ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 1637 1038610 1016877 2026-06-15T15:08:40Z ~2026-35123-47 144433 /* ပြင်ပလင့်ခ်များ */ 1038610 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox royalty | type = monarch. | name = အလောင်းမင်းတရား | title = တတိယဧကရာဇ်မြန်မာနိုင်ငံတည်ထောင်သူ | image = Alaungpaya.JPG | caption = အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)ရှိ အလောင်းမင်းတရား၏ ရုပ်တု | reign = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂{{snd}}၁၁ မေ ၁၇၆၀<ref name=mmt-1-52>Maung Maung Tin Vol. 1 1905: 52</ref><ref name=cb-1>Buyers, Alaungpaya</ref> | coronation = ၁၇ ဧပြီ ၁၇၅၂ | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာ ဘုရင်]] | predecessor = [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] | successor = [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = | regent = | spouse = [[စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး]] | issue = [[နောင်တော်ကြီး]] <br/> [[မြေဒူးမင်း]] <br/> [[ဘိုးတော်ဘုရား]] | issue-link = #မိသားစု | issue-pipe = အခြား... | full name = သီရိ ပဝရ ဝိဇယ နန္ဒ ဇဌ မဟာ ဓမ္မရာဇ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[မင်းညိုစံ]] | mother = [[စောငြိမ်းဦး]] | birth_date = ၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄<br> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၇၆၊ တော်သလင်းလဆုတ် ၁၊ သောကြာ<ref name=mmt-1-246>Maung Maung Tin Vol. 1 1905: 246</ref> | birth_place = [[ရွှေဘို|မုဆိုးဘို]] | death_date = {{death date and age|1760|5|11|1714|9|24|df=y}} <br> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၂၊ ကဆုန်လဆုတ် ၁၂ ၊ တနင်္ဂနွေ<ref name=mmt-1-246/> | death_place = ကင်းရွာ၊ [[မုတ္တမမြို့|မုတ္တမ]] | date of burial = မေ ၁၇၆၀ | place of burial = [[ရွှေဘို]] | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''အလောင်းမင်းတရား''' (ဝါ) '''အလောင်းဘုရား'''; (ခရစ်နှစ် ၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ - ၁၁ မေ ၁၇၆၀) ၏ အမည်ရင်းမှာမောင်ပြောမယ်ကွာ ဦးအောင်'''ဇေယျဆိုတာML BB ဖိုက်တာတဦး''' ဖြစ်သည်။ ထီးနန်းမစိုးစံခင်အချိန်က မုဆိုးဖိုရွာ၏ ရွာသူကြီးဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တတိယမြန်မာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ကို စည်းရုံးထူထောင်သောမင်း ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် [[ရွှေဘိုမြို့]]မှအစပြုပြီး မြန်မာတနိုင်ငံလုံး သိမ်းပိုက်မင်းပြုခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတော်ကြီး [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က ထီးနန်းအရိုက်အရာ ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဦးအောင်ဇေယျကို [[အင်းဝမြို့]] ၏ အနောက်-မြောက်ဘက် မိုင် ၅၀ ခန့်ကွာဝေးသော မုဆိုးဖိုရွာငယ်လေးတွင် ခရစ်နှစ်၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဘဝသည် ပထမတွင် ရိုးရိုးသာမန်အရပ်သားဘဝမှ ဇာတိရွာ၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာပြီး ခရစ်နှစ်၁၇၅၂ ခုနှစ် [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ နေပြည်တော်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်သောအခါ သူ၏ ကျော်ကြားမှုကို အမြင့်ဆုံးသို့ရောက်စေရန် အခွင့်အရေးပေးရာ ရောက်ခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး မွန်တို့ လက်အောက် ကျရောက်ပြီးနောက် ခေါင်းဆောင်များသည် သစ္စာတော်ခံ (သစ္စာရေသောက်) ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ အလောင်းဘုရားသည် ပိုမို၍ လွတ်လပ်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် သူ၏ရွာအား ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် စစ်ဆင်ရေးအတွက် ဖွဲ့စည်းစေလွှတ်လိုက်သော ပဲခူးတပ်များကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ဤအပေါ်တွင်မူတည်၍ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဗမာတို့သည် သူ၏ အောင်လံတော်အောက်တွင် စုဝေးပြီး သူနှင့်အတူ အင်းဝသို့ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် အင်းဝအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သော လူများလက်မှ ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၇၅၄ ခုနှစ် အချိန်တွင် ပြန်လည်ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် သူသည် ထိုစစ်ပွဲအား တူညီသော အောင်မြင်မှုဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျကို ခမည်းတော် မင်းညိုစံနှင့် မယ်တော်မဟာဒေဝီ စောညိမ်းဦးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၀၇၆-ခုနှစ်တော်သလင်းလပြည့်ကျော်(၁)ရက် သောကြာနေ့ ညဉ့် တစ်ချက်တီးကျော် ဓနသိဒ္ဓိနက္ခတ် မွန်းတည့်မတ်ချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျိုရွယ်စဉ်က သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ရုံးတော်မှ မီးတောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃-ခုနှစ် မွန်တို့လက်ချက်ဖြင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးသောအခါ ဇာတိ မုဆိုးဘိုရွာမှနေပြီး မွန်တို့ရန်ကို တွန်းလှန်ကာ မြို့တည်၍ ၁၁၁၄-ခုနှစ်တွင် မင်းပြုသည်။ ဘုန်းကြီးသောမင်းယောက်ျားဖြစ်သည့်အပြင် ကြံရည်ဖန်ရည်လည်း ကောင်းလှသဖြင့် အင်အားအဆမတန်များပြားသော ရန်သူ့စစ်တပ်ကြီးများကိုပင် အံ့ဩလောက်အောင် ချေဖျက်သုတ်သင် ပစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင်ကဲ့သို့ပင် အလောင်းမင်းတရားက လည်း …”..စစ်တို့၏ သဘောမှာ အင်အားကြီးသည် ငယ်သည် ပဓာနမဟုတ်၊ သူရသတ္တိနှင့် စစ်ပရိယာယ် ကြွယ်၀မှုသာ ပဓာနဖြစ်သည်..” ဟူသော သဘောမျိုးကိုပင် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ရန်သူအများအပြားကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းပြီးနောက် မုဆိုးဘိုကို “ရွှေဘို”ဟု သမုတ်ကာ ထီးနန်းစိုက် တော်မူသည်။ “…. အမယ်ကြီးနှင့် ဘကြီးတား၍ လားလားမနိုင် သောကြာသားက စကားခိုင်၊ သံတိုင်ကျောက်ခဲ လူပျိုချင်းတွင် ပိုလို့ကဲ။ ပဲ နှင့် ပျောင်းကို ဟောင်းလျှင် ပစ်၍ အသစ်ရှာ အောင်ပါစေ သား သောကြာသား….” ဟူသော တဘောင်ဆန်ဆန် သီချင်းကို ပြည်သူတို့ ထပ်မနား ရွတ်ဆိုနေချိန်မှာပင် အလောင်းမင်းတရားကလည်း အောင်ပွဲများ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။ ရွှေဘိုမြို့တော်ကြီးမှာ အလောင်းမင်းတရား၏ ဘုန်းရိပ် ကံရိပ်အောက်တွင် သာယာစည်ကားပြီး ဘေးရန်အန္တရာယ်လည်း လုံခြံစိတ်ချရသဖြင့် ”..ဒို့မေလေး မကြေဖျက်၊ မြောက်ဘက်ကယ်တဲ့ ဟိုတခို၊ ပြေးစို့ နှစ်ကိုယ်၊ ဆိုင်းစိုစို ရန်လုံးပြိုပါတဲ့၊ ပြည့်ရွှေဘို ထိုမြို့မှာ မိုးခိုစို့လေး..” ဟူသောသီချင်းများ ပေါ်လာသည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၇-ခုနှစ်တွင် ဒဂုံကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ” ရန်အပေါင်းကို ကုန်စင်အောင် လုပ်ကြံတော်မူမည်”ဟု အမိန့်ရှိ၍ “ရန်ကုန်”ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်သူ သူပုန်များ ကုန်စင်သလောက်ရှိသွားသောအခါ ထိုခေတ်စစ်ဘုရင်ကြီးများ၏ ထုံးစံအတိုင်း ယိုးဒယားသို့ပါ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ အောင်မြင်မှုအလီလီ ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၂၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၁၀)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ယိုးဒယားသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် အလောင်းမင်းတရားသည် ကျောက်မြောင်းဆိပ်တော်မှ အောက်ပြည်သို့ စုန်တော်မူသည်။ ဝါခေါင်လဆန်း(၁၁)ရက်နေ့၌ နေပြည်တော် ရွှေဘိုမြို့ပေါ်သို့ မိုးကြိုး (၁၃)ချက် ကျသည်။ မိုးကြိုးကျရာ ဌာနများကား……….ဆင်ချည်တိုင်.မြင်း.လွှစင်.ကျုံးနင်းကြမ်း.နဘဲပင်.တမာပင်.လက်ခုပ်ပင်.ပေါက်ပန်းဖြူပင်. ညောင်ပင်.ကျောင်း.မင်းကျော်သီရိအိမ်.တပယင်းမြို့တံခါးနှင့် မြ၀တီပြအိုးတို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကြားသိ၍ ပညာရှိများအား ဖတ်ကြားတင်လျှောက်စေရာ စာဆိုတော်ပညာရှိ စိန္တကျော်သူက မိုးကြိုးကျခြင်းမှာ ဣဋ္ဌမင်္ဂလာများဖြစ်ကြောင်း ရတု ၆-ပုဒ်ဖြင့် မင်းတရားကြီး သဘောတော် မျှစေရန် မမှန်မကန် လျှောက်တင် လိုက်လေသည်။ စိန္တကျော်သူ၏ လျှောက်တင်ချက်ကို အဟုတ်မှတ်၍ သဘောတော်ကျကာ (ပြုသင့်သောယတြာများ မပြုဘဲ)အောက်ပြည်သို့ ဆက်လက်စုံဆင်းပြီး ယိုးဒယားကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ မအောင်မမြင်ဖြစ်ပြီးလျှင် မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၂၂-ခုနှစ် ကဆုန်လဆုတ် (၁၀)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မုတ္တမမြို့နယ် ကင်းရွာ၌ ရုတ်တရက်ဖျားနာ၍ နတ်ရွာစံတော်မူခဲ့ရလေသည်။ (ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပျက်စီးနေချိန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၈၀-ကျော်ကြာခဲ့သော်လည်း ဒုတိယမြန်မာ နိုင်ငံတော် ပျက်စီးချိန်ကမူ ၁-နှစ်သာကြာပြီး တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စိတ်ဓာတ် ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ ချစ်လှစွာသော သားတော်ပင်ဖြစ်လင့်ကစား တိုင်းသူပြည်သားအကျိုး နိုင်ငံတော်အကျိုး သာသနာအကျိုးမဆောင်ရွက်လျှင် ငါ၏ အမျိုးနွယ်မဟုတ်၊၊ ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ သားသမီးလည်းမဟုတ်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် မွေးဖွားနေထိုင် ကြီးပြင်းလင့်ကစား ပြည်သူပြည်သားတို့၏ အကျိုးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျိုးအားမဆောင်ရွက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံသားမဟုတ်ပါ၊၊ ==အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ အမူအရာ== # စကားနည်း၍ ပြောသောအခါ ပီပြင်လေးနက်ပြီးလျှင် မှတ်သားဖွယ်ဖြစ်သည်။ # ခန့်ငြားသောဣန္ဒြေရှိ၍၊ မျက်နှာထားမဆိုးသော်လည်း ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ရွှင်ခြင်းမရှိ။ # အလုပ်တစ်ခုကို မလုပ်မီ စဉ်းစား၍၊ လုပ်သောအခါ မအောင်မြင်သော အလုပ်မရှိခဲ့လေ။ # မောဟနည်း၍ အအိပ်အနေ နည်းပြီးလျှင် အိပ်တော့မည်ဆိုသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အိပ်ပျော်၍ မှန်းထားသည်ထက် ပိုပြီးလျှင် အိပ်ပျော်လေ့မရှိတတ်။ # ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ညည်းညူခြင်းမရှိ၊ ဝေဒနာအကြီးအကျယ်ကပ်ရောက်လာသောအခါ ထွက်သက်ဝင်သက်ကို သုံးသပ်လျက် ငြိမ်းချမ်းစေပြီးလျှင် ဘဝကူးတော်မူလေ၏။ #အသုံးအစွဲ အလွန်ကျစ်လျစ်၏။ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးသည် ပိုးထဘီနှင့် နိုင်ငံခြားအထည်ကို ဆင်၍ အဆောင်တော်တွင် ရံရွေတော်များနှင့် နေသည်ကို တွေ့လေရာ၊ “ဩော်…ရှင်မိဖုရားအတုကို ပြည်သူပြည်သားများ တုလေလျှင် ငါ့တိုင်းပြည်သည် မကြာမီ မွဲတော့မှာပဲ”ဟု မိန့်တော်မူဖူး၏။ # အပျော်အပါးနည်း၍ အလုပ်နှင့် မွေ့လျော်ခြင်းကို အလွန်နှစ်သက်၏ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်းကြီးသည် အဆောင်တော်တွင် ငြိမ်းချမ်းသက်သာ ပျော်ရွှင်စွာ အဆိုတော်များနှင့် ရယ်မော် ပြောဆိုနေသည်ကို တွေ့လေရာ “ဩော်…ရှင်မင်းပုံလည်း မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်လို့၊ ဗိုင်းဝါတို့ကိုမေ့ပြီး အဆိုအကနှင့် အညီးပြေရှာရပေပေါ့၊ ဗိုင်းဝါကိုမုန်းတဲ့ မိန်းမဟာ လင်ကို မုန်းခြင်းအစစ်ပဲ ရှင်မင်းပုံရေ့၊ သည်အတုတွေကိုများ မှူးမတ်ကတော်တို့နှင့် ဆင်းရဲသူတွေ တုကြယင် ငါ့တိုင်းပြည်ဟာ နိုင်ငံခြားကို အလွန်ဆက်သရတော့မှာပေပဲ၊ အလုပ်မရှိတော့ လူတွေဟာ ပျင်းလာတတ်တယ်၊ ပျင်းလာတဲ့အခါ အကျိုးမရှိဘဲ အညောင်းကိုသာ ဖြစ်စေတတ်တဲ့ ကြွေအံပုဆစ်တို့ကို လေ့လာကစားတတ်ခြင်း၊ အပျော်အပါးလိုက်စားတတ်ခြင်းတို့ ပြုလာကြလို့ လူများဟာ ပေါ့ပျက်လာတတ်ကြတယ်။ အဲသည်လို လူပေါ့လူပျက်များ များလာလျှင် တိုင်းပြည်နိမ့်ကျတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူများဟာ အလုပ်နှင့် လက်မပြတ်ရှိသင့်ပါတယ်” ဟု မိန့်တော်မူဖူးလေ၏။ # မျက်နှာတံစိုးလိုက်လေ့မရှိ။ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးက သူ့မောင်မှာ ဘာမျှအရာအထူးမရှိပါဟု ပူဆာလေရာ အလောင်းမင်းတရားကြီးလည်း ကောင်းပြီဆို၍ မယ်မင်းမောင်ကို ခေါ်ပါဆိုပြီးလျှင် နန်းတော်အောက်၌ ခွေးမွေးနေသည်၊ ခွေးဘယ်နှစ်ကောင်မွေးသလဲ ကြည့်ချေဆို၍ မိဖုရား၏မောင်လည်းသွားရောက်ကြည့်ပြီးလျှင် ခွေး ငါးကောင်မွေးကြောင်းကို လျှောက်ထား၍၊ အထီးဘယ်နှစ်ကောင် အမဘယ်နှစ်ကောင်လဲ မေးပြန်ရာ တစ်ဖန်သွားရောက်ကြည့်ပြန်၍ အထီးနှစ်ကောင်၊ အမသုံးကောင်ပါဟု လျှောက်တင်ကာ၊ ကြံဘယ်နှစ်ကောင် စုံသလဲ မေးပြန်သဖြင့် တစ်ဖန်သွားရောက် ကြည့်ဦးမည်ပြုသောအခါ နေပါစေတော့ဟု ဆိုလျက်၊ ရွှေတိုက်စိုးကို ခေါ်တော်မူပြီးလျှင် နန်းတော်အောက်မှာ ခွေးမွေးနေတယ် သွားကြည့်ချေပါဟု ခိုင်းလိုက်ပြန်ရာ ရွှေတိုက်စိုးလည်း ပုရပိုက်နှင့်သွားရောက် မှတ်သားပြီးသော် အထီးမည်မျှ၊ အမမည်မျှ၊ မည်မျှကြံစုံသည်၊ မည်မျှကြံမစုံ၊ အမွေးမည်သို့ စသည်ဖြင့် တင်လျှောက်လေ၏။ ထိုအခါမှ ရှင်မရဲ့မောင်က ခွေးငါးကောင်ကို ငါးခါသွားကြည့်နေမည့်သူဖြစ်သောကြောင့် သူနှင့်တန်ရာ နန်းတော်ထက်တွင် အေးအေးချမ်းချမ်းပဲ စားသောက်နေထိုင်ပါစေတော့ဟု အမိန့်တော်ရှိလေ၏။ ထို့ပြင် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ နောက်ဆုံးမှာတမ်းတွင်….“ စကားသာများနေ၍ ငါကဲ့သို့ အလုပ်မလုပ်လျှင် ငါသားတော်များပင် ဖြစ်သော်လည်း ငါ့အဆက်အနွယ်မဟုတ်။” “တန်ခိုးကြီးသော တိုင်းပြည် အမျိုးသားဖြစ်နိုင်ရန် နိုင်ငံခြားသို့ ဆက်သွယ်ကူးလူးလမ်းပေါက်၍ တိုင်းပြည်ထွက် ကုန်စည်တို့ကို တန်ဖိုးမြှင့်စေပြီးလျှင် အမျိုးသားမျး ကြွယ်ဝကုံလုံလျက် သူဌေးသကြွယ်တို့ ပေါများစေရမည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့လေသည်။ ==အလောင်းမင်းတရားကြီး== [[File:King Alaungpaya photo.JPG|thumb|180px|]] [[File:King Alaungpaya painting.JPG|thumb|]] [[File:The map of Konbaung dynasty of Burma (1752–1885).JPG|thumb|[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မြန်မာပြည်မြေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံကြီး ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပျက်စီးပြိုကွဲခဲ့ရသည်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်လည် စည်းရုံးထူထောင်ခဲ့သူမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် ပျူစောထီးမှသည် ၄၇ယောက်သော မင်းတို့ နောက် ဖောင်စကြာရှင်နပရတိစည်သူ၏ သမီး ကျောင်းတော်သည် နှင့် နရသိင်္ဃမင်း၏ သားတော် အနန္တသူရိယတို့ စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သည့်သား သိဒ္ဓိကာ၊ သားဘဲကြီးရတနာ၊ သားဘဲငယ်ရတနာ၊ သားလံဘူးအန္တရသူ၊ သားပေါက် မြိုင်မင်းပုလဲ၊ သားမြေနဲ စောသိင်္ဃာ၊ သား[[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်းမင်းတရားကြီး]] ညီ ဝါပနော်ရထား၊ သားမြောက်ဘက် နော်ရထာ၊ သားသင်္ခယာ သားမင်း နေဝန်း၊ သားမင်းရဲထွေး၊ သားမင်းကြီးရွှေ၊ သားတုရင်ကျော်သူ ခံမင်းဖိုးခင်၊ သားမင်းစစ်နိုင်၊ သား သီရိမဟာ ဓမ္မရာဇာ၊ သား အလောင်းမင်းတရားကို ဖွားသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ကား သက္ကရာဇ် ၁ဝ၇၆ ခုနှစ် တော်သလင်းလပြည့်ကျော် တစ်ရက်သောကြာနေ့ ညဉ့်တစ်ချက်တီးကျော်တွင် မုဆိုးဘို မြို့စား သီရိမဟာဓမ္မ ရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းညိုစံနှင့် မဟာဒေဝီ စောငြိမ်းဦးတို့၌မြင်သည့် ဒုတိယသားတော် ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် အောင်ဇေယျတည်း။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသဖြင့် အင်းဝမပျက်မီကပင် ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဘိုရွာ၌ ဩဇာအာဏာရှိပြီး ဖြစ်သည်။ တန်ခိုးသတင်းထွက်ပြီးလည်း ဖြစ်သည်။ အင်းဝပျက်လျှင် မုဆိုးဘိုကို ထန်းလုံးတပ် ပတ်ဝိုက် တည်၍ အခိုင်အလုံ နေသည်။ မြင်းရည်တတ် ခြောက်ကျိပ် ရှစ်ယောက်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ အင်းဝမှ မွန်စစ်သူကြီး ဒလပန်းက လူစေလွှတ်၍ သစ္စာပေးလာသည်။ [[ကွေ့လူမျိုး|ကွေ့]]ဂုဏ္ဏအိမ်ကလည်း သစ္စာပေးလာသည်။ မည်သည့်သစ္စာကိုမျှ မခံချေ။ အမှုထမ်းတို့က အင်အား မရှိသေးသည့်အတွင်း ကွေ့တို့၏သစ္စာခံပြီးလျှင် မွန်လူမျိုးတို့ပြန်သောအခါမှ ကြုံကြိုက်ရာကြံမည်ဟုလျှောက်သည်ကိုလည်း ဤသို့ပြုလျှင် သားတော်မြေးတော်အစဉ်အဆက် သစ္စာမစောင့်သောအမျိုးဟု ပြောထုံးမကြေဖြစ်လေရာသည်ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။ မွန်လူမျိုးတို့အပြန်တွင် ဟန်လင်းမြို့တောင်က ဆီး၍ တိုက်လိုက်ရာ မွန်အမြောက်အမြား သေလေသည်။ မုဆိုးဘိုကို မွန်လူမျိုးတို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီတက် တိုက်ခိုက်လာသည်ကိုလည်း နိုင်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် မုဆိုးဘိုကို ရွှေဘိုသမုတ်၍ မြို့နန်း တည်တော်မူသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကွေ့လူမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်သည့်အပြင် အင်းဝကို သားတော်အလတ် သတိုးမင်းစော ([[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]) လုပ်ကြံ၍ အလွယ်တကူရသည်။ ဗန်းမော်၊ မိုးမိတ်၊ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းတို့ကိုလည်း တိုက်၍ ရသည်။မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် မွန်မင်းညီတော် ဥပရာဇာ၊ စစ်သူကြီး ဒလပန်းတို့ကွပ်ကဲ၍ ကြည်းရေနှစ်ဘက် စစ်ကြီး ချီလာကာ တရုတ်မြို့တွင် မင်းတရားကြီး၏ သားတော်နှစ်ပါး တပ်ကို တိုက်၏။ တပ်တော်တို့ အပျက်နာ၍ ဆုတ်ရ၏။ ထိုနောက် မွန်တို့ အင်းဝကိုဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ ဒလပန်းသည် လှေတပ်ကို ကွပ်ကဲ၍ ကျောက်မြောင်းအရောက် ချီတက်သည်။ ကျောက်မြောင်းတွင် မင်းတရားကြီးနှင့် မင်းတရားကြီး၏ ညီတော်တို့ ဒလပန်း၏ လှေတပ်ပျက်၍ အပြင်းအထန် စုန်ပြေးရသည်။ ဟံသာဝတီ ဥပရာဇာလည်း အင်းဝကို ရံထားရာ အောက်သို့စုန်ဆင်းပြီးလျှင် ပြည်မြို့၌ ဒလပန်းကို အစောင့်အနေ ထားခဲ့သည်။ မွန်တို့ပျက်လျှင် ပုဂံ၊ ပုပ္ပား၊ ငသရောက်စသော တောင်ဘက်တစ်ခွင်မြို့များတွင် ခေါင်းအကြီးပြုသူတို့ သစ္စာတော်ခံကြသည်။ အောက်ပြည်တစ်လွှားတွင်လည်း အင်းဝဘုရင်ဟောင်း ([[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]) ကို မွန်တို့ရေ၌ ဖျောက်ဖျက်ရုံ သာမက မြန်မာတို့ကို မွန်တို့သတ်ဖြတ် ညှဉ်းဆဲလွန်းသဖြင့် မြန်မာတို့စုရုံး၍ မြေလတ်တစ်လျှောက် မြို့ရွာများရှိ မွန်လူမျိုး အကြီးအကဲတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးလျှင် ပြည်မြို့တွင် အခိုင်အလုံ နေကြသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသို့လည်း စစ်ကူတောင်းကြရာ မင်းတရားကြီး ကြည်းတပ် ရေတပ် ချီလာ၍တိုက်လျှင် မွန်တို့ပျက်သဖြင့် ဟံသာဝတီတိုင် ဆုတ်ရသည်။ ပြည်မြို့တွင် မွန်ရေတပ်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီး အောင်တော်မူပြီးလျှင် ဂူထွတ်မည်သော လွန်ဆေးမြို့ကို သိမ်းသည်။ လွန်ဆေးမြို့၌ ခေတ္တစံနေစဉ် ကနောင်၊ ဟင်္သာတ၊ ဓနုဖြူ၊ မြောင်းမြ၊ ဥက္ကံ၊ သုံးဆယ်၊ လှိုင်၊ သာယာဝတီစသော ဧရာဝတီအရှေ့ဘက် အနောက်ဘက် မြို့ကြီးပြကြီး အကြီးအကဲတို့ ကျွန်တော် ခံလာကြသည်။ မွန်တို့ရန်ကို အလျင်အမြန်အောင်သည်ကိုစွဲ၍ လွန်ဆေးမြို့အား [[မြန်အောင်မြို့|မြန်အောင်]]ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်အောင်တွင်ရှိစဉ် [[ဟိုင်းကြီးကျွန်း]]ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့ကိုလည်း အမိန့်တော်နှင့် စေခေါ်တော်မူရာ အင်္ဂလိပ်တို့ အဖူးအမြော် ရောက်ကြသည်။ အလောင်းမင်းတရား ကိုင်ရန် Blunderbusses pistol တစ်လက်၊ <ref name=":1">[https://shwe.net/news/history/9678.html အလောင်းမင်းတရားအား အင်္ဂလိပ်တို့ ဆက်သသည့် လက်ဆောင်စာရင်း]</ref>အမြှောက်များ၊ လက်ဆောင်များ ပေးအပ်ဆက်သ ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။<ref name=":1" /> အင်္ဂလိပ်တို့က ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော မိမိတို့ကုန်တိုက်ကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းသည်ကိုလည်း မင်းတရားကြီးသည် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ အမြောက်ယမ်း ကျည်ဆန်ကို အလိုရှိသဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့လိုအင်ကို လိုက်လျောဖြည့်စွမ်းလိုက်လေသည်။ ၂၈-၇-၁၇၅၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် မဟာမိတ် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုဖြစ်ခဲ့သည့် ကိစ္စမှာ ယခုထက်ထိ လူသိနည်းလှသည့် ဖြစ်ရပ် တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိသည်။<ref>[[၁၇၅၇ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် မဟာမိတ်စာချုပ်]]</ref><ref>[https://archive.org/details/orientalrepertor01dalr/page/222/mode/2up?q=Allaum+Praw Treaty of Friendship and Alliance between British India Company and King Allaum Praw] (Page 223)</ref> သို့ရာတွင် နောင်အခါ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့နှင့် တိုက်ခိုက်နေသော မွန်တို့ကို သေနတ်လက်နက်များ ရောင်းချကြောင်း သိသောအခါ ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်စခန်းကို ပုသိမ်မြို့ဝန်အား လုံးလုံးလျားလျား သုတ်သင်ရန် ခိုင်းသဖြင့် ထိုအရပ်ရှိ အင်္ဂလိပ်အများအပြားပင် အသက်ဆုံးကြရလေသည်။ [[မြန်အောင်မြို့]]မှ ဆက်လက်စုန်ပြန်ရာ ၁၁၁၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် [[ဒဂုန်]]ကိုရ၍ မြို့သစ်တည်ပြီးလျှင် [[ရန်ကုန်]]ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ ရန်ကုန်တွင် ဆူးလေစေတီတော်၏ အရှေ့တောင် အရပ်ဖြစ်သော မြို့ဟောင်းရာ၌ တောရှင်းကျင်းဖို့၍ သစ်တပ်မြို့ တည်သည်။ မိုးကျလျှင် ရန်ကုန်တွင် အစောင့်အနေထားခဲ့၍ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။ ထိုနောက် [[ရှမ်းပြည်]]တစ်လွှားသို့ စေလွှတ်ခန့်ထား၍ သစ္စာတော်ပေးပြီးလျှင် မိုးစဲသည်နှင့် ရန်ကုန်တွင် မွန်တို့ထနေသည်ကို ဆင်း၍နှိမ်နင်းရာ မွန်တို့ ဆုတ်ခွာရပြန်သည်။ မွန်တို့ဘက်မှ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ဝင်ကူကြသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် သင်္ဘောများကိုလည်း ကောင်း၊ တိုက်လှေများကိုလည်းကောင်း တည်သည်။ စစ်သည်တို့ကိုလည်း ဖြည့်တင်းသည်။ ထိုနောက် ၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီးသည် သံလျင်မြို့ကို ဝန်းရံလုပ်ကြံတော်မူစေသည်။ ကိုယ်တော်တိုင်လည်း သံလျက်စွန်းသို့ သင်္ဘောဖြင့်ထွက်၍ သံလျင်တိုက်ပွဲကို အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းဖြင့်ကြည့်လျှက် စစ်ရေးကို မိမိကိုယ်တိုင် စီရင်လေသည်။ မွန်တို့ဘက်မှ ပြင်သစ်တို့ ကူညီတိုက်ခိုက်သဖြင့် ခြောက်လတိုင်တိုင် အဖိတ်အစင်များစွာနှင့် ခဲယဉ်းစွာ လုပ်ကြံရသည်။ နောက်ဆုံး အသေခံသူရဲကောင်း ၉၃ ယောက်ကိုရွေးချယ်၍ လက်နက်များကို သိမ်းယူသည်။ အမြောက်ကြီး ၁ဝ ကျော်၊ အမြောက်ငယ် တစ်ရာကျော်၊ သေနတ်တစ်ထောင်ကျော် ရလိုက်သည်။ မွန်တို့အား စစ်ကူလာသော ပြင်သစ်တိုက်သင်္ဘော နှစ်စင်းကိုလည်း သိမ်းယူ၍ ပြင်သစ် ကိုယ်စားလှယ် ဗူရနိုနှင့်တကွ ပြင်သစ် အကြီးအကဲတို့ကို ကွပ်မျက်တော်မူသည်။ ထိုသူတို့၏ အဆွေအမျိုးများနှင့် သန်လျင်တွင်ဖမ်းမိသော ပေါ်တူဂီ လူမျိုးတို့ကို ရွှေဘိုနယ် ဗရင်ဂျီရွာများသို့ပို၍ နေထိုင်စေသည်။ မိမိတို့ အယူဝါဒအတိုင်း ကိုးကွယ်နေထိုင်ရန်လည်း ခွင့်ပြုတော်မူသည်။ ဗရင်ဂျီ အမြောက်အမြားကိုလည်း အမြောက်တပ်သားအဖြစ် အမှုထမ်း စေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီမြို့ကို မင်းတရားကြီး လုပ်ကြံသည်။ ၁၁၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီတစ်မြို့လုံးကို မင်းနှင့်တကွ ရတော်မူရာ မြို့ကိုဖျက်စေ၍ ရာမညတိုင်းအလုံးနှင့် အရှေ့တစ်လွှားမြို့စားများကို သစ္စာပေးပြီးနောက် ပဲခူးဘုရင်ကိုဆောင်ယူကာ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။ ၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဏိပူရကသည်းပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ၍ ကသည်းအမတ် စန္ဒရော်မော်နီကို အအုပ်အချုပ် ခန့်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် တမူးနှင့် သောင်သွပ်တွင် မြန်မာတပ်များ အစောင့်အနေထား၍ ပြန်တော်မူသည်။ မဏိပူရကို အောင်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် မဏိပူရမှ အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ၊ အသိပညာရပ်များကို ရရှိလေသည်။ အထက်တန်းကျလှသော ရက်ကန်းပညာ၊ ပန်းတိမ်ပညာ၊ နက္ခတ်ပညာ စသော အတတ်ပညာများကိုပါ ရရှိလိုက်သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၁ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားကျေးကျွန်တို့ ထားဝယ်မြို့ ကျေးစွန်ရွာလက်ကို ထိပါးကြောင်း ကြားတော်မူ၍ မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင် ထားဝယ်ကြောင်း ချီတော်မူသည်။ ချီတော်မူစဉ် မြိတ်မြို့၊ တနင်္သာရီမြို့များသို့ အလျင်သိမ်းယူသည်။ အယုဓျာမြို့သို့ရောက်လျှင် ဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ လုပ်ကြံစဉ် ကိုယ်တော် မကျန်းမာသည်နှင့် ပြန်လာရာ ၁၁၂၂ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ သက်တော် ၄၅ နှစ် စည်းစိမ်တော် ရှစ်နှစ်တွင် မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံတော်မူသည်။ မင်းတရားကြီး၏ သင်္ချိုင်းပြာသာဒ်ကို ယခု ရွှေဘိုခရိုင် ဝန်ရုံးအနီးတွင် တွေ့နိုင်သည်။ မင်းတရားကြီးကား ရဲရင့်တည်ကြည်၍ အမြော်အမြင် ရှိသည်။ သူရသတ္တိနှင့် လုပ်ရည်ကြံရည်လည်း ရှိသည်။ မွန်တို့ကို တိုက်မည်ဟု တိုင်ပင်ရာတွင် ''ယောက်ျားတို့မည်သည့် လုံ့လ ဝီရိယ အကြံအစည်ကို လျှော့မြဲမဟုတ်၊ လက်ရုံးနှလုံး၊ လုပ်ရည်၊ ကြံရည်မှာသာ အကြောင်းဖြစ်သည်''ဟု မင်းတရားကြီးက မိန့်တော်မူသည်။ စစ်ရေးစစ်မှုတို့၌ အကြပ်အတည်း စည်းကမ်းထားသော်မူပြီးလျှင် ရန်သူတော်တို့ကို အပြင်းအထန် နှိမ်နင်းသုတ်သင်တတ်ရုံမက တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ် ခန့်ခွဲ ဝေဖန်ရာ၌လည်း လိမ္မာတော်မူသည်။ လူတို့ အကျင့်စာရိတ္တကို ပျက်ပြားစေသည့် သေရည်သေရက်မှစ၍ မူးယစ်စသော အသောက်အစား အရှူတို့ကို ပြင်းထန်စွာ တားမြစ်ပိတ်ပင်တော်မူသည်။ လယ်ယာကိုင်းကျွန်း စပါး၊ ပြောင်း၊ ဝါများကို လုပ်ဆောင်ရိတ်သိမ်းသည့်ကာလ ကြက်သေတင်ဝက်သေတင်၍ ရိတ်သိမ်းရိုးဖြစ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူများကိုလည်း လုံးလုံးပယ်စေကာ မြစ်တားတော်မူသည်။ လွန်ဆန်၍ ပြုကျင့်သည် ကြားတော်မူလျှင် အပြစ်အလျောက် ကွပ်မျက်တော်မူသည်။ ခိုးဝှက်လုယက်ခြင်းကိုလည်း အလားတူ တားမြစ်တော်မူလေသည်။ ဤသို့ တားမြစ်ရာ၌ အလောင်းဘုရား၏ အပြစ်ပေးပုံမှာ အတုယူဖွယ်ဖြစ်သည်။ မြို့ရွာတွင် သူခိုး သူဝှက်တို့ကြောင့် ဥစ္စာပစ္စည်း ပျောက်ခဲ့သော် ထိုမြို့ရွာကို အုပ်ချုပ်သော အကြီးအကဲတို့က ဥစ္စာပျောက်သူကို လျော်ရသည်။ ရွာနှစ်ရွာစပ်ကြားတွင် ဓားပြတိုက်ပါမူ နီးသောရွာမှ ရွာသူကြီးက လျော်ရလေသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်း အားဖြင့် အစိုးရ အမှုထမ်းတို့သည် မိမိတို့ တာဝန်ကို ပိုမို ဂရုစိုက် ဆောင်ရွက်လာစေရန် ဖြစ်သည်။ မိုးရှားပါးသော ရွှေဘိုနယ်တစ်ဝိုက်တွင် ပြည်သူပြည်သားတို့ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် မင်းတရားကြီးသည် အမြော်အမြင်ရှိစွာနှင့် မူးမြစ်ကို ဆည်တော်မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့ကို ရေပေးနိုင်ရန်လည်း မဟာနန္ဒာကန်တော်ကြီးကို တူးဖော်စေသည်။ မင်းတရားကြီး၌ ဆွေတော်မျိုးတော်စသော အမှုထမ်းကောင်း ပေါများသည်။ မင်းဆွေမင်းမျိုး အင်းဝမှူးဟောင်း မတ်ဟောင်းများကပါ မင်းတရားကြီး ဘုန်းလက်ရုံး လုပ်ရည်ကြံရည်တို့ကို ယုံကြည်သဖြင့် အကွဲအပြားမရှိ တညီတညွတ်တည်း အမှုထမ်းကြခြင်း ဖြစ်သည်။ နှုတ်ရေး၌လည်းကောင်း၊ လက်ရေး၌လည်းကောင်း လူရည်သွားကို သိတော်မူတတ်သည်။ မှူးတော်မတ်တော် သူရဲသူခက်တို့ကို အလိုက်အထိုက် ဝေဖန်နှိုင်းချိန် ချီးမြှောက်မစ ပြုလုပ်ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ကြံတော်မူသမျှ အောင်မြင်၍ အပြီးသို့ ရောက်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးအား ဖူးမြင်ရသော ကက်ပတိန် ဘေကာ၏ မှတ်တမ်းအရ မင်းတရားကြီး၏ အရပ်တော်သည် ငါးပေ ၁၁ လက်မခန့်ရှိ၍ ကျန်းမာသော ရုပ်လက္ခဏာရှိကြောင်း၊ သန်မာ၍ တင့်တယ်ညီညွတ်သော လုံးရပ်သဏ္ဌာန်ရှိကြောင်း၊ အသားညို၍ မျက်နှာသွယ်ကာ ကျောက်ပေါက်မာ သက်သက်ရှိကြောင်း၊ မျက်နှာထားတည်ကြည် မာတင်းကြောင်း၊ ရာဇဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြောင်း ရေးသားထားလေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် ရတနာသုံးပါးကိုလည်း ကြည်ညိုတော် မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့တွင် မော်ဓောမြင်သာခေါ် ရွှေစေတီကြီး၊ ရွှေချက်သိုစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစသော စေတီပုထိုးများ၊ [[တကောင်းမြို့]] အရပ်၌ ဇိနအောင်ချာ ရွှေဘုံသာစေတီတော်၊ တိဂုံဆံတော် ရှင်၌ စောင်းတန်းတော်၊ ဇရပ်တော်များ၊ ဟံသာဝတီ၊ ပြည်၊ အင်းဝ၊ စစ်ကိုင်းမြို့များနှင့် အကြေအညာမြစ်စဉ်တစ်လျှောက် ဘုရားပုထိုးဟောင်း နွမ်းပြိုပျက်သည်များကို ကံကျွေးလက်ခပေး၍ ပြင်ဆင်စေတော်မူသည်ကား များလှ၏။ ထို့ပြင် မဟာဒါန်ဝန်ခန့်၍ ဝိနည်းကျမ်းဂန်နှင့်အညီ မကျင့်သော ရဟန်းတို့ကို မပြတ်သုတ်သင် ရှင်းလင်းစစ်ကြောစေသည်။ သာသနာရေးဘက်၌သာမက စာပေဘက်၌လည်း မင်းတရားကြီးသည် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ တရားဌာန အုပ်ချုပ်မှု အတွက် အစဉ်အလာအားဖြင့် ဓမ္မသတ်ဖြတ်ထုံးကျမ်းများစွာ ရှိခဲ့ပါသော်လည်း ပါဠိဘာသာနှင့်သာ များ၍ မြန်မာဘာသာနှင့် ပြန်ဆိုရေးသားပါလည်း ပါဠိစကားလုံးများစွာ ညှပ်ထားသဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဖတ်ရှုနိုင်ရန် မိမိ၏ စစ်သူကြီး အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သော မဟာသီရိဥတ္တမဇေယျအား မနုကျယ် ဓမ္မသတ်ကို စီရင်စေသည်။ တရားသူကြီးလက်ဝဲ ဘိနန္ဒသူက ဓမ္မဝိနိစ္ဆယဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သည်။ မင်းတရားကြီးလက်ထက်ထင်ရှားသော အခြားစာဆိုတို့ကား မင်းတရားကြီး ဟံသာဝတီကို စုန်တော်မူစဉ် ကမ်းပြို၍ ဖောင်တော်ပေါ်သို့ ထန်းပင်လဲကျသည်ကို ရုတ်ခြည်း စပ်ဆို၍ ''သစ်သစ်မင်္ဂလာ၊ နစ်နစ်နာလော့'' ချီသည့် နိမိတ်ဖတ်လင်္ကာကို ရွတ်ဆိုလျှောက်တင်သည်တွင် ထင်ရှားလာသော ရန်အောင်ဗလအမတ်၊ ကဝိ လက္ခဏာ သတ်ပုံ၊ ရတနာသိင်္ဃ ကန်တော်ဘွဲ့မင်္ဂလာရတု၊ ဧချင်း၊ လင်္ကာ စသည်တို့ကို ရေးသားသည့် စိန္တကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးဩ၊ အာဒါသမုခပျို့သစ်၊ သာဓိနပျို့ စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သော လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ခံ ဦမြတ်စံတို့ ဖြစ်သည်။ == ကြင်ယာဖက်များ == ကြင်ယာဖက်အနေဖြင့် ငယ်အမည် ခင်ယွန်းစံ အမည်ရှိ မိဖုရားခေါင်ကြီး တစ်ဦ:နှင့် ကိုယ်လုပ်တော် ခြောက်ဦး ရှိခဲ့သည်။ === ခင်ယွန်းစံ === မင်းတရားကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ခင်ယွန်းစံ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅-ခုနှစ်တွင် မဟာမင်္ဂလာ ရတနာဓိပတိ သီရိရာဇာ စန္ဒာဒေဝီ အမည်ခံသည်။ ရတနာသိင်္ဃမြို့ [[အောင်မြေဘုံသာကျောင်း]]၊ ရတနာပူရမြို့ [[ဘုံသာတုလွတ်ကျောင်း]] တို့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ သားတော်ခုနစ်ပါး၊ သမီးတော်သုံးပါး ဖွားမြင်သည်။ သားတော်များမှာ − # မောင်လောက် (သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့၊ သီရိသုဓမ္မာရာဇာဘွဲ့ခံ။ ဒီပဲယင်းမြို့၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ငစဉ့်ကူးမြို့ သုံးမြို့စား မင်းသား [[နောင်တော်ကြီးမင်း]])၊ # မောင်ရွ (သတိုးမင်းစောဘွဲ့၊ သီရိဓမ္မရာဇဘွဲ့ခံ မြေဒူးမြို့နှင့် စလင်းမြို့စား မင်းသား [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]])၊ # မောင်ပိုး (အတိုးမင်းလှကျော်ဘွဲ့၊ သုသီရိဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ အမြင့်မြို့နှင့် တလုပ်မြို့စား မင်းသား)၊ # မောင်ဝိုင်း (သတိုးမင်းလှရွှေတောင်ဘွဲ့၊ သီရိသုဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ဗဒုံမြို့စားမင်းသား [[ဘိုးတော်ဘုရား]])၊ # မောင်စိုး (သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းလှ မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံ ပုခန်းကြီးမြို့စားမင်းသား)၊ # မောင်ဖိုးရှင် (သတိုးမင်းစော ဘွဲ့ခံ၊ မင်းလှမင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံ ပင်းတလဲ မြင်စိုင်းမြို့စား) နှင့် # စည်သာမင်းသား ငယ်ကလွန်သော မင်းသားတစ်ပါးတို့ ဖြစ်သည်။ သမီးတော်များမှာ − * မယ်သာ (သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ ကန္နီမြို့စား)၊ * မယ်မြတ်လှ (သီရိမဟာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ မင်းခင်းမြို့၊ ပန်းတောင်းမြို့စား)၊ * မယ်အိပ် (သီရိရတနာ မင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ စကုမြို့စား) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === ရှင်မင်းသူ === သမီးတော် ပဒုမ္မဒေဝီကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0">ညိုမြ, "ကုန်းဘောင် ရှာပုံတော်", မြန်မာစာပေတိုက်, ၁၉၈၂</ref> === ကျောက်မြောင်းကတော် === သားတော် မင်းရဲဖျားကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === စိတ္တမဟေ === သားတော် မင်းရဲညွန့်ကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === ရှင်မင်းပြေ === မင်းလှစည်သူ၏ သမီးဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> === ရှင်ရွှေခဲကြီး === သမီးတော် မင်းရွှေမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === ရှင်ရွှေငယ် === ရှင်ရွှေငယ်သည်အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ဒုတိယမြောက်မိဖုရားဖြစ်သည်။နာမည်ရင်းမှာရှင်မိငယ်ဖြစ်သည်။သမီးတော် မင်းညိုမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commonscat|Alaungpaya}} * [http://www.myanmars.net/myanmar-history/king-alaungpaya.htm Myanmar History - King Alaungpaya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628205348/http://www.myanmars.net/myanmar-history/king-alaungpaya.htm |date=28 June 2010 }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12374/Alaungpaya Alaungpaya (king of Myanmar) -- Britannica Online Encyclopedia] {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၇၁၄|၁၇၆၀}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] [[Category: မြန်မာ ဘုရင်များ]] 9ad6yb7eeq0lng723cbc52wghaczj9k 1038720 1038610 2026-06-15T23:27:07Z ~2026-35269-62 144444 A random person rephrased the name "ဦးအောင်ဇေယျ" to typical Gen Z stuffs, that's why I've rephrased it to orginal term. 1038720 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox royalty | type = monarch. | name = အလောင်းမင်းတရား | title = တတိယဧကရာဇ်မြန်မာနိုင်ငံတည်ထောင်သူ | image = Alaungpaya.JPG | caption = အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)ရှိ အလောင်းမင်းတရား၏ ရုပ်တု | reign = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂{{snd}}၁၁ မေ ၁၇၆၀<ref name=mmt-1-52>Maung Maung Tin Vol. 1 1905: 52</ref><ref name=cb-1>Buyers, Alaungpaya</ref> | coronation = ၁၇ ဧပြီ ၁၇၅၂ | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာ ဘုရင်]] | predecessor = [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] | successor = [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = | regent = | spouse = [[စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး]] | issue = [[နောင်တော်ကြီး]] <br/> [[မြေဒူးမင်း]] <br/> [[ဘိုးတော်ဘုရား]] | issue-link = #မိသားစု | issue-pipe = အခြား... | full name = သီရိ ပဝရ ဝိဇယ နန္ဒ ဇဌ မဟာ ဓမ္မရာဇ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[မင်းညိုစံ]] | mother = [[စောငြိမ်းဦး]] | birth_date = ၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄<br> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၇၆၊ တော်သလင်းလဆုတ် ၁၊ သောကြာ<ref name=mmt-1-246>Maung Maung Tin Vol. 1 1905: 246</ref> | birth_place = [[ရွှေဘို|မုဆိုးဘို]] | death_date = {{death date and age|1760|5|11|1714|9|24|df=y}} <br> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၂၊ ကဆုန်လဆုတ် ၁၂ ၊ တနင်္ဂနွေ<ref name=mmt-1-246/> | death_place = ကင်းရွာ၊ [[မုတ္တမမြို့|မုတ္တမ]] | date of burial = မေ ၁၇၆၀ | place of burial = [[ရွှေဘို]] | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''အလောင်းမင်းတရား''' (ဝါ) '''အလောင်းဘုရား'''; (ခရစ်နှစ် ၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ - ၁၁ မေ ၁၇၆၀) ၏ အမည်ရင်းမှာ '''ဦးအောင်ဇေယျ''' ဖြစ်သည်။ ထီးနန်းမစိုးစံခင်အချိန်က မုဆိုးဖိုရွာ၏ ရွာသူကြီးဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တတိယမြန်မာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ကို စည်းရုံးထူထောင်သောမင်း ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် [[ရွှေဘိုမြို့]]မှအစပြုပြီး မြန်မာတနိုင်ငံလုံး သိမ်းပိုက်မင်းပြုခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတော်ကြီး [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က ထီးနန်းအရိုက်အရာ ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဦးအောင်ဇေယျကို [[အင်းဝမြို့]] ၏ အနောက်-မြောက်ဘက် မိုင် ၅၀ ခန့်ကွာဝေးသော မုဆိုးဖိုရွာငယ်လေးတွင် ခရစ်နှစ်၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဘဝသည် ပထမတွင် ရိုးရိုးသာမန်အရပ်သားဘဝမှ ဇာတိရွာ၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာပြီး ခရစ်နှစ်၁၇၅၂ ခုနှစ် [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ နေပြည်တော်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်သောအခါ သူ၏ ကျော်ကြားမှုကို အမြင့်ဆုံးသို့ရောက်စေရန် အခွင့်အရေးပေးရာ ရောက်ခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး မွန်တို့ လက်အောက် ကျရောက်ပြီးနောက် ခေါင်းဆောင်များသည် သစ္စာတော်ခံ (သစ္စာရေသောက်) ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ အလောင်းဘုရားသည် ပိုမို၍ လွတ်လပ်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် သူ၏ရွာအား ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် စစ်ဆင်ရေးအတွက် ဖွဲ့စည်းစေလွှတ်လိုက်သော ပဲခူးတပ်များကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ဤအပေါ်တွင်မူတည်၍ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဗမာတို့သည် သူ၏ အောင်လံတော်အောက်တွင် စုဝေးပြီး သူနှင့်အတူ အင်းဝသို့ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် အင်းဝအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သော လူများလက်မှ ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၇၅၄ ခုနှစ် အချိန်တွင် ပြန်လည်ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် သူသည် ထိုစစ်ပွဲအား တူညီသော အောင်မြင်မှုဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျကို ခမည်းတော် မင်းညိုစံနှင့် မယ်တော်မဟာဒေဝီ စောညိမ်းဦးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၀၇၆-ခုနှစ်တော်သလင်းလပြည့်ကျော်(၁)ရက် သောကြာနေ့ ညဉ့် တစ်ချက်တီးကျော် ဓနသိဒ္ဓိနက္ခတ် မွန်းတည့်မတ်ချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျိုရွယ်စဉ်က သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ရုံးတော်မှ မီးတောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃-ခုနှစ် မွန်တို့လက်ချက်ဖြင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးသောအခါ ဇာတိ မုဆိုးဘိုရွာမှနေပြီး မွန်တို့ရန်ကို တွန်းလှန်ကာ မြို့တည်၍ ၁၁၁၄-ခုနှစ်တွင် မင်းပြုသည်။ ဘုန်းကြီးသောမင်းယောက်ျားဖြစ်သည့်အပြင် ကြံရည်ဖန်ရည်လည်း ကောင်းလှသဖြင့် အင်အားအဆမတန်များပြားသော ရန်သူ့စစ်တပ်ကြီးများကိုပင် အံ့ဩလောက်အောင် ချေဖျက်သုတ်သင် ပစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင်ကဲ့သို့ပင် အလောင်းမင်းတရားက လည်း …”..စစ်တို့၏ သဘောမှာ အင်အားကြီးသည် ငယ်သည် ပဓာနမဟုတ်၊ သူရသတ္တိနှင့် စစ်ပရိယာယ် ကြွယ်၀မှုသာ ပဓာနဖြစ်သည်..” ဟူသော သဘောမျိုးကိုပင် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ရန်သူအများအပြားကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းပြီးနောက် မုဆိုးဘိုကို “ရွှေဘို”ဟု သမုတ်ကာ ထီးနန်းစိုက် တော်မူသည်။ “…. အမယ်ကြီးနှင့် ဘကြီးတား၍ လားလားမနိုင် သောကြာသားက စကားခိုင်၊ သံတိုင်ကျောက်ခဲ လူပျိုချင်းတွင် ပိုလို့ကဲ။ ပဲ နှင့် ပျောင်းကို ဟောင်းလျှင် ပစ်၍ အသစ်ရှာ အောင်ပါစေ သား သောကြာသား….” ဟူသော တဘောင်ဆန်ဆန် သီချင်းကို ပြည်သူတို့ ထပ်မနား ရွတ်ဆိုနေချိန်မှာပင် အလောင်းမင်းတရားကလည်း အောင်ပွဲများ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။ ရွှေဘိုမြို့တော်ကြီးမှာ အလောင်းမင်းတရား၏ ဘုန်းရိပ် ကံရိပ်အောက်တွင် သာယာစည်ကားပြီး ဘေးရန်အန္တရာယ်လည်း လုံခြံစိတ်ချရသဖြင့် ”..ဒို့မေလေး မကြေဖျက်၊ မြောက်ဘက်ကယ်တဲ့ ဟိုတခို၊ ပြေးစို့ နှစ်ကိုယ်၊ ဆိုင်းစိုစို ရန်လုံးပြိုပါတဲ့၊ ပြည့်ရွှေဘို ထိုမြို့မှာ မိုးခိုစို့လေး..” ဟူသောသီချင်းများ ပေါ်လာသည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၇-ခုနှစ်တွင် ဒဂုံကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ” ရန်အပေါင်းကို ကုန်စင်အောင် လုပ်ကြံတော်မူမည်”ဟု အမိန့်ရှိ၍ “ရန်ကုန်”ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်သူ သူပုန်များ ကုန်စင်သလောက်ရှိသွားသောအခါ ထိုခေတ်စစ်ဘုရင်ကြီးများ၏ ထုံးစံအတိုင်း ယိုးဒယားသို့ပါ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ အောင်မြင်မှုအလီလီ ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၂၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၁၀)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ယိုးဒယားသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် အလောင်းမင်းတရားသည် ကျောက်မြောင်းဆိပ်တော်မှ အောက်ပြည်သို့ စုန်တော်မူသည်။ ဝါခေါင်လဆန်း(၁၁)ရက်နေ့၌ နေပြည်တော် ရွှေဘိုမြို့ပေါ်သို့ မိုးကြိုး (၁၃)ချက် ကျသည်။ မိုးကြိုးကျရာ ဌာနများကား……….ဆင်ချည်တိုင်.မြင်း.လွှစင်.ကျုံးနင်းကြမ်း.နဘဲပင်.တမာပင်.လက်ခုပ်ပင်.ပေါက်ပန်းဖြူပင်. ညောင်ပင်.ကျောင်း.မင်းကျော်သီရိအိမ်.တပယင်းမြို့တံခါးနှင့် မြ၀တီပြအိုးတို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကြားသိ၍ ပညာရှိများအား ဖတ်ကြားတင်လျှောက်စေရာ စာဆိုတော်ပညာရှိ စိန္တကျော်သူက မိုးကြိုးကျခြင်းမှာ ဣဋ္ဌမင်္ဂလာများဖြစ်ကြောင်း ရတု ၆-ပုဒ်ဖြင့် မင်းတရားကြီး သဘောတော် မျှစေရန် မမှန်မကန် လျှောက်တင် လိုက်လေသည်။ စိန္တကျော်သူ၏ လျှောက်တင်ချက်ကို အဟုတ်မှတ်၍ သဘောတော်ကျကာ (ပြုသင့်သောယတြာများ မပြုဘဲ)အောက်ပြည်သို့ ဆက်လက်စုံဆင်းပြီး ယိုးဒယားကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ မအောင်မမြင်ဖြစ်ပြီးလျှင် မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၂၂-ခုနှစ် ကဆုန်လဆုတ် (၁၀)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မုတ္တမမြို့နယ် ကင်းရွာ၌ ရုတ်တရက်ဖျားနာ၍ နတ်ရွာစံတော်မူခဲ့ရလေသည်။ (ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပျက်စီးနေချိန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၈၀-ကျော်ကြာခဲ့သော်လည်း ဒုတိယမြန်မာ နိုင်ငံတော် ပျက်စီးချိန်ကမူ ၁-နှစ်သာကြာပြီး တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စိတ်ဓာတ် ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ ချစ်လှစွာသော သားတော်ပင်ဖြစ်လင့်ကစား တိုင်းသူပြည်သားအကျိုး နိုင်ငံတော်အကျိုး သာသနာအကျိုးမဆောင်ရွက်လျှင် ငါ၏ အမျိုးနွယ်မဟုတ်၊၊ ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ သားသမီးလည်းမဟုတ်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် မွေးဖွားနေထိုင် ကြီးပြင်းလင့်ကစား ပြည်သူပြည်သားတို့၏ အကျိုးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျိုးအားမဆောင်ရွက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံသားမဟုတ်ပါ၊၊ ==အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ အမူအရာ== # စကားနည်း၍ ပြောသောအခါ ပီပြင်လေးနက်ပြီးလျှင် မှတ်သားဖွယ်ဖြစ်သည်။ # ခန့်ငြားသောဣန္ဒြေရှိ၍၊ မျက်နှာထားမဆိုးသော်လည်း ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ရွှင်ခြင်းမရှိ။ # အလုပ်တစ်ခုကို မလုပ်မီ စဉ်းစား၍၊ လုပ်သောအခါ မအောင်မြင်သော အလုပ်မရှိခဲ့လေ။ # မောဟနည်း၍ အအိပ်အနေ နည်းပြီးလျှင် အိပ်တော့မည်ဆိုသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အိပ်ပျော်၍ မှန်းထားသည်ထက် ပိုပြီးလျှင် အိပ်ပျော်လေ့မရှိတတ်။ # ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ညည်းညူခြင်းမရှိ၊ ဝေဒနာအကြီးအကျယ်ကပ်ရောက်လာသောအခါ ထွက်သက်ဝင်သက်ကို သုံးသပ်လျက် ငြိမ်းချမ်းစေပြီးလျှင် ဘဝကူးတော်မူလေ၏။ #အသုံးအစွဲ အလွန်ကျစ်လျစ်၏။ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးသည် ပိုးထဘီနှင့် နိုင်ငံခြားအထည်ကို ဆင်၍ အဆောင်တော်တွင် ရံရွေတော်များနှင့် နေသည်ကို တွေ့လေရာ၊ “ဩော်…ရှင်မိဖုရားအတုကို ပြည်သူပြည်သားများ တုလေလျှင် ငါ့တိုင်းပြည်သည် မကြာမီ မွဲတော့မှာပဲ”ဟု မိန့်တော်မူဖူး၏။ # အပျော်အပါးနည်း၍ အလုပ်နှင့် မွေ့လျော်ခြင်းကို အလွန်နှစ်သက်၏ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်းကြီးသည် အဆောင်တော်တွင် ငြိမ်းချမ်းသက်သာ ပျော်ရွှင်စွာ အဆိုတော်များနှင့် ရယ်မော် ပြောဆိုနေသည်ကို တွေ့လေရာ “ဩော်…ရှင်မင်းပုံလည်း မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်လို့၊ ဗိုင်းဝါတို့ကိုမေ့ပြီး အဆိုအကနှင့် အညီးပြေရှာရပေပေါ့၊ ဗိုင်းဝါကိုမုန်းတဲ့ မိန်းမဟာ လင်ကို မုန်းခြင်းအစစ်ပဲ ရှင်မင်းပုံရေ့၊ သည်အတုတွေကိုများ မှူးမတ်ကတော်တို့နှင့် ဆင်းရဲသူတွေ တုကြယင် ငါ့တိုင်းပြည်ဟာ နိုင်ငံခြားကို အလွန်ဆက်သရတော့မှာပေပဲ၊ အလုပ်မရှိတော့ လူတွေဟာ ပျင်းလာတတ်တယ်၊ ပျင်းလာတဲ့အခါ အကျိုးမရှိဘဲ အညောင်းကိုသာ ဖြစ်စေတတ်တဲ့ ကြွေအံပုဆစ်တို့ကို လေ့လာကစားတတ်ခြင်း၊ အပျော်အပါးလိုက်စားတတ်ခြင်းတို့ ပြုလာကြလို့ လူများဟာ ပေါ့ပျက်လာတတ်ကြတယ်။ အဲသည်လို လူပေါ့လူပျက်များ များလာလျှင် တိုင်းပြည်နိမ့်ကျတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူများဟာ အလုပ်နှင့် လက်မပြတ်ရှိသင့်ပါတယ်” ဟု မိန့်တော်မူဖူးလေ၏။ # မျက်နှာတံစိုးလိုက်လေ့မရှိ။ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးက သူ့မောင်မှာ ဘာမျှအရာအထူးမရှိပါဟု ပူဆာလေရာ အလောင်းမင်းတရားကြီးလည်း ကောင်းပြီဆို၍ မယ်မင်းမောင်ကို ခေါ်ပါဆိုပြီးလျှင် နန်းတော်အောက်၌ ခွေးမွေးနေသည်၊ ခွေးဘယ်နှစ်ကောင်မွေးသလဲ ကြည့်ချေဆို၍ မိဖုရား၏မောင်လည်းသွားရောက်ကြည့်ပြီးလျှင် ခွေး ငါးကောင်မွေးကြောင်းကို လျှောက်ထား၍၊ အထီးဘယ်နှစ်ကောင် အမဘယ်နှစ်ကောင်လဲ မေးပြန်ရာ တစ်ဖန်သွားရောက်ကြည့်ပြန်၍ အထီးနှစ်ကောင်၊ အမသုံးကောင်ပါဟု လျှောက်တင်ကာ၊ ကြံဘယ်နှစ်ကောင် စုံသလဲ မေးပြန်သဖြင့် တစ်ဖန်သွားရောက် ကြည့်ဦးမည်ပြုသောအခါ နေပါစေတော့ဟု ဆိုလျက်၊ ရွှေတိုက်စိုးကို ခေါ်တော်မူပြီးလျှင် နန်းတော်အောက်မှာ ခွေးမွေးနေတယ် သွားကြည့်ချေပါဟု ခိုင်းလိုက်ပြန်ရာ ရွှေတိုက်စိုးလည်း ပုရပိုက်နှင့်သွားရောက် မှတ်သားပြီးသော် အထီးမည်မျှ၊ အမမည်မျှ၊ မည်မျှကြံစုံသည်၊ မည်မျှကြံမစုံ၊ အမွေးမည်သို့ စသည်ဖြင့် တင်လျှောက်လေ၏။ ထိုအခါမှ ရှင်မရဲ့မောင်က ခွေးငါးကောင်ကို ငါးခါသွားကြည့်နေမည့်သူဖြစ်သောကြောင့် သူနှင့်တန်ရာ နန်းတော်ထက်တွင် အေးအေးချမ်းချမ်းပဲ စားသောက်နေထိုင်ပါစေတော့ဟု အမိန့်တော်ရှိလေ၏။ ထို့ပြင် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ နောက်ဆုံးမှာတမ်းတွင်….“ စကားသာများနေ၍ ငါကဲ့သို့ အလုပ်မလုပ်လျှင် ငါသားတော်များပင် ဖြစ်သော်လည်း ငါ့အဆက်အနွယ်မဟုတ်။” “တန်ခိုးကြီးသော တိုင်းပြည် အမျိုးသားဖြစ်နိုင်ရန် နိုင်ငံခြားသို့ ဆက်သွယ်ကူးလူးလမ်းပေါက်၍ တိုင်းပြည်ထွက် ကုန်စည်တို့ကို တန်ဖိုးမြှင့်စေပြီးလျှင် အမျိုးသားမျး ကြွယ်ဝကုံလုံလျက် သူဌေးသကြွယ်တို့ ပေါများစေရမည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့လေသည်။ ==အလောင်းမင်းတရားကြီး== [[File:King Alaungpaya photo.JPG|thumb|180px|]] [[File:King Alaungpaya painting.JPG|thumb|]] [[File:The map of Konbaung dynasty of Burma (1752–1885).JPG|thumb|[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မြန်မာပြည်မြေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံကြီး ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပျက်စီးပြိုကွဲခဲ့ရသည်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်လည် စည်းရုံးထူထောင်ခဲ့သူမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် ပျူစောထီးမှသည် ၄၇ယောက်သော မင်းတို့ နောက် ဖောင်စကြာရှင်နပရတိစည်သူ၏ သမီး ကျောင်းတော်သည် နှင့် နရသိင်္ဃမင်း၏ သားတော် အနန္တသူရိယတို့ စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သည့်သား သိဒ္ဓိကာ၊ သားဘဲကြီးရတနာ၊ သားဘဲငယ်ရတနာ၊ သားလံဘူးအန္တရသူ၊ သားပေါက် မြိုင်မင်းပုလဲ၊ သားမြေနဲ စောသိင်္ဃာ၊ သား[[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်းမင်းတရားကြီး]] ညီ ဝါပနော်ရထား၊ သားမြောက်ဘက် နော်ရထာ၊ သားသင်္ခယာ သားမင်း နေဝန်း၊ သားမင်းရဲထွေး၊ သားမင်းကြီးရွှေ၊ သားတုရင်ကျော်သူ ခံမင်းဖိုးခင်၊ သားမင်းစစ်နိုင်၊ သား သီရိမဟာ ဓမ္မရာဇာ၊ သား အလောင်းမင်းတရားကို ဖွားသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ကား သက္ကရာဇ် ၁ဝ၇၆ ခုနှစ် တော်သလင်းလပြည့်ကျော် တစ်ရက်သောကြာနေ့ ညဉ့်တစ်ချက်တီးကျော်တွင် မုဆိုးဘို မြို့စား သီရိမဟာဓမ္မ ရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းညိုစံနှင့် မဟာဒေဝီ စောငြိမ်းဦးတို့၌မြင်သည့် ဒုတိယသားတော် ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် အောင်ဇေယျတည်း။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသဖြင့် အင်းဝမပျက်မီကပင် ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဘိုရွာ၌ ဩဇာအာဏာရှိပြီး ဖြစ်သည်။ တန်ခိုးသတင်းထွက်ပြီးလည်း ဖြစ်သည်။ အင်းဝပျက်လျှင် မုဆိုးဘိုကို ထန်းလုံးတပ် ပတ်ဝိုက် တည်၍ အခိုင်အလုံ နေသည်။ မြင်းရည်တတ် ခြောက်ကျိပ် ရှစ်ယောက်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ အင်းဝမှ မွန်စစ်သူကြီး ဒလပန်းက လူစေလွှတ်၍ သစ္စာပေးလာသည်။ [[ကွေ့လူမျိုး|ကွေ့]]ဂုဏ္ဏအိမ်ကလည်း သစ္စာပေးလာသည်။ မည်သည့်သစ္စာကိုမျှ မခံချေ။ အမှုထမ်းတို့က အင်အား မရှိသေးသည့်အတွင်း ကွေ့တို့၏သစ္စာခံပြီးလျှင် မွန်လူမျိုးတို့ပြန်သောအခါမှ ကြုံကြိုက်ရာကြံမည်ဟုလျှောက်သည်ကိုလည်း ဤသို့ပြုလျှင် သားတော်မြေးတော်အစဉ်အဆက် သစ္စာမစောင့်သောအမျိုးဟု ပြောထုံးမကြေဖြစ်လေရာသည်ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။ မွန်လူမျိုးတို့အပြန်တွင် ဟန်လင်းမြို့တောင်က ဆီး၍ တိုက်လိုက်ရာ မွန်အမြောက်အမြား သေလေသည်။ မုဆိုးဘိုကို မွန်လူမျိုးတို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီတက် တိုက်ခိုက်လာသည်ကိုလည်း နိုင်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် မုဆိုးဘိုကို ရွှေဘိုသမုတ်၍ မြို့နန်း တည်တော်မူသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကွေ့လူမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်သည့်အပြင် အင်းဝကို သားတော်အလတ် သတိုးမင်းစော ([[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]) လုပ်ကြံ၍ အလွယ်တကူရသည်။ ဗန်းမော်၊ မိုးမိတ်၊ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းတို့ကိုလည်း တိုက်၍ ရသည်။မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် မွန်မင်းညီတော် ဥပရာဇာ၊ စစ်သူကြီး ဒလပန်းတို့ကွပ်ကဲ၍ ကြည်းရေနှစ်ဘက် စစ်ကြီး ချီလာကာ တရုတ်မြို့တွင် မင်းတရားကြီး၏ သားတော်နှစ်ပါး တပ်ကို တိုက်၏။ တပ်တော်တို့ အပျက်နာ၍ ဆုတ်ရ၏။ ထိုနောက် မွန်တို့ အင်းဝကိုဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ ဒလပန်းသည် လှေတပ်ကို ကွပ်ကဲ၍ ကျောက်မြောင်းအရောက် ချီတက်သည်။ ကျောက်မြောင်းတွင် မင်းတရားကြီးနှင့် မင်းတရားကြီး၏ ညီတော်တို့ ဒလပန်း၏ လှေတပ်ပျက်၍ အပြင်းအထန် စုန်ပြေးရသည်။ ဟံသာဝတီ ဥပရာဇာလည်း အင်းဝကို ရံထားရာ အောက်သို့စုန်ဆင်းပြီးလျှင် ပြည်မြို့၌ ဒလပန်းကို အစောင့်အနေ ထားခဲ့သည်။ မွန်တို့ပျက်လျှင် ပုဂံ၊ ပုပ္ပား၊ ငသရောက်စသော တောင်ဘက်တစ်ခွင်မြို့များတွင် ခေါင်းအကြီးပြုသူတို့ သစ္စာတော်ခံကြသည်။ အောက်ပြည်တစ်လွှားတွင်လည်း အင်းဝဘုရင်ဟောင်း ([[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]) ကို မွန်တို့ရေ၌ ဖျောက်ဖျက်ရုံ သာမက မြန်မာတို့ကို မွန်တို့သတ်ဖြတ် ညှဉ်းဆဲလွန်းသဖြင့် မြန်မာတို့စုရုံး၍ မြေလတ်တစ်လျှောက် မြို့ရွာများရှိ မွန်လူမျိုး အကြီးအကဲတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးလျှင် ပြည်မြို့တွင် အခိုင်အလုံ နေကြသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသို့လည်း စစ်ကူတောင်းကြရာ မင်းတရားကြီး ကြည်းတပ် ရေတပ် ချီလာ၍တိုက်လျှင် မွန်တို့ပျက်သဖြင့် ဟံသာဝတီတိုင် ဆုတ်ရသည်။ ပြည်မြို့တွင် မွန်ရေတပ်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီး အောင်တော်မူပြီးလျှင် ဂူထွတ်မည်သော လွန်ဆေးမြို့ကို သိမ်းသည်။ လွန်ဆေးမြို့၌ ခေတ္တစံနေစဉ် ကနောင်၊ ဟင်္သာတ၊ ဓနုဖြူ၊ မြောင်းမြ၊ ဥက္ကံ၊ သုံးဆယ်၊ လှိုင်၊ သာယာဝတီစသော ဧရာဝတီအရှေ့ဘက် အနောက်ဘက် မြို့ကြီးပြကြီး အကြီးအကဲတို့ ကျွန်တော် ခံလာကြသည်။ မွန်တို့ရန်ကို အလျင်အမြန်အောင်သည်ကိုစွဲ၍ လွန်ဆေးမြို့အား [[မြန်အောင်မြို့|မြန်အောင်]]ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်အောင်တွင်ရှိစဉ် [[ဟိုင်းကြီးကျွန်း]]ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့ကိုလည်း အမိန့်တော်နှင့် စေခေါ်တော်မူရာ အင်္ဂလိပ်တို့ အဖူးအမြော် ရောက်ကြသည်။ အလောင်းမင်းတရား ကိုင်ရန် Blunderbusses pistol တစ်လက်၊ <ref name=":1">[https://shwe.net/news/history/9678.html အလောင်းမင်းတရားအား အင်္ဂလိပ်တို့ ဆက်သသည့် လက်ဆောင်စာရင်း]</ref>အမြှောက်များ၊ လက်ဆောင်များ ပေးအပ်ဆက်သ ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။<ref name=":1" /> အင်္ဂလိပ်တို့က ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော မိမိတို့ကုန်တိုက်ကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းသည်ကိုလည်း မင်းတရားကြီးသည် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ အမြောက်ယမ်း ကျည်ဆန်ကို အလိုရှိသဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့လိုအင်ကို လိုက်လျောဖြည့်စွမ်းလိုက်လေသည်။ ၂၈-၇-၁၇၅၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် မဟာမိတ် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုဖြစ်ခဲ့သည့် ကိစ္စမှာ ယခုထက်ထိ လူသိနည်းလှသည့် ဖြစ်ရပ် တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိသည်။<ref>[[၁၇၅၇ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် မဟာမိတ်စာချုပ်]]</ref><ref>[https://archive.org/details/orientalrepertor01dalr/page/222/mode/2up?q=Allaum+Praw Treaty of Friendship and Alliance between British India Company and King Allaum Praw] (Page 223)</ref> သို့ရာတွင် နောင်အခါ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့နှင့် တိုက်ခိုက်နေသော မွန်တို့ကို သေနတ်လက်နက်များ ရောင်းချကြောင်း သိသောအခါ ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်စခန်းကို ပုသိမ်မြို့ဝန်အား လုံးလုံးလျားလျား သုတ်သင်ရန် ခိုင်းသဖြင့် ထိုအရပ်ရှိ အင်္ဂလိပ်အများအပြားပင် အသက်ဆုံးကြရလေသည်။ [[မြန်အောင်မြို့]]မှ ဆက်လက်စုန်ပြန်ရာ ၁၁၁၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် [[ဒဂုန်]]ကိုရ၍ မြို့သစ်တည်ပြီးလျှင် [[ရန်ကုန်]]ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ ရန်ကုန်တွင် ဆူးလေစေတီတော်၏ အရှေ့တောင် အရပ်ဖြစ်သော မြို့ဟောင်းရာ၌ တောရှင်းကျင်းဖို့၍ သစ်တပ်မြို့ တည်သည်။ မိုးကျလျှင် ရန်ကုန်တွင် အစောင့်အနေထားခဲ့၍ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။ ထိုနောက် [[ရှမ်းပြည်]]တစ်လွှားသို့ စေလွှတ်ခန့်ထား၍ သစ္စာတော်ပေးပြီးလျှင် မိုးစဲသည်နှင့် ရန်ကုန်တွင် မွန်တို့ထနေသည်ကို ဆင်း၍နှိမ်နင်းရာ မွန်တို့ ဆုတ်ခွာရပြန်သည်။ မွန်တို့ဘက်မှ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ဝင်ကူကြသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် သင်္ဘောများကိုလည်း ကောင်း၊ တိုက်လှေများကိုလည်းကောင်း တည်သည်။ စစ်သည်တို့ကိုလည်း ဖြည့်တင်းသည်။ ထိုနောက် ၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီးသည် သံလျင်မြို့ကို ဝန်းရံလုပ်ကြံတော်မူစေသည်။ ကိုယ်တော်တိုင်လည်း သံလျက်စွန်းသို့ သင်္ဘောဖြင့်ထွက်၍ သံလျင်တိုက်ပွဲကို အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းဖြင့်ကြည့်လျှက် စစ်ရေးကို မိမိကိုယ်တိုင် စီရင်လေသည်။ မွန်တို့ဘက်မှ ပြင်သစ်တို့ ကူညီတိုက်ခိုက်သဖြင့် ခြောက်လတိုင်တိုင် အဖိတ်အစင်များစွာနှင့် ခဲယဉ်းစွာ လုပ်ကြံရသည်။ နောက်ဆုံး အသေခံသူရဲကောင်း ၉၃ ယောက်ကိုရွေးချယ်၍ လက်နက်များကို သိမ်းယူသည်။ အမြောက်ကြီး ၁ဝ ကျော်၊ အမြောက်ငယ် တစ်ရာကျော်၊ သေနတ်တစ်ထောင်ကျော် ရလိုက်သည်။ မွန်တို့အား စစ်ကူလာသော ပြင်သစ်တိုက်သင်္ဘော နှစ်စင်းကိုလည်း သိမ်းယူ၍ ပြင်သစ် ကိုယ်စားလှယ် ဗူရနိုနှင့်တကွ ပြင်သစ် အကြီးအကဲတို့ကို ကွပ်မျက်တော်မူသည်။ ထိုသူတို့၏ အဆွေအမျိုးများနှင့် သန်လျင်တွင်ဖမ်းမိသော ပေါ်တူဂီ လူမျိုးတို့ကို ရွှေဘိုနယ် ဗရင်ဂျီရွာများသို့ပို၍ နေထိုင်စေသည်။ မိမိတို့ အယူဝါဒအတိုင်း ကိုးကွယ်နေထိုင်ရန်လည်း ခွင့်ပြုတော်မူသည်။ ဗရင်ဂျီ အမြောက်အမြားကိုလည်း အမြောက်တပ်သားအဖြစ် အမှုထမ်း စေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီမြို့ကို မင်းတရားကြီး လုပ်ကြံသည်။ ၁၁၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီတစ်မြို့လုံးကို မင်းနှင့်တကွ ရတော်မူရာ မြို့ကိုဖျက်စေ၍ ရာမညတိုင်းအလုံးနှင့် အရှေ့တစ်လွှားမြို့စားများကို သစ္စာပေးပြီးနောက် ပဲခူးဘုရင်ကိုဆောင်ယူကာ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။ ၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဏိပူရကသည်းပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ၍ ကသည်းအမတ် စန္ဒရော်မော်နီကို အအုပ်အချုပ် ခန့်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် တမူးနှင့် သောင်သွပ်တွင် မြန်မာတပ်များ အစောင့်အနေထား၍ ပြန်တော်မူသည်။ မဏိပူရကို အောင်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် မဏိပူရမှ အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ၊ အသိပညာရပ်များကို ရရှိလေသည်။ အထက်တန်းကျလှသော ရက်ကန်းပညာ၊ ပန်းတိမ်ပညာ၊ နက္ခတ်ပညာ စသော အတတ်ပညာများကိုပါ ရရှိလိုက်သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၁ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားကျေးကျွန်တို့ ထားဝယ်မြို့ ကျေးစွန်ရွာလက်ကို ထိပါးကြောင်း ကြားတော်မူ၍ မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင် ထားဝယ်ကြောင်း ချီတော်မူသည်။ ချီတော်မူစဉ် မြိတ်မြို့၊ တနင်္သာရီမြို့များသို့ အလျင်သိမ်းယူသည်။ အယုဓျာမြို့သို့ရောက်လျှင် ဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ လုပ်ကြံစဉ် ကိုယ်တော် မကျန်းမာသည်နှင့် ပြန်လာရာ ၁၁၂၂ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ သက်တော် ၄၅ နှစ် စည်းစိမ်တော် ရှစ်နှစ်တွင် မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံတော်မူသည်။ မင်းတရားကြီး၏ သင်္ချိုင်းပြာသာဒ်ကို ယခု ရွှေဘိုခရိုင် ဝန်ရုံးအနီးတွင် တွေ့နိုင်သည်။ မင်းတရားကြီးကား ရဲရင့်တည်ကြည်၍ အမြော်အမြင် ရှိသည်။ သူရသတ္တိနှင့် လုပ်ရည်ကြံရည်လည်း ရှိသည်။ မွန်တို့ကို တိုက်မည်ဟု တိုင်ပင်ရာတွင် ''ယောက်ျားတို့မည်သည့် လုံ့လ ဝီရိယ အကြံအစည်ကို လျှော့မြဲမဟုတ်၊ လက်ရုံးနှလုံး၊ လုပ်ရည်၊ ကြံရည်မှာသာ အကြောင်းဖြစ်သည်''ဟု မင်းတရားကြီးက မိန့်တော်မူသည်။ စစ်ရေးစစ်မှုတို့၌ အကြပ်အတည်း စည်းကမ်းထားသော်မူပြီးလျှင် ရန်သူတော်တို့ကို အပြင်းအထန် နှိမ်နင်းသုတ်သင်တတ်ရုံမက တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ် ခန့်ခွဲ ဝေဖန်ရာ၌လည်း လိမ္မာတော်မူသည်။ လူတို့ အကျင့်စာရိတ္တကို ပျက်ပြားစေသည့် သေရည်သေရက်မှစ၍ မူးယစ်စသော အသောက်အစား အရှူတို့ကို ပြင်းထန်စွာ တားမြစ်ပိတ်ပင်တော်မူသည်။ လယ်ယာကိုင်းကျွန်း စပါး၊ ပြောင်း၊ ဝါများကို လုပ်ဆောင်ရိတ်သိမ်းသည့်ကာလ ကြက်သေတင်ဝက်သေတင်၍ ရိတ်သိမ်းရိုးဖြစ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူများကိုလည်း လုံးလုံးပယ်စေကာ မြစ်တားတော်မူသည်။ လွန်ဆန်၍ ပြုကျင့်သည် ကြားတော်မူလျှင် အပြစ်အလျောက် ကွပ်မျက်တော်မူသည်။ ခိုးဝှက်လုယက်ခြင်းကိုလည်း အလားတူ တားမြစ်တော်မူလေသည်။ ဤသို့ တားမြစ်ရာ၌ အလောင်းဘုရား၏ အပြစ်ပေးပုံမှာ အတုယူဖွယ်ဖြစ်သည်။ မြို့ရွာတွင် သူခိုး သူဝှက်တို့ကြောင့် ဥစ္စာပစ္စည်း ပျောက်ခဲ့သော် ထိုမြို့ရွာကို အုပ်ချုပ်သော အကြီးအကဲတို့က ဥစ္စာပျောက်သူကို လျော်ရသည်။ ရွာနှစ်ရွာစပ်ကြားတွင် ဓားပြတိုက်ပါမူ နီးသောရွာမှ ရွာသူကြီးက လျော်ရလေသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်း အားဖြင့် အစိုးရ အမှုထမ်းတို့သည် မိမိတို့ တာဝန်ကို ပိုမို ဂရုစိုက် ဆောင်ရွက်လာစေရန် ဖြစ်သည်။ မိုးရှားပါးသော ရွှေဘိုနယ်တစ်ဝိုက်တွင် ပြည်သူပြည်သားတို့ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် မင်းတရားကြီးသည် အမြော်အမြင်ရှိစွာနှင့် မူးမြစ်ကို ဆည်တော်မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့ကို ရေပေးနိုင်ရန်လည်း မဟာနန္ဒာကန်တော်ကြီးကို တူးဖော်စေသည်။ မင်းတရားကြီး၌ ဆွေတော်မျိုးတော်စသော အမှုထမ်းကောင်း ပေါများသည်။ မင်းဆွေမင်းမျိုး အင်းဝမှူးဟောင်း မတ်ဟောင်းများကပါ မင်းတရားကြီး ဘုန်းလက်ရုံး လုပ်ရည်ကြံရည်တို့ကို ယုံကြည်သဖြင့် အကွဲအပြားမရှိ တညီတညွတ်တည်း အမှုထမ်းကြခြင်း ဖြစ်သည်။ နှုတ်ရေး၌လည်းကောင်း၊ လက်ရေး၌လည်းကောင်း လူရည်သွားကို သိတော်မူတတ်သည်။ မှူးတော်မတ်တော် သူရဲသူခက်တို့ကို အလိုက်အထိုက် ဝေဖန်နှိုင်းချိန် ချီးမြှောက်မစ ပြုလုပ်ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ကြံတော်မူသမျှ အောင်မြင်၍ အပြီးသို့ ရောက်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးအား ဖူးမြင်ရသော ကက်ပတိန် ဘေကာ၏ မှတ်တမ်းအရ မင်းတရားကြီး၏ အရပ်တော်သည် ငါးပေ ၁၁ လက်မခန့်ရှိ၍ ကျန်းမာသော ရုပ်လက္ခဏာရှိကြောင်း၊ သန်မာ၍ တင့်တယ်ညီညွတ်သော လုံးရပ်သဏ္ဌာန်ရှိကြောင်း၊ အသားညို၍ မျက်နှာသွယ်ကာ ကျောက်ပေါက်မာ သက်သက်ရှိကြောင်း၊ မျက်နှာထားတည်ကြည် မာတင်းကြောင်း၊ ရာဇဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြောင်း ရေးသားထားလေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် ရတနာသုံးပါးကိုလည်း ကြည်ညိုတော် မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့တွင် မော်ဓောမြင်သာခေါ် ရွှေစေတီကြီး၊ ရွှေချက်သိုစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစသော စေတီပုထိုးများ၊ [[တကောင်းမြို့]] အရပ်၌ ဇိနအောင်ချာ ရွှေဘုံသာစေတီတော်၊ တိဂုံဆံတော် ရှင်၌ စောင်းတန်းတော်၊ ဇရပ်တော်များ၊ ဟံသာဝတီ၊ ပြည်၊ အင်းဝ၊ စစ်ကိုင်းမြို့များနှင့် အကြေအညာမြစ်စဉ်တစ်လျှောက် ဘုရားပုထိုးဟောင်း နွမ်းပြိုပျက်သည်များကို ကံကျွေးလက်ခပေး၍ ပြင်ဆင်စေတော်မူသည်ကား များလှ၏။ ထို့ပြင် မဟာဒါန်ဝန်ခန့်၍ ဝိနည်းကျမ်းဂန်နှင့်အညီ မကျင့်သော ရဟန်းတို့ကို မပြတ်သုတ်သင် ရှင်းလင်းစစ်ကြောစေသည်။ သာသနာရေးဘက်၌သာမက စာပေဘက်၌လည်း မင်းတရားကြီးသည် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ တရားဌာန အုပ်ချုပ်မှု အတွက် အစဉ်အလာအားဖြင့် ဓမ္မသတ်ဖြတ်ထုံးကျမ်းများစွာ ရှိခဲ့ပါသော်လည်း ပါဠိဘာသာနှင့်သာ များ၍ မြန်မာဘာသာနှင့် ပြန်ဆိုရေးသားပါလည်း ပါဠိစကားလုံးများစွာ ညှပ်ထားသဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဖတ်ရှုနိုင်ရန် မိမိ၏ စစ်သူကြီး အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သော မဟာသီရိဥတ္တမဇေယျအား မနုကျယ် ဓမ္မသတ်ကို စီရင်စေသည်။ တရားသူကြီးလက်ဝဲ ဘိနန္ဒသူက ဓမ္မဝိနိစ္ဆယဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သည်။ မင်းတရားကြီးလက်ထက်ထင်ရှားသော အခြားစာဆိုတို့ကား မင်းတရားကြီး ဟံသာဝတီကို စုန်တော်မူစဉ် ကမ်းပြို၍ ဖောင်တော်ပေါ်သို့ ထန်းပင်လဲကျသည်ကို ရုတ်ခြည်း စပ်ဆို၍ ''သစ်သစ်မင်္ဂလာ၊ နစ်နစ်နာလော့'' ချီသည့် နိမိတ်ဖတ်လင်္ကာကို ရွတ်ဆိုလျှောက်တင်သည်တွင် ထင်ရှားလာသော ရန်အောင်ဗလအမတ်၊ ကဝိ လက္ခဏာ သတ်ပုံ၊ ရတနာသိင်္ဃ ကန်တော်ဘွဲ့မင်္ဂလာရတု၊ ဧချင်း၊ လင်္ကာ စသည်တို့ကို ရေးသားသည့် စိန္တကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးဩ၊ အာဒါသမုခပျို့သစ်၊ သာဓိနပျို့ စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သော လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ခံ ဦမြတ်စံတို့ ဖြစ်သည်။ == ကြင်ယာဖက်များ == ကြင်ယာဖက်အနေဖြင့် ငယ်အမည် ခင်ယွန်းစံ အမည်ရှိ မိဖုရားခေါင်ကြီး တစ်ဦ:နှင့် ကိုယ်လုပ်တော် ခြောက်ဦး ရှိခဲ့သည်။ === ခင်ယွန်းစံ === မင်းတရားကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ခင်ယွန်းစံ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅-ခုနှစ်တွင် မဟာမင်္ဂလာ ရတနာဓိပတိ သီရိရာဇာ စန္ဒာဒေဝီ အမည်ခံသည်။ ရတနာသိင်္ဃမြို့ [[အောင်မြေဘုံသာကျောင်း]]၊ ရတနာပူရမြို့ [[ဘုံသာတုလွတ်ကျောင်း]] တို့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ သားတော်ခုနစ်ပါး၊ သမီးတော်သုံးပါး ဖွားမြင်သည်။ သားတော်များမှာ − # မောင်လောက် (သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့၊ သီရိသုဓမ္မာရာဇာဘွဲ့ခံ။ ဒီပဲယင်းမြို့၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ငစဉ့်ကူးမြို့ သုံးမြို့စား မင်းသား [[နောင်တော်ကြီးမင်း]])၊ # မောင်ရွ (သတိုးမင်းစောဘွဲ့၊ သီရိဓမ္မရာဇဘွဲ့ခံ မြေဒူးမြို့နှင့် စလင်းမြို့စား မင်းသား [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]])၊ # မောင်ပိုး (အတိုးမင်းလှကျော်ဘွဲ့၊ သုသီရိဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ အမြင့်မြို့နှင့် တလုပ်မြို့စား မင်းသား)၊ # မောင်ဝိုင်း (သတိုးမင်းလှရွှေတောင်ဘွဲ့၊ သီရိသုဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ဗဒုံမြို့စားမင်းသား [[ဘိုးတော်ဘုရား]])၊ # မောင်စိုး (သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းလှ မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံ ပုခန်းကြီးမြို့စားမင်းသား)၊ # မောင်ဖိုးရှင် (သတိုးမင်းစော ဘွဲ့ခံ၊ မင်းလှမင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံ ပင်းတလဲ မြင်စိုင်းမြို့စား) နှင့် # စည်သာမင်းသား ငယ်ကလွန်သော မင်းသားတစ်ပါးတို့ ဖြစ်သည်။ သမီးတော်များမှာ − * မယ်သာ (သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ ကန္နီမြို့စား)၊ * မယ်မြတ်လှ (သီရိမဟာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ မင်းခင်းမြို့၊ ပန်းတောင်းမြို့စား)၊ * မယ်အိပ် (သီရိရတနာ မင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ စကုမြို့စား) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === ရှင်မင်းသူ === သမီးတော် ပဒုမ္မဒေဝီကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0">ညိုမြ, "ကုန်းဘောင် ရှာပုံတော်", မြန်မာစာပေတိုက်, ၁၉၈၂</ref> === ကျောက်မြောင်းကတော် === သားတော် မင်းရဲဖျားကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === စိတ္တမဟေ === သားတော် မင်းရဲညွန့်ကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === ရှင်မင်းပြေ === မင်းလှစည်သူ၏ သမီးဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> === ရှင်ရွှေခဲကြီး === သမီးတော် မင်းရွှေမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === ရှင်ရွှေငယ် === ရှင်ရွှေငယ်သည်အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ဒုတိယမြောက်မိဖုရားဖြစ်သည်။နာမည်ရင်းမှာရှင်မိငယ်ဖြစ်သည်။သမီးတော် မင်းညိုမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commonscat|Alaungpaya}} * [http://www.myanmars.net/myanmar-history/king-alaungpaya.htm Myanmar History - King Alaungpaya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628205348/http://www.myanmars.net/myanmar-history/king-alaungpaya.htm |date=28 June 2010 }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12374/Alaungpaya Alaungpaya (king of Myanmar) -- Britannica Online Encyclopedia] {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၇၁၄|၁၇၆၀}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] [[Category: မြန်မာ ဘုရင်များ]] po2fta2eujdredvg62hgys0v324z6fi 0 2639 1038715 1037941 2026-06-15T21:06:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038715 wikitext text/x-wiki '''ကရင်လူမျိုး''' (ကညီကလုာ်) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏တောင်ပေါ်ဒေသ တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားမိသားစု]]ဝင် [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ် ဘာသာစကား]]ပြော လူမျိုးစုကြီး တစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Marshall1922">{{cite book |last=Marshall |first=Harry Ignatius |title=The Karen People of Burma: A Study in Anthropology and Sociology |year=1922 |publisher=The University Ohio State University |pages=1–5}}</ref> ကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="CIA-Factbook">{{cite web |title=Burma - The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |website=Central Intelligence Agency |access-date=2026 |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ကရင်လူမျိုး | flag = [[File:Flag of the Karen National Union.svg|border|200px]] | flag_caption = ကရင် အမျိုးသား အလံတော် | image = A Karen woman.jpg | image_caption = ရိုးရာဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော ကရင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | total = ၄,၁၉၁,၀၅၀ | total_ref = | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၃,၆၀၄,၀၀၀ | ref1 = <ref>{{cite web |title=Largest Ethnic Groups In Myanmar |url=https://www.worldatlas.com/articles/largest-ethnic-groups-in-myanmar-burma.html |website=Worldatlas.com |publisher=Reunion Technology}}</ref> | region2 = {{flag|Thailand}} | pop2 = ၁,၃၅၀,၀၀၀ | ref2 = <ref name="CERD/C/THA/1-3">{{cite book|title=International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination; Reports submitted by States parties under article 9 of the Convention: Thailand|date=28 July 2011|publisher=United Nations Committee on the Elimination of Racial Discrimination|url=http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|access-date=8 October 2016|language=en, th|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009184727/http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|url-status=dead|page=13}}</ref> | region3 = {{flag|United States}} | pop3 = ၂၁၅,၀၀၀ (၂၀၁၈) | ref3 = <ref>{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota%3Fcontext%3Damp|title=Jobs and housing lure karen refugees to spread across minnesota|access-date=25 February 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724063942/https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota?context=amp|url-status=dead}}</ref> | region4 = {{flag|Australia}} | pop4 = ၁၁,၀၀၀ | ref4 = <ref>{{cite web |title=Burmese Community Profile |url=https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |website=dss.gov.au |access-date=28 June 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |archive-date=30 December 2016 |accessdate=16 September 2021 |archivedate=30 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf }}</ref> | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = ၆၀၅၀ | ref5 = <ref name=2016Census>{{citation|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Ethnic%20origin&TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|publisher=Statistics Canada|date=8 February 2017}}</ref> | region6 = {{flag|India}} ([[ကပ္ပလီကျွန်း|အက်ဒမန်ကျွန်းစု]]) | pop6 = ၂,၅၀၀ | ref6 = <ref name="Maiti">{{cite journal|last1=Maiti|first1=Sameera|title=The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)|citeseerx=10.1.1.517.7093}}</ref> | region7 = {{flag|Sweden}} | pop7 =၁,၅၀၀ | ref7 = | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှု၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] | langs = [[ကရင်ဘာသာစကားများ]]၊ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]]၊ [[ပိုးကရင်ဘာသာစကားများ|ပိုးကရင်]]၊ [[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]]နှင့် [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]] | related = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] | native_name = | native_name_lang = }} [[File:Karen traditional costume.jpg|thumb|ကရင်အမျိုးသား အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ]] ကရင်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် နယ်စပ်ဒေသများဖြစ်ကြသော [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[သံလွင်မြစ်]]ဝှမ်းဒေသ၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့် [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ|ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]တို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသကဲ့သို့ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင်လည်း အခြေစိုက် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Lewis1984">{{cite book |last=Lewis |first=Paul |last2=Lewis |first2=Elaine |title=Peoples of the Golden Triangle |year=1984 |publisher=Thames and Hudson |isbn=978-0500974728 |pages=72–90}}</ref>ကရင်လူမျိုးစုအတွင်း ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများစွာရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် တောင်ပေါ်ကရင်နှင့် ကွင်းကရင်ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်ကာ ယင်းတို့အနက် စကောကရင် နှင့် ပိုးကရင် လူမျိုးစုနှစ်ခုမှာ လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Keyes1979">{{cite book |last=Keyes |first=Charles F. |title=Ethnic Adaptation and Identity: The Karen on the Thai Frontier with Burma |year=1979 |publisher=Institute for the Study of Human Issues |isbn=978-0915980901 |pages=2–15}}</ref>ကရင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာကောက်သစ်စားပွဲနှင့် ကြိုးချည်ပွဲ (လက်ချည်ပွဲ) ဓလေ့တို့သည် လူမျိုးစု၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြသသည့် အထင်ကရ ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Stern1968">{{cite journal |last=Stern |first=Theodore |title=A People Between: The Karens of Thailand |journal=Journal of Southeast Asian History |volume=9 |issue=2 |year=1968 |pages=300–319}}</ref> [[File:Kayin dance(don dance).jpg|thumb|ကရင်ဒုံးအက]] [[File:Karen Elder (Unsplash).jpg|thumb|ကရင်လူမျိုး]] == သမိုင်းကြောင်း == ကရင်ဒဏ္ဍာရီများအရ ကရင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးစွာ '''"ထီးဆဲ့မဲ့ယွား"''' (သို့မဟုတ်) '''"ထီဆေ့မေ့ယွား"''' ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "သဲစီးသောချောင်း" (သို့မဟုတ်) "ရေထိုးသဲစီး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော သဲကန္တာရကြီးအား မြစ်ချောင်းများ ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရာတွင် ရေနှင့်သဲများ ရောပါစီးဆင်းသွားခြင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် ထိုဒေသမှာ [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) ကို ဆိုလိုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထီးဆဲ့မဲ့ယွား ဒေသသို့ မရောက်မီ ရှေးဦးစွာ '''"ထီးဆဲ့မဲ့ဘော"''' (ရေထိုးသဲဝါ) ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြရာ၊ ၎င်းမှာ သဲနုန်းများကြောင့် အဝါရောင်သန်းနေသော [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] မြောက်ဘက်ရှိ [[မြစ်ဝါမြစ်]] ဒေသ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name=":0">ကရင်၊ ကရင်လူမျိုးနှင့်ယင်းတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ</ref> ဤဒေသသည် တိဗက်-ဗမာလူမျိုး များ စတင်ရာဒေသလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခြင်း === ရှေးလင်္ကာဟောင်းများဖြစ်သော ''"သက်နှင့်ရခိုင်၊ နှိုင်းပြိုင်တောင်သူ၊ ပျူကမ်းယံယော၊ ထားဝယ်နှောက၊ မျိုးသတ္တ"'' ဟူသော စပ်ဆိုချက်အရ ကရင်လူမျိုးသည် ရှေးဟောင်း '''ကမ်းယံလူမျိုး''' များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုလည်း ယူဆချက်များ ရှိသည်။ [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]အရ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် သံတွဲနှင့် ပြည်မြို့ အနောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်</ref> ကရင်လူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]] [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]]များ ဖြစ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစုများထဲတွင် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းဖြင့် လေ့လာနိုင်သည်။ ကရင်လူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) အနီးမှ စတင်ကာ တောင်ဘက်သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်ဟု ကရင်ရိုးရာ ဒဏ္ဍာရီများနှင့် သမိုင်းသုတေသီများက ဆိုသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="KHC">{{cite book |title=ကရင်ရာဇဝင် |last=ဦးဘထွန်း |year=၁၉၂၄}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ခန့်မှန်းခြေ အေဒီ (၃) ရာစုမှ (၈) ရာစုအတွင်း လမ်းကြောင်းကြီး (၃) ခုဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce">{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Phases of Pre-Pagan Burma |year=1985}}</ref>သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြစ်သော အရှေ့ဘက်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တောင်တန်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း မြောက်ဘက်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သူများနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် နေထိုင်အခြေချသူများလည်းရှိသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာလုစ် (G.H. Luce) ၏ အဆိုအရ ကရင်လူမျိုးများသည် [[ပျူ လူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွန်းကားဆုံးအချိန်များ၌ပင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ဗမာလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုံးအရင်းနှင့် မဝင်ရောက်မီကပင် ရောက်ရှိနေကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Smith">{{cite book |last=Smith |first=Martin |title=Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity |year=1991}}</ref> ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသည့် ပင်းယခေတ်နှင့် [[အင်းဝခေတ်]]များတွင် ကရင်လူမျိုးများသည် အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်ဒေသများမှ တောင်ဘက် ပဲခူးရိုးမ၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်း (ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်စပ်) ဒေသများသို့ ပိုမိုရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်။ အင်းဝနှင့် ဟံသာဝတီတို့ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်စစ် ဖြစ်ပွားနေသည့် ကာလအတွင်း ကရင်ကျေးရွာများသည် တောင်ဘက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Fernquist2006">Fernquist, Jon (2006). "Crucible of War: Burma and the Ming in the Tai Frontier (1382-1454)". ''SOAS Bulletin of Burma Research''.</ref> === တောင်ငူခေတ် (၁၆ ရာစု) === [[တောင်ငူခေတ်]] (အထူးသဖြင့် မင်းကြီးညိုနှင့် တပင်ရွှေထီးမင်းတို့လက်ထက်) တွင် [[တောင်ငူမြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်၌ ကရင်လူမျိုးများသည် အများအပြား အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ တောင်ငူမင်းဆက်များ၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် အင်ပါယာတည်ထောင်မှုများတွင် ဒေသခံကရင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကရင်ရဲမက်များအဖြစ် ပါဝင်အမှုထမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans.</ref> တပင်ရွှေထီးနှင့် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးတို့ ဟံသာဝတီပဲခူးကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင်လည်း အောက်မြန်မာပြည်ရှိ ကရင်လူမျိုးများသည် အခွန်အတုတ်ပေးဆောင်ခြင်းနှင့် စစ်မှုထမ်းခြင်းတို့ဖြင့် အင်ပါယာအတွင်း အရေးပါသော လူဦးရေအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Lieberman2003"/> === ညောင်ရမ်းခေတ် (၁၇-၁၈ ရာစု) === ညောင်ရမ်းခေတ် (ဒုတိယ တောင်ငူမင်းဆက်) တွင် တော်ဝင်မှတ်တမ်းများနှင့် "အမိန့်တော်ပြန်တမ်း" များ၌ ကရင်လူမျိုးများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ အင်းဝနေပြည်တော်အစိုးရသည် အောက်မြန်မာပြည် ရေမြေကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ကရင်စော်ကဲ သို့မဟုတ် ကရင်သူကြီးများကို တရားဝင်ခန့်အပ်၍ ဒေသတွင်းကို သွယ်ဝိုက်အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ကရင်လူမျိုးများသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း (ဥပမာ - ဖာလာ၊ ပျားဖယောင်းနှင့် ဆင်စွယ်) များကို အင်းဝဘုရင်ထံ အဓိက အခွန်တော်အဖြစ် ဆက်သခဲ့ကြရသည်။<ref name="Lieberman1984">Lieberman, Victor (1984). ''Burmese Administrative Cycles: An Anarchy and Diaspora, c. 1580-1760''. Princeton University Press.</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် (၁၈-၁၉ ရာစု) === [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ပြည်မအစိုးရအကြား ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုနီးကပ်လာသလို တင်းမာမှုအချို့လည်း ရှိခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်သည့် စစ်ပွဲများအတွင်း ကရင်တပ်ဖွဲ့အချို့သည် မွန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) လက်ထက်တွင် ကရင်လူမျိုးများအပေါ် အခွန်ကောက်ခံမှုစနစ်ကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Cady1958">Cady, John F. (1958). ''A History of Modern Burma''. Cornell University Press.</ref> အင်္ဂလိပ်-မြန်မာပထမစစ်ပွဲ (၁၈၂၄) ပြီးနောက် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]]ဒေသကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ကရင်လူမျိုး အများအပြားမှာ ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ စတင်ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဒုတိယစစ်ပွဲ (၁၈၅၂) တွင် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတစ်ခုလုံး ဗြိတိသျှလက်အောက်ကျရောက်သွားချိန်တွင်မူ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် ကိုလိုနီအစိုးရနှင့် ပိုမိုပူးပေါင်းကာ ပြည်မအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကွဲပြားသော နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref name="Marshall1922">Marshall, Harry Ignatius (1922). ''The Karen People of Burma: A Study in Anthropology and Ethnology''. Ohio State University.</ref><ref name="Smith1991">Smith, Martin (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books.</ref> === ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် === [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ စစ်တပ်နှင့် အရပ်ဘက် ဝန်ထမ်းများအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အမေရိကန် နှစ်ခြင်းသာသနာပြုအဖွဲ့ ၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကြောင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူ လျင်မြန်စွာ များပြားလာခဲ့သည်။<ref name="Marshall1922">Marshall, Harry Ignatius (1922). ''The Karen People of Burma: A Study in Anthropology and Ethnology''. Ohio State University.</ref> ဗြိတိသျှတို့၏ "သွေးခွဲအုပ်ချုပ်ရေး" စနစ်နှင့် စစ်တပ်အတွင်း ဗမာလူမျိုးများထက် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများကို ပိုမိုဦးစားပေး ခေါ်ယူခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် ကရင်နှင့် ဗမာလူမျိုးစုအကြား နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေး သံသယစိတ်များ တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာခဲ့သည်။<ref name="Callahan2003">Callahan, Mary P. (2003). ''Making Enemies: War and State Building in Burma''. Cornell University Press.</ref> [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်တပ်မတော်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော [[ဘီအိုင်အေ]] (Burma Independence Army - BIA) မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ မဟာဗျူဟာမြောက် ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရအပေါ် သစ္စာစောင့်သိခဲ့သည့် ကရင်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျပန်နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည့် ဘီအိုင်အေ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့အကြား ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၌ သံသယများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာမှ သွေးထွက်သံယို အထိကရုဏ်းများအထိ ကူးစက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="Smith1991">Smith, Martin (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books.</ref> အထူးသဖြင့် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လနှင့် ဧပြီလအတွင်း [[မြောင်းမြမြို့]]၊ [[လပွတ္တာမြို့]]၊ ကန်ကြီးထောင့်နှင့် [[ဝါးခယ်မမြို့]] တစ်ဝိုက်တွင် အဆိုးရွားဆုံးသော ကရင်-ဗမာ အထိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင် စောဖေသာနှင့် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များ မြောင်းမြမြို့တွင် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီးနောက် နှစ်ဖက်လူမျိုးစုအကြား ကလဲ့စားချေ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ဤပဋိပက္ခများအတွင်း ကရင်ရွာများနှင့် ဗမာရွာပေါင်းများစွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရပြီး လူပေါင်းထောင်ချီ၍ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref name="Guyot1978">Guyot, Dorothy (1978). "The Karen Historical Narrative". ''In: An Asis of Minorities''. London: Macmillan.</ref><ref name="Cady1958">Cady, John F. (1958). ''A History of Modern Burma''. Cornell University Press.</ref> အခြေအနေများ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန်အတွက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ကိုယ်တိုင် ဘီအိုင်အေ (BIA) တပ်ဖွဲ့များကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းကွပ်ကဲခဲ့ပြီး ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော စောစံစီဖိုး၊ ဆရာသာဒင် တို့နှင့် မြောင်းမြမြို့သို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ကာ ကရင်-ဗမာ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် စေ့စပ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="MaungMaung1969">Maung Maung, Dr. (1969). ''Burma's Constitution''. The Hague: Martinus Nijhoff.</ref> ၎င်းနောက် ဘီအိုင်အေတပ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဘီဒီအေ (Burma Defense Army) အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ကရင်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း (Karen Battalion) ကို သီးခြားဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ကရင်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ စောကြာဒိုးကို ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် ခန့်အပ်ကာ အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Callahan2003"/> စစ်ပွဲနှောင်းပိုင်းကာလ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို သိရှိလာသောအခါတွင် ကရင်တပ်ဖွဲ့များသည် မဟာမိတ်တပ်များ (အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှ Force 136) နှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းမှ ချိတ်ဆက်၍ ဂျပန်တို့ကို ပြောက်ကျားစနစ်ဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် [[ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး]]ကြီး စတင်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် ([[ဖဆပလ]]) အတွင်းသို့ ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်များလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ပြီး ကရင်နှင့် ဗမာတပ်ဖွဲ့များ လက်တွဲကာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို မြန်မာ့မြေပေါ်မှ အောင်မြင်စွာ မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Smith1991"/><ref name="Nu1954">Nu, Thakin (1954). ''Burma Under the Japanese''. Macmillan.</ref> === အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ်နှင့် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ သဘောထား === ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကလဲမင့်အက်တလီ (Clement Attlee) တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို တစ်နှစ်အတွင်း လွတ်လပ်ရေးပေးရန် "အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်" ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name="Smith1991">Smith, Martin (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books.</ref> သို့သော် အဆိုပါစာချုပ်၌ ကရင်အမျိုးသားများ လိုလားတောင့်တနေသည့် သီးခြား "ကရင်ပြည်နယ်" ထူထောင်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသေချာသော အာမခံချက်များ ပါဝင်မလာခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှတို့အနေဖြင့် ကရင်တို့၏ သစ္စာစောင့်သိမှုကို မျက်ကွယ်ပြုကာ ဗမာကိုယ်စားလှယ်များနှင့်သာ အလျင်စလို သဘောတူညီခဲ့သည်ဟု ကရင်ခေါင်းဆောင်များက ယူဆခဲ့ကြသည်။<ref name="Walinsky1962">Walinsky, Louis J. (1962). ''Economic Development in Burma 1951-1960''. New York: Twentieth Century Fund.</ref> ဤစာချုပ်အပေါ် မကျေနပ်မှုကြောင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (KNA)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အဖွဲ့ (BKBA)၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ (KCO) နှင့် ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ (KYO) တို့ ပူးပေါင်းကာ [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (Karen National Union - KNU) ကို မဟာမိတ်အဖွဲ့အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး စောဘဦးကြီးက ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ KNU သည် အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ်ကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ကျင်းပခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲကို လုံးဝသပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။<ref name="Smith1991"/> === ၁၉၄၈ ခုနှစ် ကရင်လူထုအုံကြွမှုကြီး === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် တစ်လအလို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် KNU သည် ကရင်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (Karen National Defence Organisation - KNDO) ကို အရံလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် KNU က ဖဆပလ အစိုးရထံ "ကရင်ပြည် ပြန်ပေးရန်" တရားဝင်စာရေးသား တောင်းဆိုခဲ့ပြီး တစ်လအတွင်း အကြောင်းပြန်ရန် ရာဇသံပေးခဲ့သည်။<ref name="Smith1991"/> [[File:Saw Ba U Gyi.jpg|thumb|right|130px|KNU ဥက္ကဋ္ဌ စောဘဦးကြီး (၁၉၀၅–၁၉၅၀)]] တောင်းဆိုချက်ကို လူထုအင်အားဖြင့် ပြသရန်အတွက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများ မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲကို ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် ကရင်အများစုရှိရာ ဒေသများတွင်သာမက မြောက်ဘက်မြစ်ကြီးနားမှ တောင်ဘက် မြိတ်မြို့အထိ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နမ့်ခမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် မိတ္ထီလာ၊ ချောက်၊ ရေနံချောင်း စသည်ဖြင့် တစ်ပြည်လုံးတွင် ဆန္ဒပြကြသည်။ ဖဆပလမှလည်း ခြိမ်းခြောက်နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်းကို အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်း အမျိုးမျိုးကြားမှ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ၂ ရက်၊ ၃ ရက် ခရီးများချီတက်၍ ဆန္ဒပြရာ ကရင်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးပေါင်း (၄) သိန်းကျော် အသံတိတ် ဆန္ဒပြ၍ ထိုနေ့ရက်အထိ မြန်မာပြည်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="MahnLinn2013">မန်းလင်းမြတ်ကျော်။ (၂၀၁၃)။ ''ကရင့်ရိုးရာ သုတပဒေသာ''။ ရန်ကုန်။</ref> ကရင်အမျိုးသားများသည် အောက်ပါ ကြွေးကြော်သံ (၄) ချက်ဖြင့် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည် - # ကရင်ပြည်ချက်ချင်းပေး။ # ကရင်တစ်ကျပ် ဗမာတစ်ကျပ် ချက်ချင်းပြ။ # လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်း အလိုမရှိ။ # ပြည်တွင်းစစ် ချက်ချင်းရပ်။<ref name="Smith1991"/> === လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ စတင်ခြင်း (၁၉၄၉ မှ နှစ်ရှည်စစ်ပွဲများ) === ဖဆပလအစိုးရနှင့် KNU တို့အကြား နိုင်ငံရေးအရ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ပျက်ပြားခဲ့ပြီးနောက်၊ ပြည်မတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) တောခိုမှု၊ အစိုးရဘက်မှ ကရင်သစ္စာတော်ခံတပ်များကို သံသယဝင်မှုများနှင့် ဗမာပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ (PMP) နှင့် KNDO တို့အကြား ဒေသတွင်း ပွတ်တိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ခရစ္စမတ်အကြိုညတွင် [[ပုသိမ်မြို့]]၌ ကရင်ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လူမျိုးရေးတင်းမာမှုသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref name="Callahan2003">Callahan, Mary P. (2003). ''Making Enemies: War and State Building in Burma''. Cornell University Press.</ref> ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလအစိုးရက KNDO ကို မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး ကရင်သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများမှ စစ်ဦးစီးချုပ် [[စမစ်ဒွန်း]] (General Smith Dun) ကို ရာထူးမှ အနားပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ ကရင်အမျိုးသားများ၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသည် တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး KNDO တပ်ဖွဲ့များသည် [[အင်းစိန်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ကာ ရန်ကုန်မြို့အနီးအထိ ချီတက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရန်ကုန်အစိုးရ သက်တမ်းမှာ ရက်ပိုင်းမျှသာ လိုတော့သည်ဟု ထင်မှတ်ရလောက်အောင် ပြင်းထန်ခဲ့သော်လည်း အစိုးရဘက်မှ ပြန်လည်ခုခံနိုင်ခဲ့သဖြင့် ကရင်တပ်ဖွဲ့များသည် နယ်စပ်တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် KNU ဥက္ကဋ္ဌ စောဘဦးကြီးသည် ကော့ကရိတ်မြို့အနီး ထောကော်ကိုးရွာတွင် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name="Smith1991"/> === ခေတ်သစ်ငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် လက်ရှိအခြေအနေ === ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလအစိုးရက [[ကရင်ပြည်နယ်]] (ယခု ကရင်ပြည်နယ်) ကို စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သော်လည်း KNU က တောင်းဆိုသည့် နယ်မြေဧရိယာနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် အပြည့်အဝမရရှိသဖြင့် လက်နက်ကိုင်စစ်ပွဲမှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သော စစ်ပွဲများအတွင်း ကရင်ပြည်သူ ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။<ref name="South2008">South, Ashley (2008). ''Ethnic Politics in Burma: States of Conflict''. London: Routledge.</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် KNU သည် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရနှင့် ပဏာမအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် ([[NCA]]) တွင် ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးကာ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref name="Irrawaddy2015">"Myanmar Signs Historic Ceasefire Deal With Eight Ethnic Armies". (2015). ''The Irrawaddy''.</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုများ ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီး KNU သည် အာဏာသိမ်းမှုကို ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်ကာ နွေဦးတော်လှန်ရေးမှ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် KNU/KNLA ပူးပေါင်းတပ်များသည် ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေဖြစ်သော ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း (ဥပမာ- ဖာပွန်၊ ကော့ကရိတ်၊ မြဝတီ တစ်ဝိုက်) နှင့် မွန်ပြည်နယ်၊ ပဲခူးတိုင်း နယ်စပ်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲများကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲလျက်ရှိပြီး ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ရရှိရေးအတွက် ယနေ့တိုင် တိုက်ပွဲဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Janes2024">"Insnsc: Karen National Union operations and political update". (2024). ''Jane's Defence Weekly''.</ref> == ဘာသာရေး == ကရင်လူမျိုးအများစုသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုကို ယုံကြည်သူများ၏။ ပိုးကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုသာ ယုံကြည်သူများပြီး စကောကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုတို့ကိုပါ ယုံကြည်ကြသူများသည်။ ၁၅-၃၀ ရာခိုင်နှုန်း‌သော ကရင်လူမျိုးတို့သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူများလည်းရှိပြီး မွတ်စလင်ဟု ခံယူကြသည်။ အများစုမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးရောကြသည်။<ref name="kbddf">{{cite web|title=The Karen People|website=Karen Culture and Social Support Foundation|url=https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/|access-date=28 November 2018|date=20 December 2015|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313005747/https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/}}</ref><ref name="Keenan">{{cite journal|last=Keenan|first=Paul|url=http://burmalibrary.org/docskaren/Karen%20Heritage%20Web/pdf/Faith.pdf |title=Faith at a Crossroads; Religions and Beliefs of the Karen People of Burma|journal=Karen Heritage|volume= 1|issue=1}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://minorityrights.org/minorities/karen/|title=Karen|date=19 June 2015|website=Minority Rights Group}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religion |url=https://mnkaren.org/history-culture/karen-culture/religion/ |access-date=2026-02-08 |website=Karen Organization of Minnesota |language=en}}</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ == [[ကရင်လူမျိုး]]များသည် ဘာသာစကားဗေဒအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဗက်ဘာသာမိသားစု]]ဝင် [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်ဘာသာစကား]]အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုရှိသော ထူးခြားသည့် ဗီဇလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Genetic structure of Thais and Austroasiatic groups from Northeast Thailand". ''Journal of Human Genetics'', 63(4), 487–501.</ref> ကရင်အမျိုးသားများ၏ Y-DNA ကို လေ့လာသည့်အခါ အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်တွင် အများဆုံးတွေ့ရလေ့ရှိသည့် Haplogroup O (O-M175) အုပ်စုခွဲများကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်။<ref name="Weerachayaphorn">Weerachayaphorn, S., et al. (2021). "The maternal and paternal genetic history of the Karenic-speaking peoples in Thailand". ''Scientific Reports'', 11, 12345.</ref> ကရင်မျိုးနွယ်စုကြီးအတွင်း အဓိကအစုအဖွဲ့များဖြစ်ကြသော [[စကောကရင်]] (Sgaw Karen) နှင့် [[ပိုးကရင်]] (Pwo Karen) တို့အကြား လူဦးရေဗီဇဗေဒအရ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကွဲပြားမှုများကို တွေ့ရှိရသည်။ ဖခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော Y-DNA လေ့လာချက်များအရ စကောကရင်များသည် မူလမြောက်ပိုင်း တရုတ်-တိဗက်ရင်းမြစ်ဖြစ်သည့် Haplogroup O2 (O-M122) ဗီဇလက္ခဏာကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ ထိန်းသိမ်းထားကြသဖြင့် မူလရင်းမြစ်အုပ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်မှုရှိသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ပိုးကရင်များသည် ဒေသခံအရှေ့တောင်အာရှသားများနှင့် ကာလရှည်ကြာ ပိုမိုနီးကပ်စွာ ထိတွေ့ရောနှောမှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဌာနေ (ဩစထရိုအေးရှက်တစ်နွယ်ဝင်) ဗီဇသက်ရောက်မှုဖြစ်သော Haplogroup O1b1-M95 ဗီဇအချိုးအစား ပိုမိုထင်ရှားစွာ ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2020">Kutanan, W., et al. (2020). "Language shift and shifting identities in Northern Thailand: Linguistic and genetic viewpoints on the Karenic-speaking groups". ''American Journal of Physical Anthropology'', 172(2), 263–278.</ref> ထို့ပြင် မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော မီတိုကွန်ဒြီးယား DNA (mtDNA) ကွဲပြားမှုကို လေ့လာရာတွင်လည်း ပိုးကရင်များသည် စကောကရင်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မွန်-ခမာ (Mon-Khmer) စကားပြော ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် မိခင်ဘက်မှ ဗီဇစီးဆင်းမှု (Maternal Gene Flow) ပိုမိုထင်ရှားစွာ ရှိခဲ့ကြောင်း ဗီဇအနီးစပ်ဆုံး တည်ဆောက်ပုံအရ သုတေသီများက ထောက်ပြထားကြသည်။<ref name="Kutanan2020"/><ref name="Weerachayaphorn"/> ဖခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော ဗီဇလေ့လာမှုများအရ ကရင်လူမျိုးများနှင့် [[ဗမာလူမျိုး]]များသည် တရုတ်-တိဗက်ရင်းမြစ်ချင်း တူညီကြသော်လည်း ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ အချိုးအစားတွင် ကွဲပြားမှုရှိသည်။ ဗမာလူမျိုးများသည် မြောက်ပိုင်းတိဗက်-ဗမာ ရင်းမြစ် ဗီဇလက္ခဏာ (Haplogroup O2 အုပ်စုခွဲများ) ပိုမိုအားကောင်းပြီး ကရင်လူမျိုးများထက် မြောက်ပိုင်းအုပ်စုများ(ဥပမာ-လီဆူ၊တိဗက် နှင့် အခြားကချင်အုပ်စုဝင်များ) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်မှုရှိသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ကရင်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသခံ ဗီဇသက်ရောက်မှု (O-M95) ပိုမိုပါဝင်နေသဖြင့်၊ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဒေသခံအရှေ့တောင်အာရှသား ဗီဇလက္ခဏာ ပိုမိုရောနှောပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="vanDriem2020">van Driem, G. (2020). ''The Tale of Genomic and Linguistic Co-Evolution in Mainland Southeast Asia''. Brill.</ref> မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော ကရင်လူမျိုးများ၏ မီတိုကွန်ဒြီးယား DNA (mtDNA) ကို လေ့လာမှုများအရ Haplogroup B5a, F1a, နှင့် M7b တို့ အများဆုံးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Weerachayaphorn"/> ဤမိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော ဗီဇအုပ်စုများသည် တရုတ်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝိုက်ရှိ အခြားသော ဒေသခံအုပ်စုများနှင့် နီးစပ်မှုရှိပြီး၊ ကရင်လူမျိုးစုများသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်စဉ်ကာလတစ်လျှောက် မိခင်ဘက်မှ မျိုးရိုးဗီဇစီးဆင်းမှုအားဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသခံများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်စွာ ပေါင်းစပ်သွားခဲ့ကြောင်း ညွှန်းဆိုနေသည်။<ref name="vanDriem2020"/> မျိုးရိုးဗီဇသိပ္ပံ သုတေသနပြုချက်များအရ ကရင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြစဉ်အတွင်း အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းပတ်ဒေသရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများနှင့် နီးကပ်စွာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။ ထို့ကြောင့် ကရင်လူမျိုးများသည် ဘာသာစကားအရ တရုတ်-တိဗက်မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း၊ ဗီဇအရမူ မူလအရှေ့အာရှရင်းမြစ်နှင့် ဒေသခံအရှေ့တောင်အာရှ မျိုးရိုးဗီဇလက္ခဏာနှစ်ခု မျှတစွာ ပေါင်းစည်းဖြစ်တည်နေသည့် လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု လူဦးရေဗီဇဗေဒ (Population Genetics) အရ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။<ref name="Weerachayaphorn"/><ref name="vanDriem2020"/> == လူမျိုးစုများ == ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ကရင်လူမျိုး (၁၁) မျိုးရှိသည်။<ref name="pyithu">{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာရင်းပြုစုပြီး ရရှိလာခဲ့သည်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}</ref><ref>{{cite news|last=Gamanii|title=135: Counting Races in Burma|url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4965:135-counting-races-in-burma&catid=115:opinions&Itemid=308|accessdate=26 August 2013|newspaper=Shan Herald|date=25 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140509103524/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4965:135-counting-races-in-burma&catid=115:opinions&Itemid=308|archivedate=9 May 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |title=Composition of the Different Ethnic Groups |url=http://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm |accessdate=3 February 2020 |archivedate=10 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410075744/https://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm }}</ref> :၁။ [[ကရင်လူမျိုး]] :၂။ [[စကောကရင်လူမျိုး]] :၃။ [[ပိုးကရင်လူမျိုး]] :၄။ [[ပလေကီးလူမျိုး]] (ပလေချီး) :၅။ [[ဘွဲလူမျိုး]] :၆။ [[တလှေပွာလူမျိုး]] (တလှေပွား) :၇။ [[မောနေပွားလူမျိုး]] :၈။ [[မိုးပွလူမျိုး]] (မိုးပွား) :၉။ [[ပကူးလူမျိုး]] :၁၀။[[ကရင်ဖြူလူမျိုး]] (ဂေဘားကရင်) :၁၁။[[မွန်ကရင်လူမျိုး]] (စာဖြူ) ကရင်လူမျိုးတွင် စကောကရင် နှင့် ပိုးကရင် ဟူ၍ အဓိကလူမျိုးစုကြီး ၂ စုရှိသည်။ ထိုလူမျိုးစုကြီး ၂ စုမှာ ဓလေ့စရိုက် နှင့် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတွင် ကွဲပြားခြားနားမှုများရှိသည်။ ကရင်မျိုးနွယ်စုတွင် အဓိကမျိုးနွယ်စုဖြစ်သော ပိုးကရင် (အရှေ့ပိုး နှင့် အနောက်ပိုးကရင်) နှင့် စကောကရင်သာမက ပကူးကရင်၊ ဘွဲကရင်၊ ဂေခိုကရင်၊ ဂေဘားကရင်၊ မောနေပွားကရင်၊ ကရင်ဖြူ၊ ထူးကလိဘောင်ကရင်၊ တလှေပွာကရင်၊ ပလေကီးကရင် စသည့်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ကရင်လူမျိုးစုအုပ်စုဝင်ထဲတွင်ပါဝင်သည်။ စကောကရင်လူမျိုးများသည် ယောက်ျားလေးများ၏ အမည်ရှေ့တွင် "စော" တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြပြီး မိန်းကလေးအမည်ရှေ့တွင် "နော်" တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ပိုးကရင်လူမျိုးအနက် အရှေ့ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင် အမျိုးသားဆိုပါက "စော" နှင့် "မန်း" ထည့်၍ အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် "နန်း" တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ အနောက်ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင်မူ အသက်အလိုက် အမျိုးသားဆိုပါက "စ" နှင့် "မန်း" ထည့်၍ ခေါ်ပြီး အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် "နန့်" တပ်၍ ခေါ်‌လေ့ရှိကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == {{main|ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့}} "ဒေါကလု" ခေါ် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (Karen National Association - KNA) သည် မြန်မာနိုင်ငံရေး အစည်းအရုံးများ မပေါ်ပေါက်မီ ၁၈၈၁ ခုနှစ်ကစ၍ [[သံပြာ၊ တီ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာတီသံပြာ]]၊ ဦးလူနီ (ဆစ်ဒနီလူနီ၏ဖခင်)၊ ဒေါက်တာမြတ်စံ၊ ဦးစံလုံးနှင့် အခြားသော ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများက တည်ထောင်ခဲ့သော အစည်းအရုံးကြီးဖြစ်သည်။<ref name="Marshall1922">Marshall, Harry Ignatius (1922). ''The Karen People of Burma: A Study in Anthropology and Ethnology''. Ohio State University.</ref> ဒေါက်တာတီသံပြာ (M.A.D.D.) သည် "ဒေါကလု" ၏ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်၍ စောဘမောင် (Bar-at-Law) သည် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာပြည်မှ ဆုတ်ခွာသွားသည်အထိ နောက်ဆုံး ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး ဖြစ်၏။<ref name="SanCrombie1919">San C. Po, Dr. (1919). ''Burma and the Karens''. London: Elliott Stock.</ref> ==== ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ ပေါ်ပေါက်လာပုံ ==== ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် ကရင်အမျိုးသားနေ့ကို တင်သွင်းတောင်းဆိုရာ အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီအစိုးရက လက်ခံခွင့်ပြုခြင်းမရှိဘဲ အဆိုပါနေ့အစား အခြားနေ့တစ်နေ့ကို ဆက်လက်ထပ်မံတင်သွင်းပါရန် ပြန်လည်အဆိုပြုခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများက သမိုင်းဝင်နေ့အတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြရာတွင် "ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့" ကို တောင်းဆိုတင်သွင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref name="Khrueathong2021">Khrueathong, S. (2021). "The Invention of Karen New Year and National Identity". ''Journal of Southeast Asian Studies'', 52(2), 210–228.</ref> ထိုအချိန်၌ ကရင်အမျိုးသားတို့သည် နှစ်သစ်ကူးနှင့်ပတ်သက်၍ ကျင်းပခဲ့ကြသောနေ့၊ ရက်၊ လများသည် ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီမှုမရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် နေထိုင်သော ကရင်အမျိုးသားအချို့သည် တောင်ယာလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးလျှင် ရိုးရာအရိုးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပြုလုပ်ကြ၏။ ၎င်းနောက်တွင် ဆက်လက်၍ နှစ်သစ်ကူးပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကရင်လူမျိုးတို့မှာ ဗမာယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ သင်္ကြန်ကျပြီးနောက် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လဲကယ်ဘာသာဝင် ကရင်တို့မှာမူ သီတင်းကျွတ်လအတွင်း စနေနေ့ တစ်ရက်ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ကရင်များက ကမ္ဘာ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်ဖြစ်သော ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မေတ္တာဗြဟ္မစိုရ်အသင်းဝင်ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံရှိ အချို့သောကရင်များသည် နှစ်သစ်ကူးနေ့ကို တပို့တွဲလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံဘက်မှ နေထိုင်သော ကရင်အချို့တို့သည်လည်း ပြာသိုလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို အသီးသီးကျင်းပကြသည်။<ref name="MahnLinn2013">မန်းလင်းမြတ်ကျော်။ (၂၀၁၃)။ ''ကရင့်ရိုးရာ သုတပဒေသာ''။ ရန်ကုန်။</ref> ထို့ကြောင့်ပင် သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ရရှိရန် ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့အဖြစ် တင်သွင်းရာ၌ ပထမဦးစွာ အောက်လွှတ်တော်မှ စတင်တင်သွင်းရမည်ဖြစ်၍ ကရင်အမတ် ၁၅ ဦး၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် နေ့ရက်သတ်မှတ်ရေးအတွက် တာဝန်ယူရ၏။ ထိုအခါ စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် တောင်ငူမြို့ရှိ ကရင်သက်ကြီး ဝါရင့်သူအချို့ကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးခဲ့ပြီး သရာမိုးလိုအား ဆက်လက်တာဝန် လွှဲအပ်ခဲ့ကြသည်။ သရာမိုးလိုသည် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ခုနှစ် သက္ကရာဇ်သည် နှစ်ပေါင်းမည်မျှရှိကြောင်းနှင့် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် မည်သည့်နေ့၊ လတွင် ဖြစ်ကြောင်းဟူသော အချက်နှစ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှာဖွေသုတေသန လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်။<ref name="MahnLinn2013"/> ==== ကရင်သက္ကရာဇ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ==== အရှေ့တိုင်းသမိုင်းသုတေသီကြီးနှစ်ဦးဖြစ်သော ဂျီ၊အိပ်ခ်ျ၊လုစ် (G.H.Luce) နှင့် ဂျီ၊အီး၊ဟာဗီ (G.E.Harvey) တို့၏ မှတ်တမ်းပြုချက်များအရ လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျား ရေးသားသော မြန်မာရာဇဝင်အရ လည်းကောင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်မှာ [[ဘီစီ]] ၇၃၉ ခုနှစ်ကဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ သရာမိုးလိုက ကရင်သက္ကရာဇ်ကို ကရင်လူမျိုးတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ထိုခုနှစ်မှအစပြု၍ ရေတွက်ရန် အဆိုပြုခဲ့၏။ ယင်းအဆိုပြုချက်ကို [[အေဒီ]] ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် တင်သွင်းခဲ့ရာ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ဘီစီ ၇၃၉ ခုနှစ်မှစ၍ ရေတွက်သော် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ခြောက်ရာကျော်ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Kyaukse and the Coming of the Burmans". ''Journal of the Burma Research Society''.</ref><ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans.</ref> တောင်ငူမြို့ရှိ သက်ကြီးဝါကြီးသူများ၏ သဘောတူညီ သတ်မှတ်လိုက်သည့် နေ့ရက် "သလေး လဆန်း ၁ ရက်" (ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်) ကို ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော်တွင် တင်သွင်းသည့်အဆို (Bill) ကို စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်း လက်မှတ်ရေးထိုးကာ အောက်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် တင်သွင်းခဲ့၏။ ၁၉ court ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းတင်ချက်အရ (Presented) ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="BurmaAssembly1937">''Proceedings of the Burma Legislative Council''. (1937). Vol. I, Rangoon: Government Printing.</ref> ယင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဒေါကလုဥက္ကဋ္ဌ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဆရာစံဘော်က ဆက်လက်ဦးဆောင်၍ ဝန်ကြီးစောဖေသာနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြ၍ အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်အရ (Cabinet Executive Power) ဖြင့် ဘုရင်ခံထံသို့ တင်ပြနိုင်၍ ဘုရင်ခံ၏ သဘောတူညီချက်ကြောင့် အစိုးရရုံးများနှင့် လွှဲပြောင်းနိုင်သည့် စာချုပ်စာတမ်း အက်ဥပဒေ (Negotiable Instruments Act) အရ အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။<ref name="BurmaAssembly1937"/> အစိုးရ၏ ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်မှာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် (၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်) နေ့ဖြစ်ပြီး ၎င်းနေ့တွင် ဝတ်လုံတော်ရ ဆစ်ဒနီလူနီက အသံလွှင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်လာသည့် "သာ့ပွာဖိုးလင်းတေး" ပြုစုရေးဆွဲသည့် ကရင်အမျိုးသားပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်၍ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် ကရင်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တွင် ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ၅ ဦး ဖြစ်ကြသော စောစံစီဖိုး၊ မန်းရွှေဘ၊ မန်းလှဖေ၊ စောဆစ်ဒနီလူနီနှင့် စောဖေသာတို့က ဩဝါဒသဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref name="MahnLinn2013"/> === ကရင်အမျိုးသားနေ့ === ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် KNU ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ဖဆပလ အစိုးရထံ ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် စာရေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။ စာကို တစ်လအတွင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့နောက်ဆုံးထားပြီး ဖဆပလ အစိုးရမှ KNU ထံ အကြောင်းပြန်ရန်၊ ပြန်စာမရရှိပါက (သို့မဟုတ်) ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် ငြင်းဆိုပါက ကရင်အမျိုးသားများ ခြေတစ်လှမ်း တက်လှမ်းမည်ဟု ပါရှိသည်။<ref name="Smith1991">Smith, Martin (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books.</ref> ကရင်ပြည်တောင်းဆိုစာ ပိုမိုလေးနက်စေရန် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့၌ မြန်မာတစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများအားလုံး ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများ မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပလေသည်။ အောက်မြန်မာပြည် ကရင်အများစုရှိရာ ဒေသများတွင်သာမက မြောက်ဘက်မြစ်ကြီးနားမှ တောင်ဘက် မြိတ်မြို့အထိ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နမ့်ခမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် မိထ္ထီလာ၊ ချောက်၊ ရေနံချောင်း စသည်ဖြင့် တစ်ပြည်လုံးတွင် ဆန္ဒပြကြသည်။ ဖဆပလ မှလည်း ခြိမ်းခြောက်နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်းကို အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်း အမျိုးမျိုးကြားမှ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ၂ ရက်၊ ၃ ရက် ခရီးများချီတက်၍ ဆန္ဒပြရာ ကရင်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးပေါင်း (၄) သိန်းကျော် အသံတိတ် ဆန္ဒပြ၍ ထိုနေ့ရက်အထိ မြန်မာပြည်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Smith1991"/><ref name="MahnLinn2013"/> ကရင်အမျိုးသားများသည် ကြွေးကြော်သံ (၄) ချက်ဖြင့် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ === ကရင်အမျိုးသားအလံတော် === {{main|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်}} [[File:Karen National Union Flag.png|thumb|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]] ၁၉၃၆ ခုနှစ် [[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ကရင်အမတ်များသည် # ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ # ကရင်အမျိုးသားသီချင်း # ကရင်အမျိုးသားအလံတော် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name="Callahan2003">Callahan, Mary P. (2003). ''Making Enemies: War and State Building in Burma''. Cornell University Press.</ref> ဤတောင်းဆိုချက်များရရှိသောအခါ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ကရင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားများထံ “ကရင်အမျိုးသားအလံ” ပုံစံများရေးဆွဲ၍ တင်ပို့ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ ရောက်ရှိလာသော ကရင်အလံပုံစံ တစ်ရာအနက်မှ မန်းဘခင် (ဝန်ကြီးဟောင်း) ရေးဆွဲသောအလံပုံစံကို အတည်ပြု ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ အပြာရောင် သုံးရောင်ခြယ်ပေါ်တွင် တက်သစ်စနေဝန်းနှင့် ဖားစည်ပါရှိသော အလံသည် ကရင်အမျိုးသားအလံပင် ဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားများသည် [[ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]]ကို လူထုအစည်းအဝေးပွဲများနှင့် ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အခမ်းအနားများတွင် ပြည်ထောင်စုအလံတော်နှင့် ယှဉ်တွဲ၍ စိုက်ထူကြသည်။<ref name="MahnLinn2013"/> === ကရင်အမျိုးသားသီချင်း === ကရင်အမျိုးသားသီချင်းကို စောစံဘ နှင့် စောသာအေးကြီးတို့က ရေးသားတင်ပြရာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်မှ အတည်ပြုလက်ခံသဖြင့် ကရင်အမျိုးသားသီချင်းဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သီချင်းကို ကရင်အမျိုးသားဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံပွဲ အခမ်းအနားများတွင် အဖွင့်သီချင်းနှင့် အမျိုးသားအလံတော်အလေးပြုရန် အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထား သီဆိုလေ့ရှိသည်။<ref name="MahnLinn2013"/> === စာပေနှင့် ဘာသာစကား === ရှေးယခင်က လိတ်ဆန်ဝှေ့ (ကြက်ယက်စာ) များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ထိုစာများကို တတ်မြောက်သူများ မရှိတော့ပေ။ မှတ်တမ်းများအရသာ သိရှိနိုင်တော့သည်။ အချို့ကို ပေစာများအဖြစ် စာကြည့်တိုက်အချို့တို့တွင် အလွန်နည်းပါးသော အရေအတွက်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုအခါတွင် အသုံးပြုနေသော စာ‌ပေများမှာ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်စာပေ]] (ဒေါက်တာဝိတ် - ၁၈၃၀ တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်ပိုးကရင်စာပေ]] (ဖူဆရာဘရိတ်တန် - ၁၈၄၀ လောက်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားများသည် နေရာဒေသကိုလိုက်၍ ခြားနားမှုရှိသည်။<ref name="EncyBurma">''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''။ (၁၉၅၄)။ အတွဲ-၁၊ စာ-၉၆။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။</ref> == နေထိုင်ရာ ဒေသများနှင့် လူဦးရေ ပြန့်နှံ့မှု == ကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများမှသည် အောက်မြန်မာပြည် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအထိ ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ နေထိုင်ရာ ပထဝီဝင်ဒေသများကို အဓိက ပိုင်းခြားနိုင်သည်။<ref name="Marshall1922">Marshall, Harry Ignatius (1922). ''The Karen People of Burma: A Study in Anthropology and Ethnology''. Ohio State University.</ref> [[ကရင်ပြည်နယ်]] (ယခင် သံလွင်ခရိုင်) သည် ကရင်လူမျိုးများ၏ အဓိက ဇာတိချက်ကြွေ ရိုးရာအခြေစိုက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ [[ဘားအံမြို့]]၊ [[ကော့ကရိတ်မြို့]]၊ [[မြဝတီမြို့]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့]]၊ [[ဖာပွန်မြို့]]၊ [[သံတောင်ကြီးမြို့]] နှင့် [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့]] စသည့် မြို့နယ်များတွင် စကောကရင်၊ အရှေ့ပိုးကရင် နှင့် ဘွဲ၊ ပလေချီ စသည့် ကရင်မျိုးနွယ်စုများ ထူထပ်စွာ နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Smith1991">Smith, Martin (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books.</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကရင်လူဦးရေ အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်သည့် ဒေသတစ်ခုမှာ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်]]၊ [[မြောင်းမြမြို့|မြောင်းမြ]]၊ [[အိမ်မဲမြို့|အိမ်မဲ]]၊ [[ဝါးခယ်မမြို့|ဝါးခယ်မ]]၊ [[ဖျာပုံမြို့|ဖျာပုံ]]၊ [[မအူပင်မြို့|မအူပင်]]၊ [[ကျုံပျော်မြို့|ကျုံပျော်]]၊ [[ဟင်္သာတမြို့|ဟင်္သာတ]] နှင့် [[ဓနုဖြူမြို့|ဓနုဖြူ]] စသည့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် မြို့နယ်များတွင် "အနောက်ပိုးကရင်" နှင့် "စကောကရင်" လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှော၍ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကာ အကြီးအကျယ် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။<ref name="EncyBurma">''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''။ (၁၉၅၄)။ အတွဲ-၁၊ စာ-၉၆။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။</ref> [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] အတွင်းရှိ ပဲခူးရိုးမ တောင်ခြေတစ်လျှောက်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း ဒေသများတွင်လည်း ကရင်လူမျိုးများစွာ နေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့|ရေတာရှည်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့|ကျောက်ကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ရွှေကျင်မြို့|ရွှေကျင်]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့ (တောင်ငူ)|ထန်းတပင်]] နှင့် ပြည်၊ သာယာဝတီ စသည့် မြို့နယ်များ၏ ကျေးလက်ဒေသများတွင် ကရင်ရွာများစွာ ရှိသည်။ တောင်ငူတောင်တန်းဒေသတွင် ပကူးကရင်၊ ကရင်ဖြူ (ဂေဘား) စသည့် မျိုးနွယ်စုများ အခြေစိုက်သည်။<ref name="Marshall1922"/> မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်ကြသော။[[မွန်ပြည်နယ်]]တွင် [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ဘီလင်းမြို့|ဘီလင်း]]၊ [[ကျိုက်ထိုမြို့|ကျိုက်ထို]]၊ [[မုဒုံမြို့|မုဒုံ]]နှင့် [[ရေးမြို့|ရေးမြို့နယ်]]များတွင် မွန်လူမျိုးများနှင့်အတူ ပိုးကရင် (အရှေ့ပိုး) နှင့် စကောကရင်များ နေထိုင်ကြသည်။ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[ထားဝယ်မြို့|ထားဝယ်]]၊ [[မြိတ်မြို့|မြိတ်]]၊ [[ဘုတ်ပြင်းမြို့|ဘုတ်ပြင်း]] နှင့် [[ကော့သောင်းမြို့|ကော့သောင်း]] ခရိုင်များ၏ တောင်တန်းလျှိုမြောင်များနှင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် စကောကရင်မျိုးနွယ်စုများ ရှေးယခင်ကတည်းက ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="SanCrombie1919">San C. Po, Dr. (1919). ''Burma and the Karens''. London: Elliott Stock.</ref> [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] အတွင်းရှိ [[အင်းစိန်မြို့နယ်|အင်းစိန်]]၊ [[မှော်ဘီမြို့နယ်|မှော်ဘီ]]၊ [[တိုက်ကြီးမြို့နယ်|တိုက်ကြီး]]၊ [[လှည်းကူးမြို့နယ်|လှည်းကူး]]၊ [[သန်လျင်မြို့နယ်|သန်လျင်]] နှင့် [[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်|ကွမ်းခြံကုန်း]] စသည့် မြို့နယ်များတွင် ကရင်လူဦးရေ ထိုက်ထိုက်တန်တန် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[ကယားပြည်နယ်]] (ကရင်နီဒေသ) နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း (ဖယ်ခုံနှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်အချို့) တွင်လည်း ကရင်နွယ်ဝင် ကယား၊ ပဒေါင် (ကယန်း)၊ ပအိုဝ်း စသည့် ဆွေးမျိုးနွယ်စုများ ကပ်လျက် တည်ရှိနေထိုင်ကြသည်။<ref name="Smith1991"/> သမိုင်းကြောင်းအရ လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးဒဏ်များကြောင့် လည်းကောင်း ကရင်လူမျိုး အများအပြားသည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသများဖြစ်သည့် ချင်းမိုင် (Chiang Mai)၊ မဲဟောင်ဆောင် (Mae Hong Son)၊ တာ့ခ် (Tak) နှင့် ကန်ချနဘူရီ (Kanchanaburi) ခရိုင်များတွင် ရာစုနှစ်ချီ၍ အခြေချ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဒုက္ခသည်အဖြစ်မှတစ်ဆင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] စသည့် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တတိယနိုင်ငံအဖြစ် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသွားကြသည့် ကရင်လူဦးရေလည်း သောင်းနှင့်ချီ၍ ရှိနေပြီဖြစ်သည်။<ref name="Khrueathong2021">Khrueathong, S. (2021). "The Karen Diaspora and Transnational Identity". ''Journal of Southeast Asian Studies'', 52(2), 210–228.</ref> === ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)ရှိကရင်လူမျိုး === <references group=" Maiti, Sameera. &quot;The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)&quot;. CiteSeerX 10.1.1.517.7093." /> အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)တွင် ကရင်လူဦးရေ ၂,၅၀၀ ဦးရှိသည်။ မြန်မာ့ပင်လယ်ပိုင်နက် ကိုကိုးကျွန်းစုများအနီးရှိ ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်ကျွန်း)နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများ၏ ပြည်ထောင်စုပိုင်နက်အတွင်း မြောက်ပိုင်း ကပ္ပလီ ကျွန်းများ၏ မာယာဘွန်ဒါ တယ်ဆီးလ် တွင် ကန့်သတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးနီးပါးသည် နှစ်ခြင်းပရိုတက်စတင့်ခရစ်ယာန်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားကို ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း ကရင်မဟုတ်သော အိမ်နီးချင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ဟိန္ဒီဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ ==ထင်ရှားသော ကရင်လူမျိုးများ== *[[ဘခိုင်၊ မန်း|မန်းဘခိုင်]] - အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီး *[[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] - ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်သမ္မတ *[[စမစ်ဒွန်း]] - မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် * [[စောဘဦးကြီး]] - ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် *[[ဘိုမြ၊ စော|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောဘိုမြ]] *[[နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်]] - မယ်ဗမာ ၂ထပ်ကွမ်း *[[အောင်ဆန်းသူရိယ စောဘရီ]] *[[စောမြင့်၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|အောင်ဆန်းသူရိယ စောမြင့်]] *မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့သူအဆိုတော် [[ဗဒင်]] *အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်း ကိုတည်ထောင်သူ [[စောဘွဲ့မှူး]] *[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် [[မန်းဂျော်နီ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက]] [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] *ဒေါက်တာ [[စင်သီယာမောင်]] - လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ *[[စိုးမြတ်မင်း (ဘောလုံးသမား)|စိုးမြတ်မင်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးအသင်းခေါင်းဆောင် *[[ချစ်စမ်းမောင်]] - ဂစ်တာပညာရှင် *[[မန်းဘခင်]] *[[စောစံဘ]] *[[စောသာအေးကြီး]] == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကရင်လူမျိုးစု]] 45zzx6pwp4a56aulev26jeeq6wv86bm 0 3586 1038751 851659 2026-06-16T04:16:15Z ~2026-35086-44 144434 /* စတင်ဆယ်ယူ */ 1038751 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="margin:7px;width: 24em; font-size: 90%; text-align: left; float:right; border:1px solid #5BBFF4; background-color:#D8F3FE;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;" | ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး |- | colspan="2" | [[File:Dhammazedi Bell2.jpg‎|200px|center]] |- |'''ခေါင်လောင်းတော်ဘွဲ့''' | အဝိန္ဒဆောက် ခေါင်းလောင်းတော် |- |'''အလေးချိန်''' | ၁၈၀၀၀၀ ပိဿာ (တန်ချိန် ၂၉၀) |- |'''အတိုင်းအတာ''' | အဝ(၈)တောင်၊ စောက် (၁၂) တောင် |- |'''သွန်းလုပ်သည့်နေ့ ''' | သက္ကရာဇ် (၈၃၇) ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း(၈)ရက်၊ ကြာသတေးနေ့ |- |'''ရွှေတီဂုံစေတီတော်သို့ တင်လှူသည့်နေ့ ''' |သက္ကရာဇ် (၈၃၈) ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ |- |'''ဒေါပုံမြစ်လည်တွင် နစ်မြုပ်သွားသည့်နှစ်''' | သက္ကရာဇ် (၉၇၄)ခုနှစ် |- |'''ကျော်ကြားမှု''' | ပျောက်ဆုံးနေမှုကြောင့် |} [[File:Shwedagon-Pano.jpg|thumb | right| ယခု ရွှေတိဂုံ စေတီတော်]] [[File:DhammaZediSketch.jpg|thumb|ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး ၏ ပုံကြမ်း]] '''ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး'''သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး ၁၄ ရာစုတွင် မွန်ဘုရင် [[ဓမ္မစေတီမင်း]]မှ ရွှေတိဂုံဘုရားသို့ သွန်းလုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးသည် ရွှေတိဂုံစေတီသို့ လှူဒါန်းသည့် ခေါင်းလောင်းကြီးများအနက် ပထမဦးဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ပေါ်တူဂီ လူမျိုး ဒီဗရစ်တို ခေါ် ငဇင်ကာမှ ခေါင်းလောင်းကြီးကို ရွှေတိဂုံဘုရား ကုန်းတော်ပေါ်မှ အဓမ္မယူငင်သွားပြီးနောက် ဖောင်ဖြင့် သယ်ယူရန် ကြိုးစားစဉ် ရန်ကုန်မြို့နှင့် သံလျင်မြို့အကြား မြစ်သုံးခုဆုံရာ နေရာတွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီးမှာ ယခုထက်တိုင် မြစ်အောက်တွင် နစ်မြုပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများမှာ အောင်မြင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ = သမိုင်းကြောင်း = [[မြန်မာ့ သမိုင်း|ဟံသာဝတီ သမိုင်း]]တွင် မွန်တို့၏ သိမြိန်းမနူဟာမင်းဆက်တွင် ၈၈ ဆက်မြောက် [[မွန်]]ဘုရင်များ ဖြစ်ကျကုန်‌‌သော်[[ဓမ္မစေတီမင်း]] သည် ဟံသာဝတီ (ယခု ပဲခူး) မှ အုပ်စိုးပြီး ၁၄၈၀-ခုတွင် လူဦးရေ စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် သူ့ခန့်အပ်ထားခဲ့သော ဥပိုက်၊ သမန္တရာဇ်၊ တုရင်ရာဇာ၊ စွန္တရာဇ် အမတ် ၄ယောက်တို့သည် အိမ်ထောင်စု စာရင်းသာမကပဲ အခွန်ပါ ကောက်ယူခဲ့ကြရာ [[ကြေးနီ]] ပိဿာချိန် ၁၈၀ဝ၀ဝ ရရှိသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းအား ဆက်သသော အခါတွင် ဘုရင်က စိတ်ဆိုးပြီး ၎င်းကြေးများကို ပြည်သူတို့ထံ ပြန်လည် ပေးအပ်စေသည်။ ပြည်သူတို့က ဘုရင်အား သူတို့ ပြန်မယူလိုဘဲ သင့်တော်ရာ ကောင်းမှုပြုရန် ဘုရင်အား ပြောသဖြင့် အမတ်ကြီး ဗညားအိန်အား [[ခေါင်းလောင်း]] အဖြစ် သွန်းစေခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓောဘုရား၏ ရာဟုထောင့် အနောက်ဘက် မြေကွက်လပ်တွင် ၁၄၈၄ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၁-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၈)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့) တွင် စတင်၍ ပွဲသဘင် ကျင်းပ၍ သွန်းလောင်းခဲ့သည်။ အခါပေးခဲ့သော ဆရာတို့မှာ ဇေယျာဗာဟု၊ ရာဇာဗာဟု၊ ပဲခူးသမုတ္တရာ နန္ဒစည်သူကျော်၊ သင်္ဃရာဇာ ဆရာတို့ ဖြစ်သည်။ လောကညဏပဏ္ဏိတ် အမတ်က ခေါင်းလောင်း သွန်းလောင်းသော အချိန်မှာ မိချောင်းနက္ခတ် ဖြစ်သဖြင့် အသံကောင်းစွာ မမြည်နိုင်ဟု ဟောကြားခဲ့သည်။ ဘုရင်က ဟောကြားချက် မမှန်လျှင် ဆွေခုနှစ်ဆက် မျိုးခုနစ်ဆက် အပြစ်ပေးမည်။ ဟောကြားချက် မှန်လျှင် သူကောင်းပြုမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ခေါင်းလောင်းကြီး ပြီးသော အခါတွင် အသံမမည်သောကြောင့် လောကညဏပဏ္ဏိတ် အမတ်အား ရာဇ ပရောဟိတ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏ ရာဇဝင် အကျဉ်း(ဦးစံလင်း)</ref> များမကြာ အမြို့မြို့ အိမ်ရှိစာရင်းကို ယူစေ အမိန့်ရှိ၍ ဥပိုက်အမတ်နှင့် သမန္တရာဇ်၊ တုရင်ရာဇာ၊ စွန္တရာဇ် အမတ်လေးယောက်ကို ခန့်၍ သွားလေသော် အိမ်ရှိတိုင်းက ရုံမှတ်ကြေး တစ်သန်းရှစ်သိန်းရကြောင်းကို ကြားတော်မူလျှင် အိမ်ရှိကိုသာ သိလို၍ ခန့်ထားသည်ကို ဆင်းရဲသူ၊ ဆင်းရဲသားတို့ကြေးကို ခံယူကောက်မည်လောဟူ၍ အမတ်လေးယောက်တို့ကို အပြစ်ပေး၍ ကြေးကိုတုံ့စေ အမိန့်တော်ရှိသည်ကို အမြို့မြို့ကျေးလက်သားတို့က သင့်ရာကောင်းမှုတော်ဖြစ်အောင် လှူတော်မူပါ။ ကျွန်တော်တို့ မယူပါပြီဆိုသောကြောင့် ဒဂုံဆံတော်ရှင်မှာ ဆွဲရအောင် ခေါင်းလောင်းကြီး သွန်းစေဟု ဗညားအိန်အမတ်ကြီးကို ခန့်၍ *:(စာမူအတိုင်း ရေးသားသည်။)<ref name="ReferenceA">မွန်ရာဇဝင် (စစ်ကိုင်း မင်းကွန်းပိဋကတ်တိုက်ရှိ ၁၈ရာစု (၁၇၈၄)ရေး ပေမူ</ref> ==ခေါင်းလောင်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်== ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ စောက် (၁၂) တောင် အဝ (၈) တောင် ရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းကြီး၏ အလယ်ဖောင်းရစ်တွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူပါသော ဖောင်းကြွဘုရား (၂၈) ဆူပါပြီး ၎င်း၏ အပေါ်ဘက်တွင် အတွဲတစ်တွဲလျှင် ကျောက်သံပတ္တမြား (၄၅) လုံး ပါရှိသော အတွဲ (၄၅) တွဲ၊ အတန်း (၂) တန်း ပါရှိသဖြင့် (၄၅လုံး x ၄၅တွဲ x ၂တန်း) စုစုပေါင်း ကျောက်သံပတ္တမြားပေါင်း ၄၀၅၀ လုံး ပါရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ အခြေအနေတွင် ခေါင်းလောင်းကြီး၏ ကွင်းမှာ အနည်းငယ် ကွဲအက်လျက် ရှိပြီး ကျောက်သံပတ္တမြား ဒုတိယတွဲမှာ အနည်းငယ် ပြုတ်လျက် ရှိသည်။ <ref name="ReferenceB">ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏ ရာဇဝင် အကျဉ်း (ဦးစံလင်း)</ref> ဖယောင်းပုံစောက် ၁၂ တောင်၊ အဝ ၇ တောင် သွန်းမည်ရှိရာတွင် အခါပေးသူ ဇေယဗာဟု၊ ရာဇာဗာဟု၊ ပဲကူးသမုတ္တရာ နန္ဒစည်သူကျော်တို့ကို သင်္ဃရာဇာ ဆရာလေးပါး ပေး၍ တပေါင်းလ္ဆန်း ရှစ်ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၊ သိဟ်လက်တွင် မင်းလည်း ကိုယ်တော်နှင့် မိဖုရား ကိုယ်လုပ်တော်တို့အပြင် အမတ်ပြည်သူတို့ကို ပွဲသဘင်ကြီးစွာ ခင်းရာတွင် လောကဉာဏဆရာသည် မင်းကိုလျှောက်သည်ကား ခေါင်းလောင်းတော်သည် သွန်းပြီးလျှင် အပြစ်အဆာမရှိ ချောမောလိမ့်မည်။ ထိုအခါ အသံမရရှိလမည်၊ လျှောက်သည်ကို အထက်က သည့်ကဲ့သို့ဖြစ်မည်ကို မလျှောက်မထား ယခုမှ လျှောက်ဆိုသော်၊ ဆိုသည့်အတိုင်း မမှန်လျှင် အမျိုး ၇ဆက်တိုင် အပြစ်ပေးမည်။ ဆိုသည့်အတိုင်း မှန်လျှင် အမျိုး ၇ဆက် ကောင်းအောင် ပြုမည်ဟု အမိန့်တော်ရှိသည်နှင့် သွန်းပြီးသော် ထိုဆရာဆိုတိုင်း ရှိသည်နှင့် ခေါ်၍ မေးတော်မူသော် ဆရာတို့ပေးသည့် အခါသည် နက္ခတ် ၆ လုံး ဖြစ်သည်။ နက္ခတ် ၆ လုံးတို့သည် မိချောင်းနက္ခတ်၊ မိချောင်းတို့သည် လျှာမရှိဖြစ်၍ မမြည်နိုင် ရှိရသည်ဟု လျှောက်လေသည်။ မင်းလည်းကြားလျှင် အမှန်ပင် ဖြစ်ချေသည်ဟု ဆုကြီးလာဘ်ကြီးပေး၍ ရာဇပုဟောဟိတ် အမည်ကိုလည်း ပေးတော်မူသည်။ ခေါင်းလောင်းကိုလည်း ဒဂုံဆံတော်ရှင် ဘုရားမှာ ဆုတောင်းဆုယူပြု၍ ဆွဲထားပြီးလျှင် ဟံသာဝတီမြို့တော်သို့ ပြန်တော်မူသည်။ *:(စာမူအတိုင်း ရေးသားသည်။)<ref name="ReferenceA"/> == လှူဒါန်း == ဓမ္မစေတီမင်းသည် ထိုခေါင်းလောင်းကို သွန်းလောင်းပြီးသော အခါတွင် ရွှေလှေ ရွှေလှောင်း ရွှေဖောင်တို့ဖြင့် တင်ဆောင်လာပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၂ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ဒဂုံ (ယခု ရန်ကုန်) ရှိ [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]]သို့ မတင်လှူဒါန်းခဲ့ရာ ကဆုန်လဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီး၍ ကဆုန်လဆန်း ၁၁ ရက်တွင် ရေစက်ချ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ တစ်ပြိုင်တည်းမှာပင် ၅၀ဝ [[ပိဿာ]] ရှိ ခေါင်းလောင်း အသေး လည်း သွန်းလောင်း လှူတန်း ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးသည် ရွှေတိဂုံဘုရား (စနေဒေါင့်) ကုန်းတော်ပေါ်တွင် ၁၂၃ နှစ်တိတိ တည်ရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားသားများ ရောက်ရှိခြင်း == နောင် နှစ်တစ်ရာ ကြာပြီးနောက် ၁၅၈၂ ခုတွင် [[အီတလီ]] ကျောက်ကုန်သည် ဂစပါရို ဘယ်ဘီသည် ရွှေတိဂုံ ဘုရား သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ရွှေတိဂုံ ဘုရားကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင် ခဲ့သည်။ သူရေးခဲ့သည်မှာ "ကျွန်ုပ် တွေ့ခဲ့ရသည်မှာ အလွန်ခမ်းနားသော ခန်းမကြီးထဲတွင် အလွန့်အလွန် ကြီးမားသော ခေါင်းလောင်းကြီး ရှိပြီး အတိုင်းအတာ အားဖြင့် ခြောက်လှမ်း နှင့် သုံးဖန် ရှိပြီး အထက်မှ အောက်သို့ စာလုံးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုပူးကပ်နေသောစာများ အပြည့်ရေးထားပြီး ဖက်ရမည်ပုံ မပေါ်ပေ။" ၁၅၃၀ ခုတွင် မွန် ဘုရင်များ၏ အာဏာစက် ကျဆင်းလာပြီး ၁၅၃၅ ခုတွင် အောက်ပြည်သည် အထက်ပြည်နှင့် ခြားနားသွားသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာ [[ဥရောပ]] ကုန်သည် နှင့် စွန့်စားရှာဖွေသူ များ အောက်မြန်မာပြည် သို့ ရောက်လာကြသည်။ ၁၅၉၀ ခုနှစ်များတွင် [[ပေါ်တူဂီ]] လူမျိုး စွန့်စားရှာဖွေသူ [[ငဇင်ကာ|ဖီလစ် ဒီ ဘရုတ်တို ရ နီကုတ်]] အား စီရမ်([[သန်လျင်]])တွင် အောက်မြန်မာပြည် အုပ်ချူပ်သူများ က ကုန်သွယ်ရုံး ဖွင့်ခွင့် ပေးလိုက်သည်။ ၁၆၀ဝ ခုတွင် သူ၏ ဩဇာမှာ မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက် ဘေးပတ်ဝန်းကျင် အပါအဝင် ဒဂုံ အထိ ရောက်သည်။ == ယူဆောင်ခြင်း == ၁၆၀၈ ခု (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၇၄ခု တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့) နေ့လယ် ၁၂ နာရီတွင် တွင် ဒီဘရစ်တို သည် ရွှေတိဂုံ စေတီတော်မှ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးကို တောင်ပေါ်မှ လှိမ့်ချ၍ မြစ်တွင် ဆင်များဖြင့်ဆွဲကာ ပုဇွန်တောင် ရေလက်ကြားတွင် ဖေါင်ပေါ်သို့ တင်ခဲ့သည်။ ခေါင်းလောင်းကြီး နှင့် ဖောင်သည် သန်လျှင်မှစ၍ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ရန်ကုန်မြို့နှင့် သန်လျှင်မြို့ ကြား[[ပဲခူးမြစ်]] နှင့် [[ရန်ကုန်မြစ်]] ဆုံရာ မြစ်ဆုံ ခေါ် နေရာတွင် ဖောင်ပျက်ပြီး ခေါင်းလောင်းကြီး မှာ ရေအောက် သို့ ကျသွားခဲ့သည်။{{cn}} ဒီ ဘရစ်တို လည်း ရေအောက် ပါသွားခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီ တို့လည်း ၎င်းကိုခိုးယူခြင်းကြောင့် အထိနာသည်။ ပေါ်တူဂီ ဂတ်ရုံးအား ဒေါသထွက်သော [[ဗမာ]]များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မှတ်တမ်းများအရ ပေါ်တူဂီ ခေါင်းဆောင်မှာ ဝါးရင်းတုတ်ဖြင့် တစ်ချက်ခြင်း ရိုက်၍ တဖြည်းဖြည်းခြင်း သေစေသည်ဟု ဆိုသည်။ [[File:DhammaZediLocationMap.jpg|thumb|right|ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး နစ်မြုပ်နေရာပြမြေပုံ]] ခေါင်းလောင်းကြီးနှင့်အတူ ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပုမှ ကျိုက္ခမီရေလယ်ဘုရားသို့ လှူဒါန်းရန်အတွက် ဦးသာဆွေ ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့မှ သွန်းလုပ်ထားသော ဉာဏ်တော် ၇ တောင် ရွှေသားစင်စစ် အလေးချိန် (၃) တန်ရှိသည့် ရပ်တော်မူ ဘုရားတစ်ဆူ၊ လုံအိုးကွဲသွားသောကြောင့် ဉာဏ်တော် ၇ တောင်တွင် တစ်မိုက်လျော့သော ရွှေသားအလေးချိန် (၃) တန်ရှိသည့် ရပ်တော်မူ ဘုရားတစ်ဆူ စုစုပေါင်း ရွှေ (၆)တန်နှင့် တန်ချိန် ၆၀ ခန့် ရှိသည့် အခြားခေါင်းလောင်း အသေးတစ်လုံးတို့လည်း အတူတကွ နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ နစ်မြုပ်နေသော နေရာမှာ ရေအနက် (၂၇)ပေ မြေကြီးအောက် (၂၅) ပေ စုစုပေါင်း (၅၂) ပေ တွင် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ <ref name="ReferenceB"/> == ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများ == [[File:DhamaJaetoi-Bell1.jpg|thumb|ခေါင်းလောင်းကြီးမြုပ်နေသောနေရာ]] ရန်ကုန်ရှိ သမိုင်း အထောက်အထားများ အရ ၁၈၀ဝ ခုတွင် ခေါင်းလောင်းကြီးကျရာနေရာတွင် ဝဲကတော့ ထိုးသည်ဟု ပါသည်မှတပါး ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူမှု မရှိခြေ။ ယခုခေတ် လူကြီးများပင် ၎င်း ဝဲကတော့ ကို မျက်မြင် ကိုယ်တွေ့ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မြစ်မှာ မနက်ပေ။ ပေ ၄၀ သာရှိပြီး ရေအောက်ရွှံညွှန်များမှာ နောက်ထက် ပေ ၄၀ လောက် ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းရွှံညွှန်များထဲတွင် ခေါင်းလောင်း ရှိပေမည်။ ==စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်းတော်== [[စဉ့်ကူးမင်း ခေါင်းလောင်းတော်]] ခေါင်းလောင်း အသေးသည်လည်း [[ဗြိတိသျှ သိုက်သမား]] (British Prize Agent) များက ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်မှ ယူဆောင်ရာ လှိုင်မြစ်တွင်း ကျနေရစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ တို့ စွန့်လွှတ်ခဲ့သော် ၎င်းခေါင်းလောင်းအား ရွာသားများက ဆယ်ယူခဲ့ပြီး စေတီတော်ထက်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ === ဗြိတိသျှတို့၏ ကြိုးပမ်းမှု === ဗြိတိသျှတို့ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူရန်အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ မြန်မာတို့က ခေါင်းလောင်းကြီးအား မူလ တည်ရှိရာ စေတီတော်သို့ ပြန်ပို့လျှင် ကူညီမည်ဟု ဆိုသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့လည်း မစဉ်းစားပဲ ခေါင်းညိတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတို့တွင် ဉာဏ်နီဉာဏ်နက် ရှိသည်။ ရေငုတ်သမားများက ခေါင်းလောင်း၏ အောက်တွင် ဝါးလုံးခေါင်းများ တစ်လုံးခြင်းသယ်ယူထည့်ပြီးစုပေါင်းတွဲချည်ကာ ရေပေါ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းကြိုးစားချက်သည် ထိုအချိန်က မြန်မာတို့ အမျိုးသားရေးရစေခဲ့သည်။ == မြန်မာအစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှု == ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ဦးစီး၍ ရှာဖွေခွင့်လျှောက်ထားသူ ဦးကြိုင်၊ ဦးတင်ရွှေ၊ ဦးစိုးလွင်တို့ပါဝင်သော ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှာဖွေရေးအဖွဲ့က ၁၉၈၇-ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ ၁၉၈၉-ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်၎င်း၊ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှာဖွေရန် ဒေါပုံမြစ်ဝ မြစ်သုံးဆိုင် ရေပြင်ကျယ်၌ ကွင်းဆင်းဆည်ယူမှုလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ခေတ်မီကိရိယာပစ္စည်းများ မပြည့်စုံ၍၎င်း၊ မြစ်ရေ၊ ဒီရေ အဟန့်အတားများကြောင့် ဩဂုတ်လတွင် ဆယ်ယူမှုလုပ်ငန်း ခေတ္တရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ *(ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကို ဆယ်ယူရန် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်ဦးဆောင်သော အဖွဲ့မှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ တွင် ဦးသိန်းထွန်းနှင့် အဖွဲ့ကလည်းကောင်း ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။) ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၉၇-ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း အမေရိကန်လူမျိုး ရေငုပ်သမား ဂျင်ဘလန့် (Jim Blunt)က ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှာဖွေရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ *(သုံးလအတွင်း ခေါင်းလောင်းရှာဖွေရန် ၁၁၅ ကြိမ် ရေငုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ ခေါင်းလောင်းကြီးကို လက်ဖြင့် ထိတွေ့ခဲ့ပြီး ခေါင်းလောင်းအနီးတွင် သင်္ဘောပျက်ရှိကြောင်း ၁၆ ဒီဂရီ ၄၆ ဒသမ ဝ၀ဝ မိနစ်မြောက်နှင့် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၂ ဒသမ ၁၃၀ အရှေ့တွင် တည်ရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။) ၁၉၉၆-ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းက ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံပြီး ခေါင်းလောင်းကြီးကို ရှာဖွေခွင့်ပြုခဲ့ရာ ခေါင်းလောင်းတည်နေရာကို ခိုင်ခိုင်မာမာ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းလောင်းကြီး အပေါ်သို့ တင်ယူရေးအတွက် အခက်အခဲများ ရှိကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ ဦးစံလင်း(ကော့သောင်း)မြို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့က မြန်မာနည်း၊ မြန်မာ့ဟန် မြန်မာ့အဆင့်မြင့် နည်းပညာဖြင့်အကြိမ်ကြိမ် ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ်မှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက် အထိ ၃၂ ရက်ကြာ ခဲ့သည်။ ရေငုပ်သမား အခက်အခဲကြောင့် ပထမအကြိမ် ဆယ်ယူခြင်းကို လက်လျှော့ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သောင်တူးစက် (၁၅၀၂) ဖြင့် ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၁ ရက် ညနေ ၃ နာရီခွဲ အချိန်တွင် ခေါင်းလောင်းကြီး ရှိသော နေရာကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သောင်တူးစက် (၁၀၀၀) ဖြင့် ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း လုပ်အား မနိုင်သဖြင့် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့မှာ ယခုတိုင် ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းဆဲ ဖြစ်သည်။ *(အလားတူ ၁၉၉၇၊ ၉၈၊ ၉၉ ခုနှစ်များ ဦးစံလင်းမှလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီမှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၈ တွင် ဒေါ်အေးသိန်းနှင့် အဖွဲ့မှလည်းကောင်း ခေါင်းလောင်းကို ရှာဖွေဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။) [[File:Mike Hatcher.jpg|frame | မိုက် ဟက်ခြာ]] မြန်မာ အစိုးရသည် အင်္ဂလိပ် ရေငုတ်၊ ဇီဝ၊ ရှေးဟောင်း နှင့် စွမ်းအင် ပညာရှင် မိုက် ဟက်ခြာ (Mike Hatcher) အား ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဖော်ယူ၍ စေတီတော်သို့ ပြန်လည် ပို့ဆောင်ရန် အကူအညီ ရယူခဲ့သည်။ ဂျပန်၊ ဩစတြေးလျ နှင့် အမေရိကန် တို့ပါဝင်သော ၎င်း လုပ်ငန်းကို ဟက်ခြာ က သဘောတူခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ထွန်းကားရေး အကျိုးဆောင် ရစ်ချတ် ဂရီ က အားတက်သရော ပါဝင်၍ ရန်ပုံငွေရှာခဲ့သည်။ ၎င်းလုပ်ငန်းကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဆင့်ထိ စိတ်ဝင်စားစေသည်မှာ သံသယ ရှိစရာ မလိုပါ။ [[ဂျာမန်]] ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုကလည်း ၎င်း စွန့်စားခန်းကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမည် ဖြစ်ပြီး "ဒီတူးဖော်ရေးသာ အောင်မြင်ခဲ့လျှင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နဲ့ပတ်သက်လို့ ဒါဟာ ခရစ်ယာန်မှာ လိုတရ ခွက် (Holy Grail) ရသလိုပါပဲ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းသော မြန်မာ တို့ကမူ [[ဗုဒ္ဓ]]၏ မြင့်မြတ်သော် အမွေကို ပြန်လည်ထိမ်းသိမ်းခြင်းဖြင့် [[မြန်မာ နိုင်ငံ]]၏ ကံ ပြန်လည်ကောင်းမွန် လာလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူခြင်းသည် မြင့်မြတ်သောမင်း နှင့် သူ၏ ပြည်သူပြည်သားများ၏ ဆုံးရှုံးနေသော အမွေကို ပြန်လည် ရရှိကြမှာ သေချာပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းခေါင်းလောင်းတွင် ရေးထိုးထားသော စာများက [[သမိုင်း]] နှင့် [[ဘာသာစကား]] ပညာရှင် တို့အတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အထောက်အထားပင် ဖြစ်ပေမည်။ မိုက် ဟက်ခြာ နှင့် ၎င်း၏ အဖွဲ့ များက ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းကို ၂၀ဝ၁ တွင် စရန် ရည်ရွယ် ခဲ့ပြီး ခေါင်းလောင်းကြီး၏ နေရာကို အတိအကျ စရှာရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ [[ဘီဘီစီ]]၏ သတင်းကြေညာချက်ကြောင့် လူအများ ၎င်းဆယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သော်လည်း မဖြစ်မြောက်ခဲ့ပေ။ ထင်ဆချက်အရ ၂၀ဝ၀ ဇူလိုင်လ တွင် ၎င်းအဖွဲ့သည် အင်ဒိုနီးရှား ဆယ်ယူရေး ပြဿနာ ကြောင့် ကြံ့ကြာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ထိုဆယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းသာ စခဲ့လျှင် ရေငုတ်သမားများသည် ညကြည့်မှန် တက်ထားသော ခေါင်းစွက်များဖြင့် အတူ copper sulfate ရှာဖွေရေး ကိရိယာများဖြင့် ခေါင်းလောင်းကို ရှာမည်ဖြစ်သည်။<ref>လျှပ်တပြက်ဂျာနယ် ၂၀၁၀-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၅)ရက်နေ့ထုတ်</ref> *(၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မှတ်တမ်းသတင်းရိုက်ကူးသူနှင့် စူးစမ်းရှာဖွေသူ မစ္စတာ ဒါမီယန်လေးနှင့်အဖွဲ့ အသံလှိုင်း ပြန်ကိရိယာဖြင့် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် စကန်လုပ်ကြည့်သည့်အခါ ခေါင်းလောင်းပုံ နှင့်အလွန်တူသော ပုံရိပ်တစ်ခုကို ဖမ်းရသည့်တိုင် ခေါင်းလောင်း ဟုတ်မဟုတ် ကို မပြောနိုင်သေးကြောင်း ဆက်လက်ရှာဖွေရန် လိုအပ်ကြောင်းသာ ပြောကြားခဲ့သည်။) ==ဂြိုဟ်တုမှ တွေ့ရှိ== ၂၀၁၂-ခု၊ မတ်လ(၁၆)ရက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်-ပဲခူးမြစ်-ပုဇွန်တောင်ချောင်းတို့ ဆုံရာအလယ်တွင် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်တိုင် နစ်မြုပ်နေသော ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကို အမေရိကန်နိုင်ငံမှ လွှတ်တင်ထားသော နာဆာ Land Sat 7 ဂြိုဟ်တုဖြင့် ခေါင်းလောင်းပုံရိပ်ကို အတိအကျ တွေ့ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ “လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးရက်လောက်က ကြည့်ဖြစ်ခဲ့တာ ဘယ်နေရာမှာ ခေါင်းလောင်း ရှိတယ်၊ ဘယ်နေရာမှာ သင်္ဘောပျက် ရှိတယ် ဆိုတာတွေကို အတိအကျ မြင်နေရပါတယ်။ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကို ရေထဲကနေ ပြန်လည်ဆည်ယူဖို့ ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာငါးသိန်း ဝန်းကျင်လောက် လိုတယ်။ အခုလက်ရှိတော့ အဲဒီဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကို ဆယ်ယူဖို့ နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ ဘယ်သူ့ကိုမှ လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးသေးဘူး” ဟု ဒဂုံတက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒ အငြိမ်းစား ပါမောက္ခ ဦးစိုးသိန်းက ပြောသည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ်များအတွင်းက ဩစတြေးလျနိုင်ငံမှ ပညာရှင်များက Sonar System နှစ်မျိုး ဖြစ်သည့် Lowlarce HDS 7 Structure Scan Star Fish Side Scan စနစ်တို့ကို အသုံးပြုပြီး လာရောက်စမ်းသပ် ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြရာ ခေါင်းလောင်း ရှိမည့် နေရာနှစ်နေရာကို စမ်းသပ်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသော်လည်း နေရာ အတိအကျကိုမူ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း ယင်းက ထပ်မံပြောသည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ခေတ်မီ ပစ္စည်းကိရိယာများ အသုံးပြု၍ ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏ ပုံရိပ်ဟု ယူဆရသော နေရာနှစ်နေရာကို ဖမ်းယူရရှိခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် သေချာစွာ အတည်ပြု ပေးနိုင်ရေးအတွက် ရေငုပ်စမ်းသပ် အတည်ပြုရန် လိုအပ်ကြောင်း သိရသည်။ “ဩစတြေးလျ ပညာရှင်တွေက ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှိမယ့်နေရာကို အသံလှိုင်းနဲ့ စမ်းသပ်ခဲ့ကြတာ။ ကျွန်တော်က မြစ်အတွင်းမှာ ရှိတဲ့ သံဓာတ် အနည်းအများ ပမာဏကို Land Sat 7 နာဆာဂြိုဟ်တုနဲ့ ကြည့်ရှုစမ်းသပ်ပြီး ခေါင်းလောင်းကို ဖော်ထုတ် တွေ့ရှိခဲ့တာပါ” ဟု ဦးစိုးသိန်းက ပြောသည်။ ရွှေတိဂုံစေတီတော် နှစ် ၂၆၀၀ ပြည့်တွင် လူအများ အဆိုပါ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးကို ဖူးမြော်စေချင်သည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ယခုကဲ့သို့ Land Sat 7 နာဆာဂြိုဟ်တုဖြင့် ကြည့်ရှုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယင်းက ထပ်မံ ပြောသည်။ “ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး အကြောင်းကို လူကြီးသူမတွေ ပြောတာပဲ ကြားဖူးတယ်။ တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးဘူး။ အခုလို ဂြိုဟ်တုနဲ့ ခေါင်းလောင်းပုံရိပ်ကို အတိအကျ မြင်ရပြီဆိုတော့ ဘယ်အချိန် ကုန်းပေါ်ကို ပြန်ရောက်မလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားမိတယ်” ဟု အဆိုပါ ခေါင်းလောင်းအကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားသည့် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်နေသူ တစ်ဦးက ပြောသည်။ <ref>Flower News Journal၂၀၁၂-ခု၊ မတ်လ(၁၆)ရက်</ref> ==လွှတ်တော် တင်ပြခြင်း== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ကျင်းပခဲ့သော ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် တတိယပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးနိုင်ထွန်းအံ့က ရှေးခေတ်မွန်လူမျိုးတို့၏ လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သော ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ဆယ်ယူရန် အစီအစဉ် ရှိမရှိ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါ်စန္ဒာခင်က ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ဆယ်ယူရန်အတွက် စင်ကာပူနိုင်ငံ အက်စီမက်စ် အင်တာနေရှင်နယ်မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းခန့် အကုန်အကျခံ၍ သင်္ဘောများ ငှားရမ်းရှာဖွေရန် ကမ်းလှမ်းထားကြောင်းနှင့် နည်းပညာ၊ အတတ်ပညာ၊ ပညာရှင်အား၊ ငွေအင်အား လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာများ ပြည့်စုံမှသာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ အဆိုပါ ကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်လက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက် ရန်ရှိကြောင်း ဖြေကြားခဲ့သည်။ အလားတူပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာလအတွင်း ကျင်းပခဲ့သော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သတ္တမအစည်းအဝေးတွင်လည်း ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူရန် အကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထပ်မံမေးမြန်းခဲ့ရာ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေက ခေါင်းလောင်းဆယ်ယူရန် ကမ်းလှမ်းသည့် ကုမ္ပဏီ အနေဖြင့်လည်း ငွေကြေး၊ အတတ်ပညာပြည့်စုံပြီး အဆင်သင့်ဖြစ်သော ကုမ္ပဏီ မဖြစ်သည့်အပြင် ပွဲစားသဘောမျိုးသာ ကမ်းလှမ်းသည့်အတွက် ပျက်ပြယ်သွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဆယ်ယူရန် ကျိုက်ထီးဆောင်းဆရာတော်နှင့် စင်ကာပူမှ ကုမ္ပဏီတို့က ကြိုးပမ်းကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=oppositeyes.info - This website is for sale! - oppositeyes Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://www.oppositeyes.info/2014/08/blog-post_989.html |accessdate=13 August 2014 |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305164814/http://www.oppositeyes.info/2014/08/blog-post_989.html }}</ref> ==စတင်ဆယ်ယူ== ၂၀၁၄-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၁) ရက်တွင် ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးအား ဦးစံလင်း(ကော့သောင်း)မြို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့က စတင်ဆယ်ယူသည်။ မအောင်မြင်။ <gallery> File:Dhammazedi_Bell.jpg </gallery> == ကျမ်းကိုး == <References /> == ပြင်ပအင်တာနက်စာမျက်နှာအညွှန်း == ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ခေါင်းလောင်းကြီး ၃ လုံး [http://www.russianbells.com/interest/biggest.html] {{မဂဒူး မင်းဆက် }} [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] a2wgnqdmtr8yfcx6yjw32drb5j6gab6 1038752 1038751 2026-06-16T04:33:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-35086-44|~2026-35086-44]] ([[User talk:~2026-35086-44|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1038751|1038751]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1038752 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="margin:7px;width: 24em; font-size: 90%; text-align: left; float:right; border:1px solid #5BBFF4; background-color:#D8F3FE;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;" | ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး |- | colspan="2" | [[File:Dhammazedi Bell2.jpg‎|200px|center]] |- |'''ခေါင်လောင်းတော်ဘွဲ့''' | အဝိန္ဒဆောက် ခေါင်းလောင်းတော် |- |'''အလေးချိန်''' | ၁၈၀၀၀၀ ပိဿာ (တန်ချိန် ၂၉၀) |- |'''အတိုင်းအတာ''' | အဝ(၈)တောင်၊ စောက် (၁၂) တောင် |- |'''သွန်းလုပ်သည့်နေ့ ''' | သက္ကရာဇ် (၈၃၇) ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း(၈)ရက်၊ ကြာသတေးနေ့ |- |'''ရွှေတီဂုံစေတီတော်သို့ တင်လှူသည့်နေ့ ''' |သက္ကရာဇ် (၈၃၈) ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ |- |'''ဒေါပုံမြစ်လည်တွင် နစ်မြုပ်သွားသည့်နှစ်''' | သက္ကရာဇ် (၉၇၄)ခုနှစ် |- |'''ကျော်ကြားမှု''' | ပျောက်ဆုံးနေမှုကြောင့် |} [[File:Shwedagon-Pano.jpg|thumb | right| ယခု ရွှေတိဂုံ စေတီတော်]] [[File:DhammaZediSketch.jpg|thumb|ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး ၏ ပုံကြမ်း]] '''ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး'''သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး ၁၄ ရာစုတွင် မွန်ဘုရင် [[ဓမ္မစေတီမင်း]]မှ ရွှေတိဂုံဘုရားသို့ သွန်းလုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးသည် ရွှေတိဂုံစေတီသို့ လှူဒါန်းသည့် ခေါင်းလောင်းကြီးများအနက် ပထမဦးဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ပေါ်တူဂီ လူမျိုး ဒီဗရစ်တို ခေါ် ငဇင်ကာမှ ခေါင်းလောင်းကြီးကို ရွှေတိဂုံဘုရား ကုန်းတော်ပေါ်မှ အဓမ္မယူငင်သွားပြီးနောက် ဖောင်ဖြင့် သယ်ယူရန် ကြိုးစားစဉ် ရန်ကုန်မြို့နှင့် သံလျင်မြို့အကြား မြစ်သုံးခုဆုံရာ နေရာတွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီးမှာ ယခုထက်တိုင် မြစ်အောက်တွင် နစ်မြုပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများမှာ အောင်မြင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ = သမိုင်းကြောင်း = [[မြန်မာ့ သမိုင်း|ဟံသာဝတီ သမိုင်း]]တွင် မွန်တို့၏ သိမြိန်းမနူဟာမင်းဆက်တွင် ၈၈ ဆက်မြောက် [[မွန်]]ဘုရင်များ ဖြစ်ကျကုန်‌‌သော်[[ဓမ္မစေတီမင်း]] သည် ဟံသာဝတီ (ယခု ပဲခူး) မှ အုပ်စိုးပြီး ၁၄၈၀-ခုတွင် လူဦးရေ စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် သူ့ခန့်အပ်ထားခဲ့သော ဥပိုက်၊ သမန္တရာဇ်၊ တုရင်ရာဇာ၊ စွန္တရာဇ် အမတ် ၄ယောက်တို့သည် အိမ်ထောင်စု စာရင်းသာမကပဲ အခွန်ပါ ကောက်ယူခဲ့ကြရာ [[ကြေးနီ]] ပိဿာချိန် ၁၈၀ဝ၀ဝ ရရှိသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းအား ဆက်သသော အခါတွင် ဘုရင်က စိတ်ဆိုးပြီး ၎င်းကြေးများကို ပြည်သူတို့ထံ ပြန်လည် ပေးအပ်စေသည်။ ပြည်သူတို့က ဘုရင်အား သူတို့ ပြန်မယူလိုဘဲ သင့်တော်ရာ ကောင်းမှုပြုရန် ဘုရင်အား ပြောသဖြင့် အမတ်ကြီး ဗညားအိန်အား [[ခေါင်းလောင်း]] အဖြစ် သွန်းစေခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓောဘုရား၏ ရာဟုထောင့် အနောက်ဘက် မြေကွက်လပ်တွင် ၁၄၈၄ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၁-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၈)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့) တွင် စတင်၍ ပွဲသဘင် ကျင်းပ၍ သွန်းလောင်းခဲ့သည်။ အခါပေးခဲ့သော ဆရာတို့မှာ ဇေယျာဗာဟု၊ ရာဇာဗာဟု၊ ပဲခူးသမုတ္တရာ နန္ဒစည်သူကျော်၊ သင်္ဃရာဇာ ဆရာတို့ ဖြစ်သည်။ လောကညဏပဏ္ဏိတ် အမတ်က ခေါင်းလောင်း သွန်းလောင်းသော အချိန်မှာ မိချောင်းနက္ခတ် ဖြစ်သဖြင့် အသံကောင်းစွာ မမြည်နိုင်ဟု ဟောကြားခဲ့သည်။ ဘုရင်က ဟောကြားချက် မမှန်လျှင် ဆွေခုနှစ်ဆက် မျိုးခုနစ်ဆက် အပြစ်ပေးမည်။ ဟောကြားချက် မှန်လျှင် သူကောင်းပြုမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ခေါင်းလောင်းကြီး ပြီးသော အခါတွင် အသံမမည်သောကြောင့် လောကညဏပဏ္ဏိတ် အမတ်အား ရာဇ ပရောဟိတ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏ ရာဇဝင် အကျဉ်း(ဦးစံလင်း)</ref> များမကြာ အမြို့မြို့ အိမ်ရှိစာရင်းကို ယူစေ အမိန့်ရှိ၍ ဥပိုက်အမတ်နှင့် သမန္တရာဇ်၊ တုရင်ရာဇာ၊ စွန္တရာဇ် အမတ်လေးယောက်ကို ခန့်၍ သွားလေသော် အိမ်ရှိတိုင်းက ရုံမှတ်ကြေး တစ်သန်းရှစ်သိန်းရကြောင်းကို ကြားတော်မူလျှင် အိမ်ရှိကိုသာ သိလို၍ ခန့်ထားသည်ကို ဆင်းရဲသူ၊ ဆင်းရဲသားတို့ကြေးကို ခံယူကောက်မည်လောဟူ၍ အမတ်လေးယောက်တို့ကို အပြစ်ပေး၍ ကြေးကိုတုံ့စေ အမိန့်တော်ရှိသည်ကို အမြို့မြို့ကျေးလက်သားတို့က သင့်ရာကောင်းမှုတော်ဖြစ်အောင် လှူတော်မူပါ။ ကျွန်တော်တို့ မယူပါပြီဆိုသောကြောင့် ဒဂုံဆံတော်ရှင်မှာ ဆွဲရအောင် ခေါင်းလောင်းကြီး သွန်းစေဟု ဗညားအိန်အမတ်ကြီးကို ခန့်၍ *:(စာမူအတိုင်း ရေးသားသည်။)<ref name="ReferenceA">မွန်ရာဇဝင် (စစ်ကိုင်း မင်းကွန်းပိဋကတ်တိုက်ရှိ ၁၈ရာစု (၁၇၈၄)ရေး ပေမူ</ref> ==ခေါင်းလောင်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်== ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ စောက် (၁၂) တောင် အဝ (၈) တောင် ရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းကြီး၏ အလယ်ဖောင်းရစ်တွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူပါသော ဖောင်းကြွဘုရား (၂၈) ဆူပါပြီး ၎င်း၏ အပေါ်ဘက်တွင် အတွဲတစ်တွဲလျှင် ကျောက်သံပတ္တမြား (၄၅) လုံး ပါရှိသော အတွဲ (၄၅) တွဲ၊ အတန်း (၂) တန်း ပါရှိသဖြင့် (၄၅လုံး x ၄၅တွဲ x ၂တန်း) စုစုပေါင်း ကျောက်သံပတ္တမြားပေါင်း ၄၀၅၀ လုံး ပါရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ အခြေအနေတွင် ခေါင်းလောင်းကြီး၏ ကွင်းမှာ အနည်းငယ် ကွဲအက်လျက် ရှိပြီး ကျောက်သံပတ္တမြား ဒုတိယတွဲမှာ အနည်းငယ် ပြုတ်လျက် ရှိသည်။ <ref name="ReferenceB">ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏ ရာဇဝင် အကျဉ်း (ဦးစံလင်း)</ref> ဖယောင်းပုံစောက် ၁၂ တောင်၊ အဝ ၇ တောင် သွန်းမည်ရှိရာတွင် အခါပေးသူ ဇေယဗာဟု၊ ရာဇာဗာဟု၊ ပဲကူးသမုတ္တရာ နန္ဒစည်သူကျော်တို့ကို သင်္ဃရာဇာ ဆရာလေးပါး ပေး၍ တပေါင်းလ္ဆန်း ရှစ်ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၊ သိဟ်လက်တွင် မင်းလည်း ကိုယ်တော်နှင့် မိဖုရား ကိုယ်လုပ်တော်တို့အပြင် အမတ်ပြည်သူတို့ကို ပွဲသဘင်ကြီးစွာ ခင်းရာတွင် လောကဉာဏဆရာသည် မင်းကိုလျှောက်သည်ကား ခေါင်းလောင်းတော်သည် သွန်းပြီးလျှင် အပြစ်အဆာမရှိ ချောမောလိမ့်မည်။ ထိုအခါ အသံမရရှိလမည်၊ လျှောက်သည်ကို အထက်က သည့်ကဲ့သို့ဖြစ်မည်ကို မလျှောက်မထား ယခုမှ လျှောက်ဆိုသော်၊ ဆိုသည့်အတိုင်း မမှန်လျှင် အမျိုး ၇ဆက်တိုင် အပြစ်ပေးမည်။ ဆိုသည့်အတိုင်း မှန်လျှင် အမျိုး ၇ဆက် ကောင်းအောင် ပြုမည်ဟု အမိန့်တော်ရှိသည်နှင့် သွန်းပြီးသော် ထိုဆရာဆိုတိုင်း ရှိသည်နှင့် ခေါ်၍ မေးတော်မူသော် ဆရာတို့ပေးသည့် အခါသည် နက္ခတ် ၆ လုံး ဖြစ်သည်။ နက္ခတ် ၆ လုံးတို့သည် မိချောင်းနက္ခတ်၊ မိချောင်းတို့သည် လျှာမရှိဖြစ်၍ မမြည်နိုင် ရှိရသည်ဟု လျှောက်လေသည်။ မင်းလည်းကြားလျှင် အမှန်ပင် ဖြစ်ချေသည်ဟု ဆုကြီးလာဘ်ကြီးပေး၍ ရာဇပုဟောဟိတ် အမည်ကိုလည်း ပေးတော်မူသည်။ ခေါင်းလောင်းကိုလည်း ဒဂုံဆံတော်ရှင် ဘုရားမှာ ဆုတောင်းဆုယူပြု၍ ဆွဲထားပြီးလျှင် ဟံသာဝတီမြို့တော်သို့ ပြန်တော်မူသည်။ *:(စာမူအတိုင်း ရေးသားသည်။)<ref name="ReferenceA"/> == လှူဒါန်း == ဓမ္မစေတီမင်းသည် ထိုခေါင်းလောင်းကို သွန်းလောင်းပြီးသော အခါတွင် ရွှေလှေ ရွှေလှောင်း ရွှေဖောင်တို့ဖြင့် တင်ဆောင်လာပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၂ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ဒဂုံ (ယခု ရန်ကုန်) ရှိ [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]]သို့ မတင်လှူဒါန်းခဲ့ရာ ကဆုန်လဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီး၍ ကဆုန်လဆန်း ၁၁ ရက်တွင် ရေစက်ချ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ တစ်ပြိုင်တည်းမှာပင် ၅၀ဝ [[ပိဿာ]] ရှိ ခေါင်းလောင်း အသေး လည်း သွန်းလောင်း လှူတန်း ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးသည် ရွှေတိဂုံဘုရား (စနေဒေါင့်) ကုန်းတော်ပေါ်တွင် ၁၂၃ နှစ်တိတိ တည်ရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားသားများ ရောက်ရှိခြင်း == နောင် နှစ်တစ်ရာ ကြာပြီးနောက် ၁၅၈၂ ခုတွင် [[အီတလီ]] ကျောက်ကုန်သည် ဂစပါရို ဘယ်ဘီသည် ရွှေတိဂုံ ဘုရား သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ရွှေတိဂုံ ဘုရားကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင် ခဲ့သည်။ သူရေးခဲ့သည်မှာ "ကျွန်ုပ် တွေ့ခဲ့ရသည်မှာ အလွန်ခမ်းနားသော ခန်းမကြီးထဲတွင် အလွန့်အလွန် ကြီးမားသော ခေါင်းလောင်းကြီး ရှိပြီး အတိုင်းအတာ အားဖြင့် ခြောက်လှမ်း နှင့် သုံးဖန် ရှိပြီး အထက်မှ အောက်သို့ စာလုံးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုပူးကပ်နေသောစာများ အပြည့်ရေးထားပြီး ဖက်ရမည်ပုံ မပေါ်ပေ။" ၁၅၃၀ ခုတွင် မွန် ဘုရင်များ၏ အာဏာစက် ကျဆင်းလာပြီး ၁၅၃၅ ခုတွင် အောက်ပြည်သည် အထက်ပြည်နှင့် ခြားနားသွားသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာ [[ဥရောပ]] ကုန်သည် နှင့် စွန့်စားရှာဖွေသူ များ အောက်မြန်မာပြည် သို့ ရောက်လာကြသည်။ ၁၅၉၀ ခုနှစ်များတွင် [[ပေါ်တူဂီ]] လူမျိုး စွန့်စားရှာဖွေသူ [[ငဇင်ကာ|ဖီလစ် ဒီ ဘရုတ်တို ရ နီကုတ်]] အား စီရမ်([[သန်လျင်]])တွင် အောက်မြန်မာပြည် အုပ်ချူပ်သူများ က ကုန်သွယ်ရုံး ဖွင့်ခွင့် ပေးလိုက်သည်။ ၁၆၀ဝ ခုတွင် သူ၏ ဩဇာမှာ မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက် ဘေးပတ်ဝန်းကျင် အပါအဝင် ဒဂုံ အထိ ရောက်သည်။ == ယူဆောင်ခြင်း == ၁၆၀၈ ခု (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၇၄ခု တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့) နေ့လယ် ၁၂ နာရီတွင် တွင် ဒီဘရစ်တို သည် ရွှေတိဂုံ စေတီတော်မှ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးကို တောင်ပေါ်မှ လှိမ့်ချ၍ မြစ်တွင် ဆင်များဖြင့်ဆွဲကာ ပုဇွန်တောင် ရေလက်ကြားတွင် ဖေါင်ပေါ်သို့ တင်ခဲ့သည်။ ခေါင်းလောင်းကြီး နှင့် ဖောင်သည် သန်လျှင်မှစ၍ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ရန်ကုန်မြို့နှင့် သန်လျှင်မြို့ ကြား[[ပဲခူးမြစ်]] နှင့် [[ရန်ကုန်မြစ်]] ဆုံရာ မြစ်ဆုံ ခေါ် နေရာတွင် ဖောင်ပျက်ပြီး ခေါင်းလောင်းကြီး မှာ ရေအောက် သို့ ကျသွားခဲ့သည်။{{cn}} ဒီ ဘရစ်တို လည်း ရေအောက် ပါသွားခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီ တို့လည်း ၎င်းကိုခိုးယူခြင်းကြောင့် အထိနာသည်။ ပေါ်တူဂီ ဂတ်ရုံးအား ဒေါသထွက်သော [[ဗမာ]]များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မှတ်တမ်းများအရ ပေါ်တူဂီ ခေါင်းဆောင်မှာ ဝါးရင်းတုတ်ဖြင့် တစ်ချက်ခြင်း ရိုက်၍ တဖြည်းဖြည်းခြင်း သေစေသည်ဟု ဆိုသည်။ [[File:DhammaZediLocationMap.jpg|thumb|right|ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး နစ်မြုပ်နေရာပြမြေပုံ]] ခေါင်းလောင်းကြီးနှင့်အတူ ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပုမှ ကျိုက္ခမီရေလယ်ဘုရားသို့ လှူဒါန်းရန်အတွက် ဦးသာဆွေ ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့မှ သွန်းလုပ်ထားသော ဉာဏ်တော် ၇ တောင် ရွှေသားစင်စစ် အလေးချိန် (၃) တန်ရှိသည့် ရပ်တော်မူ ဘုရားတစ်ဆူ၊ လုံအိုးကွဲသွားသောကြောင့် ဉာဏ်တော် ၇ တောင်တွင် တစ်မိုက်လျော့သော ရွှေသားအလေးချိန် (၃) တန်ရှိသည့် ရပ်တော်မူ ဘုရားတစ်ဆူ စုစုပေါင်း ရွှေ (၆)တန်နှင့် တန်ချိန် ၆၀ ခန့် ရှိသည့် အခြားခေါင်းလောင်း အသေးတစ်လုံးတို့လည်း အတူတကွ နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ နစ်မြုပ်နေသော နေရာမှာ ရေအနက် (၂၇)ပေ မြေကြီးအောက် (၂၅) ပေ စုစုပေါင်း (၅၂) ပေ တွင် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ <ref name="ReferenceB"/> == ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများ == [[File:DhamaJaetoi-Bell1.jpg|thumb|ခေါင်းလောင်းကြီးမြုပ်နေသောနေရာ]] ရန်ကုန်ရှိ သမိုင်း အထောက်အထားများ အရ ၁၈၀ဝ ခုတွင် ခေါင်းလောင်းကြီးကျရာနေရာတွင် ဝဲကတော့ ထိုးသည်ဟု ပါသည်မှတပါး ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူမှု မရှိခြေ။ ယခုခေတ် လူကြီးများပင် ၎င်း ဝဲကတော့ ကို မျက်မြင် ကိုယ်တွေ့ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မြစ်မှာ မနက်ပေ။ ပေ ၄၀ သာရှိပြီး ရေအောက်ရွှံညွှန်များမှာ နောက်ထက် ပေ ၄၀ လောက် ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းရွှံညွှန်များထဲတွင် ခေါင်းလောင်း ရှိပေမည်။ ==စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်းတော်== [[စဉ့်ကူးမင်း ခေါင်းလောင်းတော်]] ခေါင်းလောင်း အသေးသည်လည်း [[ဗြိတိသျှ သိုက်သမား]] (British Prize Agent) များက ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်မှ ယူဆောင်ရာ လှိုင်မြစ်တွင်း ကျနေရစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ တို့ စွန့်လွှတ်ခဲ့သော် ၎င်းခေါင်းလောင်းအား ရွာသားများက ဆယ်ယူခဲ့ပြီး စေတီတော်ထက်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ === ဗြိတိသျှတို့၏ ကြိုးပမ်းမှု === ဗြိတိသျှတို့ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူရန်အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ မြန်မာတို့က ခေါင်းလောင်းကြီးအား မူလ တည်ရှိရာ စေတီတော်သို့ ပြန်ပို့လျှင် ကူညီမည်ဟု ဆိုသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့လည်း မစဉ်းစားပဲ ခေါင်းညိတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတို့တွင် ဉာဏ်နီဉာဏ်နက် ရှိသည်။ ရေငုတ်သမားများက ခေါင်းလောင်း၏ အောက်တွင် ဝါးလုံးခေါင်းများ တစ်လုံးခြင်းသယ်ယူထည့်ပြီးစုပေါင်းတွဲချည်ကာ ရေပေါ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းကြိုးစားချက်သည် ထိုအချိန်က မြန်မာတို့ အမျိုးသားရေးရစေခဲ့သည်။ == မြန်မာအစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှု == ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ဦးစီး၍ ရှာဖွေခွင့်လျှောက်ထားသူ ဦးကြိုင်၊ ဦးတင်ရွှေ၊ ဦးစိုးလွင်တို့ပါဝင်သော ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှာဖွေရေးအဖွဲ့က ၁၉၈၇-ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ ၁၉၈၉-ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်၎င်း၊ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှာဖွေရန် ဒေါပုံမြစ်ဝ မြစ်သုံးဆိုင် ရေပြင်ကျယ်၌ ကွင်းဆင်းဆည်ယူမှုလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ခေတ်မီကိရိယာပစ္စည်းများ မပြည့်စုံ၍၎င်း၊ မြစ်ရေ၊ ဒီရေ အဟန့်အတားများကြောင့် ဩဂုတ်လတွင် ဆယ်ယူမှုလုပ်ငန်း ခေတ္တရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ *(ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကို ဆယ်ယူရန် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်ဦးဆောင်သော အဖွဲ့မှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ တွင် ဦးသိန်းထွန်းနှင့် အဖွဲ့ကလည်းကောင်း ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။) ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၉၇-ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း အမေရိကန်လူမျိုး ရေငုပ်သမား ဂျင်ဘလန့် (Jim Blunt)က ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှာဖွေရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ *(သုံးလအတွင်း ခေါင်းလောင်းရှာဖွေရန် ၁၁၅ ကြိမ် ရေငုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ ခေါင်းလောင်းကြီးကို လက်ဖြင့် ထိတွေ့ခဲ့ပြီး ခေါင်းလောင်းအနီးတွင် သင်္ဘောပျက်ရှိကြောင်း ၁၆ ဒီဂရီ ၄၆ ဒသမ ဝ၀ဝ မိနစ်မြောက်နှင့် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၂ ဒသမ ၁၃၀ အရှေ့တွင် တည်ရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။) ၁၉၉၆-ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းက ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံပြီး ခေါင်းလောင်းကြီးကို ရှာဖွေခွင့်ပြုခဲ့ရာ ခေါင်းလောင်းတည်နေရာကို ခိုင်ခိုင်မာမာ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းလောင်းကြီး အပေါ်သို့ တင်ယူရေးအတွက် အခက်အခဲများ ရှိကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ ဦးစံလင်း(ကော့သောင်း)မြို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့က မြန်မာနည်း၊ မြန်မာ့ဟန် မြန်မာ့အဆင့်မြင့် နည်းပညာဖြင့်အကြိမ်ကြိမ် ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ်မှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက် အထိ ၃၂ ရက်ကြာ ခဲ့သည်။ ရေငုပ်သမား အခက်အခဲကြောင့် ပထမအကြိမ် ဆယ်ယူခြင်းကို လက်လျှော့ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သောင်တူးစက် (၁၅၀၂) ဖြင့် ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၁ ရက် ညနေ ၃ နာရီခွဲ အချိန်တွင် ခေါင်းလောင်းကြီး ရှိသော နေရာကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သောင်တူးစက် (၁၀၀၀) ဖြင့် ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း လုပ်အား မနိုင်သဖြင့် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့မှာ ယခုတိုင် ဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းဆဲ ဖြစ်သည်။ *(အလားတူ ၁၉၉၇၊ ၉၈၊ ၉၉ ခုနှစ်များ ဦးစံလင်းမှလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီမှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၈ တွင် ဒေါ်အေးသိန်းနှင့် အဖွဲ့မှလည်းကောင်း ခေါင်းလောင်းကို ရှာဖွေဆယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။) [[File:Mike Hatcher.jpg|frame | မိုက် ဟက်ခြာ]] မြန်မာ အစိုးရသည် အင်္ဂလိပ် ရေငုတ်၊ ဇီဝ၊ ရှေးဟောင်း နှင့် စွမ်းအင် ပညာရှင် မိုက် ဟက်ခြာ (Mike Hatcher) အား ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဖော်ယူ၍ စေတီတော်သို့ ပြန်လည် ပို့ဆောင်ရန် အကူအညီ ရယူခဲ့သည်။ ဂျပန်၊ ဩစတြေးလျ နှင့် အမေရိကန် တို့ပါဝင်သော ၎င်း လုပ်ငန်းကို ဟက်ခြာ က သဘောတူခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ထွန်းကားရေး အကျိုးဆောင် ရစ်ချတ် ဂရီ က အားတက်သရော ပါဝင်၍ ရန်ပုံငွေရှာခဲ့သည်။ ၎င်းလုပ်ငန်းကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဆင့်ထိ စိတ်ဝင်စားစေသည်မှာ သံသယ ရှိစရာ မလိုပါ။ [[ဂျာမန်]] ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုကလည်း ၎င်း စွန့်စားခန်းကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမည် ဖြစ်ပြီး "ဒီတူးဖော်ရေးသာ အောင်မြင်ခဲ့လျှင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နဲ့ပတ်သက်လို့ ဒါဟာ ခရစ်ယာန်မှာ လိုတရ ခွက် (Holy Grail) ရသလိုပါပဲ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းသော မြန်မာ တို့ကမူ [[ဗုဒ္ဓ]]၏ မြင့်မြတ်သော် အမွေကို ပြန်လည်ထိမ်းသိမ်းခြင်းဖြင့် [[မြန်မာ နိုင်ငံ]]၏ ကံ ပြန်လည်ကောင်းမွန် လာလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူခြင်းသည် မြင့်မြတ်သောမင်း နှင့် သူ၏ ပြည်သူပြည်သားများ၏ ဆုံးရှုံးနေသော အမွေကို ပြန်လည် ရရှိကြမှာ သေချာပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းခေါင်းလောင်းတွင် ရေးထိုးထားသော စာများက [[သမိုင်း]] နှင့် [[ဘာသာစကား]] ပညာရှင် တို့အတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အထောက်အထားပင် ဖြစ်ပေမည်။ မိုက် ဟက်ခြာ နှင့် ၎င်း၏ အဖွဲ့ များက ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းကို ၂၀ဝ၁ တွင် စရန် ရည်ရွယ် ခဲ့ပြီး ခေါင်းလောင်းကြီး၏ နေရာကို အတိအကျ စရှာရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ [[ဘီဘီစီ]]၏ သတင်းကြေညာချက်ကြောင့် လူအများ ၎င်းဆယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သော်လည်း မဖြစ်မြောက်ခဲ့ပေ။ ထင်ဆချက်အရ ၂၀ဝ၀ ဇူလိုင်လ တွင် ၎င်းအဖွဲ့သည် အင်ဒိုနီးရှား ဆယ်ယူရေး ပြဿနာ ကြောင့် ကြံ့ကြာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ထိုဆယ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းသာ စခဲ့လျှင် ရေငုတ်သမားများသည် ညကြည့်မှန် တက်ထားသော ခေါင်းစွက်များဖြင့် အတူ copper sulfate ရှာဖွေရေး ကိရိယာများဖြင့် ခေါင်းလောင်းကို ရှာမည်ဖြစ်သည်။<ref>လျှပ်တပြက်ဂျာနယ် ၂၀၁၀-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၅)ရက်နေ့ထုတ်</ref> *(၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မှတ်တမ်းသတင်းရိုက်ကူးသူနှင့် စူးစမ်းရှာဖွေသူ မစ္စတာ ဒါမီယန်လေးနှင့်အဖွဲ့ အသံလှိုင်း ပြန်ကိရိယာဖြင့် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် စကန်လုပ်ကြည့်သည့်အခါ ခေါင်းလောင်းပုံ နှင့်အလွန်တူသော ပုံရိပ်တစ်ခုကို ဖမ်းရသည့်တိုင် ခေါင်းလောင်း ဟုတ်မဟုတ် ကို မပြောနိုင်သေးကြောင်း ဆက်လက်ရှာဖွေရန် လိုအပ်ကြောင်းသာ ပြောကြားခဲ့သည်။) ==ဂြိုဟ်တုမှ တွေ့ရှိ== ၂၀၁၂-ခု၊ မတ်လ(၁၆)ရက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်-ပဲခူးမြစ်-ပုဇွန်တောင်ချောင်းတို့ ဆုံရာအလယ်တွင် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်တိုင် နစ်မြုပ်နေသော ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကို အမေရိကန်နိုင်ငံမှ လွှတ်တင်ထားသော နာဆာ Land Sat 7 ဂြိုဟ်တုဖြင့် ခေါင်းလောင်းပုံရိပ်ကို အတိအကျ တွေ့ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ “လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးရက်လောက်က ကြည့်ဖြစ်ခဲ့တာ ဘယ်နေရာမှာ ခေါင်းလောင်း ရှိတယ်၊ ဘယ်နေရာမှာ သင်္ဘောပျက် ရှိတယ် ဆိုတာတွေကို အတိအကျ မြင်နေရပါတယ်။ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကို ရေထဲကနေ ပြန်လည်ဆည်ယူဖို့ ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာငါးသိန်း ဝန်းကျင်လောက် လိုတယ်။ အခုလက်ရှိတော့ အဲဒီဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကို ဆယ်ယူဖို့ နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ ဘယ်သူ့ကိုမှ လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးသေးဘူး” ဟု ဒဂုံတက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒ အငြိမ်းစား ပါမောက္ခ ဦးစိုးသိန်းက ပြောသည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ်များအတွင်းက ဩစတြေးလျနိုင်ငံမှ ပညာရှင်များက Sonar System နှစ်မျိုး ဖြစ်သည့် Lowlarce HDS 7 Structure Scan Star Fish Side Scan စနစ်တို့ကို အသုံးပြုပြီး လာရောက်စမ်းသပ် ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြရာ ခေါင်းလောင်း ရှိမည့် နေရာနှစ်နေရာကို စမ်းသပ်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသော်လည်း နေရာ အတိအကျကိုမူ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း ယင်းက ထပ်မံပြောသည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ခေတ်မီ ပစ္စည်းကိရိယာများ အသုံးပြု၍ ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏ ပုံရိပ်ဟု ယူဆရသော နေရာနှစ်နေရာကို ဖမ်းယူရရှိခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် သေချာစွာ အတည်ပြု ပေးနိုင်ရေးအတွက် ရေငုပ်စမ်းသပ် အတည်ပြုရန် လိုအပ်ကြောင်း သိရသည်။ “ဩစတြေးလျ ပညာရှင်တွေက ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ရှိမယ့်နေရာကို အသံလှိုင်းနဲ့ စမ်းသပ်ခဲ့ကြတာ။ ကျွန်တော်က မြစ်အတွင်းမှာ ရှိတဲ့ သံဓာတ် အနည်းအများ ပမာဏကို Land Sat 7 နာဆာဂြိုဟ်တုနဲ့ ကြည့်ရှုစမ်းသပ်ပြီး ခေါင်းလောင်းကို ဖော်ထုတ် တွေ့ရှိခဲ့တာပါ” ဟု ဦးစိုးသိန်းက ပြောသည်။ ရွှေတိဂုံစေတီတော် နှစ် ၂၆၀၀ ပြည့်တွင် လူအများ အဆိုပါ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီးကို ဖူးမြော်စေချင်သည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ယခုကဲ့သို့ Land Sat 7 နာဆာဂြိုဟ်တုဖြင့် ကြည့်ရှုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယင်းက ထပ်မံ ပြောသည်။ “ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး အကြောင်းကို လူကြီးသူမတွေ ပြောတာပဲ ကြားဖူးတယ်။ တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးဘူး။ အခုလို ဂြိုဟ်တုနဲ့ ခေါင်းလောင်းပုံရိပ်ကို အတိအကျ မြင်ရပြီဆိုတော့ ဘယ်အချိန် ကုန်းပေါ်ကို ပြန်ရောက်မလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားမိတယ်” ဟု အဆိုပါ ခေါင်းလောင်းအကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားသည့် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်နေသူ တစ်ဦးက ပြောသည်။ <ref>Flower News Journal၂၀၁၂-ခု၊ မတ်လ(၁၆)ရက်</ref> ==လွှတ်တော် တင်ပြခြင်း== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ကျင်းပခဲ့သော ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် တတိယပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးနိုင်ထွန်းအံ့က ရှေးခေတ်မွန်လူမျိုးတို့၏ လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သော ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ဆယ်ယူရန် အစီအစဉ် ရှိမရှိ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါ်စန္ဒာခင်က ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ဆယ်ယူရန်အတွက် စင်ကာပူနိုင်ငံ အက်စီမက်စ် အင်တာနေရှင်နယ်မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းခန့် အကုန်အကျခံ၍ သင်္ဘောများ ငှားရမ်းရှာဖွေရန် ကမ်းလှမ်းထားကြောင်းနှင့် နည်းပညာ၊ အတတ်ပညာ၊ ပညာရှင်အား၊ ငွေအင်အား လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာများ ပြည့်စုံမှသာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ အဆိုပါ ကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်လက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက် ရန်ရှိကြောင်း ဖြေကြားခဲ့သည်။ အလားတူပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာလအတွင်း ကျင်းပခဲ့သော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သတ္တမအစည်းအဝေးတွင်လည်း ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးအား ဆယ်ယူရန် အကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထပ်မံမေးမြန်းခဲ့ရာ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေက ခေါင်းလောင်းဆယ်ယူရန် ကမ်းလှမ်းသည့် ကုမ္ပဏီ အနေဖြင့်လည်း ငွေကြေး၊ အတတ်ပညာပြည့်စုံပြီး အဆင်သင့်ဖြစ်သော ကုမ္ပဏီ မဖြစ်သည့်အပြင် ပွဲစားသဘောမျိုးသာ ကမ်းလှမ်းသည့်အတွက် ပျက်ပြယ်သွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဆယ်ယူရန် ကျိုက်ထီးဆောင်းဆရာတော်နှင့် စင်ကာပူမှ ကုမ္ပဏီတို့က ကြိုးပမ်းကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=oppositeyes.info - This website is for sale! - oppositeyes Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://www.oppositeyes.info/2014/08/blog-post_989.html |accessdate=13 August 2014 |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305164814/http://www.oppositeyes.info/2014/08/blog-post_989.html }}</ref> ==စတင်ဆယ်ယူ== ၂၀၁၄-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၁) ရက်တွင် ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးအား ဦးစံလင်း(ကော့သောင်း)မြို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့က စတင်ဆယ်ယူသည်။ <gallery> File:Dhammazedi_Bell.jpg </gallery> == ကျမ်းကိုး == <References /> == ပြင်ပအင်တာနက်စာမျက်နှာအညွှန်း == ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ခေါင်းလောင်းကြီး ၃ လုံး [http://www.russianbells.com/interest/biggest.html] {{မဂဒူး မင်းဆက် }} [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] 7e822qn6ulbgza8a1uvpyqf8dgt8hbg 0 4146 1038729 705830 2026-06-16T02:44:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038729 wikitext text/x-wiki [[File:Samurai.jpg|thumb|250px|၁၈၆၀ခုနှစ်များအတွင်း ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဝတ်ဆင်ထားသော ဆာမူရိုင်း၊ ဖဲလိုက်စ်ဘီတိုရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံ]] '''ဆာမူရိုင်း''' (Japanese:侍 English: Samurai) ဆိုသည်မှာ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] တွင် စက်မှုထွန်းကားသောခေတ်မတိုင်မီက စစ်တပ်အတွင်း မြင့်မားသောဂုဏ်ရည်ရှိသည့် ရာထူးအဆင့်အတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘာသာပြန်ဆရာ ဝီလီယမ် စကော့ ဝီလ်ဆင်၏ အဆိုအရ "[[တရုတ်ဘာသာ]]တွင် 侍 စာလုံးသည် မူလအဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အထက်တန်းစားပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုသည် ဟူသည့် ကြိယာဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဘာသာ၏ မူလစကားလုံး ဆာဘူရော(saburau) အတွက်လည်း ထိုအဓိပ္ပာယ်ပင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ ၂နိုင်ငံလုံးတွင် ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ အထက်တန်းစား ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကို အနီးကပ်စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုသူ"ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဂျပန်ဘာသာ အသံထွက်မှာ ဆာဘူရိုင်း ဟူ၍ ပြောင်းလဲလာသည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဝီလ်ဆင်က ဆာမူရိုင်းဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပထမဆုံးသုံးနှုန်းခြင်းကို ၁၀ ရာစု၏ ပထမပိုင်းတွင် ရေးသားပြီးစီးခဲ့သော ပထမဆုံး နန်းသုံးကဗျာစာတွဲ ကိုကင်ရှူး (Kokinshu) တွင် တွေ့ရသည် ဟုဆိုသည်။ ၁၂ရာစုအကုန်ပိုင်းတွင် ဆာဘူရိုင်းဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ဘူရှိ(Japanese:武士 English: bushi )ဆိုသော စကားလုံးနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသုံးစွဲကြပြီး ထိုစကားလုံးသည် အလယ်တန်းစားနှင့် အထက်တန်းစား စစ်သူရဲတို့၏ ရာထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် ဆက်စပ်သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။ ) == သမိုင်းကြောင်း == [[File:KofunCuirass.jpg|thumb|200px|left|ရွှေရောင်တောက်နေသော ကြေးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည့်သံခမောက် နှင့် သံချပ်ဝတ်စုံ၊ ကိုဖန်ခေတ်၊ ၅ရာစု၊ တိုကျိုအမျိုးသားပြတိုက်]] ၆ရာစုနှစ်များအတွင်းက စစ်သူရဲများနှင့် ခြေလျင်စစ်သည်တော်များသည် ပထမဆုံး ဆာမူရိုင်း အဆင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်မှု ကို စတင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။<ref name="HW">William Wayne Farris, Heavenly Warriors — The Evolution of Japan's Military, 500–1300, Harvard University Press, 1995.</ref>တန်တရုတ်(Tang China) နှင့် ဆေးလာ(Silla) တို့ဖြင့်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောစစ်ပွဲများတွင် အပြင်းအထန် ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီးနောက် ဂျပန်တို့သည် အကြီးအကျယ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုအထဲမှ အရေးကြီးဆုံးတစ်ခုမှာ နာကာနို အိုအဲ (Naka no Ōe) သို့မဟုတ် တန်ဂျိဘုရင်(Emperor Tenji) မှ အေဒီ ၆၄၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော တိုင်းကာပြုပြင်ရေး ပင်ဖြစ်သည်။ ဤအမိန့်တော်သည် တရုတ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုထုံးစံများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနည်းလမ်းများကို ဂျပန်အစိုးရနှင့် ဗျူရိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများတွင် အစပျိုးပေးခဲ့သည်။<ref name="HW"/> အေဒီ၇၀၂ တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော တိုင်းဟိုဥပဒေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နှင့် နောက်ပိုင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သော ယိုးရိုးဥပဒေ တို့ကြောင့် <ref name="HOJ GS">A History of Japan, Vol. 3 and 4, George Samson, Tuttle Publishing, 2000 [https://www.neonics.co.th/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419050359/https://www.neonics.co.th/ |date=19 April 2021 }}</ref>လူထုသည် လူဦးရေစာရင်းကို အမြဲတမ်းသတင်းပို့ရပြီး ထိုစာရင်းကို နိုင်ငံအတွက် စစ်မှုထမ်းရန်စာရင်း အဖြစ်အသုံးပြုသည်။ ဘုရင် မိုမု (Emperor Mommu)သည် လူဦးရေပျံနှံ့မှုကို သဘောပေါက်နားလည်လာသောအခါတွင် အရွယ်ရောက်ပြီး ယောက်ျားလေး ၃-၄ ယောက်တွင် တစ်ယောက်မျှ နိုင်ငံ့တပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းရန် ဥပဒေကို စတင်ထုတ်ပြန်သည်။ စစ်သားများသည် မိမိကိုင်ဆောင်မည့်လက်နက်ကို မိမိဘာသာ ရယူရန်လိုအပ်ပြီး ထိုအတွက် အခွန်အတုတ်များမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရသည်။<ref name="HW"/> ထိုကြိုးပမ်းမှုသည် တော်ဝင်အစိုးရမှ တရုတ်တို့ကို အတုယူပြီး စနစ်တကျစုစည်းထားသော စစ်တပ်ပုံစံကို ဖွဲ့စည်းရန် ပထမဆုံးကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှု ကို ဂန်ဒန်-ဆေး (English: gundan-sei Japanese: 軍団制) ဟု နောက်ပိုင်းခေတ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က ခေါ်ဝေါ်ပြီး ခေတ္တခဏမျှသာ ကြာမြင့်သည်ဟု ယုံကြည်ယူဆကြသည်။ တိုင်းဟိုဥပဒေတွင် မင်းမှုထမ်းများကို အဆင့် ၁၂ ဆင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပြီး အဆင့်တစ်ဆင့်စီတွင် နောက်ထပ် ၂ ဆင့် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ ပထမဆုံးအဆင့်သည် ဘုရင်၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံး အကြံပေးအရာရှိအဆင့်ဖြစ်သည်။ အဆင့် ၆ နှင့် အောက်ကို ဆာမူရိုင်း ဟုသတ်မှတ်ပြီး သူတို့သည် နိစ္စဓူဝ ကိစ္စများကို ထိတွေ့တာဝန်ယူရသည်။ ထို ဆာမူရိုင်းများမှာ အရပ်သား ဘုရင့်အမှုထမ်းများဖြစ်ကြသော်လည်း ထိုအမည်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ နောင်ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအထိ စစ်သားများကို ဆာမူရိုင်းဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ ဟဲအိအန်ခေတ် ဟုခေါ်သော ၈ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၉ရာစုအစောပိုင်းတွင် [[ကမ်မူးဘုရင်]] (Emperor Kammu)သည် သူ၏အာဏာစက်ကို ဟွန်ရှူးမြောက်ပိုင်းသို့ ဖြန့်ကျက်စည်းရုံးရန်ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် ပုန်ကန်သော အဲမိရှိပြည်သူတို့အား အနိုင်တိုက်ရန် သူစေလွှတ်ခဲ့သော စစ်တပ်မှာ စည်းကမ်း နှင့်စိတ်ဓာတ်ကင်းမဲ့သဖြင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကမ်မူးဘုရင် က ဆဲအိတိုင်းရှိုးဂန်း (Seiitaishogun) သို့မဟုတ် ရှိုးဂန်းဟူသော ဘွဲ့ကို စတင်ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး အဲမိရှိတို့ကို အောင်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်တိုက်ခိုက်အားကောင်းသော ဒေသခံဂိုဏ်းတို့အပေါ်တွင် စတင်မှီခိုအားထားလာခဲ့သည်။ မြင်းစီးတိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် လေးမြားအတတ်တွင် ကျွမ်းကျင်သော ဤလူမျိုးစုစစ်သည်တော်တို့သည် သူပုန်တို့ကို နှိမ်နှင်းရန်အတွက် ဘုရင်၏ စိတ်ကြိုက်လက်နက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤစစ်သူရဲတို့သည် ထိုအချိန်က (၇ရာစုမှ ၉ရာစုအထိ) ပညာတတ်မြောက်ကောင်းတတ်မြောက်နိုင်သော်လည်း တော်ဝင်တရားရုံးအရာရှိတို့က သူတို့အား အရိုင်းအစိုင်းများထက် အနည်းငယ်သာသာသည် ဟု မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကမ်မူးဘုရင်သည် သူ၏စစ်တပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ဘုရင်၏အာဏာစက်သည် တဖြည်းဖြည်း လျော့ပါးလာခဲ့သည်။ ဘုရင်သည် အုပ်ချုပ်သူဖြစ်နေသေးသော်လည်း ကျိုတိုပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အာဏာပြင်းသောဂိုဏ်းတို့က ဝန်ကြီးအဆင့်ကို မိမိဘာသာရယူကြသည်။ သူတို့၏ဆွေမျိုးများကို နယ်ဝန်များအဖြစ်ခန့်အပ်ကြသည်။ သူတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု တိုးပွားလာစေရန်နှင့် သူတို့၏အကြွေးများ ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန်အတွက် နယ်ဝန်တို့သည် အခွန်အတုတ်တို့ကို မတန်တဆကောက်ခံကြပြီး ထို့အတွက် လယ်သမားအများစု လယ်ယာမဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဓားပြမှုများထူပြောလာသည့်အခါ ထိုဂိုဏ်းများ ကန်တိုလွင်ပြင်များရှိ နှယ်နှင်ဒဏ်ခံထားရသူများကို စတင်၍ အလုပ်ခန့်အပ်လာသည်။ ပြင်းထန်ကြမ်းတမ်းသော ကိုယ်ခံပညာသင်ကြားခဲ့မှုများကြောင့် ထိုသူတို့သည် အသုံးဝင်သော အစောင့်အရှောက်များဖြစ်လာသည်။ အခွန်ကောက်ခံသူတို့ကို အချို့က စောင့်ကြပ်လိုက်ပါပြီး သူတို့ပါရှိရုံမျှနှင့်ပင် သူခိုးများနှင့် ရာဇဝတ်သားများ၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ ဟန့်တားပြီးဖြစ်သည်။ သူတို့မှာ ကြေးစားလက်နက်ကိုင် ဆာဘူရိုင်းတို့ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ သီးခြားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ အလျှင်အမြန်ပင် ထင်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအရပေါင်းစည်းမှုများကြောင့် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာသည် တစ်စထက်တစ်စတိုးပွားလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန်အုပ်ချုပ်ရေးထက်ပင် သာလွန်လာခဲ့သည်။ အချို့သော ဂိုဏ်းများသည် နန်းတော်မှခန့်အပ်ထားသော အရာရှိများကို သူတို့၏ မြေများကိုအုပ်ချုပ်ရန်နှင့် အခွန်အတုတ်ကောက်ယူရန်စေလွှတ်သောအခါတွင် ကာကွယ်ရန် မိမိဘာသာ လက်နက်ကိုင်ထားသော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။ ထိုဂိုဏ်းများသည် ပို၍ အင်အားကြီးမားသောဂိုဏ်းများ၏ရန်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက် သူတို့အချင်းချင်း မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားကြသည်။ ဟဲအိအန်(Heian) ခေတ်၏ အလယ်ပိုင်းသို့ရောက်သောအခါတွင် သူတို့သည် ဂျပန်သံချပ်ဝတ်စုံနှင့် လက်နက်များကို စတင်အသုံးပြုလာခဲ့ကြပြီး ဘူရှီဒို ခေါ် သူတို့၏ကျင့်ဝတ်များကို အစပြိုး အုတ်မြစ်ချလာခဲ့ကြလေသည်။ ဆာမူရိုင်းစစ်သူရဲတို့သည် မိမိတို့ဘာသာ "စစ်သူရဲလမ်းစဉ်" သို့မဟုတ် ဘူရှီဒိုကို လိုက်နာကျင့်သုံးသူများအဖြစ် ခံယူလေ့ရှိသည်။ ဂျပန်အဘိဓာန်တွင် ဘူရှီဒိုဟူသော စကားလုံးကို ရှိုဂတ်ကုကန် ကိုကုဂို ဒိုင်းဂျိတန် (Shogakukan Kokugo Daijiten) ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပြီး "မူရိုမာချီ(Muromachi) သို့ ချူဆေးခေတ်(chusei) တွင် စစ်သူရဲများအကြား ပျံ့နှံ့နေသော သီးသန့် ယုံကြည်ယူဆချက်(ronri)" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အစကနဦးထဲကပင် ဆာမူရိုင်းတို့သည် သခင်တစ်ယောက်ကို အသက်ပေး၍ သစ္စာရှိခြင်း၊ တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခြင်းသည် စစ်သူရဲတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော အပြုအမူနှင့် လမ်းစဉ်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကာတို ကိယိုမာဆာ(၁၅၆၂-၁၆၁၁) သည် ဆန်ဂေါ့ကုခေတ်မှ အာဏာအရှိဆုံး နှင့် အထင်ရှားဆုံး ပဒေသရာဇ်တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျပန်၏ အဓိက ဂိုဏ်းများကို ကိုရီးယားကို ကျူးကျော်စဉ် (၁၅၉၂-၁၅၉၈) အတွင် အမိန့်ပေးစေခိုင်းခဲ့သည်။ လက်စွဲစာအုပ်ထဲတွင် သူက မည်သည့်အဆင့် ရှိသည့် ဆာမူရိုင်းမဆို စစ်သူရဲတို့၏ဘဝတွင် တစ်ခုတည်းသော တာဝန်မှာ ဓားတိုဓားရှည်များကို ဆွဲ၍ သေဆုံးရန်ဟု သူ၏နောက်လိုက်များကို ပြောခဲ့သည်။ သူက နောက်လိုက်များကို ဂန္ထဝင်စစ်ပညာများ အထူးသဖြင့် သစ္စာစောင့်သိမှုနှင့် သားကောင်းပီသမှုနှင့် ပတ်သက်သော အရာများကို အစွမ်းကုန်ကြိုးစားအားထုတ်၍ သင်ကြားရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် <blockquote>"အကယ်၍ လူတစ်ယောက်သည် ဘူရှီဒိုလမ်းစဉ်ကို နေ့စဉ်စူးစမ်းမှုမရှိပါက သူအနေနှင့် ရဲဝံ့၍ ယောက်ျားပီသသော သေဆုံးခြင်းမျိုးဖြင့် သေဆုံးရန် ခဲယဉ်းသည်။ ထိုအတွက်ကြောင့် စစ်သူရဲတစ်ယောက်၏ အလုပ်ကို စိတ်အတွင်း၌ စွဲစွဲမြဲမြဲနှလုံးသွင်းထားရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။"</blockquote> ဆိုသောဆိုရိုးစကားနှင့် ပတ်သက်၍ လူသိများသည်။ နာဘဲရှိမ နာအိုရှီဂဲ (၁၅၃၈ -၁၆၁၈ အေဒီ) သည် အခြား ဆန်ဂေါ့ကု ပဒေသရာဇ်တစ်ယောက်ဖြစ်ြပီး ကာတို ကိယိုမာဆာ နှင့်တွဲဖက်၍ ကိုရီးယားတွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူက မည်သည့်ယောက်ျားမဆို မည်သည့်ရာထူးအဆင့်၌ ရှိသည်ဖြစ်စေ တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင် တစ်ချိန်တစ်ခါမှ သက်စွန့်ဆံဖျားပြုမူဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိခဲ့ဖူးလျှင် ရှက်စရာကောင်းသည်ဟု ရိုးရှင်းစွာဆိုသည်။ နာဘဲရှိမ၏စကားကို သူ၏သားနှင့် မြေးတို့သို့ လက်ဆင့်ကမ်းပေးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဆုနဲတိုမို ယာမာမိုတို၏ ဟာဂါကူရဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် <blockquote>"ဘူရှီဒိုဆိုသည်မှာ အသက်အသေခံရန် ရူးသွပ်စွာ ယုံကြည်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော လူတစ်ယောက်ကို လူငါးဆယ်နှင့် အထက်ကပင် မသတ်နိုင်"</blockquote> ဟူသော စကားအတွက် ထင်ရှားသည်။ တိုရီ မိုတိုတာဒါ (၁၅၃၉-၁၆၀၀) သည် မြေရှင်ပဒေသရာဇ်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီးတိုကုဂါဝါ လီယစု ၏ အမှုထမ်းတစ်ယောက်ြဖစ်သည်။ ဆဲကိဂါဟာရာ တိုက်ပွဲမတိုင်မီနေ့တွင် သူ၏ အရှင်သခင်ကမူ အရှေ့ဘက်သို့ထွက်ခွာသွားချိန်တွင် သေချာပေါက် ကျရှုံးမည်ဖြစ်သည့် ဖူရှိမိရဲတိုက်တွင် နေခဲ့ရန် မိမိသဘောဆန္ဒဖြင့် တောင်းဆိုသည်။ တိုရီ နှင့် တိုဂုဂါဝါတို့ နှစ်ဦးစလုံးကပင် ရဲတိုက်ကို ကာကွယ်ရန် မဖြစ်နိုင်ဆိုသည့် အချက်ကို သဘောတူကြသည်။ သူ၏အရှင်သခင်ပေါ်တွင် သစ္စာစောင့်သိမှု ကို ပြသည့်အနေဖြင့် တိုရီသည် နောက်တွင် ချန်နေခဲ့ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သူနှင့် သူ၏ခံစစ်တပ်များက အဆုံးသတ်ထိတိုက်ခိုက်မည်ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့သည်။ ထုံးတမ်းစဉ်လာအနေဖြင့် တိုရီသည် အရှင်အဖမ်းမခံဟုလည်း ကြုံးဝါးသည်။ ထိုသို့ကြေကွဲစရာကောင်းသော နောက်ဆုံးခံစစ်တွင် ရဲတိုက်စောင့်တပ်သည် အလွန်တရာများပြားလှသော အီရှီဒါ မိဆုနာရီ၏ စစ်တပ်ကြီးကို ၁၀ ရက်ကြာသည့်တိုင် တောင့်ခံခဲ့သည်။ သူ၏သား တာဒါမာဆာ သို့ရေးခဲ့သော ထိခိုက်ကြေကွဲဖွယ်ကောင်းသောစာတွင် တိုရီက <blockquote>မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို နောက်ဆုံး သေရမည်ကို မုချသိသည့် အခြေအနေ၌ပင် သေခြင်းတရားကိုရှောင်လွဲခြင်းသည် စစ်သူရဲ၏ ကျင့်ထုံးမဟုတ်ပဲ ရှက်စရာကောင်းသော အပြုအမူဖြစ်သည်။ မိမိ၏ အရှင်သခင် အတွက် အသက်ကိုစွန့်လွှန်ခြင်းသည် ဘယ်တော့မှ မပြောင်းလဲမည့် သဘောတရားပင်ဖြစ်သည်။ ငါသည် ဤနိုင်ငံရှိ အခြား စစ်သူရဲများ၏ ရှေ့မှချီ၍ အရှင်သခင်၏ အကျိုးအတွက် နှင့် ငါ့မိသားစု၏ ဂုဏ်သိက္ခာအတွက် ငါ၏ အသက်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင်ရှိခဲ့သော ငါ၏ ပြင်းထန်သော ဆန္ဒပင်ဖြစ်သည်။</blockquote> ဟုရေးခဲ့သည်။ သူတို့ နှစ်ဦးခွဲခွာသည့်အချိန်တွင် ဘယ်တော့မှ ပြန်မတွေ့ရတော့မည်ကို သိသည့်အတွက် သူတို့ နှစ်ဦးစလုံး ငိုကြသည်ဟု ဆိုသည်။ တိုရီမတိုင်မီက သူ၏အဖေနှင့် အဖိုးတို့သည် တိုကုဂါဝါအတွက် အမှုထမ်းခဲ့ကြပြီး သူ၏ အကိုအရင်းမှာလည်း စစ်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။ တိုရီ၏ အပြုအမူသည် ဂျပန်နိုင်ငံသမိုင်း၏ အလှည့်အပြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ တိုကုဂါဝါသည် စစ်တပ်ကို အောင်မြင်စွာထူထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆဲကိဂါဟာရတွင် အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဟာဂါကူရဲကို ဘာသာပြန်သည့် ဝီလီယမ်စကော့ ဝီလ်ဆင်သည် ဂိုဏ်းများအတွင်းမှ စစ်သူရဲတို့၏ သေဆုံးခြင်းကို အလေးအနက်ထားပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ယာမာမိုတို၏ ဥပမာအပြင် အခြားဥပမာများကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ "သူ (တာကဲဒ ရှင်းဂန်း) သည် စည်းကမ်းတင်းကျပ်သူတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဟာဂါကူရဲတွင် ရန်ဖြစ်သူ ၂ယောက် ကို ကွပ်မျက်ခြင်း နှင့် ပတ်သတ်၍ စံပြပုံပြင်တစ်ပုဒ်ရှိခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ယောက်ကို ရန်ဖြစ်သဖြင့် ကွက်မျက်ခြင်းမဟုတ်ပဲ သေသည်အထိ မတိုက်ခိုက်သောကြောင့် ကွပ်မျက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။" == ကျမ်းကိုးစာရင်း == {{Reflist}} [[Category:ဆာမူရိုင်း]] dklozfjdk2hgd0dqlxitwmyonag1qd5 0 5620 1038834 962837 2026-06-16T10:39:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038834 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဘန်ကောက်မြို့ | other_name = Krung Thep Maha Nakhon | native_name = ကရုန်ဒေဝမဟာနဂရ | native_name_lang = th | settlement_type = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|အထူးအုပ်ချုပ်ရေးဧရိယာ]] | image_skyline = Bangkok Montage.png | image_alt = | image_caption = ဘန်ကောက်မြို့မြင်ကွင်း | image_flag = Flag of Bangkok.svg | flag_alt = A green rectangular flag with the seal of Bangkok in the centre | image_seal = Seal of Bangkok Metro Authority.png | seal_alt = A round seal bearing the image of Indra riding Airavata among clouds, with the words &quot;Krung Thep Maha Nakhon&quot; (in Thai) across the top | nickname = | image_map = Thailand Bangkok locator map.svg | mapsize = 142px | map_alt = Map of Thailand, with a small highlighted area near the centre of the country, near the coast of the Gulf of Thailand | map_caption = ထိုင်းနိုင်ငံတွင်း ဘန်ကောက်မြို့တည်နေရာ | latd = 13 | latm = 45 | lats = | latNS = N | longd = 100 | longm = 28 | longs = | longEW = E | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_region = TH-10 | coordinates_footnotes = <ref name="BMA geo"/> | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{THA}} | subdivision_type2 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒေသများ|ဒေသ]] | subdivision_name2 = အလယ်ပိုင်းထိုင်းနိုင်ငံ | established_title = တည်ထောင် | established_date = c ၁၅ ရာစု | established_title2 = မြို့တော်အဆင့် | established_date2 = ၂၁ ဧပြီ ၁၇၈၂ | established_title3 = Re-incorporated | established_date3 = ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၂ | founder = [[ရာမ ၁]] | seat_type = အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ | seat = [[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]] | government_footnotes = | government_type = အထူးအုပ်ချုပ်ရေးဧရိယာ | leader_party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ | leader_title = အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | leader_name = Chadchart Sittipunt | total_type = မြို့တော် | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <ref name="Tangchonlatip"/> | area_magnitude = | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = 1568.737 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = 7761.6 | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = <ref name="Sinsakul"/> | elevation_m = 1.5 | population_footnotes = <ref name="2010 census 1">{{cite web|title=Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010 |url=http://service.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/C-pop/2553/000/00_C-pop_2553_000_010000_00100.xls |publisher=National Statistics Office|work=Statistic tables, NSO website|accessdate=18 September 2012}}</ref> | population_total = 8280925 | population_metro = 14565547 | population_as_of = ၂၀၁၀ သန်းခေါင်စာရင်း | population_density_km2 = auto | population_density_metro_km2 = auto | population_demonym = Bangkokian | population_note = | timezone1 = [[UTC+07:00|TST]] | utc_offset1 = +7 | postal_code_type = စာပို့သင်္ကေတ | postal_code = 10### | area_code_type = | area_code = ၀၂ | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | iso_code = TH-10 | website = {{url|www.bangkok.go.th}} | footnotes = }} '''ဘန်ကောက်မြို့'''သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ အကြီးဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။ [[ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့]]ထဲသို့ စီးဝင်သော မဲနမ်မြစ်([[ကျောက်ဖယားမြစ်]]) ၏ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ကွေ့မှ ၁၅ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ မဲနမ်မြစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်စီးပွားရေးအတွက် ပင်မသွေးကြောသဖွယ် ဖြစ်ပေရာ နိုင်ငံ၏အလယ်ပိုင်းဒေသများနှင့် ထိုမြစ်ကြောင်းတလျှောက်မှ ရောက်လာကြသော ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သစ်စေ့၊ ငြုပ်ကောင်းစသည့် နိုင်ငံ၏ ထွက်ကုန်များကို ဘန်ကောက်မြို့၏ တဖက်ကမ်းရှိ ပင်လယ်သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမှတဆင့် နိုင်ငံခြားသို့ ပို့ရသည်။ ပိုး၊ ခြည်ထည်၊ စက်ကိရိယာ၊ ကုန်မာပစ္စည်းစသော သွင်းကုန်များကိုလည်း ဘန်ကောက်မြို့မှတဆင့် နိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ဖြူးရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှု ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အတွက် ဘန်ကောက်မြို့မှတဆင့် ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ကို အနောက်ဘက်မှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသော မဲနမ်မြစ်၏ တဖက်တချက်မှနေ၍ သွယ်တန်းဖောက်လုပ်ထားသော တူးမြောင်းများစွာတို့သည် မြို့ကိုဖြတ်သန်း စီးဆင်းလျက် ရှိကြရာ၊ ထိုတူးမြောင်းများကို မြို့တွင်း ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ မြို့တွင်း၌ ယင်းသို့သော တူးမြောင်းများ ရှိကြသဖြင့်လည်း ဘန်ကောက်မြို့ကို “အရှေ့တိုင်း၏ [[ဗင်းနစ်မြို့]]” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုတူးမြောင်းများထဲတွင် ဆင်းရဲသားများ နေထိုင်ကြသော လှေအိမ်များနှင့် ရေပေါ်ဆိုင်များလည်း ရှိကြသည်။ == မြို့တော်နာမည် အပြည့်အစုံ == အမည်တွင် ထိုင်းသာသာအရ '''ကြုင်ဒေဝ မဟာနဂရ အမရ ရတနကောသိန္ဒြ မဟိန္ဒြာယုဒ္ဓျာ မဟာအတိလောကဘဝ နဝရတန ရာဇဌာနီ ပုရီရမ္မ ဥတ္တမ ရာဇနိဝေသန မဟာဌာန အမရဝိမာန အဝတာရဌိတ သက္ကဒတ္တိယ ဝိၐ္နုကရ်္မ ပြသိဒ္ဓိ''' ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် '''ကြုင်ဒေဝ'''(​ကရုန်ထေဖ-သို့မဟုတ်-ကရုန်ထေ့'ပ်) ဟုအတိုခေါ်လေ့ရှိသည်။ အဓိပ္ပါယ်စုံလင်မှာ - "နတ်မြို့နတ်ရွာ၊ ကြီးမြတ်သော အမရမြို့ (သေခြင်းကင်းသော မြို့ကြီး)၊ မဟိန္ဒ သိကြားမင်း၏(ရန်သူတို့ စစ်ထိုး၍ မအောင်နိုင်သော) အယုဇ္ဈမြို့၊ အလွန်အမင်း သာယာစည်ကားသော လူ့ဘုံလောက၊ နဝရတ်ကိုးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မင်းနေပြည်တော်၊ တင့်တယ်ခြင်းနှင့် ယှဉ်၍ နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းမွန်လှသော ရဝေနန်းတော်များ တည်ရှိရာ မြို့ပြကြီး၊ မသေအပ် မအိုအပ်သော နတ်တို့၏ ဗိမာန်၊ လူ့ပြည်သို့ သက်ဆင်းအပ်သော အဝတာရတို့၏ တည်ရာ၊ သိကြားမင်းက ပေးနှင်းအပ်၍ ဝိသုကမ္မ (ဝိသကြုံ) နတ်သား ထင်ရှားပြီးစီးစေသော မြို့တော်။" ဟူ၏[[ဖိုင်:Th-Bangkok ceremonial name.ogg|ဘန်ကောက်မြို့၏ ဘွဲ့နာမည်အပြည့်စုံ|left|thumb]] == ရာသီဥတု == ဘန်ကောက်မြို့၏ ရာသီဥတုသည် [[အပူပိုင်းဇုန်]] ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်၍ ပူပြင်းစိုစွတ် ထိုင်းမှိုင်းသည်။ မိုးရာသီသည် [[ဇူလိုင်|ဇူလိုင်လ]]မှ [[အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာလ]]အထိ ဖြစ်၍ [[ဆောင်းရာသီ]]သည် [[နိုဝင်ဘာ|နိုဝင်ဘာလ]]မှ [[ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ]]အထိ ဖြစ်ပြီးလျှင် [[နွေရာသီ]]သည် [[မတ်|မတ်လ]]မှ [[ဇွန်|ဇွန်လ]]အထိ ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီအခါ၌ပင် ချမ်းအေးလွန်းလှသည်ဟူ၍ မရှိပေ။ == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ == ဘန်ကောက်မြို့သည် ၁၀ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်း၍ [[လူဦးရေ]]( ၁၉၅၈ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ) ၁.၇ သန်းခန့် ရှိသည်။ ထိုင်း[[ဘုရင်]]မင်းမြတ် စံမြန်းရာ နန်းတော်ကြီးရှိသော နန်းမြို့သည် စတုရန်း ၁ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ မြို့ရိုးပတ်လည် ဝိုင်းရံထားသည်။ ဘန်ကောက်မြို့သည် မူလက ခံတပ်မြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်၍ ၁၇၈၂ ခုတွင်မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် တိုးချဲ့ဆောက်လုပ် စည်ကားလာလေသည်။ ၁၇၉၂ ခုနှစ်မတိုင်မီက နန်းမြို့နေရာတွင် တရုတ်ကုန်သည်များ နေထိုင်ခဲ့သည်။ [[ရာမ ၁|ပထမရာမဘုရင်မင်းမြတ်]]လက်ထက်တွင် ထိုနေရာ၌ နန်းတော်ဆောင်များ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ နန်းတော် ၂ ဆောင်သာ ရှိတော့သည်။ နန်းမြို့အတွင်း မြောက်ဘက်၌ ယိုးဒယားမင်း အဆက်ဆက်တို့ ကိုးကွယ်သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မြသားဆင်းတုတော် တည်ရှိရာ [[မြဘုရား]]တန်ဆောင်း ရှိသည်။ မြဘုရား၏ တန်ဆောင်းနံရံတို့တွင် [[ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော်|နိပါတ်တော်လာ]] [[ပန်းချီ]]များနှင့် ရာမဇာတ်တော်လာ ပန်းချီခန်းများကို ယိုးဒယား အနုပညာဖြင့် ရှုမငြီးစရာ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ထိုနန်းမြို့တွင်း၌ပင် [[အမျိုးသားပြတိုက်]]၊ အမျိုးသားပိဋကတ်တိုက်၊ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားတို့ နေထိုင်ရာအဆောက်အဦးများ ရှိလေသည်။ == မြို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ == ဘန်ကောက်မြို့ပေါ်တွင် ဘုရားတန်ဆောင်းနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းပေါင်း (၄၀၀) ကျော် ရှိပေရာ၊ ယင်းတို့မှ ပြောင်လက်သော စဉ့်အုတ်ကြွပ်မိုးများနှင့် သေးသွယ်ရှည်လျားပြီးလျှင် ဝင်းဝင်းလက်လက် ရှိနေသော စုလစ်မွန်းချွန်တို့ကို လေယာဉ်ပေါ်မှ မြင်ရလျှင် လှံကိုင်တပ်တတပ် ရပ်တည်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ယိုးဒယား ဗိသုကာလက်ရာတို့ဖြင့်ပြီးသော ဘုရားတန်ဆောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် နန်တော်အဆောက်အအုံများကား တမျိုးတဖုံ တင်တယ်လှပေကြသည်။ မြန်မာဘုရား၊ ကျောင်းတန်ဆောင်းတို့တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် မကင်းသကဲ့သို့ ဘန်ကောက်မြို့မှ ဘုရားကျောင်း တန်ဆောင်းတို့၌ ခန့်ညားသော [[ဘီလူး]]ရုပ်ကြီးများကို တွေ့ရတတ်သည်။ နန်းမြို့ရိုး၏ အပြင်ဘက်တွင်ကား ခေတ်မီတိုက်တာ အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းကျယ်ကြီးများ၊ ပန်းဥယျာဉ်များနှင့် ခန်းနားသိုက်မြိုက် သပ်ရပ်လှပေသည်။ မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာမှာ နယူးရုဒ်လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်။ နယူးရုဒ်လမ်းမကြီးအပြင် ယောဝရတ် လမ်းမကြီးနှင့် တရုတ်လူမျိုးများ အများအပြားနေထိုင်ရာ တရုတ်ရပ်ကွက် ဖြစ်သော ဆမ်ပင်းရပ်ကွက်တို့သည် အရောင်းအဝယ် အစည်ကားဆုံးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားထွက်ပစ္စည်း၊ နိုင်ငံခြားပစ္စည်းမျိုးစုံကို ရရှိနိုင်သည်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဥရောပ၊ အမေရိကန် စသော နိုင်ငံခြားဆိုင်ကြီး ကန္နားကြီးများလည်း ရှိသည်။ ဘန်ကောက်မြို့၏ ခေတ်အမှီဆုံး အလှအပ အသပ်အရပ်ဆုံး လမ်းမကြီးမှာ ရာဇဒမ္မာန်ရိပ်သာဖြစ်၍ [[ပါရီမြို့]]မှ လမ်းမကြီး တစ်ခုသဖွယ် ပြုပြင်ဖန်တီးထားသည်။ ထိုလမ်းမကြီး၏ အဆုံးတဖက်တွင် မြဘုရားတန်ဆောင်းရှိ၍ အခြားတဖက်ဆုံးတွင် သမကုန်း နန်းတော်ကြီး ရှိသည်။ ထိုနန်းတော်ကြီးကို [[ချူလာလောင်ကွန်း]]ဘုရင် စတင်ခဲ့၍ [[ရာမ ၆|ဝဇီရာဝုဓ]](ဆဌရာမ) မင်းမြတ်က ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်သည်။ ကျောက်ဖြူသားဖြင့် အီတာလျံနေဆွန်း ပုံစံအတိုင်း ဆောက်လုပ်ထား၍ ခန့်ညားလှပသည်။ ယခုအခါ ပါလီမန် လွှတ်တော်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားသည်။ ရာဇဒမ္မာန် ရိပ်သာကို မျက်နှာပြုလျက်ရှိသော အဆောက်အအုံများမှာ အစိုးရရုံးကြီးများ၊ ပထမတန်းစား ဟိုတယ်များနှင့် ရုပ်ရှင်ရုံများသာ ဖြစ်လေသည်။ ===မြို့နယ်များ=== ဘန်ကောက်မြို့တွင် မြို့နယ်အပေါင်း ၅၀ ခု ပါဝင်သည်။ [[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများအဖြစ် မြို့နယ်ပေါင်း (၅၀) ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ၃၅ မြို့နယ်သည် ကျောက်ဖယားမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိကြပြီး၊ ကျန်မြို့နယ် ၁၅ ခုသည် မြစ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! စဉ် ! ထိုင်း ! အင်္ဂလိပ် ! မြန်မာ |- | 1 || พระนคร || Phra Nakhon || [[ဖရားနခွန်မြို့နယ်|ဖရားနခွန်]] |- | 2 || ดุสิต || Dusit || [[ဒူဆစ်မြို့နယ်|ဒူဆစ်]] |- | 3 || หนองจอก || Nong Chok || နောင်ကျောက် |- | 4 || บางรัก || Bang Rak || ဘန်ရက် |- | 5 || บางเขน || Bang Khen || ဘန်ခင် |- | 6 || บางกะปิ || Bang Kapi || ဘန်ကပီ |- | 7 || ปทุมวัน || Pathum Wan || ပထုမ်ဝန် |- | 8 || ป้อมปราบศัตรูพ่าย || Pom Prap Sattru Phai || ပေါမ်ပရာဖ်ဆတ္တရူဖိုင်း |- | 9 || พญาไท || Phaya Thai || ဖယာထိုင်း |- | 10 || ธนบุรี || Thon Buri || ထွန်ဘူရီ |- | 11 || บางกอกใหญ่ || Bangkok Yai || ဘန်ကောက်ယိုင် |- | 12 || ห้วยขวาง || Huai Khwang || ဟွေခွါန် |- | 13 || คลองสาน || Khlong San || ခလောင်းဆန် |- | 14 || คลองเตย || Khlong Toei || ခလောင်းသွယ် |- | 15 || บางกอกน้อย || Bangkok Noi || [[ဘန်ကောက်နွိုင်မြို့နယ်|ဘန်ကောက်နွိုင်]] |- | 16 || บางขุนเทียน || Bang Khun Thian || ဘန်ခွန်ထီယန် |- | 17 || ภาษีเจริญ || Phasi Charoen || ဖာစီကျရွန်း |- | 18 || หนองแขม || Nong Khaem || နောင်ခဲမ် |- | 19 || ราษฎร์บูรณะ || Rat Burana || ရတ်ဘူရာဏ |- | 20 || ลาดกระบัง || Lat Krabang || လတ်ကရာဘန် |- | 21 || บางพลัด || Bang Phlat || ဘန်ဖလတ် |- | 22 || ดินแดง || Din Daeng || ဒင်းဒန် |- | 23 || บึงกุ่ม || Bueng Kum || ဘွန်းကွမ် |- | 24 || สวนหลวง || Suan Luang || ဆွမ်လွမ် |- | 25 || จตุจักร || Chatuchak || ကျသူကျက် |- | 26 || ดอนเมือง || Don Mueang || ဒွန်မောင်း |- | 27 || ราชเทวี || Ratchathewi || [[ရာချာထေဝီမြို့နယ်|ရာချာထေဝီ]] |- | 28 || สาทร || Sathon || ဆာသွန် |- | 29 || พระโขนง || Phra Khanong || ဖရားခနောင် |- | 30 || มีนบุรี || Min Buri || မင်းဘူရီ |- | 31 || ลาดพร้าว || Lat Phrao || လတ်ဖရောင် |- | 32 || วัฒนา || Watthana || ဝတ်ထနာ |- | 33 || บางแค || Bang Khae || ဘန်ခဲ |- | 34 || หลักสี่ || Lak Si || လက်စီ |- | 35 || สายไหม || Sai Mai || ဆိုင်မိုင် |- | 36 || คันนายาว || Khan Na Yao || ခန်နာယော |- | 37 || สะพานสูง || Saphan Sung || စဖန်ဆုန် |- | 38 || วังทองหลาง || Wang Thonglang || ဝန်ထောင်လန် |- | 39 || คลองสามวา || Khlong Sam Wa || ခလောင်းဆမ်ဝါ |- | 40 || บางนา || Bang Na || ဘန်နာ |- | 41 || บางซื่อ || Bang Sue || ဘန်စိုး |- | 42 || ทุ่งครุ || Thung Khru || ထုံခရူ |- | 43 || บางบอน || Bang Bon || ဘန်ဘွန် |- | 44 || บางคอแหลม || Bang Kho Laem || ဘန်ခိုလဲမ် |- | 45 || ประเวศ || Prawet || ပရာဝတ် |- | 46 || ยานนาวา || Yan Nawa || ယန်နာဝါ |- | 47 || สัมพันธวงศ์ || Samphanthawong || ဆမ်ဖန်ထဝေါင် |- | 48 || ตลิ่งชัน || Taling Chan || သလိန်းချန် |- | 49 || ทวีวัฒนา || Thawi Watthana || ထဝီဝတ်ထနာ |- | 50 || จอมทอง || Chom Thong || ကျွမ်ထောင် |}[[File:Khet_Bangkok.svg|thumb|upright=1.8|alt=A map of Bangkok|ဘန်ကောက်မြို့၏ မြို့နယ် ၅၀ ခုမြေပုံ]] == အားကစား == [[ဖိုင်:RajamangalaStadium.jpg|left|thumb|[[ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း|ရာဇမင်္ဂလာအားကစားကွင်း]]သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ် [[အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ|အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ]]အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ]] ဘောလုံးနှင့် မွှေထိုင်းလက်ဝှေ့တို့မှာ ဘန်ကောက်မှာ လူကြိုက်အများဆုံး အားကစားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|title=ศึกคอนเทนต์ กีฬาฟีเวอร์ สนั่นจอทีวี|url=https://positioningmag.com/60100|accessdate=14 March 2020|work=Positioning Magazine|date=16 April 2015|language=th|archive-date=9 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509041836/http://positioningmag.com/60100|url-status=dead}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တွင် ထိုင်းလိဂ်တွင်ကစားလျက်ရှိသောမြောင်ထောင်ယူနိုက်တက်၊ ဘန်ကောက်ယူနိုက်တက်၊ ပေါ့ နှင့် ပုလိတယ်ရို အစရှိသော နာမည်ကြီး ဘောလုံးအသင်းများ အခြေစိုက်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.bangkokpost.com/news/investigation/313608/blemishes-in-the-beautiful-game|title=Blemishes in the beautiful game|newspaper=Bangkok Post|last=Post reporters|date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hassan|first1=Hanif|title=A year of unfulfilled expectations|url=https://www.bangkokpost.com/sports/1557354/a-year-of-unfulfilled-expectations|work=Bangkok Post|date=13 October 2018}}</ref> ပိုက်ကျော်ခြင်း ကစားခြင်းကို မြို့အနှံ့ကွင်းပြင်များတွင် ကစားကြသည်ကို တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ [[ချူလာလောင်ကွန်း|ဘုရင် ချူလာလောင်ကွန်း]] လက်ထက်တွင် အနောက်တိုင်းကစားနည်းများ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ [[ဂေါက်သီးကစားနည်း]] ကို လူကုံထံ အသိုင်းအဝိုင်းများက အဓိက ကစားကြပြီး ဂေါက်ကွင်းများကိုလည်း ဘန်ကောက်မြို့တွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် မြင်းပြိုင်ပွဲများ ခေတ်စားခဲ့သည်။ အားကစားကွင်းများ အများအပြားရှိသော်လည်း အမျိုးသားအားကစားကွင်းနှင့် ဟွာမက် အားကစားကွန်းပလက်စ်တို့မှာ အဓိကဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆၊ ၁၉၇၀၊ ၁၉၇၈ နှင့် ၁၉၉၈ [[အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ|အာရှအားကစားပွဲ]]များကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ စတင်၍ [[အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ|အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပွဲတော်]] ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် အလှည့်ကျ လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မြစ်ချောင်းများကို ရှေးယခင်က အဓိကသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ကားလမ်းများကို အသုံးပြုလာကြခြင်းကြောင့် တံတားများတည်ဆောက်လာခဲ့ကြသည်။ ချာရွမ်ခရမ်လမ်းရှိ တံတားသည် အနောက်တိုင်းနည်းပညာကို ပထမဆုံးအသုံးပြုပြီးတည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် လမ်းကွန်ယက်ကို တဖြေးဖြေးချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်။ အမြန်လမ်းများကြီးများမှ မြို့လည်ခေါင်မှ မြို့ပြင်သို့ ယာဉ်ကျောပိတ်ဆို့မှုကို ကျော်လွှားပြီး အလွယ်တကူရောက်ရှိနိုင်သည်။ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်အတူ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ယာဉ်ကျောပိတ်ဆို့မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ခုနှစ်တွင် မြို့ပတ်ရထားလမ်းများ စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်ထိ လမ်းအလယ်ခေါင်သွား ဓာတ်ရထားများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှသာ ခေတ်မှီ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ [[ကျောက်ဖယားမြစ်]]နှင့် ချောင်း ၂ ခုမှ စက်လှေများဖြင့်လည်းကောင်း၊ အငှားကားများ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များနှင့် တုတ်-တုတ်ဟုခေါ်သော သုံးဘီးဆိုင်ကယ်များမှာ အသုံးပြုသူများပြားသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ကို အခြားသောမြို့များနှင့် အ‌ဝေးပြေးလမ်းများ၊ မီးရထားလမ်းများနှင့်သာမက လေကြောင်းများနှင့် သွားလာနိုင်သည်။ ဘန်ကောက်တွင် နိုင်ငံတကာလေဆိပ် ၂ ခု တည်ရှိသည်။ ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ခွန်လုံထုံ ဆိပ်ကမ်းမှာ အရေးပါသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ပြစီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့သည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် လမ်းများတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းများအတွက် စီမံခန့်ခွဲရန် တာဝန်ရှိသည်။ အချို့သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်များအတွက် စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် သီးခြားအဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးအရအဖွဲ့ကသာ ရန်ပုံငွေချထားခြင်းနှင့် မူဝါဒချမှတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်။ === ကားလမ်းများ=== [[ဖိုင်:Highway interchange at night (35517755855) (cropped).jpg|thumb|မက္ကဆန်မြို့နယ် အလယ်ခေါင်းတွင် မြင်တွေ့ရသော အမြန်လမ်းမ၊ လမ်းဆုံများ]] ကားလမ်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၏ အသုံးအများဆုံး ဆက်သွယ်ရေးဖြစ်သည်။ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကြောင့် မြို့မှာ သမရိုးကျလေးထောင့်စပ် မြို့တည်ဆောက်ပုံမဟုတ်တော့ပေ။ အဓိကလမ်းမကြီး ၄၈ လမ်းက မြို့၏ မတူညီသော နေရာများကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ကျောက်ဖယားမြစ်ကို တံတားများထိုး၍ မြို့ ၂ ဖက်ကို ချိတ်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်ထားသည်။ ကားလမ်းကျပ်မှုများကြောင့် အမြန်လမ်းများ တည်ဆောက်ထားပြီး မြို့လယ်ခေါင်နှင့် မြို့ပြင် သွားလာရာတွင် ကားကျပ်တည်းမှုပြဿနာကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ပြုလုပ်ပေးထားသည်။ ၁၉၈၀ပြည့်နှစ်များတွင် ဘန်ကောက်မြို့ အလျှင်အမြန်တိုးတက်လာပြီး မော်တော်ကားပိုင်ဆိုင်မှု တိုးတက်လာကာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ထိ ယာဉ်ကျောပိတ်ဆို့မှု ပိုမိုများပြားခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ယာဉ်အစီးရေ ၄ သန်းနီးပါး ရှိသည်။ အဆိုပါ ယာဉ်ကျော်ကျပ်တည်းမှု ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ခုံးကျော်တံတားများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မိုးပျံ အမြန်လမ်းများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ အများပြည်သူသုံး ပို့ဆောင်ရေးစနစ် စတင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယာဉ်ကျောကျပ်တည်းမှု ပြဿနာသည် အခုတိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ယာဉ်ကျောကျပ်တည်းမှုကြောင့် ဘန်ကောက်မြို့၏ လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ပြည့်နှစ်များတွင် စိုးရိမ်ရသောအခြေအနေထိ ရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် လောင်စာဆီအရည်အသွေး မြှင့်တင်ခြင်း၊ ကားမီးခိုးထုတ်လွှင့်မှု ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၀၀ခုနှစ်များတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုပြဿနာ အတော်အတန် ပြေလည်ခဲ့ရသည်။ ==== ဘတ်စ်ကားများနှင့် အငှားကားများ==== အောင်နိုင်မှုအထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင် (Victory Monument)သည် ဘန်ကောက်မြို့၏ အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခြေစိုက်ရာဖြစ်သည်။ အဆိုပါနေရာတွင် ဘတ်စ်ကားများ၊ အငှားကားများ အများအပြားကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တစ်မြို့လုံးကိုလွှမ်းခြုံနိုင်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ယက်ရှိသည်။ ဘန်ကောက်အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် (BMTA) သည် ဘတ်စ်ကားဝန်ဆောင်မှုကို တစ်ဦးတည်းလုပ်ကိုင်သည်။ ဘတ်စ်ကားလမ်းကြောင်းပေါင်း ၄၇၀ ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့ပြစီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ (BMA) သည် သီးသန့်ဘတ်စ်ကားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါလိုင်းသည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျရာ စတွန် မှ မြို့အနောက်ဘက် ရာချာဖရက် အထိ ပြေးဆွဲသည်။ အငှားယာဉ်များကို ဘန်ကောက်မြို့၏ နေရာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လထိ အငှားကား ၁သိန်းကျော်၊ အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆သောင်းနီးပါးနှင့် တုတ်-တုတ် (ခေါ်) သုံးဘီးဆိုင်ကယ် ၉ ထောင်နီးပါး ရှိသည်။ အငှားကားများကို မီတာဖြင့်လည်းကောင်း ညှိနှိုင်းဈေးဖြင့်လည်းကောင်း ငှားရမ်းနိုင်သည်။ သို့သော် လမ်းကြောင်းမသင့်လျှင် ကားဆရာမှ ငှားရန်ငြင်းဆန်မှုကြောင့် ရှိနိုင်သည်။ အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို ခရီးအကွာအ‌ဝေးအလိုက် ဆိုင်ကယ်သမားနှင့် ညှိနှိုင်းဈေးဖြင့် ငှားနိုင်သည်။ သို့သော် အုပ်စုဖွဲ့ရမ်းကားမှုများကြောင့် အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်မှ အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို မှတ်ပုံတင်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ===မီးရထားလမ်း=== {{See also|စီလုမ်လိုင်း|ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း|ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား}} ဘန်ကောက်မြို့တော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံတော် မီးရထားလုပ်ငန်း (State Railway of Thailand - SRT) က ပြေးဆွဲသည့် နိုင်ငံတော် မီးရထားကွန်ရက်၏ ဗဟိုအဆုံမှတ်အသစ်ဖြစ်သော ကရုန်ထေ့ပ်အဖီဝပ်ဗဟိုဘူတာရုံ (Krung Thep Aphiwat Central Terminal) တည်ရှိရာမြို့ ဖြစ်ပါသည်။ ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ ဘန်ကောက်၏ ပင်မဘူတာရုံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော ဟွာလမ်ဖုန် မီးရထားဘူတာရုံဟောင်း (Bangkok (Hua Lamphong)) ကိုလည်း ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ SRT သည် ကရုန်ထေ့ပ်အဖီဝပ်ဘူတာမှနေ၍ မြို့ချင်းဆက် ခရီးဝေးရထားများကို ပြေးဆွဲပြီး၊ အလုပ်ချိန်များအတွင်း မြို့ဆင်ခြေဖုံးဒေသများမှ မြို့တွင်းသို့ ပြေးဆွဲသော မြို့ပတ်ရထားများကိုမူ ဟွာလမ်းဖုံးဂ်ဘူတာမှ ဆက်လက်ပြေးဆွဲပါသည်။ [[ဖိုင်:EMU A1 of BTS Skytrain.jpg|thumb|EMU AI စက်သုံးနေသော ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထား]] ဘန်ကောက်မြို့တွင် အမြန်ပို့ဆောင်ရေးစနစ် လေးမျိုးဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိရာ ၎င်းတို့မှာ [[ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား|ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထားလိုင်း]] (BTS Skytrain)၊ မြေအောက်/မြေပေါ် ရထားလိုင်း (MRT)၊ SRT ရထားနီလိုင်းများ (SRT Red Lines) နှင့် မြေပေါ်ပြေးဆွဲသော လေဆိပ်ရထားလိုင်း (Airport Rail Link) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ ဘန်ကောက်၌ အမြန်ပို့ဆောင်ရေးစနစ်များ တည်ဆောက်ရန် ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှစ၍ အဆိုပြုချက်များ ရှိခဲ့သော်လည်း [၁၄၈] ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင်မှ ဘီတီအက်စ်ကို စတင်လည်ပတ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ဘီတီအက်စ်တွင် ဆူခူဗစ်နှင့် စီလုမ် ဟူ၍ လိုင်းနှစ်လိုင်း ပါဝင်ပြီး ဘူတာပေါင်း ၅၉ ခုနှင့် စုစုပေါင်းအရှည် ၆၈.၂၅ ကီလိုမီတာ (၄၂.၄၁ မိုင်) ရှိပါသည်။ [၁၄၉] MRT ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် မြေအောက်ရထားလိုင်းနှစ်လိုင်းဖြစ်သည့် အပြာရောင်လိုင်း (Blue Line) နှင့် ခရမ်းရောင်လိုင်း (Purple Line) တို့ ပါဝင်ရာ ဘူတာ ၅၃ ခုနှင့် အရှည်အားဖြင့် ၇၀.၆ ကီလိုမီတာ (၄၃.၉ မိုင်) ရှိပါသည်။ ထို့ပြင် မိုနိုရထားလိုင်းနှစ်လိုင်းလည်း ပါဝင်ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အဝါရောင်လိုင်း (Yellow Line) နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ပန်းရောင်လိုင်း (Pink Line) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော လေဆိပ်ရထားလိုင်းသည် မြို့လယ်ကို အရှေ့ဘက်ရှိ သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ ဆက်သွယ်ပေးပါသည်။ ယင်းလိုင်းတွင် ဘူတာ ၈ ခု ပါဝင်ပြီး ၂၈.၆ ကီလိုမီတာ (၁၇.၈ မိုင်) အရှည်ရှိပါသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော SRT ရထားနီလိုင်း မြို့ပတ်ရထားများတွင် လိုင်းနှစ်လိုင်း ပါဝင်ရာ အနီရင့်ရောင်လိုင်း (Dark Red Line) နှင့် အနီနုရောင်လိုင်း (Light Red Line) တို့ ဖြစ်ကြပြီး လက်ရှိတွင် ဘူတာ ၁၄ ခုနှင့် အရှည် ၄၁ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) ရှိပါသည်။ ကနဦးပိုင်း၌ ခရီးသည်အရေအတွက် နည်းပါးခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် နွန်ထဘူရီဒေသသို့ ပြေးဆွဲသော ခရမ်းရောင်လိုင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည်အထိ မြို့တွင်းပိုင်းကိုသာ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အဆိုပါစနစ်များသည် ခရီးသွားပြည်သူ အများအပြားအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အခြေခံအဆောက်အဦများ ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ ဘီတီအက်စ်၏ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ပျမ်းမျှ နေ့စဉ်ခရီးစဉ်သည် ၆၀၀,၀၀၀ ခရီးစဉ် ရှိခဲ့ပြီး MRT တွင်မူ နေ့စဉ်ခရီးသည် ၂၄၀,၀၀၀ ရှိခဲ့ပါသည်။ [[ဖိုင်:MRT Pink Line at Samakkhi Station.jpg|thumb|ဘန်ကောက်မြို့တွင် ပြေးဆွဲနေသော Monorail ရထား အမ်အာတီပန်းရောင်လိုင်း]] ၂၀၂၄ ခုနှစ် ကိန်းဂဏန်းများအရ ဘန်ကောက်မြို့တော်ဒေသ၏ မြန်နှုန်းမြင့် ရထားပို့ဆောင်ရေး မဟာစီမံကိန်း (Mass Rapid Transit Master Plan in Bangkok Metropolitan Region) အရ မြို့ပြအမြန်ပို့ဆောင်ရေးစနစ်၏ ကွန်ရက်ချဲ့ထွင်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းတွင် ပင်မလိုင်းကြီး ရှစ်လိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းခွဲ လေးလိုင်း ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်းအရှည် ၅၀၈ ကီလိုမီတာ (၃၁၆ မိုင်) ခန့် ရှိကာ ၂၀၂၉ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ရန် ရည်မှန်းထားရှိပါသည်။ ===ရေလမ်း=== သမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် အနေအထားမှ လျော့နည်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်ငြားလည်း၊ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် မြစ်ညာပိုင်းနှင့် မြစ်ကြောင်းအောက်ပိုင်းရှိ ပတ်ဝန်းကျင် ခရိုင်/မြို့နယ်များတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ဆက်လက်ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ နေ့စဉ် ခရီးသည်များအား ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည့် ရေယာဉ်လိုင်းများစွာ ရှိပါသည်။ ကျောက်ဖယား အမြန်သွားလှေလိုင်း (Chao Phraya Express Boat) သည် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ဆိုက်ကပ်ရာ ၃၄ နေရာတွင် ရပ်နားပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှခရီးသည် ၃၅,၅၈၆ ဦးကို တင်ဆောင်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ပါသည်။ ထို့အတူ ပိုမိုသေးငယ်သော ခလောင်ဆန်ဆဲ့ပ် လှေဝန်ဆောင်မှု (Khlong Saen Saep boat service) သည် ဆန်ဆဲ့ပ် တူးမြောင်း (Saen Saep Canal) ပေါ်ရှိ ဆိုက်ကပ်ရာ ၂၇ နေရာတွင် ရပ်နားပြီး နေ့စဉ်ခရီးသည် ၅၇,၅၅၇ ဦးအား ဝန်ဆောင်မှုပေးပါသည်။ ခလောင်ဖာစီချာရိုအန် လှေဝန်ဆောင်မှု (Khlong Phasi Charoen boat service) သည် ဖာစီချာရိုအန် တူးမြောင်းပေါ်ရှိ ဆိုက်ကပ်ရာ ၂၀ နေရာတွင် ပြေးဆွဲလျက်ရှိပါသည်။ အမြီးရှည်လှေများ (Long-tail boats) သည် ကျောက်ဖယားမြစ်ပေါ်ရှိ ပုံမှန်ပြေးဆွဲသည့် လမ်းကြောင်း ၁၅ ခုတွင် ပြေးဆွဲလျက်ရှိပြီး မြစ်ကူးတို့ ၃၂ နေရာ၌ ပြေးဆွဲသည့် ခရီးသည်တင်ကူးတို့လှေများသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှခရီးသည် ၁၃၆,၉၂၇ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ပါသည်။ ဘန်ကောက်ဆိပ်ကမ်းကို ၎င်းတည်ရှိရာနေရာအမည်ဖြစ်သော ခလောင်ထေး ဆိပ်ကမ်း (Khlong Toei Port) အဖြစ် လူသိများပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရေနက်ပိုင်း လမ်ချဘန်း ဆိပ်ကမ်း (Laem Chabang Port) က ပင်မဆိပ်ကမ်းနေရာကို လွှဲပြောင်းရယူသည်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပင်မနိုင်ငံတကာဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ယင်းဆိပ်ကမ်းသည် အဓိကအားဖြင့် ကုန်စည်တင်ချဆိပ်ကမ်း ဖြစ်သော်လည်း ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် တည်ရှိသောကြောင့် တန်ချိန် ၁၂,၀၀၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်နည်းသော သင်္ဘောများသာ ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်မှုကို ကန့်သတ်ထားပါသည်။ ၂၀၁၀ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၏ ပထမရှစ်လတာကာလအတွင်း အဆိုပါဆိပ်ကမ်းသည် ကုန်စည်တန်ချိန် ၁၁,၉၃၆,၈၅၅ တန် (၁၃,၁၅၈,၁၃၀ တန်) ကို ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၎င်းပမာဏသည် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆိပ်ကမ်းများအားလုံး၏ စုစုပေါင်း၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါသည်။ ===လေကြောင်းလမ်း=== ဘန်ကောက်မြို့သည် အာရှတိုက်၏ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအများဆုံး တည်ရှိနေရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တွင် လေဆိပ် ၂ ခုရှိသည်။ [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] နှင့် [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|သုဝဏ္ဏဘူမိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]တို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ် စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဒွန်မောင်းလေဆိပ်ဟောင်းကို ပိတ်ခဲ့သော်လည်း လေဆိပ်ခရီးသည် များပြားမှုများကြောင့် ဒွန်မောင်းလေဆိပ်ကို ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ အောက်တိုဘာလတွင် တန်ဖိုးနည်းလေကြောင်းလိုင်းများအတွက် နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များကို သုဝဏ္ဏဘူမိမှ ဒွန်မောင်းသို့ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် သန်း၆၀ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန်နှင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် သန်း၉၀ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန် တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist|2}}{{ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} {{ဒေသအလိုက် အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ}} {{Authority control}} [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြို့များ]] [[Category:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ]] m2ahtqwhxwalw1blyj5x8rvsa84krsc 0 5925 1038661 1038549 2026-06-15T16:19:29Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038661 wikitext text/x-wiki '''လီဆူလူမျိုး''' ({{lang-en|Lisu people}}; {{zh|[[wikt:傈|傈]] [[wikt:僳|僳]] [[wikt:族|族]]}}, Lìsù zú; [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]:{{script|Lisu|ꓡꓲ-ꓢꓴ}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားပြောမိသားစု]]၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားပြော အုပ်စု]]ကြီး အတွင်းရှိ [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုနွယ် ]]မှ ဆင်းသက်လာသောလူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge |isbn=978-0-7103-0574-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် လီဆူလူမျိုးများကို အစိုးရက တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော ကချင်မျိုးနွယ်စု အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသော်လည်း၊ မိမိတို့ကိုယ်ပိုင် သီးခြားထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု၊ ဝတ်စုံနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ရှိသည့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=ဆန်းလွင် |first=ဦး |title=မြန်မာ့တိုင်းရင်းသားကဏ္ဍ အကျဉ်းချုပ် |year=၂၀၀၂ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |location=ရန်ကုန်}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = လီဆူလူမျိုး | nativename = ꓡꓲ‐ꓢ parade (Lisu) | image = Lisu tribe.jpg | image_size = 280px | image_alt = ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော လီဆူလူမျိုးများ | image_caption = လီဆူရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော လီဆူတိုင်းရင်းသားများ | poptime = ၁.၅ သန်းခန့် | regions = {{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် စီချွန်းပြည်နယ်)<br />{{flag|Myanmar}} (ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်)<br />{{flag|Thailand}} (ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင်၊ မဲဟောင်ဆောင်)<br />{{flag|India}} (အာရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်) | languages = [[လီဆူဘာသာစကား]] (Lisu) | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု (Animism) | related = [[လားဟူလူမျိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]နှင့် အခြားသော [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်ဝင်များ]] }} == သမိုင်းကြောင်း == [[မနုဿဗေဒ]]နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင် သုတေသနပြုချက်များအရ လီဆူလူမျိုးတို့၏ မူလဘိုးဘေးများသည် သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကတည်းက တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ဒေသများနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း တစ်ဝိုက်တွင် အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦး[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] မျိုးနွယ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> တရုတ်နိုင်ငံ မင်မင်းဆက် နှင့် ချင်းမင်းဆက် ခေတ်ဦးပိုင်း (၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစု) အထိ လီဆူလူမျိုးများသည် ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ယေလုံမြစ် (Yalong River) နှင့် ဂျင်ရှာမြစ် (Jinsha River/ယန်စီမြစ်အထက်ပိုင်း) ဝှမ်းဒေသများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော တောင်ပေါ်အနွယ်စုများအဖြစ် အင်အားတောင့်တင်းစွာ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Dessaint2010">{{cite book |last=Dessaint |first=William |last2=Avounam |first2=Aoun |title=The Lisu: Far from the Ruler |year=2010 |publisher=White Lotus |isbn=978-974-480-158-6}}</ref> ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းကာလများတွင် ဟန်တရုတ်များ ယူနန်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာခြင်း၊ တရုတ်အစိုးရ၏ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ် (Gaitu Guiliu) ကြောင့် ဒေသခံတောင်ပေါ်သားများအပေါ် အခွန်အတုတ် တင်းကျပ်ခြင်းနှင့် ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် လီဆူလူမျိုးများသည် တရုတ်အာဏာစက်နှင့် ဝေးရာ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်ဝှမ်း (နူကျန်း/Nu River) တောင်တန်းကြီးများဆီသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရသည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းမှုကြီးကြောင့် လီဆူလူမျိုးများသည် သံလွင်မြစ်ဖျားတစ်လျှောက်ရှိ အလွန်မြင့်မားဆိုးရွားသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် အခြေချနေထိုင်သည့် ထူးခြားသော ရှင်သန်မှုဗျူဟာကို ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="Dessaint2010" /> လီဆူလူမျိုးများသည် သံလွင်မြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley2003">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=234–240 |chapter=The Lisu Language}}</ref> ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်အတွင်း တောင်တန်းဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးမှတ်တမ်းများတွင် လီဆူလူမျိုးများကို ရိုးသားပြီး စစ်ရေးစစ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်ထက်မြက်သည့် အနွယ်စုတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းများနှင့်အတူ ဆရာတော် ဂျိမ်းစ် အို ဖရေဇာ (James O. Fraser) ပေါ်ထွက်လာပြီး လီဆူကိုယ်ပိုင်စာပေ (Fraser Script) ကို တီထွင်ပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းသည် လီဆူလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းတွင် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာစေသည့် သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Bradley2003" /> မြန်မာ့သမိုင်း၏ အလှည့်အပြောင်းကာလဖြစ်သော ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း (၁၉၄၂–၁၉၄၅) တွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ လီဆူလူမျိုးများသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရာ၌ အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref name="WikipediaLisu">{{cite web |title=လီဆူလူမျိုး |url=https://my.wikipedia.org/wiki/လီဆူလူမျိုး |website=ဝီကီပီးဒီးယား (Myanmar Wikipedia) |language=my}}</ref> ၎င်းတို့သည် မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ကျွမ်းကျင်မှု၊ တောတောင်အခြေအနေ နားလည်မှုနှင့် ဒူးလေးအပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံကို ကျွမ်းကျင်စွာ ကိုင်တွယ်နိုင်မှုတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ (ဥပမာ- Chindits နှင့် Kachin Levies) တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဂျပန်တပ်များကို အပြင်းအထန် ခုခံတော်လှန်ခဲ့ကြသည်။<ref name="WikipediaLisu" /> ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လီဆူလူမျိုးများကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော ပင်မတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုကြီး (၈) စု အနက် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် သီးခြားလူမျိုးစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်ထားသည့် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု (၁၃၅) မျိုးတွင် အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="WikipediaLisu" /> == နေထိုင်ရာဒေသနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == === ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ === လီဆူလူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံတကာနယ်စပ်များ တည်ရှိရာ တောင်တန်းဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး<ref name="Bradley2003">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=234–240 |chapter=The Lisu Language}}</ref>[[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ နူကျန်း လီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Nujiang Lisu Autonomous Prefecture)၊ ဒီချန်း၊ လီကျန်း နှင့် [[စီချွမ်|စီချွမ်ပြည်နယ်]]တို့တွင် လီဆူလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]] (ပူတာအို၊ မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်များ)၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီး ခရိုင်များ) နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] ([[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်ဒေသ]]) တို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင် နှင့် မယ်ဟောင်ဆောင် ခရိုင်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]ရှိ ချန်လန်း ခရိုင်တွင် လူဦးရေ အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။ လီဆူလူမျိုးများကို ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သည့် ရိုးရာဝတ်စုံများ၏ အရောင်အသွေးကို အခြေခံ၍လည်းကောင်း၊ ဒေသန္တရစကား ကွဲပြားမှုအပေါ် အခြေခံ၍လည်းကောင်း အဓိကအားဖြင့် အုပ်စုကြီး (၃) စု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Dessaint2010">{{cite book |last=Dessaint |first=William |last2=Avounam |first2=Aoun |title=The Lisu: Far from the Ruler |year=2010 |publisher=White Lotus |isbn=978-974-480-158-6}}</ref><ref>{{cite book |last=Hattaway |first=Paul |title=Peoples of the Buddhist World |year=2004 |publisher=William Carey Library |pages=152–153 |isbn=978-0-87808-361-9}}</ref>လီဆူအနက် (သို့မဟုတ်) လီဆူအမည်း တို့ကို "ဟီလီဆူ" (He Lisu) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း (နူကျန်းဒေသ) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကချင်ပြည်နယ် (ပူတာအိုခရိုင်) တို့တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လီဆူမျိုးနွယ်စုများအနက် အခြေချမှု အစောဆုံးနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အစဉ်အလာအကြီးမားဆုံး အုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် ပြာမှိုင်းမှိုင်း ရိုးရာဝတ်စုံများကို အဓိက ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref name="Bradley2003" />လီဆူအပွင့် (သို့မဟုတ်) အစင်းကျား လီဆူ တို့ကို "ဟွာလီဆူ" (Hua Lisu) ဟု ခေါ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ရောင်စုံအစင်းကွက်များနှင့် ပန်းပွင့်ဒီဇိုင်းများ အလွန်တောက်ပြောင် လှပစွာ ပါဝင်သောကြောင့် အပွင့်လီဆူ သို့မဟုတ် အစင်းကျားလီဆူဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ လီဆူအများစုမှာ ဤအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Dessaint2010" />လီဆူဖြူ တို့ကို "ပိုင်လီဆူ" (Bai Lisu) ဟု ခေါ်ပြီး လူဦးရေ အနည်းစုသာ ရှိသည်။ အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အချို့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်အနီး တောင်တန်းဒေသအချို့တွင်သာ တွေ့ရတတ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်ကို အခြေခံ၍ ရက်လုပ်ထားကြသည်။ ထို့ပြင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ လီဆူလူမျိုးစုများတွင် ဝတ်စုံခါးစည်းအမြိတ်ကို အခြေခံ၍ '''ခိုလိုလီဆူ''' (ခါးစည်းတွင် အနီရောင်အမြိတ် တစ်ချောင်းချသူ) နှင့် '''လီဖာလီဆူ''' (ခါးစည်းတွင် အမြိတ်နှစ်ချောင်း တွဲလွဲချသူ) ဟူ၍လည်း ခွဲခြားတတ်ကြသည်။<ref name="Encyclopaedia12">''[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]''။ '''အတွဲ (၁၂)''' (ပထမအကြိမ် ed.)။ ရန်ကုန်မြို့: စာပေဗိမာန်။ ၁၉၇၂။</ref> === မျိုးရိုးနာမည် === ရိုးရာအရ လီဆူလူမျိုးများအတွင်း၌ သွေးသားတော်စပ်မှုနှင့် မျိုးရိုးအမည် ပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားသည့် ဓလေ့လည်း ရှိသည်။ ထင်ရှားသော မျိုးရိုးစုအမည်များမှာ ငါး (Ngap)၊ ဝူ (Wu)၊ လီ (Li)၊ လာ (La)၊ ဇောင်း (Zaung) စသည်ဖြင့် တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် သဘာဝတရားများကို အခြေခံထားသည့် ပင်မမျိုးရိုးစုကြီး (၇) စုမှ (၉) စုခန့် ရှိကြပြီး မျိုးရိုးစုတူသူအချင်းချင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို ရှေးရိုးဓလေ့အရ တားမြစ်ထားလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Durrenberger |first=E. Paul |title=The Lisu Clan System |journal=Journal of the Siam Society |year=1976 |volume=64 |issue=2 |pages=1–14}}</ref> ==ဘာသာစကား နှင့် စာပေ== [[လီဆူဘာသာစကား]] သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]ကြီး အောက်တွင်ရှိသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="Bradley1997" />ပိုမိုအသေးစိတ် ခွဲခြားပါက<ref name="Bradley2003">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=234–240 |chapter=The Lisu Language}}</ref>တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ၏ တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]ထဲမှ [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုနွယ် သို့မဟုတ် ငွီနွယ်]] ဘာသာစကားများ ထဲရှိ လီဆူဘာသာစကားဖြစ်သည်။လီဆူဘာသာစကားသည် ဘာသာစကားဗေဒအရ [[အာခါလူမျိုး|အာခါဘာသာစကား]] နှင့် [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူဘာသာစကား]]တို့နှင့် ပိုမိုနီးစပ်မှုရှိကာ သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရအတော်များများ တူညီကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> === လီဆူစာပေ === သမိုင်းတစ်လျှောက် လီဆူဘာသာစကားကို ရေးသားရန်အတွက် စာရေးစနစ် သုံးမျိုးထက်မက တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် ဖရေဇာ စာရေးစနစ် သို့မဟုတ် လီဆူအက္ခရာ (Fraser Script)စာပေ နှင့် လီဆူ သံပြောင်းစာရေးစနစ် တို့မှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဓလေ့များ== လီဆူလူမျိုးများသည် မိမိတို့နှင့် မျိုးရိုးနာမည် သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးအုပ်စု ချင်း တူညီသူများအကြား လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှေးရိုးဓလေ့အရ တားမြစ်ရှောင်ကြဉ်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။<ref name="Dessaint1972" />မိမိတို့နှင့် ဆွေမျိုးအုပ်စု မတူညီသော လီဆူမျိုးနွယ်စုများအတွင်းသာ အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်လေ့ရှိကြသည်။ ဤကဲ့သို့ မျိုးရိုးဗီဇအရ သွေးနှောခြင်း ကို တင်းကျပ်စွာ ရှောင်ကြဉ်သည့် လူမှုရေးစည်းမျဉ်းများနှင့် အေးမြသော တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုတို့ကြောင့် လီဆူလူမျိုးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အရပ်အမောင်းကောင်းခြင်း၊ အသားအရေ ပိုမိုဖြူစင်ဝင်းပခြင်း၊ ကိုယ်ကာယထွားကျိုင်းခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးကြံ့ခိုင်ခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကြသည်။<ref>Durrenberger, E.P. (1976). "The Economy of a Lisu Village."</ref> === ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု === ပူတာအိုဒေသရှိ လီဆူအမျိုးသမီးများသည် လဂျစ်ဂုံလျှော်မျှင်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အပေါ်ဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းအင်္ကျီများမှာ သေးမျှင်သော အနက်စင်းကလေးများ ဖောက်ထားလျက် လက်ရှည်ရင်စေ့ ချုပ်လုပ်ထားပြီး အင်္ကျီလက်ဖျားတွင် ၄ လက်မခန့် အပြားရှိ အနက်ရောင်ပိတ်စဖြင့် အနားကွပ်ထားသည်။ ယင်းအင်္ကျီပေါ်မှ တဖန် အနက်ရောင်ရင်စေ့ လက်ပြတ်အင်္ကျီကို ရင်ဖွင့်၍ ထပ်လွယ်ထားပြီး အောက်ပိုင်းတွင် အတွန့်များပြားသော ဂါဝန်ရှည်ကြီးများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref name="Encyclopaedia12" /> နားတွင် ဝတ်ဆင်သော နားကွင်းသည် ပစောက် (ပ) သဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီး ၄ လက်မခန့် အကျယ်ရှိ သံကွင်းကလေးများ ဖြစ်သည်။ ပန်ဆင်သည့်အခါ ဟနေသော နားကွင်းအဖျားကို နားပေါက်၌ ထိုးသွင်း၍ ဇောက်ထိုးချထားလိုက်ကာ၊ ၎င်းနားကွင်းကို လှပဆန်းကြယ်သော ကြေးခေါင်းလောင်းငယ်များ တပ်ဆင်ထားသည့် ပုတီးစေ့ဦးထုပ်လေးနှင့် ကြိုးဖြင့် ချိတ်တွယ်ထားလေ့ရှိသည်။<ref name="Encyclopaedia12" /> ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်ရှိ အမျိုးသမီးများမှာမူ လောင်းကွတ်ပုံဏ္ဌာန် ရင်ဖုံးအင်္ကျီမျိုးကို ဝတ်ဆင်ပြီး ငွေကြယ်သီး သို့မဟုတ် ကြွေကြယ်သီးများဖြင့် ဆင်ယင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် လဂျစ်ဂုံလျှော်မျှင်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ဒူးပေါ်ဝဲ ဘောင်းဘီများနှင့် အပေါ်ဝတ် ရင်စေ့လက်ရှည် အင်္ကျီအနက် (သို့မဟုတ် တိုက်ပုံအင်္ကျီခပ်ပွပွ) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး ရှေ့နောက်တွင် ငွေကြယ်သီး၊ ကြွေကြယ်သီးများကို စီခြယ်ထားတတ်သည်။<ref name="Encyclopaedia12" />ခေါင်းပေါ်တွင် အနက်ရောင် ၂၀ ပေခန့် ရှည်လျားသည့် အဝတ်စဖြင့် တစ်ရစ်ပြီးတစ်ရစ် ပတ်ပေါင်းထားလေ့ရှိသည်။ တောပစ်တောင်သူ အချို့ကမူ ဖြူး သို့မဟုတ် ကတိုးကောင်ကဲ့သို့ သားကောင်တို့၏ အရေခွံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဦးထုပ်များကို အမြတ်တနိုး ဆင်ယင်ကြသည်။ လီဆူအမျိုးသားများ၏ သိသာထင်ရှားသော လက္ခဏာမှာ ရင်ပတ်တည့်တည့်တွင် ခန့်ညားလှပသော သစ်သားအပြားကြီးနှစ်ချပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ဓားလွယ်အိတ်ကို အမြဲမပြတ် လွယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Encyclopaedia12" /> === လူမှုစီးပွားဘဝ === လီဆူတို့သည် သဘာဝအားဖြင့် အလွန်ရိုးသားပြီး အေးချမ်းစွာ နေထိုင်တတ်ကြသည်။ အဓိကစီးပွားရေးမှာ သစ်လုပ်ငန်း၊ တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် တိရစ္ဆာန် (ဘဲ၊ ကြက်၊ ဝက်) မွေးမြူခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တောင်ပေါ်မှ သစ်များကို ခုတ်လှဲ၍ ပျဉ်များနှင့် တိုင်များ ခွဲစိတ်ကာ နီးစပ်ရာဈေးမြို့များတွင် ရောင်းချကြသည်။ အဓိက ဝင်ငွေရရှိသော တောင်ယာလုပ်ငန်းများမှာ သစ်သော့သီးခြံ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မုန်ညင်း၊ အာလူး၊ မုန်လာဥ၊ တောင်ဝှေးသီးနှင့် အခြားဟင်းသီးဟင်းရွက်မျိုးစုံ စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးရရှိသော သီးနှံများကို မြေပြန့်ဈေးမြို့များသို့ ပို့ဆောင်ရောင်းချကာ ဆန်အိတ်များနှင့် လဲလှယ်ဝယ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် မြည်းနှင့် လားများကိုလည်း စနစ်တကျ မွေးမြူကြသည်။<ref name="Encyclopaedia12" /> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] f79k8u5u2ewy56ed428id877ctdcvz6 0 8148 1038703 1038446 2026-06-15T18:54:09Z ~2026-34916-63 144403 1038703 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox artist | name = Vincent van Gogh | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | caption = Self-Portrait, 1887, Art Institute of Chicago | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man with a red beard facing to the left | birth_name = Vincent Willem van Gogh | birth_date = ၃၀ မတ် ၁၈၅၃ | birth_place = Zundert, Netherlands | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = Auvers-sur-Oise, France | nationality = ဒတ်ချ်လူမျိုး | training = Anton Mauve | field = [[ပန်းချီ]]၊ [[ပုံဆွဲခြင်း]] | works = ''[[The Starry Night|Starry Night]]'', ''[[Sunflowers (Van Gogh series)|Sunflowers]]'', ''[[Bedroom in Arles]]'', ''[[Portrait of Dr. Gachet|Portrait of Dr Gachet]]'', ''[[Sien (Van Gogh series)|Sorrow]]'' | movement = Post-Impressionism }} '''ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး''' ({{lang-en| Vincent Willem van Gogh}}) သည် အရောင်ဖြင့် စကားပြောသူဖြစ်သည်။ သူ၏စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်ဖြင့်ဖော်ပြသူဖြစ်သည်။ အရောင်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သူတစ်ယောက်ဟု ပြောလျှင်လည်း မှားမည်မဟုတ်ပါ။ တိုတိုနှင့် လိုရင်းကို ပြောရပါက ဗန်ဂိုးသည် သူ၏ရင်တွင်းခံစားချက်များကို အရောင်များဖြင့်စကားပြောသည့် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုးဖြစ်သည်။ သူ့အား ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ယခုလက်ရှိမှ ပြန်ရေတွက်ပါက သူသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်က လူဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး[[ပန်းချီ]]ကား တစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားခဲ့သည်မှာ ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ သူကွယ်လွန်စဉ်က သူ့အသက်မှာ ၃၇ နှစ်မျှသာရှိသေးသည်။ ယခုဆိုလျှင် သူကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဤမျှ နှစ်တွေကြာလာသော်လည်း ဗင်ဂိုး၏နာမည်မှာ မသေသေးပါ။ သူ၏ အလွန်အမင်း ထက်သန်ပြင်းပြသော စိတ်ခံစားမှုများကို ဖော်ပြနေသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ထိတိုင် လူများ၏ စိတ်နှလုံးသားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။ အမှန်တော့ ဗန်ဂိုး၏ ထူးခြားသောပါရမီသည် ယနေ့ခေတ် ပန်းချီလောကအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချပေးနိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည်ဟု ပန်းချီပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ ယင်းအဆိုကို ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးမှ တည်ရှိလာခဲ့သည် မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများက နားလည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုအသိ ထိုအမြင်များကို ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကလည်း လက်ခံနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာများသည် ဗင်ဂိုးရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြား ( ဗန်ဂိုးသည် ပန်းချီကားပေါင်း ၁၆၀ဝ ကျော်မျှရေးဆွဲသွားခဲ့သည်။) နှင့် ဗန်ဂိုး၏ ကြေကွဲစရာဘဝ ဇာတ်ကြောင်းကို အလွန်တအံ့တဩ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ တတိယမျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကတော့ သူ့လက်ရာများသည် ပန်းချီလောကမှ လိုက်မမှီနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခဲ့ရုံသာမက ယင်းလောက၏ အသိအမြင် အယူအဆများကိုပါ တိုးတက် ကျယ်ပြန့် နက်ရှိုင်းသွားသည်အထိ တွန်းအားပေးခဲ့သည်ဟုပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြလေသည်။ “အဲဒီပန်းချီကားတွေကို ဗင်ဂိုးရေးဆွဲချိန်မှာ လူ့လောကကြီးမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ဖူး၊ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ ထိတ်လန့်စရာတွေ၊ စိတ်ချောက်ချားစရာတွေနဲ့ အံ့ဩတုန်လှုပ်စရာတွေ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုပါ။ အဲဒီအခြေအနေဆိုးတွေက လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြောင်းလဲပစ်နေပါတယ်။ အဲဒီကာလကြီးမှာ အတိုင်းအဆမသိနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားတဲ့ အထီးကျန်မှုကြီးဟာ တည်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဗင်ဂိုးဟာ အဲဒီ အထီးကျန်မှုကြီးကို တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်ခံစားရင်း အဲဒီ ပန်းချီကားတွေကို ရေးဆွဲသွားခဲ့တာပါ။ ကျတော်တို့ကတော့ အဲဒီပန်းချီကားအားလုံးကို ဗန်ဂိုးရဲ့ ခံစားမှုပန်းချီကားတွေလို့နားလည် သိမြင်ထားကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီခံစားမှုပန်းချီတွေဟာ ဒီနေ့ကျတော်တို့ခေတ်ရဲ့ ကံကြမ္မာတွေကို ဖော်ဆောင်ထားတဲ့ အရာတွေဖြစ်လာခဲ့ပါတော့တယ် ” ဟု ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာတို့က ဆိုခဲ့ကြလေသည်။ == ဗန်ဂိုး၏ဘဝခရီး == ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပရိုတက်စတင့် ဘာသာဝင် မိဘများမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ့အဖေသည် နယ်မြေသင်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ သူတို့မျိုးနွယ်ထဲတွင် ဘုန်းတော်ကြီးအများအပြားရှိခဲ့သည်။ မိသားစုထဲတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သော ဗင်ဂိုးသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ့ဦးကြီးပိုင်သော ပန်းချီအရောင်းပြခန်းတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်။ အသက်၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းဒေသသို့ သွား၍ တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့လေသည်။ သူသည်အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ငတ်ပြတ်မှုများကို ကြည့်ကာ များစွာစိတ်ထိခိုက် ကြေကွဲခဲ့သည်။ အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲ ဒုက္ခများကိုကြည့်၍ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် အယူအဆများသည် သိသိသာသာပင်ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေသည်။ လက်တွေ့ဘဝတွင် တရားဟောဆရာဖြစ်သောသူကိုယ်တိုင်က အဆင်းရဲခံ အငတ်အပြတ်ခံကာ ကူညီစောင့်ရှောက်မှုပြုမှုကသာလျှင် အမှန်ကန်ဆုံးသော ဘာသာရေးခံယူချက် ဖြစ်သည်ဟု သူယူဆခဲ့သည်။ သို့မှပါလည်း ဘုရားသခင်ကို အမှန်တကယ်ယုံကြည်သက်ဝင် ချစ်ခင်ကြည်ညိုရာရောက်သည်ဟု ယူဆခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သူ့အထက်မှ အပေါ်ယံရွှေမှုံကျဲ၍ အထဲကနောက်ချေးခံထားသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဗန်ဂိုး၏အကြားတွင် အယူအဆကွဲပြားသည့် အမြင်မတူမှုများပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ သူ့အထက်မှ ဘုန်းကြီးများက သူ့အား အစွန်းရောက်ဘာသာရေးသမား ဟုအမည်တပ်ကာ တရားဟောဆရာအလုပ်မှ ထုတ်ပြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည်ပန်းချီစဆွဲခဲ့လေသည်။ သူပန်းချီစဆွဲချိန်မှာ သူ့အသက်မှာ ၂၇ နှစ်ပင်ရှိနေလေပြီ။ ဗင်ဂိုးသည် သူ၏အချစ်ဆုံးနှင့် သူ့အားအချစ်ဆုံးဖြစ်သော ညီငယ်သီအို၏ ထောက်ပံ့ငွေအပေါ် အမှီပြုကာ အစားဆင်းရဲ ခြင်း၊ အဝတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ အနေဆင်းရဲခြင်း စသည့် ဒုက္ခများကို ခါးစည်းခံပြီး သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသမျှကို ကင်းဗတ်စပေါ်၌ အရောင်နှင့် တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲသောကာလသည် ဆယ်နှစ်မျှသာရှိခဲ့သော်လည်း သူရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပန်းချီကားများမှာ ၁၆၀ဝ ကျော်မျှ ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဗင်ဂိုးသည်ရေးဆွဲပြီးသမျှ ပန်းချီကားအားလုံးကို သူ့ညီသီအိုထံသာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူ့ပန်းချီကားများကို ကြိုက်သူမှာ သူ့ညီသီအို တစ်ယောက်တည်းသာရှိခဲ့လေသည်။ သူ့ပန်းချီကားများကို ဝယ်မည့်သူလည်း တစ်ဦးမျှ မရှိခဲ့ချေ။ သူမကွယ်လွန်မှီ နောက်ဆုံးနှစ် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ကျခါမှ သူ့မိတ်ဆွေ ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက်က သူ့ပန်းချီကားတစ်ကားကို ဒေါ်လာ ၈ဝ ပေး၍ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ [[File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|left|thumb|ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်]] ထိုပန်းချီကားမှာ “ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်” ဟုအမည်ပေးထားသည့် ပန်းချီကားဖြစ်သည်။ ထိုကားသည် တစ်ယောက်လက်မှ တစ်ယောက်သို့ အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပန်းချီလေလံပွဲတစ်ခုတွင် ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၌ ဒေါ်လာငွေ ၁.၃ သန်းနှင့် ထိုပန်းချီကားကို ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများသည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ တန်သော အဖိုးတန်ရတနာများ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၁ နွေဦးပေါက်တွင် ဘရွတ်ကလင်းပြတိုက်၌ ဗင်းဆင့်ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကား ၁၁၄ ကားကို သီတင်းရှစ်ပတ်ကြာ ပြသခဲ့သည်။ ယခင် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမြို့ ၌ ပြသခဲ့ကစဉ်လိုပင် လူအများဆုံး လာရောက် ကြည့်ရှုသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ပြတိုက်မှူး သောမတ်စ် အက်စ် ဘူချ်နာအား ပြပွဲတွင် လူများရသည့်အကြောင်းက ဘာကြောင့်ပါလဲဟု သတင်းထောက်များက မေးမြန်းခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါ သောမတ်စ်က “ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်က ဒဏ္ဏာရီ ပုံပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်လို့ ကျတော်ထင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ကြောင်းကတော့ သူ့ရဲ့လက်ရာပန်းချီကားတွေဟာ ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ ခေတ်မီရှင်သန်နေတုံးမလို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟုအဖြေပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူက ဆက်၍ “သူ့ခေတ်သူ့အချိန်က တည်ရှိခဲ့တဲ့ ပန်းချီလောကက သူ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေမယ့် သူရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ပန်းချီကားမှန်သမျှကို သူမရှိတော့တဲ့ နောက်ပိုင်းကာလမှာ အသိအမှတ်မပြုလို့ မရတော့ပါဘူး။ အခုဆိုရင် သူ့ပန်းချီကားတွေဟာ သူ့ဘဝလိုပဲ လူအများရဲ့ စိတ်ကို ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ လှုပ်ရှားစေခဲ့ပါတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ ခံစားနေရသမျှ တွေကို မမိမိအောင် အပြင်းအထန် ခံစားပြီး စုတ်ချက်တင်ထားတဲ့ ကားတွေမို့ပါ။ သူ့ကားတွေထဲမှာ ရှိနေတဲ့ သူ့ခံစားမှုတွေရဲ့ ပမာဏကို ချက်ချင်း သိရှိခံစားလို့ရနေလို့ပါ” ဟု ပြန်ပြောခဲ့လေသည်။ တကယ်တော့ ဗင်ဂိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြ မိုဒယ်လ် မငှားနိုင်၍ သူ့ရှုးဖိနပ်စုတ်ကြီးကို မျက်စိရှေ့ ထားကာ ပုံပေါင်း အမြောက်အမြားကို ရေးဆွဲခဲ့ရရှာသော ပန်းချီဆရာဖြစ်လေသည်။ သူ့ရုပ်သူ မှန်ထဲပြန်ကြည့်ပြီး ပုံပေါင်း ၄ဝ ကျော်ရေးဆွဲခဲ့ရသော ပန်းချီဆရာလည်းဖြစ်သည်။ သူအသက်ရှင်စဉ်က ဗန်ဂိုးသည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင် က သူ့အားဖိစီးနှိပ်စက်နေကြသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများ၊ သူ့ရင်တွင်းခံစားချက်များနှင့် သူရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားများ အကြောင်းကို သူ့ညီသီအိုထံ စာပေါင်းအမြောက်အမြား ရေးသား၍ရင်ဖွင့်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုပေးစာများသည် သူ့ဘဝ၊ သူ၏နက်ရှိုင်းသော ခံစားချက်များနှင့် အတွေးအမြင်များကို အံ့ဩတသဖွယ် ဖြစ်အောင်ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာများဖြစ်လေသည်။ တစ်ကြိမ်တွင် ဗန်ဂိုးက သူ့ပေးစာတစ်စောင်ထဲ၌ “ကိုယ်ဟာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်တိတိ လမ်းလျှာက်နေခဲ့ပြီးပြီ။ အဲဒီအတွက် ကျေးဇူးတင်တဲ့အနေနဲ့ အမှတ်တရ စုဆောင်းသိမ်းဆည်းထားနိုင်မယ့် ပစ္စည်းတချို့ ထားခဲ့ချင်တယ် ငါ့ညီရယ်” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်နှင့် ဖော်ပြထားသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ ကမ္ဘာအားစကားပြောလျက်ရှိသည်။ သူ့ညီထံ ရေးခဲ့သည့်စာများထဲမှ သူ့စကားမှန်ကန်ကြောင်းကို ထိုအချက်က သက်သေခံလျက်ရှိသည်။ == ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သူ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ အများအတွက် ကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်၊ ကောင်းသော စေတနာ၊ ကောင်းသော မေတ္တာဖြင့် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ သူတစ်ဦးတည်း အကျိုးရှိခြင်းကို သာကြည့်၍ အများဒုက္ခရောက်အောင် နစ်နာအောင်၊ အကျိုးပျက်ပြားအောင် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားရခြင်းမဟုတ်ပါ။ တကယ်တော့ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူများ ( ပထမအမျိုးအစားကိုဆိုလိုသည်။) ၏ဘဝသည် အဆင်မပြေတတ်ပါ။ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်းရှိတတ်သည်။ ဆင်းရဲ ဒုက္ခပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။ သို့တစေလည်း သူတို့၏ ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသမျှသည် လူ့လောကကြီးကိုတော့ တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်းဖြင့် အကျိုးပြုတတ်သည်။ ဗင်ဂိုးက သူမသေခင် သူ့အချစ်ဆုံးညီ သီအိုထံသို့ “အကို့ရဲ့ အနာဂတ်ဘဝဟာ မှောင်မိုက်လာနေတယ်။ အစ်ကို့ဘဝရဲ့ ရှေ့အလားအလာကို စိတ်ချမ်းမြေ့ စွာနဲ့ မှ မျှော်ကြည့်လို့ မရနိုင်တော့ဘူး။ အစ်ကို့ရဲ့ ဘဝဟာ အမြစ်ကဆုပ်ကိုင်ပြီး လှုပ်တာကို ခံနေရပြီ။ အစ်ကိုလှမ်းနေတဲ့ ခြေလှမ်းတွေက မမှန်တော့ဘူး” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူရေးခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး၏ ဘဝအဆုံးသတ်ရပုံသည် မလှပနိုင်ခဲ့ရှာပေ။ သို့သော်လည်း သူ့ပန်းချီကားများကတော့ ယနေ့အချိန်ထိ လှပနေဆဲ၊ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်ထိ လူအများကိုလည်း အကျိုးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သူ၏ပန်းချီကားများကို ခံစားကြည့်ကြပါ။ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားခဲ့ပြီး လူ့လောကကိုအကျိုးပြုသွားသည့် စစ်မှန်သော အနုပညာရှင် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး၏ ဘဝကို မြင်ရတွေ့ရ၊ သိရှိနားလည်လာကြရပါလိမ့်မည်။ ဗန်ဂိုး၏ နာမည်ကြီးပန်းချီကားသည် `ကြယ်တွေစုံတဲ့ည´ ဖြစ်သည်။ ဒီပန်းချီကားကို သူစိတ်ကျန်းမာရေး ဆေးရုံတက်နေတုန်းက အခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ ကောင်းကင်ကြီးကို သံတိုင်တွေ ကြားကနေကြည့်ပြီး ရေးဆွဲခဲ့ရတာ ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးရဲ့ ပန်းချီကားတွေထဲက ကျွန်တော် အနှစ်သက်ဆုံးပန်းချီကားလည်းဖြစ်သည်။ [[File:VanGogh-starry night ballance1.jpg|thumb|ကြယ်တွေစုံတဲ့ည]] ညရဲ ကောင်းကင်တွင် လှည့်ပတ်နေသော တိမ်တိုက်များရှိလေသည်။ ကြယ်များမှာ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်လေးများနှင့် တောက်ပလျက်ရှိလေသည်။ ထို့ပြင် မီးအိမ်ပုံလမင်းကြီးပါဝင်လေသည်။ ထိုပုံများကို ဗန်ဂိုးက အကျယ်ချဲ့ ခံစားပြီး အရောင်များပိုသုံးပြီးဆွဲထားသော်လည်း ထိုမြင်ကွင်းမှာ ကျတော်တို့ အားလုံးနှင့် ရင်းနှီးပြီးသား မြင်ကွင်းမျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တစ်ယောက်ချင်းဆီ၏ ခံစားချက်များ ရှိနေပါက တိုက်ဆိုင်ပါက ပိုပြီးမြင်သာ ခံစားတတ်မည်ဖြစ်သည်။ ဗင်ဂိုးဆွဲထားသော တိမ်တိုက်များ၏ ကောက်ကြောင်းကွေးကွေးများသည် ပန်းချီကားကိုကြည့်သူကို ကင်းဗတ်စအနှံကို လိုက်လံကြည့်ရှုသွားမိစေလေသည်။ ထိုနောက် ကြယ်ကလေးများကို အရောင်စက်လေးများနှင့် ရေးသည်။ အဓိကဆိုလိုရင်းဖြစ်သော ကြယ်ကလေးများကိုအားလုံးမြင်အောင်ကြည့် မိစေရန် ဗန်ဂိုးက တိမ်တိုက်များနှင့် လည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်လေသည်။ လိမ့်နေသော တောင်ကုန်းများ၏အောက်တွင်မူ မြို့လေးတစ်မြို့ ရှိလေသည်။ ထိုမြို့၏ ပုံမှာ ပန်းချီကားတည်ဆောက်ပုံထဲမှ စီးထွက်လာသော ငြိမ်းချမ်းလှသောအနှစ်သာရ ဖြစ်လေသည်။ အေးမြလှသော အရောင်ရင့်ရင့်ထူထူများနှင့်ဆွဲထားသော အိမ်လေးများနှင့် မီးရောင်တောက်နေသော ပြတင်းပေါက်ကလေးများသည် ကျတော်တို့၏ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ညအချိန်တွင် ကြယ်ရောင်တောက်သော ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ခဲ့ရသော အချိန်ကို ပြန်ပြီးသတိရအောင်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ရှိလေသည်။ မြို့၏ အဓိကကျသောအချက်မှာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပုံဖြစ်လေသည်။ အိမ်သေးသေးလေးများကို အုပ်မိုးနေပုံက ခိုင်မာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုကိုဖော်ပြနေသည်။ ထို့ပြင်အရွယ်အစားကလည်း ပန်းချီကားကြည့်သူကို စွဲဆောင်သွားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ ဘယ်ဖက်တွင်မူ အနက်ရောင်ရင့်ရင့်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော တသီးတခြားဖြစ်နေသော ပုံသဏ္ဏန် တစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုသဏ္ဏာန်၏ အရွယ်အစားမှာ ပုံထဲမှ တခြားအရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်လျှင် ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ ပြောင်မြောက်လှပေသည်။ ကောက်ကွေးသော စုတ်ချက်များသည် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်လျက်ရှိသလို ပန်းချီကားအား ခံစားမှုကိုလည်း ပို၍နက်ရှိုင်းအောင် ခံစားမိစေလေသည်။ ပြောရမည်ဆိုလျှင် တောင်ကုန်းများမှအစ ခြုံပုတ်များအထိ ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ အမျိုးစုံလင်လှပြီး ဝေဖန်ခံစားဖို့ရန် ကျယ်ဝန်းလှပေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ (၁၈၇၆ - ၁၈၈၀) နှစ်များအတောအတွင်းတွင် သူ့ဘဝ၏ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများ၊ ကြမ်းတမ်းမှုများကို သူဖော်ပြချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ ( ဗန်ဂိုးသည် ဘယ်လ်ဂျီယံတွင် တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့ )ကို ဤပန်းချီကား၏ ကြယ်ဆယ့်တစ်လုံးတွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟုပြောကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သမ္မာကျမ်းစာ အပိုဒ် ၃၇၊ ၉ တွင်ရေးထားသော စာကြောင်းမှာ သူသည်လည်း အိပ်မက်နောက်တစ်ခု မက်မြင်လေ၏။ သူ၏နောင်တော်အား ပြောလေ၏။ “နားထောင်လော့ ငါသည်နောက်ထပ်အိပ်မက်တစ်ခုကို မက်မြင်ခဲ့ပြန်လေပြီ။ နားထောင်လော့။ နေမင်းကြီးနှင့် လမင်းကြီး နှင့် ကြယ်မင်းဆယ့်တစ်လုံးအားလုံး ငါ့ကိုနာခံကြလေပြီ။” ထိုဘာသာရေးအယူအဆမှာ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗန်ဂိုး၏ ကြယ်စုံသောကောင်းကင်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည့် တစ်ခုမကသော ပန်းချီကားများအနက် အားလ်စ် တွင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်ဆွဲခဲ့သော ရုန်းမြစ်တွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသော ကြယ်များကိုရေးဆွဲထားသည့် ဤပန်းချီကားကို ဗန်ဂိုးက အမြဲဂုဏ်ယူလေ့ရှိသည်။ ဗန်ဂိုးကြယ်များထူးခြားချက်မှာ ကြယ်များကိုဝန်းရံလျက်ရှိသော အလင်းစက်ဝိုင်းကိုယ်စီရှိခြင်းဖြစ်သည်။မြို့ဆီမှအလင်းရောင်များသည် မြစ်ပြင်တွင် အရိပ်ကျလျက်ရှိသည်။ ထိုအလင်းရောင်များသည်လည်း ပန်းချီကားအနှံ့ကို လှည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားပြန်လေသည်။ ပန်းချီကားထဲမှ ပုံရိပ်များ၊ ဖွဲ့စည်းထားပုံများသည် ခပ်ဝေးဝေးတွင်ရှိနေပြီး နွေးထွေးသောအလင်းရောင် တောက်တောက်နှင့်ရေးဆွဲထားသည်။ ရုန်းပေါ်ကကြယ်စုံည တွင် ကြယ်စုံသောည နှင့် ကွာခြားချက်ကြီးတစ်ခုရှိသည်။ လူပုံများပင်ဖြစ်သည်။ ပန်းချီကား၏ ညာဘက်ထောင့်ကျကျနားတွင် မြစ်ကမ်းတစ်လျောက် လမ်းလျှောက်နေသော စုံတွဲတစ်ခုကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်းချီကားကို သဘာဝကျကျဖြစ်စေပြီး ရင်မောစေသည်။ ဤပန်းချီကားသည် ကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားလောက် နာမည်မကြီးသော်လည်း သာယာကြည်နူးဖွယ်ညမြင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နာမည်ကြီးလက်ရာ ကြယ်စုံသောည ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အခြေခံခဲ့သောပန်းချီကားတစ်ချပ်လည်း ဖြစ်လေသည်။ == ကဖေးတဲ့ရန့်စ်၏ ညအချိန် == [[File:Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg|left|thumb|ကဖေးတဲ့ရန့်စ်ည]] ‘ကဖေးတဲရန့်စ်ည’ သည်လည်း ၁၈၈၈ ခုနှစ်၌ အားလ်စ်မြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ ကြယ်များပြည့်နေသောကောင်းကင်၏ အနီးအဝေးမြင်ကွင်း (Perspective) ပုံစံအသစ်ကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကြယ်များမှာကိုယ့်အလင်းနှင့်ကိုယ်တည်နေလေသည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ အဝါရောင်တောက်တောက်နံရံသည် ပန်းချီကားကိုလည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်မည့်အစား ပန်းချီကားကြည့်သူ၏အာရုံကို စုပြုံဆွဲဆောင်ထားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ညာဘက်တွင်ရှိသော မြို့၏အမည်းရောင်အရိပ်နှင့် အဝါရောင်နံရံတွင် ကောင်းကင်နှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင်အားပြိုင်နေခြင်းကိုတွေ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားသုံးချပ်သည် လူသန်းပေါင်းများစွာကိုတအံတဩ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ စုတ်ချက်များအောက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော လက်ရာကောင်းများထဲတွင် ကြယ်စုံသောပန်းချီကားများပါဝင်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နေ့တစ်နေ့ လူအုပ်ကြီးများသည် ဗန်ဂိုး၏ မူရင်းလက်ရာများရှိရာ ပြခန်းများသို့ သွားရောက်၍ ပန်းချီကားများမှပေးသော အဓိပ္ပာယ်များကို ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက် အသီးသီးဖြင့် ကြည့်ရှုခံစားလျက်ရှိသည်။ ဗင်းဆင့် ကိုယ်တိုင် ထိုပန်းချီကားများကို မည်ကဲ့သို့ ခံစားရေးဆွဲခဲ့သည်ကို ကျတော်တို့ ဘယ်သောအခါမှသိနိုင်တော့မည်မဟုတ်သော်လည်း ဗန်ဂိုး၏ ကြီးကျယ်သော လက်ရာများသည် လူသားအားလုံးကို ထွေးပွေ့လျက်ရှိဆဲပင်ဖြစ်လေတော့သည်။ == ဗန်ဂိုးနှင့် အာလူးစားသူများ == နူနင်သည် ဗန်ဂိုး၏မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည်။ ဘိုးရင်းနိတ်နယ်တွင် တရားဟောဆရာအဖြစ် မအောင်မြင်ခဲ့၍ သီအို က ဗန်ဂိုးကို အိမ်သို့ပြန်ခေါ်လာကာ အနားယူစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗန်ဂိုးထံ၌ ပန်းချီဆွဲချင်စိတ်သည် ပြင်းပြထက်သန်လျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော် သူသည် အခြေခံပန်းချီဆွဲနည်းကို လားလားမျှ မသိခဲ့။ သူ၏စိတ်အာရုံအတိုင်း ခံစားမှုများကို ကင်းဗတ်စပေါ်တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် လန်ဒန်တွင် ပန်းချီ အရောင်းပြခန်း၌ မန်နေဂျာလုပ်ခဲ့ခြင်းက ပန်းချီကားမျာကို ခံစားနားလည်တတ်စေရန် အထောက်အကူပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မမေ့သင့်သည်က ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲရန်ပြင်းပြသော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူ၏ ပါရမီရှင် လက်ရာကိုပင် ဖြစ်သည်။ [[File:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg|left|thumb|ဗန်ဂိုးနှင့် အားလူးစားသူများ]] သူသည် နူနင်တွင် ပန်းချီတစ်နေ့တစ်ကားမျှ ဆွဲသည်။ ပုံများအားလုံးကိုသဘောမကျ။ အချိုးအစားမမှန်။ ဆိုလိုရင်းကိုမထိဟု သူမြင်သည်။ သူ နူနင်တွင်ပျော်သည်။ လယ်သမားများ၊ ရက်ကန်းသမားများကို ပန်းချီဆွဲရသည်ကို သူပျော်သည်။ လယ်သမားများအနက် ဒီဂရု တို့မိသားစုနှင့် အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်နေ့ ဒီဂရု ၏ သမီး၌ကိုယ်ဝန်ရှိလာသည်။ အရပ်က ဗန်ဂိုးအားဝိုင်းစွပ်စွဲကြသည်။ ဗန်ဂိုးကလည်း သူမဟုတ်ဘဲ တာဝန်မယူနိုင်။ ဤသို့ဖြင့် အားလုံးကရှောင်ပယ်လာသောကြောင့် နူနင်တွင် သူနေရန်ခက်ခဲလာသည်။ သူတစ်ယောက်တည်းက အကြောင်းမဟုတ်။ သူ့အိမ်၊ သူ့မိသားစုကိုပါ အရပ်က ဝိုင်းပယ်လာသောကြောင့် ဗန်ဂိုးလည်း ပါရီသို့ ထွက်ရန်ပြင်ရလေတော့သည်။ သူ့ညီ သီအို က ပါရီသို့ခေါ်နေသည်မှာ ကြာပြီ။ နူနင်ကိုသူမခွဲနိုင်သောကြောင့်သာ ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ နူနင်တွင် သူ့အားနှစ်နှစ်ကာကာချစ်ခဲ့သောချစ်သူ၊ သူ့အတွက်နှင့် အဆိပ်သောက်သတ်သေသွားသော ချစ်သူ ရှိနေသည်မဟုတ်လော။ ခုတော့ နူနင်ကို သူခွာရတော့မည်။ ဤတွင် ဗန်ဂိုးသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ တစ်ခုလောက် ကို ပြင်းပြင်းပြပြဆွဲချင်လာသည်။ သူနူနင်တွင် ဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကား ဟုသူလက်ညှိုးထိုးပြချင်သည်။ ထို့ပြင် ယခုလက်ရာများသည် ဗန်ဂိုးလက်ရာစစ်စစ်များဖြစ်သည်။ သူ့အားမည်သူမျှ လွှမ်းမိုးခြင်းမရှိ။ သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသည့် အတိုင်း သူဆွဲသည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းများကိုလည်း သူအလေးမထား။ သိလည်းမသိ။ သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့် အရောင်စပ်ကြည့်သည်။ ဆေးအချိုးအစားများကို ပြောင်းပြီး စပ်ကြည့်သည်။ အရောင်များကို ညတိုင်းစမ်းသပ်ပြီး စပ်ဟပ်ဆွဲကြည့်သည်။ သူသွားရတော့မည့်ရက်ကနီးလာပြီ။ ဗန်ဂိုးသည် သူလိုချင်သော ပုံရအောင် အရူးအမူးဆွဲသည်။ အစားလည်းမစား အိပ်လည်းမအိပ် သူလိုချင်သော ဖမ်းမိချင်သော အရာကိုမရလေ အရူးအမူးဖြစ်လာလေပင်ဖြစ်သည်။ သူသည် နာရီပေါင်းများစွာ မရပ်မနားလုပ်သည်။ ဒီဂရု တို့မိသားစုကလည်း သူ့ကိုနားလည်ပေးကြသည်။ ညစာစားပွဲတွင် ကိုယ်ဟန်ပြထိုင်ပေးကြသည်။ ထမင်းစားပြီးသည့်တိုင် ထိုစားပွဲမှာပင် ထိုင်ရင်းစကားစမြည်ပြောကြသည်။ ဗန်ဂိုးကမူ ဘာသံမှမကြား သူ့ကိုယ်သူဘာတွေ ဆွဲနေမှန်းလည်း သိပုံမရ ကင်းဗတ်နှင့် စုတ်တံအကြားတွင် အရူးအမူးလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ညဆယ်နာရီထိုးသော် ဒီဂရုတို့ အိပ်ပျော်ကုန်သည်။ ဗန်ဂိုးလည်း အလွန်အမင်းပင် ပင်ပန်းလျက်ရှိပြီ။ မနက်ဖြန်သူ နူနင်မှသွားတော့မည်။ သူသည် ပန်းချီကားနှင့် ပစ္စည်းများကိုသိမ်းကာ စတိန်း ( ဒီဂရု သမီး ) အားနမ်း၍နှုတ်ဆက်သည်။ စတူဒီယိုခန်းသို့ပြန်ရောက်သောအခါ ပန်းချီကားကို ကုလားထိုင်တစ်လုံးပေါ်၌တင်သည်။ ဆေးတံတစ်အိုးကို ဆေးကုန်သည် အထိဖွာရင်း ကြည့်သည်။ အချိန်မည်မျှ ကုန်သွားသည်မသိ။ အားလုံးမှားနေပြီဟု သူမြင်သည်။ ပန်းချီကားထဲတွင် သူလိုချင်သည့် အသက်ကိုမမြင်ရသေး။ သူရှုံးရပြန်လေပြီ။ သူသည် ပန်းချီကားကို ဆွဲဖြုတ်ကာ လုံးချေပြီး ထောင့်တစ်ထောင့်သို့ လွှင့်ပစ်လိုက်သည်။ ကင်းဗတ်အသစ်ကို ပြန်ယူ၍ ဆေးများကိုစပ်သည်။ ပြီးတော့ ကုလားထိုင်၌ထိုင်ကာ အလုပ်လုပ်သည်။ သူသည် မြေမှုံများကပ်နေသော အခွံမနွှာရသေးသော အာလူးတစ်လုံးကိုဆွဲသည်။ ညစ်ပတ်ပေရေနေသော စားပွဲခင်း၊ မီးခိုးငွေ့များကပ်ညိနေသော နံရံ၊ ထုတ်တန်း၌တွဲလောင်းကျနေသော မီးအိမ်စသည်တို့ကို ဆွဲသည်။ စတိန်းသည် သူ့အဖေပန်းကန်ထဲသို့ အာလူးပြုတ်များထည့်ပေးနေသည်။ အမေသည် ဘလက်ကော်ဖီကိုငှဲ့ပေးနေသည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူသည် ကော်ဖီခွက်ကို နှုတ်ခမ်းဆီသို့ မယူနေသည်။ အားလုံး၏မျက်နှာများသည် တည်ငြိမ်အေးဆေးခြင်းကို ဖော်ပြနေကြသည်။ နေမြင့်လာပြီ။ အလင်းရောင်သည် စတူဒီယိုခန်းပြတင်းပေါက်မှ ဝင်ရောက်လာသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ခုံပေါ်တွင်ထိုင်နေရာမှ ထလိုက်သည်။ သူ့စိတ်သည် တည်ငြိမ်နေသည်။ အေးဆေးနေသည်။ ဆယ်နှစ်တိတိ စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ရမှုသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့လေပြီ။ သူသည် သူ့လက်ရာကိုကြည့်သည်။ ဝက်ပေါင်ခြောက်၊ မီးခိုးနှင့် အာလူးတို့မှ အခိုးအငွေ့များထွက်နေသည်။ သူသည် တစ်ချက်မျှ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် ပြုံးလိုက်သည်။ သူမိမိရရဖမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီ။ ဘရားဘန့်လယ်သမားသည် ဘယ်တော့မှသေတော့မည်မဟုတ်။ သူသည် ပန်းချီကားကို ကြက်ဥအကာဖြင့် ပွတ်ပေးသည်။ ထို့နောက်ပန်းချီကားများထည့်ထားသော သေတ္တာကို သူ့အမေထံသို့ပို့သည်။ ပြီးတော့ သူ့အဖေအား ဖက်လှဲတကင်းနှုတ်ဆက်ကာ စတူဒီယိုခန်းသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူဆွဲထားသည့် ပန်းချီကားအောက်တွင် “အာလူးစားသူများ” ဟုရေးလိုက်သည်။ ထိုပန်းချီကားကို အရေအတွက် အားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာရှိသော အကောင်းဆုံးပန်းချီကားများနှင့် ရောထည့်ကာ ပါရီမြို့သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး ပါရီ ရောက်သောအခါ ပထမဆုံးခင်မင်သူမှာ ပန်းချီဆရာ လော့ထ်ရက် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ ဂေါ်ဂင်ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးသည်သူငယ်ချင်းများထဲတွင် ဂေါ်ဂင် ကို အခင်မင်ဆုံးဖြစ်လေသည်။ သူသည် ဂေါ်ဂင်နှင့်အတူ အားလ်စ် တွင် ၂ နှစ်ခန့်နေ၍ အတူတူပန်းချီဆွဲခဲ့ကြသည်။ ဂေါ်ဂင်သည် ပါရီတွင် ပန်းချီလောက၌ သူငယ်ချင်းများသူဖြစ်သည်။ ဂေါ်ဂင်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မိုးနေး၊ ဆူးရက်၊ စေဆန်းစသောနောင်တွင် ကျော်ကြားလာမည့် အင်ပရက်ရှင်းနစ်ပန်းချီကို အသက်သွင်းသူများ နှင့် ဗန်ဂိုးရင်းနှီးခွင့်ရကာ ပန်းချီလောက တော်လှန်ရေးတွင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး လည်း တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ခင်မင်ခွင့်ရခဲ့သူများထဲတွင် ပီရီတန်ဂိုင်း ဆိုသူလည်း ပါသည်။ တန်ဂိုင်းသည် အလွန်ထူးဆန်းသော ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သူသည် ပန်းချီစုတ်တံနှင့် ဆေးများစသော ကရိယာများကို ရောင်းသည်။ ပန်းချီပြခန်းလည်း တွဲဖွင့်ထားသည်။ သို့သော် သူ့ဆိုင်မှ ပန်းချီကားများမှာ ပါရီတစ်မြို့လုံး တွင်မည်သူမျှမတင်ရဲ ကြသည့် အင်ပရက် ရှင်းနစ်ကားများချည်းဖြစ်သည်။ တစ်ခါက စေဇန်း၏ သူအကြိုက်ဆုံးပန်းချီကားကို ဝယ်သူတစ်ယောက်လာမေးသည်။ တခြားသူများက ဒေါ်လာ ၆ဝလောက်ရလျှင်ပင် ကပြီးရောင်းကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်သူသည် ဒေါ်လာခြောက်ရာပေးလျှင်ပင် မရောင်းနိုင်ပါဟု ပြောလွှတ်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ပန်းချီကားကို ကြည့်ကာ မျက်ရည်များဝဲနေသည်ကို ဗန်ဂိုးတို့ တွေ့ခဲ့ဖူးလေသည်။ ထိုမျှထိ ပန်းချီကိုချစ်သူတည်း။ သူသည် ပန်းချီဆရာများကို ဆေးများ၊ စုတ်တံများကိုလည်း အကြွေးရောင်းသည်။ ဘယ်တော့မှလည်း ပြန်မတောင်း။ တကယ့် ဘုံဝါဒသမား ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သို့သော်သူ့မိန်းမ မှာမူ ပန်းချီကားများကိုခံစားမရ။ သူ့ယောက်ျားကို နားမလည်။ တစ်ခါက စေဆန်း၏ ပန်းသီးများ ဆိုသောပန်းချီကားကို ပြတင်းပေါက်မှာ ချိတ်ထားသည်။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပုံကိုကြည့်ပြီး လမ်းသွားလမ်းလာများ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ တနေ့ လမ်းသွားတစ်ယောက်က ပန်းသီးပုံကိုသဘောကျပြီး ဈေးဝင်မေးသည်။ တန်ဂိုင်းက မရောင်းချင်။ သို့သော် သူ့မိန်းမက ဖရန့်ငွေ တစ်ရာဟုပြောလိုက်သည်။ ဈေးဝယ်က မဝယ်ချင်။ နှစ်ဆယ်လောက်နဲ့ရမည်ဟု ဈေးဆစ်သည်။ မဒမ်တန်ဂိုင်းက ကတ်ကျေးကိုယူကာ ပန်းသီးငါးလုံးထဲမှတစ်လုံးကို ညှပ်ကာ ဖရန့် နှစ်ဆယ်နှင့် ရောင်းလိုက်လေသည်။ သူတို့လင်မယားအဖြစ်ကိုကြည့်ပြီး ဗန်ဂိုးနှင့် ဂေါ်ဂင်တို့ ရယ်၍မဆုံးနိုင်။ ထို့နောက်ဗန်ဂိုးသည် တန်ဂိုင်း၏ပြခန်းထဲမှ ဂျပန်ပန်းချီကားများကို ကြည့်ကာ အရောင်ယူပုံ၊ အရောင်စပ်ပုံ တို့ကိုမြင်ကာ သဘောကျသွားခဲ့သည်။ ထိုပုံများကိုကြည့်ပြီး လေ့လာချင်သည်။ သို့သော် ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှမပါ၊ ဂေါ်ဂင်ကလည်း အကြွေးလာဝယ်သူ၊ သို့သော် တန်ဂိုင်းသည် ချက်ချင်းပင်စက္ကူနှင့်ထုပ်ပြီး ပန်းချီကား နှစ်ကားကို ဗန်ဂိုးအားလက်ဆောင်ပေးလိုက်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗန်ဂိုး၏ လက်ရာများထဲတွင် ထူးထူးခြားခြား ဂျပန်လက်ရာပန်းချီကား အနည်းငယ်သည် တန်ဂိုင်းကျေးဇူးဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့လေသည်။ <ref>မောင်ထွန်းသူ၏ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး</ref> == ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတ်သေပြီးမှ နာ‌မည်ကျော်တဲ့ ပန်းချီဆရာ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ပထမဦးဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သော ခေတ်သစ် အနုပညာသမားများထဲတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သော်လည်း သူ ရှင်သန်နေစဉ် အတောအတွင်းမှာ လူများက သူနှင့် သူ့အနုပညာတို့ကို နားမလည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဆင်းဆင်းရဲရဲ ဘဝနှင့် နေထိုင်ပြီး မပျော်မရွှင် ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ရသည်။ ယနေ့တွင် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီကား တချပ် ရောင်းဈေးသည် ဒေါ်လာငွေ သန်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။ သို့သော် သူ သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ် မည်သူ တဦးတယောက်ကမျှ သူ့အနုပညာကို မဝယ်ယူချေ။ ဗန်ဂိုးသည် အနုပညာ တခုတည်းကို လုပ်ကိုင်ရာတွင် အလွန့်ကို ထူးချွန်သည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းကို ကိုယ့်ဘာသာ သင်ယူသည်။ တစုံတရာကို ရေးဆွဲလျှင် စားသောက်ဆိုင် ဟင်းလျာ စာရွက်များ၊ စာအုပ်များနှင့် စာရွက်အစအနများကို ရှာသည်။ ၁၈၈၁ တွင် အနုပညာကို စတင်လေ့လာသည်။ ပထမဆုံး ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဘရပ်ဆဲလ် သွားသည်။ နောက် ပြင်သစ်သွားသည်။ အစောဆုံး ပန်းချီကားများသည် ဟော်လန်ရှိ နွမ်းပါးသူများအကြောင်း ဆွဲထားသော အနက်ရောင် ပန်းချီကားများ ဖြစ်ကာ၊ ပန်းချီကားထဲမှ လူများသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေကြသည်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပြင်သစ် သို့ သွားရောက်သောအခါ တောက်ပသည့်အရောင်များကို ရွေး၍ ဆွဲပြီး ပန်းချီကားမှာ စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်နေမှုကို ပြသနေသည်။ သူ့ဘဝတွင် အမြဲတမ်း သာမန်အရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများကိုသာ ဆွဲလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ သူ့အိပ်ခန်း ကုလားထိုင် တလုံး၊ သို့မဟုတ် ပန်းပွင့်အချို့တို့သာ ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ ဆိုသကဲ့သို့ ကျေးလက်သို့ သွားပြီး၊ ငှက်များ၊ ပန်းပွင့်များနှင့် လယ်ကွင်းများကို ‌ဆွဲလေ့ရှိသည်။ အခြား ပန်းချီဆရာများ ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများနှင့် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများက အလွန့်ကို ကွာခြား၍ လူတွေက သူ့ပန်းချီကားကို မနှစ်သက်။ နေရာ တနေရာကို ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ မကြာခဏ ပန်းချီကားများ ထားခဲ့ရပြီး လူတွေက တွေ့သော်၊ ထင်းဆိုက်ပစ်ကြသကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း သုံးပစ်လိုက်သည်။ ပန်းချီကားများကို သူ ရောင်းချ မရတော့၍ သူ့တွင် ငွေကြေး မရချေ။ မကြာခဏပင် အစားအသောက် မစားရချေ။ သူ့ငွေများကို ကင်းဗတ်စများ၊ ဆေးများ၊ စုတ်တံများ၊ ပန်းချီကားဘောင်များ ဝယ်ရန် သုံးသည်။ သူ့မှာ ရှိသော အဝတ်အစားများကိုလည်း မရှိဆင်းရဲသားများအား ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ သူ့တွင် ထူးဆန်းသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ စိတ်သဘောထားများ ရှိပြီး၊ သူက မဟုတ်တာ မမှန်တာ ပြောဆိုရခြင်းနှင့် ငြင်းခုံရခြင်းကို သဘောကျသည်။ အချို့က သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်သည်။ အချို့က ရယ်စရာ သဘောထားသည်။ ကလေးများက လမ်းတွင်တွေ့လျှင် ရရာပစ္စည်းများနှင့် ကောက်ပေါက်သည်။ သူ့ကို နာမည်အမျိုးမျိုး တပ်ခေါ်သည်။ အနုပညာပစ္စည်း ရောင်းချသော ညီဖြစ်သူ သီအိုသာလျှင် စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေ တဦး ဖြစ်သည်။ သူက သူ့အစ်ကို ဗန်ဂိုးသည် ပါရမီရှင်ဟု ယုံကြည်သည်။ ငွေများ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ပန်းချီ ဆက်ဆွဲရန် အားပေးသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဘဝနောက်ဆုံး နှစ်နှစ်တာ ကာလကို ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးနေစဉ် အတောအတွင်း ပန်းချီကားပေါင်း ၂၀၀ နီးပါး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ တွင် ပန်းချီဆရာ ပေါလ်ဂေါ်ဂင်က သူနှင့် လာနေသည်။ တညသ၌ ထိတ်လန့်စရာ‌ ကောင်းလောက်အောင် ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ကာ၊ ဗန်ဂိုးက သင်တုန်းဓားတလက် ကိုင်ပြီး၊ ဂေါ်ဂင်ကို လမ်းထဲ လိုက်ထိုးသည်။ သူသည် အိမ်ပြန်ပြီး ဘယ်ဘက် နားရွက် တဖက်ကို ဓားဖြင့် လှီးလိုက်ရာ သွေးထွက်လွန်၍ သေလုနီးပါး ဖြစ်သည်။ သူသည် စိတ်ကျန်းမားရေး ဆေးရုံသို့ သွား၍ ဆေးရုံတက် ကုသနေစဉ် ပန်းချီကား များ ရေးဆွဲသည်။ သူ့ဘဝ၏ နောက်ဆုံး ရက် ၂၀ အချိန်အတွင်း နေ့စဉ် ပန်းချီဆွဲသည်။ ကြယ်‌စုံသောည ပန်းချီကားသည် ဆေးရုံရှိ သူ့အခန်း ပြတင်းပေါက်ကနေ မြင်ရသော ကောင်းကင် မြင်ကွင်းကို ဆွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး ၁၈၉၀ ဇူလိုင် ၂၇ တွင် သေနတ်ဖြင့် အဆုံးစီရင်သည်။ ကွယ်လွန်ပြီး ၂ ရက်အကြာ သူ့အသက် ၃၇ ပြည့်သည်။ အစ်ကို ဆုံးသည့်အတွက် သီအိုသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ရပြီး၊ နောက်ခြောက်လအကြာတွင် နာမကျန်းဖြစ်၊ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် ၃၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ သီအို၏ ‌ဇနီး မုဆိုးမ ဂျိုဟန်နာက ဗန်ဂိုး၏ ကျော်ကြားလာမည့် ပန်းချီကားများကို ခက်ခဲစွာ ထိန်းသိမ်းရသည်။ ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရောက်ခါနီးမှ ကမ္ဘာတည်သ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားမည့် အနုပညာရှင်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ဗန်ဂိုးကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများကို ကမ္ဘာကျော် အနုပညာပြတိုက်များတွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကာ၊ "ကြယ်စုံသောည"၊ "နေကြာပန်းများ"၊ "ဆိုက်ပရပ်စ်လမ်း"နှင့် "အာလူးစားသူများ" ပန်းချီကားတို့သည် ယခုအခါ တချပ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ရာချီ၍ တန်ဖိုး ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=ရဲကျော်မြင့်|title=ကမ္ဘာကျော်(၃၃)ဦး အနှစ်ချုပ်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၉|date=မတ်လ၊ ၂၀၁၇}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဒတ်ချ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ]] {{Lifetime|၁၈၅၃|၁၈၉၀}} nfghfqj4gjmm2xrvq6xwdeptjlm8noe 1038706 1038703 2026-06-15T19:02:48Z ~2026-34916-63 144403 1038706 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox artist | name = Vincent van Gogh | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | caption = Self-Portrait, 1887, Art Institute of Chicago | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man with a red beard facing to the left | birth_name = Vincent Willem van Gogh | birth_date = ၃၀ မတ် ၁၈၅၃ | birth_place = Zundert, Netherlands | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = Auvers-sur-Oise, France | nationality = ဒတ်ချ်လူမျိုး | training = Anton Mauve | field = [[ပန်းချီ]]၊ [[ပုံဆွဲခြင်း]] | works = ''[[The Starry Night|Starry Night]]'', ''[[Sunflowers (Van Gogh series)|Sunflowers]]'', ''[[Bedroom in Arles]]'', ''[[Portrait of Dr. Gachet|Portrait of Dr Gachet]]'', ''[[Sien (Van Gogh series)|Sorrow]]'' | movement = Post-Impressionism }} '''ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး''' ({{lang-en| Vincent Willem van Gogh}}) သည် အရောင်ဖြင့် စကားပြောသူဖြစ်သည်။ သူ၏စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်ဖြင့်ဖော်ပြသူဖြစ်သည်။ အရောင်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သူတစ်ယောက်ဟု ပြောလျှင်လည်း မှားမည်မဟုတ်ပါ။ တိုတိုနှင့် လိုရင်းကို ပြောရပါက ဗန်ဂိုးသည် သူ၏ရင်တွင်းခံစားချက်များကို အရောင်များဖြင့်စကားပြောသည့် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုးဖြစ်သည်။ သူ့အား ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ယခုလက်ရှိမှ ပြန်ရေတွက်ပါက သူသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်က လူဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး[[ပန်းချီ]]ကား တစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားခဲ့သည်မှာ ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ သူကွယ်လွန်စဉ်က သူ့အသက်မှာ ၃၇ နှစ်မျှသာရှိသေးသည်။ ယခုဆိုလျှင် သူကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဤမျှ နှစ်တွေကြာလာသော်လည်း ဗင်ဂိုး၏နာမည်မှာ မသေသေးပါ။ သူ၏ အလွန်အမင်း ထက်သန်ပြင်းပြသော စိတ်ခံစားမှုများကို ဖော်ပြနေသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ထိတိုင် လူများ၏ စိတ်နှလုံးသားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။ အမှန်တော့ ဗန်ဂိုး၏ ထူးခြားသောပါရမီသည် ယနေ့ခေတ် ပန်းချီလောကအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချပေးနိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည်ဟု ပန်းချီပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ ယင်းအဆိုကို ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးမှ တည်ရှိလာခဲ့သည် မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများက နားလည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုအသိ ထိုအမြင်များကို ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကလည်း လက်ခံနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာများသည် ဗင်ဂိုးရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြား ( ဗန်ဂိုးသည် ပန်းချီကားပေါင်း ၁၆၀ဝ ကျော်မျှရေးဆွဲသွားခဲ့သည်။) နှင့် ဗန်ဂိုး၏ ကြေကွဲစရာဘဝ ဇာတ်ကြောင်းကို အလွန်တအံ့တဩ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ တတိယမျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကတော့ သူ့လက်ရာများသည် ပန်းချီလောကမှ လိုက်မမှီနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခဲ့ရုံသာမက ယင်းလောက၏ အသိအမြင် အယူအဆများကိုပါ တိုးတက် ကျယ်ပြန့် နက်ရှိုင်းသွားသည်အထိ တွန်းအားပေးခဲ့သည်ဟုပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြလေသည်။ “အဲဒီပန်းချီကားတွေကို ဗင်ဂိုးရေးဆွဲချိန်မှာ လူ့လောကကြီးမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ဖူး၊ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ ထိတ်လန့်စရာတွေ၊ စိတ်ချောက်ချားစရာတွေနဲ့ အံ့ဩတုန်လှုပ်စရာတွေ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုပါ။ အဲဒီအခြေအနေဆိုးတွေက လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြောင်းလဲပစ်နေပါတယ်။ အဲဒီကာလကြီးမှာ အတိုင်းအဆမသိနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားတဲ့ အထီးကျန်မှုကြီးဟာ တည်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဗင်ဂိုးဟာ အဲဒီ အထီးကျန်မှုကြီးကို တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်ခံစားရင်း အဲဒီ ပန်းချီကားတွေကို ရေးဆွဲသွားခဲ့တာပါ။ ကျတော်တို့ကတော့ အဲဒီပန်းချီကားအားလုံးကို ဗန်ဂိုးရဲ့ ခံစားမှုပန်းချီကားတွေလို့နားလည် သိမြင်ထားကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီခံစားမှုပန်းချီတွေဟာ ဒီနေ့ကျတော်တို့ခေတ်ရဲ့ ကံကြမ္မာတွေကို ဖော်ဆောင်ထားတဲ့ အရာတွေဖြစ်လာခဲ့ပါတော့တယ် ” ဟု ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာတို့က ဆိုခဲ့ကြလေသည်။ == ဗန်ဂိုး၏ဘဝခရီး == ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပရိုတက်စတင့် ဘာသာဝင် မိဘများမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ့အဖေသည် နယ်မြေသင်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ သူတို့မျိုးနွယ်ထဲတွင် ဘုန်းတော်ကြီးအများအပြားရှိခဲ့သည်။ မိသားစုထဲတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သော ဗင်ဂိုးသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ့ဦးကြီးပိုင်သော ပန်းချီအရောင်းပြခန်းတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်။ အသက်၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းဒေသသို့ သွား၍ တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့လေသည်။ သူသည်အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ငတ်ပြတ်မှုများကို ကြည့်ကာ များစွာစိတ်ထိခိုက် ကြေကွဲခဲ့သည်။ အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲ ဒုက္ခများကိုကြည့်၍ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် အယူအဆများသည် သိသိသာသာပင်ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေသည်။ လက်တွေ့ဘဝတွင် တရားဟောဆရာဖြစ်သောသူကိုယ်တိုင်က အဆင်းရဲခံ အငတ်အပြတ်ခံကာ ကူညီစောင့်ရှောက်မှုပြုမှုကသာလျှင် အမှန်ကန်ဆုံးသော ဘာသာရေးခံယူချက် ဖြစ်သည်ဟု သူယူဆခဲ့သည်။ သို့မှပါလည်း ဘုရားသခင်ကို အမှန်တကယ်ယုံကြည်သက်ဝင် ချစ်ခင်ကြည်ညိုရာရောက်သည်ဟု ယူဆခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သူ့အထက်မှ အပေါ်ယံရွှေမှုံကျဲ၍ အထဲကနောက်ချေးခံထားသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဗန်ဂိုး၏အကြားတွင် အယူအဆကွဲပြားသည့် အမြင်မတူမှုများပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ သူ့အထက်မှ ဘုန်းကြီးများက သူ့အား အစွန်းရောက်ဘာသာရေးသမား ဟုအမည်တပ်ကာ တရားဟောဆရာအလုပ်မှ ထုတ်ပြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည်ပန်းချီစဆွဲခဲ့လေသည်။ သူပန်းချီစဆွဲချိန်မှာ သူ့အသက်မှာ ၂၇ နှစ်ပင်ရှိနေလေပြီ။ ဗင်ဂိုးသည် သူ၏အချစ်ဆုံးနှင့် သူ့အားအချစ်ဆုံးဖြစ်သော ညီငယ်သီအို၏ ထောက်ပံ့ငွေအပေါ် အမှီပြုကာ အစားဆင်းရဲ ခြင်း၊ အဝတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ အနေဆင်းရဲခြင်း စသည့် ဒုက္ခများကို ခါးစည်းခံပြီး သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသမျှကို ကင်းဗတ်စပေါ်၌ အရောင်နှင့် တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲသောကာလသည် ဆယ်နှစ်မျှသာရှိခဲ့သော်လည်း သူရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပန်းချီကားများမှာ ၁၆၀ဝ ကျော်မျှ ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဗင်ဂိုးသည်ရေးဆွဲပြီးသမျှ ပန်းချီကားအားလုံးကို သူ့ညီသီအိုထံသာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူ့ပန်းချီကားများကို ကြိုက်သူမှာ သူ့ညီသီအို တစ်ယောက်တည်းသာရှိခဲ့လေသည်။ သူ့ပန်းချီကားများကို ဝယ်မည့်သူလည်း တစ်ဦးမျှ မရှိခဲ့ချေ။ သူမကွယ်လွန်မှီ နောက်ဆုံးနှစ် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ကျခါမှ သူ့မိတ်ဆွေ ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက်က သူ့ပန်းချီကားတစ်ကားကို ဒေါ်လာ ၈ဝ ပေး၍ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ [[File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|left|thumb|ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်]] ထိုပန်းချီကားမှာ “ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်” ဟုအမည်ပေးထားသည့် ပန်းချီကားဖြစ်သည်။ ထိုကားသည် တစ်ယောက်လက်မှ တစ်ယောက်သို့ အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပန်းချီလေလံပွဲတစ်ခုတွင် ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၌ ဒေါ်လာငွေ ၁.၃ သန်းနှင့် ထိုပန်းချီကားကို ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများသည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ တန်သော အဖိုးတန်ရတနာများ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၁ နွေဦးပေါက်တွင် ဘရွတ်ကလင်းပြတိုက်၌ ဗင်းဆင့်ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကား ၁၁၄ ကားကို သီတင်းရှစ်ပတ်ကြာ ပြသခဲ့သည်။ ယခင် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမြို့ ၌ ပြသခဲ့ကစဉ်လိုပင် လူအများဆုံး လာရောက် ကြည့်ရှုသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ပြတိုက်မှူး သောမတ်စ် အက်စ် ဘူချ်နာအား ပြပွဲတွင် လူများရသည့်အကြောင်းက ဘာကြောင့်ပါလဲဟု သတင်းထောက်များက မေးမြန်းခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါ သောမတ်စ်က “ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်က ဒဏ္ဏာရီ ပုံပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်လို့ ကျတော်ထင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ကြောင်းကတော့ သူ့ရဲ့လက်ရာပန်းချီကားတွေဟာ ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ ခေတ်မီရှင်သန်နေတုန်းမလို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟုအဖြေပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူက ဆက်၍ “သူ့ခေတ်သူ့အချိန်က တည်ရှိခဲ့တဲ့ ပန်းချီလောကက သူ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေမယ့် သူရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ပန်းချီကားမှန်သမျှကို သူမရှိတော့တဲ့ နောက်ပိုင်းကာလမှာ အသိအမှတ်မပြုလို့ မရတော့ပါဘူး။ အခုဆိုရင် သူ့ပန်းချီကားတွေဟာ သူ့ဘဝလိုပဲ လူအများရဲ့ စိတ်ကို ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ လှုပ်ရှားစေခဲ့ပါတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ ခံစားနေရသမျှ တွေကို မမိမိအောင် အပြင်းအထန် ခံစားပြီး စုတ်ချက်တင်ထားတဲ့ ကားတွေမို့ပါ။ သူ့ကားတွေထဲမှာ ရှိနေတဲ့ သူ့ခံစားမှုတွေရဲ့ ပမာဏကို ချက်ချင်း သိရှိခံစားလို့ရနေလို့ပါ” ဟု ပြန်ပြောခဲ့လေသည်။ တကယ်တော့ ဗင်ဂိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြ မိုဒယ်လ် မငှားနိုင်၍ သူ့ရှုးဖိနပ်စုတ်ကြီးကို မျက်စိရှေ့ ထားကာ ပုံပေါင်း အမြောက်အမြားကို ရေးဆွဲခဲ့ရရှာသော ပန်းချီဆရာဖြစ်လေသည်။ သူ့ရုပ်သူ မှန်ထဲပြန်ကြည့်ပြီး ပုံပေါင်း ၄ဝ ကျော်ရေးဆွဲခဲ့ရသော ပန်းချီဆရာလည်းဖြစ်သည်။ သူအသက်ရှင်စဉ်က ဗန်ဂိုးသည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင် က သူ့အားဖိစီးနှိပ်စက်နေကြသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများ၊ သူ့ရင်တွင်းခံစားချက်များနှင့် သူရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားများ အကြောင်းကို သူ့ညီသီအိုထံ စာပေါင်းအမြောက်အမြား ရေးသား၍ရင်ဖွင့်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုပေးစာများသည် သူ့ဘဝ၊ သူ၏နက်ရှိုင်းသော ခံစားချက်များနှင့် အတွေးအမြင်များကို အံ့ဩတသဖွယ် ဖြစ်အောင်ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာများဖြစ်လေသည်။ တစ်ကြိမ်တွင် ဗန်ဂိုးက သူ့ပေးစာတစ်စောင်ထဲ၌ “ကိုယ်ဟာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်တိတိ လမ်းလျှာက်နေခဲ့ပြီးပြီ။ အဲဒီအတွက် ကျေးဇူးတင်တဲ့အနေနဲ့ အမှတ်တရ စုဆောင်းသိမ်းဆည်းထားနိုင်မယ့် ပစ္စည်းတချို့ ထားခဲ့ချင်တယ် ငါ့ညီရယ်” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်နှင့် ဖော်ပြထားသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ ကမ္ဘာအားစကားပြောလျက်ရှိသည်။ သူ့ညီထံ ရေးခဲ့သည့်စာများထဲမှ သူ့စကားမှန်ကန်ကြောင်းကို ထိုအချက်က သက်သေခံလျက်ရှိသည်။ == ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သူ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ အများအတွက် ကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်၊ ကောင်းသော စေတနာ၊ ကောင်းသော မေတ္တာဖြင့် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ သူတစ်ဦးတည်း အကျိုးရှိခြင်းကို သာကြည့်၍ အများဒုက္ခရောက်အောင် နစ်နာအောင်၊ အကျိုးပျက်ပြားအောင် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားရခြင်းမဟုတ်ပါ။ တကယ်တော့ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူများ ( ပထမအမျိုးအစားကိုဆိုလိုသည်။) ၏ဘဝသည် အဆင်မပြေတတ်ပါ။ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်းရှိတတ်သည်။ ဆင်းရဲ ဒုက္ခပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။ သို့တစေလည်း သူတို့၏ ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသမျှသည် လူ့လောကကြီးကိုတော့ တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်းဖြင့် အကျိုးပြုတတ်သည်။ ဗင်ဂိုးက သူမသေခင် သူ့အချစ်ဆုံးညီ သီအိုထံသို့ “အကို့ရဲ့ အနာဂတ်ဘဝဟာ မှောင်မိုက်လာနေတယ်။ အစ်ကို့ဘဝရဲ့ ရှေ့အလားအလာကို စိတ်ချမ်းမြေ့ စွာနဲ့ မှ မျှော်ကြည့်လို့ မရနိုင်တော့ဘူး။ အစ်ကို့ရဲ့ ဘဝဟာ အမြစ်ကဆုပ်ကိုင်ပြီး လှုပ်တာကို ခံနေရပြီ။ အစ်ကိုလှမ်းနေတဲ့ ခြေလှမ်းတွေက မမှန်တော့ဘူး” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူရေးခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး၏ ဘဝအဆုံးသတ်ရပုံသည် မလှပနိုင်ခဲ့ရှာပေ။ သို့သော်လည်း သူ့ပန်းချီကားများကတော့ ယနေ့အချိန်ထိ လှပနေဆဲ၊ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်ထိ လူအများကိုလည်း အကျိုးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သူ၏ပန်းချီကားများကို ခံစားကြည့်ကြပါ။ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားခဲ့ပြီး လူ့လောကကိုအကျိုးပြုသွားသည့် စစ်မှန်သော အနုပညာရှင် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး၏ ဘဝကို မြင်ရတွေ့ရ၊ သိရှိနားလည်လာကြရပါလိမ့်မည်။ ဗန်ဂိုး၏ နာမည်ကြီးပန်းချီကားသည် `ကြယ်တွေစုံတဲ့ည´ ဖြစ်သည်။ ဒီပန်းချီကားကို သူစိတ်ကျန်းမာရေး ဆေးရုံတက်နေတုန်းက အခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ ကောင်းကင်ကြီးကို သံတိုင်တွေ ကြားကနေကြည့်ပြီး ရေးဆွဲခဲ့ရတာ ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးရဲ့ ပန်းချီကားတွေထဲက ကျွန်တော် အနှစ်သက်ဆုံးပန်းချီကားလည်းဖြစ်သည်။ [[File:VanGogh-starry night ballance1.jpg|thumb|ကြယ်တွေစုံတဲ့ည]] ညရဲ ကောင်းကင်တွင် လှည့်ပတ်နေသော တိမ်တိုက်များရှိလေသည်။ ကြယ်များမှာ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်လေးများနှင့် တောက်ပလျက်ရှိလေသည်။ ထို့ပြင် မီးအိမ်ပုံလမင်းကြီးပါဝင်လေသည်။ ထိုပုံများကို ဗန်ဂိုးက အကျယ်ချဲ့ ခံစားပြီး အရောင်များပိုသုံးပြီးဆွဲထားသော်လည်း ထိုမြင်ကွင်းမှာ ကျတော်တို့ အားလုံးနှင့် ရင်းနှီးပြီးသား မြင်ကွင်းမျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တစ်ယောက်ချင်းဆီ၏ ခံစားချက်များ ရှိနေပါက တိုက်ဆိုင်ပါက ပိုပြီးမြင်သာ ခံစားတတ်မည်ဖြစ်သည်။ ဗင်ဂိုးဆွဲထားသော တိမ်တိုက်များ၏ ကောက်ကြောင်းကွေးကွေးများသည် ပန်းချီကားကိုကြည့်သူကို ကင်းဗတ်စအနှံကို လိုက်လံကြည့်ရှုသွားမိစေလေသည်။ ထိုနောက် ကြယ်ကလေးများကို အရောင်စက်လေးများနှင့် ရေးသည်။ အဓိကဆိုလိုရင်းဖြစ်သော ကြယ်ကလေးများကိုအားလုံးမြင်အောင်ကြည့် မိစေရန် ဗန်ဂိုးက တိမ်တိုက်များနှင့် လည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်လေသည်။ လိမ့်နေသော တောင်ကုန်းများ၏အောက်တွင်မူ မြို့လေးတစ်မြို့ ရှိလေသည်။ ထိုမြို့၏ ပုံမှာ ပန်းချီကားတည်ဆောက်ပုံထဲမှ စီးထွက်လာသော ငြိမ်းချမ်းလှသောအနှစ်သာရ ဖြစ်လေသည်။ အေးမြလှသော အရောင်ရင့်ရင့်ထူထူများနှင့်ဆွဲထားသော အိမ်လေးများနှင့် မီးရောင်တောက်နေသော ပြတင်းပေါက်ကလေးများသည် ကျတော်တို့၏ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ညအချိန်တွင် ကြယ်ရောင်တောက်သော ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ခဲ့ရသော အချိန်ကို ပြန်ပြီးသတိရအောင်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ရှိလေသည်။ မြို့၏ အဓိကကျသောအချက်မှာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပုံဖြစ်လေသည်။ အိမ်သေးသေးလေးများကို အုပ်မိုးနေပုံက ခိုင်မာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုကိုဖော်ပြနေသည်။ ထို့ပြင်အရွယ်အစားကလည်း ပန်းချီကားကြည့်သူကို စွဲဆောင်သွားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ ဘယ်ဖက်တွင်မူ အနက်ရောင်ရင့်ရင့်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော တသီးတခြားဖြစ်နေသော ပုံသဏ္ဏန် တစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုသဏ္ဏာန်၏ အရွယ်အစားမှာ ပုံထဲမှ တခြားအရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်လျှင် ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ ပြောင်မြောက်လှပေသည်။ ကောက်ကွေးသော စုတ်ချက်များသည် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်လျက်ရှိသလို ပန်းချီကားအား ခံစားမှုကိုလည်း ပို၍နက်ရှိုင်းအောင် ခံစားမိစေလေသည်။ ပြောရမည်ဆိုလျှင် တောင်ကုန်းများမှအစ ခြုံပုတ်များအထိ ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ အမျိုးစုံလင်လှပြီး ဝေဖန်ခံစားဖို့ရန် ကျယ်ဝန်းလှပေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ (၁၈၇၆ - ၁၈၈၀) နှစ်များအတောအတွင်းတွင် သူ့ဘဝ၏ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများ၊ ကြမ်းတမ်းမှုများကို သူဖော်ပြချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ ( ဗန်ဂိုးသည် ဘယ်လ်ဂျီယံတွင် တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့ )ကို ဤပန်းချီကား၏ ကြယ်ဆယ့်တစ်လုံးတွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟုပြောကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သမ္မာကျမ်းစာ အပိုဒ် ၃၇၊ ၉ တွင်ရေးထားသော စာကြောင်းမှာ သူသည်လည်း အိပ်မက်နောက်တစ်ခု မက်မြင်လေ၏။ သူ၏နောင်တော်အား ပြောလေ၏။ “နားထောင်လော့ ငါသည်နောက်ထပ်အိပ်မက်တစ်ခုကို မက်မြင်ခဲ့ပြန်လေပြီ။ နားထောင်လော့။ နေမင်းကြီးနှင့် လမင်းကြီး နှင့် ကြယ်မင်းဆယ့်တစ်လုံးအားလုံး ငါ့ကိုနာခံကြလေပြီ။” ထိုဘာသာရေးအယူအဆမှာ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗန်ဂိုး၏ ကြယ်စုံသောကောင်းကင်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည့် တစ်ခုမကသော ပန်းချီကားများအနက် အားလ်စ် တွင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်ဆွဲခဲ့သော ရုန်းမြစ်တွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသော ကြယ်များကိုရေးဆွဲထားသည့် ဤပန်းချီကားကို ဗန်ဂိုးက အမြဲဂုဏ်ယူလေ့ရှိသည်။ ဗန်ဂိုးကြယ်များထူးခြားချက်မှာ ကြယ်များကိုဝန်းရံလျက်ရှိသော အလင်းစက်ဝိုင်းကိုယ်စီရှိခြင်းဖြစ်သည်။မြို့ဆီမှအလင်းရောင်များသည် မြစ်ပြင်တွင် အရိပ်ကျလျက်ရှိသည်။ ထိုအလင်းရောင်များသည်လည်း ပန်းချီကားအနှံ့ကို လှည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားပြန်လေသည်။ ပန်းချီကားထဲမှ ပုံရိပ်များ၊ ဖွဲ့စည်းထားပုံများသည် ခပ်ဝေးဝေးတွင်ရှိနေပြီး နွေးထွေးသောအလင်းရောင် တောက်တောက်နှင့်ရေးဆွဲထားသည်။ ရုန်းပေါ်ကကြယ်စုံည တွင် ကြယ်စုံသောည နှင့် ကွာခြားချက်ကြီးတစ်ခုရှိသည်။ လူပုံများပင်ဖြစ်သည်။ ပန်းချီကား၏ ညာဘက်ထောင့်ကျကျနားတွင် မြစ်ကမ်းတစ်လျောက် လမ်းလျှောက်နေသော စုံတွဲတစ်ခုကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်းချီကားကို သဘာဝကျကျဖြစ်စေပြီး ရင်မောစေသည်။ ဤပန်းချီကားသည် ကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားလောက် နာမည်မကြီးသော်လည်း သာယာကြည်နူးဖွယ်ညမြင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နာမည်ကြီးလက်ရာ ကြယ်စုံသောည ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အခြေခံခဲ့သောပန်းချီကားတစ်ချပ်လည်း ဖြစ်လေသည်။ == ကဖေးတဲ့ရန့်စ်၏ ညအချိန် == [[File:Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg|left|thumb|ကဖေးတဲ့ရန့်စ်ည]] ‘ကဖေးတဲရန့်စ်ည’ သည်လည်း ၁၈၈၈ ခုနှစ်၌ အားလ်စ်မြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ ကြယ်များပြည့်နေသောကောင်းကင်၏ အနီးအဝေးမြင်ကွင်း (Perspective) ပုံစံအသစ်ကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကြယ်များမှာကိုယ့်အလင်းနှင့်ကိုယ်တည်နေလေသည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ အဝါရောင်တောက်တောက်နံရံသည် ပန်းချီကားကိုလည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်မည့်အစား ပန်းချီကားကြည့်သူ၏အာရုံကို စုပြုံဆွဲဆောင်ထားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ညာဘက်တွင်ရှိသော မြို့၏အမည်းရောင်အရိပ်နှင့် အဝါရောင်နံရံတွင် ကောင်းကင်နှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင်အားပြိုင်နေခြင်းကိုတွေ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားသုံးချပ်သည် လူသန်းပေါင်းများစွာကိုတအံတဩ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ စုတ်ချက်များအောက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော လက်ရာကောင်းများထဲတွင် ကြယ်စုံသောပန်းချီကားများပါဝင်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နေ့တစ်နေ့ လူအုပ်ကြီးများသည် ဗန်ဂိုး၏ မူရင်းလက်ရာများရှိရာ ပြခန်းများသို့ သွားရောက်၍ ပန်းချီကားများမှပေးသော အဓိပ္ပာယ်များကို ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက် အသီးသီးဖြင့် ကြည့်ရှုခံစားလျက်ရှိသည်။ ဗင်းဆင့် ကိုယ်တိုင် ထိုပန်းချီကားများကို မည်ကဲ့သို့ ခံစားရေးဆွဲခဲ့သည်ကို ကျတော်တို့ ဘယ်သောအခါမှသိနိုင်တော့မည်မဟုတ်သော်လည်း ဗန်ဂိုး၏ ကြီးကျယ်သော လက်ရာများသည် လူသားအားလုံးကို ထွေးပွေ့လျက်ရှိဆဲပင်ဖြစ်လေတော့သည်။ == ဗန်ဂိုးနှင့် အာလူးစားသူများ == နူနင်သည် ဗန်ဂိုး၏မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည်။ ဘိုးရင်းနိတ်နယ်တွင် တရားဟောဆရာအဖြစ် မအောင်မြင်ခဲ့၍ သီအို က ဗန်ဂိုးကို အိမ်သို့ပြန်ခေါ်လာကာ အနားယူစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗန်ဂိုးထံ၌ ပန်းချီဆွဲချင်စိတ်သည် ပြင်းပြထက်သန်လျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော် သူသည် အခြေခံပန်းချီဆွဲနည်းကို လားလားမျှ မသိခဲ့။ သူ၏စိတ်အာရုံအတိုင်း ခံစားမှုများကို ကင်းဗတ်စပေါ်တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် လန်ဒန်တွင် ပန်းချီ အရောင်းပြခန်း၌ မန်နေဂျာလုပ်ခဲ့ခြင်းက ပန်းချီကားမျာကို ခံစားနားလည်တတ်စေရန် အထောက်အကူပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မမေ့သင့်သည်က ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲရန်ပြင်းပြသော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူ၏ ပါရမီရှင် လက်ရာကိုပင် ဖြစ်သည်။ [[File:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg|left|thumb|ဗန်ဂိုးနှင့် အားလူးစားသူများ]] သူသည် နူနင်တွင် ပန်းချီတစ်နေ့တစ်ကားမျှ ဆွဲသည်။ ပုံများအားလုံးကိုသဘောမကျ။ အချိုးအစားမမှန်။ ဆိုလိုရင်းကိုမထိဟု သူမြင်သည်။ သူ နူနင်တွင်ပျော်သည်။ လယ်သမားများ၊ ရက်ကန်းသမားများကို ပန်းချီဆွဲရသည်ကို သူပျော်သည်။ လယ်သမားများအနက် ဒီဂရု တို့မိသားစုနှင့် အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်နေ့ ဒီဂရု ၏ သမီး၌ကိုယ်ဝန်ရှိလာသည်။ အရပ်က ဗန်ဂိုးအားဝိုင်းစွပ်စွဲကြသည်။ ဗန်ဂိုးကလည်း သူမဟုတ်ဘဲ တာဝန်မယူနိုင်။ ဤသို့ဖြင့် အားလုံးကရှောင်ပယ်လာသောကြောင့် နူနင်တွင် သူနေရန်ခက်ခဲလာသည်။ သူတစ်ယောက်တည်းက အကြောင်းမဟုတ်။ သူ့အိမ်၊ သူ့မိသားစုကိုပါ အရပ်က ဝိုင်းပယ်လာသောကြောင့် ဗန်ဂိုးလည်း ပါရီသို့ ထွက်ရန်ပြင်ရလေတော့သည်။ သူ့ညီ သီအို က ပါရီသို့ခေါ်နေသည်မှာ ကြာပြီ။ နူနင်ကိုသူမခွဲနိုင်သောကြောင့်သာ ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ နူနင်တွင် သူ့အားနှစ်နှစ်ကာကာချစ်ခဲ့သောချစ်သူ၊ သူ့အတွက်နှင့် အဆိပ်သောက်သတ်သေသွားသော ချစ်သူ ရှိနေသည်မဟုတ်လော။ ခုတော့ နူနင်ကို သူခွာရတော့မည်။ ဤတွင် ဗန်ဂိုးသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ တစ်ခုလောက် ကို ပြင်းပြင်းပြပြဆွဲချင်လာသည်။ သူနူနင်တွင် ဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကား ဟုသူလက်ညှိုးထိုးပြချင်သည်။ ထို့ပြင် ယခုလက်ရာများသည် ဗန်ဂိုးလက်ရာစစ်စစ်များဖြစ်သည်။ သူ့အားမည်သူမျှ လွှမ်းမိုးခြင်းမရှိ။ သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသည့် အတိုင်း သူဆွဲသည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းများကိုလည်း သူအလေးမထား။ သိလည်းမသိ။ သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့် အရောင်စပ်ကြည့်သည်။ ဆေးအချိုးအစားများကို ပြောင်းပြီး စပ်ကြည့်သည်။ အရောင်များကို ညတိုင်းစမ်းသပ်ပြီး စပ်ဟပ်ဆွဲကြည့်သည်။ သူသွားရတော့မည့်ရက်ကနီးလာပြီ။ ဗန်ဂိုးသည် သူလိုချင်သော ပုံရအောင် အရူးအမူးဆွဲသည်။ အစားလည်းမစား အိပ်လည်းမအိပ် သူလိုချင်သော ဖမ်းမိချင်သော အရာကိုမရလေ အရူးအမူးဖြစ်လာလေပင်ဖြစ်သည်။ သူသည် နာရီပေါင်းများစွာ မရပ်မနားလုပ်သည်။ ဒီဂရု တို့မိသားစုကလည်း သူ့ကိုနားလည်ပေးကြသည်။ ညစာစားပွဲတွင် ကိုယ်ဟန်ပြထိုင်ပေးကြသည်။ ထမင်းစားပြီးသည့်တိုင် ထိုစားပွဲမှာပင် ထိုင်ရင်းစကားစမြည်ပြောကြသည်။ ဗန်ဂိုးကမူ ဘာသံမှမကြား သူ့ကိုယ်သူဘာတွေ ဆွဲနေမှန်းလည်း သိပုံမရ ကင်းဗတ်နှင့် စုတ်တံအကြားတွင် အရူးအမူးလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ညဆယ်နာရီထိုးသော် ဒီဂရုတို့ အိပ်ပျော်ကုန်သည်။ ဗန်ဂိုးလည်း အလွန်အမင်းပင် ပင်ပန်းလျက်ရှိပြီ။ မနက်ဖြန်သူ နူနင်မှသွားတော့မည်။ သူသည် ပန်းချီကားနှင့် ပစ္စည်းများကိုသိမ်းကာ စတိန်း ( ဒီဂရု သမီး ) အားနမ်း၍နှုတ်ဆက်သည်။ စတူဒီယိုခန်းသို့ပြန်ရောက်သောအခါ ပန်းချီကားကို ကုလားထိုင်တစ်လုံးပေါ်၌တင်သည်။ ဆေးတံတစ်အိုးကို ဆေးကုန်သည် အထိဖွာရင်း ကြည့်သည်။ အချိန်မည်မျှ ကုန်သွားသည်မသိ။ အားလုံးမှားနေပြီဟု သူမြင်သည်။ ပန်းချီကားထဲတွင် သူလိုချင်သည့် အသက်ကိုမမြင်ရသေး။ သူရှုံးရပြန်လေပြီ။ သူသည် ပန်းချီကားကို ဆွဲဖြုတ်ကာ လုံးချေပြီး ထောင့်တစ်ထောင့်သို့ လွှင့်ပစ်လိုက်သည်။ ကင်းဗတ်အသစ်ကို ပြန်ယူ၍ ဆေးများကိုစပ်သည်။ ပြီးတော့ ကုလားထိုင်၌ထိုင်ကာ အလုပ်လုပ်သည်။ သူသည် မြေမှုံများကပ်နေသော အခွံမနွှာရသေးသော အာလူးတစ်လုံးကိုဆွဲသည်။ ညစ်ပတ်ပေရေနေသော စားပွဲခင်း၊ မီးခိုးငွေ့များကပ်ညိနေသော နံရံ၊ ထုတ်တန်း၌တွဲလောင်းကျနေသော မီးအိမ်စသည်တို့ကို ဆွဲသည်။ စတိန်းသည် သူ့အဖေပန်းကန်ထဲသို့ အာလူးပြုတ်များထည့်ပေးနေသည်။ အမေသည် ဘလက်ကော်ဖီကိုငှဲ့ပေးနေသည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူသည် ကော်ဖီခွက်ကို နှုတ်ခမ်းဆီသို့ မယူနေသည်။ အားလုံး၏မျက်နှာများသည် တည်ငြိမ်အေးဆေးခြင်းကို ဖော်ပြနေကြသည်။ နေမြင့်လာပြီ။ အလင်းရောင်သည် စတူဒီယိုခန်းပြတင်းပေါက်မှ ဝင်ရောက်လာသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ခုံပေါ်တွင်ထိုင်နေရာမှ ထလိုက်သည်။ သူ့စိတ်သည် တည်ငြိမ်နေသည်။ အေးဆေးနေသည်။ ဆယ်နှစ်တိတိ စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ရမှုသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့လေပြီ။ သူသည် သူ့လက်ရာကိုကြည့်သည်။ ဝက်ပေါင်ခြောက်၊ မီးခိုးနှင့် အာလူးတို့မှ အခိုးအငွေ့များထွက်နေသည်။ သူသည် တစ်ချက်မျှ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် ပြုံးလိုက်သည်။ သူမိမိရရဖမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီ။ ဘရားဘန့်လယ်သမားသည် ဘယ်တော့မှသေတော့မည်မဟုတ်။ သူသည် ပန်းချီကားကို ကြက်ဥအကာဖြင့် ပွတ်ပေးသည်။ ထို့နောက်ပန်းချီကားများထည့်ထားသော သေတ္တာကို သူ့အမေထံသို့ပို့သည်။ ပြီးတော့ သူ့အဖေအား ဖက်လှဲတကင်းနှုတ်ဆက်ကာ စတူဒီယိုခန်းသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူဆွဲထားသည့် ပန်းချီကားအောက်တွင် “အာလူးစားသူများ” ဟုရေးလိုက်သည်။ ထိုပန်းချီကားကို အရေအတွက် အားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာရှိသော အကောင်းဆုံးပန်းချီကားများနှင့် ရောထည့်ကာ ပါရီမြို့သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး ပါရီ ရောက်သောအခါ ပထမဆုံးခင်မင်သူမှာ ပန်းချီဆရာ လော့ထ်ရက် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ ဂေါ်ဂင်ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးသည်သူငယ်ချင်းများထဲတွင် ဂေါ်ဂင် ကို အခင်မင်ဆုံးဖြစ်လေသည်။ သူသည် ဂေါ်ဂင်နှင့်အတူ အားလ်စ် တွင် ၂ နှစ်ခန့်နေ၍ အတူတူပန်းချီဆွဲခဲ့ကြသည်။ ဂေါ်ဂင်သည် ပါရီတွင် ပန်းချီလောက၌ သူငယ်ချင်းများသူဖြစ်သည်။ ဂေါ်ဂင်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မိုးနေး၊ ဆူးရက်၊ စေဆန်းစသောနောင်တွင် ကျော်ကြားလာမည့် အင်ပရက်ရှင်းနစ်ပန်းချီကို အသက်သွင်းသူများ နှင့် ဗန်ဂိုးရင်းနှီးခွင့်ရကာ ပန်းချီလောက တော်လှန်ရေးတွင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး လည်း တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ခင်မင်ခွင့်ရခဲ့သူများထဲတွင် ပီရီတန်ဂိုင်း ဆိုသူလည်း ပါသည်။ တန်ဂိုင်းသည် အလွန်ထူးဆန်းသော ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သူသည် ပန်းချီစုတ်တံနှင့် ဆေးများစသော ကရိယာများကို ရောင်းသည်။ ပန်းချီပြခန်းလည်း တွဲဖွင့်ထားသည်။ သို့သော် သူ့ဆိုင်မှ ပန်းချီကားများမှာ ပါရီတစ်မြို့လုံး တွင်မည်သူမျှမတင်ရဲ ကြသည့် အင်ပရက် ရှင်းနစ်ကားများချည်းဖြစ်သည်။ တစ်ခါက စေဇန်း၏ သူအကြိုက်ဆုံးပန်းချီကားကို ဝယ်သူတစ်ယောက်လာမေးသည်။ တခြားသူများက ဒေါ်လာ ၆ဝလောက်ရလျှင်ပင် ကပြီးရောင်းကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်သူသည် ဒေါ်လာခြောက်ရာပေးလျှင်ပင် မရောင်းနိုင်ပါဟု ပြောလွှတ်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ပန်းချီကားကို ကြည့်ကာ မျက်ရည်များဝဲနေသည်ကို ဗန်ဂိုးတို့ တွေ့ခဲ့ဖူးလေသည်။ ထိုမျှထိ ပန်းချီကိုချစ်သူတည်း။ သူသည် ပန်းချီဆရာများကို ဆေးများ၊ စုတ်တံများကိုလည်း အကြွေးရောင်းသည်။ ဘယ်တော့မှလည်း ပြန်မတောင်း။ တကယ့် ဘုံဝါဒသမား ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သို့သော်သူ့မိန်းမ မှာမူ ပန်းချီကားများကိုခံစားမရ။ သူ့ယောက်ျားကို နားမလည်။ တစ်ခါက စေဆန်း၏ ပန်းသီးများ ဆိုသောပန်းချီကားကို ပြတင်းပေါက်မှာ ချိတ်ထားသည်။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပုံကိုကြည့်ပြီး လမ်းသွားလမ်းလာများ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ တနေ့ လမ်းသွားတစ်ယောက်က ပန်းသီးပုံကိုသဘောကျပြီး ဈေးဝင်မေးသည်။ တန်ဂိုင်းက မရောင်းချင်။ သို့သော် သူ့မိန်းမက ဖရန့်ငွေ တစ်ရာဟုပြောလိုက်သည်။ ဈေးဝယ်က မဝယ်ချင်။ နှစ်ဆယ်လောက်နဲ့ရမည်ဟု ဈေးဆစ်သည်။ မဒမ်တန်ဂိုင်းက ကတ်ကျေးကိုယူကာ ပန်းသီးငါးလုံးထဲမှတစ်လုံးကို ညှပ်ကာ ဖရန့် နှစ်ဆယ်နှင့် ရောင်းလိုက်လေသည်။ သူတို့လင်မယားအဖြစ်ကိုကြည့်ပြီး ဗန်ဂိုးနှင့် ဂေါ်ဂင်တို့ ရယ်၍မဆုံးနိုင်။ ထို့နောက်ဗန်ဂိုးသည် တန်ဂိုင်း၏ပြခန်းထဲမှ ဂျပန်ပန်းချီကားများကို ကြည့်ကာ အရောင်ယူပုံ၊ အရောင်စပ်ပုံ တို့ကိုမြင်ကာ သဘောကျသွားခဲ့သည်။ ထိုပုံများကိုကြည့်ပြီး လေ့လာချင်သည်။ သို့သော် ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှမပါ၊ ဂေါ်ဂင်ကလည်း အကြွေးလာဝယ်သူ၊ သို့သော် တန်ဂိုင်းသည် ချက်ချင်းပင်စက္ကူနှင့်ထုပ်ပြီး ပန်းချီကား နှစ်ကားကို ဗန်ဂိုးအားလက်ဆောင်ပေးလိုက်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗန်ဂိုး၏ လက်ရာများထဲတွင် ထူးထူးခြားခြား ဂျပန်လက်ရာပန်းချီကား အနည်းငယ်သည် တန်ဂိုင်းကျေးဇူးဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့လေသည်။ <ref>မောင်ထွန်းသူ၏ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး</ref> == ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတ်သေပြီးမှ နာ‌မည်ကျော်တဲ့ ပန်းချီဆရာ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ပထမဦးဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သော ခေတ်သစ် အနုပညာသမားများထဲတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သော်လည်း သူ ရှင်သန်နေစဉ် အတောအတွင်းမှာ လူများက သူနှင့် သူ့အနုပညာတို့ကို နားမလည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဆင်းဆင်းရဲရဲ ဘဝနှင့် နေထိုင်ပြီး မပျော်မရွှင် ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ရသည်။ ယနေ့တွင် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီကား တချပ် ရောင်းဈေးသည် ဒေါ်လာငွေ သန်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။ သို့သော် သူ သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ် မည်သူ တဦးတယောက်ကမျှ သူ့အနုပညာကို မဝယ်ယူချေ။ ဗန်ဂိုးသည် အနုပညာ တခုတည်းကို လုပ်ကိုင်ရာတွင် အလွန့်ကို ထူးချွန်သည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းကို ကိုယ့်ဘာသာ သင်ယူသည်။ တစုံတရာကို ရေးဆွဲလျှင် စားသောက်ဆိုင် ဟင်းလျာ စာရွက်များ၊ စာအုပ်များနှင့် စာရွက်အစအနများကို ရှာသည်။ ၁၈၈၁ တွင် အနုပညာကို စတင်လေ့လာသည်။ ပထမဆုံး ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဘရပ်ဆဲလ် သွားသည်။ နောက် ပြင်သစ်သွားသည်။ အစောဆုံး ပန်းချီကားများသည် ဟော်လန်ရှိ နွမ်းပါးသူများအကြောင်း ဆွဲထားသော အနက်ရောင် ပန်းချီကားများ ဖြစ်ကာ၊ ပန်းချီကားထဲမှ လူများသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေကြသည်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပြင်သစ် သို့ သွားရောက်သောအခါ တောက်ပသည့်အရောင်များကို ရွေး၍ ဆွဲပြီး ပန်းချီကားမှာ စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်နေမှုကို ပြသနေသည်။ သူ့ဘဝတွင် အမြဲတမ်း သာမန်အရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများကိုသာ ဆွဲလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ သူ့အိပ်ခန်း ကုလားထိုင် တလုံး၊ သို့မဟုတ် ပန်းပွင့်အချို့တို့သာ ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ ဆိုသကဲ့သို့ ကျေးလက်သို့ သွားပြီး၊ ငှက်များ၊ ပန်းပွင့်များနှင့် လယ်ကွင်းများကို ‌ဆွဲလေ့ရှိသည်။ အခြား ပန်းချီဆရာများ ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများနှင့် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများက အလွန့်ကို ကွာခြား၍ လူတွေက သူ့ပန်းချီကားကို မနှစ်သက်။ နေရာ တနေရာကို ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ မကြာခဏ ပန်းချီကားများ ထားခဲ့ရပြီး လူတွေက တွေ့သော်၊ ထင်းဆိုက်ပစ်ကြသကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း သုံးပစ်လိုက်သည်။ ပန်းချီကားများကို သူ ရောင်းချ မရတော့၍ သူ့တွင် ငွေကြေး မရချေ။ မကြာခဏပင် အစားအသောက် မစားရချေ။ သူ့ငွေများကို ကင်းဗတ်စများ၊ ဆေးများ၊ စုတ်တံများ၊ ပန်းချီကားဘောင်များ ဝယ်ရန် သုံးသည်။ သူ့မှာ ရှိသော အဝတ်အစားများကိုလည်း မရှိဆင်းရဲသားများအား ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ သူ့တွင် ထူးဆန်းသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ စိတ်သဘောထားများ ရှိပြီး၊ သူက မဟုတ်တာ မမှန်တာ ပြောဆိုရခြင်းနှင့် ငြင်းခုံရခြင်းကို သဘောကျသည်။ အချို့က သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်သည်။ အချို့က ရယ်စရာ သဘောထားသည်။ ကလေးများက လမ်းတွင်တွေ့လျှင် ရရာပစ္စည်းများနှင့် ကောက်ပေါက်သည်။ သူ့ကို နာမည်အမျိုးမျိုး တပ်ခေါ်သည်။ အနုပညာပစ္စည်း ရောင်းချသော ညီဖြစ်သူ သီအိုသာလျှင် စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေ တဦး ဖြစ်သည်။ သူက သူ့အစ်ကို ဗန်ဂိုးသည် ပါရမီရှင်ဟု ယုံကြည်သည်။ ငွေများ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ပန်းချီ ဆက်ဆွဲရန် အားပေးသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဘဝနောက်ဆုံး နှစ်နှစ်တာ ကာလကို ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးနေစဉ် အတောအတွင်း ပန်းချီကားပေါင်း ၂၀၀ နီးပါး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ တွင် ပန်းချီဆရာ ပေါလ်ဂေါ်ဂင်က သူနှင့် လာနေသည်။ တညသ၌ ထိတ်လန့်စရာ‌ ကောင်းလောက်အောင် ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ကာ၊ ဗန်ဂိုးက သင်တုန်းဓားတလက် ကိုင်ပြီး၊ ဂေါ်ဂင်ကို လမ်းထဲ လိုက်ထိုးသည်။ သူသည် အိမ်ပြန်ပြီး ဘယ်ဘက် နားရွက် တဖက်ကို ဓားဖြင့် လှီးလိုက်ရာ သွေးထွက်လွန်၍ သေလုနီးပါး ဖြစ်သည်။ သူသည် စိတ်ကျန်းမားရေး ဆေးရုံသို့ သွား၍ ဆေးရုံတက် ကုသနေစဉ် ပန်းချီကား များ ရေးဆွဲသည်။ သူ့ဘဝ၏ နောက်ဆုံး ရက် ၂၀ အချိန်အတွင်း နေ့စဉ် ပန်းချီဆွဲသည်။ ကြယ်‌စုံသောည ပန်းချီကားသည် ဆေးရုံရှိ သူ့အခန်း ပြတင်းပေါက်ကနေ မြင်ရသော ကောင်းကင် မြင်ကွင်းကို ဆွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး ၁၈၉၀ ဇူလိုင် ၂၇ တွင် သေနတ်ဖြင့် အဆုံးစီရင်သည်။ ကွယ်လွန်ပြီး ၂ ရက်အကြာ သူ့အသက် ၃၇ ပြည့်သည်။ အစ်ကို ဆုံးသည့်အတွက် သီအိုသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ရပြီး၊ နောက်ခြောက်လအကြာတွင် နာမကျန်းဖြစ်၊ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် ၃၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ သီအို၏ ‌ဇနီး မုဆိုးမ ဂျိုဟန်နာက ဗန်ဂိုး၏ ကျော်ကြားလာမည့် ပန်းချီကားများကို ခက်ခဲစွာ ထိန်းသိမ်းရသည်။ ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရောက်ခါနီးမှ ကမ္ဘာတည်သ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားမည့် အနုပညာရှင်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ဗန်ဂိုးကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများကို ကမ္ဘာကျော် အနုပညာပြတိုက်များတွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကာ၊ "ကြယ်စုံသောည"၊ "နေကြာပန်းများ"၊ "ဆိုက်ပရပ်စ်လမ်း"နှင့် "အာလူးစားသူများ" ပန်းချီကားတို့သည် ယခုအခါ တချပ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ရာချီ၍ တန်ဖိုး ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=ရဲကျော်မြင့်|title=ကမ္ဘာကျော်(၃၃)ဦး အနှစ်ချုပ်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၉|date=မတ်လ၊ ၂၀၁၇}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဒတ်ချ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ]] {{Lifetime|၁၈၅၃|၁၈၉၀}} 78kqqwhf09vwoq576bux6gr2x7jf65h 1038708 1038706 2026-06-15T19:10:18Z ~2026-34916-63 144403 1038708 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox artist | name = Vincent van Gogh | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | caption = Self-Portrait, 1887, Art Institute of Chicago | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man with a red beard facing to the left | birth_name = Vincent Willem van Gogh | birth_date = ၃၀ မတ် ၁၈၅၃ | birth_place = Zundert, Netherlands | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = Auvers-sur-Oise, France | nationality = ဒတ်ချ်လူမျိုး | training = Anton Mauve | field = [[ပန်းချီ]]၊ [[ပုံဆွဲခြင်း]] | works = ''[[The Starry Night|Starry Night]]'', ''[[Sunflowers (Van Gogh series)|Sunflowers]]'', ''[[Bedroom in Arles]]'', ''[[Portrait of Dr. Gachet|Portrait of Dr Gachet]]'', ''[[Sien (Van Gogh series)|Sorrow]]'' | movement = Post-Impressionism }} '''ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး''' ({{lang-en| Vincent Willem van Gogh}}) သည် အရောင်ဖြင့် စကားပြောသူဖြစ်သည်။ သူ၏စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်ဖြင့်ဖော်ပြသူဖြစ်သည်။ အရောင်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သူတစ်ယောက်ဟု ပြောလျှင်လည်း မှားမည်မဟုတ်ပါ။ တိုတိုနှင့် လိုရင်းကို ပြောရပါက ဗန်ဂိုးသည် သူ၏ရင်တွင်းခံစားချက်များကို အရောင်များဖြင့်စကားပြောသည့် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုးဖြစ်သည်။ သူ့အား ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ယခုလက်ရှိမှ ပြန်ရေတွက်ပါက သူသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်က လူဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး[[ပန်းချီ]]ကား တစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားခဲ့သည်မှာ ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ သူကွယ်လွန်စဉ်က သူ့အသက်မှာ ၃၇ နှစ်မျှသာရှိသေးသည်။ ယခုဆိုလျှင် သူကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဤမျှ နှစ်တွေကြာလာသော်လည်း ဗင်ဂိုး၏နာမည်မှာ မသေသေးပါ။ သူ၏ အလွန်အမင်း ထက်သန်ပြင်းပြသော စိတ်ခံစားမှုများကို ဖော်ပြနေသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ထိတိုင် လူများ၏ စိတ်နှလုံးသားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။ အမှန်တော့ ဗန်ဂိုး၏ ထူးခြားသောပါရမီသည် ယနေ့ခေတ် ပန်းချီလောကအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချပေးနိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည်ဟု ပန်းချီပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ ယင်းအဆိုကို ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးမှ တည်ရှိလာခဲ့သည် မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများက နားလည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုအသိ ထိုအမြင်များကို ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကလည်း လက်ခံနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာများသည် ဗင်ဂိုးရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြား ( ဗန်ဂိုးသည် ပန်းချီကားပေါင်း ၁၆၀ဝ ကျော်မျှရေးဆွဲသွားခဲ့သည်။) နှင့် ဗန်ဂိုး၏ ကြေကွဲစရာဘဝ ဇာတ်ကြောင်းကို အလွန်တအံ့တဩ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ တတိယမျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကတော့ သူ့လက်ရာများသည် ပန်းချီလောကမှ လိုက်မမှီနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခဲ့ရုံသာမက ယင်းလောက၏ အသိအမြင် အယူအဆများကိုပါ တိုးတက် ကျယ်ပြန့် နက်ရှိုင်းသွားသည်အထိ တွန်းအားပေးခဲ့သည်ဟုပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြလေသည်။ “အဲဒီပန်းချီကားတွေကို ဗင်ဂိုးရေးဆွဲချိန်မှာ လူ့လောကကြီးမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ဖူး၊ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ ထိတ်လန့်စရာတွေ၊ စိတ်ချောက်ချားစရာတွေနဲ့ အံ့ဩတုန်လှုပ်စရာတွေ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုပါ။ အဲဒီအခြေအနေဆိုးတွေက လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြောင်းလဲပစ်နေပါတယ်။ အဲဒီကာလကြီးမှာ အတိုင်းအဆမသိနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားတဲ့ အထီးကျန်မှုကြီးဟာ တည်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဗင်ဂိုးဟာ အဲဒီ အထီးကျန်မှုကြီးကို တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်ခံစားရင်း အဲဒီ ပန်းချီကားတွေကို ရေးဆွဲသွားခဲ့တာပါ။ ကျတော်တို့ကတော့ အဲဒီပန်းချီကားအားလုံးကို ဗန်ဂိုးရဲ့ ခံစားမှုပန်းချီကားတွေလို့နားလည် သိမြင်ထားကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီခံစားမှုပန်းချီတွေဟာ ဒီနေ့ကျတော်တို့ခေတ်ရဲ့ ကံကြမ္မာတွေကို ဖော်ဆောင်ထားတဲ့ အရာတွေဖြစ်လာခဲ့ပါတော့တယ် ” ဟု ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာတို့က ဆိုခဲ့ကြလေသည်။ == ဗန်ဂိုး၏ဘဝခရီး == ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပရိုတက်စတင့် ဘာသာဝင် မိဘများမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ့အဖေသည် နယ်မြေသင်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ သူတို့မျိုးနွယ်ထဲတွင် ဘုန်းတော်ကြီးအများအပြားရှိခဲ့သည်။ မိသားစုထဲတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သော ဗင်ဂိုးသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ့ဦးကြီးပိုင်သော ပန်းချီအရောင်းပြခန်းတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်။ အသက်၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းဒေသသို့ သွား၍ တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့လေသည်။ သူသည်အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ငတ်ပြတ်မှုများကို ကြည့်ကာ များစွာစိတ်ထိခိုက် ကြေကွဲခဲ့သည်။ အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲ ဒုက္ခများကိုကြည့်၍ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် အယူအဆများသည် သိသိသာသာပင်ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေသည်။ လက်တွေ့ဘဝတွင် တရားဟောဆရာဖြစ်သောသူကိုယ်တိုင်က အဆင်းရဲခံ အငတ်အပြတ်ခံကာ ကူညီစောင့်ရှောက်မှုပြုမှုကသာလျှင် အမှန်ကန်ဆုံးသော ဘာသာရေးခံယူချက် ဖြစ်သည်ဟု သူယူဆခဲ့သည်။ သို့မှပါလည်း ဘုရားသခင်ကို အမှန်တကယ်ယုံကြည်သက်ဝင် ချစ်ခင်ကြည်ညိုရာရောက်သည်ဟု ယူဆခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သူ့အထက်မှ အပေါ်ယံရွှေမှုံကျဲ၍ အထဲကနောက်ချေးခံထားသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဗန်ဂိုး၏အကြားတွင် အယူအဆကွဲပြားသည့် အမြင်မတူမှုများပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ သူ့အထက်မှ ဘုန်းကြီးများက သူ့အား အစွန်းရောက်ဘာသာရေးသမား ဟုအမည်တပ်ကာ တရားဟောဆရာအလုပ်မှ ထုတ်ပြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည်ပန်းချီစဆွဲခဲ့လေသည်။ သူပန်းချီစဆွဲချိန်မှာ သူ့အသက်မှာ ၂၇ နှစ်ပင်ရှိနေလေပြီ။ ဗင်ဂိုးသည် သူ၏အချစ်ဆုံးနှင့် သူ့အားအချစ်ဆုံးဖြစ်သော ညီငယ်သီအို၏ ထောက်ပံ့ငွေအပေါ် အမှီပြုကာ အစားဆင်းရဲ ခြင်း၊ အဝတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ အနေဆင်းရဲခြင်း စသည့် ဒုက္ခများကို ခါးစည်းခံပြီး သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသမျှကို ကင်းဗတ်စပေါ်၌ အရောင်နှင့် တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲသောကာလသည် ဆယ်နှစ်မျှသာရှိခဲ့သော်လည်း သူရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပန်းချီကားများမှာ ၁၆၀ဝ ကျော်မျှ ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဗင်ဂိုးသည်ရေးဆွဲပြီးသမျှ ပန်းချီကားအားလုံးကို သူ့ညီသီအိုထံသာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူ့ပန်းချီကားများကို ကြိုက်သူမှာ သူ့ညီသီအို တစ်ယောက်တည်းသာရှိခဲ့လေသည်။ သူ့ပန်းချီကားများကို ဝယ်မည့်သူလည်း တစ်ဦးမျှ မရှိခဲ့ချေ။ သူမကွယ်လွန်မှီ နောက်ဆုံးနှစ် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ကျခါမှ သူ့မိတ်ဆွေ ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက်က သူ့ပန်းချီကားတစ်ကားကို ဒေါ်လာ ၈ဝ ပေး၍ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ [[File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|left|thumb|ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်]] ထိုပန်းချီကားမှာ “ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်” ဟုအမည်ပေးထားသည့် ပန်းချီကားဖြစ်သည်။ ထိုကားသည် တစ်ယောက်လက်မှ တစ်ယောက်သို့ အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပန်းချီလေလံပွဲတစ်ခုတွင် ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၌ ဒေါ်လာငွေ ၁.၃ သန်းနှင့် ထိုပန်းချီကားကို ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများသည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ တန်သော အဖိုးတန်ရတနာများ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၁ နွေဦးပေါက်တွင် ဘရွတ်ကလင်းပြတိုက်၌ ဗင်းဆင့်ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကား ၁၁၄ ကားကို သီတင်းရှစ်ပတ်ကြာ ပြသခဲ့သည်။ ယခင် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမြို့ ၌ ပြသခဲ့ကစဉ်လိုပင် လူအများဆုံး လာရောက် ကြည့်ရှုသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ပြတိုက်မှူး သောမတ်စ် အက်စ် ဘူချ်နာအား ပြပွဲတွင် လူများရသည့်အကြောင်းက ဘာကြောင့်ပါလဲဟု သတင်းထောက်များက မေးမြန်းခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါ သောမတ်စ်က “ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်က ဒဏ္ဏာရီ ပုံပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်လို့ ကျတော်ထင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ကြောင်းကတော့ သူ့ရဲ့လက်ရာပန်းချီကားတွေဟာ ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ ခေတ်မီရှင်သန်နေတုန်းမလို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟုအဖြေပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူက ဆက်၍ “သူ့ခေတ်သူ့အချိန်က တည်ရှိခဲ့တဲ့ ပန်းချီလောကက သူ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေမယ့် သူရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ပန်းချီကားမှန်သမျှကို သူမရှိတော့တဲ့ နောက်ပိုင်းကာလမှာ အသိအမှတ်မပြုလို့ မရတော့ပါဘူး။ အခုဆိုရင် သူ့ပန်းချီကားတွေဟာ သူ့ဘဝလိုပဲ လူအများရဲ့ စိတ်ကို ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ လှုပ်ရှားစေခဲ့ပါတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ ခံစားနေရသမျှတွေကို မမိ မိအောင် အပြင်းအထန် ခံစားပြီး စုတ်ချက်တင်ထားတဲ့ ကားတွေမို့ပါ။ သူ့ကားတွေထဲမှာရှိနေတဲ့ သူ့ခံစားမှုတွေရဲ့ပမာဏကို ချက်ချင်းသိရှိခံစားလို့ရနေလို့ပါ” ဟု ပြန်ပြောခဲ့လေသည်။ တကယ်တော့ ဗင်ဂိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြမိုဒယ်လ်မငှားနိုင်၍ သူ့ရှုးဖိနပ်စုတ်ကြီးကိုမျက်စိရှေ့ထားကာ ပုံပေါင်းအမြောက်အမြားကို ရေးဆွဲခဲ့ရရှာသော ပန်းချီဆရာဖြစ်လေသည်။ သူ့ရုပ်သူ မှန်ထဲပြန်ကြည့်ပြီး ပုံပေါင်း ၄ဝ ကျော်ရေးဆွဲခဲ့ရသော ပန်းချီဆရာလည်းဖြစ်သည်။ သူအသက်ရှင်စဉ်က ဗန်ဂိုးသည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က သူ့အားဖိစီးနှိပ်စက်နေကြသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများ၊ သူ့ရင်တွင်းခံစားချက်များနှင့် သူရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားများ အကြောင်းကို သူ့ညီသီအိုထံ စာပေါင်းအမြောက်အမြား ရေးသား၍ရင်ဖွင့်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုပေးစာများသည် သူ့ဘဝ၊ သူ၏နက်ရှိုင်းသော ခံစားချက်များနှင့် အတွေးအမြင်များကို အံ့ဩတသဖွယ် ဖြစ်အောင်ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာများဖြစ်လေသည်။ တစ်ကြိမ်တွင် ဗန်ဂိုးက သူ့ပေးစာတစ်စောင်ထဲ၌ “ကိုယ်ဟာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်တိတိ လမ်းလျှောက်နေခဲ့ပြီးပြီ။ အဲဒီအတွက် ကျေးဇူးတင်တဲ့အနေနဲ့ အမှတ်တရ စုဆောင်းသိမ်းဆည်းထားနိုင်မယ့် ပစ္စည်းတချို့ ထားခဲ့ချင်တယ် ငါ့ညီရယ်” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်နှင့် ဖော်ပြထားသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ကမ္ဘာအား စကားပြောလျက်ရှိသည်။ သူ့ညီထံ ရေးခဲ့သည့်စာများထဲမှ သူ့စကားမှန်ကန်ကြောင်းကို ထိုအချက်က သက်သေခံလျက်ရှိသည်။ == ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သူ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ အများအတွက် ကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်၊ ကောင်းသော စေတနာ၊ ကောင်းသော မေတ္တာဖြင့် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ သူတစ်ဦးတည်း အကျိုးရှိခြင်းကို သာကြည့်၍ အများဒုက္ခရောက်အောင် နစ်နာအောင်၊ အကျိုးပျက်ပြားအောင် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားရခြင်းမဟုတ်ပါ။ တကယ်တော့ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူများ ( ပထမအမျိုးအစားကိုဆိုလိုသည်။) ၏ဘဝသည် အဆင်မပြေတတ်ပါ။ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်းရှိတတ်သည်။ ဆင်းရဲ ဒုက္ခပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။ သို့တစေလည်း သူတို့၏ ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသမျှသည် လူ့လောကကြီးကိုတော့ တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်းဖြင့် အကျိုးပြုတတ်သည်။ ဗင်ဂိုးက သူမသေခင် သူ့အချစ်ဆုံးညီ သီအိုထံသို့ “အကို့ရဲ့ အနာဂတ်ဘဝဟာ မှောင်မိုက်လာနေတယ်။ အစ်ကို့ဘဝရဲ့ ရှေ့အလားအလာကို စိတ်ချမ်းမြေ့ စွာနဲ့ မှ မျှော်ကြည့်လို့ မရနိုင်တော့ဘူး။ အစ်ကို့ရဲ့ ဘဝဟာ အမြစ်ကဆုပ်ကိုင်ပြီး လှုပ်တာကို ခံနေရပြီ။ အစ်ကိုလှမ်းနေတဲ့ ခြေလှမ်းတွေက မမှန်တော့ဘူး” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူရေးခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး၏ ဘဝအဆုံးသတ်ရပုံသည် မလှပနိုင်ခဲ့ရှာပေ။ သို့သော်လည်း သူ့ပန်းချီကားများကတော့ ယနေ့အချိန်ထိ လှပနေဆဲ၊ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်ထိ လူအများကိုလည်း အကျိုးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သူ၏ပန်းချီကားများကို ခံစားကြည့်ကြပါ။ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားခဲ့ပြီး လူ့လောကကိုအကျိုးပြုသွားသည့် စစ်မှန်သော အနုပညာရှင် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး၏ ဘဝကို မြင်ရတွေ့ရ၊ သိရှိနားလည်လာကြရပါလိမ့်မည်။ ဗန်ဂိုး၏ နာမည်ကြီးပန်းချီကားသည် `ကြယ်တွေစုံတဲ့ည´ ဖြစ်သည်။ ဒီပန်းချီကားကို သူစိတ်ကျန်းမာရေး ဆေးရုံတက်နေတုန်းက အခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ ကောင်းကင်ကြီးကို သံတိုင်တွေ ကြားကနေကြည့်ပြီး ရေးဆွဲခဲ့ရတာ ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးရဲ့ ပန်းချီကားတွေထဲက ကျွန်တော် အနှစ်သက်ဆုံးပန်းချီကားလည်းဖြစ်သည်။ [[File:VanGogh-starry night ballance1.jpg|thumb|ကြယ်တွေစုံတဲ့ည]] ညရဲ ကောင်းကင်တွင် လှည့်ပတ်နေသော တိမ်တိုက်များရှိလေသည်။ ကြယ်များမှာ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်လေးများနှင့် တောက်ပလျက်ရှိလေသည်။ ထို့ပြင် မီးအိမ်ပုံလမင်းကြီးပါဝင်လေသည်။ ထိုပုံများကို ဗန်ဂိုးက အကျယ်ချဲ့ ခံစားပြီး အရောင်များပိုသုံးပြီးဆွဲထားသော်လည်း ထိုမြင်ကွင်းမှာ ကျတော်တို့ အားလုံးနှင့် ရင်းနှီးပြီးသား မြင်ကွင်းမျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တစ်ယောက်ချင်းဆီ၏ ခံစားချက်များ ရှိနေပါက တိုက်ဆိုင်ပါက ပိုပြီးမြင်သာ ခံစားတတ်မည်ဖြစ်သည်။ ဗင်ဂိုးဆွဲထားသော တိမ်တိုက်များ၏ ကောက်ကြောင်းကွေးကွေးများသည် ပန်းချီကားကိုကြည့်သူကို ကင်းဗတ်စအနှံကို လိုက်လံကြည့်ရှုသွားမိစေလေသည်။ ထိုနောက် ကြယ်ကလေးများကို အရောင်စက်လေးများနှင့် ရေးသည်။ အဓိကဆိုလိုရင်းဖြစ်သော ကြယ်ကလေးများကိုအားလုံးမြင်အောင်ကြည့် မိစေရန် ဗန်ဂိုးက တိမ်တိုက်များနှင့် လည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်လေသည်။ လိမ့်နေသော တောင်ကုန်းများ၏အောက်တွင်မူ မြို့လေးတစ်မြို့ ရှိလေသည်။ ထိုမြို့၏ ပုံမှာ ပန်းချီကားတည်ဆောက်ပုံထဲမှ စီးထွက်လာသော ငြိမ်းချမ်းလှသောအနှစ်သာရ ဖြစ်လေသည်။ အေးမြလှသော အရောင်ရင့်ရင့်ထူထူများနှင့်ဆွဲထားသော အိမ်လေးများနှင့် မီးရောင်တောက်နေသော ပြတင်းပေါက်ကလေးများသည် ကျတော်တို့၏ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ညအချိန်တွင် ကြယ်ရောင်တောက်သော ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ခဲ့ရသော အချိန်ကို ပြန်ပြီးသတိရအောင်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ရှိလေသည်။ မြို့၏ အဓိကကျသောအချက်မှာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပုံဖြစ်လေသည်။ အိမ်သေးသေးလေးများကို အုပ်မိုးနေပုံက ခိုင်မာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုကိုဖော်ပြနေသည်။ ထို့ပြင်အရွယ်အစားကလည်း ပန်းချီကားကြည့်သူကို စွဲဆောင်သွားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ ဘယ်ဖက်တွင်မူ အနက်ရောင်ရင့်ရင့်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော တသီးတခြားဖြစ်နေသော ပုံသဏ္ဏန် တစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုသဏ္ဏာန်၏ အရွယ်အစားမှာ ပုံထဲမှ တခြားအရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်လျှင် ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ ပြောင်မြောက်လှပေသည်။ ကောက်ကွေးသော စုတ်ချက်များသည် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်လျက်ရှိသလို ပန်းချီကားအား ခံစားမှုကိုလည်း ပို၍နက်ရှိုင်းအောင် ခံစားမိစေလေသည်။ ပြောရမည်ဆိုလျှင် တောင်ကုန်းများမှအစ ခြုံပုတ်များအထိ ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ အမျိုးစုံလင်လှပြီး ဝေဖန်ခံစားဖို့ရန် ကျယ်ဝန်းလှပေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ (၁၈၇၆ - ၁၈၈၀) နှစ်များအတောအတွင်းတွင် သူ့ဘဝ၏ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများ၊ ကြမ်းတမ်းမှုများကို သူဖော်ပြချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ ( ဗန်ဂိုးသည် ဘယ်လ်ဂျီယံတွင် တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့ )ကို ဤပန်းချီကား၏ ကြယ်ဆယ့်တစ်လုံးတွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟုပြောကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သမ္မာကျမ်းစာ အပိုဒ် ၃၇၊ ၉ တွင်ရေးထားသော စာကြောင်းမှာ သူသည်လည်း အိပ်မက်နောက်တစ်ခု မက်မြင်လေ၏။ သူ၏နောင်တော်အား ပြောလေ၏။ “နားထောင်လော့ ငါသည်နောက်ထပ်အိပ်မက်တစ်ခုကို မက်မြင်ခဲ့ပြန်လေပြီ။ နားထောင်လော့။ နေမင်းကြီးနှင့် လမင်းကြီး နှင့် ကြယ်မင်းဆယ့်တစ်လုံးအားလုံး ငါ့ကိုနာခံကြလေပြီ။” ထိုဘာသာရေးအယူအဆမှာ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗန်ဂိုး၏ ကြယ်စုံသောကောင်းကင်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည့် တစ်ခုမကသော ပန်းချီကားများအနက် အားလ်စ် တွင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်ဆွဲခဲ့သော ရုန်းမြစ်တွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသော ကြယ်များကိုရေးဆွဲထားသည့် ဤပန်းချီကားကို ဗန်ဂိုးက အမြဲဂုဏ်ယူလေ့ရှိသည်။ ဗန်ဂိုးကြယ်များထူးခြားချက်မှာ ကြယ်များကိုဝန်းရံလျက်ရှိသော အလင်းစက်ဝိုင်းကိုယ်စီရှိခြင်းဖြစ်သည်။မြို့ဆီမှအလင်းရောင်များသည် မြစ်ပြင်တွင် အရိပ်ကျလျက်ရှိသည်။ ထိုအလင်းရောင်များသည်လည်း ပန်းချီကားအနှံ့ကို လှည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားပြန်လေသည်။ ပန်းချီကားထဲမှ ပုံရိပ်များ၊ ဖွဲ့စည်းထားပုံများသည် ခပ်ဝေးဝေးတွင်ရှိနေပြီး နွေးထွေးသောအလင်းရောင် တောက်တောက်နှင့်ရေးဆွဲထားသည်။ ရုန်းပေါ်ကကြယ်စုံည တွင် ကြယ်စုံသောည နှင့် ကွာခြားချက်ကြီးတစ်ခုရှိသည်။ လူပုံများပင်ဖြစ်သည်။ ပန်းချီကား၏ ညာဘက်ထောင့်ကျကျနားတွင် မြစ်ကမ်းတစ်လျောက် လမ်းလျှောက်နေသော စုံတွဲတစ်ခုကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်းချီကားကို သဘာဝကျကျဖြစ်စေပြီး ရင်မောစေသည်။ ဤပန်းချီကားသည် ကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားလောက် နာမည်မကြီးသော်လည်း သာယာကြည်နူးဖွယ်ညမြင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နာမည်ကြီးလက်ရာ ကြယ်စုံသောည ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အခြေခံခဲ့သောပန်းချီကားတစ်ချပ်လည်း ဖြစ်လေသည်။ == ကဖေးတဲ့ရန့်စ်၏ ညအချိန် == [[File:Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg|left|thumb|ကဖေးတဲ့ရန့်စ်ည]] ‘ကဖေးတဲရန့်စ်ည’ သည်လည်း ၁၈၈၈ ခုနှစ်၌ အားလ်စ်မြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ ကြယ်များပြည့်နေသောကောင်းကင်၏ အနီးအဝေးမြင်ကွင်း (Perspective) ပုံစံအသစ်ကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကြယ်များမှာကိုယ့်အလင်းနှင့်ကိုယ်တည်နေလေသည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ အဝါရောင်တောက်တောက်နံရံသည် ပန်းချီကားကိုလည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်မည့်အစား ပန်းချီကားကြည့်သူ၏အာရုံကို စုပြုံဆွဲဆောင်ထားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ညာဘက်တွင်ရှိသော မြို့၏အမည်းရောင်အရိပ်နှင့် အဝါရောင်နံရံတွင် ကောင်းကင်နှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင်အားပြိုင်နေခြင်းကိုတွေ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားသုံးချပ်သည် လူသန်းပေါင်းများစွာကိုတအံတဩ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ စုတ်ချက်များအောက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော လက်ရာကောင်းများထဲတွင် ကြယ်စုံသောပန်းချီကားများပါဝင်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နေ့တစ်နေ့ လူအုပ်ကြီးများသည် ဗန်ဂိုး၏ မူရင်းလက်ရာများရှိရာ ပြခန်းများသို့ သွားရောက်၍ ပန်းချီကားများမှပေးသော အဓိပ္ပာယ်များကို ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက် အသီးသီးဖြင့် ကြည့်ရှုခံစားလျက်ရှိသည်။ ဗင်းဆင့် ကိုယ်တိုင် ထိုပန်းချီကားများကို မည်ကဲ့သို့ ခံစားရေးဆွဲခဲ့သည်ကို ကျတော်တို့ ဘယ်သောအခါမှသိနိုင်တော့မည်မဟုတ်သော်လည်း ဗန်ဂိုး၏ ကြီးကျယ်သော လက်ရာများသည် လူသားအားလုံးကို ထွေးပွေ့လျက်ရှိဆဲပင်ဖြစ်လေတော့သည်။ == ဗန်ဂိုးနှင့် အာလူးစားသူများ == နူနင်သည် ဗန်ဂိုး၏မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည်။ ဘိုးရင်းနိတ်နယ်တွင် တရားဟောဆရာအဖြစ် မအောင်မြင်ခဲ့၍ သီအို က ဗန်ဂိုးကို အိမ်သို့ပြန်ခေါ်လာကာ အနားယူစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗန်ဂိုးထံ၌ ပန်းချီဆွဲချင်စိတ်သည် ပြင်းပြထက်သန်လျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော် သူသည် အခြေခံပန်းချီဆွဲနည်းကို လားလားမျှ မသိခဲ့။ သူ၏စိတ်အာရုံအတိုင်း ခံစားမှုများကို ကင်းဗတ်စပေါ်တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် လန်ဒန်တွင် ပန်းချီ အရောင်းပြခန်း၌ မန်နေဂျာလုပ်ခဲ့ခြင်းက ပန်းချီကားမျာကို ခံစားနားလည်တတ်စေရန် အထောက်အကူပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မမေ့သင့်သည်က ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲရန်ပြင်းပြသော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူ၏ ပါရမီရှင် လက်ရာကိုပင် ဖြစ်သည်။ [[File:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg|left|thumb|ဗန်ဂိုးနှင့် အားလူးစားသူများ]] သူသည် နူနင်တွင် ပန်းချီတစ်နေ့တစ်ကားမျှ ဆွဲသည်။ ပုံများအားလုံးကိုသဘောမကျ။ အချိုးအစားမမှန်။ ဆိုလိုရင်းကိုမထိဟု သူမြင်သည်။ သူ နူနင်တွင်ပျော်သည်။ လယ်သမားများ၊ ရက်ကန်းသမားများကို ပန်းချီဆွဲရသည်ကို သူပျော်သည်။ လယ်သမားများအနက် ဒီဂရု တို့မိသားစုနှင့် အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်နေ့ ဒီဂရု ၏ သမီး၌ကိုယ်ဝန်ရှိလာသည်။ အရပ်က ဗန်ဂိုးအားဝိုင်းစွပ်စွဲကြသည်။ ဗန်ဂိုးကလည်း သူမဟုတ်ဘဲ တာဝန်မယူနိုင်။ ဤသို့ဖြင့် အားလုံးကရှောင်ပယ်လာသောကြောင့် နူနင်တွင် သူနေရန်ခက်ခဲလာသည်။ သူတစ်ယောက်တည်းက အကြောင်းမဟုတ်။ သူ့အိမ်၊ သူ့မိသားစုကိုပါ အရပ်က ဝိုင်းပယ်လာသောကြောင့် ဗန်ဂိုးလည်း ပါရီသို့ ထွက်ရန်ပြင်ရလေတော့သည်။ သူ့ညီ သီအို က ပါရီသို့ခေါ်နေသည်မှာ ကြာပြီ။ နူနင်ကိုသူမခွဲနိုင်သောကြောင့်သာ ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ နူနင်တွင် သူ့အားနှစ်နှစ်ကာကာချစ်ခဲ့သောချစ်သူ၊ သူ့အတွက်နှင့် အဆိပ်သောက်သတ်သေသွားသော ချစ်သူ ရှိနေသည်မဟုတ်လော။ ခုတော့ နူနင်ကို သူခွာရတော့မည်။ ဤတွင် ဗန်ဂိုးသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ တစ်ခုလောက် ကို ပြင်းပြင်းပြပြဆွဲချင်လာသည်။ သူနူနင်တွင် ဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကား ဟုသူလက်ညှိုးထိုးပြချင်သည်။ ထို့ပြင် ယခုလက်ရာများသည် ဗန်ဂိုးလက်ရာစစ်စစ်များဖြစ်သည်။ သူ့အားမည်သူမျှ လွှမ်းမိုးခြင်းမရှိ။ သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသည့် အတိုင်း သူဆွဲသည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းများကိုလည်း သူအလေးမထား။ သိလည်းမသိ။ သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့် အရောင်စပ်ကြည့်သည်။ ဆေးအချိုးအစားများကို ပြောင်းပြီး စပ်ကြည့်သည်။ အရောင်များကို ညတိုင်းစမ်းသပ်ပြီး စပ်ဟပ်ဆွဲကြည့်သည်။ သူသွားရတော့မည့်ရက်ကနီးလာပြီ။ ဗန်ဂိုးသည် သူလိုချင်သော ပုံရအောင် အရူးအမူးဆွဲသည်။ အစားလည်းမစား အိပ်လည်းမအိပ် သူလိုချင်သော ဖမ်းမိချင်သော အရာကိုမရလေ အရူးအမူးဖြစ်လာလေပင်ဖြစ်သည်။ သူသည် နာရီပေါင်းများစွာ မရပ်မနားလုပ်သည်။ ဒီဂရု တို့မိသားစုကလည်း သူ့ကိုနားလည်ပေးကြသည်။ ညစာစားပွဲတွင် ကိုယ်ဟန်ပြထိုင်ပေးကြသည်။ ထမင်းစားပြီးသည့်တိုင် ထိုစားပွဲမှာပင် ထိုင်ရင်းစကားစမြည်ပြောကြသည်။ ဗန်ဂိုးကမူ ဘာသံမှမကြား သူ့ကိုယ်သူဘာတွေ ဆွဲနေမှန်းလည်း သိပုံမရ ကင်းဗတ်နှင့် စုတ်တံအကြားတွင် အရူးအမူးလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ညဆယ်နာရီထိုးသော် ဒီဂရုတို့ အိပ်ပျော်ကုန်သည်။ ဗန်ဂိုးလည်း အလွန်အမင်းပင် ပင်ပန်းလျက်ရှိပြီ။ မနက်ဖြန်သူ နူနင်မှသွားတော့မည်။ သူသည် ပန်းချီကားနှင့် ပစ္စည်းများကိုသိမ်းကာ စတိန်း ( ဒီဂရု သမီး ) အားနမ်း၍နှုတ်ဆက်သည်။ စတူဒီယိုခန်းသို့ပြန်ရောက်သောအခါ ပန်းချီကားကို ကုလားထိုင်တစ်လုံးပေါ်၌တင်သည်။ ဆေးတံတစ်အိုးကို ဆေးကုန်သည် အထိဖွာရင်း ကြည့်သည်။ အချိန်မည်မျှ ကုန်သွားသည်မသိ။ အားလုံးမှားနေပြီဟု သူမြင်သည်။ ပန်းချီကားထဲတွင် သူလိုချင်သည့် အသက်ကိုမမြင်ရသေး။ သူရှုံးရပြန်လေပြီ။ သူသည် ပန်းချီကားကို ဆွဲဖြုတ်ကာ လုံးချေပြီး ထောင့်တစ်ထောင့်သို့ လွှင့်ပစ်လိုက်သည်။ ကင်းဗတ်အသစ်ကို ပြန်ယူ၍ ဆေးများကိုစပ်သည်။ ပြီးတော့ ကုလားထိုင်၌ထိုင်ကာ အလုပ်လုပ်သည်။ သူသည် မြေမှုံများကပ်နေသော အခွံမနွှာရသေးသော အာလူးတစ်လုံးကိုဆွဲသည်။ ညစ်ပတ်ပေရေနေသော စားပွဲခင်း၊ မီးခိုးငွေ့များကပ်ညိနေသော နံရံ၊ ထုတ်တန်း၌တွဲလောင်းကျနေသော မီးအိမ်စသည်တို့ကို ဆွဲသည်။ စတိန်းသည် သူ့အဖေပန်းကန်ထဲသို့ အာလူးပြုတ်များထည့်ပေးနေသည်။ အမေသည် ဘလက်ကော်ဖီကိုငှဲ့ပေးနေသည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူသည် ကော်ဖီခွက်ကို နှုတ်ခမ်းဆီသို့ မယူနေသည်။ အားလုံး၏မျက်နှာများသည် တည်ငြိမ်အေးဆေးခြင်းကို ဖော်ပြနေကြသည်။ နေမြင့်လာပြီ။ အလင်းရောင်သည် စတူဒီယိုခန်းပြတင်းပေါက်မှ ဝင်ရောက်လာသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ခုံပေါ်တွင်ထိုင်နေရာမှ ထလိုက်သည်။ သူ့စိတ်သည် တည်ငြိမ်နေသည်။ အေးဆေးနေသည်။ ဆယ်နှစ်တိတိ စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ရမှုသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့လေပြီ။ သူသည် သူ့လက်ရာကိုကြည့်သည်။ ဝက်ပေါင်ခြောက်၊ မီးခိုးနှင့် အာလူးတို့မှ အခိုးအငွေ့များထွက်နေသည်။ သူသည် တစ်ချက်မျှ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် ပြုံးလိုက်သည်။ သူမိမိရရဖမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီ။ ဘရားဘန့်လယ်သမားသည် ဘယ်တော့မှသေတော့မည်မဟုတ်။ သူသည် ပန်းချီကားကို ကြက်ဥအကာဖြင့် ပွတ်ပေးသည်။ ထို့နောက်ပန်းချီကားများထည့်ထားသော သေတ္တာကို သူ့အမေထံသို့ပို့သည်။ ပြီးတော့ သူ့အဖေအား ဖက်လှဲတကင်းနှုတ်ဆက်ကာ စတူဒီယိုခန်းသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူဆွဲထားသည့် ပန်းချီကားအောက်တွင် “အာလူးစားသူများ” ဟုရေးလိုက်သည်။ ထိုပန်းချီကားကို အရေအတွက် အားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာရှိသော အကောင်းဆုံးပန်းချီကားများနှင့် ရောထည့်ကာ ပါရီမြို့သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး ပါရီ ရောက်သောအခါ ပထမဆုံးခင်မင်သူမှာ ပန်းချီဆရာ လော့ထ်ရက် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ ဂေါ်ဂင်ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးသည်သူငယ်ချင်းများထဲတွင် ဂေါ်ဂင် ကို အခင်မင်ဆုံးဖြစ်လေသည်။ သူသည် ဂေါ်ဂင်နှင့်အတူ အားလ်စ် တွင် ၂ နှစ်ခန့်နေ၍ အတူတူပန်းချီဆွဲခဲ့ကြသည်။ ဂေါ်ဂင်သည် ပါရီတွင် ပန်းချီလောက၌ သူငယ်ချင်းများသူဖြစ်သည်။ ဂေါ်ဂင်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မိုးနေး၊ ဆူးရက်၊ စေဆန်းစသောနောင်တွင် ကျော်ကြားလာမည့် အင်ပရက်ရှင်းနစ်ပန်းချီကို အသက်သွင်းသူများ နှင့် ဗန်ဂိုးရင်းနှီးခွင့်ရကာ ပန်းချီလောက တော်လှန်ရေးတွင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး လည်း တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ခင်မင်ခွင့်ရခဲ့သူများထဲတွင် ပီရီတန်ဂိုင်း ဆိုသူလည်း ပါသည်။ တန်ဂိုင်းသည် အလွန်ထူးဆန်းသော ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သူသည် ပန်းချီစုတ်တံနှင့် ဆေးများစသော ကရိယာများကို ရောင်းသည်။ ပန်းချီပြခန်းလည်း တွဲဖွင့်ထားသည်။ သို့သော် သူ့ဆိုင်မှ ပန်းချီကားများမှာ ပါရီတစ်မြို့လုံး တွင်မည်သူမျှမတင်ရဲ ကြသည့် အင်ပရက် ရှင်းနစ်ကားများချည်းဖြစ်သည်။ တစ်ခါက စေဇန်း၏ သူအကြိုက်ဆုံးပန်းချီကားကို ဝယ်သူတစ်ယောက်လာမေးသည်။ တခြားသူများက ဒေါ်လာ ၆ဝလောက်ရလျှင်ပင် ကပြီးရောင်းကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်သူသည် ဒေါ်လာခြောက်ရာပေးလျှင်ပင် မရောင်းနိုင်ပါဟု ပြောလွှတ်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ပန်းချီကားကို ကြည့်ကာ မျက်ရည်များဝဲနေသည်ကို ဗန်ဂိုးတို့ တွေ့ခဲ့ဖူးလေသည်။ ထိုမျှထိ ပန်းချီကိုချစ်သူတည်း။ သူသည် ပန်းချီဆရာများကို ဆေးများ၊ စုတ်တံများကိုလည်း အကြွေးရောင်းသည်။ ဘယ်တော့မှလည်း ပြန်မတောင်း။ တကယ့် ဘုံဝါဒသမား ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သို့သော်သူ့မိန်းမ မှာမူ ပန်းချီကားများကိုခံစားမရ။ သူ့ယောက်ျားကို နားမလည်။ တစ်ခါက စေဆန်း၏ ပန်းသီးများ ဆိုသောပန်းချီကားကို ပြတင်းပေါက်မှာ ချိတ်ထားသည်။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပုံကိုကြည့်ပြီး လမ်းသွားလမ်းလာများ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ တနေ့ လမ်းသွားတစ်ယောက်က ပန်းသီးပုံကိုသဘောကျပြီး ဈေးဝင်မေးသည်။ တန်ဂိုင်းက မရောင်းချင်။ သို့သော် သူ့မိန်းမက ဖရန့်ငွေ တစ်ရာဟုပြောလိုက်သည်။ ဈေးဝယ်က မဝယ်ချင်။ နှစ်ဆယ်လောက်နဲ့ရမည်ဟု ဈေးဆစ်သည်။ မဒမ်တန်ဂိုင်းက ကတ်ကျေးကိုယူကာ ပန်းသီးငါးလုံးထဲမှတစ်လုံးကို ညှပ်ကာ ဖရန့် နှစ်ဆယ်နှင့် ရောင်းလိုက်လေသည်။ သူတို့လင်မယားအဖြစ်ကိုကြည့်ပြီး ဗန်ဂိုးနှင့် ဂေါ်ဂင်တို့ ရယ်၍မဆုံးနိုင်။ ထို့နောက်ဗန်ဂိုးသည် တန်ဂိုင်း၏ပြခန်းထဲမှ ဂျပန်ပန်းချီကားများကို ကြည့်ကာ အရောင်ယူပုံ၊ အရောင်စပ်ပုံ တို့ကိုမြင်ကာ သဘောကျသွားခဲ့သည်။ ထိုပုံများကိုကြည့်ပြီး လေ့လာချင်သည်။ သို့သော် ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှမပါ၊ ဂေါ်ဂင်ကလည်း အကြွေးလာဝယ်သူ၊ သို့သော် တန်ဂိုင်းသည် ချက်ချင်းပင်စက္ကူနှင့်ထုပ်ပြီး ပန်းချီကား နှစ်ကားကို ဗန်ဂိုးအားလက်ဆောင်ပေးလိုက်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗန်ဂိုး၏ လက်ရာများထဲတွင် ထူးထူးခြားခြား ဂျပန်လက်ရာပန်းချီကား အနည်းငယ်သည် တန်ဂိုင်းကျေးဇူးဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့လေသည်။ <ref>မောင်ထွန်းသူ၏ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး</ref> == ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတ်သေပြီးမှ နာ‌မည်ကျော်တဲ့ ပန်းချီဆရာ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ပထမဦးဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သော ခေတ်သစ် အနုပညာသမားများထဲတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သော်လည်း သူ ရှင်သန်နေစဉ် အတောအတွင်းမှာ လူများက သူနှင့် သူ့အနုပညာတို့ကို နားမလည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဆင်းဆင်းရဲရဲ ဘဝနှင့် နေထိုင်ပြီး မပျော်မရွှင် ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ရသည်။ ယနေ့တွင် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီကား တချပ် ရောင်းဈေးသည် ဒေါ်လာငွေ သန်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။ သို့သော် သူ သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ် မည်သူ တဦးတယောက်ကမျှ သူ့အနုပညာကို မဝယ်ယူချေ။ ဗန်ဂိုးသည် အနုပညာ တခုတည်းကို လုပ်ကိုင်ရာတွင် အလွန့်ကို ထူးချွန်သည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းကို ကိုယ့်ဘာသာ သင်ယူသည်။ တစုံတရာကို ရေးဆွဲလျှင် စားသောက်ဆိုင် ဟင်းလျာ စာရွက်များ၊ စာအုပ်များနှင့် စာရွက်အစအနများကို ရှာသည်။ ၁၈၈၁ တွင် အနုပညာကို စတင်လေ့လာသည်။ ပထမဆုံး ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဘရပ်ဆဲလ် သွားသည်။ နောက် ပြင်သစ်သွားသည်။ အစောဆုံး ပန်းချီကားများသည် ဟော်လန်ရှိ နွမ်းပါးသူများအကြောင်း ဆွဲထားသော အနက်ရောင် ပန်းချီကားများ ဖြစ်ကာ၊ ပန်းချီကားထဲမှ လူများသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေကြသည်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပြင်သစ် သို့ သွားရောက်သောအခါ တောက်ပသည့်အရောင်များကို ရွေး၍ ဆွဲပြီး ပန်းချီကားမှာ စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်နေမှုကို ပြသနေသည်။ သူ့ဘဝတွင် အမြဲတမ်း သာမန်အရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများကိုသာ ဆွဲလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ သူ့အိပ်ခန်း ကုလားထိုင် တလုံး၊ သို့မဟုတ် ပန်းပွင့်အချို့တို့သာ ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ ဆိုသကဲ့သို့ ကျေးလက်သို့ သွားပြီး၊ ငှက်များ၊ ပန်းပွင့်များနှင့် လယ်ကွင်းများကို ‌ဆွဲလေ့ရှိသည်။ အခြား ပန်းချီဆရာများ ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများနှင့် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများက အလွန့်ကို ကွာခြား၍ လူတွေက သူ့ပန်းချီကားကို မနှစ်သက်။ နေရာ တနေရာကို ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ မကြာခဏ ပန်းချီကားများ ထားခဲ့ရပြီး လူတွေက တွေ့သော်၊ ထင်းဆိုက်ပစ်ကြသကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း သုံးပစ်လိုက်သည်။ ပန်းချီကားများကို သူ ရောင်းချ မရတော့၍ သူ့တွင် ငွေကြေး မရချေ။ မကြာခဏပင် အစားအသောက် မစားရချေ။ သူ့ငွေများကို ကင်းဗတ်စများ၊ ဆေးများ၊ စုတ်တံများ၊ ပန်းချီကားဘောင်များ ဝယ်ရန် သုံးသည်။ သူ့မှာ ရှိသော အဝတ်အစားများကိုလည်း မရှိဆင်းရဲသားများအား ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ သူ့တွင် ထူးဆန်းသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ စိတ်သဘောထားများ ရှိပြီး၊ သူက မဟုတ်တာ မမှန်တာ ပြောဆိုရခြင်းနှင့် ငြင်းခုံရခြင်းကို သဘောကျသည်။ အချို့က သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်သည်။ အချို့က ရယ်စရာ သဘောထားသည်။ ကလေးများက လမ်းတွင်တွေ့လျှင် ရရာပစ္စည်းများနှင့် ကောက်ပေါက်သည်။ သူ့ကို နာမည်အမျိုးမျိုး တပ်ခေါ်သည်။ အနုပညာပစ္စည်း ရောင်းချသော ညီဖြစ်သူ သီအိုသာလျှင် စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေ တဦး ဖြစ်သည်။ သူက သူ့အစ်ကို ဗန်ဂိုးသည် ပါရမီရှင်ဟု ယုံကြည်သည်။ ငွေများ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ပန်းချီ ဆက်ဆွဲရန် အားပေးသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဘဝနောက်ဆုံး နှစ်နှစ်တာ ကာလကို ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးနေစဉ် အတောအတွင်း ပန်းချီကားပေါင်း ၂၀၀ နီးပါး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ တွင် ပန်းချီဆရာ ပေါလ်ဂေါ်ဂင်က သူနှင့် လာနေသည်။ တညသ၌ ထိတ်လန့်စရာ‌ ကောင်းလောက်အောင် ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ကာ၊ ဗန်ဂိုးက သင်တုန်းဓားတလက် ကိုင်ပြီး၊ ဂေါ်ဂင်ကို လမ်းထဲ လိုက်ထိုးသည်။ သူသည် အိမ်ပြန်ပြီး ဘယ်ဘက် နားရွက် တဖက်ကို ဓားဖြင့် လှီးလိုက်ရာ သွေးထွက်လွန်၍ သေလုနီးပါး ဖြစ်သည်။ သူသည် စိတ်ကျန်းမားရေး ဆေးရုံသို့ သွား၍ ဆေးရုံတက် ကုသနေစဉ် ပန်းချီကား များ ရေးဆွဲသည်။ သူ့ဘဝ၏ နောက်ဆုံး ရက် ၂၀ အချိန်အတွင်း နေ့စဉ် ပန်းချီဆွဲသည်။ ကြယ်‌စုံသောည ပန်းချီကားသည် ဆေးရုံရှိ သူ့အခန်း ပြတင်းပေါက်ကနေ မြင်ရသော ကောင်းကင် မြင်ကွင်းကို ဆွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး ၁၈၉၀ ဇူလိုင် ၂၇ တွင် သေနတ်ဖြင့် အဆုံးစီရင်သည်။ ကွယ်လွန်ပြီး ၂ ရက်အကြာ သူ့အသက် ၃၇ ပြည့်သည်။ အစ်ကို ဆုံးသည့်အတွက် သီအိုသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ရပြီး၊ နောက်ခြောက်လအကြာတွင် နာမကျန်းဖြစ်၊ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် ၃၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ သီအို၏ ‌ဇနီး မုဆိုးမ ဂျိုဟန်နာက ဗန်ဂိုး၏ ကျော်ကြားလာမည့် ပန်းချီကားများကို ခက်ခဲစွာ ထိန်းသိမ်းရသည်။ ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရောက်ခါနီးမှ ကမ္ဘာတည်သ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားမည့် အနုပညာရှင်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ဗန်ဂိုးကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများကို ကမ္ဘာကျော် အနုပညာပြတိုက်များတွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကာ၊ "ကြယ်စုံသောည"၊ "နေကြာပန်းများ"၊ "ဆိုက်ပရပ်စ်လမ်း"နှင့် "အာလူးစားသူများ" ပန်းချီကားတို့သည် ယခုအခါ တချပ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ရာချီ၍ တန်ဖိုး ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=ရဲကျော်မြင့်|title=ကမ္ဘာကျော်(၃၃)ဦး အနှစ်ချုပ်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၉|date=မတ်လ၊ ၂၀၁၇}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဒတ်ချ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ]] {{Lifetime|၁၈၅၃|၁၈၉၀}} bnplsiog4omp6q6dqx77w9ooj997w73 1038727 1038708 2026-06-16T00:28:44Z ~2026-34916-63 144403 1038727 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox artist | name = Vincent van Gogh | image = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg | caption = Self-Portrait, 1887, Art Institute of Chicago | alt = A head and shoulders portrait of a thirty something man with a red beard facing to the left | birth_name = Vincent Willem van Gogh | birth_date = ၃၀ မတ် ၁၈၅၃ | birth_place = Zundert, Netherlands | death_date = {{Death date and age|df=yes|1890|7|29|1853|3|30}} | death_place = Auvers-sur-Oise, France | nationality = ဒတ်ချ်လူမျိုး | training = Anton Mauve | field = [[ပန်းချီ]]၊ [[ပုံဆွဲခြင်း]] | works = ''[[The Starry Night|Starry Night]]'', ''[[Sunflowers (Van Gogh series)|Sunflowers]]'', ''[[Bedroom in Arles]]'', ''[[Portrait of Dr. Gachet|Portrait of Dr Gachet]]'', ''[[Sien (Van Gogh series)|Sorrow]]'' | movement = Post-Impressionism }} '''ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး''' ({{lang-en| Vincent Willem van Gogh}}) သည် အရောင်ဖြင့် စကားပြောသူဖြစ်သည်။ သူ၏စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်ဖြင့်ဖော်ပြသူဖြစ်သည်။ အရောင်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သူတစ်ယောက်ဟု ပြောလျှင်လည်း မှားမည်မဟုတ်ပါ။ တိုတိုနှင့် လိုရင်းကို ပြောရပါက ဗန်ဂိုးသည် သူ၏ရင်တွင်းခံစားချက်များကို အရောင်များဖြင့်စကားပြောသည့် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုးဖြစ်သည်။ သူ့အား ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ယခုလက်ရှိမှ ပြန်ရေတွက်ပါက သူသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်က လူဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး[[ပန်းချီ]]ကား တစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားခဲ့သည်မှာ ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ သူကွယ်လွန်စဉ်က သူ့အသက်မှာ ၃၇ နှစ်မျှသာရှိသေးသည်။ ယခုဆိုလျှင် သူကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဤမျှ နှစ်တွေကြာလာသော်လည်း ဗင်ဂိုး၏နာမည်မှာ မသေသေးပါ။ သူ၏ အလွန်အမင်း ထက်သန်ပြင်းပြသော စိတ်ခံစားမှုများကို ဖော်ပြနေသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ထိတိုင် လူများ၏ စိတ်နှလုံးသားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။ အမှန်တော့ ဗန်ဂိုး၏ ထူးခြားသောပါရမီသည် ယနေ့ခေတ် ပန်းချီလောကအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချပေးနိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည်ဟု ပန်းချီပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ ယင်းအဆိုကို ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးမှ တည်ရှိလာခဲ့သည် မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများက နားလည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုအသိ ထိုအမြင်များကို ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကလည်း လက်ခံနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာများသည် ဗင်ဂိုးရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြား ( ဗန်ဂိုးသည် ပန်းချီကားပေါင်း ၁၆၀ဝ ကျော်မျှရေးဆွဲသွားခဲ့သည်။) နှင့် ဗန်ဂိုး၏ ကြေကွဲစရာဘဝ ဇာတ်ကြောင်းကို အလွန်တအံ့တဩ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ တတိယမျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကတော့ သူ့လက်ရာများသည် ပန်းချီလောကမှ လိုက်မမှီနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခဲ့ရုံသာမက ယင်းလောက၏ အသိအမြင် အယူအဆများကိုပါ တိုးတက် ကျယ်ပြန့် နက်ရှိုင်းသွားသည်အထိ တွန်းအားပေးခဲ့သည်ဟုပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြလေသည်။ “အဲဒီပန်းချီကားတွေကို ဗင်ဂိုးရေးဆွဲချိန်မှာ လူ့လောကကြီးမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ဖူး၊ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ ထိတ်လန့်စရာတွေ၊ စိတ်ချောက်ချားစရာတွေနဲ့ အံ့ဩတုန်လှုပ်စရာတွေ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုပါ။ အဲဒီအခြေအနေဆိုးတွေက လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြောင်းလဲပစ်နေပါတယ်။ အဲဒီကာလကြီးမှာ အတိုင်းအဆမသိနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားတဲ့ အထီးကျန်မှုကြီးဟာ တည်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဗင်ဂိုးဟာ အဲဒီ အထီးကျန်မှုကြီးကို တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်ခံစားရင်း အဲဒီ ပန်းချီကားတွေကို ရေးဆွဲသွားခဲ့တာပါ။ ကျတော်တို့ကတော့ အဲဒီပန်းချီကားအားလုံးကို ဗန်ဂိုးရဲ့ ခံစားမှုပန်းချီကားတွေလို့နားလည် သိမြင်ထားကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီခံစားမှုပန်းချီတွေဟာ ဒီနေ့ကျတော်တို့ခေတ်ရဲ့ ကံကြမ္မာတွေကို ဖော်ဆောင်ထားတဲ့ အရာတွေဖြစ်လာခဲ့ပါတော့တယ် ” ဟု ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာတို့က ဆိုခဲ့ကြလေသည်။ == ဗန်ဂိုး၏ဘဝခရီး == ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပရိုတက်စတင့် ဘာသာဝင် မိဘများမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ့အဖေသည် နယ်မြေသင်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ သူတို့မျိုးနွယ်ထဲတွင် ဘုန်းတော်ကြီးအများအပြားရှိခဲ့သည်။ မိသားစုထဲတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သော ဗင်ဂိုးသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ့ဦးကြီးပိုင်သော ပန်းချီအရောင်းပြခန်းတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်။ အသက်၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းဒေသသို့ သွား၍ တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့လေသည်။ သူသည်အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ငတ်ပြတ်မှုများကို ကြည့်ကာ များစွာစိတ်ထိခိုက် ကြေကွဲခဲ့သည်။ အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲ ဒုက္ခများကိုကြည့်၍ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် အယူအဆများသည် သိသိသာသာပင်ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေသည်။ လက်တွေ့ဘဝတွင် တရားဟောဆရာဖြစ်သောသူကိုယ်တိုင်က အဆင်းရဲခံ အငတ်အပြတ်ခံကာ ကူညီစောင့်ရှောက်မှုပြုမှုကသာလျှင် အမှန်ကန်ဆုံးသော ဘာသာရေးခံယူချက် ဖြစ်သည်ဟု သူယူဆခဲ့သည်။ သို့မှပါလည်း ဘုရားသခင်ကို အမှန်တကယ်ယုံကြည်သက်ဝင် ချစ်ခင်ကြည်ညိုရာရောက်သည်ဟု ယူဆခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သူ့အထက်မှ အပေါ်ယံရွှေမှုံကျဲ၍ အထဲကနောက်ချေးခံထားသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဗန်ဂိုး၏အကြားတွင် အယူအဆကွဲပြားသည့် အမြင်မတူမှုများပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ သူ့အထက်မှ ဘုန်းကြီးများက သူ့အား အစွန်းရောက်ဘာသာရေးသမား ဟုအမည်တပ်ကာ တရားဟောဆရာအလုပ်မှ ထုတ်ပြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည်ပန်းချီစဆွဲခဲ့လေသည်။ သူပန်းချီစဆွဲချိန်မှာ သူ့အသက်မှာ ၂၇ နှစ်ပင်ရှိနေလေပြီ။ ဗင်ဂိုးသည် သူ၏အချစ်ဆုံးနှင့် သူ့အားအချစ်ဆုံးဖြစ်သော ညီငယ်သီအို၏ ထောက်ပံ့ငွေအပေါ် အမှီပြုကာ အစားဆင်းရဲ ခြင်း၊ အဝတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ အနေဆင်းရဲခြင်း စသည့် ဒုက္ခများကို ခါးစည်းခံပြီး သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသမျှကို ကင်းဗတ်စပေါ်၌ အရောင်နှင့် တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲသောကာလသည် ဆယ်နှစ်မျှသာရှိခဲ့သော်လည်း သူရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပန်းချီကားများမှာ ၁၆၀ဝ ကျော်မျှ ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဗင်ဂိုးသည်ရေးဆွဲပြီးသမျှ ပန်းချီကားအားလုံးကို သူ့ညီသီအိုထံသာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူ့ပန်းချီကားများကို ကြိုက်သူမှာ သူ့ညီသီအို တစ်ယောက်တည်းသာရှိခဲ့လေသည်။ သူ့ပန်းချီကားများကို ဝယ်မည့်သူလည်း တစ်ဦးမျှ မရှိခဲ့ချေ။ သူမကွယ်လွန်မှီ နောက်ဆုံးနှစ် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ကျခါမှ သူ့မိတ်ဆွေ ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက်က သူ့ပန်းချီကားတစ်ကားကို ဒေါ်လာ ၈ဝ ပေး၍ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ [[File:Vincent Van Gogh 0016.jpg|left|thumb|ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်]] ထိုပန်းချီကားမှာ “ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်” ဟုအမည်ပေးထားသည့် ပန်းချီကားဖြစ်သည်။ ထိုကားသည် တစ်ယောက်လက်မှ တစ်ယောက်သို့ အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပန်းချီလေလံပွဲတစ်ခုတွင် ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၌ ဒေါ်လာငွေ ၁.၃ သန်းနှင့် ထိုပန်းချီကားကို ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများသည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ တန်သော အဖိုးတန်ရတနာများ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၁ နွေဦးပေါက်တွင် ဘရွတ်ကလင်းပြတိုက်၌ ဗင်းဆင့်ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကား ၁၁၄ ကားကို သီတင်းရှစ်ပတ်ကြာ ပြသခဲ့သည်။ ယခင် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမြို့ ၌ ပြသခဲ့ကစဉ်လိုပင် လူအများဆုံး လာရောက် ကြည့်ရှုသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ပြတိုက်မှူး သောမတ်စ် အက်စ် ဘူချ်နာအား ပြပွဲတွင် လူများရသည့်အကြောင်းက ဘာကြောင့်ပါလဲဟု သတင်းထောက်များက မေးမြန်းခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါ သောမတ်စ်က “ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်က ဒဏ္ဏာရီ ပုံပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်လို့ ကျတော်ထင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ကြောင်းကတော့ သူ့ရဲ့လက်ရာပန်းချီကားတွေဟာ ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ ခေတ်မီရှင်သန်နေတုန်းမလို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟုအဖြေပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူက ဆက်၍ “သူ့ခေတ်သူ့အချိန်က တည်ရှိခဲ့တဲ့ ပန်းချီလောကက သူ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေမယ့် သူရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ပန်းချီကားမှန်သမျှကို သူမရှိတော့တဲ့ နောက်ပိုင်းကာလမှာ အသိအမှတ်မပြုလို့ မရတော့ပါဘူး။ အခုဆိုရင် သူ့ပန်းချီကားတွေဟာ သူ့ဘဝလိုပဲ လူအများရဲ့ စိတ်ကို ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ လှုပ်ရှားစေခဲ့ပါတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ ခံစားနေရသမျှတွေကို မမိ မိအောင် အပြင်းအထန် ခံစားပြီး စုတ်ချက်တင်ထားတဲ့ ကားတွေမို့ပါ။ သူ့ကားတွေထဲမှာရှိနေတဲ့ သူ့ခံစားမှုတွေရဲ့ပမာဏကို ချက်ချင်းသိရှိခံစားလို့ရနေလို့ပါ” ဟု ပြန်ပြောခဲ့လေသည်။ တကယ်တော့ ဗင်ဂိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြမိုဒယ်လ်မငှားနိုင်၍ သူ့ရှုးဖိနပ်စုတ်ကြီးကိုမျက်စိရှေ့ထားကာ ပုံပေါင်းအမြောက်အမြားကို ရေးဆွဲခဲ့ရရှာသော ပန်းချီဆရာဖြစ်လေသည်။ သူ့ရုပ်သူ မှန်ထဲပြန်ကြည့်ပြီး ပုံပေါင်း ၄ဝ ကျော်ရေးဆွဲခဲ့ရသော ပန်းချီဆရာလည်းဖြစ်သည်။ သူအသက်ရှင်စဉ်က ဗန်ဂိုးသည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က သူ့အားဖိစီးနှိပ်စက်နေကြသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများ၊ သူ့ရင်တွင်းခံစားချက်များနှင့် သူရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားများ အကြောင်းကို သူ့ညီသီအိုထံ စာပေါင်းအမြောက်အမြား ရေးသား၍ရင်ဖွင့်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုပေးစာများသည် သူ့ဘဝ၊ သူ၏နက်ရှိုင်းသော ခံစားချက်များနှင့် အတွေးအမြင်များကို အံ့ဩတသဖွယ် ဖြစ်အောင်ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာများဖြစ်လေသည်။ တစ်ကြိမ်တွင် ဗန်ဂိုးက သူ့ပေးစာတစ်စောင်ထဲ၌ “ကိုယ်ဟာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်တိတိ လမ်းလျှောက်နေခဲ့ပြီးပြီ။ အဲဒီအတွက် ကျေးဇူးတင်တဲ့အနေနဲ့ အမှတ်တရ စုဆောင်းသိမ်းဆည်းထားနိုင်မယ့် ပစ္စည်းတချို့ ထားခဲ့ချင်တယ် ငါ့ညီရယ်” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်နှင့် ဖော်ပြထားသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ကမ္ဘာအား စကားပြောလျက်ရှိသည်။ သူ့ညီထံ ရေးခဲ့သည့်စာများထဲမှ သူ့စကားမှန်ကန်ကြောင်းကို ထိုအချက်က သက်သေခံလျက်ရှိသည်။ == ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သူ == ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ အများအတွက် ကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်၊ ကောင်းသော စေတနာ၊ ကောင်းသော မေတ္တာဖြင့် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူဖြစ်သည်။ သူတစ်ဦးတည်း အကျိုးရှိခြင်းကို သာကြည့်၍ အများဒုက္ခရောက်အောင် နစ်နာအောင်၊ အကျိုးပျက်ပြားအောင် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားရခြင်းမဟုတ်ပါ။ တကယ်တော့ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူများ ( ပထမအမျိုးအစားကိုဆိုလိုသည်။) ၏ဘဝသည် အဆင်မပြေတတ်ပါ။ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်းရှိတတ်သည်။ ဆင်းရဲ ဒုက္ခပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။ သို့တစေလည်း သူတို့၏ ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသမျှသည် လူ့လောကကြီးကိုတော့ တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်းဖြင့် အကျိုးပြုတတ်သည်။ ဗင်ဂိုးက သူမသေခင် သူ့အချစ်ဆုံးညီ သီအိုထံသို့ “အကို့ရဲ့ အနာဂတ်ဘဝဟာ မှောင်မိုက်လာနေတယ်။ အစ်ကို့ဘဝရဲ့ ရှေ့အလားအလာကို စိတ်ချမ်းမြေ့ စွာနဲ့ မှ မျှော်ကြည့်လို့ မရနိုင်တော့ဘူး။ အစ်ကို့ရဲ့ ဘဝဟာ အမြစ်ကဆုပ်ကိုင်ပြီး လှုပ်တာကို ခံနေရပြီ။ အစ်ကိုလှမ်းနေတဲ့ ခြေလှမ်းတွေက မမှန်တော့ဘူး” ဟုရေးခဲ့သည်။ သူရေးခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး၏ ဘဝအဆုံးသတ်ရပုံသည် မလှပနိုင်ခဲ့ရှာပေ။ သို့သော်လည်း သူ့ပန်းချီကားများကတော့ ယနေ့အချိန်ထိ လှပနေဆဲ၊ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်ထိ လူအများကိုလည်း အကျိုးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သူ၏ပန်းချီကားများကို ခံစားကြည့်ကြပါ။ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားခဲ့ပြီး လူ့လောကကိုအကျိုးပြုသွားသည့် စစ်မှန်သော အနုပညာရှင် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး၏ ဘဝကို မြင်ရတွေ့ရ၊ သိရှိနားလည်လာကြရပါလိမ့်မည်။ ဗန်ဂိုး၏ နာမည်ကြီးပန်းချီကားသည် `ကြယ်တွေစုံတဲ့ည´ ဖြစ်သည်။ ဒီပန်းချီကားကို သူစိတ်ကျန်းမာရေး ဆေးရုံတက်နေတုန်းက အခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ ကောင်းကင်ကြီးကို သံတိုင်တွေ ကြားကနေကြည့်ပြီး ရေးဆွဲခဲ့ရတာ ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးရဲ့ ပန်းချီကားတွေထဲက ကျွန်တော် အနှစ်သက်ဆုံးပန်းချီကားလည်းဖြစ်သည်။ [[File:VanGogh-starry night ballance1.jpg|thumb|ကြယ်တွေစုံတဲ့ည]] ညရဲ ကောင်းကင်တွင် လှည့်ပတ်နေသော တိမ်တိုက်များရှိလေသည်။ ကြယ်များမှာ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်လေးများနှင့် တောက်ပလျက်ရှိလေသည်။ ထို့ပြင် မီးအိမ်ပုံလမင်းကြီးပါဝင်လေသည်။ ထိုပုံများကို ဗန်ဂိုးက အကျယ်ချဲ့ ခံစားပြီး အရောင်များပိုသုံးပြီးဆွဲထားသော်လည်း ထိုမြင်ကွင်းမှာ ကျတော်တို့ အားလုံးနှင့် ရင်းနှီးပြီးသား မြင်ကွင်းမျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တစ်ယောက်ချင်းဆီ၏ ခံစားချက်များ ရှိနေပါက တိုက်ဆိုင်ပါက ပိုပြီးမြင်သာ ခံစားတတ်မည်ဖြစ်သည်။ ဗင်ဂိုးဆွဲထားသော တိမ်တိုက်များ၏ ကောက်ကြောင်းကွေးကွေးများသည် ပန်းချီကားကိုကြည့်သူကို ကင်းဗတ်စအနှံကို လိုက်လံကြည့်ရှုသွားမိစေလေသည်။ ထိုနောက် ကြယ်ကလေးများကို အရောင်စက်လေးများနှင့် ရေးသည်။ အဓိကဆိုလိုရင်းဖြစ်သော ကြယ်ကလေးများကိုအားလုံးမြင်အောင်ကြည့် မိစေရန် ဗန်ဂိုးက တိမ်တိုက်များနှင့် လည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်လေသည်။ လိမ့်နေသော တောင်ကုန်းများ၏အောက်တွင်မူ မြို့လေးတစ်မြို့ ရှိလေသည်။ ထိုမြို့၏ ပုံမှာ ပန်းချီကားတည်ဆောက်ပုံထဲမှ စီးထွက်လာသော ငြိမ်းချမ်းလှသောအနှစ်သာရ ဖြစ်လေသည်။ အေးမြလှသော အရောင်ရင့်ရင့်ထူထူများနှင့်ဆွဲထားသော အိမ်လေးများနှင့် မီးရောင်တောက်နေသော ပြတင်းပေါက်ကလေးများသည် ကျတော်တို့၏ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ညအချိန်တွင် ကြယ်ရောင်တောက်သော ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ခဲ့ရသော အချိန်ကို ပြန်ပြီးသတိရအောင်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ရှိလေသည်။ မြို့၏ အဓိကကျသောအချက်မှာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပုံဖြစ်လေသည်။ အိမ်သေးသေးလေးများကို အုပ်မိုးနေပုံက ခိုင်မာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုကိုဖော်ပြနေသည်။ ထို့ပြင်အရွယ်အစားကလည်း ပန်းချီကားကြည့်သူကို စွဲဆောင်သွားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ ဘယ်ဖက်တွင်မူ အနက်ရောင်ရင့်ရင့်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော တသီးတခြားဖြစ်နေသော ပုံသဏ္ဏန် တစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုသဏ္ဏာန်၏ အရွယ်အစားမှာ ပုံထဲမှ တခြားအရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်လျှင် ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ ပြောင်မြောက်လှပေသည်။ ကောက်ကွေးသော စုတ်ချက်များသည် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်လျက်ရှိသလို ပန်းချီကားအား ခံစားမှုကိုလည်း ပို၍နက်ရှိုင်းအောင် ခံစားမိစေလေသည်။ ပြောရမည်ဆိုလျှင် တောင်ကုန်းများမှအစ ခြုံပုတ်များအထိ ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ အမျိုးစုံလင်လှပြီး ဝေဖန်ခံစားဖို့ရန် ကျယ်ဝန်းလှပေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ (၁၈၇၆ - ၁၈၈၀) နှစ်များအတောအတွင်းတွင် သူ့ဘဝ၏ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများ၊ ကြမ်းတမ်းမှုများကို သူဖော်ပြချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ ( ဗန်ဂိုးသည် ဘယ်လ်ဂျီယံတွင် တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့ )ကို ဤပန်းချီကား၏ ကြယ်ဆယ့်တစ်လုံးတွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟုပြောကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သမ္မာကျမ်းစာ အပိုဒ် ၃၇၊ ၉ တွင်ရေးထားသော စာကြောင်းမှာ သူသည်လည်း အိပ်မက်နောက်တစ်ခု မက်မြင်လေ၏။ သူ၏နောင်တော်အား ပြောလေ၏။ “နားထောင်လော့ ငါသည်နောက်ထပ်အိပ်မက်တစ်ခုကို မက်မြင်ခဲ့ပြန်လေပြီ။ နားထောင်လော့။ နေမင်းကြီးနှင့် လမင်းကြီး နှင့် ကြယ်မင်းဆယ့်တစ်လုံးအားလုံး ငါ့ကိုနာခံကြလေပြီ။” ထိုဘာသာရေးအယူအဆမှာ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗန်ဂိုး၏ ကြယ်စုံသောကောင်းကင်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည့် တစ်ခုမကသော ပန်းချီကားများအနက် အားလ်စ် တွင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်ဆွဲခဲ့သော ရုန်းမြစ်တွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသော ကြယ်များကိုရေးဆွဲထားသည့် ဤပန်းချီကားကို ဗန်ဂိုးက အမြဲဂုဏ်ယူလေ့ရှိသည်။ ဗန်ဂိုးကြယ်များထူးခြားချက်မှာ ကြယ်များကိုဝန်းရံလျက်ရှိသော အလင်းစက်ဝိုင်းကိုယ်စီရှိခြင်းဖြစ်သည်။မြို့ဆီမှအလင်းရောင်များသည် မြစ်ပြင်တွင် အရိပ်ကျလျက်ရှိသည်။ ထိုအလင်းရောင်များသည်လည်း ပန်းချီကားအနှံ့ကို လှည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားပြန်လေသည်။ ပန်းချီကားထဲမှ ပုံရိပ်များ၊ ဖွဲ့စည်းထားပုံများသည် ခပ်ဝေးဝေးတွင်ရှိနေပြီး နွေးထွေးသောအလင်းရောင် တောက်တောက်နှင့်ရေးဆွဲထားသည်။ ရုန်းပေါ်ကကြယ်စုံည တွင် ကြယ်စုံသောည နှင့် ကွာခြားချက်ကြီးတစ်ခုရှိသည်။ လူပုံများပင်ဖြစ်သည်။ ပန်းချီကား၏ ညာဘက်ထောင့်ကျကျနားတွင် မြစ်ကမ်းတစ်လျောက် လမ်းလျှောက်နေသော စုံတွဲတစ်ခုကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်းချီကားကို သဘာဝကျကျဖြစ်စေပြီး ရင်မောစေသည်။ ဤပန်းချီကားသည် ကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားလောက် နာမည်မကြီးသော်လည်း သာယာကြည်နူးဖွယ်ညမြင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နာမည်ကြီးလက်ရာ ကြယ်စုံသောည ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အခြေခံခဲ့သောပန်းချီကားတစ်ချပ်လည်း ဖြစ်လေသည်။ == ကဖေးတဲ့ရန့်စ်၏ ညအချိန် == [[File:Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg|left|thumb|ကဖေးတဲ့ရန့်စ်ည]] ‘ကဖေးတဲရန့်စ်ည’ သည်လည်း ၁၈၈၈ ခုနှစ်၌ အားလ်စ်မြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ ကြယ်များပြည့်နေသောကောင်းကင်၏ အနီးအဝေးမြင်ကွင်း (Perspective) ပုံစံအသစ်ကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကြယ်များမှာကိုယ့်အလင်းနှင့်ကိုယ်တည်နေလေသည်။ ဤပန်းချီကားတွင်မူ အဝါရောင်တောက်တောက်နံရံသည် ပန်းချီကားကိုလည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်မည့်အစား ပန်းချီကားကြည့်သူ၏အာရုံကို စုပြုံဆွဲဆောင်ထားလေသည်။ ပန်းချီကား၏ညာဘက်တွင်ရှိသော မြို့၏အမည်းရောင်အရိပ်နှင့် အဝါရောင်နံရံတွင် ကောင်းကင်နှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင်အားပြိုင်နေခြင်းကိုတွေ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားသုံးချပ်သည် လူသန်းပေါင်းများစွာကိုတအံတဩ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး၏ စုတ်ချက်များအောက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော လက်ရာကောင်းများထဲတွင် ကြယ်စုံသောပန်းချီကားများပါဝင်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နေ့တစ်နေ့ လူအုပ်ကြီးများသည် ဗန်ဂိုး၏ မူရင်းလက်ရာများရှိရာ ပြခန်းများသို့ သွားရောက်၍ ပန်းချီကားများမှပေးသော အဓိပ္ပာယ်များကို ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက် အသီးသီးဖြင့် ကြည့်ရှုခံစားလျက်ရှိသည်။ ဗင်းဆင့် ကိုယ်တိုင် ထိုပန်းချီကားများကို မည်ကဲ့သို့ ခံစားရေးဆွဲခဲ့သည်ကို ကျတော်တို့ ဘယ်သောအခါမှသိနိုင်တော့မည်မဟုတ်သော်လည်း ဗန်ဂိုး၏ ကြီးကျယ်သော လက်ရာများသည် လူသားအားလုံးကို ထွေးပွေ့လျက်ရှိဆဲပင်ဖြစ်လေတော့သည်။ == ဗန်ဂိုးနှင့် အာလူးစားသူများ == နူနင်သည် ဗန်ဂိုး၏မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည်။ ဘိုးရင်းနိတ်နယ်တွင် တရားဟောဆရာအဖြစ် မအောင်မြင်ခဲ့၍ သီအို က ဗန်ဂိုးကို အိမ်သို့ပြန်ခေါ်လာကာ အနားယူစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗန်ဂိုးထံ၌ ပန်းချီဆွဲချင်စိတ်သည် ပြင်းပြထက်သန်လျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော် သူသည် အခြေခံပန်းချီဆွဲနည်းကို လားလားမျှ မသိခဲ့။ သူ၏စိတ်အာရုံအတိုင်း ခံစားမှုများကို ကင်းဗတ်စပေါ်တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် လန်ဒန်တွင် ပန်းချီ အရောင်းပြခန်း၌ မန်နေဂျာလုပ်ခဲ့ခြင်းက ပန်းချီကားမျာကို ခံစားနားလည်တတ်စေရန် အထောက်အကူပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မမေ့သင့်သည်က ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲရန်ပြင်းပြသော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူ၏ ပါရမီရှင် လက်ရာကိုပင် ဖြစ်သည်။ [[File:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg|left|thumb|ဗန်ဂိုးနှင့် အားလူးစားသူများ]] သူသည် နူနင်တွင် ပန်းချီတစ်နေ့တစ်ကားမျှ ဆွဲသည်။ ပုံများအားလုံးကိုသဘောမကျ။ အချိုးအစားမမှန်။ ဆိုလိုရင်းကိုမထိဟု သူမြင်သည်။ သူ နူနင်တွင်ပျော်သည်။ လယ်သမားများ၊ ရက်ကန်းသမားများကို ပန်းချီဆွဲရသည်ကို သူပျော်သည်။ လယ်သမားများအနက် ဒီဂရု တို့မိသားစုနှင့် အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်နေ့ ဒီဂရု ၏ သမီး၌ကိုယ်ဝန်ရှိလာသည်။ အရပ်က ဗန်ဂိုးအားဝိုင်းစွပ်စွဲကြသည်။ ဗန်ဂိုးကလည်း သူမဟုတ်ဘဲ တာဝန်မယူနိုင်။ ဤသို့ဖြင့် အားလုံးကရှောင်ပယ်လာသောကြောင့် နူနင်တွင် သူနေရန်ခက်ခဲလာသည်။ သူတစ်ယောက်တည်းက အကြောင်းမဟုတ်။ သူ့အိမ်၊ သူ့မိသားစုကိုပါ အရပ်က ဝိုင်းပယ်လာသောကြောင့် ဗန်ဂိုးလည်း ပါရီသို့ ထွက်ရန်ပြင်ရလေတော့သည်။ သူ့ညီ သီအို က ပါရီသို့ခေါ်နေသည်မှာ ကြာပြီ။ နူနင်ကိုသူမခွဲနိုင်သောကြောင့်သာ ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ နူနင်တွင် သူ့အားနှစ်နှစ်ကာကာချစ်ခဲ့သောချစ်သူ၊ သူ့အတွက်နှင့် အဆိပ်သောက်သတ်သေသွားသော ချစ်သူ ရှိနေသည်မဟုတ်လော။ ခုတော့ နူနင်ကို သူခွာရတော့မည်။ ဤတွင် ဗန်ဂိုးသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ တစ်ခုလောက် ကို ပြင်းပြင်းပြပြဆွဲချင်လာသည်။ သူနူနင်တွင် ဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကား ဟုသူလက်ညှိုးထိုးပြချင်သည်။ ထို့ပြင် ယခုလက်ရာများသည် ဗန်ဂိုးလက်ရာစစ်စစ်များဖြစ်သည်။ သူ့အားမည်သူမျှ လွှမ်းမိုးခြင်းမရှိ။ သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသည့် အတိုင်း သူဆွဲသည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းများကိုလည်း သူအလေးမထား။ သိလည်းမသိ။ သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့် အရောင်စပ်ကြည့်သည်။ ဆေးအချိုးအစားများကို ပြောင်းပြီး စပ်ကြည့်သည်။ အရောင်များကို ညတိုင်းစမ်းသပ်ပြီး စပ်ဟပ်ဆွဲကြည့်သည်။ သူသွားရတော့မည့်ရက်ကနီးလာပြီ။ ဗန်ဂိုးသည် သူလိုချင်သော ပုံရအောင် အရူးအမူးဆွဲသည်။ အစားလည်းမစား အိပ်လည်းမအိပ် သူလိုချင်သော ဖမ်းမိချင်သော အရာကိုမရလေ အရူးအမူးဖြစ်လာလေပင်ဖြစ်သည်။ သူသည် နာရီပေါင်းများစွာ မရပ်မနားလုပ်သည်။ ဒီဂရု တို့မိသားစုကလည်း သူ့ကိုနားလည်ပေးကြသည်။ ညစာစားပွဲတွင် ကိုယ်ဟန်ပြထိုင်ပေးကြသည်။ ထမင်းစားပြီးသည့်တိုင် ထိုစားပွဲမှာပင် ထိုင်ရင်းစကားစမြည်ပြောကြသည်။ ဗန်ဂိုးကမူ ဘာသံမှမကြား သူ့ကိုယ်သူဘာတွေ ဆွဲနေမှန်းလည်း သိပုံမရ ကင်းဗတ်နှင့် စုတ်တံအကြားတွင် အရူးအမူးလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ညဆယ်နာရီထိုးသော် ဒီဂရုတို့ အိပ်ပျော်ကုန်သည်။ ဗန်ဂိုးလည်း အလွန်အမင်းပင် ပင်ပန်းလျက်ရှိပြီ။ မနက်ဖြန်သူ နူနင်မှသွားတော့မည်။ သူသည် ပန်းချီကားနှင့် ပစ္စည်းများကိုသိမ်းကာ စတိန်း ( ဒီဂရု သမီး ) အားနမ်း၍နှုတ်ဆက်သည်။ စတူဒီယိုခန်းသို့ပြန်ရောက်သောအခါ ပန်းချီကားကို ကုလားထိုင်တစ်လုံးပေါ်၌တင်သည်။ ဆေးတံတစ်အိုးကို ဆေးကုန်သည် အထိဖွာရင်း ကြည့်သည်။ အချိန်မည်မျှ ကုန်သွားသည်မသိ။ အားလုံးမှားနေပြီဟု သူမြင်သည်။ ပန်းချီကားထဲတွင် သူလိုချင်သည့် အသက်ကိုမမြင်ရသေး။ သူရှုံးရပြန်လေပြီ။ သူသည် ပန်းချီကားကို ဆွဲဖြုတ်ကာ လုံးချေပြီး ထောင့်တစ်ထောင့်သို့ လွှင့်ပစ်လိုက်သည်။ ကင်းဗတ်အသစ်ကို ပြန်ယူ၍ ဆေးများကိုစပ်သည်။ ပြီးတော့ ကုလားထိုင်၌ထိုင်ကာ အလုပ်လုပ်သည်။ သူသည် မြေမှုံများကပ်နေသော အခွံမနွှာရသေးသော အာလူးတစ်လုံးကိုဆွဲသည်။ ညစ်ပတ်ပေရေနေသော စားပွဲခင်း၊ မီးခိုးငွေ့များကပ်ညိနေသော နံရံ၊ ထုတ်တန်း၌တွဲလောင်းကျနေသော မီးအိမ်စသည်တို့ကို ဆွဲသည်။ စတိန်းသည် သူ့အဖေပန်းကန်ထဲသို့ အာလူးပြုတ်များထည့်ပေးနေသည်။ အမေသည် ဘလက်ကော်ဖီကိုငှဲ့ပေးနေသည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူသည် ကော်ဖီခွက်ကို နှုတ်ခမ်းဆီသို့ မယူနေသည်။ အားလုံး၏မျက်နှာများသည် တည်ငြိမ်အေးဆေးခြင်းကို ဖော်ပြနေကြသည်။ နေမြင့်လာပြီ။ အလင်းရောင်သည် စတူဒီယိုခန်းပြတင်းပေါက်မှ ဝင်ရောက်လာသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ခုံပေါ်တွင်ထိုင်နေရာမှ ထလိုက်သည်။ သူ့စိတ်သည် တည်ငြိမ်နေသည်။ အေးဆေးနေသည်။ ဆယ်နှစ်တိတိ စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ရမှုသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့လေပြီ။ သူသည် သူ့လက်ရာကိုကြည့်သည်။ ဝက်ပေါင်ခြောက်၊ မီးခိုးနှင့် အာလူးတို့မှ အခိုးအငွေ့များထွက်နေသည်။ သူသည် တစ်ချက်မျှ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် ပြုံးလိုက်သည်။ သူမိမိရရဖမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီ။ ဘရားဘန့်လယ်သမားသည် ဘယ်တော့မှသေတော့မည်မဟုတ်။ သူသည် ပန်းချီကားကို ကြက်ဥအကာဖြင့် ပွတ်ပေးသည်။ ထို့နောက်ပန်းချီကားများထည့်ထားသော သေတ္တာကို သူ့အမေထံသို့ပို့သည်။ ပြီးတော့ သူ့အဖေအား ဖက်လှဲတကင်းနှုတ်ဆက်ကာ စတူဒီယိုခန်းသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူဆွဲထားသည့် ပန်းချီကားအောက်တွင် “အာလူးစားသူများ” ဟုရေးလိုက်သည်။ ထိုပန်းချီကားကို အရေအတွက် အားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာရှိသော အကောင်းဆုံးပန်းချီကားများနှင့် ရောထည့်ကာ ပါရီမြို့သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့လေသည်။ ဗန်ဂိုး ပါရီ ရောက်သောအခါ ပထမဆုံးခင်မင်သူမှာ ပန်းချီဆရာ လော့ထ်ရက် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ ဂေါ်ဂင်ဖြစ်သည်။ ဗန်ဂိုးသည်သူငယ်ချင်းများထဲတွင် ဂေါ်ဂင် ကို အခင်မင်ဆုံးဖြစ်လေသည်။ သူသည် ဂေါ်ဂင်နှင့်အတူ အားလ်စ် တွင် ၂ နှစ်ခန့်နေ၍ အတူတူပန်းချီဆွဲခဲ့ကြသည်။ ဂေါ်ဂင်သည် ပါရီတွင် ပန်းချီလောက၌ သူငယ်ချင်းများသူဖြစ်သည်။ ဂေါ်ဂင်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မိုးနေး၊ ဆူးရက်၊ စေဆန်းစသောနောင်တွင် ကျော်ကြားလာမည့် အင်ပရက်ရှင်းနစ်ပန်းချီကို အသက်သွင်းသူများ နှင့် ဗန်ဂိုးရင်းနှီးခွင့်ရကာ ပန်းချီလောက တော်လှန်ရေးတွင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး လည်း တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ခင်မင်ခွင့်ရခဲ့သူများထဲတွင် ပီရီတန်ဂိုင်း ဆိုသူလည်း ပါသည်။ တန်ဂိုင်းသည် အလွန်ထူးဆန်းသော ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သူသည် ပန်းချီစုတ်တံနှင့် ဆေးများစသော ကရိယာများကို ရောင်းသည်။ ပန်းချီပြခန်းလည်း တွဲဖွင့်ထားသည်။ သို့သော် သူ့ဆိုင်မှ ပန်းချီကားများမှာ ပါရီတစ်မြို့လုံး တွင်မည်သူမျှမတင်ရဲ ကြသည့် အင်ပရက် ရှင်းနစ်ကားများချည်းဖြစ်သည်။ တစ်ခါက စေဇန်း၏ သူအကြိုက်ဆုံးပန်းချီကားကို ဝယ်သူတစ်ယောက်လာမေးသည်။ တခြားသူများက ဒေါ်လာ ၆ဝလောက်ရလျှင်ပင် ကပြီးရောင်းကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်သူသည် ဒေါ်လာခြောက်ရာပေးလျှင်ပင် မရောင်းနိုင်ပါဟု ပြောလွှတ်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ပန်းချီကားကို ကြည့်ကာ မျက်ရည်များဝဲနေသည်ကို ဗန်ဂိုးတို့ တွေ့ခဲ့ဖူးလေသည်။ ထိုမျှထိ ပန်းချီကိုချစ်သူတည်း။ သူသည် ပန်းချီဆရာများကို ဆေးများ၊ စုတ်တံများကိုလည်း အကြွေးရောင်းသည်။ ဘယ်တော့မှလည်း ပြန်မတောင်း။ တကယ့် ဘုံဝါဒသမား ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်။ သို့သော်သူ့မိန်းမ မှာမူ ပန်းချီကားများကိုခံစားမရ။ သူ့ယောက်ျားကို နားမလည်။ တစ်ခါက စေဆန်း၏ ပန်းသီးများ ဆိုသောပန်းချီကားကို ပြတင်းပေါက်မှာ ချိတ်ထားသည်။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပုံကိုကြည့်ပြီး လမ်းသွားလမ်းလာများ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ တနေ့ လမ်းသွားတစ်ယောက်က ပန်းသီးပုံကိုသဘောကျပြီး ဈေးဝင်မေးသည်။ တန်ဂိုင်းက မရောင်းချင်။ သို့သော် သူ့မိန်းမက ဖရန့်ငွေ တစ်ရာဟုပြောလိုက်သည်။ ဈေးဝယ်က မဝယ်ချင်။ နှစ်ဆယ်လောက်နဲ့ရမည်ဟု ဈေးဆစ်သည်။ မဒမ်တန်ဂိုင်းက ကတ်ကျေးကိုယူကာ ပန်းသီးငါးလုံးထဲမှတစ်လုံးကို ညှပ်ကာ ဖရန့် နှစ်ဆယ်နှင့် ရောင်းလိုက်လေသည်။ သူတို့လင်မယားအဖြစ်ကိုကြည့်ပြီး ဗန်ဂိုးနှင့် ဂေါ်ဂင်တို့ ရယ်၍မဆုံးနိုင်။ ထို့နောက်ဗန်ဂိုးသည် တန်ဂိုင်း၏ပြခန်းထဲမှ ဂျပန်ပန်းချီကားများကို ကြည့်ကာ အရောင်ယူပုံ၊ အရောင်စပ်ပုံ တို့ကိုမြင်ကာ သဘောကျသွားခဲ့သည်။ ထိုပုံများကိုကြည့်ပြီး လေ့လာချင်သည်။ သို့သော် ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှမပါ။ ဂေါ်ဂင်ကလည်း အကြွေးလာဝယ်သူဖြစ်သည်။ သို့သော် တန်ဂိုင်းသည် ချက်ချင်းပင်စက္ကူနှင့်ထုပ်ပြီး ပန်းချီကား နှစ်ကားကို ဗန်ဂိုးအားလက်ဆောင်ပေးလိုက်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗန်ဂိုး၏ လက်ရာများထဲတွင် ထူးထူးခြားခြား ဂျပန်လက်ရာပန်းချီကား အနည်းငယ်သည် တန်ဂိုင်းကျေးဇူးဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့လေသည်။ <ref>မောင်ထွန်းသူ၏ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး</ref> == ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတ်သေပြီးမှ နာ‌မည်ကျော်တဲ့ ပန်းချီဆရာ == ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုးသည် ပထမဦးဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သော ခေတ်သစ်အနုပညာသမားများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သော်လည်း သူရှင်သန်နေစဉ် အတောအတွင်းမှာ လူများက သူနှင့်သူ့အနုပညာတို့ကို နားမလည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဆင်းဆင်းရဲရဲဘဝနှင့်နေထိုင်ပြီး မပျော်မရွှင်ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ရသည်။ ယနေ့တွင် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီကား တချပ် ရောင်းဈေးသည် ဒေါ်လာငွေ သန်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။ သို့သော် သူသက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကမျှ သူ့အနုပညာကို မဝယ်ယူချေ။ ဗန်ဂိုးသည် အနုပညာတစ်ခုတည်းကို လုပ်ကိုင်ရာတွင် အလွန့်ကို ထူးချွန်သည်။ ပန်းချီဆွဲနည်းကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် သင်ယူသည်။ တစုံတရာကို ရေးဆွဲလျှင် စားသောက်ဆိုင် ဟင်းလျာ စာရွက်များ၊ စာအုပ်များနှင့် စာရွက်အစအနများကို ရှာသည်။ ၁၈၈၁ တွင် အနုပညာကို စတင်လေ့လာသည်။ ပထမဆုံး ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဘရပ်ဆဲလ် သွားသည်။ နောက် ပြင်သစ်သွားသည်။ အစောဆုံး ပန်းချီကားများသည် ဟော်လန်ရှိ နွမ်းပါးသူများအကြောင်း ဆွဲထားသော အနက်ရောင် ပန်းချီကားများ ဖြစ်ကာ၊ ပန်းချီကားထဲမှ လူများသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေကြသည်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပြင်သစ် သို့ သွားရောက်သောအခါ တောက်ပသည့်အရောင်များကို ရွေး၍ ဆွဲပြီး ပန်းချီကားမှာ စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်နေမှုကို ပြသနေသည်။ သူ့ဘဝတွင် အမြဲတမ်း သာမန်အရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများကိုသာ ဆွဲလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ သူ့အိပ်ခန်း ကုလားထိုင် တလုံး၊ သို့မဟုတ် ပန်းပွင့်အချို့တို့သာ ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ ဆိုသကဲ့သို့ ကျေးလက်သို့ သွားပြီး၊ ငှက်များ၊ ပန်းပွင့်များနှင့် လယ်ကွင်းများကို ‌ဆွဲလေ့ရှိသည်။ အခြား ပန်းချီဆရာများ ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများနှင့် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများက အလွန့်ကို ကွာခြား၍ လူတွေက သူ့ပန်းချီကားကို မနှစ်သက်။ နေရာ တနေရာကို ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ မကြာခဏ ပန်းချီကားများ ထားခဲ့ရပြီး လူတွေက တွေ့သော်၊ ထင်းဆိုက်ပစ်ကြသကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း သုံးပစ်လိုက်သည်။ ပန်းချီကားများကို သူ ရောင်းချ မရတော့၍ သူ့တွင် ငွေကြေး မရချေ။ မကြာခဏပင် အစားအသောက် မစားရချေ။ သူ့ငွေများကို ကင်းဗတ်စများ၊ ဆေးများ၊ စုတ်တံများ၊ ပန်းချီကားဘောင်များ ဝယ်ရန် သုံးသည်။ သူ့မှာ ရှိသော အဝတ်အစားများကိုလည်း မရှိဆင်းရဲသားများအား ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ သူ့တွင် ထူးဆန်းသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ စိတ်သဘောထားများ ရှိပြီး၊ သူက မဟုတ်တာ မမှန်တာ ပြောဆိုရခြင်းနှင့် ငြင်းခုံရခြင်းကို သဘောကျသည်။ အချို့က သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်သည်။ အချို့က ရယ်စရာ သဘောထားသည်။ ကလေးများက လမ်းတွင်တွေ့လျှင် ရရာပစ္စည်းများနှင့် ကောက်ပေါက်သည်။ သူ့ကို နာမည်အမျိုးမျိုး တပ်ခေါ်သည်။ အနုပညာပစ္စည်း ရောင်းချသော ညီဖြစ်သူ သီအိုသာလျှင် စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေ တဦး ဖြစ်သည်။ သူက သူ့အစ်ကို ဗန်ဂိုးသည် ပါရမီရှင်ဟု ယုံကြည်သည်။ ငွေများ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ပန်းချီ ဆက်ဆွဲရန် အားပေးသည်။ ဗန်ဂိုးသည် ဘဝနောက်ဆုံး နှစ်နှစ်တာ ကာလကို ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးနေစဉ် အတောအတွင်း ပန်းချီကားပေါင်း ၂၀၀ နီးပါး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ တွင် ပန်းချီဆရာ ပေါလ်ဂေါ်ဂင်က သူနှင့် လာနေသည်။ တညသ၌ ထိတ်လန့်စရာ‌ ကောင်းလောက်အောင် ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ကာ၊ ဗန်ဂိုးက သင်တုန်းဓားတလက် ကိုင်ပြီး၊ ဂေါ်ဂင်ကို လမ်းထဲ လိုက်ထိုးသည်။ သူသည် အိမ်ပြန်ပြီး ဘယ်ဘက် နားရွက် တဖက်ကို ဓားဖြင့် လှီးလိုက်ရာ သွေးထွက်လွန်၍ သေလုနီးပါး ဖြစ်သည်။ သူသည် စိတ်ကျန်းမားရေး ဆေးရုံသို့ သွား၍ ဆေးရုံတက် ကုသနေစဉ် ပန်းချီကား များ ရေးဆွဲသည်။ သူ့ဘဝ၏ နောက်ဆုံး ရက် ၂၀ အချိန်အတွင်း နေ့စဉ် ပန်းချီဆွဲသည်။ ကြယ်‌စုံသောည ပန်းချီကားသည် ဆေးရုံရှိ သူ့အခန်း ပြတင်းပေါက်ကနေ မြင်ရသော ကောင်းကင် မြင်ကွင်းကို ဆွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး ၁၈၉၀ ဇူလိုင် ၂၇ တွင် သေနတ်ဖြင့် အဆုံးစီရင်သည်။ ကွယ်လွန်ပြီး ၂ ရက်အကြာ သူ့အသက် ၃၇ ပြည့်သည်။ အစ်ကို ဆုံးသည့်အတွက် သီအိုသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ရပြီး၊ နောက်ခြောက်လအကြာတွင် နာမကျန်းဖြစ်၊ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် ၃၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ သီအို၏ ‌ဇနီး မုဆိုးမ ဂျိုဟန်နာက ဗန်ဂိုး၏ ကျော်ကြားလာမည့် ပန်းချီကားများကို ခက်ခဲစွာ ထိန်းသိမ်းရသည်။ ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရောက်ခါနီးမှ ကမ္ဘာတည်သ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားမည့် အနုပညာရှင်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ဗန်ဂိုးကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများကို ကမ္ဘာကျော် အနုပညာပြတိုက်များတွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကာ၊ "ကြယ်စုံသောည"၊ "နေကြာပန်းများ"၊ "ဆိုက်ပရပ်စ်လမ်း"နှင့် "အာလူးစားသူများ" ပန်းချီကားတို့သည် ယခုအခါ တချပ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ရာချီ၍ တန်ဖိုး ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=ရဲကျော်မြင့်|title=ကမ္ဘာကျော်(၃၃)ဦး အနှစ်ချုပ်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၉|date=မတ်လ၊ ၂၀၁၇}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဒတ်ချ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ]] {{Lifetime|၁၈၅၃|၁၈၉၀}} d7xud8uvwcsctpqcqa64oyfqrwzlf3u 0 8238 1038734 1038564 2026-06-16T03:40:43Z Chenzeyan29 141880 [[မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] စာမျက်နှာကို [[မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1038564 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Chinese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မလူမျိုးစုကြီးများ နှင့် တရုတ်လူမျိုးများသည် [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]] အရလည်းကောင်း နက်ရှိုင်းစွာ နှီးနွှယ် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |volume=1 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>အဆိုပါ တရုတ်-တိဗက်နွယ် အုပ်စုချင်း အချင်းချင်းအကြား ရုပ်သွင်ဗေဒ၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ဆင်တူနီးစပ်မှုများ ရှိနေခြင်းသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်တစ်လျှောက် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဖြည်းဖြည်းချင်းသော်လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ လာရာတွင် အဓိက အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နွယ်ဖွားများသည် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူထုအတွင်းသို့ လူမှုစီးပွားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းဝင်ဆံ့ နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |pages=120-125 |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]]ခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်]] ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်]] ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန့်နှင့်]] [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်းတုန်း]]ပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ]] (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ]] စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်လူမျိုးသစ်]] (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006">{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref>။ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] 2xxgvhfeoryvcgmqobuh41cn190ghm6 1038841 1038734 2026-06-16T11:16:39Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038841 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ''' ({{lang-en|Burmese Chinese}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မလူမျိုးစုကြီးများ နှင့် တရုတ်လူမျိုးများသည် [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]] အရလည်းကောင်း နက်ရှိုင်းစွာ နှီးနွှယ် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |volume=1 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>အဆိုပါ တရုတ်-တိဗက်နွယ် အုပ်စုချင်း အချင်းချင်းအကြား ရုပ်သွင်ဗေဒ၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ဆင်တူနီးစပ်မှုများ ရှိနေခြင်းသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်တစ်လျှောက် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဖြည်းဖြည်းချင်းသော်လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ လာရာတွင် အဓိက အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နွယ်ဖွားများသည် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူထုအတွင်းသို့ လူမှုစီးပွားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းဝင်ဆံ့ နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |pages=120-125 |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]]ခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်]] ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်]] ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန့်နှင့်]] [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်းတုန်း]]ပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ]] (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ]] စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်လူမျိုးသစ်]] (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006">{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref>။ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] cp8ieofmz0y9qbdwe1uj9g1o8kn6d40 1038844 1038841 2026-06-16T11:33:48Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကား */ 1038844 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ''' ({{lang-en|Burmese Chinese}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မလူမျိုးစုကြီးများ နှင့် တရုတ်လူမျိုးများသည် [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]] အရလည်းကောင်း နက်ရှိုင်းစွာ နှီးနွှယ် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |volume=1 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>အဆိုပါ တရုတ်-တိဗက်နွယ် အုပ်စုချင်း အချင်းချင်းအကြား ရုပ်သွင်ဗေဒ၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ဆင်တူနီးစပ်မှုများ ရှိနေခြင်းသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်တစ်လျှောက် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဖြည်းဖြည်းချင်းသော်လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ လာရာတွင် အဓိက အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နွယ်ဖွားများသည် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူထုအတွင်းသို့ လူမှုစီးပွားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းဝင်ဆံ့ နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |pages=120-125 |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]]ခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်]] ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်]] ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန့်နှင့်]] [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်းတုန်း]]ပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ]] (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ]] စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်လူမျိုးသစ်]] (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006" /> [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] a2nfev9mpo919ug8m9vfpc0by6vssuj 1038845 1038844 2026-06-16T11:34:54Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ */ 1038845 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ''' ({{lang-en|Burmese Chinese}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မလူမျိုးစုကြီးများ နှင့် တရုတ်လူမျိုးများသည် [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]] အရလည်းကောင်း နက်ရှိုင်းစွာ နှီးနွှယ် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |volume=1 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>အဆိုပါ တရုတ်-တိဗက်နွယ် အုပ်စုချင်း အချင်းချင်းအကြား ရုပ်သွင်ဗေဒ၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ဆင်တူနီးစပ်မှုများ ရှိနေခြင်းသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်တစ်လျှောက် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဖြည်းဖြည်းချင်းသော်လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ လာရာတွင် အဓိက အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နွယ်ဖွားများသည် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူထုအတွင်းသို့ လူမှုစီးပွားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းဝင်ဆံ့ နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |pages=120-125 |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]]ခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်]] ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်]] ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန့်နှင့်]] [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်းတုန်း]]ပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ]] (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ]] စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်လူမျိုးသစ်]] (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006" /> [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]- ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] rir3ti50jmn2fl7qta0npjt4wign67b 1038846 1038845 2026-06-16T11:35:14Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ */ 1038846 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ''' ({{lang-en|Burmese Chinese}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မလူမျိုးစုကြီးများ နှင့် တရုတ်လူမျိုးများသည် [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]] အရလည်းကောင်း နက်ရှိုင်းစွာ နှီးနွှယ် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |volume=1 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>အဆိုပါ တရုတ်-တိဗက်နွယ် အုပ်စုချင်း အချင်းချင်းအကြား ရုပ်သွင်ဗေဒ၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ဆင်တူနီးစပ်မှုများ ရှိနေခြင်းသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်တစ်လျှောက် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဖြည်းဖြည်းချင်းသော်လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ လာရာတွင် အဓိက အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နွယ်ဖွားများသည် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူထုအတွင်းသို့ လူမှုစီးပွားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းဝင်ဆံ့ နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |pages=120-125 |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]]ခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်]] ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်]] ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန့်နှင့်]] [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်းတုန်း]]ပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ]] (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ]] စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်လူမျိုးသစ်]] (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006" /> [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]- တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]- ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] 2kj0glcbl05pnmt7245rky7t98i5h5r 1038847 1038846 2026-06-16T11:36:58Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038847 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]]၊ အခြား[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ''' ({{lang-en|Burmese Chinese}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မလူမျိုးစုကြီးများ နှင့် တရုတ်လူမျိုးများသည် [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]] အရလည်းကောင်း နက်ရှိုင်းစွာ နှီးနွှယ် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |volume=1 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>အဆိုပါ တရုတ်-တိဗက်နွယ် အုပ်စုချင်း အချင်းချင်းအကြား ရုပ်သွင်ဗေဒ၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ဆင်တူနီးစပ်မှုများ ရှိနေခြင်းသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်တစ်လျှောက် ယူနန်နယ်စပ်ဒေသမှတစ်ဆင့် တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဖြည်းဖြည်းချင်းသော်လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ လာရာတွင် အဓိက အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တရုတ်နွယ်ဖွားများသည် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူထုအတွင်းသို့ လူမှုစီးပွားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ ပေါင်းစည်းဝင်ဆံ့ နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |pages=120-125 |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]]ခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်]] ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့်]] ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန့်နှင့်]] [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်းတုန်း]]ပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ]] (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ]] စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်လူမျိုးသစ်]] (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006" /> [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]- တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]- ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] 5qnyq848zlwag5arkd1paw8gjk4n6vp 0 8534 1038598 1030399 2026-06-15T13:44:08Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038598 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများ|တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[ရိုလို-မြန်မာ ဘာသာစကားများ|မြန်မာဖျား (Burmish)]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ [[ဖိုင်:Lhaovo_traditional_costume.jpg|thumb|220px|လော်ဝေါ်ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော စုံတွဲ (ပုံပြဇယား)]] === ရိုးရာဝတ်စုံ === အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ရင်းမြစ် == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> === မျိုးရိုးဗီဇ === အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] bolkqm41muatelxymfj06xn0j79eocz 1038599 1038598 2026-06-15T13:46:06Z Chenzeyan29 141880 1038599 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ [[ဖိုင်:Lhaovo_traditional_costume.jpg|thumb|220px|လော်ဝေါ်ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော စုံတွဲ (ပုံပြဇယား)]] === ရိုးရာဝတ်စုံ === အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ရင်းမြစ် == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> === မျိုးရိုးဗီဇ === အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 2bzi52ztfkgt70groyn2ifjahotucma 1038600 1038599 2026-06-15T13:47:53Z Chenzeyan29 141880 1038600 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ [[ဖိုင်:Lhaovo_traditional_costume.jpg|thumb|220px|လော်ဝေါ်ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော စုံတွဲ (ပုံပြဇယား)]] === ရိုးရာဝတ်စုံ === အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] hyt0czn73ipfx93wyq64kbha2wielxr 1038601 1038600 2026-06-15T13:48:25Z Chenzeyan29 141880 /* ရိုးရာဝတ်စုံ */ 1038601 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ === ရိုးရာဝတ်စုံ === လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] c4zfemkd0769fxlgovpqrvnhmwzyaax 1038602 1038601 2026-06-15T13:54:00Z Chenzeyan29 141880 /* စာပေနှင့် ဘာသာစကား */ 1038602 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ပိုမိုအသေးစိတ်ကျကျခွဲခြားလိုလျှင် [[ဘာသာဗေဒ]]ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ မြောက်ပိုင်း[[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊<ref name="Bradley1997"/><ref name="Ethnologue2023"/>လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊<ref name="BurmaCensus1931"/> ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ === ရိုးရာဝတ်စုံ === လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 6ym5cwhnbbfq489o0zz4oc1hcyod5xa 1038603 1038602 2026-06-15T13:54:49Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ */ 1038603 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ပိုမိုအသေးစိတ်ကျကျခွဲခြားလိုလျှင် [[ဘာသာဗေဒ]]ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ မြောက်ပိုင်း[[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊<ref name="Bradley1997"/><ref name="Ethnologue2023"/>လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊<ref name="BurmaCensus1931"/> ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ === ရိုးရာဝတ်စုံ === လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] t6vyuxogrq4e2bhfrqzrthrjxgahdws 1038606 1038603 2026-06-15T13:59:09Z Chenzeyan29 141880 /* စာပေနှင့် ဘာသာစကား */ 1038606 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော ကချင်နွယ်ဖွား မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင် ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ပိုမိုအသေးစိတ်ကျကျခွဲခြားလိုလျှင် [[ဘာသာဗေဒ]]ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]][[ဘာသာစကား မိသားစု|ဘာသာစကားမိသားစု]]ကြီး၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ မြောက်ပိုင်း[[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊<ref name="Bradley1997"/><ref name="Ethnologue2023"/>လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊<ref name="BurmaCensus1931"/> ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ === ရိုးရာဝတ်စုံ === လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] fkkl0uaccehnn891uaml1wcm4m0vde7 1038607 1038606 2026-06-15T14:01:03Z Chenzeyan29 141880 /* စာပေနှင့် ဘာသာစကား */ 1038607 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Lhaovo}}) သို့မဟုတ် '''မရူလူမျိုး''' ({{lang-en|Maru}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman Languages of the Himalayas |year=1997 |publisher=Routledge}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၆) စု အနက် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="MOEA">တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမှတ်တမ်းများ</ref> {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == နာမဝေါဟာရ ခေါ်ဆိုပုံ == လော်ဝေါ် (Lhaovo)ဟူသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်ဆိုသော အမည်နာမ ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "ဒီဘက်ကလူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မရူ (Maru)သည် ဂျိန်းဖောလူမျိုးများ က ၎င်းတို့ကို သမိုင်းအဆက်ဆက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများတွင်လည်း "မရူလူမျိုး" ဟု အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing}}</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ကချင်ပြည်နယ်တွင် မေခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။<ref name="BurmaGazetteer">{{cite book |title=Burma Gazetteer: Myitkyina District |year=1912 |publisher=Government Press}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီနှင့် နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ တောင်ပေါ်ကျေးရွာအချို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ == [[မနုဿဗေဒ]] သုတေသနပြုချက်များအရ လော်ဝေါ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်း (ဧရာဝတီမြစ်ဖျား) အတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းစုန်ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောစကားထက် ရှေးဟောင်းဗမာစကား (Proto-Burmish) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သဖြင့် မြန်မာမြေပြန့်သားများနှင့် သမိုင်းဦးကာလက မျိုးနွယ်စုချင်း ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley1997" /> လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ တောင်ပေါ်ဒေသ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအခြေချ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == စာပေနှင့် ဘာသာစကား == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားလေသံ (Tones) များပါဝင်သော [[ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ|ဂျိန်းဖောနွယ်]] မဟုတ်သည့် မြောက်ပိုင်း ဗမာနွယ်ဘာသာစကား အုပ်စုဝင် စကားဖြစ်သည်။ပိုမိုအသေးစိတ်ကျကျခွဲခြားလိုလျှင် [[ဘာသာဗေဒ]]ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]][[ဘာသာစကား မိသားစု|ဘာသာစကားမိသားစု]]ကြီး၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ မြောက်ပိုင်း[[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊<ref name="Bradley1997"/><ref name="Ethnologue2023"/>လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊<ref name="BurmaCensus1931"/> ယခင်က ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် လော်ဝေါ်စာပေပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ ရောမအက္ခရာ (Latin alphabet) ကို အခြေခံ၍ လော်ဝေါ်ကွန်ပျူတာသုံး စာရေးစနစ် (Lhaovo Script) ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာပေကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များက စနစ်တကျ သင်ကြားထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။<ref>လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီမှတ်တမ်း (မြစ်ကြီးနား)</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော စာပေ၊ အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် လူမှုရေးဓလေ့ထုံးစံများကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာနေအိမ်များကို အများအားဖြင့် ဝါး၊ သစ်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိပြီး ခြေတံရှည် အိမ်ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။ အိမ်၏ အလယ်တွင် မီးဖိုဆောင် (လော်ဝေါ်ဘာသာဖြင့် "Dap") ရှိပြီး ၎င်းမီးဖိုသည် အိမ်ထောင်စုတစ်စု၏ အသက်သွေးကြောနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရာ နေရာအဖြစ် အရေးပါသည်။ နေအိမ်သစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက တိမ်တိုက်နှင့် နတ်မင်းများကို ပူဇော်သော "အိမ်သစ်တက်ပွဲ" ဓလေ့သည် လော်ဝေါ်တို့၏ အရေးပါသော လူမှုရေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံး ရိုးရာပွဲတော်မှာ "ဂျူး" (Ju) သို့မဟုတ် "နာအုမ်ဂျူး" (Naom Ju) ဟု ခေါ်ဆိုသော [[မနောပွဲ]] ဖြစ်သည်။<ref name="culture"/> ဤပွဲတော်ကို အကြောင်းမဲ့ ကျင်းပလေ့မရှိကြပေ။ #ဆထန်းဂျူး (Hhtang Ju)သည် စစ်ပွဲအောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုကြီးကြီးမားမား ရရှိသောအခါ ကျင်းပသည့် အောင်ပွဲခံမနောပွဲ။ #ကူမ်ထရန်ဂျူး (Kumhtran Ju)သည် ကပ်ရောဂါ၊ ဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်လာပါက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆုပြုသည့်ပွဲ။ #ထရိုဂျူး (Htroi Ju)သည် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများ အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန်နှင့် ဂုဏ်ပြုရန် ကျင်းပသောပွဲ။ #စွတ်ဂျူး (Sut Ju)သည် စီးပွားလာဘ်လာဘ ဒီရေအလား တိုးပွားစေရန်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အလှူအတန်းပြုရန် ကျင်းပသော မနောပွဲကြီး ဖြစ်သည်။ ဂျူးပွဲတော်တွင် မနောတိုင် (Ju Shung) ကို ဗဟိုပြု၍ ရိုးရာမနောအကကို လူတန်းကြီးဖွဲ့ကာ စည်းချက်ဝါးချက်ညီညီ ကခုန်ကြသည်။ === ကောက်သစ်စားပွဲ (Poip Noam Chit) === နှစ်စဉ် တောင်ယာစပါးများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလများတွင် "ပေါ့ပ်နာအုမ်ချစ်" ဟုခေါ်သော ကောက်သစ်စားပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ မိမိတို့စိုက်ပျိုး၍ ရရှိလာသော ကောက်ပဲသီးနှံအသစ်များကို အဦးအဖျားအဖြစ် ဘိုးဘွားမိဘများနှင့် နတ်ဗြဟ္မာ (ယခုခေတ်တွင် ဘုရားသခင်) ထံ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်း ပူဇော်ပြီးမှသာ အိမ်သူအိမ်သားများ မြိန်ရှက်စွာ စားသုံးကြသည့် ချစ်စဖွယ် ရိုးရာပွဲတော် ဖြစ်သည်။ === ရိုးရာဝတ်စုံ === လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အနက်ရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံပြီး လက်မှုရိုးရာ ရက်ကန်းထည် ဒီဇိုင်းများမှာ အလွန်စေ့စပ်သေချာလှသည်။ အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ရင်ဖုံးကော်လာမဲ့ လက်ရှည်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်္ကျီကြယ်သီးများကို ငွေကြယ်သီးများ သို့မဟုတ် ရိုးရာအထည်ကြိုးထုံးများဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါဝင်သော ရိုးရာပုဆိုး (လုံချည်) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အချို့ဒေသများတွင် ပေါ့ပါးသော ဘောင်းဘီပွများကို ဝတ်ဆင်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခေါင်းပေါင်းကို စနစ်တကျ ပေါင်းကြသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသားများသည် ဂုဏ်သရေရှိမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ရိုးရာလွယ်အိတ်နှင့်အတူ လော်ဝေါ်ဓားလွယ်ကို ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ အခြေခံအားဖြင့် အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ကတ္တီပါအထည်ပေါ်တွင် ငွေပြားဝိုင်းလေးများ၊ ငွေသီးလင်္ကာတုံးလေးများကို ရင်ဘတ်နှင့် ပုခုံးတို့တွင် စီရီစွာ ချုပ်လုပ်ထားသည်။ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သော လက်ရက်ထည် ထမိန်ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် အနက်၊ အဝါ၊ အစိမ်း စသည့် ဂျီဩမေတြီပုံစံ ကနုတ်ပန်းလိုင်းများ အလွန်လှပစွာ ပါရှိသည်။အမျိုးသမီးများသည် ထမိန်အောက်နားမှ ခြေသလုံးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ရိုးရာခြေသလုံးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကို ပေါင်းရုံတင်မကဘဲ အပျိုနှင့် အိမ်ထောင်သည် ခွဲခြားနိုင်သည့် ခေါင်းပေါင်းဒီဇိုင်းများ ရှိကြသည်။ ခေါင်းပေါင်းတွင် ရောင်စုံပုတီးစေ့များနှင့် ငွေနားတောင်းကြီးများ တွဲဖက်ဆင်မြန်းကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name="culture">ကချင်ရိုးရာမနောပွဲနှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ သမိုင်းမှတ်တမ်း (၂၀၀၅)။</ref> }} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 9lywet8wike6al0cbekazoeju5e5tho 0 8629 1038760 963712 2026-06-16T04:45:37Z ~2026-35219-47 144453 /* လေးမြို့ခေတ် (၁၀၁၈-၁၄၀၆) မင်းမဲ ကာလ (၁၄၀၆-၁၄၂၉) */ 1038760 wikitext text/x-wiki ရှေးရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံတွင် အုပ်စိုးခဲ့သော ဘုရင်မင်းဆက်များကို အောက်ဖော်ပြပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။ မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉–၁၇၈၅)၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သောခေတ်များအနက် အချို့(စောလွန်းသော မင်းဆက်များ)သည် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ယနေ့တိုင်မတွေ့ရှိသေးပေ။ == ဓညဝတီခေတ် == တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များက ဓညဝတီခေတ်သည် အမှန်တကယ်မတည်ရှိဟု ယူဆကြသည်။ တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များကလည်း အမှန်တကယ်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စောလွန်းသော မင်းဆက်များကိုမူ သက်သေမပြနိုင်သော်လည်း ယခုအခါ သူရိယ မင်းဆက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေ လောကာနန္ဒါဘုရားရှိ စင်္ကြာမုနိဘုရားစမ္မခဏ်စာက အထင်အရှားသက်သေ ပြုနေသည်။ === ပထမ ဓညဝတီမင်းဆက်(၂၆၆၆-၈၂၅ ဘီစီ) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | ဘုရင် ! width=8% | နန်းသက် ! width=8% | တော်စပ်ပုံ ! width=16% | မှတ်ချက် |- | [[မာရယု]] | ၂၆၆၆–၂၆၀၄ | | ပထမဓညဝတီကို စတင်တည်ထောင်သူ |- | မာရ​ဇေတု | ၂၆၀၄–၂၅၇၂ | သားတော် | |- | [[မာရအုံ]] | ၂၅၇၂–၂၅၁၉ | သားတော် | |- | [[မာရရွယ်]] | ၂၅၁၉–၂၄၇၁ | သားတော် | |- | [[မာရတင်]] | ၂၄၇၁–၂၄၁၆ | သားတော် | |- | [[မာရဇိန်]] | ၂၄၁၆–၂၃၈၃ | သားတော် | |- | [[မာရကင်]] | ၂၃၈၃–၂၃၅၁ | သားတော် | |- | [[ငရှာပို]] | ၂၃၅၁–၂၃၃၀ | | အာဏာကိုမတရားသဖြင့်ရယူထားသူ |- | [[ဒွာရစန္ဒ]] | ၂၃၃၀–၂၂၉၀ | | မာရကင်၏ သားတော် |- | [[သိုလစန္ဒ]] | ၂၂၉၀–၂၂၅၇ | သားတော် | |- | [[စန္ဒာသူရိယ စန္ဒ]] | ၂၂၅၇–၂၂၂၀ | သားတော် | |- | [[ကာလစန္ဒ]] | ၂၂၂၀–၂၁၈၀ | သားတော် | |- | [[တိစန္ဒ]] | ၂၁၈၀–၂၁၄၉ | သားတော် | |- | [[မဓုသစန္ဒ]] | ၂၁၄၉–၂၁၂၉ | သားတော် | |- | [[ဇေယျစန္ဒ]] | ၂၁၂၉–၂၀၈၉ | တူတော် | |- | [[မုခ်ခစန္ဒ]] | ၂၀၈၉–၂၀၆၃ | သားတော် | |- | [[ဂွန်နစန္ဒ]] | ၂၀၆၃–၂၀၅၁ | သားတော် | |- | တော်ဝင်မင်းသားသုံးပါး | ၂၀၅၁–၂၀၅၀ | | အာဏာကိုမတရားရယူထားသူများ။ ပထမတစ်ဦးက ၇ရက်၊ ဒုတိယတစ်ဦးက ၃လ၊ တတိယတစ်ဦးက ၈လ စသည်ဖြင့် ၃ဦး အစဉ်လိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ |- | [[ပထမ ကံရာဇာ]] | ၂၀၅၀–၂၀၀၉ | | ဂွန်နစန္ဒ၏ မြေးတော် |- | [[ဒုတိယ ကံရာဇာ]] | ၂၀၀၉–၁၉၇၃ | အစ်ကိုတော် | |- | [[အသုရိန္ဒ သူရိယ]] | ၁၉၇၃–၁၉၃၈ | ဦးရီးတော် | |- | [[သူရမေတ]] | ၁၉၃၈–၁၈၈၀ | သားတော် | |- | [[သူရိယ]] | ၁၈၈၀–၁၈၄၉ | သားတော် | |- | [[မင်းသီ]] | ၁၈၄၉–၁၈၂၇ | အစ်ကိုတော် | |- | [[မင်းဘာ]] | ၁၈၂၇–၁၈၀၅ | သားတော် | |- | [[စည်အောင်]] | ၁၈၀၅–၁၇၇၇ | သားတော် | |- | [[တတိုင်းသင်]] | ၁၇၇၇–၁၇၄၆ | အစ်ကိုတော် | |- | [[ကျော်ခေါင်ဝင်း]] | ၁၇၄၆–၁၇၁၅ | သားတော် | |- | [[သူရိယနန္ဒမိတ်]] | ၁၇၁၅–၁၆၉၄ | သားတော် | |- | [[အသုယင်ဒဘယ]] | ၁၆၉၄–၁၆၆၃ | သားတော် | |- | [[လက်ယာ စည်သူကြီး]] | ၁၆၆၃–၁၆၃၁ | သားတော် | |- | [[သီဟက]] | ၁၆၃၁–၁၅၈၈ | သားတော် | |- | [[မင်းဘွင်သန်း]] | ၁၅၈၈–၁၅၅၇ | သားတော် | |- | [[သရက်မွှေး]] | ၁၅၅၇–၁၅၀၈ | သားတော် | |- | [[ဇေယျနန္ဒသူ]] | ၁၅၀၈–၁၄၅၇ | သားတော် | |- | [[တက္ခသူ]] | ၁၄၅၇–၁၄၁၁ | သားတော် | |- | [[လက္ခဏ]] | ၁၄၁၁–၁၃၇၄ | သားတော် | |- | [[ဂွန်နရိတ်]] | ၁၃၇၄–၁၃၂၆ | သားတော် | |- | [[သီဝရိတ်]] | ၁၃၂၆–၁၂၈၅ | သားတော် | |- | [[မင်းလှမွှေး]] | ၁၂၈၅–၁၂၅၄ | သားတော် | |- | [[မရင်ဒ]] | ၁၂၅၄–၁၁၉၂ | သားတော် | |- | [[သိဓ္ဓတ်ကုမာရ]] | ၁၁၉၂–၁၁၇၀ | သားတော် | |- | [[မင်းလှ ၁]] | ၁၁၇၀–၁၁၂၃ | သားတော် | |- | [[မင်းလှ ၂]] | ၁၁၂၃–၁၀၉၉ | အစ်ကိုတော် | |- | [[ငစရိတ်]] | ၁၀၉၉–၁၀၉၁ | သားတော် | |- | [[မျက်နှာဝန်]] | ၁၀၉၁–၁၀၃၀ | သားတော် | |- | [[လက်သွက်ကြီး]] | ၁၀၃၀–၁၀၀၃ | သားတော် | |- | [[သီရိ ကမ္မ သန္ဒ]] | ၁၀၀၃–၉၇၂ | အစ်ကိုတော် | |- | [[နန္ဒကိုတဘယ]] | ၉၇၂–၉၄၅ | သားတော် | |- | [[မင်းနန်ဖြူ]] | ၉၄၅–၉၂၅ | သားတော် | |- | [[မင်းမနု]] | ၉၂၅–၈၉၇ | သားတော် | |- | [[မင်းခေါင် (ဓညဝတီ)|မင်းခေါင်]] | ၈၉၇–၈၇၈ | သားတော် | |- | [[လောက်ခေါင်ရာဇာ]] | ၈၇၈–၈၃၈ | သားတော် | |- | [[မင်းငပျောလှစီ]] | ၈၃၈–၈၃၂ | သားတော် | |- | တော်ဝင်မင်းသားသုံးပါး | ၈၃၂–၈၂၅ | | အာဏာကိုမတရားရယူထားသူများ |} === ဒုတိယ ဓညဝတီမင်းဆက်(၈၂၅ဘီစီ–၁၄၆အေဒီ) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[ကန်ရာဇာကြီး]] | 825–788 | | |- | [[သီလရာဇာ]] | 788–740 | သားတော် | |- | [[ဝါစ သူရ]] | 740–709 | သားတော် | |- | [[Nandawi Thura]] | 709–669 | သားတော် | |- | [[Puna Thuriya]] | 669–637 | သားတော် | |- | [[Thuranda]] | 637–614 | သားတော် | |- | [[Sandima]] | 614–577 | သားတော် | |- | [[Thiri Sanda]] | 577–537 | သားတော် | |- | [[Thiha Ran]] | 537–491 | brother | |- | [[Thiha Nu]] | 491–471 | သားတော် | |- | [[Payaka]] | 471–440 | သားတော် | |- | [[Nela Gun]] | 440–399 | သားတော် | |- | [[Rohaha Gun]] | 399–368 | သားတော် | |- | [[Thiri Gun]] | 368–344 | သားတော် | |- | [[Thamaza]] | 344–309 | nephew | |- | [[Kummara]] | 309–289 | သားတော် | |- | [[Thet Htin Phyu]] | 289–249 | သားတော် | |- | [[Tha Bin U]] | 249–207 | သားတော် | |- | [[Teza Wun]] | 207–171 | brother | |- | [[Munzayaba]] | 171–137 | သားတော် | |- | [[Kummara Withuddi]] | 137–50 | uncle | |- | [[Wathu Mun Dala]] | 50–16 | သားတော် | |- | [[သူရန်ဓ]] | 16 BCE–15 CE | သားတော် | |- | [[ရာလမယု]] | 15–37 | brother | |- | [[နာလမယု]] | 37–68 | သားတော် | |- | [[ဝါဒဂန်း]] | 68–90 | သားတော် | |- | [[ဝေသုရာဇာ]] | 90–111 | သားတော် | |- | [[သီရိရာဇာ]] | 111–146 | သားတော် | |} === တတိယ ဓညဝတီမင်းဆက် (အေဒီ၁၄၆-၇၈၈) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[စန္ဒာသူရိယ]] | 146–198 | | |- | [[သူရိယဓိပတိ]] | 198–245 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ပတိပါတ်]] | 245–298 | သားတော် | |- | [[သူရိယရူပ]] | 298–313 | သားတော် | |- | [[သူရိယ စန္ဒါလ]] | 313–375 | သားတော် | |- | [[သူရိယစက္က]] | 375–418 | သားတော် | |- | [[သူရိယ နာထ]] | 418–459 | သားတော် | |- | [[သူရိယဝံသ]] | 459–468 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ဗန္ဒ]] | 468–474 | သားတော် | |- | [[သူရိယကလျာဏ]] | 474–492 | သားတော် | |- | [[သူရိယ မောက္ခ]] | 492–513 | သားတော် | |- | [[သူရိယ တေဇ]] | 513–544 | သားတော် | |- | [[သူရိယပုည]] | 544–552 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကုလ]] | 552–575 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ပဘာ]] | 575–600 | သားတော် | |- | [[သူရိယ စိတြ]] | 600–618 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ဇေဠ]] | 618–640 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ဝိမလ]] | 640–648 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ရေနူ]] | 648–670 | brother | မြို |- | [[သူရိယကံသ]] | 670–686 | သားတော် | |- | [[သူရိယ သကျ]] | 686–694 | uncle | |- | [[သူရိယသီရိ]] | 694–714 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကေသီ]] | 714–723 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကုမ္မာ]] | 723–746 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကေတု]] | 746–788 | သားတော် | |} == ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၇၈၈-၁၀၁၈) == {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[မဟာတိုင်းစန္ဒရား]] | 788–810 | | |- | [[သူရိယတိုင်းစန္ဒရား]] | 810–830 | သားတော် | |- | [[မောလတိုင်းစန္ဒရား]] | 830–849 | သားတော် | |- | [[ပေါလတိုင်းစန္ဒရား]] | 849–875 | သားတော် | |- | [[ကာလတိုင်းစန္ဒရား]] | 875–884 | သားတော် | |- | [[ထူလတိုင်းစန္ဒရား]] | 884–903 | သားတော် | |- | [[သီရိတိုင်းစန္ဒရား]] | 903–935 | သားတော် | |- | [[သိင်္ဂတိုင်းစန္ဒရား]] | 935–951 | သားတော် | |- | [[စူဠတိုင်းစန္ဒရား]] | 951–957 | သားတော် | |- | [[အမြတူ]] | 957–964 | | Chief of [[Mro people (Awa Khami)|Mro people]] |- | [[ပဲဖြူ]] | 964–994 | nephew | |- | [[ငမင်း ငတုံ]] | 994–1018 | | son of Chula Taing Sanda |} == လေးမြို့ခေတ် (၁၀၁၈-၁၄၀၆) မင်းမဲ ကာလ (၁၄၀၆-၁၄၂၉) == === ပဥ္စာ (၁၀၁၈–၁၁၀၃) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[ခေတ္တသင်]] | 1018–1028 | | grandnephew of Chula Taing Sanda |- | [[စန္ဒသင်]] | 1028–1039 | brother | |- | [[မင်းရင်ဖြူ]] | 1039–1049 | သားတော် | |- | [[နာဂ သူရိယ]] | 1049–1052 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ရာဇာ]] | 1052–1054 | | |- | [[ပုဏ္ဏက]] | 1054–1058 | | |- | [[မင်းကြီးဖြူ]] | 1058–1060 | | |- | [[စည်သဘင်အမတ်]] | 1060–1061 | | usurper |- | [[မင်းနု]] | 1061–1066 | son of Min Phyugyi | |- | [[မင်းလာထော်]] | 1066–1072 | | |- | [[မင်းကုလား]] | 1072–1075 | | |- | [[မင်းဘီလူး]] | 1075–1078 | | |- | [[သင်္ခရာ]] | 1078–1092 | | usurper |- | [[မင်းဘုန်းသန်]] | 1092–1100 | သားတော် | |- | [[မင်းပတိ]] | 1100–1103 | သားတော် | |} === ပထမ ပရိန် (အေဒီ 1103–1123) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[လက်ယာမင်းနန်]] | 1103–1109 | မင်းဘီလူးမြေး | Pagan nominee; 1118 ascension per Pagan dates |- | [[သီဟပါ]] | 1109–1110 | သားတော် | |- | [[Razagyi of Parin|မင်းရာဇာကြီး]] | 1110–1113 | သားတော် | |- | [[သကျဝင်ကြီး]] | 1113–1115 | သားတော် | |- | [[သကျဝင်ငယ်]] | 1115–1118 | သားတော် | |- | [[Kawliya of Parin|ကောလိယ]] | 1118–1123 | သားတော် | |} === ဒုတိယ ပရိန် (1123–1250) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[ဒသရာဇာ]] | 1123–1139 | ကောလိယ၏သားတော် | |- | [[အနန္တသီရိ]] | 1139–1142 | သားတော် | |- | [[မင်းဖုန်းစား]] | 1142–1149 | ညီတော် | |- | [[ပဉ္စကာလစက်]] | 1149–1151 | သားတော် | |- | [[ဓနရူပေါမင်း]] | 1151–1160 | သားတော် | |- | [[စလင်္ကာဗိုလ်]] | 1160–1161 | အမတ် | usurper မျိုးခြား |- | [[မဉ္စူသင်]] | 1161–1166 | | ဓနရူပေါမင်း၏သားတော် |- | [[ငရမံမင်း]] | 1166–1168 | သားတော် | |- | [[ပုဂံမင်း ဒုတိယ ပရိန်|ပုဂံမင်း]] | 1168–1170 | သားတော် | |- | [[ငရက္ခိုင်]] | 1170–1173 | သားတော် | |- | [[ငကြုံ]] | 1173–1185 | သားတော် | |- | [[မင်းဆူ]] | 1185–1293 | သားတော် | |- | [[Minkhaung I of Pyinsa|မင်းခေါင်ကြီး]] | 1193–1199 | ညီတော် | |- | [[Minkhaung II of Pyinsa|မင်းခေါင်ငယ်]] | 1199–1204 | သားတော် | |- | [[ကမ္ဘာလောင်ကြီး]] | 1204–1210 | သားတော် | |- | [[ကမ္ဘာလောင်ငယ်]] | 1210–1220 | သားတော် | |- | [[ဇေယျဘတ္တရာ]] | 1220–1222 | အမတ် | |- | [[သကျဝင်ငယ်]] | 1222–1232 | သားတော် | |- | [[သနပင်ဖြူ]] | 1232–1235 | သားတော် | |- | [[နယ်သိမ်း]] | 1235–1246 | သားတော် | |- | [[ငနှလုံး]] | 1246–1250 | သားတော် | |} === လောင်းကြက်(1250–1406) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[အလောမာဖြူ]] | 1250−1256 | သားတော် | ငနှလုံးမင်း၏သား |- | [[ရာဇာသူကြီး]] | 1256−1258 | ညီ | ငနှလုံးမင်း၏သား |- | [[စောလူးလောင်းကြက်|စောလူး]] | 1258−1261 | တူတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[ဥစ္စနာကြီး]] | 1261−1269 | ညီတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[စောမွန်ကြီး]] | 1269−1273 | ညီတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[နန်းကျားကြီး]] | 1273–1277 | ညီတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[မင်းဘီလူး လောင်းကြက်|မင်းဘီလူး]] | 1277–1281 | သားတော် | |- | [[စည်သဘင် လောင်းကြက်|စည်သဘင်]] | 1281–1283 | အမတ် | usurper မျိုးခြား |- | [[မင်းထီး]] | 1283–1389 | မင်းဘီလူး၏သား | |- | [[ဥစ္စနာငယ်]] | 1389–1391 | သားတော် | |- | [[သီဝရာဇ်]] | 1391–1392 | ညီတော် |မင်းထီး၏သား |- | [[နန်းကျငယ်သိဉ္စည်း]] | 1392−1394 | ညီတော် | မင်းထီး၏သား |- | [[ရာဇသူ-၂]] | 1394–1396 | သားတော် | |- | [[သံတွဲစားစည်သဘင်]] | 1396–1397 | | usurper မျိုးခြား |- | [[ပြင်စီစား]] | 1397− | အမတ် | usurper မျိုးခြား |- | [[ရာဇသူ-၂]] | 1397–1401 | ရာဇာသူ၏သား | restored |- | [[သိင်္ဂီသူ]] | 1401–1404 | နန်းကျငယ်သိဉ္စည်၏သား | |- | [[မင်းစောမွန်]] | 1404–1406 | တူတော် | ရာဇာသူ၏သား |} === Interregnum (1406–1430) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[နော်ရထာ]] (ကလေးမြို့စား) | 1406–1407 | | [[Ava Kingdom|Ava]]'s nominee |- | [[Hanthawaddy Pegu]]'s nominee | 1407–1412 | | |- | Ava's nominee | 1412–1413 | | |- | Pegu's nominee | 1413–1429? | | Pegu vassal until [[Razadarit]]'s death (1421) |} <ref> ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း (ပထမတွဲ) </ref> == မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉-၁၇၈၅) == {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[မင်းစောမွန်]] | ၁၄၂၉–၁၄၃၃ | [[ရာဇသူ-၂]]၏ သားတော် | Moved capital to မြောက်ဦး in 1430 |- | [[မင်းခရီ]] | ၁၄၃၃–၁၄၅၉ | ညီတော် | |- | [[ဘစောဖြူ]] | ၁၃၅၉–၁၄၈၂ | သားတော် | |- | [[သုဒ္ဓေါလျာ]] | ၁၄၈၂–၁၄၉၂ | သားတော် | |- | [[ဘစောညို]] | ၁၄၉၂–၁၄၉၄ | ဦးရီးတော် | မင်းခရီ၏ သားတော် |- | [[မင်းရန်အောင်]] | ၁၄၉၄ | တူတော် | သုဒ္ဓေါလျာ၏ သားတော် |- | [[စလင်္ကာသူ]] | ၁၄၉၄–၁၅၀၂ | ဦးရီးတော် | |- | [[မင်းရာဇာ]] | ၁၅၀၂–၁၅၁၃ | သားတော် | |- | [[ဂဇာပတိ]] | ၁၅၁၃–၁၅၁၅ | သားတော် | |- | [[မင်းစောအို]] | ၁၅၁၅ | Granduncle, brother of စလင်္ကာသူ | |- | [[သဇာတ]] | ၁၅၁၅–၁၅၂၅ | သုဒ္ဓေါလျာ၏ သားတော် | |- | [[မင်းခေါင်ရာဇာ]] | ၁၅၂၅–၁၅၃၁ | ညီတော် | |- | [[မင်းဗာကြီး]] | ၁၅၃၁–၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သားတော် | |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | ၁၅၅၄–၁၅၅၆ | သားတော် | |- | [[မင်းစောလှ]] | ၁၅၅၆–၁၅၆၄ | သားတော် | |- | [[စကြာ၀တေးမင်း(မင်းစကြာ)]] | ၁၅၆၄–၁၅၇၂ | အကို | |- | [[မင်းဖလောင်း]] | ၁၅၇၂–၁၅၉၃ | မင်းဗာကြီး၏ သားတော် | |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | ၁၅၉၃–၁၆၁၂ |သားတော် | |- | [[မင်းခမောင်း]] | ၁၆၁၂–၁၆၂၂ | သားတော် | |- | [[သီရိသုဓမ္မ]] | ၁၆၂၂–၁၆၃၈ | သားတော် | |- | [[မင်းစနေ]] | ၁၆၃၈ | သားတော် | ၂၀ ရက် စိုးစံသည်။ |- | [[ကုသလနရပတိ]] | ၁၆၃၈–၁၆၄၅ | Great-grandson of Thasata | |- | [[သတိုဝ်မင်းတရား]] | ၁၆၄၅–၁၆၅၂ | တူတော် | |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | ၁၆၅၂–၁၆၈၄ | သားတော် | |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | ၁၆၈၄–၁၆၈၅ | သားတော် | |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | ၁၆၈၅–၁၆၉၂ | ညီတော် | |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | ၁၆၉၂–၁၆၉၄ | ညီတော် | |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | ၁၆၉၄–၁၆၉၆ | ညီတော် | |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | ၁၆၉၆ | သားတော် | ၁၅ရက် စိုးစံသည် |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | ၁၆၉၆–၁၆၉၇ | Usurper | |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | ၁၆၉၇–၁၆၉၈ | Usurper | |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | ၁၆၉၈–၁၇၀၀ | စန္ဒာသူရိယဓမ္မရာဇာ၏ သားတော် | |- | [[စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | ၁၇၀၀–၁၇၀၆ | သတိုဝ်မင်းတရား၏ မြေးတော် | |- | [[စန္ဒသုရိယရာဇာ ၂]] | ၁၇၀၆–၁၇၁၀ | Grandson of Sanda Thudhamma | |- | [[ပထမ စန္ဒဝိဇလရာဇာ]] | ၁၇၁၀–၁၇၃၁ | Usurper | |- | [[စန္ဒသူရိယရာဇာ ၃]] | ၁၇၃၁–၁၇၃၄ | Son-in-law | |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | ၁၇၃၄–၁၇၃၅ | သားတော် | |- | [[ဒုတိယ စန္ဒဝိဇလရာဇာ]] | ၁၇၃၅–၁၇၃၇ | Usurper | |- | [[သူရတန်ရာဇာ]] | ၁၇၃၇ | Cousin | reigned 8 months |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | ၁၇၃၇–၁၇၄၂ | Brother | |- | [[ နရာအဘယရာဇာ]] | ၁၇၄၂–၁၇၆၁ | Uncle | |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | ၁၇၆၁ | သား | reigned 3 months |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | ၁၇၆၁–၁၇၆၄ | ညီတော် | |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | ၁၇၆၄–၁၇၇၃ | Brother-in-law | |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | ၁၇၇၃–၁၇၇၇ | Brother-in-law | |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | ၁၇၇၇ | Usurper | ရက် ၄၀ စိုးစံခဲ့သည်။ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | ၁၇၇၇–၁၇၈၂ | | ရမ်းဗြဲကျွန်းကိုအုပ်ချုပ်သူ |- | [[မဟာသမ္မတ]] | ၁၇၈၂–၁၇၈၅ | | |} == ကိုးကား == {{reflist}} * Htin Aung, A History of Burma, Cambridge University Press, New York and London, 1967 * Harvey, G.E., History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824, Frank Cass & Co. Ltd., London, 1925 * Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P., History of Burma, London, 2nd Edition, 1967 {{ရခိုင်ဘုရင်များ}} [[Category:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[Category:မြောက်ဦး ဘုရင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] knaji02x11rw660fpoetrtzmz2mwrv7 1038772 1038760 2026-06-16T05:07:36Z ~2026-35219-47 144453 /* မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉-၁၇၈၅) */ တောဝင် နာမည်အခေါ်အဝေါ်အရ အစ်ကို နောင်တော်ကြီးဟု ရေးထားသင့်သည်။ 1038772 wikitext text/x-wiki ရှေးရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံတွင် အုပ်စိုးခဲ့သော ဘုရင်မင်းဆက်များကို အောက်ဖော်ပြပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။ မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉–၁၇၈၅)၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သောခေတ်များအနက် အချို့(စောလွန်းသော မင်းဆက်များ)သည် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ယနေ့တိုင်မတွေ့ရှိသေးပေ။ == ဓညဝတီခေတ် == တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များက ဓညဝတီခေတ်သည် အမှန်တကယ်မတည်ရှိဟု ယူဆကြသည်။ တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များကလည်း အမှန်တကယ်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စောလွန်းသော မင်းဆက်များကိုမူ သက်သေမပြနိုင်သော်လည်း ယခုအခါ သူရိယ မင်းဆက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေ လောကာနန္ဒါဘုရားရှိ စင်္ကြာမုနိဘုရားစမ္မခဏ်စာက အထင်အရှားသက်သေ ပြုနေသည်။ === ပထမ ဓညဝတီမင်းဆက်(၂၆၆၆-၈၂၅ ဘီစီ) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | ဘုရင် ! width=8% | နန်းသက် ! width=8% | တော်စပ်ပုံ ! width=16% | မှတ်ချက် |- | [[မာရယု]] | ၂၆၆၆–၂၆၀၄ | | ပထမဓညဝတီကို စတင်တည်ထောင်သူ |- | မာရ​ဇေတု | ၂၆၀၄–၂၅၇၂ | သားတော် | |- | [[မာရအုံ]] | ၂၅၇၂–၂၅၁၉ | သားတော် | |- | [[မာရရွယ်]] | ၂၅၁၉–၂၄၇၁ | သားတော် | |- | [[မာရတင်]] | ၂၄၇၁–၂၄၁၆ | သားတော် | |- | [[မာရဇိန်]] | ၂၄၁၆–၂၃၈၃ | သားတော် | |- | [[မာရကင်]] | ၂၃၈၃–၂၃၅၁ | သားတော် | |- | [[ငရှာပို]] | ၂၃၅၁–၂၃၃၀ | | အာဏာကိုမတရားသဖြင့်ရယူထားသူ |- | [[ဒွာရစန္ဒ]] | ၂၃၃၀–၂၂၉၀ | | မာရကင်၏ သားတော် |- | [[သိုလစန္ဒ]] | ၂၂၉၀–၂၂၅၇ | သားတော် | |- | [[စန္ဒာသူရိယ စန္ဒ]] | ၂၂၅၇–၂၂၂၀ | သားတော် | |- | [[ကာလစန္ဒ]] | ၂၂၂၀–၂၁၈၀ | သားတော် | |- | [[တိစန္ဒ]] | ၂၁၈၀–၂၁၄၉ | သားတော် | |- | [[မဓုသစန္ဒ]] | ၂၁၄၉–၂၁၂၉ | သားတော် | |- | [[ဇေယျစန္ဒ]] | ၂၁၂၉–၂၀၈၉ | တူတော် | |- | [[မုခ်ခစန္ဒ]] | ၂၀၈၉–၂၀၆၃ | သားတော် | |- | [[ဂွန်နစန္ဒ]] | ၂၀၆၃–၂၀၅၁ | သားတော် | |- | တော်ဝင်မင်းသားသုံးပါး | ၂၀၅၁–၂၀၅၀ | | အာဏာကိုမတရားရယူထားသူများ။ ပထမတစ်ဦးက ၇ရက်၊ ဒုတိယတစ်ဦးက ၃လ၊ တတိယတစ်ဦးက ၈လ စသည်ဖြင့် ၃ဦး အစဉ်လိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ |- | [[ပထမ ကံရာဇာ]] | ၂၀၅၀–၂၀၀၉ | | ဂွန်နစန္ဒ၏ မြေးတော် |- | [[ဒုတိယ ကံရာဇာ]] | ၂၀၀၉–၁၉၇၃ | အစ်ကိုတော် | |- | [[အသုရိန္ဒ သူရိယ]] | ၁၉၇၃–၁၉၃၈ | ဦးရီးတော် | |- | [[သူရမေတ]] | ၁၉၃၈–၁၈၈၀ | သားတော် | |- | [[သူရိယ]] | ၁၈၈၀–၁၈၄၉ | သားတော် | |- | [[မင်းသီ]] | ၁၈၄၉–၁၈၂၇ | အစ်ကိုတော် | |- | [[မင်းဘာ]] | ၁၈၂၇–၁၈၀၅ | သားတော် | |- | [[စည်အောင်]] | ၁၈၀၅–၁၇၇၇ | သားတော် | |- | [[တတိုင်းသင်]] | ၁၇၇၇–၁၇၄၆ | အစ်ကိုတော် | |- | [[ကျော်ခေါင်ဝင်း]] | ၁၇၄၆–၁၇၁၅ | သားတော် | |- | [[သူရိယနန္ဒမိတ်]] | ၁၇၁၅–၁၆၉၄ | သားတော် | |- | [[အသုယင်ဒဘယ]] | ၁၆၉၄–၁၆၆၃ | သားတော် | |- | [[လက်ယာ စည်သူကြီး]] | ၁၆၆၃–၁၆၃၁ | သားတော် | |- | [[သီဟက]] | ၁၆၃၁–၁၅၈၈ | သားတော် | |- | [[မင်းဘွင်သန်း]] | ၁၅၈၈–၁၅၅၇ | သားတော် | |- | [[သရက်မွှေး]] | ၁၅၅၇–၁၅၀၈ | သားတော် | |- | [[ဇေယျနန္ဒသူ]] | ၁၅၀၈–၁၄၅၇ | သားတော် | |- | [[တက္ခသူ]] | ၁၄၅၇–၁၄၁၁ | သားတော် | |- | [[လက္ခဏ]] | ၁၄၁၁–၁၃၇၄ | သားတော် | |- | [[ဂွန်နရိတ်]] | ၁၃၇၄–၁၃၂၆ | သားတော် | |- | [[သီဝရိတ်]] | ၁၃၂၆–၁၂၈၅ | သားတော် | |- | [[မင်းလှမွှေး]] | ၁၂၈၅–၁၂၅၄ | သားတော် | |- | [[မရင်ဒ]] | ၁၂၅၄–၁၁၉၂ | သားတော် | |- | [[သိဓ္ဓတ်ကုမာရ]] | ၁၁၉၂–၁၁၇၀ | သားတော် | |- | [[မင်းလှ ၁]] | ၁၁၇၀–၁၁၂၃ | သားတော် | |- | [[မင်းလှ ၂]] | ၁၁၂၃–၁၀၉၉ | အစ်ကိုတော် | |- | [[ငစရိတ်]] | ၁၀၉၉–၁၀၉၁ | သားတော် | |- | [[မျက်နှာဝန်]] | ၁၀၉၁–၁၀၃၀ | သားတော် | |- | [[လက်သွက်ကြီး]] | ၁၀၃၀–၁၀၀၃ | သားတော် | |- | [[သီရိ ကမ္မ သန္ဒ]] | ၁၀၀၃–၉၇၂ | အစ်ကိုတော် | |- | [[နန္ဒကိုတဘယ]] | ၉၇၂–၉၄၅ | သားတော် | |- | [[မင်းနန်ဖြူ]] | ၉၄၅–၉၂၅ | သားတော် | |- | [[မင်းမနု]] | ၉၂၅–၈၉၇ | သားတော် | |- | [[မင်းခေါင် (ဓညဝတီ)|မင်းခေါင်]] | ၈၉၇–၈၇၈ | သားတော် | |- | [[လောက်ခေါင်ရာဇာ]] | ၈၇၈–၈၃၈ | သားတော် | |- | [[မင်းငပျောလှစီ]] | ၈၃၈–၈၃၂ | သားတော် | |- | တော်ဝင်မင်းသားသုံးပါး | ၈၃၂–၈၂၅ | | အာဏာကိုမတရားရယူထားသူများ |} === ဒုတိယ ဓညဝတီမင်းဆက်(၈၂၅ဘီစီ–၁၄၆အေဒီ) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[ကန်ရာဇာကြီး]] | 825–788 | | |- | [[သီလရာဇာ]] | 788–740 | သားတော် | |- | [[ဝါစ သူရ]] | 740–709 | သားတော် | |- | [[Nandawi Thura]] | 709–669 | သားတော် | |- | [[Puna Thuriya]] | 669–637 | သားတော် | |- | [[Thuranda]] | 637–614 | သားတော် | |- | [[Sandima]] | 614–577 | သားတော် | |- | [[Thiri Sanda]] | 577–537 | သားတော် | |- | [[Thiha Ran]] | 537–491 | brother | |- | [[Thiha Nu]] | 491–471 | သားတော် | |- | [[Payaka]] | 471–440 | သားတော် | |- | [[Nela Gun]] | 440–399 | သားတော် | |- | [[Rohaha Gun]] | 399–368 | သားတော် | |- | [[Thiri Gun]] | 368–344 | သားတော် | |- | [[Thamaza]] | 344–309 | nephew | |- | [[Kummara]] | 309–289 | သားတော် | |- | [[Thet Htin Phyu]] | 289–249 | သားတော် | |- | [[Tha Bin U]] | 249–207 | သားတော် | |- | [[Teza Wun]] | 207–171 | brother | |- | [[Munzayaba]] | 171–137 | သားတော် | |- | [[Kummara Withuddi]] | 137–50 | uncle | |- | [[Wathu Mun Dala]] | 50–16 | သားတော် | |- | [[သူရန်ဓ]] | 16 BCE–15 CE | သားတော် | |- | [[ရာလမယု]] | 15–37 | brother | |- | [[နာလမယု]] | 37–68 | သားတော် | |- | [[ဝါဒဂန်း]] | 68–90 | သားတော် | |- | [[ဝေသုရာဇာ]] | 90–111 | သားတော် | |- | [[သီရိရာဇာ]] | 111–146 | သားတော် | |} === တတိယ ဓညဝတီမင်းဆက် (အေဒီ၁၄၆-၇၈၈) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[စန္ဒာသူရိယ]] | 146–198 | | |- | [[သူရိယဓိပတိ]] | 198–245 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ပတိပါတ်]] | 245–298 | သားတော် | |- | [[သူရိယရူပ]] | 298–313 | သားတော် | |- | [[သူရိယ စန္ဒါလ]] | 313–375 | သားတော် | |- | [[သူရိယစက္က]] | 375–418 | သားတော် | |- | [[သူရိယ နာထ]] | 418–459 | သားတော် | |- | [[သူရိယဝံသ]] | 459–468 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ဗန္ဒ]] | 468–474 | သားတော် | |- | [[သူရိယကလျာဏ]] | 474–492 | သားတော် | |- | [[သူရိယ မောက္ခ]] | 492–513 | သားတော် | |- | [[သူရိယ တေဇ]] | 513–544 | သားတော် | |- | [[သူရိယပုည]] | 544–552 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကုလ]] | 552–575 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ပဘာ]] | 575–600 | သားတော် | |- | [[သူရိယ စိတြ]] | 600–618 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ဇေဠ]] | 618–640 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ဝိမလ]] | 640–648 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ရေနူ]] | 648–670 | brother | မြို |- | [[သူရိယကံသ]] | 670–686 | သားတော် | |- | [[သူရိယ သကျ]] | 686–694 | uncle | |- | [[သူရိယသီရိ]] | 694–714 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကေသီ]] | 714–723 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကုမ္မာ]] | 723–746 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ကေတု]] | 746–788 | သားတော် | |} == ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၇၈၈-၁၀၁၈) == {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[မဟာတိုင်းစန္ဒရား]] | 788–810 | | |- | [[သူရိယတိုင်းစန္ဒရား]] | 810–830 | သားတော် | |- | [[မောလတိုင်းစန္ဒရား]] | 830–849 | သားတော် | |- | [[ပေါလတိုင်းစန္ဒရား]] | 849–875 | သားတော် | |- | [[ကာလတိုင်းစန္ဒရား]] | 875–884 | သားတော် | |- | [[ထူလတိုင်းစန္ဒရား]] | 884–903 | သားတော် | |- | [[သီရိတိုင်းစန္ဒရား]] | 903–935 | သားတော် | |- | [[သိင်္ဂတိုင်းစန္ဒရား]] | 935–951 | သားတော် | |- | [[စူဠတိုင်းစန္ဒရား]] | 951–957 | သားတော် | |- | [[အမြတူ]] | 957–964 | | Chief of [[Mro people (Awa Khami)|Mro people]] |- | [[ပဲဖြူ]] | 964–994 | nephew | |- | [[ငမင်း ငတုံ]] | 994–1018 | | son of Chula Taing Sanda |} == လေးမြို့ခေတ် (၁၀၁၈-၁၄၀၆) မင်းမဲ ကာလ (၁၄၀၆-၁၄၂၉) == === ပဥ္စာ (၁၀၁၈–၁၁၀၃) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[ခေတ္တသင်]] | 1018–1028 | | grandnephew of Chula Taing Sanda |- | [[စန္ဒသင်]] | 1028–1039 | brother | |- | [[မင်းရင်ဖြူ]] | 1039–1049 | သားတော် | |- | [[နာဂ သူရိယ]] | 1049–1052 | သားတော် | |- | [[သူရိယ ရာဇာ]] | 1052–1054 | | |- | [[ပုဏ္ဏက]] | 1054–1058 | | |- | [[မင်းကြီးဖြူ]] | 1058–1060 | | |- | [[စည်သဘင်အမတ်]] | 1060–1061 | | usurper |- | [[မင်းနု]] | 1061–1066 | son of Min Phyugyi | |- | [[မင်းလာထော်]] | 1066–1072 | | |- | [[မင်းကုလား]] | 1072–1075 | | |- | [[မင်းဘီလူး]] | 1075–1078 | | |- | [[သင်္ခရာ]] | 1078–1092 | | usurper |- | [[မင်းဘုန်းသန်]] | 1092–1100 | သားတော် | |- | [[မင်းပတိ]] | 1100–1103 | သားတော် | |} === ပထမ ပရိန် (အေဒီ 1103–1123) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[လက်ယာမင်းနန်]] | 1103–1109 | မင်းဘီလူးမြေး | Pagan nominee; 1118 ascension per Pagan dates |- | [[သီဟပါ]] | 1109–1110 | သားတော် | |- | [[Razagyi of Parin|မင်းရာဇာကြီး]] | 1110–1113 | သားတော် | |- | [[သကျဝင်ကြီး]] | 1113–1115 | သားတော် | |- | [[သကျဝင်ငယ်]] | 1115–1118 | သားတော် | |- | [[Kawliya of Parin|ကောလိယ]] | 1118–1123 | သားတော် | |} === ဒုတိယ ပရိန် (1123–1250) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[ဒသရာဇာ]] | 1123–1139 | ကောလိယ၏သားတော် | |- | [[အနန္တသီရိ]] | 1139–1142 | သားတော် | |- | [[မင်းဖုန်းစား]] | 1142–1149 | ညီတော် | |- | [[ပဉ္စကာလစက်]] | 1149–1151 | သားတော် | |- | [[ဓနရူပေါမင်း]] | 1151–1160 | သားတော် | |- | [[စလင်္ကာဗိုလ်]] | 1160–1161 | အမတ် | usurper မျိုးခြား |- | [[မဉ္စူသင်]] | 1161–1166 | | ဓနရူပေါမင်း၏သားတော် |- | [[ငရမံမင်း]] | 1166–1168 | သားတော် | |- | [[ပုဂံမင်း ဒုတိယ ပရိန်|ပုဂံမင်း]] | 1168–1170 | သားတော် | |- | [[ငရက္ခိုင်]] | 1170–1173 | သားတော် | |- | [[ငကြုံ]] | 1173–1185 | သားတော် | |- | [[မင်းဆူ]] | 1185–1293 | သားတော် | |- | [[Minkhaung I of Pyinsa|မင်းခေါင်ကြီး]] | 1193–1199 | ညီတော် | |- | [[Minkhaung II of Pyinsa|မင်းခေါင်ငယ်]] | 1199–1204 | သားတော် | |- | [[ကမ္ဘာလောင်ကြီး]] | 1204–1210 | သားတော် | |- | [[ကမ္ဘာလောင်ငယ်]] | 1210–1220 | သားတော် | |- | [[ဇေယျဘတ္တရာ]] | 1220–1222 | အမတ် | |- | [[သကျဝင်ငယ်]] | 1222–1232 | သားတော် | |- | [[သနပင်ဖြူ]] | 1232–1235 | သားတော် | |- | [[နယ်သိမ်း]] | 1235–1246 | သားတော် | |- | [[ငနှလုံး]] | 1246–1250 | သားတော် | |} === လောင်းကြက်(1250–1406) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[အလောမာဖြူ]] | 1250−1256 | သားတော် | ငနှလုံးမင်း၏သား |- | [[ရာဇာသူကြီး]] | 1256−1258 | ညီ | ငနှလုံးမင်း၏သား |- | [[စောလူးလောင်းကြက်|စောလူး]] | 1258−1261 | တူတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[ဥစ္စနာကြီး]] | 1261−1269 | ညီတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[စောမွန်ကြီး]] | 1269−1273 | ညီတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[နန်းကျားကြီး]] | 1273–1277 | ညီတော် | အလောမာဖြူ၏သား |- | [[မင်းဘီလူး လောင်းကြက်|မင်းဘီလူး]] | 1277–1281 | သားတော် | |- | [[စည်သဘင် လောင်းကြက်|စည်သဘင်]] | 1281–1283 | အမတ် | usurper မျိုးခြား |- | [[မင်းထီး]] | 1283–1389 | မင်းဘီလူး၏သား | |- | [[ဥစ္စနာငယ်]] | 1389–1391 | သားတော် | |- | [[သီဝရာဇ်]] | 1391–1392 | ညီတော် |မင်းထီး၏သား |- | [[နန်းကျငယ်သိဉ္စည်း]] | 1392−1394 | ညီတော် | မင်းထီး၏သား |- | [[ရာဇသူ-၂]] | 1394–1396 | သားတော် | |- | [[သံတွဲစားစည်သဘင်]] | 1396–1397 | | usurper မျိုးခြား |- | [[ပြင်စီစား]] | 1397− | အမတ် | usurper မျိုးခြား |- | [[ရာဇသူ-၂]] | 1397–1401 | ရာဇာသူ၏သား | restored |- | [[သိင်္ဂီသူ]] | 1401–1404 | နန်းကျငယ်သိဉ္စည်၏သား | |- | [[မင်းစောမွန်]] | 1404–1406 | တူတော် | ရာဇာသူ၏သား |} === Interregnum (1406–1430) === {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[နော်ရထာ]] (ကလေးမြို့စား) | 1406–1407 | | [[Ava Kingdom|Ava]]'s nominee |- | [[Hanthawaddy Pegu]]'s nominee | 1407–1412 | | |- | Ava's nominee | 1412–1413 | | |- | Pegu's nominee | 1413–1429? | | Pegu vassal until [[Razadarit]]'s death (1421) |} <ref> ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း (ပထမတွဲ) </ref> == မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉-၁၇၈၅) == {| width=80% class="wikitable" |- ! width=8% | Monarch ! width=8% | Reign ! width=8% | Relationship ! width=16% | Notes |- | [[မင်းစောမွန်]] | ၁၄၂၉–၁၄၃၃ | [[ရာဇသူ-၂]]၏ သားတော် | Moved capital to မြောက်ဦး in 1430 |- | [[မင်းခရီ]] | ၁၄၃၃–၁၄၅၉ | ညီတော် | |- | [[ဘစောဖြူ]] | ၁၃၅၉–၁၄၈၂ | သားတော် | |- | [[သုဒ္ဓေါလျာ]] | ၁၄၈၂–၁၄၉၂ | သားတော် | |- | [[ဘစောညို]] | ၁၄၉၂–၁၄၉၄ | ဦးရီးတော် | မင်းခရီ၏ သားတော် |- | [[မင်းရန်အောင်]] | ၁၄၉၄ | တူတော် | သုဒ္ဓေါလျာ၏ သားတော် |- | [[စလင်္ကာသူ]] | ၁၄၉၄–၁၅၀၂ | ဦးရီးတော် | |- | [[မင်းရာဇာ]] | ၁၅၀၂–၁၅၁၃ | သားတော် | |- | [[ဂဇာပတိ]] | ၁၅၁၃–၁၅၁၅ | သားတော် | |- | [[မင်းစောအို]] | ၁၅၁၅ | Granduncle, brother of စလင်္ကာသူ | |- | [[သဇာတ]] | ၁၅၁၅–၁၅၂၅ | သုဒ္ဓေါလျာ၏ သားတော် | |- | [[မင်းခေါင်ရာဇာ]] | ၁၅၂၅–၁၅၃၁ | ညီတော် | |- | [[မင်းဗာကြီး]] | ၁၅၃၁–၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သားတော် | |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | ၁၅၅၄–၁၅၅၆ | သားတော် | |- | [[မင်းစောလှ]] | ၁၅၅၆–၁၅၆၄ | သားတော် | |- | [[စကြာ၀တေးမင်း(မင်းစကြာ)]] | ၁၅၆၄–၁၅၇၂ | နောင်တော်ကြီး | |- | [[မင်းဖလောင်း]] | ၁၅၇၂–၁၅၉၃ | မင်းဗာကြီး၏ သားတော် | |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | ၁၅၉၃–၁၆၁၂ |သားတော် | |- | [[မင်းခမောင်း]] | ၁၆၁၂–၁၆၂၂ | သားတော် | |- | [[သီရိသုဓမ္မ]] | ၁၆၂၂–၁၆၃၈ | သားတော် | |- | [[မင်းစနေ]] | ၁၆၃၈ | သားတော် | ၂၀ ရက် စိုးစံသည်။ |- | [[ကုသလနရပတိ]] | ၁၆၃၈–၁၆၄၅ | Great-grandson of Thasata | |- | [[သတိုဝ်မင်းတရား]] | ၁၆၄၅–၁၆၅၂ | တူတော် | |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | ၁၆၅၂–၁၆၈၄ | သားတော် | |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | ၁၆၈၄–၁၆၈၅ | သားတော် | |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | ၁၆၈၅–၁၆၉၂ | ညီတော် | |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | ၁၆၉၂–၁၆၉၄ | ညီတော် | |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | ၁၆၉၄–၁၆၉၆ | ညီတော် | |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | ၁၆၉၆ | သားတော် | ၁၅ရက် စိုးစံသည် |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | ၁၆၉၆–၁၆၉၇ | Usurper | |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | ၁၆၉၇–၁၆၉၈ | Usurper | |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | ၁၆၉၈–၁၇၀၀ | စန္ဒာသူရိယဓမ္မရာဇာ၏ သားတော် | |- | [[စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | ၁၇၀၀–၁၇၀၆ | သတိုဝ်မင်းတရား၏ မြေးတော် | |- | [[စန္ဒသုရိယရာဇာ ၂]] | ၁၇၀၆–၁၇၁၀ | Grandson of Sanda Thudhamma | |- | [[ပထမ စန္ဒဝိဇလရာဇာ]] | ၁၇၁၀–၁၇၃၁ | Usurper | |- | [[စန္ဒသူရိယရာဇာ ၃]] | ၁၇၃၁–၁၇၃၄ | Son-in-law | |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | ၁၇၃၄–၁၇၃၅ | သားတော် | |- | [[ဒုတိယ စန္ဒဝိဇလရာဇာ]] | ၁၇၃၅–၁၇၃၇ | Usurper | |- | [[သူရတန်ရာဇာ]] | ၁၇၃၇ | Cousin | reigned 8 months |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | ၁၇၃၇–၁၇၄၂ | Brother | |- | [[ နရာအဘယရာဇာ]] | ၁၇၄၂–၁၇၆၁ | Uncle | |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | ၁၇၆၁ | သား | reigned 3 months |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | ၁၇၆၁–၁၇၆၄ | ညီတော် | |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | ၁၇၆၄–၁၇၇၃ | Brother-in-law | |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | ၁၇၇၃–၁၇၇၇ | Brother-in-law | |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | ၁၇၇၇ | Usurper | ရက် ၄၀ စိုးစံခဲ့သည်။ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | ၁၇၇၇–၁၇၈၂ | | ရမ်းဗြဲကျွန်းကိုအုပ်ချုပ်သူ |- | [[မဟာသမ္မတ]] | ၁၇၈၂–၁၇၈၅ | | |} == ကိုးကား == {{reflist}} * Htin Aung, A History of Burma, Cambridge University Press, New York and London, 1967 * Harvey, G.E., History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824, Frank Cass & Co. Ltd., London, 1925 * Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P., History of Burma, London, 2nd Edition, 1967 {{ရခိုင်ဘုရင်များ}} [[Category:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[Category:မြောက်ဦး ဘုရင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] kku9pqunf6c069d3c23wrm18xb9yifj 0 8955 1038718 879244 2026-06-15T22:58:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038718 wikitext text/x-wiki '''ကွန်ပျူတာ ဆော့ဝဲရ်''' (computer software) သည် [[ကွန်ပျူတာ]]စံနစ်အပေါ်တွင် အလုပ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်စေနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော[[ပရိုဂရမ်]]နှင့် [[ခိုင်းစေချက်အစီအစဉ်]]တို့ကို စုစည်းထားသော ပရိုဂရမ် အစုအဝေးများကို ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite web| title = Wordreference.com: WordNet® 2.0| publisher = Princeton University| url = http://www.wordreference.com/definition/software| access-date = 25 February 2016| archive-date = 30 March 2019| archive-url = https://web.archive.org/web/20190330105217/http://www.wordreference.com/definition/software| url-status = dead}}</ref> ကွန်ပျုတာဖြင့် ညွှန်ကြားချက်များ၊ လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သော စနစ်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များအား ကွန်ပျူတာဖြင့် ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်ပြီး ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာဖြင့် သိမ်းဆည်းခြင်းကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်း အတွက် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းအပြင် ၁၉၈၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ကွန်ပျုတာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမာထည်များနှင့် ကွဲပြားစေရန် အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ယခင်က ဆော့ဝဲကို မီဒီယာလုပ်ငန်းသုံး ဓာတ်ပြား၊ မက္ကနစ်တစ် တိပ်ခွေများ မှသည် အင်တာနက် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ခြင်း၊ ကွန်ပက်ဒစ်ခေါ် CD ဓာတ်ပြားများဖြင့် ထုပ်လုပ်သည် အထိ တိုးတက်လာလေသည်။ ထိုအခေါ်အဝေါ်တွင် အသုံးပြု software များဖြစ်သည့် စာရေးရန် word processor၊ ဟတ်ဒ်ဝဲရ်များကို ကိုင်တွယ်သော [[မောင်းနှင်စနစ်]]၊ အလယ်တန်းကနေသော [[distributed system]] စသည့် ရှိကျသည်။ Software တွင် [[ဝက်ဘ်ဆိုက်]]၊ ပရိုဂရမ်၊ ဗွီဒီယို ဂိမ်း စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ပရိုဂရမ်များကို [[C]]၊ [[C++]] စသည့် [[programming language]] များဖြင့်ရေးသည်။ ထိ၍ ကိုင်၍မရပါ၊ ယခင်အချိန်များက ပရိုဂရမ်ဟု ရေးသားခေါ်ဆိုပြီး၊ တစ်ဦးချင်းသုံး ကွန်ပျူတာများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ တွင်ကျယ်လာသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဆော့ဖ်ဝဲများတွင် [[Words]] များကဲ့သို့သော သီးခြား ဦးတည်ချက်တစ်ခုအတွက် [[အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲ]]များနှင့်၊ လုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သောလုပ်ဆောင်ချက်အားလုံးကို စုဝေးထားသော[[လုပ်ငန်းသုံး ဆော့ဖ်ဝဲ]]နှင့် Hardware များကို အသုံးပြုနိုင်ရန် လိုအပ်သော [[အပလီကေးရှင်း ဆော့ဖ်ဝဲ]] နှင့် အသုံးပြုသူက ကွန်ပျူတာကို အသုံးချနိုင်ရန် လိုအပ်သော [[Operating_System | OS]]ကဲ့သို့သော [[စစ္စတမ် ဆော့ဖ်ဝဲ]]ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။Software ကို နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ # Systems Software (Windows98, Me, XP, etc.) # Application Software (system software ကို အခြေခံပြု၍ ရေးသားကြသော လုပ်ငန်းဆော့ဖ်ဝဲ များ) တို့ဖြစ်ကြသည်။ {{Reflist}} [[Category:ကွန်ပျူတာ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[Category:သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ]] t3eic1u5a17oi6rn8os97hc0x7aa2bp 0 9876 1038719 702654 2026-06-15T23:01:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038719 wikitext text/x-wiki ကွန်ပျူတာပေါ်တွင် မြန်မာစာများကို ဖတ်နိုင်၊ ရိုက်နိုင်၊ ပုံနှိပ်နိုင်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် ဆော့ဖ်ဝဲများ (Myanmar language software) များကို ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်များဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုကြသည်။ ဖောင့်တစ်ခုတည်း ဖြစ်ပါက ‘မြန်မာစာလုံး စနစ်’ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် အများစုမှာ စာရိုက် လက်ကွက်စနစ်၊ စာစီစနစ်၊ စာလုံးပေါင်းစနစ်၊ ပုံနှိပ်စနစ် စသည့် အပိုင်းများပါ ပါလာသည့်အခါ ဖောင့်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ တခြား ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲခြင်း ကဏ္ဍများပါ ပါလာသည့်အတွက်‘ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်’ ဟုသာ ခြုံငုံခေါ်ခြင်းသည် ပိုမှန်ပါသည်။ * '''ပထမ မျိုးဆက် ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်''' များမှာ ၁၉၈၀ ကျော်နှစ်ပိုင်းများတွင် အိုင်ဘီအမ်၊ အာတာရီ ကွန်ပျူတာများ ပေါ်တွင် မြန်မာစာများ ရိုက်နိုင်၊ တည်းဖြတ်နိုင်ပြီး၊ ပုံရိုက်ထုတ်ရုံလောက်သာ ရရှိခဲ့သည့် စနစ်များ ဖြစ်သည်။ တချို့စနစ်များမှာ စာလုံး အရွယ်ပင် ပြောင်း၍ မရနိုင်ခဲ့ပါ။ [[ရန်ကုန် စက်မှုတက္ကသိုလ်]] နှင့် [[ရန်ကုန် ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်]] တို့က စတင်စမ်းသပ် တီထွင်ခဲ့သော စနစ်များ ဖြစ်သည်။ စာမျက်နှာ အနည်းငယ်သာ ရိုက်နိုင်သည့် စနစ်များဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ စီးပွားဖြစ်အဆင့် အများသုံးနိုင်သည့် အခြေအနေ မရောက်ခဲ့ပါ။ * '''ဒုတိယ မျိုးဆက် ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်''' များတွင် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်မှာ Apple ကွန်ပျူတာ များပေါ်တွင် ၁၉၈၉ က အင်္ဂလန်မှ မြန်မာစာ ပါမောက္ခ John Okell ကြီးကြပ်ပြီး တီထွင်ခဲ့ကြသော Ava Burmese မြန်မာစာ စနစ်ဖြစ်သည်။ အလားတူ အိုင်ဘီအမ် ပီစီများတွင် Microsoft Windows ပေါ်တွင် ဦးဇော်ထွဋ်နှင့် ဦးသက်ကိုကို တို့က ၁၃-၃-၁၉၉၂ ရက်နေ့တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးသုံး ပထမဆုံး မြန်မာစာစနစ်ကို Pioneer Myanmar font ဟု အမည်ပေးပြီး တီထွင် ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် ‘ဝင်းမြန်မာစာ စနစ်’ဟု အခြား စာလုံးပုံစံ အမျိုးမျိုးဖြင့် စုံစုံလင်လင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အလားတူ များမကြာမီတွင် Shwe&Mya, GeoComp, CE စသည့် စနစ်များပါ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် စနစ်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြစေတီ၊ ဇော်ဂျီစသည့် မြန်မာစာ စနစ်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော်လည်း ယူနီကုဒ်နည်းပညာကို မသုံးသေးဘဲ ယူနီကုဒ် စာလုံးနေရာ တချို့ကိုယူ၍ အသုံးပြုထားသည့် စနစ်များလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ * '''တတိယ မျိုးဆက် ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်''' ဆိုသည်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော မြန်မာစာကို ကွန်ပျူတာတွင် မြင်ရရုံ ပုံနှိပ်ရရုံမကဘဲ မြန်မာ ဘာသာဖြင့် ရှာဖွေ တွက်ချက် နှိုင်းယှဉ် အက္ခရာစဉ် အသုံးပြုနိုင်သည့် ယူနီကုဒ် နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသည့်‘မြန်မာ ယူနီကုဒ် စနစ်များ’ ဖြစ်သည်။ ISO (International Organization for Standardization) 10646 စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ကမ္ဘာ့ အသိအမှတ်ပြု ဘုံသုံးစနစ်အဖြစ် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဘုံသုံးစနစ် ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာသုံး ယူနီကုဒ် စံသုံးစနစ်ကို သုံးမည်ဆိုလျှင် ယင်းစံအတိုင်း တိတိကျကျ တစ်ပုံစံတည်း လိုက်နာ သုံးစွဲရန် လိုသည်။ သို့မှသာ Microsoft မှ ထုတ်လုပ်သည်များသည် Apple မှ စနစ်များနှင့် ချိတ်ဆက် စကားပြော အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဆော့ဖ်ဝဲ ဟာ့ဒ်ဝဲ ထုတ်လုပ်သူ အားလုံးကလည်း ဤစံအတိုင်း လိုက်နာသုံးစွဲပါမည်ဟု အတည်ပြုချက် ရထားပြီးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။) ကွန်ပျူတာ၏ စွမ်းအင်ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အပြည့်အဝ အသုံးချနိုင်ခြင်းသည် ယင်း၏ အစွမ်းထက်ဆုံး အရည်အချင်း ဖြစ်သည်။ အခြား ယခင် ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာ စနစ်ဟောင်းများနှင့် မည်သို့မျှ မယှဉ်သာသော အသုံးဝင်မှု ဖြစ်သည့်အပြင်၊ မြန်မာအက္ခရာများ တင်မကဘဲ [[ရှမ်း]]၊ [[မွန်]]၊ [[ကရင်]] စကားလုံးများကိုပါ ယှဉ်တွဲ အသုံးပြုလာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ပေါ်ထွက်ခဲ့သည့် စနစ်မှာ Myanmar Unicode & NLP Research Center, [[မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်]] MCF ၏ Myanmar3 မြန်မာစာစနစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြန်မာ ဝီကီပိဒိယတွင် အသုံးပြုထားသော မြန်မာစာ စနစ်မှာ ဤမြန်မာ ယူနီကုဒ်စနစ်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmarnlp.net.mm/ |accessdate=29 December 2020 |archivedate=17 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080917005659/http://www.myanmarnlp.net.mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmarnlp.org.mm/ |accessdate=29 December 2020 |archivedate=24 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110824103003/http://www.myanmarnlp.org.mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.myanmars.net/winmyanmar/ |title=Myanmar 2018<!-- Bot generated title --> |access-date=30 September 2010 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714053007/http://www.myanmars.net/winmyanmar/ |url-status=dead }}</ref> == References == <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:ကွန်ပျူတာ]] 8xsavk0kay6czi2w5tf6g69xq0yxpui 4 9992 1038686 1036910 2026-06-15T16:48:10Z MediaWiki message delivery 21591 /* Tech News: 2026-25 */ အပိုင်းသစ် 1038686 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။ <!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --> မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။ |center=<div id="villagepumpfaq" style="padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;">{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}</div> |3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- --> __TOC__ {{anchor|below_toc}} {{clear}}<!-- ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ -->[[<!-- OK -->Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude><!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၅၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၀၈၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၂၉၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၄၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> n9694daqv5xzmiltqkqu57q0uhegbne 0 12788 1038589 1038224 2026-06-15T12:37:30Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038589 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Pa'O}} သို့မဟုတ်'''တောင်သူလူမျိုး''' {{lang-en|Taungthu}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် "တောင်သူ" လူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} ==ပအိုဝ်းလူမျိုး== ------ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပအိုဝ်း]]လူဦးရေအဆင့်သည် စတုတ္ထအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်မရှိခြင်း။ လူမျိုးကိုလည်း [[ကရင်]]မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် [[ရှမ်း]]မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။ [[ဗမာ]]နှင့်[[ရခိုင်]]သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ [[ကရင်မျိုးနွယ်စု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် [[ပအိုဝ်း]]လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် [[ကရင်]]နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။ *၂၀၁၄ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပအိုဝ်းဒေသနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကယားပြည်နယ်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးအများအပြားနေထိုင်သော်လည်း သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး မပါရှိပါ။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော[[ချင်း]] ၊ [[ကယား]] စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။ ------------ စ(Ja-ကျ)၊ ဆ(Sha-ရှ)၊ သ(Sa-စ)၊ ရ(Ra)၊ ယ(Ya) ပအိုဝ်းစာပေတွင် တက်ကျသံ ၆မျိုးရှိပြီး မည်သည့်အသံမဆို ပအိုဝ်းစာဖြင့် ရေး၍ရနိုင်သည်။ သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။ == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုစရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 5kzqpqf0knes862ip711g9r4cua0ita 1038590 1038589 2026-06-15T12:38:07Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038590 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Pa'O}}) သို့မဟုတ်'''တောင်သူလူမျိုး''' ({{lang-en|Taungthu}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားအုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် "တောင်သူ" လူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} ==ပအိုဝ်းလူမျိုး== ------ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပအိုဝ်း]]လူဦးရေအဆင့်သည် စတုတ္ထအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်မရှိခြင်း။ လူမျိုးကိုလည်း [[ကရင်]]မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် [[ရှမ်း]]မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။ [[ဗမာ]]နှင့်[[ရခိုင်]]သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ [[ကရင်မျိုးနွယ်စု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် [[ပအိုဝ်း]]လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် [[ကရင်]]နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။ *၂၀၁၄ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပအိုဝ်းဒေသနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကယားပြည်နယ်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးအများအပြားနေထိုင်သော်လည်း သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး မပါရှိပါ။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော[[ချင်း]] ၊ [[ကယား]] စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။ ------------ စ(Ja-ကျ)၊ ဆ(Sha-ရှ)၊ သ(Sa-စ)၊ ရ(Ra)၊ ယ(Ya) ပအိုဝ်းစာပေတွင် တက်ကျသံ ၆မျိုးရှိပြီး မည်သည့်အသံမဆို ပအိုဝ်းစာဖြင့် ရေး၍ရနိုင်သည်။ သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။ == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုစရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] kl9xxwapis4eyj663yd2zwqo7l5tdby 1038591 1038590 2026-06-15T12:38:54Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038591 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Pa'O}}) သို့မဟုတ်'''တောင်သူလူမျိုး''' ({{lang-en|Taungthu}}) သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်အုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် "တောင်သူ" လူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} ==ပအိုဝ်းလူမျိုး== ------ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပအိုဝ်း]]လူဦးရေအဆင့်သည် စတုတ္ထအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်မရှိခြင်း။ လူမျိုးကိုလည်း [[ကရင်]]မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် [[ရှမ်း]]မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။ [[ဗမာ]]နှင့်[[ရခိုင်]]သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ [[ကရင်မျိုးနွယ်စု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် [[ပအိုဝ်း]]လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် [[ကရင်]]နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။ *၂၀၁၄ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပအိုဝ်းဒေသနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကယားပြည်နယ်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးအများအပြားနေထိုင်သော်လည်း သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး မပါရှိပါ။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော[[ချင်း]] ၊ [[ကယား]] စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။ ------------ စ(Ja-ကျ)၊ ဆ(Sha-ရှ)၊ သ(Sa-စ)၊ ရ(Ra)၊ ယ(Ya) ပအိုဝ်းစာပေတွင် တက်ကျသံ ၆မျိုးရှိပြီး မည်သည့်အသံမဆို ပအိုဝ်းစာဖြင့် ရေး၍ရနိုင်သည်။ သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။ == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုစရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 1dlry65q28o0ze4g0p06d4iwp61tum2 1038592 1038591 2026-06-15T12:45:22Z Chenzeyan29 141880 1038592 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Pa'O}}) သို့မဟုတ်'''တောင်သူလူမျိုး''' ({{lang-en|Taungthu}}) သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်အုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် "တောင်သူ" လူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုစရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] i0n8ytgd92rldgajx536k3ylxezm40g 1038593 1038592 2026-06-15T12:46:47Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1038593 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Pa'O}}) သို့မဟုတ်'''တောင်သူလူမျိုး''' ({{lang-en|Taungthu}}) သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်အုပ်စု]]ကြီးအတွင်းရှိ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် "တောင်သူ" လူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]]၊အခြား[[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်လူမျိုးများ]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုစရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] kef1fkjzsz8yq6odo9jcboj8u21tmqe 0 18998 1038774 1037836 2026-06-16T05:39:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038774 wikitext text/x-wiki '''ထိုင်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ယိုးဒယားလူမျိုး''' ({{lang-th|ชาวไทย}} သို့မဟုတ် {{lang|th|ชาวสยาม}}) သည် [[ထိုင်းဘာသာစကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော လူမျိုးစု ဖြစ်ပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ လူဦးရေအများဆုံးသော အဓိကလူမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အခြေစိုက်ရာဒေသအလိုက် အလယ်ပိုင်းထိုင်း ({{lang-th|คนภาคกลาง}}; Chao Phraya Thai) နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်း ({{lang-th|คนใต้}}) ဟု ခွဲခြားနိုင်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသများတွင် လွှမ်းမိုးအခြေစိုက်ကာ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်မျိုးနွယ်စုကြီး]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်။[[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား]]အုပ်စုဝင် ထိုင်းဘာသာစကားတွင် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသန္တရစကားပြောဆိုမှု ကွဲပြားချက်များ ရှိသည်။[[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့်အတူ ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု တွင်ပါဝင်သော်လည်း၊ အလယ်ပိုင်း ထိုင်းလူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ [[တိုင်လူမျိုးများ]] ထက် ထိုဒေသတွင် ရှေးကတည်းက အခြေစိုက်ခဲ့သော [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ (ဩစထြိုအေးရှားတစ်)]] နွယ်ဝင်များနှင့်သာ ပိုမိုနီးစပ်ပြီး တူညီမှုရှိကြောင်း သုတေသနများက ညွှန်းဆိုနေသည်။<ref name="Kutanan20182">Kutanan, W. (2018). "Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand". ''Scientific Reports''.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ထိုင်းလူမျိုး | flag = Flag of Thailand.svg | flag_caption = ထိုင်းနိုင်ငံ အလံတော် | image = [[File:Map of the Thais Diaspora in the World.svg|center|frameless|280x280px]] | population = သန်း ၅၂ မှ ၅၉ အကြား (ခန့်မှန်း) | regions = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] {{circa}} ၅၁–၅၇.၈ သန်း{{refn|group="nb"|Thai people make up approximately 75–85% population of the country (58 million) if including the [[Southern Thailand|Southern Thai]] and, more controversially, the [[Northern Thai people|Northern Thai]] and [[Isan people]], all of which include significant populations of non Tai-Kadai ethnic groups}}<ref name=McCargoHong>{{Cite journal| doi = 10.1080/1463136042000221898| url = http://thaipolitics.leeds.ac.uk/files/2014/05/mccargo-and-krisadawan-2004.pdf| title = Contesting Isan-ness: Discourses of politics and identity in Northeast Thailand| journal = Asian Ethnicity| volume = 5| issue = 2| page = 219| year = 2004| last1 = McCargo| first1 = D.| last2 = Hongladarom| first2 = K.| s2cid = 30108605| access-date = 2016-09-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20170809095856/http://thaipolitics.leeds.ac.uk/files/2014/05/mccargo-and-krisadawan-2004.pdf| archive-date = 2017-08-09| url-status = dead}}</ref><ref name="David Levinson 1998 287">{{citation |author=David Levinson |title=Ethnic Groups Worldwide: A Ready Reference Handbook |publisher=Oryx Pres |year=1998 |page=287 |isbn=978-1-57356-019-1 |url=https://archive.org/details/ethnicgroupsworl00levi/page/287}}</ref><ref name=Ethno2013>{{citation | last1 = Paul | first1 = Lewis M. | last2 = Simons | first2 = Gary F. | last3 = Fennig | first3 = Charles D. | year = 2013 | title = Ethnologue: Languages of the World | publisher = SIL International | isbn = 978-1-55671-216-6 | url = http://www.ethnologue.com}}</ref> | region2 = {{Center|[[Thai diaspora|ရွှေ့ပြောင်းထိုင်းလူမျိုးများ]]}} | pop2 = {{circa}} ၁.၁ သန်းကျော် | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = ၃၂၈,၁၇၆ (၂၀၂၂) | ref4 = <ref name="AsianPop">{{cite web |url=https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2022.B02018?q=B02018 |title=ASIAN ALONE OR IN COMBINATION WITH ONE OR MORE OTHER RACES, AND WITH ONE OR MORE ASIAN CATEGORIES FOR SELECTED GROUPS |year=2022 |work=[[United States Census Bureau]] |publisher=[[United States Department of Commerce]] |access-date=28 July 2024 }}</ref> | region5 = {{flagcountry|South Korea}} | pop5 = ၁၈၅,၃၈၉ (၂၀၁၈) | ref5 = <ref>{{cite web|url=http://gzone.kr/cmmn/FileDown.do?atchFileId=226381&fileSn=67807|title=출입국·외국인정책 내부용 통계월보 (2018년 7월호)|work=gov.kr|format=PDF|language=ko|access-date=2 May 2019}}</ref> | region6 = {{flagcountry|Germany}} | pop6 = ၁၁五,၀၀၀ (၂၀၂၀) | ref6 = <ref>{{Cite web|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/Tabellen/migrationshintergrund-staatsangehoerigkeit-staatengruppen.html|title=Bevölkerung in Privathaushalten nach Migrationshintergrund im weiteren Sinn nach Geburtsstaat in Staatengruppen}}</ref> | region7 = {{flagcountry|Australia}} | pop7 = ၈၁,၈၅၀ (၂၀၁၉) | ref7 = <ref>{{cite web |title=Estimated resident population, Country of birth - as at 30 June, 1996 to 201 |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3412.0Main+Features12018-19?OpenDocument |website=Australian Bureau of Statistics |access-date=15 May 2020}}</ref> | region8 = {{flagcountry|Taiwan}} | pop8 = ၆၄,၉၂၂ (၂၀၁၈) | ref8 = <ref>{{cite web|url=https://www.immigration.gov.tw/5475/5478/141478/141380/170070/|title=108.02Foreign Residents by Nationality (03/25/2019)|work=immigration.gov.tw|language=zh|access-date=2 May 2019}}</ref> | region9 = {{flagcountry|Japan}} | pop9 = ၆၁,၇၇၁ (၂၀၂၃) | ref9 = <ref>{{Cite web |url=https://www.moj.go.jp/isa/content/001415139.pdf |title=【第１表】国籍・地域別　在留外国人数の推移 |date=2024-03-23 |access-date=2024-03-30 |website=[[Ministry of Justice (Japan)]] |language=ja}}</ref> | region10 = {{flagcountry|Malaysia}} | pop10 = ၅၁,၀၀၀–၇၀,၀၀၀ (၂၀၁၂) | ref10 = <ref name=consular /><ref>{{cite web|url=http://www.nst.com.my/opinion/letters-to-the-editor/siamese-malaysians-they-are-part-of-our-society-1.457322|title=SIAMESE MALAYSIANS: They are part of our society|author=Nop Nai Samrong|publisher=[[New Straits Times]]|date=8 January 2014|access-date=10 January 2014}}</ref> | region11 = {{flagcountry|Singapore}} | pop11 = ၄၇,၇၀၀ (၂၀၁၂) | ref11 = <ref name=consular>{{cite web|url=http://www.consular.go.th/main/contents/files/services-20120630-141533-674689.pdf|title=รายงานจำนวนประมาณการคนไทยในต่างประเทศ 2012|work=consular.go.th|date=March 5, 2012|language=th|access-date=9 August 2024|archive-date=14 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170214102448/http://www.consular.go.th/main/contents/files/services-20120630-141533-674689.pdf|url-status=dead}}</ref> | region12 = {{flag|United Kingdom}} | pop12 = ၄၅,၀၀၀ (၂၀၁၈) | ref12 = <ref>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/datasets/populationoftheunitedkingdombycountryofbirthandnationality|title=Population of the United Kingdom by Country of Birth and Nationality (July 2017 to June 2018)|work=ons.gov.uk|date=29 November 2018|access-date=2 May 2019}}</ref> | langs = [[ထိုင်းဘာသာစကား]] | rels = အများစု [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု၊ အနည်းစု [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]နှင့် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] | related =[[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]]၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]}} ထိုင်းလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုကို ပူးတွဲကိုးကွယ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးစာရင်းတွင်မူ ၎င်းတို့ကို "တိုင်းနွဲ့လူမျိုး" အမည်ဖြင့် ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်။ == သမိုင်း == ထိုင်းလူမျိုး၏ သမိုင်းကြောင်းသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ဘာသာစကား၊ မနုဿဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော ရွှေ့ပြောင်းရောနှောမှု ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ၁။ မူလအစပြုရာဒေသနှင့် ရှေးဦးတိုင်လူမျိုးများ === ခေတ်သစ် ဘာသာစကားဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနများအရ ထိုင်းလူမျိုးတို့ ပါဝင်သော ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai) ဘာသာစကားပြော မျိုးနွယ်စုများ၏ မူလအစပြုရာဒေသ (Urheimat) သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးပြည်နယ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] တို့အနီးတစ်ဝိုက် ဖြစ်သည်။<ref name="Ostapirat2005">Ostapirat, W. (2005). ''The Tai-Kadai Languages''. Routledge.</ref> ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးဘိုးဘွားများသည် တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် '''"[[ပိုင်ယွဲ့]]" (Bai Yue; 百越)''' ဟု သမိုင်းတွင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် ရှေးဦးကုန်းမြင့်လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်များနှင့်အတူ ရေစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ယဉ်ကျေးမှုကို အတူတကွ ပေါင်းစည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြဖူးသည်။<ref name="Pain2008">Pain, F. (2008). "An Introduction to Thai Ethnohistory". ''Journal of the Siam Society''.</ref><ref name="Higham2011">Higham, C. (2011). ''The Neolithic of Southeast Asia''. Cambridge University Press.</ref> [[File:Gerner Tai-Kadai migration route.png|280px|thumb|right|[[Kra–Dai-speaking peoples|Kra-Dai]] ရွှေ့ပြောင်း လမ်းကြောင်း Matthias Gerner (2014)မှာ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ project]] === ၂။ အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့လာခြင်းနှင့် အခြေချခြင်း === ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ခရစ်နှစ် (၁၀) ရာစုမှ (၁၂) ရာစု (1000 – 1200 CE) အတွင်းတွင် တရုတ်မြောက်ပိုင်းမှ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်များ တောင်ဘက်သို့ တိုးချဲ့လာခြင်းကြောင့် ကွမ်ရှီးနှင့် ယူနန်တစ်ဝိုက်ရှိ တိုင်စကားပြောမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည့် ထိုင်း၊ လာအို နှင့် ရှမ်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ မြစ်ဝှမ်းဒေသများဆီသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် အဆင့်ဆင့် တိုးချဲ့ပြန့်နှံ့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Pittayaporn2014">Pittayaporn, P. (2014). "Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai". ''Journal of the South East Asian Linguistics Society''.</ref> ၎င်းတို့သည် လက်ရှိထိုင်းနိုင်ငံတည်ရှိရာ ကျောက်ဖယားမြစ်ဝှမ်း (Chao Phraya Valley) သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ထိုဒေသတွင် အခြေစိုက်နှင့်ပြီးဖြစ်သော မွန်တို့၏ ဒွါရာဝတီ (Dvaravati) ယဉ်ကျေးမှုနိုင်ငံတော်များနှင့် အရှေ့ဘက်မှ ခမာအင်ပါယာတို့နှင့် ထိတွေ့ခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအင်အား တောင့်တင်းလာသော တိုင်မျိုးနွယ်စုများသည် ၁၃ ရာစုတွင် သုခေါဒယ (Sukhothai) နိုင်ငံတော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၄ ရာစုတွင် အယုဒ္ဓယ (Ayutthaya) နိုင်ငံတော်ကိုလည်းကောင်း အခြေစိုက်တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ === ၃။ ယိုးဒယား နှင့် မြန်မာ့သမိုင်း ဆက်စပ်မှု === ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအထိ ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြန်မာ-ယိုးဒယား စစ်ပွဲများသည် နှစ်နိုင်ငံ လူဦးရေနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ စီးဆင်းမှုအပေါ် အကြီးအကျယ် သက်ရောက်ခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်နှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတို့ လက်ထက် အယုဒ္ဓယကျူးကျော်စစ်များအပြီးတွင် ယိုးဒယားဘုရင့်နွယ်ဝင်များ၊ စစ်သည်များနှင့် အရပ်သား သောင်းနဲ့ချီကို မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝ၊ အမရပူရ) သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်လာကာ အတည်တကျ နေထိုင်စေခဲ့သည်။ ထိုသူများကို မြန်မာတို့က "ယိုးဒယားလူမျိုး" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး ရေရှည်တွင် ဒေသခံများနှင့် သွေးနှောသွားခဲ့ကြသည်။ === ၄။ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးဖြစ်တည်မှု ဝိသေသ === ဘာသာစကားအရ ထိုင်းလူမျိုးများသည် တိုင်-ကဒိုင်းနွယ်ဝင် ဖြစ်သော်လည်း၊ ခေတ်သစ် DNA သုတေသနပြုချက်များအရ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်းလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တရုတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်လာသည့် တိုင်အုပ်စုစစ်စစ်များထက် ထိုမြေတွင် နဂိုကတည်းက နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] မျိုးနွယ်များနှင့် ပိုမိုနီးစပ်နေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W. (2018). "Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand". ''Scientific Reports''.</ref> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူဦးရေနည်းပါးသော တိုင်မျိုးနွယ်စုများ ကျောက်ဖယားမြစ်ဝှမ်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် အရေအတွက် အဆမတန်များပြားသော ဒေသခံမွန်၊ ခမာလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားအောက်သို့ သွတ်သွင်းပေါင်းစည်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="Sun2013">Sun, J. (2013). "The Genetic Structure of the Tai-Kadai Peoples". ''PLOS ONE''.</ref><ref name="You2020">You, X. (2020). "Paternal Genetic Structure of Tai-Kadai Speaking Populations". ''Frontiers in Genetics''.</ref> === ၅။ ခေတ်သစ် "ထိုင်းလူမျိုး" မူဝါဒ === ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုင်းအစိုးရ၏ အမျိုးသားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မူဝါဒများအရ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ယွမ် (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)၊ အီသန် (အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်း)၊ တောင်ပိုင်းထိုင်း အပါအဝင် လူမျိုး-ဘာသာစကား အုပ်စုအမျိုးမျိုးနှင့် ကူးသန်းခြေချလာသော ဟန်တရုတ် အုပ်စုများကို အလယ်ပိုင်းထိုင်း ယဉ်ကျေးမှုအောက်တွင် တစ်စုတစ်စည်းတည်း အတင်းအကျပ် ပေါင်းစည်းစေခဲ့ပြီး ကမ္ပည်းအမည်ကိုလည်း "စယာမ် (Siam)" မှ "ထိုင်း (Thai)" လူမျိုးဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ် ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="McCargo2004">McCargo, D., & Hongladarom, K. (2004). "Contesting Isan-ness: Discourses of politics and identity in Northeast Thailand". ''Asian Ethnicity''.</ref> [[File:Map of the Rattanakosin Kingdom.svg|thumb|right|[[ဓနပုရီပြည်]] ၁၇၆၇-၁၇၈၂]] == ယဉ်ကျေးမှု == [[ထိုင်းဘာသာစကား]]မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်း၊ ‌‌‌‌‌မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသတွင် ထိုင်းဘာသာစကား ပြောဆို့မှု မတူညီသည့်ကို တွေရသည်။ အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ထိုင်းဘာသာစကား ပြောဆို့မှုများသည်။ ထိုင်းလူမျိုးတို၏ ရိုးရာအားကစားမှ မွေထိုင်း ဖြစ်ပြီး။ အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာအစားအစာများမှာလည်း ထင်ရှာသည်။<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Thai_people</ref> [[File:Som tam thai.JPG|thumb|ထိုင်းသင်္ဘောသီးသုပ် ([[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]]: ဒကာသီးသုပ်)]] == မှတ်ချက် == <references group="nb"/> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ]] akickukjqdsbab8ffrb8ho9tkdgarjn 0 26946 1038780 1031145 2026-06-16T07:08:53Z ~2026-35272-25 144454 /* မြောင်းဘွေကျေးရွာသည် စံပြကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်ပါသည်။မြောက်ဦးရွှေမြို့တော် နှင့် မင်းပြား မြို့အကြားတွင်တည်ရှိသည် မြောက်ဦးမြို့မှလာလျှင် ၉မိုင် မင်းပြားမြို့မှလာလျှင်၁၁မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။အဓိကစီးပွားရေးမှာ ကွမ်းသီးပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် လယ်လုပ်င */ 1038780 wikitext text/x-wiki '''မြောင်းဘွေရွာ''' {{Infobox settlement | official_name = မြောင်းဘွေ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြောက်ဦးမြို့မှ၁၀မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိပါသည် | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = [[Myaung Bway]]<ref>GAD, Feb 2011.</ref> | latNS = N | latd = 20.48820 | longEW = E | longd = 93.28027 | P-code = 196487 }} ==မြောင်းဘွေကျေးရွာသည် စံပြကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်ပါသည်။မြောက်ဦးရွှေမြို့တော် နှင့် မင်းပြား မြို့အကြားတွင်တည်ရှိသည် မြောက်ဦးမြို့မှလာလျှင် ၉မိုင် မင်းပြားမြို့မှလာလျှင်၁၁မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။အဓိကစီးပွားရေးမှာ ကွမ်းသီးပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် လယ်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။ထင်ရှားသောဘုရားစေတိပုထိုးများရှိသည်။အဘာယရာဇာမင်းလက်ထက် မင်းသမီးစော်ဘုန်းဘုန်း​ကြွယ်တည်ထားသော နေ့ချင်း​ကြွယ်၀ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။နာမည်ကျော်သော အစားစာများမှာမြောင်းဘွေကျွဲကော သီးနဲ့ ကွမ်းသီးများလည်းနာမည်ကြီးသည် ။ညနေနေ၀င်ဆည်းဆာ နေ၀င်း၀င်းထွက်နေသောအရောင်ကိုမြောင်းဘွေသူအရောင်ဟုလည်းတင်စား ခေါ်ဆိုကြသည်။== [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] 9o7x7fdpn2e1j41917n22uoy80u4xrx 3 50577 1038701 1037704 2026-06-15T17:53:49Z PyaePhyoAung11111 140495 I can only controled. 1038701 wikitext text/x-wiki {{archives}} == English wekipedia Thae Su Nyein == Hello Ninjastrikers; Please take a look at Thae Su Nyein's article. I don't know what happened. I can't do anything. Thae Su Nyein's article is sent to draft. Please help me.I don't understand why this is showing up. [[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Naing Oo|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]], @[[အသုံးပြုသူ:Osgdgdggd|Osgdgdggd]]: အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ မူဝါဒတွေအရ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းမရှိတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖန်တီးတာ၊ အကောင့်ပွားတွေ သုံးပြီး ဖန်တီးတာကြောင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၉၊ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Myanmar Wikipedia Name Change == Myanmar wikiမှာ ‌‌ေဆာင်းပါးခါင်းစဉ်ကမှား‌ေနလို့ ပြန်ပြင်လို့ရလားဗျာ့ အကိုနင်ဂျာ။ [[ဂျီရာဝက် ဆူထိဝါနိချာဆာ]] ထိုင်းနာမည်ကိုဘာသာပြန်တာ လွဲသွားလို့ [[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naing Naing Kyaw Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] စာမျက်နှာအပေါ်နားက "ရွှေ့ရန်" ကိုနှိပ်ပြီး ဆောင်းပါးအမည် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၁၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးခြင်း == အကိုရေ [[အလ္လာဟ်၏ နာမတော် ၉၉ မျိုး]] နဲ့ ၎င်း ထဲမှာပါသမျှ အသေးစိတ် data တွေတိုင်းမှာ info book template ပြန်ထည့်ပေးစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ၎င်းကို [[ဆရာဇင်နောင်နောင်သက်]] မှကိုယ်တိုင် ဘာသာပြန်၊ပြစု ပြီး ကျမ်းကိုးရေးသားထားတာဖြစ်လို့ ဆရာရဲ့နာမည်ကတော့ လေးစားမှုအေနနဲ့ ပြန်ပါစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူရေးထားတာကို ကျွန်တော်က အနီးစပ်ဆုံးရေးသားထားမို့ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]]: Infobox book တမ်းပလိတ်က စာအုပ်အကြောင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်အကြောင်းမဟုတ်တဲ့ ဆောင်းပါးမှာသုံးထားတာမို့ ဖယ်လိုက်တာပါ။ စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ပါတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကိုးကားဖော်ပြချင်တာမျိုးဆိုရင် cite book တမ်းပလိတ်ကိုသာ သုံးရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၂၂:၅၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ဒါဆိုရင် အကိုပဲ ပြန်လုပ်ပေးလို့ရလားခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ကုဒ်မှားနေခြင်း == ဒကာကြီး သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်းမှာ ကုဒ်မှားနေသလားလို့ပါ။ * {{Wikisource}} [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Fixed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၅၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == Need help with cross-wiki abuse == Hello, we have [[:en:Wikipedia:Administrators'_noticeboard/Incidents#Foreign-language_legal_threat?|found an abuser]] you've dealt with in mywiki before and I thought you might know something about them. Thanks so much. [[အသုံးပြုသူ:ChildrenWillListen|ChildrenWillListen]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ChildrenWillListen|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၀၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == hello, can you please link " ဒုတိယမြောက် ဗေဟမ် " article to " Wilhelm II as Burmese Wikipage? == I already finished all the parts about him but I can't add via "Add interlanguage links". Please check and help me to add. @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :{{done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]], actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == VisualEditor citation tool == Hi Ninjastrikers, I'm Johannes from the [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] team. We are currently working on technical improvements to references. We are especially looking at changes to support newcomer editors to add references whenever they are adding content to Wikipedia articles (or creating new articles). As part of our work we would like to support smaller and medium-sized wikis to activate [[:mw:Citoid|Citoid]] and the [[:mw:VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] which allow VE users to automatically create references or manually create references using standard citation temples. These features are currently used on ~130 Wikimedia projects (including all major ones like English Wikipedia). You are probably aware of them because you've edited on major wikis, but just in case: [[:en:Help:VisualEditor#Adding a new reference]] shows some screenshots. We would like to run a test on mywiki to measure how citation usage changes (hopefully increases) with those features activated – especially among newcomer editors. We could either do the necessary work (e.g. updating some citation templates / creating some mediawiki pages on mywiki) ourselves or support local admins to do it – whatever you prefer. : If the test confirms that VisualEditor users are more likely to add references when creating / editing an article with those features activated, we'll increase our efforts to support other projects to enable the feature. We would probably do the required changes beginning of December (once we've everything in place to measure differences in citation usage on mywiki) if you agree with the test. Thanks, [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :Hi Johannes, :Thanks for reaching out. I agree that having Citoid and the VisualEditor citation tool activated on mywiki would be very beneficial. We would be happy to participate in this test to improve reference usage. :Regarding the implementation, we would prefer if your team could handle the necessary technical work. This would be a great help to us. Please let us know if you need any specific permissions or local coordination from our side. The timeline to begin in early December works well for us. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၀၂၊ ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks for your reply! We're happy to do the technical work. We don't need specific permissions, I'll probably just involve my [[User:Johannnes89|volunteer account]] for the necessary edits in MediaWiki namespace. ::There are two things we would like to know: ::* Which templates would you like to use as default templates in VisualEditor citations? ::** According to our data {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} are the most used templates on mywiki – many projects are using those four as default templates (e.g. enwiki [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) ::** Other projects (e.g. dewiki [https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) just use their local cite web & cite book equivalent -> in that case VE will automatically use cite book for most news/journal sources. ::** Some projects use a single default template (e.g. plwiki [https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) which would be {{tl|ကိုးကားခြင်း}} on mywiki ::* Could you provide me with ~10 popular Burmese online sources? We would like to test some links in order to make sure there won't be issues with the automatic reference creation. ::[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::We'll set up Citoid and the VisualEditor citation tool this week. Any updates on my questions? :) [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Hi, sorry for the late reply. To answer your questions, ::::* {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} will be the default tempates. ::::* {{tl|ကိုးကားခြင်း}} may requires some update, therefore it will not be the default template for a while. ::::* The followings may be considered as the popular Burmese online sources. ::::** [https://www.bbc.com/burmese BBC Burmese], [https://www.dvb.no/ DVB], [https://news-eleven.com/ Eleven Media], [https://xinhuamyanmar.com/ Xinhua Myanmar], [https://burma.irrawaddy.com/ Irrawaddy], [https://bur.mizzima.com/ Mizzima], [https://www.mdn.gov.mm/my/home Myanmar Digital News], [https://myanmar-now.org/mm/ Myanmar Now], [https://www.rfa.org/burmese/ RFA Burmese], [https://voiceofmyanmarnews.com/ VOM], [https://onenewstvchannel.com/ One News] and [https://www.moi.gov.mm/ Ministry of Information]. ::::Please let me know if you need any other information. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::Thanks! I've added TemplateData to the four templates [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_web/doc&diff=prev&oldid=957506][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_journal/doc&diff=prev&oldid=957566][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_news/doc&diff=prev&oldid=957573][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_book/doc&diff=prev&oldid=957575] and created [[မီဒီယာဝီကီ:Cite-tool-definition.json]] and [[မီဒီယာဝီကီ:Citoid-template-type-map.json]] in order to enable Citoid and the VE citation tool. :::::I've also tested the links you mentioned and auto-generation worked [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%B0:Johannes_Richter_(WMDE)/Test]. Let me know if you observe anything not working as expected. [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::The results are looking good! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၉၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::Thanks for your feedback! We'll continue to monitor how VisualEditor users engage with the new tool. We have noticed that some parts of the citation interface aren't translated from English to Burmese and we were wondering if that might be an issue to some users? :::::::Would it be possible for you to translate these three messages [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialog-reference-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialogbutton-citation-educationpopup-text&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-reference-input-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate] and the 20 messages in this group [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-citoid&language=my&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate]? Our could you point me to another venue, where I could ask other mywiki editors to consider translating these messages? Thanks you! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::Sorry for the late reply. The messages are now translated to Burmese. Please let me know if anything else needed. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၈၊ ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::::::Thank you very much for your help! Your translations will be live on mywiki on Thursday. We're already seeing VisualEditor users using the new citation features and are hoping that the translations help users less comfortable with English menu labels to use them too! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Update accurate infomation == Hello Ninjastriker, I like to update Nyo Saw, recent accurate information from reliable source. Like to request do not revert. [[အသုံးပြုသူ:Banyarsp|Banyarsp]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Banyarsp|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၃၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) ဆောင်းပါးအား Draft Space သို့ ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == ဆရာ @Ninjastrikers ခင်ဗျာ - ကျွန်တော် ရေးသားခဲ့တဲ့ "အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)" ဆောင်းပါးကို A7 အရ ဖျက်ပစ်လိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ Test page မဟုတ်ဘဲ နည်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို စနစ်တကျ ရေးသားဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်မှာ PRLog သတင်း၊ UN-backed APCICT/ESCAP အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ICANN Membership စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေကို ကိုးကားချက်အဖြစ် ပိုမိုခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းတည်းဖြတ်ချင်ပါသဖြင့် ဖျက်လိုက်တဲ့စာသားတွေကို Draft:အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) အနေနဲ့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးပါရန် (Restore to Draft space) မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါတယ်။ Draft မှာ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှသာ Review ပြန်တင်ပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၆၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You've got mail == {{You've got mail}} လူကြီးမင်း Ninjastrikers ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ "အောင်မြင့်မြတ်" ဆောင်းပါးအား မူကြမ်းစာမျက်နှာ (Draft Space) သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံထားသော အီးမေးလ်တစ်စောင် ပေးပို့ထားပါသဖြင့် အားလပ်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၁၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]], ဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာဟာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှု မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီခြင်းမရှိတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆောင်းပါးတစ်ခုကို ထားရှိဖို့ဆိုရင် အကြောင်းအရာဟာ [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါခြင်း]] ရှိရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီထင်ရှားအရေးပါမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ဖို့အတွက် စိ[[ဝီကီပီးဒီးယား:V|စစ်အတည်ပြုနိုင်တဲ့]] [[ဝီကီပီးဒီးယား:RS|ခိုင်လုံတဲ့ ကိုးကားချက်တွေ]] ရှိရပါမယ်။ ဖျက်ပစ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဟာ သာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အကြောင်း ဖြစ်နေပြီး ကိုးကားပြုထားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေမှာ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ ရင်းမြစ်များသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် [[WP:AUTOBIO|ပင်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]လည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၈၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးအတွက် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == "Dear Admin Ninjastrikes ခင်ဗျာ... ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရေးသားခဲ့တဲ့ 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်း (G11/G12) အတွက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ ဦးမြကြိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် တက်ကြွစွာ သင်ကြားပြသနေသူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် Condense of Composition (COC) နည်းစနစ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား အလွန်ထင်ရှားပါသည်။ ၎င်းသည် လယ်တီဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် လူသိများသူ (Public Figure) တစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် ကျွန်တော်/ကျွန်မအနေဖြင့် ခိုင်မာသော အကိုးအကားများ (7Day TV အင်တာဗျူးနှင့် အခြားရင်းမြစ်များ) ကို ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးကို Draft (မူကြမ်း) ကဏ္ဍသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါရန် လေးစားစွာ တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့်အညီ အကိုးအကားများကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပါမည်။ ကူညီပေးမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။" [[အသုံးပြုသူ:မောင်ချမ်းမြေ့|မောင်ချမ်းမြေ့]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ချမ်းမြေ့|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ == သဲစုညိမ်းရဲ့ဆောင်းပါကိုဘာလို့ဖျက်ပစ်ရတာလည်းဗျာ့ မြန်မာwiki မှာက‌ျတာ့မဖျက်သင့်ဘူးထင်ပါတယ် အကြောင်းပြချက်ပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Loganandjayce|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၃၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]]; [[သဲစုညိမ်း]] စာမျက်နှာကို [[M:GS|Global Sysop]] တစ်ယောက်က [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8&logid=433017 Spam အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖျက်သွားတာ]ပါ။ အကြောင်းရင်းကတော့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီ အပါအဝင် တခြားဝီကီတွေမှာ သဲစုညိမ်း စာမျက်နှာတွေကို မူဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီဘဲ တောက်လျောက် ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြတာမို့ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဝီကီမှာ ဖျက်ခံရတယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့် ဖျက်ခံရသလဲ၊ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင်လုပ်ပြီးမှ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်တာပါ။ ဒါပေမယ့် အသုံးပြုသူ အကောင့်များစွာ သုံးပြီး [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q131363032&action=history ဝီကီတွေမှာ ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း]က ဖျက်ခံရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း Spam လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အကြံပေးရရင် ဆောင်းပါးကို ဆက်ပြီး မဖန်တီးပါနဲ့။ Draft: အမည်ညွှန်းမှာ အရင်ဖန်တီးပါ။ Review တင်ပါ။ အဲဒီအဆင့်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ရင်တော့ ဆက်မကြိုးစားသင့်တော့ပါဘူး။ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရင် အကောင့်တွေ၊ အိုင်ပီတွေ တောက်လျှောက်အပိတ်ခံရနိုင်သလို ဆောင်းပါးအမည်ကိုလည်း Blacklist အနေနဲ့ ဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၅၄၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22625-67|&#126;2026-22625-67]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22625-67|talk]]) ၁၇:၄၈၊ ၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၀:၀၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> This my own pages and weblinks can't edit and i don't allowed rebuild for my owns. Whatever name fakes i had burned. I can only handlings and i can only what i commanded . I can only edited. This is my laws. Pyae Phyo Aung B3 7aikfydb1ubaryazdfji9hmj1n4iki0 1038742 1038701 2026-06-16T04:03:56Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[User talk:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1028098 wikitext text/x-wiki {{archives}} == English wekipedia Thae Su Nyein == Hello Ninjastrikers; Please take a look at Thae Su Nyein's article. I don't know what happened. I can't do anything. Thae Su Nyein's article is sent to draft. Please help me.I don't understand why this is showing up. [[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Naing Oo|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]], @[[အသုံးပြုသူ:Osgdgdggd|Osgdgdggd]]: အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ မူဝါဒတွေအရ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းမရှိတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖန်တီးတာ၊ အကောင့်ပွားတွေ သုံးပြီး ဖန်တီးတာကြောင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၉၊ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Myanmar Wikipedia Name Change == Myanmar wikiမှာ ‌‌ေဆာင်းပါးခါင်းစဉ်ကမှား‌ေနလို့ ပြန်ပြင်လို့ရလားဗျာ့ အကိုနင်ဂျာ။ [[ဂျီရာဝက် ဆူထိဝါနိချာဆာ]] ထိုင်းနာမည်ကိုဘာသာပြန်တာ လွဲသွားလို့ [[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naing Naing Kyaw Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] စာမျက်နှာအပေါ်နားက "ရွှေ့ရန်" ကိုနှိပ်ပြီး ဆောင်းပါးအမည် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၁၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးခြင်း == အကိုရေ [[အလ္လာဟ်၏ နာမတော် ၉၉ မျိုး]] နဲ့ ၎င်း ထဲမှာပါသမျှ အသေးစိတ် data တွေတိုင်းမှာ info book template ပြန်ထည့်ပေးစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ၎င်းကို [[ဆရာဇင်နောင်နောင်သက်]] မှကိုယ်တိုင် ဘာသာပြန်၊ပြစု ပြီး ကျမ်းကိုးရေးသားထားတာဖြစ်လို့ ဆရာရဲ့နာမည်ကတော့ လေးစားမှုအေနနဲ့ ပြန်ပါစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူရေးထားတာကို ကျွန်တော်က အနီးစပ်ဆုံးရေးသားထားမို့ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]]: Infobox book တမ်းပလိတ်က စာအုပ်အကြောင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်အကြောင်းမဟုတ်တဲ့ ဆောင်းပါးမှာသုံးထားတာမို့ ဖယ်လိုက်တာပါ။ စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ပါတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကိုးကားဖော်ပြချင်တာမျိုးဆိုရင် cite book တမ်းပလိတ်ကိုသာ သုံးရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၂၂:၅၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ဒါဆိုရင် အကိုပဲ ပြန်လုပ်ပေးလို့ရလားခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ကုဒ်မှားနေခြင်း == ဒကာကြီး သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်းမှာ ကုဒ်မှားနေသလားလို့ပါ။ * {{Wikisource}} [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Fixed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၅၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == Need help with cross-wiki abuse == Hello, we have [[:en:Wikipedia:Administrators'_noticeboard/Incidents#Foreign-language_legal_threat?|found an abuser]] you've dealt with in mywiki before and I thought you might know something about them. Thanks so much. [[အသုံးပြုသူ:ChildrenWillListen|ChildrenWillListen]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ChildrenWillListen|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၀၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == hello, can you please link " ဒုတိယမြောက် ဗေဟမ် " article to " Wilhelm II as Burmese Wikipage? == I already finished all the parts about him but I can't add via "Add interlanguage links". Please check and help me to add. @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :{{done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]], actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == VisualEditor citation tool == Hi Ninjastrikers, I'm Johannes from the [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] team. We are currently working on technical improvements to references. We are especially looking at changes to support newcomer editors to add references whenever they are adding content to Wikipedia articles (or creating new articles). As part of our work we would like to support smaller and medium-sized wikis to activate [[:mw:Citoid|Citoid]] and the [[:mw:VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] which allow VE users to automatically create references or manually create references using standard citation temples. These features are currently used on ~130 Wikimedia projects (including all major ones like English Wikipedia). You are probably aware of them because you've edited on major wikis, but just in case: [[:en:Help:VisualEditor#Adding a new reference]] shows some screenshots. We would like to run a test on mywiki to measure how citation usage changes (hopefully increases) with those features activated – especially among newcomer editors. We could either do the necessary work (e.g. updating some citation templates / creating some mediawiki pages on mywiki) ourselves or support local admins to do it – whatever you prefer. : If the test confirms that VisualEditor users are more likely to add references when creating / editing an article with those features activated, we'll increase our efforts to support other projects to enable the feature. We would probably do the required changes beginning of December (once we've everything in place to measure differences in citation usage on mywiki) if you agree with the test. Thanks, [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :Hi Johannes, :Thanks for reaching out. I agree that having Citoid and the VisualEditor citation tool activated on mywiki would be very beneficial. We would be happy to participate in this test to improve reference usage. :Regarding the implementation, we would prefer if your team could handle the necessary technical work. This would be a great help to us. Please let us know if you need any specific permissions or local coordination from our side. The timeline to begin in early December works well for us. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၀၂၊ ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks for your reply! We're happy to do the technical work. We don't need specific permissions, I'll probably just involve my [[User:Johannnes89|volunteer account]] for the necessary edits in MediaWiki namespace. ::There are two things we would like to know: ::* Which templates would you like to use as default templates in VisualEditor citations? ::** According to our data {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} are the most used templates on mywiki – many projects are using those four as default templates (e.g. enwiki [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) ::** Other projects (e.g. dewiki [https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) just use their local cite web & cite book equivalent -> in that case VE will automatically use cite book for most news/journal sources. ::** Some projects use a single default template (e.g. plwiki [https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) which would be {{tl|ကိုးကားခြင်း}} on mywiki ::* Could you provide me with ~10 popular Burmese online sources? We would like to test some links in order to make sure there won't be issues with the automatic reference creation. ::[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::We'll set up Citoid and the VisualEditor citation tool this week. Any updates on my questions? :) [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Hi, sorry for the late reply. To answer your questions, ::::* {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} will be the default tempates. ::::* {{tl|ကိုးကားခြင်း}} may requires some update, therefore it will not be the default template for a while. ::::* The followings may be considered as the popular Burmese online sources. ::::** [https://www.bbc.com/burmese BBC Burmese], [https://www.dvb.no/ DVB], [https://news-eleven.com/ Eleven Media], [https://xinhuamyanmar.com/ Xinhua Myanmar], [https://burma.irrawaddy.com/ Irrawaddy], [https://bur.mizzima.com/ Mizzima], [https://www.mdn.gov.mm/my/home Myanmar Digital News], [https://myanmar-now.org/mm/ Myanmar Now], [https://www.rfa.org/burmese/ RFA Burmese], [https://voiceofmyanmarnews.com/ VOM], [https://onenewstvchannel.com/ One News] and [https://www.moi.gov.mm/ Ministry of Information]. ::::Please let me know if you need any other information. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::Thanks! I've added TemplateData to the four templates [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_web/doc&diff=prev&oldid=957506][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_journal/doc&diff=prev&oldid=957566][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_news/doc&diff=prev&oldid=957573][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_book/doc&diff=prev&oldid=957575] and created [[မီဒီယာဝီကီ:Cite-tool-definition.json]] and [[မီဒီယာဝီကီ:Citoid-template-type-map.json]] in order to enable Citoid and the VE citation tool. :::::I've also tested the links you mentioned and auto-generation worked [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%B0:Johannes_Richter_(WMDE)/Test]. Let me know if you observe anything not working as expected. [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::The results are looking good! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၉၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::Thanks for your feedback! We'll continue to monitor how VisualEditor users engage with the new tool. We have noticed that some parts of the citation interface aren't translated from English to Burmese and we were wondering if that might be an issue to some users? :::::::Would it be possible for you to translate these three messages [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialog-reference-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialogbutton-citation-educationpopup-text&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-reference-input-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate] and the 20 messages in this group [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-citoid&language=my&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate]? Our could you point me to another venue, where I could ask other mywiki editors to consider translating these messages? Thanks you! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::Sorry for the late reply. The messages are now translated to Burmese. Please let me know if anything else needed. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၈၊ ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::::::Thank you very much for your help! Your translations will be live on mywiki on Thursday. We're already seeing VisualEditor users using the new citation features and are hoping that the translations help users less comfortable with English menu labels to use them too! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Update accurate infomation == Hello Ninjastriker, I like to update Nyo Saw, recent accurate information from reliable source. Like to request do not revert. [[အသုံးပြုသူ:Banyarsp|Banyarsp]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Banyarsp|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၃၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) ဆောင်းပါးအား Draft Space သို့ ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == ဆရာ @Ninjastrikers ခင်ဗျာ - ကျွန်တော် ရေးသားခဲ့တဲ့ "အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)" ဆောင်းပါးကို A7 အရ ဖျက်ပစ်လိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ Test page မဟုတ်ဘဲ နည်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို စနစ်တကျ ရေးသားဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်မှာ PRLog သတင်း၊ UN-backed APCICT/ESCAP အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ICANN Membership စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေကို ကိုးကားချက်အဖြစ် ပိုမိုခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းတည်းဖြတ်ချင်ပါသဖြင့် ဖျက်လိုက်တဲ့စာသားတွေကို Draft:အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) အနေနဲ့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးပါရန် (Restore to Draft space) မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါတယ်။ Draft မှာ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှသာ Review ပြန်တင်ပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၆၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You've got mail == {{You've got mail}} လူကြီးမင်း Ninjastrikers ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ "အောင်မြင့်မြတ်" ဆောင်းပါးအား မူကြမ်းစာမျက်နှာ (Draft Space) သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံထားသော အီးမေးလ်တစ်စောင် ပေးပို့ထားပါသဖြင့် အားလပ်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၁၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]], ဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာဟာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှု မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီခြင်းမရှိတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆောင်းပါးတစ်ခုကို ထားရှိဖို့ဆိုရင် အကြောင်းအရာဟာ [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါခြင်း]] ရှိရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီထင်ရှားအရေးပါမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ဖို့အတွက် စိ[[ဝီကီပီးဒီးယား:V|စစ်အတည်ပြုနိုင်တဲ့]] [[ဝီကီပီးဒီးယား:RS|ခိုင်လုံတဲ့ ကိုးကားချက်တွေ]] ရှိရပါမယ်။ ဖျက်ပစ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဟာ သာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အကြောင်း ဖြစ်နေပြီး ကိုးကားပြုထားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေမှာ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ ရင်းမြစ်များသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် [[WP:AUTOBIO|ပင်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]လည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၈၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးအတွက် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == "Dear Admin Ninjastrikes ခင်ဗျာ... ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရေးသားခဲ့တဲ့ 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်း (G11/G12) အတွက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ ဦးမြကြိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် တက်ကြွစွာ သင်ကြားပြသနေသူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် Condense of Composition (COC) နည်းစနစ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား အလွန်ထင်ရှားပါသည်။ ၎င်းသည် လယ်တီဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် လူသိများသူ (Public Figure) တစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် ကျွန်တော်/ကျွန်မအနေဖြင့် ခိုင်မာသော အကိုးအကားများ (7Day TV အင်တာဗျူးနှင့် အခြားရင်းမြစ်များ) ကို ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးကို Draft (မူကြမ်း) ကဏ္ဍသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါရန် လေးစားစွာ တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့်အညီ အကိုးအကားများကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပါမည်။ ကူညီပေးမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။" [[အသုံးပြုသူ:မောင်ချမ်းမြေ့|မောင်ချမ်းမြေ့]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ချမ်းမြေ့|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ == သဲစုညိမ်းရဲ့ဆောင်းပါကိုဘာလို့ဖျက်ပစ်ရတာလည်းဗျာ့ မြန်မာwiki မှာက‌ျတာ့မဖျက်သင့်ဘူးထင်ပါတယ် အကြောင်းပြချက်ပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Loganandjayce|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၃၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]]; [[သဲစုညိမ်း]] စာမျက်နှာကို [[M:GS|Global Sysop]] တစ်ယောက်က [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8&logid=433017 Spam အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖျက်သွားတာ]ပါ။ အကြောင်းရင်းကတော့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီ အပါအဝင် တခြားဝီကီတွေမှာ သဲစုညိမ်း စာမျက်နှာတွေကို မူဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီဘဲ တောက်လျောက် ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြတာမို့ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဝီကီမှာ ဖျက်ခံရတယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့် ဖျက်ခံရသလဲ၊ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင်လုပ်ပြီးမှ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်တာပါ။ ဒါပေမယ့် အသုံးပြုသူ အကောင့်များစွာ သုံးပြီး [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q131363032&action=history ဝီကီတွေမှာ ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း]က ဖျက်ခံရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း Spam လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အကြံပေးရရင် ဆောင်းပါးကို ဆက်ပြီး မဖန်တီးပါနဲ့။ Draft: အမည်ညွှန်းမှာ အရင်ဖန်တီးပါ။ Review တင်ပါ။ အဲဒီအဆင့်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ရင်တော့ ဆက်မကြိုးစားသင့်တော့ပါဘူး။ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရင် အကောင့်တွေ၊ အိုင်ပီတွေ တောက်လျှောက်အပိတ်ခံရနိုင်သလို ဆောင်းပါးအမည်ကိုလည်း Blacklist အနေနဲ့ ဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၅၄၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22625-67|&#126;2026-22625-67]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22625-67|talk]]) ၁၇:၄၈၊ ၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၀:၀၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> 2fgxhe3ns7o8q5kwc5km37ygni8ojmt 0 52480 1038808 1038108 2026-06-16T08:58:06Z Mkant00 135890 1038808 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ ဖန်တာများနှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများအဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (Čech cohomology) ရှိ စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များအတွက် (universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''' ([[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]]): [[အစု]]များ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': [[အုပ်စု (သင်္ချာ) |အုပ်စု]]များ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''' ([[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]]): ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''[[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ === နဂိုမှန်အဆိုများ === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_{*} \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]]တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ {|style="margin:1em auto;" | [[Image:Commutative diagram.png|center|167px|class=skin-invert]] |} တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === ညီမျှပိုင်း (Equalizer) === ညီမျှပိုင်း (equalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ ပုံကြမ်း (parallel pair diagram) <math>f,g:A \rightrightarrows B</math> တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤစုံတွဲအထက်ရှိ ကတော့ပုံကို <math>fa = ga</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>a:C\rightarrow A</math> တစ်ခုတည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ညီမျှပိုင်းသည် ဤဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝဠာ မြား (universal arrow) <math>h:E\rightarrow A</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုများတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\phi</math> နှင့် <math>\psi</math> တို့၏ ညီမျှပိုင်းသည် <math>\phi(g) = \psi(g)</math> ဖြစ်စေမည့် အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုသည် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) ဖြစ်နေပါက ညီမျှပိုင်းသည် အခြား ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်၏ ကာနယ် (kernel) ပင်ဖြစ်သည်။ === ပူးလ်ဘက် (Pullback) === ပူးလ်ဘက် (pullback) သည် ကိုစပန် ပုံကြမ်း (cospan diagram) တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ကိုစပန် ပုံကြမ်းဆိုသည်မှာ ဘုံတူညီသော ပစ်မှတ်တစ်ခုရှိသည့် ထပ်တူရမဟုတ်သော မော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခု ပါဝင်သော ပုံကြမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>B \rightarrow A \leftarrow C</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိပ်ဖျား <math>D</math> ရှိသော ကိုစပန် ပုံကြမ်း <math>B \xrightarrow{f} A \xleftarrow{g} C</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပူးလ်ဘက် <math>P</math> ကို ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>B \times_A C</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\mathbb{Z} \xrightarrow{n} \mathbb{Z} \xleftarrow{m} \mathbb{Z}</math> ၏ ပူးလ်ဘက်တွင် <math>nx=my</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့်အတွဲ <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤပူးလ်ဘက်သည် <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ ထိုကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး <math>ma=nb</math> သည် <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း (least common multiple) ဖြစ်သည်။ ==== တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) ==== ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ကိုစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Inverse Limits) === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (inverse limit) သည် <math>\omega^{op}</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\dots \rightarrow F_3 \rightarrow F_2 \rightarrow F_1 \rightarrow F_0</math> ဟူသော အရာဝတ္ထုများ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤအချက်အလက်များကို ထိပ်ဖျား <math>c</math> မှနေ၍ ကတော့ပုံတစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\lim F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် အဆိုပါကိန်းစဉ်အထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံ (terminal cone) ပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုအနေဖြင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) <math>\mathbb{Z}_p</math> ကို လေ့လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ကွင်းများဖြစ်သော <math>\mathbb{Z}/p^n</math> ကြားရှိ စားလဒ် ပုံဖော်မှု (quotient map) များ ကိန်းစဉ်၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ === တိကျသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ပုံသဏ္ဌာန်များ (Specific Colimit Shapes) === ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (colimits) သည် အထက်တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများ၏ ဒွန်တွဲ (dual) ဖြစ်သည်။ ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (coproduct) <math>\coprod_{j \in J} A_j</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ပေါင်းလဒ် အင်ဂျက်ရှင်းများ (coproduct injections) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့ကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\iota_{j'}: A_{j'} \rightarrow \coprod_{j \in J} A_j</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ==== ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (Coequalizer) ==== ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (coequalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ (parallel pair) ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သော <math>f,g: A \rightrightarrows B</math> တို့အတွက် ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်းသည် <math>hf=hg</math> ဖြစ်စေမည့် စကြဝဠာ ပုံဖော်မှု (universal map) <math>h:B\rightarrow C</math> ဖြစ်သည်။ ဤဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံကို ခက်ရင်းခွ (fork) ဟု ပုံမှန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: G \rightarrow H</math> တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) သည် <math>\phi</math> နှင့် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) <math>e: G \rightarrow H</math> တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း ဖြစ်သည်။ ==== ပွတ်ရှ်အောက် (Pushout) ==== ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) သည် စပန် ပုံကြမ်း (span diagram) တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေးထားသော ပုံဖော်မှုများအောက်ရှိ စကြဝဠာ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (universal commutative square) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဌာန် ရပ်ဝန်း (figure eight space) သည် အခြေခံအမှတ်မပါသော ရပ်ဝန်း ပုံကြမ်း (unbased space diagram) <math>S^1 \leftarrow * \rightarrow S^1</math> ၏ ပွတ်ရှ်အောက် ဖြစ်သည်။ ဤရပ်ဝန်းသည် စက်ဝိုင်းနှစ်ခုကို ပူးပေါင်းထားသော <math>S^1 \vee S^1</math> ပုံစံဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မုန့်လက်ကောက် (torus) <math>T \cong S^1 \times S^1</math> ကို ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် (boundary) တစ်လျှောက်တွင် အပိတ်ပြား (disk) <math>D^2</math> ကို ကပ်ခြင်းပါဝင်သည့် ပွတ်ရှ်အောက်မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ==== ကိန်းစဉ်တန်း ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (Sequential Colimit or Direct Limit) ==== ကိန်းစဉ်တန်း ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (sequential colimit) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (direct limit) သည် အော်ဒီနယ် (ordinal) <math>\omega</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>F_0 \rightarrow F_1 \rightarrow F_2 \rightarrow \dots</math> ကဲ့သို့သော ပုံကြမ်းမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{colim} F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အစုများနှင့် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်းများ (inclusion maps) <math>X_0 \hookrightarrow X_1 \hookrightarrow \dots</math> ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု (union) <math>\bigcup_{n \ge 0} X_n</math> ဖြစ်သည်။ CW ကွန်ပလက်စ် (CW complex) တစ်ခုသည် ၎င်း၏ <math>n</math>-အရိုးစုများ (<math>n</math>-skeleta) ၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုသိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများတွင် အဓိကကျသော အမျိုးအစားတစ်ခုမှာ "မေ့လျော့" ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U</math> သည် ညာတွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး "လွတ်လပ်သော" တည်ဆောက်ပုံ ဖန်တာ (free functor) <math>F</math> သည် ဘယ်တွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ '''အစုများ (Sets):''' အခြေခံအမှတ်ပါသော [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]]မှ ရိုးရိုးအစုများ ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\text{Set}_* \to \text{Set}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ <math>X_+ := X \sqcup \{*\}</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံအမှတ်ပါသောအစု (pointed set) ဖြစ်သည်။ '''မိုနွိုက်များ (Monoids):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် မိုနွိုက် (free monoid) ဆိုသည်မှာ <math>X</math> မှ အစုဝင်များကို အသုံးပြု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဆုံးရှိ စာရင်းများ သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ '''ကွင်းများ (Rings):''' [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) <math>A</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ဆိုသည်မှာ တန်ဆာ အက္ခရာသင်္ချာ (tensor algebra) <math>\oplus_{n>0}A^{\otimes n}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အုပ်စု <math>G</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်းဆိုသည်မှာ အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>\mathbb{Z}[G]</math> ဖြစ်သည်။ '''မော်ဂျူးများနှင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Modules/Abelian Groups):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (free abelian group) ဆိုသည်မှာ အဆုံးရှိ ပုံစံတကျပေါင်းလဒ်များ (finite formal sums) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Z}[X]</math> ဖြစ်သည်။ အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူး (free <math>R</math>-module) ဆိုသည်မှာ <math>R[X]</math> ဖြစ်သည်။ '''အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (Group completion):''' ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) များ ကတ်တဂိုရီသို့ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]များ ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း <math>\text{Ab} \hookrightarrow \text{CMonoid}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) သို့မဟုတ် အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (group completion) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခုမှနေ၍ အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ '''စကေလာများ (Scalars):''' ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: R \to S</math> တစ်ခုသည် စကေလာများ ကန့်သတ်ခြင်း ဖန်တာ (restriction of scalars functor) <math>\phi^*: \text{Mod}_S \to \text{Mod}_R</math> ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ စကေလာများ တိုးချဲ့ခြင်း (extension of scalars) <math>(\otimes_R -)</math> ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] ifmzq2hnjx7g8kfd29ppm4l7fajdtq7 1038835 1038808 2026-06-16T10:39:24Z Mkant00 135890 1038835 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ ဖန်တာများနှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများအဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (Čech cohomology) ရှိ စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များအတွက် (universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''' ([[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]]): [[အစု]]များ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': [[အုပ်စု (သင်္ချာ) |အုပ်စု]]များ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''' ([[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]]): ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''[[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ === နဂိုမှန်အဆိုများ === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_{*} \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]]တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ {|style="margin:1em auto;" | [[Image:Commutative diagram.png|center|167px|class=skin-invert]] |} တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === ညီမျှပိုင်း (Equalizer) === ညီမျှပိုင်း (equalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ ပုံကြမ်း (parallel pair diagram) <math>f,g:A \rightrightarrows B</math> တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤစုံတွဲအထက်ရှိ ကတော့ပုံကို <math>fa = ga</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>a:C\rightarrow A</math> တစ်ခုတည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ညီမျှပိုင်းသည် ဤဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝဠာ မြား (universal arrow) <math>h:E\rightarrow A</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုများတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\phi</math> နှင့် <math>\psi</math> တို့၏ ညီမျှပိုင်းသည် <math>\phi(g) = \psi(g)</math> ဖြစ်စေမည့် အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုသည် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) ဖြစ်နေပါက ညီမျှပိုင်းသည် အခြား ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်၏ ကာနယ် (kernel) ပင်ဖြစ်သည်။ === ပူးလ်ဘက် (Pullback) === ပူးလ်ဘက် (pullback) သည် ဒွန်တွဲစပန် ပုံကြမ်း (cospan diagram) တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစပန် ပုံကြမ်းဆိုသည်မှာ ဘုံတူညီသော ပစ်မှတ်တစ်ခုရှိသည့် ထပ်တူရမဟုတ်သော မော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခု ပါဝင်သော ပုံကြမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>B \rightarrow A \leftarrow C</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိပ်ဖျား <math>D</math> ရှိသော ဒွန်တွဲစပန် ပုံကြမ်း <math>B \xrightarrow{f} A \xleftarrow{g} C</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပူးလ်ဘက် <math>P</math> ကို ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>B \times_A C</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\mathbb{Z} \xrightarrow{n} \mathbb{Z} \xleftarrow{m} \mathbb{Z}</math> ၏ ပူးလ်ဘက်တွင် <math>nx=my</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့်အတွဲ <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤပူးလ်ဘက်သည် <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ ထိုကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး <math>ma=nb</math> သည် <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း (least common multiple) ဖြစ်သည်။ ==== တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) ==== ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Inverse Limits) === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (inverse limit) သည် <math>\omega^{op}</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\dots \rightarrow F_3 \rightarrow F_2 \rightarrow F_1 \rightarrow F_0</math> ဟူသော အရာဝတ္ထုများ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤအချက်အလက်များကို ထိပ်ဖျား <math>c</math> မှနေ၍ ကတော့ပုံတစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\lim F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် အဆိုပါကိန်းစဉ်အထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံ (terminal cone) ပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုအနေဖြင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) <math>\mathbb{Z}_p</math> ကို လေ့လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ကွင်းများဖြစ်သော <math>\mathbb{Z}/p^n</math> ကြားရှိ စားလဒ် ပုံဖော်မှု (quotient map) များ ကိန်းစဉ်၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ === တိကျသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ပုံသဏ္ဌာန်များ (Specific Colimit Shapes) === ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (colimits) သည် အထက်တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများ၏ ဒွန်တွဲ (dual) ဖြစ်သည်။ ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (coproduct) <math>\coprod_{j \in J} A_j</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ပေါင်းလဒ် အင်ဂျက်ရှင်းများ (coproduct injections) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့ကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\iota_{j'}: A_{j'} \rightarrow \coprod_{j \in J} A_j</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ==== ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (Coequalizer) ==== ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (coequalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ (parallel pair) ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သော <math>f,g: A \rightrightarrows B</math> တို့အတွက် ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်းသည် <math>hf=hg</math> ဖြစ်စေမည့် စကြဝဠာ ပုံဖော်မှု (universal map) <math>h:B\rightarrow C</math> ဖြစ်သည်။ ဤဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံကို ခက်ရင်းခွ (fork) ဟု ပုံမှန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: G \rightarrow H</math> တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) သည် <math>\phi</math> နှင့် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) <math>e: G \rightarrow H</math> တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း ဖြစ်သည်။ ==== ပွတ်ရှ်အောက် (Pushout) ==== ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) သည် စပန် ပုံကြမ်း (span diagram) တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေးထားသော ပုံဖော်မှုများအောက်ရှိ စကြဝဠာ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (universal commutative square) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဌာန် ရပ်ဝန်း (figure eight space) သည် အခြေခံအမှတ်မပါသော ရပ်ဝန်း ပုံကြမ်း (unbased space diagram) <math>S^1 \leftarrow * \rightarrow S^1</math> ၏ ပွတ်ရှ်အောက် ဖြစ်သည်။ ဤရပ်ဝန်းသည် စက်ဝိုင်းနှစ်ခုကို ပူးပေါင်းထားသော <math>S^1 \vee S^1</math> ပုံစံဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မုန့်လက်ကောက် (torus) <math>T \cong S^1 \times S^1</math> ကို ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် (boundary) တစ်လျှောက်တွင် အပိတ်ပြား (disk) <math>D^2</math> ကို ကပ်ခြင်းပါဝင်သည့် ပွတ်ရှ်အောက်မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ==== ကိန်းစဉ်တန်း ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (Sequential Colimit or Direct Limit) ==== ကိန်းစဉ်တန်း ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (sequential colimit) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (direct limit) သည် အော်ဒီနယ် (ordinal) <math>\omega</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>F_0 \rightarrow F_1 \rightarrow F_2 \rightarrow \dots</math> ကဲ့သို့သော ပုံကြမ်းမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{colim} F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အစုများနှင့် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်းများ (inclusion maps) <math>X_0 \hookrightarrow X_1 \hookrightarrow \dots</math> ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု (union) <math>\bigcup_{n \ge 0} X_n</math> ဖြစ်သည်။ CW ကွန်ပလက်စ် (CW complex) တစ်ခုသည် ၎င်း၏ <math>n</math>-အရိုးစုများ (<math>n</math>-skeleta) ၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုသိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများတွင် အဓိကကျသော အမျိုးအစားတစ်ခုမှာ "မေ့လျော့" ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U</math> သည် ညာတွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး "လွတ်လပ်သော" တည်ဆောက်ပုံ ဖန်တာ (free functor) <math>F</math> သည် ဘယ်တွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ '''အစုများ (Sets):''' အခြေခံအမှတ်ပါသော [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]]မှ ရိုးရိုးအစုများ ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\text{Set}_* \to \text{Set}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ <math>X_+ := X \sqcup \{*\}</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံအမှတ်ပါသောအစု (pointed set) ဖြစ်သည်။ '''မိုနွိုက်များ (Monoids):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် မိုနွိုက် (free monoid) ဆိုသည်မှာ <math>X</math> မှ အစုဝင်များကို အသုံးပြု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဆုံးရှိ စာရင်းများ သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ '''ကွင်းများ (Rings):''' [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) <math>A</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ဆိုသည်မှာ တန်ဆာ အက္ခရာသင်္ချာ (tensor algebra) <math>\oplus_{n>0}A^{\otimes n}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အုပ်စု <math>G</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်းဆိုသည်မှာ အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>\mathbb{Z}[G]</math> ဖြစ်သည်။ '''မော်ဂျူးများနှင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Modules/Abelian Groups):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (free abelian group) ဆိုသည်မှာ အဆုံးရှိ ပုံစံတကျပေါင်းလဒ်များ (finite formal sums) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Z}[X]</math> ဖြစ်သည်။ အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူး (free <math>R</math>-module) ဆိုသည်မှာ <math>R[X]</math> ဖြစ်သည်။ '''အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (Group completion):''' ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) များ ကတ်တဂိုရီသို့ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]များ ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း <math>\text{Ab} \hookrightarrow \text{CMonoid}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) သို့မဟုတ် အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (group completion) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခုမှနေ၍ အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ '''စကေလာများ (Scalars):''' ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: R \to S</math> တစ်ခုသည် စကေလာများ ကန့်သတ်ခြင်း ဖန်တာ (restriction of scalars functor) <math>\phi^*: \text{Mod}_S \to \text{Mod}_R</math> ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ စကေလာများ တိုးချဲ့ခြင်း (extension of scalars) <math>(\otimes_R -)</math> ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] m00h8ttwg3bktvwc07in0fkthr4c32j 10 61917 1038753 291226 2026-06-16T04:34:00Z CommonsDelinker 115 Replacing Flag_of_Italy_(1860).svg with [[File:Flag_of_the_Royal_Italian_Army.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · As also indicated in the description, 1038753 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = အီတလီဘုရင့်နိုင်ငံ | shortname alias = အီတလီ | flag alias = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | flag alias-civil = Flag of Italy (1861-1946).svg | link alias-naval = Regia Marina | link alias-air force = Regia Aeronautica | flag alias-army = Flag of the Royal Italian Army.svg | link alias-army = Royal Italian Army | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = civil | redir1 = Kingdom of Italy | related1 = Italy | related2 = Napoleonic Italy | related3 = Italian Social Republic | related4 = House of Savoy </noinclude> }} t47yyliggxlbf3j1u8f3zusakivvz0q 0 65452 1038748 1032857 2026-06-16T04:08:09Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြည့်စွက် ရေးသားခြင်း 1038748 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကံပိုင်တည်မြို့ |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = Kan Paik Ti Border.jpg |image_caption = ကံပိုင်တည်မြို့ရှိ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်စခန်း |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|Burma}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကချင်ပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = ၈,၆၈၂<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_label_position =right |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 25 |latm = 24 |lats = 27.6 |longEW = E |longd = 98 |longm = 07 |longs = 04.9 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ကံပိုင်တည်မြို့''' (ယခင်အခေါ် - ကန်ပိုက်တီမြို့) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယခင်က '''ကန်ပိုက်တီမြို့''' ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏  ၂၀၂၃  ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ(၁၄) ရက်စွဲပါ အမိန့် ကြော်ငြာစာအမှတ်(၁၁၀/၂၀၂၃)ဖြင့်    “ကံပိုင်တည်”  မြို့အဖြစ်  အမည်ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ ‌<ref>{{cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Waingmaw_Kachin_MIMU154v03_02Jan2014_A1.pdf|title=Waingmaw Township Map|publisher=Myanmar Information Management Unit|accessdate=၂၉ ဇွန် ၂၀၁၆|archivedate=21 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150921120935/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Waingmaw_Kachin_MIMU154v03_02Jan2014_A1.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/63f5c758a4de8e4bd0614d15 |access-date=2026-05-21 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကန်ပိုက်တီကို မြို့အဖြစ် စတင်မဖွဲ့စည်းမီက ထိုဒေသသည် [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝေါ့ချုံ့ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ဝေါ့ချုံးကျေးရွာအုပ်စု]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာငယ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ရပ်ကွက်သုံးရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုသုံးစုနှင့် ကျေးရွာ ၃၀ ပါဝင်သော ကန်ပိုက်တီ ကို မြို့နယ်ခွဲအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၅၁ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်ကို ပယ်ဖျက်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက မြို့အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-07-04 |title=အရင်လို မစည်ကားတော့တဲ့ ကံပိုင်တည်မြို့ |url=https://www.rfa.org/burmese/special/photos/kanpaiti-city-silent-07042023003853.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၁၀/၂၀၂၃ ဖြင့် ကန်ပိုင်တီ အစား ကံပိုင်တည်မြို့ ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အမည်ပြောင်းလဲမှုသည် နယ်စပ်တစ်ဖက်ခြမ်းရှိ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် လျော်ကန်မှုမရှိဟု ယူဆချက်များကြောင့် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုသို့ အမည်ပြောင်းလဲမှုနှင့် ပတ်သတ်ပြီး ယခင်အခေါ်အဝေါ် အား တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် "ကန်း=ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ပိုင်=ပျက်စီးခြင်း၊ တီ=နေရာ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်ပေါ်နေသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘောထားနှင့် မကိုက်ညီဟု ယူဆချက်များရှိ၍ မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်းပါ "ကံ=ကံကောင်းခြင်း၊ ပိုင်=ပြည်ထောင်စုက ပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ တည်=တည်ငြိမ်ခြင်း/တည်တံ့ခြင်း" ဟူသော ကျက်သရေမင်္ဂလာနှင့် ပြည့်စုံသည့် "ကံပိုင်တည်" ဟူသောအမည်အား မြို့နေပြည်သူလူထုနှင့် မြို့မိမြို့ဖများ၏ သဘောထားဆန္ဒကိုရယူပြီးနောက် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ [[စခုန်တိန့်ယိန်း|ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်း]]မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံးသို့ တင်ပြကာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ စိစစ်ဆောင်ရွက်ပြီး အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံပိုင်သတင်းဌာနက အတိအလင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဝိုင်းမော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ “ကန်ပိုက်တီ” မြို့အား “ကံပိုင်တည်” မြို့အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲပြင်ဆင် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/wiungmeaamiunyattngri-knpiukttii-miuaaa-knpiungttnny-miuaphc-amnnypeaanglaipngchng |access-date=2026-06-16 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ထင်ရှားမှု == {{main|ကံပိုင်တည် ကုန်သွယ်ရေးစခန်း}} ကံပိုင်တည်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆,၅၃၄ ပေတွင် တည်ရှိပြီး မြို့ဧရိယာမှာ ၂၀၈ ဒသမ ၅၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော စခန်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ကံပိုင်တည်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း {{!}} Commerce |url=https://commerce.gov.mm/my/node/11532 |access-date=2026-06-16 |website=commerce.gov.mm}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ် == {{main|ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် ကန်ပိုက်တည်မြို့ကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ ညနေတွင် အပြီးသတ်သိမ်းခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ကုန်သွယ်ရေးစခန်း ကိုလည်း အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-11-20 |title=ကန်ပိုက်တည်မြို့ကို KIA သိမ်းပိုက်၊ ကချင်အထူးဒေသ(၁) တစ်ခုလုံး စစ်ကောင်စီလက်မှ လွတ်မြောက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59327/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကချင်ပြည်နယ်}} [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] fu10e5p67co25jew95drr0pi9n0gk54 1038749 1038748 2026-06-16T04:10:21Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကန်ပိုက်တီမြို့]] စာမျက်နှာကို [[ကံပိုင်တည်မြို့]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာမျက်နှာနှစ်ခု ဖလှယ်ခြင်း ([[WP:SWAP]]): မြို့အမည် ပြောင်းလဲသွားခြင်း 1038748 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကံပိုင်တည်မြို့ |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = Kan Paik Ti Border.jpg |image_caption = ကံပိုင်တည်မြို့ရှိ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်စခန်း |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|Burma}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကချင်ပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = ၈,၆၈၂<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_label_position =right |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 25 |latm = 24 |lats = 27.6 |longEW = E |longd = 98 |longm = 07 |longs = 04.9 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ကံပိုင်တည်မြို့''' (ယခင်အခေါ် - ကန်ပိုက်တီမြို့) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယခင်က '''ကန်ပိုက်တီမြို့''' ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏  ၂၀၂၃  ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ(၁၄) ရက်စွဲပါ အမိန့် ကြော်ငြာစာအမှတ်(၁၁၀/၂၀၂၃)ဖြင့်    “ကံပိုင်တည်”  မြို့အဖြစ်  အမည်ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ ‌<ref>{{cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Waingmaw_Kachin_MIMU154v03_02Jan2014_A1.pdf|title=Waingmaw Township Map|publisher=Myanmar Information Management Unit|accessdate=၂၉ ဇွန် ၂၀၁၆|archivedate=21 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150921120935/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Waingmaw_Kachin_MIMU154v03_02Jan2014_A1.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/63f5c758a4de8e4bd0614d15 |access-date=2026-05-21 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကန်ပိုက်တီကို မြို့အဖြစ် စတင်မဖွဲ့စည်းမီက ထိုဒေသသည် [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ဝေါ့ချုံ့ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ဝေါ့ချုံးကျေးရွာအုပ်စု]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာငယ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ရပ်ကွက်သုံးရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုသုံးစုနှင့် ကျေးရွာ ၃၀ ပါဝင်သော ကန်ပိုက်တီ ကို မြို့နယ်ခွဲအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၅၁ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်ကို ပယ်ဖျက်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက မြို့အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-07-04 |title=အရင်လို မစည်ကားတော့တဲ့ ကံပိုင်တည်မြို့ |url=https://www.rfa.org/burmese/special/photos/kanpaiti-city-silent-07042023003853.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၁၀/၂၀၂၃ ဖြင့် ကန်ပိုင်တီ အစား ကံပိုင်တည်မြို့ ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အမည်ပြောင်းလဲမှုသည် နယ်စပ်တစ်ဖက်ခြမ်းရှိ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် လျော်ကန်မှုမရှိဟု ယူဆချက်များကြောင့် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုသို့ အမည်ပြောင်းလဲမှုနှင့် ပတ်သတ်ပြီး ယခင်အခေါ်အဝေါ် အား တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် "ကန်း=ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ပိုင်=ပျက်စီးခြင်း၊ တီ=နေရာ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်ပေါ်နေသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘောထားနှင့် မကိုက်ညီဟု ယူဆချက်များရှိ၍ မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်းပါ "ကံ=ကံကောင်းခြင်း၊ ပိုင်=ပြည်ထောင်စုက ပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ တည်=တည်ငြိမ်ခြင်း/တည်တံ့ခြင်း" ဟူသော ကျက်သရေမင်္ဂလာနှင့် ပြည့်စုံသည့် "ကံပိုင်တည်" ဟူသောအမည်အား မြို့နေပြည်သူလူထုနှင့် မြို့မိမြို့ဖများ၏ သဘောထားဆန္ဒကိုရယူပြီးနောက် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ [[စခုန်တိန့်ယိန်း|ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်း]]မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံးသို့ တင်ပြကာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ စိစစ်ဆောင်ရွက်ပြီး အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံပိုင်သတင်းဌာနက အတိအလင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဝိုင်းမော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ “ကန်ပိုက်တီ” မြို့အား “ကံပိုင်တည်” မြို့အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲပြင်ဆင် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/wiungmeaamiunyattngri-knpiukttii-miuaaa-knpiungttnny-miuaphc-amnnypeaanglaipngchng |access-date=2026-06-16 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ထင်ရှားမှု == {{main|ကံပိုင်တည် ကုန်သွယ်ရေးစခန်း}} ကံပိုင်တည်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆,၅၃၄ ပေတွင် တည်ရှိပြီး မြို့ဧရိယာမှာ ၂၀၈ ဒသမ ၅၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော စခန်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ကံပိုင်တည်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း {{!}} Commerce |url=https://commerce.gov.mm/my/node/11532 |access-date=2026-06-16 |website=commerce.gov.mm}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ် == {{main|ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် ကန်ပိုက်တည်မြို့ကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ ညနေတွင် အပြီးသတ်သိမ်းခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ကုန်သွယ်ရေးစခန်း ကိုလည်း အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-11-20 |title=ကန်ပိုက်တည်မြို့ကို KIA သိမ်းပိုက်၊ ကချင်အထူးဒေသ(၁) တစ်ခုလုံး စစ်ကောင်စီလက်မှ လွတ်မြောက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59327/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကချင်ပြည်နယ်}} [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] fu10e5p67co25jew95drr0pi9n0gk54 0 88800 1038815 961268 2026-06-16T09:10:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038815 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |seal=File:Seal of OUG.png |formed={{Start Date|2017|11|24|df=yes}} |chief1_name= လစ်လပ် |chief1_position= |chief2_name= |headquarters= *ရုံးအမှတ် (၁၈)၊ ​နေပြည်​တော် *ရုံးအမှတ် (၄၁)၊ ​နေပြည်​တော် |chief2_position= |website={{url|https://www.mougo.gov.mm}} }} '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန'''({{lang-en|Ministry of Union Government Office}})မှာ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံး၏ လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန် ဖွဲ့စည်းထား​သော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ယခင်က ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကသာ ဦးဆောင်ခဲ့ရာမှ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဆင့်ဖြင့် ဦးဆောင်နိုင်ရန် သမ္မတ [[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]]မှ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://elevenmyanmar.com/politics/21520|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမည်|archive-date=15 May 2021|access-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515031805/https://elevenmyanmar.com/politics/21520|url-status=dead}}</ref> [[ဦးထင်ကျော်]]နှင့် [[ဦးဝင်းမြင့်]]မှ ဝန်ကြီးဌာန ကို တစ်ခုတည်းသာထားရှိခဲ့သော်လည်း [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]က ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁)နှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၂)ဟူ၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရမှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[ရာပြည့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ရာပြည့်]]ကို ဝန်ကြီးဌာန(၁)၏ ဝန်ကြီးအဖြစ်ခန့်ထားပြီး [[ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ)|ဦးချစ်နိုင်]]ကို ဝန်ကြီးဌာန(၂)၏ ဝန်ကြီးဟု ခန့်အပ်ထားသည်။ ဦးချစ်နိုင် ရာထူးမှအနားယူပြီး​နောက်တွင် တစ်နှစ်ခန့်ကြာသည်အထိ ဝန်ကြီးအသစ်ထပ်မံခန့်အပ်ခြင်းမရှိဘဲ ဝန်ကြီးဌာနကိုလည်း အမှတ်စဉ် မခွဲခြား​တော့​ပေ။ ၂၀၂၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၃)ရက်​နေ့တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်​ရေးဝန်ကြီး]] ဦးကိုကိုလှိုင်အား ​ပြောင်း​ရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သဖြင့် ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ရှိလာခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ သဝဏ်လွှာကို သမ္မတကိုယ်စား [[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး|ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်]] ဦးထွန်းထွန်းဦးမှ ၂၀၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀ တွင် ဝန်ကြီးဌာန ၂ ခုအသစ်ဖွဲ့ရန် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]သို့ တင်ပြလာသည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သူ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးက နိုင်ငံတော် သမ္မတထံ တင်ပြ၍ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စု၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ ဥပဒေကြမ်း တင်သွင်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် အခြားကိစ္စရပ်များ အပါအဝင် များပြားသည့် လုပ်ငန်း တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအား တာဝန်ခံမည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး တစ်ဦးကို ခန့်အပ်၍ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်စေမည် ဆိုပါက ပိုမိုထိရောက်စွာ အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်သဖြင့် ယင်းဝန်ကြီးဌာနကို ထပ်မံဖွဲ့စည်းလိုခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း ရှေ့နေချုပ်က တင်ပြခဲ့သည်။ == ဖွဲ့စည်းခြင်း == ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ရာတွင် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ အင်အားဖြင့်ပင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ရက်​နေ့တွင် [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]ကို [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်​အောက်မှ ​ပြောင်းကာ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်သို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]မှ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနကို ပြည်ထဲရေးလက်အောက်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ === ၂၀၂၁ === ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁) ရက်​နေ့တွင် အိမ်​စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့်အတူ ဝန်ကြီးဌာနအား အမှတ် (၁)နှင့် အမှတ် (၂) ဟူ၍ ​ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ပြန်ကြား​ရေးဝန်ကြီး ဦးချစ်နိုင်မှာ အမှတ် (၂) ဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-58076614.amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16485228893809&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-58076614|title=အိမ်စောင့်အစိုးရပြောင်းတာ ဘာထူးခြားသွားလဲ}}</ref> စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အခွန်အယူခံအဖွဲ့ရုံးအားလည်းကောင်း၊<ref>{{cite news|url=https://www.mopf.gov.mm/my/blog/47/148/11519|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံး|accessdate=29 March 2022|archivedate=8 August 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220808145808/https://www.mopf.gov.mm/my/blog/47/148/11519}}</ref> ယခင် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်မှ ဦးစီးဌာနများအား အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဦးစီးဌာန အဖြစ်လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.mopf.gov.mm/my/blog/47/148/11519|title=အစိုးရဝန်ကြီးဌာန/အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဝက်ဆိုဒ်များ|accessdate=29 March 2022|archivedate=8 August 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220808145808/https://www.mopf.gov.mm/my/blog/47/148/11519}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == ====ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၁)==== *ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး *အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဦးစီးဌာန *အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံး ====ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၂)==== *ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး ==ဝန်ကြီးများစာရင်း== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 | № !width=80 rowspan=2 | ပုံ !rowspan=2 | အမည်<br /><small>(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်)</small> !colspan=3 | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan=2 | နိုင်ငံရေးပါတီ !rowspan=2|နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ !rowspan=2 | ဒုတိယဝန်ကြီး |- !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" |'''၁''' | rowspan="2" align=center | [[File:U Thuang Tun.png|80px]] | rowspan="2" align=center | '''[[သောင်းထွန်း (ဝန်ကြီး)|ဦး​သောင်းထွန်း]]''' | align=center | ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2017/11/24/id-8025|title=Appointment of Union Ministers|last=|first=|author2=|date=6 April 2011|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=16 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516004443/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F11%2F24%2Fid-8025}}</ref> | align=center | ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ | {{age in days|2017|11|23|2018|11|19}} | align=center | | *[[ထင်ကျော်|ဦးထင်​ကျော်]] *[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] | - |- | colspan="7" align=left| {{small|အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်]]၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" |'''၂''' | rowspan="2" align=center |[[File:Min Thu Minister.jpg|80px]] | rowspan="2" align=center | '''[[မင်းသူ (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းသူ]]''' | align=center | ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2018/11/30/id-14745|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၄၂ /၂၀၁၈|last=|first=|author2=|date=27 February 2011|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121441/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2018%2F11%2F30%2Fid-14745}}</ref> | align=center | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2018|11|29|2021|2|1}} | align=center | | [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] | [[တင်မြင့်|ဦးတင်မြင့်]] |- | colspan="7" align=left| {{small|ယခင်က[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး}} |-style="background:#EEEEEE" | rowspan=2! style="background:#C3B091; color:black"| '''၃''' | rowspan="2" align=center | | rowspan="2" align=center | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]] | align=center | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center | ၁၁ ​မေ ၂၀၂၁ | {{age in days|2021|2|1|2021|5|11}} | align=center | | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|(ယာယီ)}} | [[စိုးတင့်နိုင်|ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင့်နိုင်]] |- | colspan="7" align=left| {{small| [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်}} |-style="background:#EEEEEE" | rowspan=2! style="background:#C3B091; color:black"| '''၄''' | rowspan="2" align=center | | rowspan="2" align=center | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[ရာပြည့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ရာပြည့်]]<ref>{{Cite news|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် အစိုးရအဖွဲ့ ရုံး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/12/241729.html}}</ref> | align=center | ၁၁ ​မေ ၂၀၂၁ | align=center | ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ | {{age in days|2021|5|11|2023|8|3}} | align=center | | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|(ယာယီ)}} | - |- | colspan="7" align=left|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁) |-style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" |'''၅''' | rowspan="2" align=center | | rowspan="2" align=center | [[ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ)|ဦးချစ်နိုင်]]<ref name="chit">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13836|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၄ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> | align=center | ၁ ​ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center | ၁၉ ​ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ <ref>https://www.mizzimaburmese.com/article/113755</ref> | {{age in days|2021|8|1|2022|8|19}} | align=center | | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|(ယာယီ)}} | — |- | colspan="7" align=left|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၂) |-style="background:#EEEEEE" | rowspan=2! style="background:#C3B091; color:black"| '''၆''' | rowspan="2" align=center | | rowspan="2" align=center | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]] | align=center | ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ | align=center | ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | {{age in days|2023|8|3|2023|9|25}} | align=center | | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|(ယာယီ)}} | — |- | colspan="7" align=left|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁) |-style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" |'''၇''' | rowspan="2" align=center | | rowspan="2" align=center | ဦး[[အောင်နိုင်ဦး]] | align=center | ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | align=center | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | {{age in days|2023|9|25|2024|1|8}} | align=center | | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|(ယာယီ)}} | [[ခွန်သန့်​ဇော်ထူး|ဗိုလ်ချုပ်ခွန်သန့်ဇော်ထူး]]<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/47885|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> |- | colspan="7" align=left|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁) |-style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" |'''၈''' | rowspan="2" align=center | | rowspan="2" align=center | ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]]<ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/order-no-3-2024-appointment-union-ministers|title=ORDER NO. 3 /2024: APPOINTMENT OF UNION MINISTERS|work=mitv|access-date=8 January 2024|date=8 January 2024 }}</ref> | align=center | ၃ ​ဩဂုတ် ၂၀၂၃ | align=center | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | {{age in days|2023|8|3|2024|1|8}} | align=center | | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|(ယာယီ)}} | — |- | colspan="7" align=left|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၂) |} == ဝေဖန်ခံရခြင်း == [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]တက်လာစဉ်က နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာကိုလျှော့ချရန် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင်လျှော့ချခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များ ထပ်မံဖွဲ့စည်း၍ ပြည်သူများအကြား ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 0btj1chm37glfd9980rh5bmifuzkiwm 0 105448 1038773 805395 2026-06-16T05:20:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038773 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument |monument_name = ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး |native_name = |image = Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg |caption = ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး |location = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုမြို့]]ရှိ ဘုရားသုံးဆူတောင် |designer = |type = ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ရုပ်တု |material = |length = |width = |height = {{plainlist | * '''ရုပ်ပွားတော်အမြင့်''': {{cvt|77.8764|m|ft|sortable=on}} }} |begin = (၂၀၁၄) ခုနှစ် ဩဂုတ် (၁၀)ရက် စတင်ပန္နက်ရိုက်/ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ (၁၀)ရက်တွင် အုတ်မြစ်စီ |complete = ၂၀၁၉ |open = ၂၀၁၉ ဧပြီလ (၇)ရက် |dedicated_to = [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]] |map_image = |map_caption =https://en.wikipedia.org/wiki/Statue_of_Gautama_Buddha_(Myanmar)#/map/0 |map_width = |coordinates ={{coord|17.3183733|N|97.0281018|E|type:landmark_region:MM|name=Statue of Gutama Buddha (Kyaikhto, Mon State, Myanmar)}} |lat = |long = |extra = |Total height=၁၀၁ မီတာ ( ၃၃၄ ပေ )}} '''ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး ({{lang-en|Statue of Gautama Buddha}})''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ [[ကျိုက်ထိုမြို့]]၌ တည်ရှိသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့တွင်ရှိသော ဘုရားသုံးဆူတောင်ပေါ်၌တည်ထားသည်။ ဉာဏ်တော်အမြင့် {{convert|77.8764|m|ft}} ရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ထိုင်တော်မူရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/the-tallest-statues-in-the-world.html |title=The Tallest Statues In The World |access-date=22 March 2020 |date= November 2018 }}</ref> ထိုင်တော်မူ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဘုရားကြီး၏ ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင် အခမ်းအနားကို (၂၀၁၉) ဧပြီလ (၇)ရက်နေ့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ [[မန္တလေးမစိုးရိမ်တိုက်သစ် မဟာနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကေသရာ ဘိဝံသ]]၊ [[သီတဂူဆရာတော်|သီတဂူဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဉာဏိဿရ]] တို့ကြွရောက်ကြ၍ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[နိုင်သက်လွင်]]၊ မွန်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ[[အေးဇံ]] တို့လည်းတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url= https://www.moi.gov.mm/?q=news/7/04/2019/id-25173 |title= မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုမြို့ ဘုရားသုံးဆူတောင်ပေါ်ရှိ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ထိုင်တော်မူ ဘုရားကြီး၏ ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင် အောင်ပွဲမင်္ဂလာ ကုသိုလ်တော် အခမ်းအနား ကျင်းပ |access-date=15 April 2020 |date= April 7 2019 }}</ref> ==အချက်အလက်== ဤဘုရားကြီးတွင် အထပ်ပေါင်း 18 ထပ်ရှိ၍ အလွှာပေါင်းက ၁၈ လွှာရှိပါရှိသည်။ နောက်ဆုံးပွင့်တော်မူခဲ့သော [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]]မြတ်စွာဘုရားကို အစွဲပြု၍ '''ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ဘုရားကြီး'''ဟူ၍ ဆရာတော် ဦးတေဇဝန္တကိုယ်တိုင် အမည်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/87380|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်လာမည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်တုတည်ဆောက်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၉၀ ကျော် ပြီးစီးနေပြီး လာမည့်ဧပြီလဆန်းတွင် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျင်းပမည်|newspaper=Eleven Media Group|access-date=4 March 2019|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324170601/https://news-eleven.com/article/87380|url-status=dead}}</ref> ဘုရားကြီးတည် ထားမှုအတွက် ကျိုက်ထိုမြို့ တောင်သူစု ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်သည့် မြန်မာရွှေပြည်ဟိန်းကုမ္ပဏီ ရွှေသတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းပိုင်ရှင် ဦးတင်ဝင်း၊ ဒေါ်အုံးမြင့်တို့ မိသားစုက ကျပ်သိန်းသုံးထောင်ကို မတည်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ် ပွားတော်ဘုရားကြီး တည်ရန်အတွက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်က စတင်မြေရှင်း ပန္နက်ရိုက်ခဲ့ကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် တွင် သီတဂူဆရာတော်က အုတ်မြစ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားကြီး၏ ကိုယ်တွင်း၌ အထပ်များစွာပါဝင်ပြီး ပထမထပ်တွင် ဌာပနာထားကာ ဌာပနာကိုလည်း အလှူရှင်များ ကြည့်မြင်နိုင်အောင်စီမံထားကြောင်း၊ ဉာဏ်တော်အမြင့် ၂၅၅ ပေ ၆ လက်မ ထားခြင်းမှာ ရောက်ရှိနေသည့် သာသနာတော်နှစ်ကို သိမြင်နိုင်အောင်ဖြစ်ကြောင်း ဘုရား၏ အမည်ကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အမည်ရင်း ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဟု အမည် ပေးထားသည့် အတွက် ဘုရားဖူးသူများနှင့် ဆုတောင်း သူများအတွက်လည်း သက်တော် ထင်ရှားဘုရားရှင်ကို ရည်စူးပူဇော် နိုင်အောင် ယင်းကဲ့သို့ အမည်ပေး ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဦးတေဇဝန္တ က ဆိုသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့ အတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သော ဘုရားသုံးဆူတောင်ပေါ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ် ဩဂုတ် (၁၀)တွင် စတင် ပန္နက်ရိုက်ခဲ့ပြီး (၂၀၁၆) စက်တင်ဘာ (၁၀)တွင် အုပ်မြစ်ချ စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ရာ (၂၀၁၉)တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး (၂၀၁၉ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့) တွင် အနေကဇာတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်အမြင့် မှာ (၂၅၅)ပေ (၆)လက်မ ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိုင်တော်မူ ဘုရား ရုပ်ပွားတော်များအနက် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ထိုင်တော် မူ ဘုရားများတွင် ဒုတိယ အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဘွဲ့တော် အမည်မှာ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားကြီး (Statue of Gautama Buddha) ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ]][[ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] kxkoj55ua6ddcts50pr7o6h09v1wena 0 112107 1038721 706162 2026-06-15T23:43:55Z MyatMin9904 144445 1038721 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{copyedit}} မြန်မာသမိုင်း ကုန်ဘောင်ရာဇဝင်တွင် လုပ်ရည် ကြံရည် ရှိ လျက် ကံ အကြောင်းမလှသဖြင့် မင်းအဖြစ်ကို မရသော မင်းသားများအနက် ပြည်မင်းသားနှင့်ကနောင်မင်းသားတို့မှာ သာယာဝတီမင်းမှ ဖွားတော်မူသော သားတော်များအနက် လက်ရုံးရည် နှင့်နှလုံးရည် ပြည့်ဝသော သားတော်များဖြစ်သည်အပြင် နန်းတွင်ပညာရှိ မှူးမတ် ပြည်သူများက ချစ်ခင်လေးစားသော မင်းသား ၂ပါးဖြစ်သည်။ သို့သော် ကံအကြောင်းမလှ သဖြင့် မင်းသား ၂ ပါးစလုံးမှာ မလိုသူများကြောင့် အချိန်မတိုင်ခင် ကံတော်ကုန် ကြရသည် မှာ နှမြောစရာကောင်းသလို မြန်မာပြည်အတွက် ကံဆိုးရခြင်းဖြစ်သည်။ သာယာဝတီမင်း ထီးနန်းကို ပြည်မင်းသား ဆက်ခံနိုင်ပါက ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲသည် ဖြစ်လာနိုင်စရာ မရှိ ကြောင်း စာအုပ်အချို့တွင် သိမှီသူတို့က ရေးသားကြသည်။ ပြည်မင်းသား အရေးတော်တွင် ထင်ရှားသော စစ်မှူး၊မြို့ဝန်၊မှူးမတ်တို့က ပြည်မင်းသားအား ကာကွယ်ပေးကြရာ အသက်ကိုပါ ပေးဆပ်လိုက်ရသဖြင့် တိုင်းပြည် အဖို့ လူစွမ်းအား ဆုံးရှုံးပြန်သည်။ အမှန်တကယ်မှာ ပြည်မင်းသား အရေးတော် ပုံ သည် ခမည်းတော် သာယာဝတီ မင်း၏ အချစ်ကြီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် နောက်ဆက်တွဲ ပြသာနာ ဖြစ်သည်။ ပြည်မင်းသားဟာ သာယာဝတီမင်းရဲ့ အားထားရသော သားတော်ကြီးဖြစ်သည်အပြင့် နန်းတွင်မှူးမတ် တို့က လေးစားကြည်ညိုကြပြီး သာယာဝတီ မင်းရဲ့အချစ်ဆုံးသားတော်လည်းဖြစ်သည်။ သာယာဝတီမင်း အမျက်တော် ချိန် မှာတောင် ပြည်မင်းသားကို လွတ်တော် တက်ခွင့်သာ ပိတ်ပင်ပြီး စည်းစိမ်များကို ပေးသနားထိတောင် အချစ်တော်ပိုခဲ့သည်။ အများရှေ့မှာတောင် ပြည်မင်းသားအား အစ်ကိုကြီး ဟု ချစ်စနိုး ဖြစ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ပြည်မင်းသားအကြောင်းရေးပါက သာယာဝတီနှင့် ဘကြီးတော် အရေးတော်ပုံကို စရေးရမည်။ '''နိဒါန်းစသော မိဘုရားခေါင်တင်မြှောက်ပွဲ''' ဘိုးတော်ဘုရားတော် နတ်ရွှာစံသော အခါ အိမ်ရှေ့စံဘကြီးတော်မင်း(စစ်ကိုင်းမင်းသား)သည် ၇.၆.၁၉တွင် အမရပူရ ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး နန်းသိမ်းပွဲခံယူတော်မူသည်။ နန်းတက်စ ထုံးစံ အတိုင်း စော်ဘွားနှင့် လက်အောက်ခံနယ်စား၊မြို့စား သစ္စာတော်ပေး၊ချီးမြှင့်သင့်သူတို့ကိုဆုလဘာ်တော် ပေးသနားချီးမြှင့်ပေးသနားတော်မူလေသည်။ အခွန်ကင်းလွင့် ခွင့် အမိန့်ပြန်တမ်းများ ထုတ်ပြန်တော်မူသည်။ သို့သော် မကျေနပ်သူတို့က ဒုနဲ့ဒေး။ အထူးသဖြင့်ဆွေတော် မျိုးတော် အသိုင်းဝိုင်းက မကျေနပ်မှုက ပိုကြီးထွားနေသည်။ မဆိုင်သူတွေက မြို့စား ရွာစားတွေ ဖြစ်နေပြန်သည်။ အထူးသဖြင့် စလင်းမြို့ ပေးသနားတော် မူသော မောင်အိုအား မဟာ တော်ဝင်မင်းသားတို့ အဆောင်ယောင်အတိုင်း ချီးမြှင့် မြှောက်စားမှုက ပိုပြီး မကျေနပ်ဖြစ်ကြသည်။ စလင်းမင်းသားမောင်အိုမှာ မိဘုရားမယ်နု၏ (မိဘုရားခေါင်မဖြစ်သေး) မောင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သာမန်ကျေးတောသားဘဝမှ ရွှေမင်းသားကြီး အဖြစ်ကို ရကြလေပြီ။ ဒါကို ‌ဆွေတောမျိုးတော် အသိုင်းအဝိုင်းက လုပ်ရက်တော် မူလေခြင်းဟု ပြောဆိုကြသည်။ ဘကြီးတော်မှာ လည်း ဒီ အရေးထက် မိဘုရားခေါင် တင်မြှောက်ရေးကို တွေးပူနေသည်။ နတ်ရွာစံ မင်းတရားကြီး ချ မှတ်ထားသော နန်းတက်သောအခါ ပန်းတောင် မင်းသမီးကို မိဘုရားခေါင် တင်မြှောက်ပီး ညီ တော် သာယာဝတီမင်းသားကို အိမ်ရှေ့စံ ထား၇မည် အမိန့်ကို လည်း မလွန်ဆန်ရဲ့သလို မိမိ ချစ်သော မယ်နုလည်း မိဘုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်စေလိုသည်။ ပန်တောင်းမင်းသမီးမှာ အသက် ၁၂ နှစ် သာရှိသေးသည် အပြင် မိဘုရားတို့တက်အပ် သော အရည်းအချင်းဘည်းမရှိသေးပေ။ ထို့ကြောင် နန်းကိုသာ စွန့်မည် အချစ်ကိုတော့မစွန့်နိုင်သော ဘုရားကြီးတော် ဘုရား ပြတ်သားမူကြောင့် ၈.၁၁.၁၈၁၉ ခုနှစ် နန်းသိမ်းပွဲတွင် မိဘုရားခေါင် အဖြစ် မိဘုရားမယ်နုကိုတင်မြှောက်ပီး မြို့ပတ်ကာ မင်းခမ်းမင်းနားနဲ့ ထွက်တော်မူတယ်။ ဒါကလည်း မလိုသူတွေ ရှေ့မတိုးအောင် တားမြစ်လိုက်ခြင်းဘဲ။ နောက်ပီး စလင်းမင်းသားမောင်အို ကို ချီးမြှောက်တာနဲ့ပက်သက်ပီး ညီတော်သာယာဝတီမင်းသား၊နှမတော်တောင်တွင်းမင်းသမီးနှင့် ဘထွေးတော် တောင်ငူစားတို့က ကန့်ကွက်တော်မူတာကို စလင်းစားနဲ့ ပက်သက်လို့ဘကြီးတော်က နောက်ထပ် ထပ်မတင်ရလို့ အမိန်ချမှတ်လိုက်တယ်။ ဆွေမျိုးတော်များဘက်က လည်း အသဲနာနေကြတယ်။ သာမန်ကျေးလတ်သူ မယ်နုကို တောင်ဝင်မင်းမျိုးတွေက ခစားရ မှာကို မလိုလားကြတာပေါ့။ ဒါကြောင့်ဘထွေးတော်တောင်ငူစားနဲ့ယောက်ခမ ပြည်စားတို့ ပုန်ကန်ခြားနားဖို့ ပြင်ဆင်လာတယ်။ ဘကြီးတော်လည်း သိသိချင်း အရေးယူတော် မူတယ်။ တောင်ငူစား ဘထွေးတော်အား မင်းမျိုးတို့ထုံစံ အတိုင်း ရေချ ကွက်မျက်ေ လသည်။ ပြည်စားကား ယောက်ဖမ ဖြစ်တာကြောင့် တကြိမ် ခွင့်လွှတ်လိုက်ပီး ရာထူးချ လိုက်သည်။(စစ်ကိုင်းမင် သားတော် ညောင်ရမ်းမင်းသားကား ပြညိစား၏ မြေးဖြစ်သည်။)ဆွေးမျိုးတော် အသိုင်းဝိုင်းမှာ ဘကြီးတော်ကို ကျိတ်ပီး အပြင်တင်နေရုံ မှ တပါး ဘာမှ မတက်နိုင်ပေ။ နောက်ပီး ဘထွေးတော် တောင်ငူစားကား ဒီ အရေးမှာ အသက်ပေးသွားရ သည်ကို မကျေ နပ်ကြပေ။ နန်းမတော် မယ်နုကား ထို အချိန်မှ စပီး အာဏကို ချူပ်ကိုင်ပြီး တစတစ နှင့် ရွှေဘိုနွယ်တို့နှင့်အပြိုင် အင်းအားတိုးချဲ့ အသုံးချ တော့သည်။ မိမိတို့နှင့် သင့်မြတ်သူများကို မြို့စားရွှာစားပေးသာနား အတွင်းကြိတ် လူစုနေသည်။ ဒါကို အိမ်ရှေ့ သာယာစတီ မင်းသားမှာ သိမြင်ပီး မိမိ အကို စစ်ကိုင်းမင်း အား ထိန်းသိမ်း သင့် ကြောင်း လျောက်ထားမူရာ ဘုရင် မှာလည်း မယားဘက်ကို သိသိသာသာ ပ်ါနေသဖြင့် စိတ်မကောင်ဖြစ်နေရသည်။ နောက် နန်းမတော် ဘုရားနှင့် စလင်းမင်းသားတို့က လူစုကာ ဆွေတော်မျိုးတော်များအပေါ် နိင်ထက် စီးနင်း ပြုလုပ်လာသည်က တကြောင်း သာယာဝတီမင်းသားက ရှေ့ရေးကို တွေးကာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်လာရသည်။ ဆွေမျိုးတော်များက လည်း အိမ်ရှေ့စံ သာယာဝတီမင်းသား ခေါင်းဆောင်တင် မြှောက်ကာ အုပ်စုဖွဲ့ကာ ရန်စောင် နေ ကြသည်။ ဘကြီးတော် မင်းကား အချိန်ရှိချိန် တွင် ဝါသနာကြီးလှ သော မြင်းစီး၊ဆင်ဖမ်း ခြင်းနှင့် သာ အချိန်ကုန်သည်က များသည်။ တိုင်ရေးပြည် ရေးကို ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားနှင့်မှူးမတ်တို့က စီမံ ခိုင်းထားသည်။ အကြံကြီးသူ နန်းမတော် မယ်နုကား အာဏာ ကို အသုံးချကာ မိမိလူများအား အစွမ်းကုန် ရာထူးပေးသနားပီး အချိန်အခါ ကောင်းကိုစောင့်နေသည်။ စလင်းမင်းသားမောင်အို မှာ ဘုရင် ယောက်ဖ အရှိန်ဝါ နှင့်မင်းဆွေ မင်းမျိုးတို့ အပေါ် အာဏာပြကာ လက်စောင်းထက်နေသဖြင့် မင်းဆွေမင်းမျိုးတို့ကာ မလူပ်ဝံ သာပေ။ သို့သော် နန်းမတော်မယ်နုနှင့် စလင်းမင်းသားတို မှာ အိမ်ရှေ့စံသာယာဝတီ မင်းသာအပေါ်တော့ အာဏမပြရဲ့ပေ။ သာယာဝတီ မင်းသားရဲ့ လက်ရုံးရည် နှင့်စွမ်းရည် ကို တော့ သိနှင့်အမ ျှ ချိုသာစွာ ဆက်ဆံပီး အချိုသတ်ထားသည်။ အတွင်းစိတ်မှာတော့ အပြုတ်တိုက်ရေးကို ဦးတည်နေသည်။ စလင်းမင်းသားကလညိး တခြားမင်းဆွေ မင်းမျိုးတွေကို မလေးမစားလုပ်ရဲ သော်လည်း သာယာဝတီမင်းသားကိုတော့ လေးလေးစားပြုမူ၇သည်။ သို့သော် မာန်ကတော့မချပေ။ သာယာဝတီ မင်းသားကလည်း သတိရှိရှိနှင့်ဆင်ခြင်နေပီ ကိုယ်ဘကိမလွန်အောင်ထိန်းထိန်း သိမ်းသိမ်း အုပ်စီးတော်မူကာ စုစည်း ထားလေသည်။ မိမိအကိုတော်က အားမကိုးရသဖြင့် ကိုယ်ထူးကိုယ်ချွန် ရန်သာ ရှိတော့မဟုတ်ပေလား။ သို့ကြောင့် ရွှေနန်းတော်အတွင်းမှာ နန်မးတော်မယ်နုတို့ အုပ်စုကား ဩဇာညောင်းလျက် ရှိပြီး ဆွေမျိုးတော် အုပ်စုကား အရှိန်ဝါ ကျဆင်းလျက် အာဏာချိန်ခွင်လျှာကား တဖက်စောင်းနင်းဖြစ်နေသည်။ နေပြည်တော်အနှံ့ တဘောင်တွေ ပေါ်ပေါက်လာတယ်။ မြန်မာတို့ အတိတ် တဘောင် နိမိတ် တို့ကို လွန်စွာ ယုံကြည်တော်မူတာကြောင့် နားစွင့်ပီး ဘုရင့် ထံ လျှောက်တင်ရတယ်။ ==မြို့တော် ပြောင်းချိန်== ကောင်းမြတ်တဲ့ အချိန်ခါ၊ထိန်လျွှံ့သည် ရွှေဝ၊မယ်နှင့်မောင်တူစုံ ပြောင်းမယ်၊ကောင်းမြတ် ဌာန ဆိုတဲ့ တဘောင် ပေါ်လာတယ်။ မြို့ပြောင်းတဲ့ အနက်အဓိပါယ်ဘဲ၊မကြာပါ နမိတ်တွေပြလာ ခဲ့တယ်။ ၂၅.၄..၁၈၂၁ မှာ အမရပူရ တောင်ကုန်းတော် ရန်ကစပီး မီးလောင်တယ်၊ ရွှေနန်းတော် ပတ်လည်မှာ မီးလောင်တယ်။ အိမ်၊လွတ်တော်၊စွယ်တော်ကျောင်း၊ဗဟိုရ်ဝင်း၊မြောက်ဘက်တခါး မီးသင့်တယ်၊ဒါကြောင့် ပညာရှိတွေ က မြို့ပြောင်းဖို့အကြံပေးတယ်။ ဘကြီးတော် မင်းကလည်း စိတ်မြန်လက်မြန်ဘဲ မြို့ပြောင်းဖို့ သက်တော်ရှည် အမတ်ကြီး မဟာသီဟသူရ ကို ဒီ အရေး အပြီးလွှဲ လိုက်တယ်။၉.၆.၁၈၂၁ မှာ နန်းတက်မယ် မြေနေရာကိုကြည့်ရူကာ အုတ်ပန္ဒဒ်ချ တယ်။ နေရာ ကတော့ အင်း၀ နေပြည်တော်မှာ။၂၂.၁..၁၈၂၁ မှာ နန်းမတော် မယ်နုမှာ မယ်သဲ(နောင် ဆင်ဖြူမရှင် စုဖုရားလာဘ် မိခင်)ကို အမရပူရမှာ ဖွားမြင်တော်မူတယ်။၃.၃.၁၈၂၄ ခုနှစ်မှာ အင်းဝရွှေမြို့တော် ကို မင်းနှင့်ပြည်သူ ပြောင်းရွှေ့ စိုးစံတော်မူလေတယ်။ နန်းမတော် မယ်နု၊စလင်းမင်းသားကြီးတို့က အလှူတန်းပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အတူ သာယာဝတီမင်းသားကလည်း သားတော် သတိုးမင်းဖျားကို (နောင်ပြည်မင်းသား) အား နားထွင်းမင်္ဂလာ ပြု ရျှ် သိရိမဟာသုဓမ္မရာဇာ ဘွဲ့ချီးမြှင့်တော်မူတယ်။ ထို့နောက် အခြေနေ ကား ငြိန်သက်လျက်ပင်ရှိလာသည်။ ၁၈၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့မှာ ရှင်မဖြူ အရေး ခင်း ပေါ်ပေါက်လာတယ်။ တိုင်ရေး ပြည်ရေးမို့ အားလုံးက စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ ဘကြီးတော် မင်းတရား ဆုံးဖြတ် ချက် စောင့်နေတယ်။ နန်းညီလာခံ မှာ လည်း စစ်ရေး အတွက် အကြီးအကျယ်သဘောထားကွဲလွှဲကြတာကြောင့် ဘကြီးတော် အဖို့ စိတ်ကသိကအောက်ဖြစ်နေတယ်။ နန်းမတော် ဘုရားတို့ကား စစ်ကို တိုက်ချင်နေတယ်။ သာယာဝတီၤ မင်းနှင့် စစ်သူကြီးအချို့က စစ်ကို မတိုက်ချင်ကြသေဘူး။ မကြာသေးခင်က ကသည်းစော်ဘွားအရေးကို တိုက်ရာ မှာ အင်အားကလည်း မ၇ှိသေးကြောင့်စစ်ကို ရှောင်၇ှားသင့်ကြောင်း အကြံ ပေးကြတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ ချစ်တဲ့မယားနန်းမတော် မယ်နုစကား ဖယ်ရှား တော် မမူဘဲ အင်္ဂလိပ်နှင့်မြန်မာ တို့၁၈၂၄ စက်တင်ဘာ ၅ရက်နေ့မှာ စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲကြတယ်။ သာယာဝတီမင်းကား တိုင်းပြည် အရေး သင်းတို့ လုပ်တာ နဲ့ ဒုက္ခရောက် မှာကို ရင်လေးပေမယ် ဘာမှ မလုပ်နိုင်ပေ။ နောက်ဆုံး စစ်ပွဲမှာ အိမ်ရှေမင်း့သာယာဝတီမင်းသား ကိုယ်တိုင် စစ်ချီထွက် တိုက်ကြတယ်။ သို့ သော် လက်နက်ချင်းကွာ ခြားတာကြောင့် မြန်မာ တို့ အရူံးပေးရပီး နာမည် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဒူလ ကိုယ်တိုင် ကျ ဆုံးတဲ့ အထိ အဆုံးရူံး ကြီးမားခဲ့တယ်။ ရန္တပို စာချူပ် ချူပ်ပီး ရခိုင်နှင့် တင်္နသာ ရီ ကိုပါပေးလိုက်ရသည်။ စစ်ရူံးသောကြောင့်လျော်ကြေးငွေ ကျပ်ဒင်္ဂါးပြား ၃ကုဋေ ပေး၇န်ရှိရာ ၄ ဆိုင်း ခွဲပီး လျော်ရသည်။ ငွေမလောက်သဖြင့်နန်းမတော် မိဘုရားပိုင် နန်းစဉ်ရတနာတို့ကို ရောင်းချသည် အထိ ဆိုးရွှားခဲ့သည်။ ဒီစစ်ပွဲကြောင့်ရွှေနန်းတော် အတွင်းမှာ စိတ်ဝမ်းပိုကွဲကြသည်။ သည်အထဲမယားနှင့်ညီတော် အရေးကလဲ မပြီးပြတ်သေးဘဲ တစခန်းထ လာသည်။ ဘကြီးတော် မင်းတရားလည်း ဒီစိတ်နှင့် အိပ်ယာထဲ လဲလေတော့သဖြင့် နန်းတွင်းရေးကို နန်းမတော် မယ်နု နှင့် စလင်းမင်းသားကြီးတို့မှာပိုမို ချူပ်ကိုင်လေသည်။ စစ်ရူံးရာတွင် သူကြောင့်ကိုယ်ကြောင့်ဟူ၇ျ် ပြစ်တင်ရာမှာ မီးတောက်လာအသွင်ကို ဖန်တီးလာသည်။ ဘကြီးတော် မှာ အပြင်သို့ မထွက်တော့ဘဲ အတွင်းတော် မှာ စံနေသည်။ နန်းမတော် မယ်နု ကား သူ့မောင် စလင်းစား မောင်အို ကိုနန်းရအောငိ ကြံစည် ရာ မှ သာယာဝတီမင်းသား၏ ပုန်ကန်မူ စတင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ စစ်ရူံးသည့်အကြောင်းပြကာ သာယာဝတီ မင်းသား၏ ဘက်တော်သားများ ကို ၇ှင်းထုတ်နေရာ မှ စတင် ဖြစ်လာသည်။ သာယာဝတီ မင်းသားကား အကို ဖြစ်သူ စစ်ကိုင်းမင်း အပါ် ချစ်ခင် လှ သဖြင့် ပုန်ကန်မူ အပြုဘဲ အဖြစ်အပျက်များ သိအောင် သွားရောက် လျောက်တင်သော်လည်း ဘကြီးတော်မင်း က ထွက်ရျ် ပင် မတွေ့ပေ။ ထို့ကြောင် သာယာဝတီ မင်းသားကား ဖြစ်နိုင်သည့် လမ်းကို မျော်လင့်နေသည် မှာ သဘာဝကျ သည်။ တဖက် တွင်လည်း နန်းမတော် မယ်နုတို့က ပြသာနာအား သာယာဝတီ မင်းသားအပေါ်ဦးတည် လာတာကြောင့် ရွှေးစရာ တလမ်းသာ ဖြစ်လာတော့သည်။ မိမိမှာ ဖ ခမည်းတော် မရှိတည်က အကိုတော် စစ်ကိုင်းမင်းသားအား အဖလို အားကိုးထားခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ကိုင်းမင်းသားမှာ မိဘုရားခေါင်မယ်နု၏ ထိန်းချူပ်မူကို ရောက်နေသဖြင့် သာယာဝတီ မင်းသား မှာမဆုံးဖြတ်လို့ လို့မရသော အခြေနေဖြစ်လာသဖြင့် နောက်ဆုံးအကြီမ် တွေ့ဆုံရျ် အဖြစ်အပျက် များကို ရှင်းပြရန်ကြိုးပမ်းပြန်သည်။ နန်းမတော် မယ်နု ၏ အရီးတော် သူ ပေါင်းတည် စား မယ်ပု မှ တဆင့် ဘကြီးတော် မင်းထံ လျောက် တင်စေရာ ဘကြီးကတော် က အတွေ့မခံသောကြောင့် နောက်ဆုံး ပုန်ကန်ရေး လမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်လိုက်ရသည်။ ပုန်ကန်မူ ပြု ရန် အကြံပေးရာတွင် သားတော်ကြီး(နောင် ပြည်မင်းသား)နှင့် ယင်းတောဝန်ကြီး တို့က အလျင်အမြန် ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း အကြံပေးမူကို နောက်ဆုံးသာယာဝတီ မင်းသားက လက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ကိုယ်ဘက်မလွန်စေရန် အား လုံး ကို ကြိုတင်မှာ ထားပီး အသင့်ရှိစေသည်။ နန်းမတော် မယ်နုနှင့်စလင်းမင်းသားကြီး မောင်အို တို့ကလည်း အခြေနေချက်ကောင်းအားကြည့်ရျ် သူပြုတ်ကိုယ်ပြုတ် ချရန် စောင့်နေကြသည်။ မကြာပါ ပုဂံမင်းသမီး အရေးခင်းက စလာသည်။ မြို့တော်မှာ ဓားပြမူ ဖြစ်ရာ မင်္သကာသူ ပုံဂံ မင်းသမီး၏ စရေး ငရေး ကို တောင်ခံ ရာမှ ဖြစ်ပွားလာသည်။ ငရေးကို တောင်းခံရာတွင် ပုဂံ မင်းသမီးက မပေးနိင်ကြောင်း ပြောရာ အိမ်တော်ထဲ ဝင် ဖမ်းသဖြင့်ပုဂံ မင်းသမီးမှာ သာယာဝတီ မင်းသား ထံသို့ထွက်ပြေးရသည်။ အမှန် ငရေးမှာ သာမန်ကိစ္စကြောင့် အိမ်တော်မှာ မရှိသဖြင့် မပေးနိုင်ကြောင်းပြောခြင်းကို စလင်းမင်းသားကြီးက ဖမ်းခိုင်းရာမှ ဖြစ်လာခြင်းပင်။ သာယာဝတီ မင်းသားထံ တောင်းရာတွင် နှမတော် ပုဂံ မင်းသမီးအား မပေးနိုငိကြောင်း ငရေး အား ဖမ်းလိုက မရှိကြောင်း ငြင်းလွတ်လိုက်သည်။ ဒါကို ချက်ကောင်းစောင့်နေသူပီပီ ဘကြီးတော်မင်းထံ သာယာဝတီးမင်းသားက မပေးနိုင်ကြောင်းလျောက်တင်ရာမှ ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့်သိရကျော်ထင်နော်ရထာကို လွတ်ပီး ပေးခိုင်တယ်။ သာယာဝင်္တမင်သားက မင်းအမိန့် ဟာ မင်းအမိန့်ဘဲ မ၇ှိတဲ့သူကိုမပေးနိုင်ကြောင်းပြောကြားလိုက်တယ်။ ဒါကို စလင်း အိမ်တော်တွင်း ဝင်ရှာဖို့ခွင့်ပြုမိန့်တောင်းရာ နောက်ဆုံး သာယာဝတီမင်းသား အိမ်တော်ထဲ ထိ ဝင်ရှာ မင်းမိန့် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ဘကြီးတော်မင်းလည်း အမှန်ကို လည်းမမြင် မယားပြောသမျှနားထောင်၇ျ် ညီအ၇င်းကိုပင် ရန်သူလို သဘောထားခဲ့သည်။ စလင်း မင်းသားကြီးက ဘူရင့် မင်းတရား၏ အမိန့်ဟူရျ် သာယာဝတီမင်းသား၊ပုဂံမင်းသမီးတို့၏ အိမ်တော်ဝန်၊အတွင်းဝန်၊စရေးကြီးတို ကို ခေါ်ယူရျ် လူအားလုံးစုံမှ ဖမ်းချူပ်လိုက်သည်။ အစက အားလုံး အံအားသင့်သွားပြီး နောက်မှ စလင်းမင်းသားကြီး လက်ချက်မှန်းသိသွားသသည်။ ယောက်ဖ ဘုရင်ကို ခုတုန်းလုပ်၇ျ် ပြသာနာရျာခြင်းပင်။ နှမတော် ပုဂံတော် မင်းသမီးကား ဒီအရေးတွက် စိတ်သောက ရောက်နေရပြန်သည်။ သူကစပီး ယှက်နွယ်လာသည့် ပြဿနာ ပင် မဟုတ်လား။ မိမိနှင့်သာယာဝတီမင်းသားမှာ ရာဇဝတ်ဘေး မှာ နီးလာသည်ကို အလိုလို သိနေသည်။ စလင်းမင်းသားကြီးက ဖမ်းထားတဲ့သူ အားလုံးနှင့် ငရေးနှင့်လှဲလယ်မည်ဖြစ်ကြောင်း သာယာဝတီ မင်းသားထံကို အကြောင်းကြားလိုက်သည်။ ဒါဟာ သက်သက် ရန်ရှာ တာဖြစ်ကြောင်း သိလိုက်သည်။ နေုပြည်တော်မှာ ဓားပြတိုက်တာ ငရေး ဆိုရင် ငရေးကိုသာလျင် ဖမ်းသင့် သည်။ အခုတော့ မိမိကို ဦးတည် တာြ့ဖစ်သည်။ အိမ်ရှေ့သာယာဝတီ မင်းသားလည်း မိမိကို တခါ တည်း ဖမ်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း အထောက်တော ်များမှ တဆင့် ကြားသိထားပီးဖြစ်တာကြောင့် ကြိုတင် ပြင်ဆင် ထားပီးဖြစ်သည်။ မြို့လတ်ဝန်ကြီးနှင့်မြောက်ဒဝယ်ဗိုလ် တို့က အမူထမ်း ၂၀၀နှင့် သာယာဝတီ မင်းသား၊ပုဂံမင်းသမီး အိမ်တော် သို့ချီတက်သွားကြသည်။ သာယာဝတီ မင်းသားလည်း အစောင့်များကို အအုပ် အစည်း မပျက်စေဘဲ ရှိစေသည်။ ဇတ်လမ်းကား စကြလေပီ။ မြောက်ဒဝယ်ဗိုလ် ၏ ရှေ့ပြေးတပ်အဖြစ် သွေးသောက်ငခိုက ရဲဖက် ငါးဦးနှင့် အိမ်တော် ဝင်း သို့ အရင်ရောက်လာသည်။ မင်းတရား အမိန့် ဆိုေ တာ့ ဘယ်သူကိုမှ လူမထင် တော့ ဆောင့်ကြွားကြွား လာသည့် မှာ အမှန်ပင်။ အရင်က သာယာဝတီ မင်းသားဟေ့ဆိုရင် ဒူးတုန်အောင်ကြောက်နေရသည်။ အခု သူတို့လုပ်ချင်ရာကို လုပ်မယ်ပေါ့၊ဒါကို သာယာဝတီမင်းသား၏ အိမ်တော်ပါဝန်မှူး နေမျိုးဗနွူကျော် က အကျိုးနှင့်အကြောင်း ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ပြောပြတယ်။ တဦးနှင့်တဦး ကောင်းကောင်း မွန်မွန် ဆက်ဆံ ဖို့ အထူးသဖြင့်သာယာဝတီ မင်းသားကြီးကို ဂရုပြုဖို့ကောင်းတယ်ပေါ့။ ဒါကို ငခို တို့က ဟားတိုက်ပီးရယ်တယ်။ သည်တော့ ဗနွူကျော် လည်း ဓားလွတ်ကို ဆွဲပြီး ပိုင်း လိုက်တော့ရာ ငခို အဖို့ အံအားသင့်ချိန်တောင်မရလိုက်ဘူး အသက်ပါထွက်သွားတော့တယ်။ မည်သူ ထင်မည် နည်း မင်းအမိန့်ကို ဖီ ဆန် မည်ဟု မင်းတရား၏ အမိန့်တော်ကြောင့် အားလုံး ပြားပြားဝပ်မည် ဟုသာ ထင်နေကြသည်။ နောက်ပါ ရဲမက် ၅ ဦးလည်း ပြေးသူကပြေး လဲသူက လဲ နှင့် အိမ်တော်ဝင်းမှာ ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ချိန်တွင် မြို့လတ်ဝန်မင်းလည်း အိမ်တော်တော်ရှေ့အရောက် မှာ မြင်းကို အလျင်မြန်နှင်ရျ် ပြန်လည် ဆုတ်ခွာသည်။ သည်တွင် အရည် ်အချင်းမရှိသည့် လူတွေသာ များသည် ဘကြီးတော် နှင့်မိဘုရားခေါင် မယိနုတို့ကား အနုတ်လက္ခာပြနေသည်။ သာယာဝတီ မင်းသားနှင့်စစ်ကိုင်းမင်သား(ဘကြီးတော်မင်း) တွင် သာယာဝတီ မင်းသားသည် လုပ်ရည် ကြံရည်၊သတ္တိ ဗျတ္တီ တွင် မက လာကဝတ် ဓမ္မသတ်တို့မှာ နှံစပ်ကျွမ်းကျင်သော မင်းသားတပါးဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းမင်းသား(ဘကြီးတော်မင်း) မှာ အနေအေးပီး ဘာသာရေးနှင့်သာမွေ့လျော်သော အနေမေးသော မင်းတပါးဟု မှတ်ယူရမည်။ အရေးတော် ပုံမစမှီကလ ကတည်းက ထောက်တော်တို့အား နေရာ အနှံ မှာ စေလွတ်ထားသည်။ ဒါကို နားနှငိ့မက မျက်စိဖွင့်ထားသည်။ မိမိ ကို အပြစ်ကြီးအောင် စလင်းမင်းသားကြီးနှင့်ကင်းဝန် ဦးကြွယ်ဝ၊ကျီးဝန် ဦးပါရောက်၊မြို့လတ်ဝန် မောင်ရေးနှင့်တလံဗိုလ် တို့အပေါင်းပါ များပင်ဖြစ်သည်။ သာယာဝတီမင်း လောကီ နက္ခ ဗေဒကြွမ်းကျင်သော သမီးတောိ တပါး၇ှိသသည်။ ထိုမင်းသမီး (နောင်စင်္ကြာဒေဝီ မင်းတုန်းမင်း မိဘုရားခေါင်ကြီး) အခါတော် ပေးချိန် တွင် တင်္နသာရီ တခါးမှ ထွက်တော်မူသည်။ အရင်ဦးဆုံး မြစ်ဆိပ်သို့ချီတက် ပီး မစ်ဆိပ်တွင် သာယာဝတီမြို့မှ ဆက်သသော ရွှေတုံးတော် လှေကို စိး၇ျ် ဗညားဆိပ်ကမ်းမှ တဆင့် ရွှေဘို ကို သိမ်းပိုက်၇ျ် ပုန်ကန် ခြားနားခြင်းကို ပြု တော် မူသည်။ သာယာဝတီ တွင် သာ၊သမီးနှင့်ကျေးကျွန်တော် များနောက်လိုက် ၇၀၀ရှိသည် မှတ်တမ်းများ အရသိရသည်။ သယာဝတီ မင်းသားသည် ရှေ့က အပြင်းနှင် ပီး ရွှေဘို သို့ ထွက်ခွာ ကြသည်။ နောက်သား တော်ကြီး သတိုးမင်းဖျား (နောင်ပြည်မင်းသား)က နောက်က ခုံခံရန် အတွက် နောက်ချန် တပ်အဖြစ်လိုက်ပါသည်။ ရွှေဘို သည် အလောင်းမင်းတရား၏ အောင်မြေပင် မဟုတ်လား။ ရွှေဘို မှာ ပင် ဗိုလ် ဝင် ခံ သည် အနီး နား စီ၇င် စု ၄၆ ရွှာက အလိုလျောက် ခို ဝင် ကြသည် အတွက် သာ ယာဝတီ မင်းသား မှာ ပိုမို အင်အားတောင့်တင်းလာသည်။ နောက် ငရွှေဦး ဆိုသူအား မဟာမင်းလှ မင်းခေါင် ဘွဲ့ချီးမြှင့်ပီး သားတော် သတိုးမင်းဖျားနှင့်အတူ ရဲမက် နှစ်ထောင် မြင်း တစ်ရာ နှင့် ဗွက်စုရွှာ မှာ တပ်ချ နေစေလေသည်။ ကင်းဝန်မင်းတပ်စုနှင့် ရတနာင်္သခ မြို့မှာ ခရီး ၃တိုင် အကွာ မှာ ဆုံမိ ပီး ပြင်းထန်စွာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ကြသည်။ ကင်းဝန် တပ်တွင်စစ်သည် အနည်းဆုံး ၄ထောင်၊ သေနတ်တွင် မက အမြှောက်ပါ ပါကြောင်း သတိုးမင်းထင်သည် သိသညိ အမျှ အနီးကပ် တိုက်ပွဲ အသွင် ပြောင်းလဲ တိုက်ပွဲ ဝင်ကြရာ စစ်ဆင်ရေး နည်းပရိယ် ကောင်းသော သာယာဝတီ မင်းသားတပ်က ပထမဆုံး အောင်ပွဲ ရလိုက်သည်။ င်္ကျတိုက်ပွဲ တွင် သိတိုးမင်းထင် ကို သာယာဝတီ မင်းသားက ပိုမို အထင်ကြီးစေခဲ့သည်။ သေနတ် အများပြားနှင့် အေ့မြှာက် များပင် သိမ်းဆည်းရမိသညိ အထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျောက်မြောင်း မြို့ကို ထပ်မံ တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မိသဖြင့် အောင်ပွဲ မှာ ပိုမို ပီပြင်လာသည်။ နေပြည်တော် တပ်များမှာ အရူံးနှင့်သာ ရင် ဆိုင်နေရသဖြင့် စစ်ကိုင်းမြို့မှာ တပ်စွဲ ထားသည်။ ဘုရားကြီးတော် မင်းလည်း ကြာလျင် တိုင်းပြည် သွေးချောင်းစီးပီး နွားကွဲ လျင် ကျားဆွဲ လိမ့်မည် မိန့်ကာ နေပြည်တော်သို့ရောက်နေ သော အင်္ဂလိပ်သံအမတ် ဘာနေးအားကြားဝင် စေ့စပ်စေသည်။ သာယာဝတီ မင်းသား လည်း ငါသည် အကိုတော်ကို ပုန်ကန် မဟုတ် စလင်းမင်းသားနှင့် နန်းမတော် ဘုရားတို့ လုပ်ကြံမူကို ပုန်ကန်ခြင်းဖြစ် သည်။ ဒီပြသာနာ ကြားထဲ မင်းတို့ ဝငိ မပါနဲ့ဟု ခပ်ပြတ်ပြတ် မိန့်တော် မူသည်။ ထို့နောက် လူသူ လက်နက် စုဆောင်းကာ နောက် တပ်ကူအဖြစ် သားတော်ငယ် သတိုးမင်းစော ကို စေလွတ်ပြီး တပ်သုံးတပ်ခွဲ ကာ စစ်ကိုင်းမြီု့လုပ်ကြံရာ ၅ရက် အတွင်း အောင်မြင်တော် မူသည်။ ရတနာပူရအင်း၀ နှင့်ကား နီးကပ်နေသည်။ ထို့နောက် သိတိုးမင်းဖျားတပ်က ရွှေကြက်ယက် ကမ်းသို့ကူးရျ် အနောက်မှ ဝိုင်းလေ သည်။ သတိုးမင်းစော လည်း အင်းဝကမ်းသို့ ကူးကာ မြို့ဝန်းရံ လိုက်လေသည်။ အင်းဝမြို့ကား ပိတ်မိလေသည်။ ဘကြီးတော် မင်းလည်း ဒီတခါ တော့ ပြတ်သားရပေမည် မဟုတ်က စက်မက်ကြာ လေ ပြည်သူတွေ ဒုက္ခရောက်လေ မဟုတ်လား။ မင်ကောင်းမင်းမြတ် ဟူသသည်ကား ပြည်သူ တို့အရေးကို ဦးစားပေးရမှာ မင်းကျင့် မင်းတို့ ဝတ် ပင်။ ရွှေနန်ေးတာ် ညီလာခံ ကား တိတ်ဆိတ် လေပီ။ နန်းမတော် ဖုရားမှာ မလှောင်မရီ သော အကြည့်ဖြင့်ရှေ့တည် တည့်သို့ ကြည့်နေလေသည်။ ဘကြီးတော် လည်း နာမကျန်းဖြစ်သည်ကြားက အားယူကာ အမိန့်ကို ချမှတ်လေသည်။ ညီတော် အလိုရှိသော မင်းသားစာရင်းတို့ကို အရင်ပေးပီးမှ ရွှေမြို့တော်ကို ပေးမည် ပီူရင် နန်းသိမ်းပွဲခံ ပေါ့ အမိန့်ချလိုက်သည်။ သတိုးမင်းဖျား လည်း အင်း၀ ရွှေနန်းကို သိမ်းယူတော် မူရန် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ အရင် ကြွချီဖို့ ပင့်ဖတ့်တယ်။ သာယာဝတီမင်းသားလည်း စစ်ကိုင်းသို့ ကြွချီကာ အလို ရှိသော လူစာရင်းပေးလိုက်တယ်။ စလင်းမင်းသား၊ပင်းတလဲစား ဆောမြို့စား အတွင်းဝန်၊ဝန်ထောက်မင်းကြီးမဟာစည်သူ၊မြို့လတ်ဝန်ကြီး မင်းလှမင်းခေါင်ကျော်၊ကင်းဝန်မင်းကြီး မဟာ မင်းလှ ကျော်စွာ၊ ကျီဝန် မဟာ သီဟသူတို့ကို ပေးအပ်စေသည်။ ဆော မြို့စားဟာ ဒီအရေးမှာ မပါတာကြောင့် ပြန် လွတ်လိုက်တယ်။ စလင်းစားနှင့် တိုင်ပင်သူ မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နန်တော် အတွင်ဒမှာ ရှိ တဲ့ လကိနက် ဘဏ္ဏ တို့ကို စာရင်း တွ လွှဲပြောင်းပေးရတယ်။ နောက်တနေ့မှာ တပ်အားလုံးတကွ သားတော် နှစ်ပါး ခြံရံ လျက် အင်းဝသို့ကူးလာ မြီု့သိမ်းပွဲ ခံ ယူလေသည်။ အကိုတော် ဘကြီးတော် မင်းနှင့် မင်းဆွေမင်းမျိုးများက ကြိုဆိုကြသည်။ ဘကြီးတော် မင်းလည်း နန်တော် မြောက်စမုဒ်က ဆင်းပီး ဝေါယာဉ်ဖြင့်နန်းမြို့တော် အနောက်တခါးက ထွက်တော် မူသည်။ ဘကြီးတော်နှင့်အတူ နှမတောိ တောင်တွင်းကြီးမင်းသမီး၊ပုဂံ မင်းသမီး၊ရမည်းသင်းမင်းသမီး နှင့် မိဘုရားမယ်နု နှင့် မိထ္ထီလာမိဘုရားနှင့်ကိုယ်လုပ်တော် များလည်းပါဝင်သည်။ မဟာသကျ သီဟ ဘုရားအနီးက စံအိမ်တော်သို့ သားတော်ကြီး သတိုးမင်းဖျား ကိုယ်တိုင် ပို့ဆောင်တော် မူတယ်။ သည် လို အားဖြင့် ဘကြီးတော် နှင့် နန်းမတော် မယ်နုတို့မှာ အိမ့်နိမ့်စံ ဘဝသို့ရောက်သွားသည်။ နန်းမတော်မယ်နု မှာ အလိုရမက်ကြီးလွန်းသည် ရွှေနန်းပုလ္လင်ကို သူမောင့် မောင်အို အားရအောင်ကြံစည် ရာမှာ နန်းပုလ္လင် နီးကပ်သူ ညောင်ရမ်း မင်းသားက်ု ဝေးအောင်လုပ်ပြစ်ခဲ့သည်။ စလင်းမင်းသားနှင့် အပေါင်းပါ တို့ကို အချူပ်ထောင်ထဲ့ ထည့်ထားရျ် မိဘုရားမယ်နု ၏ အင်အားကို ချိုးနှိမ့်လိုက်သည်။ ==နန်းသိမ်းပွဲ့ နှင့် ဘိသိက်ခံပွဲ== သာယာဝတီမင်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၂ နှခုနစ် တွင် နန်ူတက်တော်မူသာ်။ ရွှေဘို ကို အဖြေ ပြု အောင်မြင်သောကြောင့် ရွှေဘို မင်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြန် သည်။ သယာဝတီမင်းလည်း နန်းတက်စ ထုံစံ အတိုင်း ချိးမြှင့်မြှောက်စားမူပြုသသည်။ သားတော်ကြီး သတိုင်းမငိးဖျား ပြည် မြို့ကို ပေးသနားသဖြင့် ပြည် မင်းသားဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သတိုးမင်းစော ကို လည်း ပခန်းမြို့ကို ပေးသနားတော် မူသည်။(သိတိုးမင်းဖျားနှင့်သတိုး မင်းစော သည် မြောက်နန်းမိဘုရားမှ မွေးဖွားသော သားတော် နှစ်ပါးဖြစ်သည်၊အခါတော်ပေးသော သမီးတော် အား စကြာၤဒေဝီ ဘွဲ့ နှင့် တပင်တိုင် မင်းသမီးဘွဲ့အပြင် တခြားသူရဲ့ အသက်ကို ကယ်စေနိုင်သော ဆု ကို အထူးချီးမြှောက်တော်မူသည်။(စင်္ကြာဒေဝီ မင်းသမီးသည် ထင်ရှားသော မင်းသမီး၊မင်းသား၊အမတ်ကို တို့ကို မိမိပေးသနားဆု ကို အသုံးပြု ကာ ကယ်တင်ခဲ့သည်။ မင်သမီး သည် ပုဂံ မင်းသား(ပုဂံမင်း) နှမတော် ဖြစ်ပြီး မိဘုရာေးခါင်မှ မွေးဖွားသော သားတော်၊သမီးတော် များဖြစ်သည်။ သားတော် ရွှေတောင်စားကိုလည်း ပုဂံ မြို့ကို ပေးသနားတော် မူတယ်။ မိဘုရား မမြကြုပ်ကို တော့ အနောက်နန်းကို ပေးကာ ရွှေလောင်းတိုက်မြို့ ကို ပေးသနားတော် မူတယ်။(အနောက်နန်း၊အလယ်နန်းနှင့်မြောက်နန်းတို့ကို တော်ဝင် မင်းသမီး မျိုရိူးကို ပေးသနားရသည်ဖြစ်ရာ သာယာဝတီ မင်းသသည် သာမန်ကျေးလကသူ မမြလေးကို ပေသနားသဖြင့် မည်မျှ အချစ်တော် ပို သည ်ကို သိ ရှိ နိုင်သည်။ ဒါ ကြောင့် အနောက်နန်းမိဘုရား မမြလေး ဟု ကျော်ကြားသည်။ မမြလေးမှာ စာပေ၊ဂီတ ဝါသနာမွေ့ လျော်သူဖြစ်သဖြင့် သာယာဝတီ မင်းခတ်က မျေှှာ်တော်ယောင် ပတ်ပျိုး အများစု ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပြင်စည်မင်းသား၊ပြည် မင်းသားတို့၏ သီချင်း သံ များမှာ လည်း ရွှေနန်းတော် တခွင် ပျံ လွင့် လျက် ရှိသည်။ ပြည်မင်းသားနှင့်မိဘုရား မမြလေးမှာ ဂီတ ဝါသနာ ပါသူများပီပီ စာလွှာများနှင့်သီချင်းများကို အပြန်အလှန် ပေးပို့ကြသည်။ ပြည်မင်းသား ပြသာနာကား ဒီနေရာ မှ စသည် ဟု ဆိုရပေမည်။ သာယာဝတီ မင်း နန်းတက်ချိန်တွင် သက်တော် ကား ၅၀ ကျော် နေပီ ဖြစ်ပြီး အနောက်နန်း မိဘုရား မမြလေးမှာ အသက် ၃၀ ပင် မပြည့် သေးသဖြင့် အချစ်အရွယ် မမျှ ဟု ဆိုရမည် s3vgknysxsnzze937cn07fb2orux16k 10 125121 1038697 499537 2026-06-15T17:17:50Z PyaePhyoAung11111 140495 Fokker 70 and Fokker 100 airplanes engines programs just burned 1038697 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |name=တမ်းပလိတ် အတိုကောက်တစ်ခုမှ |from=အတိုကောက် စာမျက်နှာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ''မည်သည့်'' [[WP:namespace|အမည်ညွှန်း]]''' မဆိုမှ |to=&#32;[[WP:NS10|တမ်းပလိတ် အမည်ညွှန်း]]ရှိ စာမျက်နှာတစ်ခုသို့ |info=** ''ရည်ညွှန်းရာ စာမျက်နှာသည် တမ်းပလိတ်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါက''' {{tl|R from shortcut}} ကို အသုံးပြုပါ။'' ** '''မှတ်ချက်။''' ''တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသည် [[WP:TP|ဆွေးနွေးချက် အမည်ညွှန်း]] ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းတို့သည် တမ်းပလိတ် အမည်ညွှန်းများ '''''မဟုတ်ကြပါ'''''။ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသို့ ပြန်ညွှန်းသော အတိုကောက်များအားလုံးကို {{tlc|R from shortcut}} ဖြင့် စာတွဲထားသင့်သည်။'' |all category=တမ်းပလိတ်အတိုကောက် ပြန်ညွှန်းများ |printworthy=no }}<noinclude> <!-- Place categories on /doc subpage; interwikis go to Wikidata. --> {{Documentation}} </noinclude> Fokker 70 and Fokker 100 airplanes engines programs just burned. Already i had breaked this airplanes programs. This is my laws. Pyae Phyo Aung B3 gjr5y8zfhfa6azk2g4wz7418lwjwvd2 1038743 1038697 2026-06-16T04:04:18Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[User talk:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 495450 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |name=တမ်းပလိတ် အတိုကောက်တစ်ခုမှ |from=အတိုကောက် စာမျက်နှာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ''မည်သည့်'' [[WP:namespace|အမည်ညွှန်း]]''' မဆိုမှ |to=&#32;[[WP:NS10|တမ်းပလိတ် အမည်ညွှန်း]]ရှိ စာမျက်နှာတစ်ခုသို့ |info=** ''ရည်ညွှန်းရာ စာမျက်နှာသည် တမ်းပလိတ်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါက''' {{tl|R from shortcut}} ကို အသုံးပြုပါ။'' ** '''မှတ်ချက်။''' ''တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသည် [[WP:TP|ဆွေးနွေးချက် အမည်ညွှန်း]] ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းတို့သည် တမ်းပလိတ် အမည်ညွှန်းများ '''''မဟုတ်ကြပါ'''''။ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသို့ ပြန်ညွှန်းသော အတိုကောက်များအားလုံးကို {{tlc|R from shortcut}} ဖြင့် စာတွဲထားသင့်သည်။'' |all category=တမ်းပလိတ်အတိုကောက် ပြန်ညွှန်းများ |printworthy=no }}<noinclude> <!-- Place categories on /doc subpage; interwikis go to Wikidata. --> {{Documentation}} </noinclude> gt8bybzop1tnpqn67nw48g2nn6gz8rw 1038745 1038743 2026-06-16T04:04:31Z Ninjastrikers 22896 "[[တမ်းပလိတ်:R from template shortcut]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည် ([ပြင်ဆင်ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ) [ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ)) 495450 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |name=တမ်းပလိတ် အတိုကောက်တစ်ခုမှ |from=အတိုကောက် စာမျက်နှာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ''မည်သည့်'' [[WP:namespace|အမည်ညွှန်း]]''' မဆိုမှ |to=&#32;[[WP:NS10|တမ်းပလိတ် အမည်ညွှန်း]]ရှိ စာမျက်နှာတစ်ခုသို့ |info=** ''ရည်ညွှန်းရာ စာမျက်နှာသည် တမ်းပလိတ်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါက''' {{tl|R from shortcut}} ကို အသုံးပြုပါ။'' ** '''မှတ်ချက်။''' ''တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသည် [[WP:TP|ဆွေးနွေးချက် အမည်ညွှန်း]] ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းတို့သည် တမ်းပလိတ် အမည်ညွှန်းများ '''''မဟုတ်ကြပါ'''''။ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသို့ ပြန်ညွှန်းသော အတိုကောက်များအားလုံးကို {{tlc|R from shortcut}} ဖြင့် စာတွဲထားသင့်သည်။'' |all category=တမ်းပလိတ်အတိုကောက် ပြန်ညွှန်းများ |printworthy=no }}<noinclude> <!-- Place categories on /doc subpage; interwikis go to Wikidata. --> {{Documentation}} </noinclude> gt8bybzop1tnpqn67nw48g2nn6gz8rw 0 130048 1038700 955820 2026-06-15T17:39:25Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Iraq,_Saddam_Hussein_(222).jpg|Iraq,_Saddam_Hussein_(222).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Abzeronow|Abzeronow]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Iraq, Saddam Hussein (222).jpg|]]. 1038700 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = အကြီးအကဲ (အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်) | name = ဆဒမ် ဟူစိန် | native_name = {{Nobold|{{lang|ar|صدام حسين}}}} | image = Saddam_Hussain_1980_(cropped).jpg | caption = ဆဒမ် ဟူစိန် (၁၉၈၀) | office = [[အီရတ်နိုင်ငံ]]၏ ပဉ္စမမြောက် သမ္မတ | term_start = 16 July 1979 | term_end = 9 April 2003 | predecessor = အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ် | primeminister = ဆဒမ် ဟူစိန် (1979–1991)<br />Sa'dun Hammadi (1991)<br />Mohammed Hamza Zubeidi (1991–1993)<br />Ahmad Husayn Khudayir as-Samarrai (1993–1994)<br />ဆဒမ် ဟူစိန် (1994–2003) | successor = Jay Garner {{smaller|(as Director of the Office for Reconstruction and Humanitarian Assistance of Iraq)}} | office1 = Chairman of the Revolutionary Command Council of Iraq | term_start1 = 16 July 1979 | term_end1 = 9 April 2003 | predecessor1 = အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ် | successor1 = Office abolished | office2 = အီရတ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် | term_start2 = 29 May 1994 | term_end2 = 9 April 2003 | predecessor2 = Ahmad Husayn Khudayir as-Samarrai | president2 = ဆဒမ် ဟူစိန် | successor2 = Mohammad Bahr al-Ulloum as Acting President of the Governing Council of Iraq | term_start3 = 16 July 1979 | term_end3 = 23 March 1991 | president3 = ဆဒမ် ဟူစိန် | predecessor3 = အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ် | successor3 = Sa'dun Hammadi | office4 = အာရပ်ဆိုရှယ်လစ် ဘားသ်ပါတီ | term_start4 = January 1992 | term_end4 = 30 December 2006 | predecessor4 = Michel Aflaq | successor4 = Izzat Ibrahim al-Douri | office5 = Regional Secretary of the Regional Command of the Iraqi Regional Branch | 1blankname5 = National&nbsp;Secretary | 1namedata5 = Michel Aflaq (until 1989)<br />ဆဒမ် ဟူစိန် (from 1989) | term_start5 = 16 July 1979 | term_end5 = 30 December 2006 | predecessor5 = အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ် | successor5 = Izzat Ibrahim ad-Douri | term_start6 = February 1964 | term_end6 = October 1966 | successor6 = Ahmed Hassan al-Bakr | predecessor6 = Ahmed Hassan al-Bakr | office7 = Member of the Regional Command of the Arab Socialist Ba'ath Party – Iraqi Regional Branch | term_start7 = February 1964 | term_end7 = 9 April 2003 | office8 = အီရတ်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ | term_start8 = 17 July 1968 | term_end8 = 16 July 1979 | president8 = အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ် | birth_name = Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti | birth_date = {{Birth date|1937|4|28|df=y}} | birth_place = Al-Awja, Saladin Governorate, Kingdom of Iraq | death_date = {{Death date and age|2006|12|30|1937|4|28|df=y}} | death_place = အီရတ်နိုင်ငံ၊ ဘဂ္ဂဒက်မြို့၊ ကာဒီမီးယားအရပ်၊ Camp Justice | death_cause = ကြိုးပေးခံရခြင်း | party = {{plainlist| * အာရပ်ဆိုရှယ်လစ် ဘားသ်ပါတီ (1957–1966) * ဘဂ္ဂဒက်အခြေသိုက် ဘားသ်ပါတီ (1966–2006) * အမျိုးသားတိုးတက်ပြောင်းလဲရေးတပ်ဦး <br />(1974–2003)<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/926874/National-Progressive-Front|title=National Progressive Front|work=Encyclopædia Britannica}}</ref><ref>{{cite book|author=Eur|title=The Middle East and North Africa 2003|url=https://books.google.com/books?id=4CfBKvsiWeQC&pg=PA494|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-85743-132-2|page=494}}</ref> }} | spouse = {{plainlist| * Sajida Talfah * Samira Shahbandar }} | children = {{hlist|Uday Hussein(deceased)|Qusay Hussein (deceased)|Raghad Hussein|Rana Hussein|Hala Hussein}} | signature = Saddam Hussein Signature.svg | nickname = | allegiance = အီရတ်ဘားသ်ဝါဒ | branch = အီရတ်တပ်မတော် | rank = အကြီးအကဲ | battles = အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ<br />ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ<br />အီရတ်-ကာ့ဒ် ပဋိပက္ခ<br />အီရတ်စစ်ပွဲ<br />ကူဝိတ်အားကျူးကျော်ခြင်း<br /> }} '''ဆဒမ်း ဟူစိန်း အာ့ဘ် အယ်မဂျဒီး အက်လ် တက်ရ်တီး ({{lang-en|Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti}})'''<ref>[http://www.dictionary.com/browse/hussein "Hussein"]. ''Random House Webster's Unabridged Dictionary''.</ref>{{efn|''Saddam'', pronounced {{IPA-ar|sˤɑdˈdæːm|}}, is his personal name, and means ''the stubborn one'' or ''he who confronts'' in Arabic. ''Hussein'' (Sometimes also transliterated as '''''Hussayn''''' or '''''Hussain''''') is not a surname in the Western sense, but a patronymic, his father's given personal name; ''Abid al-Majid'' his grandfather's; ''al-Tikriti'' means he was born and raised in (or near) Tikrit. He was commonly referred to as ''Saddam Hussein'', or ''Saddam'' for short. The observation that referring to the deposed Iraqi president as only ''Saddam'' is derogatory or inappropriate may be based on the assumption that Hussein is a family name: thus, ''The New York Times'' refers to him as "Mr. Hussein",<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/07/02/international/middleeast/02IRAQ.html?8br|title=Defiant Hussein Rebukes Iraqi Court for Trying Him|last=Burns|first=John F.|newspaper=[[The New York Times]]|date=2 July 2004|accessdate=2 July 2004}}</ref> while ''Encyclopædia Britannica'' uses just ''Saddam''.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/biography/Saddam-Hussein|title=Saddam Hussein|work=Encyclopædia Britannica}}</ref> A full discussion can be found here.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news2/indepth/words/saddam_hussein.html|first=Blair|last=Shewchuk|title=Saddam or Mr. Hussein?|publisher=CBC News Online|date=February 2003}}</ref>}} 28 April 1937{{efn|Under his government, this date was his official date of birth. His real date of birth was never recorded, but it is believed to be between 1935 and 1939.<ref>Con Coughlin, ''Saddam: The Secret Life'' Pan Books, 2003 ({{ISBN|0-330-39310-3}}).</ref>}}&nbsp;– 30 December 2006) သည် ၁၉၇၉ ဇူလိုင် ၁၆မှ မှ ၂၀၀၃ ဧပြီ ၉ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော [[အီရတ်နိုင်ငံ]]၏ ပဉ္စမမြောက် သမ္မတတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/updates/baghdad_04-09-03.html |title=Online NewsHour Update: Coalition Says Iraqi Regime Has Lost Control of Baghdad&nbsp;— 9 April 2003 |publisher=Pbs.org |date=9 April 2003 |accessdate=13 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201163438/http://www.pbs.org/newshour/updates/baghdad_04-09-03.html |archivedate=1 December 2010 }}</ref> တော်လှန်ရေး အာရပ် ဆိုရှယ်လစ်ဘားသ်ပါတီ(Arab Socialist Ba'ath Party)၏ ဦးဆောင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် (အီရတ်လူမျိုးရေးအဓိကဂိုဏ်း) '''ဘဂ္ဂဒက်အခြေစိုက် ဘားသ်ပါတီ''' နှင့် ၎င်း၏ဒေသတွင်းအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် (အာရပ်ရောနှောမှု နှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကိုလက်ခံအားပေးသော ''ဘားသ်ဝါဒ'' ) '''အီရတ်ဘားသ်ပါတီ'''တို့၏ ထိပ်တန်းအဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈အာဏာသိမ်းယူမှု၌ ဆဒမ်သည် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး အီရတ်တွင် ၎င်းပါတီအာဏာရလာခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးချူချာသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ်(Ahmed Hassan al-Bakr) အောက်၌ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ်ထမ်းဆောင်သည်။ အုပ်စုအဖွဲ့အများအပြားသည် အစိုးရကို တော်လှန်နိုင်ခြေရှိနိုင်သည်ဟုယူဆ၍ အစိုးရနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကြား ပဋိပက္ခများကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ်ထိန်းချုပ်ရန် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များကို ထူထောင်သည်။ ရေနံထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံခြားဘဏ်များ ကို ၁၉၇၀၌ ဆဒမ်က ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့ပြီး [[ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ]]၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု၊ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ၊ အီရန်-အီရတ် စစ်ပွဲများကြောင့် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးစနစ်ကြီးသည် နောက်ဆုံးတွင် ကြွေးထူခဲ့ရ၏။<ref name="economist2004">{{cite news |url=http://www.economist.com/node/2792407?story_id=2792407 |title=Banking in Iraq&nbsp;– A tricky operation |date=24 June 2004 |work=The Economist }}</ref> ရေနံမှရသောငွေကြေးသည် အီရတ်စီးပွားရေးကို လျင်မြန်စွာဦးမော့လာစေရန် ကူညီနိုင်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၇၀နှစ်များတစ်လျှောက်တွင် ဆဒမ်သည် အစိုးရစနစ်၌ ၎င်း၏ဩဇာကို ခိုင်မာစွာတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ အာဏာရနေရာအများစုကို ဆွတ်နီအာရပ်များဖြင့် ဖြည့်ဆည်းသည်။ ဆွတ်နီအာရပ်များမှာ လူနည်းစုဖြစ်၍ တိုင်းပြည်လူဦးရေ ငါးပုံတစ်ပုံအရေအတွက်ရှိလေသည်။<ref>{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=[[Grove Press]]|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|p=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/38 38]}}</ref> ၁၉၇၉၌ ဆဒမ်မှာ တရားဝင်ရာထူးအာဏာရလာခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီက ခုနှစ်နှစ်ကြာကြာ တရားဝင်မဟုတ်သော်လည်း အီရတ်၏ အဓိကခေါင်းဆောင်ပင်ဖြစ်၏။ လှုပ်ရှားမှုအချို့ကို နှိပ်ကွပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရှအာလှုပ်ရှားမှုနှင့် ကာ့ဒ်လှုပ်ရှားမှုတို့ဖြစ်သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုနှစ်ခုမှာ အစိုးရပြုတ်ကျရေးနှင့် လွတ်လပ်မှုရရှိရေးကို အာရုံထား၍<ref>{{cite journal|url=https://fpc.state.gov/documents/organization/58276.pdf|title=U.S. Relations With Anti-Saddam Groups|publisher=Congressional Research Service|accessdate=15 April 2012}}</ref> အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲနှင့် ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲအတွင်း အာဏာထိန်းရန်ကြိုးစားသော လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း အာရပ်တချို့က ဆဒမ်၏ အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် အစ္စရေးအား တိုက်ခိုက်ခြင်းအတွက် ထောပနာပြုကြ၏။<ref>[[Norman G. Finkelstein|Finkelstein, Norman G.]], "Reflections on Palestinian Attitudes During the Gulf War," ''Journal of Palestine Studies'', Spring 1992</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/974987.stm |title= Analysis: Instability benefits Saddam Hussein |work=BBC News |date=16 October 2000 |accessdate=20 September 2013}}</ref> ၎င်း၏ ရက်စက်ပြင်းထန်သည့် အာဏာရှင်ဆန်မှုကို ရှုတ်ချခြင်းခံရသည်။ နိုင်ငံရေးအရသုတ်သင်ခြင်းနှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများစွာ၌ ဆဒမ်အစိုးအဖွဲ့ လုံခြုံရေးများက သတ်ဖြတ်သော အီရတ်ပြည်သူအရေအတွက်ကို နှစ်သိန်းခွဲ့ခန့်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="250k"/> အီရန်နှင့် ကူဝိတ်ကို ဆဒမ်၏ ကျူးကျော်မှုများ၏ စနက်ဖြင့် လူသိန်းချီ၍ သေစေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဦးဆောင်သော မဟာမိတ်အဖွဲ့မှ အီရတ်တွင် ဆဒမ်အားဖယ်ရှားရန် အီရတ်ကို ၂၀၀၃၌ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျော့ဘုရှ်၊ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် တိုနီဘလဲတို့က ၎င်းအား အဖျက်အင်အားကြီးလက်နက်များပိုင်ဆိုင်သည်၊ အယ်လ်ကေးဒါးအဖွဲ့နှင့် ချိတ်ဆက်မှုရှိသည် ဟု မှားယွင်းစွာ စွပ်စွဲကြသည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/event/Iraq-War|title=Iraq War {{!}} 2003–2011|work=Encyclopedia Britannica|access-date=18 August 2019|language=en}}</ref> ၎င်း၏ ဘားသ်ပါတီကို ဖျက်သိမ်း၍ ဒီမိုကရေစီကျကျ တိုင်းပြည်၏ ရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပစေနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၌ ဆဒမ်ကို လက်ဝယ်ဖမ်းမိ၏။ အီရတ်ကြားဖြတ်အစိုးရ၏ ရုံးတင်စစ်ဆေးခြင်းခံရပြီး အီရတ်တရားရုံးက ၎င်းအား လူ့အခွင့်ရေးရာဇဝတ်မှုဖြင့် စွဲချက်တင်ကာ ကြိုးပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၀၌ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref name="BBCexecution">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6218485.stm |work=BBC News |title=Saddam Hussein executed in Iraq |date=30 December 2006}}</ref> ==ငယ်စဉ်ဘဝ== [[File:Saddam Hussein in 1956.jpg|upright|thumb|left|ငယ်စဉ်ကပုံ]] ဆဒမ်မမွေးခင်ကပင် ဖခင်နှင့် အကိုဖြစ်သူတို့ ကင်ဆာကြောင့် ဆုံးပါးခဲ့သည်။ ဤအဖြစ်ဆိုးက မိခင် ဖြစ်သူကို ၎င်း၏ကိုယ်ဝန်ကိုဖျက်ချ၊ မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေရန်အထိ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းစေခဲ့လေသည်။ ၎င်းကိုမွေးသောအခါ မိခင်က မဆိုင်သလိုနေခဲ့သောကြောင့် ဦးလေးတစ်ယောက်က ခေါ်ယူမွေးစားသည်။<ref name="ref5">{{cite news |last1=Bumiller |first1=Elisabeth |author-link1=Elisabeth Bumiller |date=2004-05-15 |title=Was a Tyrant Prefigured by Baby Saddam? |url=https://www.nytimes.com/2004/05/15/books/was-a-tyrant-prefigured-by-baby-saddam.html |url-status=live |work=The New York Times |publisher=Arthur Ochs Sulzberger Jr. |issn=1553-8095 |oclc=1645522 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911052637/https://www.nytimes.com/2004/05/15/books/was-a-tyrant-prefigured-by-baby-saddam.html |archive-date=2016-09-11 |access-date=2018-11-21}}</ref> မိခင်မှာ အိမ်ထောင်ထပ်မံပြုသဖြင့် ထိုအိမ်ထောင်မှ မအေတူညီအကိုသုံးယောက် ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ပထွေး အီဘရာဟင် အယ်ဟတ်ဆန်က ဆဒမ်အိမ်ပြန်လာပြီးနောက် ဆိုးဆိုးရွားရွားဆက်ဆံသည်။ အသက် (၁၀)နှစ်ခန့်၌ အိမ်ကထွက်ပြေး၍ ဘဂ္ဂဒက်သို့ ပြန်ရောက်၍ ဦးလေးဖြစ်သူနှင့်နေခဲ့သည်။ ဦးလေးသည် ၎င်းအဖို့ ဖခင်သဖွယ်ပင်ဖြစ်၍<ref name="Karsh 13–15"/> ယောက္ခမလောင်းလည်းဖြစ်သည်။ ထိုဦးလေးသည် ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းသော ဆွတ်နီမွတ်ဆလင်တစ်ဦး၊ အင်္ဂလိပ်-အီရတ်စစ်ပွဲမှ စစ်ပြန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး<ref>Eric Davis, ''Memories of State: Politics, History, and Collective Identity in Modern Iraq'', University of California Press, 2005.</ref> ဆဒမ်အာဏာရသောအခါ ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆိုးဝါးသည့် အကျင့်ပျက်မှုများဖြစ်လာသောအခါ ဆဒမ်က ၎င်းအားရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။<ref name="Karsh 13–15">{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=Grove Press|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|pp=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/13 13]–15}}</ref> ဇာတိမြို့ Tikritမှ ဆွေမျိုးများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဆဒမ်၏ အနီးကပ်ထောက်ခံသူ၊ အကြံပေးသူများဖြစ်လာကြသည်။ ဦးလေးဖြစ်သူ၏ ထိန်းကျောင်းမှုအောက်တွင် ဆဒမ်သည် ဘဂ္ဂဒက်ရှိ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ အထက်တန်းပြီးလျှင် အီရတ်ဥပဒေကျောင်း၌ သုံးနှစ်ပညာဆီးပူး၍ အသက် (၂၀) ၁၉၅၇၌ ကျောင်းထွက်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး ပန်-အာရပ် ဘားသ်ပါတီသို့ဝင်ရာတွင် ဦးလေးကထောက်ခံခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်များ၌ အထက်တန်းကျောင်းဆရာဝင်လုပ်ရင်း ဘဝကျောင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Batatu |first=Hanna |authorlink=Hanna Batatu |title=The Old Social Classes & The Revolutionary Movement in Iraq |year=1979 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-05241-7}}</ref> ဘားသ်ဝါဒမှာ ဆီးရီးယားတွင် စတင်ပေါက်ဖွား၍ ထိုစဉ်က ဘားသ်ပါတီသည် ဆီးရီးယား၌ နောက်လိုက်နောက်ပါအများအပြားရှိ၏။ သို့သော် ၁၉၅၅အရောက်၌ အီရတ်တွင် ပါတီဝင်ဦးရေ ၃၀၀ထက်နည်းလာခဲ့သည်။ အီရတ်တွင်ရှိသော အခြေခိုင်သည့် အမျိုးသားပါတီများကို ဆန့်ကျင်မှုအဖြစ် ဆဒမ်၏ ဘားသ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်မှု မူလရည်ရွယ်ချက်ကား ၎င်းဦးလေးမှတဆင့် အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်ဘကာရ်(နောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး) နှင့် အခြားဘားသ်ဝါဒီများနှင့်ဆက်စပ်မှုများကြောင့်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Karsh 13–15"/> [[File:SaddamCairo.jpg|thumb|ဆဒမ်နှင့် ဘားသ်ပါတီကျောင်းသားများနိုင်ငံရေးအစု၊ [[ကိုင်ရိုမြို့]]၊ ၁၉၅၉-၁၉၆၃]] တော်လှန်ရေးခံယူချက်များသည် အီရတ်နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ထိုစဉ်အချိန်ခေတ်ကာလ၏ ဗီဇစိတ်များဖြစ်လေရာ လူ့အသိုက်အဝန်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီများက စဉ်ဆက်နိုင်ငံရေးမှ အထက်တန်းလွှာများ(သူဌေးသူကြွယ် ကုန်သည် မြေရှင်ပဒေသရာဇ်များ)ကို အဆက်မပြတ် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>R. Stephen Humphreys, ''Between Memory and Desire: The Middle East in a Troubled Age'', University of California Press, 1999, p. 68.</ref> ထို့အပြင် အီဂျစ်သမ္မတ [[ဂျမက်လီ အာ့ဘ် အနားဆယ်]](Gamal Abdel Nasser)၏ ပန်-အာရပ် အမျိုးသားရေးဝါဒသည် ဆဒမ်ကဲ့သို့သော ဘားသ်ဝါဒီလူငယ်တို့အပေါ် နက်နဲစွာလွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ''အနားဆယ်''၏ တော်လှန်ရေးသဘောများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း၌ ၁၉၅၀၊ ၁၉၆၀နှစ်များ၌ အရိပ်ကဲ့သို့လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ကာ အီရတ်၊ အီဂျစ်၊ လစ်ဗျားတို့၏ နန်းဆက်များပြိုလဲသွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ဆူးအက်တူးမြောင်း အရေးအခင်းအတွင်း ပြင်သစ်၊ ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]ကို ခေတ်သစ်ပြုပြင်ခြင်း၊ အာရပ်ကမ္ဘာကို နိုင်ငံရေးအရ ညီညွတ်စေခြင်းဖြင့် ''အနားဆယ်''သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းအမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို စေ့ဆော်နိုင်ခဲ့လေသည်။<ref>Humphreys, 68</ref> ၁၉၅၈၊ ဆဒမ် ဘားသ်ပါတီသို့ ဝင်အပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် ဗိုလ်ချုပ် အာ့ဒ် အယ်လ်ကရီးမီးမ် ကားဇင်(Abd al-Karim Qasim)ဦးဆောင်သည့် စစ်တပ်အရာရှိများက အီရတ်ဘုရင် ဖေးဆယ်လ် (၂)အား ဖယ်ရှားနန်းချခဲ့သည်။ ''ဇူလိုင် ၁၄ တော်လှန်ရေး''ဟု သိကြသည်။ ==အာဏာရခြင်း== ကားဇင်၏ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ၁၆ယောက်အနက် ၁၂ဦးမှာ ဘားသ်ပါတီဝင်များဖြစ်သော်လည်း ကားဇင်မှာ အနားဆယ်၏ '''အာရပ်သမ္မတပြည်ထောင်စု''' (United Arab Republic) သို့ဝင်ရန် ဝင်ရန်ငြင်းဆန်သဖြင့် ပါတီသည် ၎င်းအားဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။<ref name="iraqfirst">{{cite book |author=Coughlin, Con |pages=[https://archive.org/details/saddam00conc/page/24 24–25] |title=Saddam: His Rise and Fall |publisher=[းHarper Perennial |year=2005 |isbn=0-06-050543-5 |author-link=Con Coughlin |url=https://archive.org/details/saddam00conc/page/24 }}</ref> အစိုးအဖွဲ့တွင်း အာဏာခိုင်မြဲစေရန် ကားဇင်သည် ပန်-အရပ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် မဟာမိတ်ပြုသည်။<ref>{{cite book |author=Coughlin, Con |pages=[https://archive.org/details/saddam00conc/page/25 25–26] |title=Saddam: His Rise and Fall |location= |publisher=Harper Perennial |year=2005 |isbn=0-06-050543-5 |author-link=Con Coughlin |url=https://archive.org/details/saddam00conc/page/25 }}</ref> ထိုနှစ်နှောင်း၌ ကားဇင်ကို လုပ်ကြံရန် ဘားသ်ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှ စီစဉ်နေပြီး ဆဒမ်မှာ လှုပ်ရှားမှု၏ ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပါတီဝင်အများစုမှာ ပညာတတ်၊ ကျောင်းသားများဖြစ်ပြီး ဆဒမ်သည် ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက် ကိုက်ညီသင့်တော်သည်။<ref>{{cite book |author=Coughlin, Con |page=[https://archive.org/details/saddam00conc/page/26 26] |title=Saddam: His Rise and Fall |publisher=Harper Perennial |year=2005 |isbn=0-06-050543-5 |author-link=Con Coughlin |url=https://archive.org/details/saddam00conc/page/26 }}</ref> ၁၉၅၉ အောက်တိုဘာ ၇၊ ကားဇင်ကို အယ်လ်ရာရှစ်လမ်းမတွင် ချောင်းမြောင်းလုပ်ကြံရန်စီစဉ်ရာ၌ တစ်ဦးက ကားနောက်ဘက် ထိုင်သူများကို ပစ်ခတ်ရန်၊ ကျန်သူများက ကားအရှေ့မှသူများကို သတ်ရန်ဖြစ်၏။ ယာဉ်မောင်းသေပြီး ကားဇင်ကို ထိမှန်သည်။ လုပ်ကြံသူများက ကားဇင်သေဆုံးပြီမှတ်သဖြင့် ရုံးချုပ်သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့၏။ သို့သော် ကားဇင် အသက်မသေခဲ့ပါ။<ref>{{cite book |author=Coughlin, Con |page=[https://archive.org/details/saddam00conc/page/30 30] |title=Saddam: His Rise and Fall |publisher=Harper Perennial |year=2005 |isbn=0-06-050543-5 |author-link=Con Coughlin |url=https://archive.org/details/saddam00conc/page/30 }}</ref> မအောင်မြင်ခဲ့သော ဤလုပ်ကြံမှုတွင် ဆဒမ်၏ ကဏ္ဍသည် ဆယ်စုနှစ်ချီကြာကြာ ၎င်းပုံရိပ်၏ အရေးပါသောအပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆဒမ်အပါအဝင် လုပ်ကြံသူတချို့ [[ဆီးရီးယားနိုင်ငံ]]သို့ ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Coughlin, Con |page=[https://archive.org/details/saddam00conc/page/33 33] |title=Saddam: His Rise and Fall |publisher=Harper Perennial |year=2005 |isbn=0-06-050543-5 |author-link=Con Coughlin |url=https://archive.org/details/saddam00conc/page/33 }}</ref> တချို့မှာ အကျဉ်းချခံရသည်။ ထို့နောက် ဆီးရီးယားမှ အီဂျစ်သို့ ၁၉၆၀ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့၍ ၁၉၆၃ထိ အီဂျစ်တွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=Grove Press|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|pp=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/15 15]–22}}</ref> ဘားသ်ပါတီနှင့်နွှယ်သော စစ်တပ်အရာရှိများက ၁၉၆၃ ဖေဖော်ဝါရီ ရမဒန်တော်လှန်ရေး၌ ဖယ်ရှားနိုင်ခဲ့၏။ ဘားသ်ခေါင်းဆောင်များကို အစိုးရအဖွဲ့တွင် နေရာပေးပြီး အဘ်ဒူလ် ဆာလန် အရစ်(Abdul Salam Arif)သမ္မတဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၃ နိုဝင်ဘာရောက်သောအခါ အရစ်က ဘားသ်ခေါင်းဆောင်များကို ဖြုတ်ချကာ အာဏာမောင်ပိုင်စီးသည်။ ဆဒမ်သည် ထိုအချိန်က အီဂျစ်၌သာ ရှိနေခဲ့သည်။ အရစ်၏ အာဏာသိမ်းအပြီး ဆဒမ်အီရတ်သို့ပြန်ရောက်ကာ အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ဘားသ်ပါတီ၏ အရေးမပါသောနေရာတွင်သာရပ်တည်နိုင်ပြီး လယ်သမားများဗဟိုအဖွဲ့၏ သေးကွေးသောရာထူးဖြင့်သာ ကျေနပ်ခဲ့ရလေသည်။<ref>{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=Grove Press|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|pp=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/22 22]–23}}</ref> အရစ်ကို လုပ်ကြံရန်အစီအစဉ်၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့မိသဖြင့် ၁၉၆၄ အောက်တိုဘာတွင် အဖမ်းခံရပြီး ၁၉၆၆၌ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=Grove Press|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|pp=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/25 25]–26}}</ref> ၁၉၆၆၊ အာမက် ဟတ်ဆန် အယ်လ်ဘကာရ်သည် ဆဒမ်ကို ဒေသတွင်းစစ်တိုင်းတစ်ခု၌ ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးခန့်ခဲ့ကာ ကျွမ်းကျင်စီမံသူအဖြစ်သက်သေပြနိုင်ရင်း ပါတီကို ပြန်လည်အသက်ဝင်စေခဲ့၏။<ref>{{cite book |author=Tripp, Charles | page=183 |title=A History of Iraq |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |isbn=978-0-521-87823-4| author-link=Charles R. H. Tripp }}</ref> ၁၉၆၆၌ ဘားသ်ပါတီနှစ်ခြမ်ကွဲးသည်။ ဆီရီးယားဘက်ပိုင်း နှင့် ဘဂ္ဂဒက်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=Grove Press|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|pp=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/26 26]–27}}</ref> ဘားသ်ပါတီလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းကို ဆဒမ်က တည်ထောင်၍ ၎င်းတစ်ဦးတည်းထိန်းချုပ်သည်။<ref>{{cite book|authorlink1=Efraim Karsh|last1=Karsh|first1=Efraim|last2=Rautsi|first2=Inari|title=Saddam Hussein: A Political Biography|url=https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars|publisher=Grove Press|year=2002|isbn=978-0-8021-3978-8|p=[https://archive.org/details/saddamhusseinpol0000kars/page/27 27]}}</ref> ၁၉၆၈ ဇူလိုင်၊ အယ်လ်ဘကာရ်ခေါင်းဆောင်သော သွေးမြေမကျ အာဏသိမ်းပွဲတွင် ဆဒမ်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဆာလန်အရစ်၏ ဆက်ခံသူညီ အဘ်ဒူလ်အရစ်ကို ဖယ်ရှားနိုင်ခဲ့လေသည်။ အရစ်ကို လန်ဒန်တွင် ခိုလှုံခဲ့ပြီး ယင်းနောက် အစ်စတန်ဘူးလ်တွင် ထပ်မံခိုလှုံသည်။ အယ်ဘကာရ်ကို သမ္မတအဖြစ်တင်မြှောက်ကြ၍ ဆဒမ်ကို ဒုတိယသမ္မတနှင့် ဘားသ်ပါတီ ဒုဥက္ကဋ္ဌနေရာ ပေးခဲ့သည်။ ဒုတိယရာထူးဖြစ်သော်လည်း ဇာတ်ခုံနောက်ကွယ်၌ ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ===နိုင်ငံရေးအစီအစဉ်=== [[File:Saddam1970s.jpg|thumb|၁၉၇၀နှစ်များ၌ အမျိုးသမီးစာတတ်မြောက်ရေး၊ ပညာရေးတို့ကို တိုးမြှင့်ခြင်း]] ၁၉၆၀-၁၉၇၀နှစ်များ၌ အယ်လဘကာရ်ပြီးလျှင် ဒုတိယဦးစီချုပ်၊ တော်လှန်ရေးထိပ်တန်းကောင်စီ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နိုင်ငံရေးပြုပြင်မှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>CNN, "Hussein was symbol of autocracy, cruelty in Iraq," 30 December 2003. [http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein.obit/index.html]</ref> ဘားသ်ပါတီကို ခိုင်မာညီညွတ်စေ၍ ပြည်တွင်းရေးပြဿနာများ၊ ပါတီနောက်လိုက်တိုးချဲ့ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်။ ၁၉၆၈ ပါတီအာဏာရလျှင် လူမှုရေး၊ လူမျိုးစုရေး၊ ဘာသာရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာများကို တည်ငြိမ်စေရန် အားထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="Humphreys, 78">Humphreys, 78</ref> နိုင်ငံစီးပွားရေးခေတ်မီတိုးတက်စေရန်နှင့် အစိုးရယန္တယား၌ အာဏာသိမ်းမှုများမဖြစ်စေရန် ခိုင်မာသောလုံခြုံရေးရရန်ဖန်တီးသည်။ အဓိက၎င်း၏ မူဝါဒမှာ အီရတ်ရှိရေနံဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ နိုင်ငံတကာရေနံအကျိုးမြတ်များကို သိမ်းယူရာ၌ ကွပ်ကဲခဲ့၍ နောက်တစ်နှစ်အကြာ ၁၉၇၃-စွမ်းအင်အကျပ်အတည်းကြောင့် ရေနံဈေးများတဟုန်ထိုးတက်လာသဖြင့် ဆဒမ်သည် ၎င်း၏အစီအစဉ်ကို ထပ်မံချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတွင်း စာတတ်မြောက်ရေးများ၊ အခမဲ့ပညာရေးလှုပ်ရှားမှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်မိသားစုများကို ထောက်ပံ့သည်။ လူတိုင်းဆေးရုံတက်နိုင်ခွင့်၊ လယ်သမားများကို အမတော်ငွေချေးပေးခြင်းလည်းဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ UNESCOမှ ဆုရရှိခဲ့သည်။<ref>[http://www.cbc.ca/news2/indepth/words/saddam_hussein.html Saddam Hussein], CBC News, 29 December 2006</ref><ref>Jessica Moore, [https://web.archive.org/web/20030625145156/http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/iraq/war/player1.html The Iraq War player profile: Saddam Hussein's Rise to Power], PBS Online Newshour {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131115205745/http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/iraq/war/player1.html |date=15 November 2013 }}</ref> ရေနံအခြေခံ လုပ်ငန်းများချဲ့၍ နိုင်ငံစီးပွားတက်စေပြီး လမ်းဖောက်၊ သတ္တုတွင်းတူးဖော်ခြင်းစသည်တို့ကိုလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့၏။ လျှပ်စစ်ဓာတ်များ မြို့တိုင်းနီးပါးရစေခြင်းလည်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရေနံမှရသော အမြတ်များမှာ ဆဒမ်အားနိုင်ငံရေးအမြတ်ထွက်စေခဲ့သည်။<ref name="economist2007">{{cite news |url=http://www.economist.com/node/8492668 | title=Saddam Hussein&nbsp;– The blundering dictator |date=4 January 2007 |work=[[The Economist]]}}</ref> ဂျူး၊ ပါရှန်းကျူးကျော်သူများအပေါ် အာရပ်ဝါဒီခုခံသူတစ်ဦးအဖြစ် ၎င်းကိုယ်ပိုင်ဝါဒများမှာ အလွန်ပိုလျှံနေပြီး ဗုံသံကဲ့သို့ တသမတ်တည်းဖြစ်နေ၏။ <ref name="economist2007"/> ၁၉၇၂တွင် ဆဒမ်သည် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် ပူးပေါင်းချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်လက်မှတ်ထိုးသည်။ "အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်အေးအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ထောက်ပံ့ထားသော လုံခြုံရေးစနစ်ကို ထိုစာချုပ်က ကသိကအောက်ဖြစ်စေခဲ့ကာ ဘဂ္ဂဒက်၏ ရန်သူမှန်သမျှသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အလားလာရှိသော မဟာမိတ်ဖြစ်ဖွယ်ရှိဟန်တူသည်" ဟုသမိုင်းပညာရှင် Charles R. H. Trippက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Tripp">{{cite book|author=Tripp, Charles|pp=xii, 211–214|title=A History of Iraq |url=https://archive.org/details/historyofiraq0000trip_l9l3|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2002|isbn=978-0-521-87823-4|author-link=Charles R. H. Tripp}}</ref> တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် ယူအက်စ်က ဒုတိယ အီရတ်-ကာ့ဒ်စစ်ပွဲ၌ ''မစတာဖာ ဘာဇာနီ''၏ ကာ့ဒ်သူပုန်တပ်ဖွဲ့ကို ခိုးကြောင်ခိုးဝှက် ဘဏ္ဍာရေးထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၅တွင် ကာ့ဒ်များအရေးနိမ့်သဖြင့် ကာ့ဒ်ပြည်သူပေါင်းသိန်းချီ၍ အတင်းအဓမ္မနေရာရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်။<ref name="Tripp" /> ရေနံလုပ်ငန်းပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက် ကျေးလက်ခေတ်မီစေခြင်း၊ ကျယ်ပြန့်စွာဖြင့် စက်မှုလယ်ယာ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း နှင့် တောင်သူများကို မြေယာချထားပေးခြင်းတို့၌ကြီးကြပ်သည်။<ref name="ref6">Khadduri, Majid. ''Socialist Iraq''. The Middle East Institute, Washington, D.C., 1978.</ref> နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်များသည် ၎င်း၏ကြိုးကိုင်မှုအောက်ရောက်၍ ချေးငွေကိစ္စများမှာ နီးကပ်သူအသိုင်းအဝိုင်းပေါ်အခြေခံဆောင်ရွက်သည်။<ref name="economist2004"/> ===အာဏာပိုင်စိုးခြင်း=== ၁၉၇၆တွင် ဆဒမ်သည် ၎င်းတပ်မတော်၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးတိုးမြှင့်ရရှိခဲ့၍ လျင်မြန်စွာပင် အာဏာရှင်ဖြစ်လာသည်။ အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေးကြောင့် အယ်လ်ကဘာရ်မှာ တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိချေ။ ဆဒမ်သာလျှင် ပြည်တွင်းပြည်ပ အစိုးရမျက်နှာစာတွင် အရေးပါသောနေရာယူခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ၏ ဗိသုကာဖြစ်လာကာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးကိစ္စများကို နိုင်ငံ့ကိုယ်စားပြုဆောင်ရွက်၏။ တရားဝင်ရာထူးအာဏာရသည့်အချိန် ၁၉၇၉မတိုင်မီကပင် တကယ့်အာဏာရှင်မှာ ဆဒမ်သာဖြစ်၏။ ဘားသ်ဝါဒခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် အယ်လ်ဘကာရ်သည် ဆီးရီးယားနှင့် စစ်ရေးစာချုပ်များချုပ်ဆို၍ နှစ်နိုင်ငံပေါင်းစည်းညီညွတ်ရေးကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားသမ္မတ ဟားဖက် အယ်လ် အာဆတ်က ထိုပေါင်းစည်းခြင်းတွင် ဒုခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာ၍ဆဒမ်အားမထင်မရှားဖြစ်သွားစေခဲ့သည်။ အာဏာကိုဆုပ်ကိုင်ရန် သေချာအားထုတ်ပြီး ကျန်းမာရေးချူချာသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို ၁၉၇၉ ဇူလိုင် ၁၆တွင် အနားယူစေကာ သမ္မတအဖြစ်တက်လာသည်။ ====၁၉၇၉ ဘားသ်ပါတီရှင်းလင်းခြင်း==== ဆဒမ်က ဘားသ်ပါတီခေါင်းဆောင်များကို ညီလာခံခေါ်ယူသည်။ အစည်းအဝေး၌ Muhyi Abdel-Hussein ကို လျှို့ဝှက်ကြံစည်သူ (၆၈)ယောက်အမည်များကိုကြေညာရန်ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ သစ္စာမရှိဟုခေါင်းစဉ်တပ်ကာ တစ်ဦးခြင်း အခန်းထဲကဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ၂၂ဦးကို သေဒဏ်ပေးခဲ့လေသည်။ နောက်ပိုင်း ဘားသ်ပါတီထိပ်တန်း အခြားအဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း သေဒဏ်ပေးခဲ့သေးသည်။<ref>Bay Fang. "[https://www.usnews.com/usnews/news/articles/040719/19iraq.htm When Saddam ruled the day]." ''U.S. News & World Report''. 11 July 2004. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140116075402/http://www.usnews.com/usnews/news/articles/040719/19iraq.htm |date=16 January 2014 }}</ref><ref>Edward Mortimer. "[https://web.archive.org/web/20031014004305/http://www.nybooks.com/articles/3519 The Thief of Baghdad]." ''New York Review of Books''. 27 September 1990, citing Fuad Matar. ''Saddam Hussein: A Biography''. Highlight. 1990. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080723145337/http://www.nybooks.com/articles/3519 |date=23 July 2008 }}</ref> == ပါလီမန်နှင့် ရဲအဖွဲ့များ == အီရတ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် ဘာသာစကား၊ ဘာသာရေး၊ မျိုးနွယ်စုပြဿနာအက်ကွဲကြောင်းများရှိ၏။ လောကီသဘောတရားအရ ပန်-အာရပ် သဘောတရားရေးရာကိုကျင့်သုံးသော်လည်း ဤဝါဒကိုယ်တိုင်ကပင် အရေးပါသောလူဦးရေအပိုင်းများအတွက် ပြဿနာဖြစ်နေ၏။ ၁၉၇၉ အီရန်တော်လှန်ရေးပြီးနောက် ရှအာ(ရှိးအယစ်)အဖွဲ့နှစ်ခုက နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူခေါင်းဆောင်ပိုင်းပြောင်းလဲရန်အလားအလာအားထုတ်မှုမျိုးကို အီရတ်နိုင်ငံရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထိုအဖွဲ့များက အီရန်၏ ရှအာဘာသာရေးအယူအဆများကို အီရတ်အားပုံသွင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ထား၏။ ကာ့ဒ်လူနည်းစုနေသောဒေသများက အီရတ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်နေရခြင်းကိုဆန့်ကျင်ကာ လွတ်လပ်ရေးလိုချင်ကြသည်မှာ အီရတ်အဖို့ ခြိမ်းချောက်မှုပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအန္တရာယ်ရှိနိုင်သော လူများအတွက် အကျိုးပြုမှုတချို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ကာ တော်လှန်ရေးခြိမ်းချောက်မှုကို ပြေလျော့စေခဲ့သည်။<ref name="Iraq: A Country Study">Helen Chapin Metz (ed) ''[http://memory.loc.gov/frd/cs/iqtoc.html Iraq: A Country Study:]'' "[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+iq0115) Internal Security in the 1980s"], [[Library of Congress Country Studies]], 1988</ref> ဤထိန်းချုပ်မှုများအောင်မြင်ရန် အဓိကကိရိယာများမှာ ရဲအဖွဲ့များနှင့် ပါလီမန်ဖြစ်၏။ ၁၉၇၄မှအစပြု၍ ဆဒမ်နှင့်နီးစပ်သူ Taha Yassin Ramadanက ပြည်တွင်းလုံခြုံမှုကို တာဝန်ယူရသော ပြည်သူ့စစ်တပ်ကို ကွပ်ကဲသည်။ ဘားသ်ပါတီ၏ ထောက်ကူဖြစ်သော ပြည်သူ့စစ်တပ်သည် ပုံမှန်တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းရန်မည်သည့်အားထုတ်မှုများအတွက်မဆို တန်ပြန်လုပ်ဆောင်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ဆဒမ်၏ညီ Barzan Ibrahim al-Tikritiက လျှို့ဝှက်ရဲတပ်ဖွဲ့ မူခရာဘာရတ်ကို ဦးဆောင်သည်။ ဆဒမ်အလိုကျ ပြည်တွင်းပြည်ပထုတ်နှုတ်ရှင်းအစီအစဉ်များလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Iraq: A Country Study" /> သူ့လူများကိုပင် ခြိမ်းချောက်ထိတ်လန့်စေသည်အတွက် မှတ်သားဖွယ်ဖြစ်သည်။ The Economist သတင်းစာက ဆဒမ်ကို "၂၀ရာစု၏ ကြီးကျယ်သော နောက်ဆုံးအာဏာရှင်များထဲက တစ်ယောက်၊ အထူးအားဖြင့် အတ္တ၊ ရက်စက်မှု၊ အာဏာတပ်မက်မှုတွင် ဖြစ်၏။"ဟု ဖော်ပြသည်။<ref name="economist2007"/> အီရတ်ပြည်သူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကို သေစေခြင်း၊<ref name=250k>{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2004/01/25/war-iraq-not-humanitarian-intervention|title=War in Iraq: Not a Humanitarian Intervention|work=[[Human Rights Watch]]|date=25 January 2004|accessdate=31 May 2017|quote=Having devoted extensive time and effort to documenting [Saddam's] atrocities, we estimate that in the last twenty-five years of Ba'ath Party rule the Iraqi government murdered or 'disappeared' some quarter of a million Iraqis, if not more.}}</ref> အီရန်၊ ကူဝိတ်၊ ဆော်ဒီတွင် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို ကျူးလွန်ခြင်းများကိုဖြစ်စေသည့် ဆဒမ်၏ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်မှုပင်ဖြစ်သည်။ == ပုံရိပ်လွှာ == [[File:Al-Qadissiya 6.jpg|thumb|upright|ဆဒမ်ကို အမွှမ်းတင်သည့် ဝါဒဖြန့်ပုံ]] အာဏာခိုင်မြဲစေရန်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆဒမ်၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိုးကွယ်မှုသည် အီရတ်တွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ကာ ၎င်း၏ရုပ်လုံးပုံ၊ ရုပ်တု၊ ပိုစတာ၊ နံရံဆေးရေးစသည်တို့ကို အီရတ်တစ်ခွင်တွင် တည်ရှိချိတ်ဆွဲစေ၏။ ၎င်း၏ မျက်နှာပုံများကို ရုံး၊ ကျောင်း၊ လေဆိပ်၊ ဈေးဆိုင်များ၊ ငွေစက္ကူများတွင် မြင်နိုင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပြရွေးကောက်ပွဲနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်သည်။ ၁၉၉၅ တွင် မဲဆန္ဒရှင် (၈.၄)သန်းမှ မဲလာပေးသူ (၉၉.၄၇%)မှ ကန့်ကွက်မဲ သုံးထောင်ကျော်သာရရှိသဖြင့် (၉၉.၉၆%)ဖြင့် နိုင်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1995/10/17/world/no-surprise-in-iraqi-vote.html |title=No surprise in Iraqi vote |work=The New York Times |accessdate=29 January 2012 |date=17 October 1995}}</ref><ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb6507/is_4_57/ai_n28932894/ |title=Iraq – July 22 – Saddam Plans Referendum |publisher=FindArticles |accessdate=29 January 2012 |year=2002 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://archive.today/20120715194635/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb6507/is_4_57/ai_n28932894/ |archivedate=15 July 2012 }}</ref> ၂၀၀၂၌ မဲပေးသူ (၁၀၀%)တွင် ထောက်ခံမဲ(၁၀၀%)ရရှိ၍ နောက်တစ်ရက်၌ ထုတ်ပြန်သည်မှာ လူဦးရေ (၁၁,၄၄၅,၆၃၈)တွင် အားလုံးထောက်ခံသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/2331951.stm |title=Saddam 'wins 100% of vote' |publisher=BBC |accessdate=29 January 2012 |date=16 October 2002}}</ref> == နိုင်ငံခြားရေးရာ == အီရတ်နိုင်ငံ၏ အာရပ်ကမ္ဘာနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ လွန်စွာအပြောင်းလဲများသည်။ အီဂျစ်နှင့် ဆက်ဆံရေး ၁၉၇၇တွင် ပျက်ယွင်းသည်။ ၁၉၇၈ ဘဂ္ဂဒက်က အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပရာ၌ အီဂျစ်၏ ကမ့်ဒေးဗစ် သဘောတူညီမှုကိုလက်ခံသည့်အတွက် ရှုံချဖယ်ကျဉ်သည်။ သို့သော် အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ၌ အီဂျစ်တို့၏ အီရတ်အား ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းနှင့် သံတမန်ရေးရာထောက်ပံ့မှုများက နှစ်နိုင်ငံအရာရှိကြီးများကြား နွေးထွေးသောဆက်ဆံရေးနှင့် အဆက်မပြတ်သောထိတွေ့မှုများဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရားဝင်သံကိုယ်စားပြုမှုကား မလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြ။ ၁၉၈၃မှစ၍ အီဂျစ်၏ အာရပ်ကမ္ဘာ၌ သဘာဝကျမှန်ကန်သည့်ကဏ္ဍပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အီရတ်က တောင်းဆိုမှုများ ဆက်တိုက်ဆိုသလိုရှိခဲ့သည်။ [[File:Arab Summit 1978.jpg|thumb|upright=1.20|left|အာရပ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ ဘဂ္ဂဒက်မြို့၊ ၁၉၇၈၌ ဆဒမ် ဟူစိန်နှင့် ဟာဖက် အယ်အာဆတ်(ဆီးရီးယား)]] ​ဆဒမ်သည် အနောက်နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံသို့သာ လည်ပတ်ဖူး၏။ ပထမခရီးစဉ်မှာ စပိန်အာဏာရှင် ''[[ဖရန်ကို|ဖရန်စစ် ဖရန်ကို]]''၏ ဖိတ်ကြားမှုဖြင့် ၁၉၇၄ ဒီဇင်ဘာတွင် [[စပိန်နိုင်ငံ]]သို့လည်းကောင်း<ref>[https://elpais.com/diario/2003/03/02/domingo/1046580756_850215.html El obsequio de Sadam a Franco </ref> ဒုတိယအနေဖြင့် ၁၉၇၅၌ ပြင်သစ် သမ္မတ ''ရှ(ခ်) ရှီးဟိုက်ခ်'' (Jacques Chirac)တွေ့ဆုံရန် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]သို့လည်းကောင်း သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref name="The Chirac Doctrine">{{cite journal |url=http://www.meforum.org/772/the-chirac-doctrine |title=The Chirac Doctrine |journal=The Middle East Quarterly |date=Fall 2005|last1=Guitta |first1=Olivier }}</ref> ရှီးဟိုက်ခ်၏ ပါတီကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်ဟု တချို့ကဆိုကြသည်။ ပြင်သစ်က ဆဒမ်ကို လက်နက်ထောက်ပံ့သောကြောင့် ဆဒမ်အုပ်စိုးစဉ်ကာလတစ်လျှောက် အီရတ်၏ အကြီးမားဆုံးသော ကုန်သွယ်ရေးမိတ်ဖက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သိမ်းယူရရှိသော စာရွက်စာတမ်းများက ယခင်ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပါအဝင် ရှီးဟိုက်ခ်နှင့် နီးစပ်သော ပြင်သစ်အရာရှိများ၊ စီးပွားရေးသမားများလည်း ဆဒမ်နှင့် ဆက်ဆံရောင်းဝယ်မှုများမှ အကျိုးအမြတ်ရရှိခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="The Chirac Doctrine" /> ၁၉၇၂တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကူညီမှုဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၇၈၌ အီရတ်ကွန်မြူနစ်ဖြိုခွဲခံရပြီး အနောက်ဘက်ဆီသို့ ကုန်သွယ်မှု ရွေ့ရှားသွားသောကြောင့် ဆိုဗီယက်နှင့်ဆက်ဆံရေးတင်းမာခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲမတိုင်ခင်ထိ အနောက်ဘက်အခင်းအကျင်းကို ပို၍လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>Helen Chapin Metz (ed) ''[http://memory.loc.gov/frd/cs/iqtoc.html Iraq: A Country Study:]'' "[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+iq0083) The West"], [[Library of Congress Country Studies]], 1988</ref> ၁၉၇၅တွင် ဆဒမ်သည် အီရန်နှင့် နယ်စပ်အငြင်းပွားမှုအပေါ် အီရတ်က လိုက်လျောသည့် သဘောတူညီမှုရရှိကာ အီရန်က အပြန်အလှန်အားဖြင့် အီရတ်၌ရှိသော ကာ့ဒ်များကို ထောက်ပံ့ခြင်းရပ်ဆိုင်းရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အကူအညီရ၍ နျူကလီယားလုပ်ငန်း စတင်သည်။ ၁၉၈၁ ဇွန် ၇တွင် အစ္စရေးလေတပ်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဖြင့် ထိုဓာတ်ပေါင်းဖို ပျက်စီးခဲ့ရ၏။<ref name="Osirak">BBC, [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/7/newsid_3014000/3014623.stm 1981: Israel bombs Baghdad nuclear reactor], ''BBC On This Day 7 June 1981'' referenced 6 January 2007</ref> ၁၉၇၀ ကာ့ဒ်ခွဲထွက်ရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပေးခဲ့သော်လည်း ထိုသဘောတူညီချက် ပျက်ခဲ့သည်။ ကာ့ဒ်တို့နှင့် ပြင်းထန်သော စစ်ဆင်နွှဲခဲ့ရာတွင် အီရန်၌ရှိသော ကာ့ဒ်ရွာများကိုပါ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သဖြင့် အီရန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပျက်သည်။ ၁၉၇၅၌ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။ ===အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ=== [[File:Cardoen Saddam.jpg|thumb|၁၉၈၀ နှစ်များဆီက အီရတ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့သူ ချီလီစီးပွားရေးသမား Carlos Cardoen အတူ]] ၁၉၇၉အစောပိုင်း အီရန်၏ ရှားဘုရင် Mohammad Reza Pahlaviကို အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးက နန်းဆင်းစေခဲ့ရာ [[ခိုမေနီ၊ အာယတိုလာ| အာယတိုလ ခိုမေးနီ]]ဦးဆောင်၍ အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံထူထောင်ရန် လမ်းပွင့်ခဲ့သည်။ ရှအာအစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးလွှမ်းမိုးမှုသည် ရှအာဘာသာဝင်များသော တိုင်ပြည်များ အထူးသဖြင့် အီရတ်၌ ကြီးထွားလာသဖြင့် ဆဒမ်၏ အုပ်စိုးမှုကို အန္တရာယ်ရှိလာမည်ကို ၎င်းကစိုးရွံ့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀မှစတင်ကာ ဆဒမ်နှင့် ခါမေးနီတို့သည် ခါးသီးသောရန်သူများဖြစ်ခဲ့ကြ၏။ ၁၉၆၄ ခါမေးနီ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရပြီး အီရတ်တွင် ခိုလှုံခဲ့ရာ အီရန်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်ရန် အီရတ်ရှိ ရှအာဘာသာဝင်များနှင့်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ဆဒမ်ကိုလည်း ဖြုတ်ချရန် နှိုးဆော်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ အီရန်နှင့် ဆက်ဆံရေးပြေလည်ပြီး ၁၉၇၈၌ ခါမေးနီကို နှင်ထုတ်သဖြင့် ပြင်သစ်သို့ ခါမေးနီခိုလှုံပြန်သည်။ အီရတ်၏ ကုလအမြဲတမ်းသံအမတ် Salah Omar al-Aliနှင့် သီးသန့်လျှို့ဝှက်တွေ့ဆုံရာ၌ အီရန်ကို လများအတွင်းကျူးကျော်ထိပါးရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည်ဟု ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း (ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်မှာ အမေရိကန်နှင့် အနောက်အုပ်စုထံမှ ထောက်ခံအားပေးမှု တောင်းဆိုမှုရှိသည်) ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ် ထိုအီရန်၏ အစ္စလာမ္မစ်အစိုးရကို ဖယ်ရှားရန်ပြုသည်။<ref name="PIRRR">Esposito, John, "Political Islam Revolution, Radicalism, or Reform", ''Political Islam and Gulf Security'', Lynne Rienner Publishers, {{ISBN|1-55587-262-X}}, pp. 56–58</ref> [[File:Shakinghands high.OGG|thumb|left|thumbtime=05| အရှေ့အလယ်ပိုင်း အထူးသံတမန် ဒေါ်နယ်လ် ရမ်းစဖက်လ်နှင့် တွေ့ဆုံစဉ်၊ ၁၉၈၃။ ရမ်းစဖက်လ်သည် ဂျော့ဘုရှ်လက်ထက်၌ အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်၍ အီရတ်စစ်ပွဲတွင် မဟာမိတ်တပ်ကို ဦးဆောင်သူလည်းဖြစ်သည်။]] အီရတ်က အီရန်ကို ကျူးကျော်သည်။ [[တီဟီရန်မြို့]]လေဆိပ်၊ ရေနံကြွယ်ဝသော Khuzestanဒေသတို့ကို ၁၉၈၀ စက်တင်ဘာ ၂၂တွင် တိုက်ခိုက်ရင်း ထိုနေရာသည် အီရတ်၏ နယ်မြေသစ်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။ အာရပ်နိုင်ငံများ၊ အမေရိကန်၊ ဥရောပတို့က ထောက်ခံကြပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အာရပ်နိုင်ငံများက ငွေကြေးအမြောက်အမြားထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ဆိုဗိယက်က ကြားနေသဘောဖြင့် ထောက်ပံ့မှုမပေးချေ။ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် နိုင်ငံတကာနယ်စည်းမျဉ်းကို ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် ချိုးဖောက်မှုတို့ကို လျစ်လျူရှုခဲ့ကြ၏။ ယင်းအစား အီရတ်သည် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးထောက်ပံ့မှုများကို မဟာမိတ်များထံမှရခဲ့၏။<ref name="PIRRR" /> ပထမနေ့ရက်များတွင် ဗျူဟာကျသော ဆိပ်ကမ်းများတဝိုက် မြေပြင်တိုက်ခိုက်မှု အကြီးအကျယ်ရှိခဲ့သည်။ ပထမပိုင်း အကျိုးအမြတ်ရှိစေကာမူ ကြာသောအခါ အီရတ်တပ်များဆုံးရှုံးလာပြီး ၁၉၈၂၌ ခံစစ်အသွင်ဖြစ်လာရာ စစ်ကို အဆုံးသတ်ရန် နည်းလမ်းကို အီရတ်တို့ရှာဖွေခဲ့သည်။ အီရတ်နိုင်ငံသည် ၂၀ရာစု၏ အရှည်ကြာဆုံးနှင့် ပျက်စီးစေဆုံးဖြစ်သည့် ယုတ်လျော့လာသော စစ်ရေးကိစ္စ၌ ညပ်မိနေခဲ့သည်။ အီရတ်က တောင်ပိုင်းစစ်မျက်နှာပြင်တွင် ဓာတုလက်နက်များသုံးခဲ့သည်။ ကာ့ဒ်ခွဲထွက်ရေးသမားများက အီရန်ကူညီမှုဖြင့် မြောက်ဘက်စစ်မျက်နှာပြင်ဖွင့်သည်။ အမေရိကန်က အီရတ်ကို အီရန်တပ်ဖွဲ့များချထားရာနေရာပြသော ဂြိုဟ်တုမြေပုံများပေးသည်။<ref>{{cite news|last=Dickey, Christopher |first=Thomas, Evan |title=How Saddam Happened |url=http://www.thedailybeast.com/newsweek/2002/09/22/how-saddam-happened.html |accessdate=20 August 2011 |newspaper=Newsweek |date=22 September 2002 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111213041515/http://www.thedailybeast.com/newsweek/2002/09/22/how-saddam-happened.html |archivedate=13 December 2011 }}</ref> ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့မှ အီရန်ရေတပ်လက်ဝယ်၌ အီရတ်ရေနံတွင်းများအလူးအလဲခံရသောအခါ အခြားအာရပ်နိုင်ငံများဆီသို့ ငွေကြေးနှင့် နိုင်ငံရေးကူညီရန် လက်ဖြန့်တောင်းခံခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်၊ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်တို့ဆီမှ စစ်ရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ သံတမန်ရေးစသည်တို့ကို အောင်မြင်စွာရရှိခဲ့လေသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဒေသတွင်း အီရန်တော်လှန်ရေးကျယ်ပြန့်လာမည်ကို အားလုံးကစိုးရိမ်ကြ၏။ ကုသမဂ္ဂက စစ်ပြေငြိမ်းရန်တောင်းဆိုသော်လည်း ၁၉၈၈ ဩဂုတ်လထိ ရန်လိုမှုများဆက်လက်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ကာ့ဒ်မြို့ Halabjaကို ဓာတုဓာတ်ငွေ့ နှစ်မျိုးဖြင့် တိုက်ခိုက်ရာ ပြည်သူ (၅,၀၀၀)သေဆုံပြီး လူတစ်သောင်းကျော်ကို ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့ယွင်းစေခြင်း၊ ပုံပျက်သွားစေခြင်း၊ ကြံ့ခိုင်မှုအားနည်းစေခြင်းများဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="Halabja">[https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/rls/18714.htm Saddam's Chemical Weapons Campaign: Halabja, 16 March 1988]&nbsp;– Bureau of Public Affairs</ref> သွေးစွန်းခဲ့ရသည့် ရှစ်နှစ်ကြာစစ်ပွဲသည် သရေရလဒ်ဖြင့်သာပြီးဆုံးခဲ့သည်။ လူတစ်သန်းခန့်ထိသေဆုံးနိုင်ကြောင်းခန့်မှန်းကြသည်။ === အယ်အန်ဖယ် စစ်ဆင်ရေး === အယ်အန်ဖယ် စစ်ဆင်ရေးသည် ဆဒမ်အစိုးရဦးဆောင်သော အီရတ်ရှိ ကာ့ဒေသမှ ကာ့ဒ်မျိုးနွယ်အပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကြီးဖြစ်၏။<ref>[https://www.hrw.org/en/reports/2006/08/14/genocide-iraq-anfal-campaign-against-kurds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626135022/http://www.hrw.org/en/reports/2006/08/14/genocide-iraq-anfal-campaign-against-kurds |date=26 June 2015 }} The Anfal Campaign Against the Kurds. A Middle East Watch Report: Human Rights Watch 1993.</ref> ဤစစ်ဆင်ရေးသည် Shabaks၊ Yazidis၊ Assyrians၊ Turkomanနှင့် Mandeans စသည့်လူမျိုးများအပေါ် ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်သည်။ ရွာများကိုဖျက်ဆီးသည်။ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်သူများအရ လူပေါင်း ငါးသောင်းနှင့် တစ်သိန်းကြား သေဆုံးသည်ဟု ခန့်မှန်းဖော်ပြကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://hrw.org/reports/1993/iraqanfal/ |title=Iraqi Anfal, Human Rights Watch, 1993 |publisher=Hrw.org |accessdate=20 September 2013}}</ref> ကာ့ဒ်ဘက်သတင်းရင်းမြစ်များက လူပေါင်း (၁၈၂,၀၀၀)ဟု ဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.jafi.org.il/education/actual/iraq/4.html |title=Ethnic Cleansing and the Kurds |publisher=Jafi.org.il |date=15 May 2005 |accessdate=20 September 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202235943/http://www.jafi.org.il/education/actual/iraq/4.html |archivedate=2 December 2008 |df= }}</ref> ===ကူဝိတ်နိုင်ငံနှင့် တင်းမာခြင်း === အီရန်နှင့် စစ်ပွဲပြီးဆုံးခြင်းသည် ချမ်းသာသောအိမ်နီးချင်း [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]]နှင့် အုံ့ပုံးတင်းမာမှုများဖြစ်စေရန်အကြောင်းဖန်လာခဲ့သည်။ အီရတ်က ကူဝိတ်တို့အား စစ်အတွင်းက ကြွေးမြီများ ($ ၃၀ဘီလီယံ)ကို လျှော့ပေါ့ရန် တောင်းဆိုခဲ့ရာ ကူဝိတ်တို့က ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။<ref name="Humphreys, 105">Humphreys, 105</ref> ရေနံတင်ပို့သောနိုင်ငံများကို ဆီဈေးတက်ရန်နှင့် ထုတ်လုပ်မှု လျှော့ချရန် တွန်းအားပေခဲ့သည်။ အိုပက်အဖွဲ့တွင် ကူဝိတ်က ခေါင်းဆောင်လုပ်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ဆဒမ်က ကူဝိတ်သည် သမိုင်းကြောင်းအရ အီရတ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့၏ ကစားကွက်ကြောင့်သာ ယခုလို ကူဝိတ်ဖြစ်တည်ခဲ့သည်ဟု အမြဲတမ်းအငြင်းပွားခဲ့သည်။<ref name="Humphreys, 105" /> ကူဝိတ်ရေနံမြေတည်ရှိမှုပမာဏကလည်း ဒေသတွင်းပိုမိုတင်းမာစေခဲ့သည်။ ပထဝီအနေအထားအရ ကမ္ဘာ့ရေနံမြေ၏ ၂၀%ခန့်မှာ ထိုနှစ်နိုင်ငံပိုင်ဆိုင်သည်။ နှိုင်းယှဉ်ပြောရလျှင် ဆော်ဒီနိုင်ငံက ၂၅% ပိုင်သည်။<ref name="Humphreys, 105"/> [[File:April Glaspie, Sadoun al-Zubaydi and Saddam Hussein.jpg|thumb|အမေရိကန်သံအမတ် အေပရယ်လ် ဂလက်စ်ပိုင်း အရေးပေါ်အစည်းအဝေး၌ ဆဒမ်နှင့် တွေ့ဆုံစဉ်]] အီရတ်-ကူဝိတ်ဆက်ဆံရေးများ လျင်မြန်စွာပင် ပျက်စီးလာသည့်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံမှ ကူဝိတ်အပေါ်ကျူးကျော်ရန်အလားအလာရှိမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဝိရောဓိဖြစ်ဖွယ် သတင်းအချက်အလက်များကို ဆဒမ် ရရှိခဲ့သည်။ ရော်နယ်လ် ရီဂန် အစိုးရက အီရတ်အား အီရန်ကိုဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးချေးငွေ ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံခန့် ထုတ်ပေးထား၍<ref>A free-access on-line archive relating to U.S.–Iraq relations in the 1980s is offered by ''The National Security Archive'' of the [[George Washington University]]. It can be read on line at [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB82/]. The Mount Holyoke International Relations Program also provides a free-access document briefing on U.S.–Iraq relations (1904–present); this can be accessed on line at [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/iraq.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190208105755/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/iraq.htm |date=8 February 2019 }}.</ref> ဆဒမ်၏ အီရတ်အတွက် အမေရိကန်အကူညီအများဆုံးရသော တတိယမြောက်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2006/08/31/the_true_iraq_appeasers/ |title=The true Iraq appeasers |work=The Boston Globe |accessdate =16 July 2008 |date=31 August 2006 |author=Peter W. Galbraith |author2=2006}}</ref> ၁၉၉၀ ဧပြီလ၌ အနောက်အုပ်စု၏ ဝေဖန်မှုကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် အစ္စရေးက အီရတ်အပေါ်လှုပ်ရှားမှုရှိက ဓာတုလက်နက်ဖြင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတစ်ဝက်ခန့်ကို ဖျက်ဆီးမည်ဟုခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုသည်။<ref>Alan Cowell, [https://www.nytimes.com/1990/04/03/world/iraq-chief-boasting-of-poison-gas-warns-of-disaster-if-israelis-strike.html? "Iraq Chief, Boasting of Poison Gas, Warns of Disaster if Israelis Strike"], ''New York Times'', 3 April 1990</ref> မေလရောက်သောအခါ ယူအက်စ်၏ အစ္စရေးကို ထောက်ပံ့အားပေးမှုအားဝေဖန်ခဲ့၏။<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1990/05/29/world/iraqi-takes-harsh-line-at-meeting.html |author=Alan Cowell |title=Iraqi Takes Harsh Line at Meeting |work=The New York Times |date=29 May 1990 |accessdate=20 September 2013}}</ref> ဇူလိုင်တွင် ကူဝိတ်နှင့် ယူအေအီးကို တပ်အင်အားဖြင့်ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>Youssef M. Ibrahim, [https://www.nytimes.com/1990/07/18/business/iraq-threatens-emirates-and-kuwait-on-oil-glut.html? "Iraq Threatens Emirates And Kuwait on Oil Glut"], ''New York Times'', 18 July 1990</ref> ဤခြိမ်းခြာက်မှုကို တုံ့ပြန်ရန် အမေရိကန်က လေယာဉ်များနှင့် စစ်သင်္ဘောများအား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့သို့ စေလွှတ်၏။<ref>Michael R. Gordon, [https://www.nytimes.com/1990/07/25/world/us-deploys-air-and-sea-forces-after-iraq-threatens-2-neighbors.html? "U.S. Deploys Air and Sea Forces After Iraq Threatens 2 Neighbors"], ''The New York Times'', 25 July 1990</ref> ဇူလိုင် ၂၅၊ အမေရိကန်သံအမတ် အေပရယ်လ် ဂလက်စ်ပိုင်းက ဆဒမ်နှင့် အရေးပေါ်အစည်းအဝေး၌တွေ့ဆုံရာ ကူဝိတ်၊ ယူအေအီးအပေါ် အမေရိကန်၏ မူဝါဒကို တိုက်ခိုက်ဝေဖန်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အီရတ်နှင့် ကူဝိတ်တို့ နောက်ဆုံးအကြိမ်တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းခဲ့ရာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဆဒမ်က ကူဝိတ်သို့ တပ်များလွှတ်ခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်နှင့် အီရတ်ဆက်ဆံရေးအခြေအနေတင်းမာလာခဲ့သဖြင့် [[မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ်]]လက်ထက် ဆိုဗိယက်က အီရတ်နှင့် စစ်ရေးဆက်ဆံမှု ခိုင်မြဲအောင်လုပ်ခဲ့ပြီး စစ်ရေးစစ်ရာအကြံဉာဏ်၊ လက်နက်၊ အကူအညီများ ထောက်ပံ့ခဲ့၏။<ref>[http://www.heritage.org/dataconvert/pdf/em0280.pdf "Bush to Gorbachev: Choose Between Saddam and the West," by Jay P. Kosminsky and Michael Johns, Heritage Foundation Executive Memorandum #280, 30 August 1990.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130923224607/http://www.heritage.org/dataconvert/pdf/em0280.pdf |date=23 September 2013 }}</ref> ==ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ== {{main|ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ}} ၁၉၉၀ ဩဂုတ်လ ၂၊ ဆဒမ်သည် ကူဝိတ်တော်လှန်ရေးများကိုကူညီသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုရင်း ကူဝိတ်ကိုကျူးကျော်သဖြင့် နိုင်ငံတကာအရေးကိစ္စကြီးတစ်ခုကို အစပျိုးခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ဩဂုတ်တွင် ကူဝိတ်အားသိမ်းယူပြီးနောက် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော ကုသမဂ္ဂမဟာမိတ်တပ်တို့သည် ၁၉၉၁ ဖေဖော်ဝါရီ၌ အီရတ်တပ်များအား ကူဝိတ်မှ မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အီရတ်သည် အဆိပ်ငွေ့လက်နက်များ၊ ဇီဝလက်နက်များကိုဖျက်ဆီးရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂလေ့လာစစ်ဆေးသူများကိုလည်း စစ်ဆေးခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ကုလ၏ ကုန်သွယ်ရေး ပိတ်ဆို့မှုများသည် အီရတ်နိုင်ငံ စာချုပ်ပါအချက်များကို လိုက်နာသည်အထိအကျုံးဝင်ခဲ့သည်။ ==ပင်လယ်ကွေ့စစ်အပြီးနှင့် နောက်ပိုင်းအခြေအနေ== တိုက်ခိုက်မှုများပြီးစီးသွားသည့်နောက် ရှအာမူစလင်များ၊ ကာ့ဒ်များနှင့် အစိုးရနှင့် သဘောထားကွဲလွဲကြသည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအကြား လူမှုရေး၊ လူမျိုးရေးမတည်ငြိမ်မှုများပေါ်ပေါက်ကာ ဆဒမ်အစိုးရ၏ တည်ငြိမ်မှုကို ခြိမ်းခြောက်လာခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းကာ့ဒ်နယ်မြေနှင့် တောင်ပိုင်း နှင့် အလယ်ပိုင်း ရှအာမူစလင်နယ်မြေများတွင် အုံကြွမှုများပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရက်စက်စွာနှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ အုံကြွပုန်ကန်မှုများသည် အများစုသောပြည်သူလူထုအပါအဝင် လူပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ - ၁၈၀,၀၀၀ ခန့်သေဆုံးစေခဲ့သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်၏။<ref>{{cite news |last1=Moore |first1=Solomon |title=2 Mass Graves in Iraq Unearthed |url=https://articles.latimes.com/2006/jun/05/world/fg-graves5 |accessdate=23 September 2018 |work=Los Angeles Times |date=5 June 2006}}</ref> ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ အီရတ်အပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ဖယ်ရှားမပေးခဲ့ချေ။ ရေနံတင်ပို့မှုများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ဒီဇင်ဘာ ၉တွင် ဆဒမ်အစိုးရသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ ရေနံနှင့် အစားအစာလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ အီရတ်-အမေရိကန်တို့၏ ဆက်ဆံရေးများ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲပြီးနောက် ဆက်လက်တင်းမာလျှက်ပင်ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်က ၁၉၉၃ ဇွန် ၂၆၌ ဘဂ္ဂဒက်ရှိ အီရတ်စစ်ရေးဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်များကို စုဆောင်းရယူအသုံးချ ရုံးချုပ်(intelligence headquarters) များကို အလိုလျောက်ထိန်းချုပ်ပျံသန်းသည့် ဒုံးလက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အီရတ်က ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲပြီးနောက် ချမှတ်ထားသော ''မပျံသန်းရနယ်မြေ'' ကို အကြိမ်ကြိမ်ချိုးဖောက်သောကြောင့်ဟု အမေရိကန်ကဆိုသည်။ အီရတ်ကို အဖျက်စွမ်းအားကြီးသောလက်နက်များပိုင်ဆိုင်သည်၊ အမေရိကန်၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ချိုးဖောက်သည်ဟု အမေရိကန်အရာရှိများက စွပ်စွဲကြသည်။ သမ္မတ ကလင်တန်လက်ထက်၌ ဆက်လက်ပိတ်ဆို့အရေးယူကာ ၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာတွင် ''အီရတ်နိုင်ငံအတွင်းမပျံသန်းရနယ်မြေများ''တွင် ကန္တာရမြေခွေးစစ်ဆင်ရေးအမည်ဖြင့် ယူအက်စ်၊ ယူကေတို့က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ဖေဖော်ဝါရီ၌ ဘဂ္ဂဒက်မြို့အနီးရှိနေရာများကို ယင်းနှစ်နိုင်ငံကပင် လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။ ၂၀၀၂၊ အီးယူတင်သွင်းသော ဖြေရှင်းရန်နည်းလမ်းကို လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်က လက်ခံကျင့်သုံး၍ အီရတ်တွင် လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေတိုးတက်မှုမရှိဟု ထုတ်ပြန်သည်။ ထိုထုတ်ပြန်ချက်၌ ဆဒမ် ဟူစိန်အစိုးရသည် "နိုင်ငံတကာ လူသားခြင်းစာနာထောက်ထားခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့် လူ့အခွင့်အရေးများကို စနစ်တကျ၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်၊ အလွန်ဆိုးရွားစွာ ချိုးဖောက်သည်" ဟု ပြစ်တင်ရှုတ်ချထားသည်။ ဖြေရှင်းရန်နည်းလမ်းများက တောင်းဆိုသည်မှာ အီရတ်သည် ဥပဒေနှင့်မညီသော၊ ထင်တိုင်းကြဲသောသတ်ဖြတ်ခြင်းများ... နိုင်ငံရေးလက်နက်တစ်ခုအဖြစ် မုဒိန်းအမှုကျူးလွန်ခြင်းများ စသည်တို့ကို ချက်ချင်းဆိုသလိုရပ်တန့်ရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1940050.stm |work=BBC News |title=UN condemns Iraq on human rights |date=19 April 2002}}</ref> ==၂၀၀၃-အီရတ်အားတိုက်ခိုက်ခြင်း== [[File:SaddamStatue.jpg|thumb|right|upright|အီရတ်ကို ကျူးကျော်အပြီး၌ ဖာဒို့စ်ရင်ပြင်ရှိ ဆဒမ်ရုပ်တုအား ဖြိုလှဲခြင်း]] နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဆဒမ် ဟူစိန်အား ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်မှုကို ခြိမ်းခြောက်သည့် ရန်လိုသော အာဏာရှင်အဖြစ်ဆက်လက်ရှုမြင်ခဲ့ကြ၏။ သမ္မတ ဂျော့ဘုရှ်၏ ၂၀၀၂ လွှတ်တော်မိန့်ခွန်းတွင် "ဝင်ရိုးစွန်းတန်းနိုင်ငံများအဖြစ် အီရန်၊ အီရတ်၊ မြောက်ကိုရီးယားတို့ဖြစ်ကြောင်း၊ အီရတ်အစိုးရကိုဖြုတ်ချရန် ဆောင်ရွက်ကောင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အီရတ်အစိုးရသည် အဖျက်အင်အားကြီးသော ဓာတုလက်နက်၊ နျူကလီးယားလက်နက်များ တည်ဆောက်ထုတ်လုပ်နေသည်.....၎င်းတို့၏ အမေရိကန်အပေါ်ရန်လိုမှုကို ကြွားလုံးထုတ်ကာ အကြမ်းဖက်အားပေးနေသည်"ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite speech|first=George W.|last=Bush|date=29 January 2002|location=Washington, D.C.|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/stateoftheunion/2002/index.html|title=State of the Union|accessdate=31 December 2006}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/1790537.stm |title=Full text: State of the Union address |work=BBC News |author=George W. Bush |date=30 January 2002 |accessdate=31 December 2006}}</ref> ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၄၄၁ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုထုတ်ပြန်ချက်၌ ကုလသမဂ္ဂနှင့် နျူကလီယားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ IAEAနှင့် ချွင်းချက်မရှိ တက်ကြွစွာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည်ဟုပါရှိသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2003/US/01/27/sprj.irq.transcript.blix/ |title=CNN Transcript of Blix's remarks |publisher=Cnn.com |date= 27 January 2003|accessdate=5 August 2010}}</ref> ဆဒမ်က Hans Blixခေါင်းဆောင်သော ကုလလက်နက်စစ်ဆေးရေးမှူးများကို ၂၀၀၂ နိုဝင်ဘာ၌ ဝင်ခွင့်ပြုသည်။ Blixက အဖျက်လက်နက်များမတွေ့၊ လုပ်ဆောင်ရန်အလားအလာရှိဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=6383&Cr=iraq&Cr1=inspect |title=UN news briefing |publisher=Un.org |date=7 March 2003 |accessdate=5 August 2010}}</ref> ၂၀၀၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄၊ စစ်ပွဲဖြစ်ရန် အလားအလာရှိချိန်၌ CBSသတင်းဌာနနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းလုပ်ခဲ့ပြီး သူထံတွင် မည်သည့် စွမ်းအားကြီးအဖျက်လက်နက်များမရှိဟု ငြင်းချက်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/02/24/eveningnews/main541817.shtml |title=Behind The Scenes With Saddam |publisher=CBS News |date=24 February 2003 |accessdate=31 December 2006 |archivedate=24 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130924112935/http://www.cbsnews.com/stories/2003/02/24/eveningnews/main541817.shtml }}</ref> မတ်လ ၂၀တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံဦးဆောင်သော ၂၀၀၃-အီရတ်အားကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခြင်းအစပြုသည့်နေ့မှစ၍ သုံးပတ်အတွင်း အီရတ်အစိုးရနှင့် စစ်တပ်ပြိုလဲခဲ့သည်။ ဧပြီအစောပိုင်း၌ အီရတ်နေရာအများအပြားကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၉ရက်နေ့ ဘဂ္ဂဒက်ကျရှုံးခဲ့သည်။ ဖာဒို့စ်ရင်ပြင်ရှိ ဆဒမ်ရုပ်တုကြီးအားဖြိုလှဲဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=7107 |title=Smashing statues through the ages |newspaper=[[Socialist Worker]] |accessdate=13 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326211523/http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=7107 |archivedate=26 March 2010 }}</ref> ==အကျဉ်းချခြင်းနှင့် ရုံးတင်စစ်ဆေးခြင်း== [[File:SaddamSpiderHole.jpg|thumb|left|၂၀၀၃ ဒီဇင်ဘာတွင် အမေရိကန်စစ်သားများက ဆဒမ်အားရှာဖွေတွေ့ရှိနေစဉ်]] [[File:Saddamcapture.jpg|thumb|upright=0.55|ဖမ်းမိပြီးမကြာမီတွင် တွေ့ရပုံ]] [[File:Saddam Hussein captured & shaven DD-SD-05-01885.jpg|thumb|upright=0.55|ဖမ်းမိပြီးနောက် ၎င်း၏ ရုပ်အသွင်ကို အတည်ပြုရန် မုတ်ဆိတ်ရိတ်ထားသောပုံ]] မြို့တော်ကျဆုံးပြီး ဆဒမ်တည်ရှိသော နေရာသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၊ အနီရောင်အာရုံဦးစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ဆဒမ်ကို Tikrit မြို့အနီး ယာခင်းအိမ်အနီးဝန်းကျင်မြေကျင်းတစ်ခု၌ ဖမ်းမိခဲ့ကြသည်။ Tikritမြို့အနီးရှိ အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်း၊ ထို့နောက် ဘဂ္ဂဒက်မြို့အနီးရှိ အခြေစိုက်စခန်းသို့ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးမော်ကွန်းတိုက်က ထုတ်ပြန်သော စာရွက်စာတမ်းများက FBIနှင့် ဆဒမ် မေးမြန်းမှုများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|title=Saddam Hussein Talks to the FBI: Twenty Interviews and Five Conversations with "High Value Detainee # 1" in 2004|editor=Joyce Battle|publisher=[[National Security Archive]]|url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB279/index.htm|accessdate=15 August 2018|date=1 July 2009}}</ref> ၂၀၀၄ ဇွန် ၃၀တွင် အမေရိကန်တို့အခြေစိုက်စခန်း၌ ဘားသ်ဝါဒီခေါင်းဆောင် ၁၁ဦးနှင့်အတူ ဆဒမ် ဟူစိန်ကို အီရတ်ကြားဖြတ်အစိုးရသို့ ရုံးတင်စစ်ဆေးရန်လွှဲပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာ ၅၊ ဆဒမ် ဟူစိန်အား လူသားခြင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်ပြစ်မှုတွေ့ရှိ၍ ကြိုးပေး(သေဒဏ်)ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/26/AR2006122600297_pf.html |title=Iraq court upholds Saddam death sentence |agency=Reuters |date=26 December 2006 |accessdate=12 November 2008 |author=Mariam Karouny and Ibon Villelabeitia |work=The Washington Post}}</ref> ==ကြိုးပေးခြင်း== ၂၀၀၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၀၌ ကြိုးပေးခဲ့ကြသည်။ သေနတ်ဖြင့်ပစ်ရန်တောင်းဆိုသော်လည်း ကြိုးဒဏ်သာပေးခံရ၏။<ref>{{cite news|url=http://news.sky.com/skynews/article/0,,30000-1228824,00.html |title="I Want a Firing Squad", Web |publisher=Sky News |date=5 November 2006 |accessdate=7 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011232542/http://news.sky.com/skynews/article/0%2C%2C30000-1228824%2C00.html |archivedate=11 October 2007 |url-status=dead |df= }}</ref> ထိုကြိုးပေးမှုကို ဘဂ္ဂဒက်မြို့အရှေ့မြောက်ဘက်အနီးဝန်းကျင်ရှိသော Kadhimiyaက အီရတ်စစ်တပ်၏ Camp Justiceတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဆဒမ်ကို အီရတ်နိုင်ငံ၊ Tikritမြို့၊ Al-Awjaရှိ မွေးရပ်မြေ၌ ၂၀၀၆ ဒီဇင်ဘာ၃၁တွင် မြုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ ==အစိုးရနှင့် ပါတီရာထူးစာရင်း== အီရတ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် (၁၉၇၉-၁၉၉၁ နှင့် ၁၉၉၄-၂၀၀၃) * အီရတ် လျှို့ဝှက်သတင်းရယူရေးဌာန (၁၉၆၃) * အီရတ်နိုင်ငံ ဒုတိယသမ္မတ (၁၉၆၈-၁၉၇၉) * အီရတ်နိုင်ငံ ဒုတိယသမ္မတ (၁၉၇၉–၂၀၀၃) * အီရတ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် (၁၉၇၉-၁၉၉၁ နှင့် ၁၉၉၄-၂၀၀၃) * အီရတ် တော်လှန်ရေးကွပ်ကဲရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၇၉-၂၀၀၃) * အာရပ်ဆိုရှယ်လစ်ဘားသ်ပါတီ ဒေသကွပ်ကဲရေးအတွင်းရေးမှူး(၁၉၇၈–၂၀၀၆) * ဘားသ်ပါတီ အမျိုးသားကွပ်ကဲရေးအထွေထွေအတွင်းရေးမှူး(၁၉၈၉–၂၀၀၆) * အာရပ်ဆိုရှယ်လစ်ဘားသ်ပါတီ ဒေသကွပ်ကဲရေးလက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး(၁၉၆၆–၁၉၇၉) * ဘားသ်ပါတီ အမျိုးသားကွပ်ကဲရေးလလက်ထောက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး(၁၉၇၉–၁၉၈၉) == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အီရတ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:အီရတ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] 82rsr0ayylcl6h5uull6bv2z0o46w6q 0 131010 1038732 957576 2026-06-16T03:06:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038732 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=ဇင်မာအောင် |image=Zin Mar Aung (cropped).jpg |caption= |office =ဝန်ကြီး<br/> နိုင်ငံခြားရေး <br/>{{small|[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]}} |appointer= [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] |leader= [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] |term_start = ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |term_end = |predecessor = ကိုယ်တိုင် |successor = |appointer1= [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] |predecessor1 = ရာထူးစတင် |successor1 = ကိုယ်တိုင် |leader1= [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] |term_start1 = ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |term_end1 = ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |office2 =ခေတ္တဝန်ကြီး<br/> နိုင်ငံခြားရေး <br/> {{small|([[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]])}} |term_start2 = ၂ မတ် ၂၀၂၁ |term_end2 = ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |appointer2 = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|CRPH]] |predecessor2 = ရာထူးစတင် |successor2 = ရာထူးလွှဲပြောင်း <br/>{{small|([[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]ထံသို့)}} |order3=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency3=[[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] |term_start3=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |term_end3=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |majority3= ၂၇,၃၉၂ (၇၇.၄၉%)<ref>{{cite web|url=https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|title=Votes Records|work=mypilar.org|date=|accessdate=30 September 2017|language=en|archive-date=29 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929231742/https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|url-status=dead}}</ref> |predecessor3=ဦးသာဝင်း (USDP) |successor3= |birth_date={{Birth date and age|1976|06|14|df=y}} |birth_place=[[ရန်ကုန်မြို့]] |death_place= |death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> |occupation=တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ<br />နိုင်ငံရေးသမား |known_for= |children= |spouse= |parents=ဦးအောင်ကြည်<br />ဒေါ်ရီရီမြင့် |religion=ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ |party=[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |alma_mater=[[အဝေးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]] |nationality=မြန်မာ |awards=International Women of Courage Award (၂၀၁၂)<br/>Young Global Leader (၂၀၁၄)<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/women-courage-power-kept-hidden.html|title=‘Women Have Courage and Power That Is Kept Hidden’|work=The Irrawaddy|date=29 March 2014|accessdate=30 September 2017|language=en}}</ref> }} '''ဒေါ်ဇင်မာအောင်''' ([[၁၄ ဇွန်]] [[၁၉၇၆]] မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ယင်းမတိုင်မီက [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားပြု တာဝန်အား [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်မှ၂၀၂၁အဓမ္မအာဏာသိမ်းယူမှု]] မတိုင်မီထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်<ref>{{cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/11532-not-afraid-to-be-called-a-feminist.html|title=A voice that demands to be heard|author=The Myanmar Times|work=mmtimes.com}}</ref><ref name="state.gov">{{cite web|url=https://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2012/bio|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428181428/http://www.state.gov/s/gwi/programs/iwoc/2012/bio/|url-status=dead|archive-date=2014-04-28|title=2012 International Women of Courage Award Winners|work=state.gov}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == ဒေါ်ဇင်မာအောင်ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။သူသည် [[အဝေးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|ရန်ကုန်၊ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်မှ]] ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း တက္ကသိုလ်တက်စဉ်က မြန်မာစစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်မှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် တွင် ငြိမ်းချမ်းသောဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုတွင် ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များအား လေးစားလိုက်နာရန် စစ်အစိုးရကို တောင်းဆိုခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ရှေ့နေတစ်ဦးမျှ ကိုယ်စားပြုခွင့်မပြုခဲ့သည့် စစ်ခုံရုံးတစ်ခု၏ ရှေ့မှောက်၌ ပြစ်မှုထင်ရှားကြောင်း စီရင်ချက်ချခံခဲ့ရသည်။ထောင်ဒဏ် ၂၈ နှစ်ချမှတ်ခံရသူ ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအဖြစ် (၁၁) နှစ်ကြာနေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ (၉) နှစ်နီးပါးသည် တစ်ဦးတည်း ချုပ်နှောင်ခံခဲ့ရသည်။<ref name="rfa.org">{{cite web|url=http://www.rfa.org/english/women/zin-mar-aung-03072012171546.html|title='What Others Dare Not Think'|website=Radio Free Asia|accessdate=2 June 2017|archive-date=4 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704092837/https://www.rfa.org/english/women/zin-mar-aung-03072012171546.html}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် သူ့အား [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]က လွတ်ငြိမ်းဖြင့် ရုတ်တရက်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက်<ref name="rfa.org" /> အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပြန်လည်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="state.gov" /><ref name="ifes.org">{{cite web|url=http://www.ifes.org/Content/Publications/Interviews/2013/Zin-Mar-Aung-on-the-Importance-of-Women-in-Peace-and-Politics-in-Myanmar.aspx|title=IFES - Zin Mar Aung on the Importance of Women in Peace and Politics in Myanmar|work=ifes.org|accessdate=20 March 2020|archivedate=10 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610172046/http://www.ifes.org/Content/Publications/Interviews/2013/Zin-Mar-Aung-on-the-Importance-of-Women-in-Peace-and-Politics-in-Myanmar.aspx}}</ref> [[ဖိုင်:Secretary_Clinton_and_First_Lady_Obama_With_2012_IWOC_Award_Winner_Zin_Mar_Aung_of_Burma.png|thumb| ၂၀၁၂ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရဲရင့်သောအမျိုးသမီးဆုပေးပွဲအခမ်းအနားတွင် တွေ့ရသော [[မီရှဲလ် အိုဘားမား]]၊ ဇင်မာအောင်နှင့် [[ဟီလာရီ ကလင်တန်]] ]] ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ အမျိုးသမီးစွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားအရေးအပါအဝင် ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျခံနေရသူများကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးသည့် လူထုအခြေပြုအဖွဲ့အစည်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Rainfall အဖွဲ့သည် ၎င်းတည်ထောင်ခဲ့သည့်အဖွဲ့များထဲမှ ထင်ရှားသည့်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အတူ မြန်မာလူငယ်များအား နိုင်ငံရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီအကြောင်းသင်ကြားပေးသည့် ရန်ကုန်နိုင်ငံရေးသိပ္ပံကျောင်းတွင်လည်း ၎င်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပဋိက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသများရှိ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပြဿနာများနှင့် ပတ်သက်၍ အသိအမြင်မြှင့်တင်မည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ထိုအချိန်က သူသည် " အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရဲရင့်သောအမျိုးသမီးများဆု"ရှင်အဖြစ် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး [[ဟီလာရီ ကလင်တန်|ဟီလာရီရော့ဒ်ကလင်တန်]]မှ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။<ref name="state.gov" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် သူသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရွေးကောက်ပွဲစနစ်ဖောင်ဒေးရှင်းတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name="ifes.org" /><ref>{{cite news|title=‘ပြန်ထွက်လာတော့လည်း သိတဲ့အတိုင်းပဲ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခြေအနေက ကဲငါတို့မလိုအပ်တော့ဘူးဆိုတဲ့ အနေအထားမျိုး မဟုတ်ဘူး’|url=http://www.mizzimaburmese.com/2013-10-20-16-34-56/item/45373-2015-06-01-04-36-16|newspaper=Mizzima News|accessdate=9 June 2015|archivedate=10 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610175147/http://www.mizzimaburmese.com/2013-10-20-16-34-56/item/45373-2015-06-01-04-36-16}}</ref><ref name="GEC">{{cite news | url=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/leader-07202015163841.html | title=88 Generation Leader to Contest Myanmar Election Despite Pending Charges | work=Radio Free Asia | date=20 July 2015 | accessdate=21 July 2015 | author=Joshua Lipes | archivedate=4 July 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180704092839/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/leader-07202015163841.html }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အရောက်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ကိုယ်စားပြု၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် [[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://partnersasia.org/2016/02/29/zin-mar-from-prison-to-parliament-2/|title=Zin Mar: From Prison to Parliament|work=Partners Asia|date=29 February 2016|accessdate=23 October 2017|language=en|archivedate=4 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180704092834/https://partnersasia.org/2016/02/29/zin-mar-from-prison-to-parliament-2/}}</ref> == ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းမှု]]ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/35116|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၃) ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref>သူသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ကိုယ်စားပြုပြီး အနိုင်ရ [[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာခံထားရသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2020-election-result-update-11092020123956.html|title=ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်စာရင်း ထုတ်ပြန်ပြီးစီး|work=RFA|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/2020-pnnync-athetherekeaakpainngattuu-50-rekeaakttngmeaakkhnrsnnyamiusmiiltttteaakiuycaalymaa|title=၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲနှင့်အတူ (၅၀) ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့်အမျိုးသမီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ |work=MOI Myanmar|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> သို့သော်လည်း စစ်တပ်သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်]] ကို မဲမသမာမှုပြုလုပ်သည်ဆိုသောစွပ်စွဲချက်ဖြင့် လက်မခံဘဲ၊၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် တွင် ကျင်းပရန်ရှိသည့် တတိယအကြိမ်မြောက် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နှင့် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးများခေါ်ယူမှုအား တားဆီးခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊စည်ပင်ရိပ်သာရှိ ဒေါ်ဇင်မာအောင် သည် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတက်ကြမည့် အခြားသောလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနည်းတူ လွှတ်တော်မတက်နိုင်ရေး ရဲ နှင့် စစ်သားများပါသည့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-army-and-police-close-the-lawmakers-housing-in-capital/5759337.html|title=လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ နေပြည်တော် စည်ပင်ဝင်းကို စစ်တပ်၊ ရဲနဲ့ ပိတ်ထား|work=VOA|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref>ဤသို့ဖြင့် တတိယအကြိမ်မြောက် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နှင့် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးများခေါ်ယူမှုသည် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်တပ်]] သည် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊စည်ပင်ရိပ်သာရှိ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်း မိမိနေအိမ်များသို့ ထွက်ခွာသွားကြရန် ဖိအားပေးခဲ့၍ ကိုယ်စားလှယ်များ ထွက်ခွာခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite web|url=https://dvb.no/post/438697|title=စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို တပ်မတော်က နေရပ်ပြန်ခိုင်း|work=DVB|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-force-member-of-parliament-leave-from-naypyitaw-sipin-yetthar-02032021000713.html|title=နေပြည်တော်က လွှတ်တော်အမတ်တွေကို ၂၄ နာရီအတွင်းထွက်ဖို့ ဖိအားပေး|work=RFA|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref>ထိုသို့ထွက်ခွာကြရာတွင် ကိုယ်စားလှယ်အချို့သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များရှိရာ နယ်မြေများသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ပြည့်နှစ်၊ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]၏ ရွေးကောက်ခံ [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ]]သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအရေးပေါ်အစည်းအဝေးကို Online Conferencing System ဖြင့် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ အစည်းအဝေးသို့ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် နှင့် အခြားသောကိုယ်စားလှယ်အချို့မှလွဲ၍ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]] ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၂၉၈ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]၊ [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] နှင့် [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]သံရုံးများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ဧည့်သည်တော်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/nld-cprh-military-coup-myanmar/5766645.html|title=NLD အမတ် ၁၅ ဦးပါ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီဖွဲ့စည်း|work=VOA|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> ထိုအစည်းအဝေးမှတဆင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ သဘောထားထုတ်ပြန်ကြေညာချက် (၂/၂၀၂၁)၊[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] ဖွဲ့စည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ကနဦးအဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦး တွင် ဒေါ်ဇင်မာအောင် လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်ဘက်ကလည်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH)အဖွဲ့ဝင်များ အားလုံးကို ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)အပြင်၊ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဥပဒေပုဒ်မ နှစ်ခုဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ နယ်မြေရဲစခန်းများတွင် အမှုဖွင့်ကာ၊ ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/16/238164.html|title=အာဏာသိမ်း တပ်မတော်က CRPH အဖွဲ့ဝင်များကို ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထား|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> သို့သော်လည်း ဖမ်းဆီးခံရခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီသည် ၎င်းကို ခေတ္တ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၆ ရက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]ဖွဲ့သည့်အခါ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]ပြုပြင်ပြောင်းလဲချိန်တွင်လည်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ပေးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/12/08/75076|title=NUG က ဝန်ကြီးဌာန ၅ ခု လျော့ချပြီး ယခင်လူဟောင်းများဖြင့် အပြောင်းအလဲလုပ်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> သူသည် နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]ကို ကိုယ်စားပြုပြီး နိုင်ငံခြားရေးကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်ရသူအဖြစ် အရေးပါခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70wx82l63xo|title=‘‘နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ဖြေရှင်းဖို့ စစ်တပ်က ကမ်းလှမ်းနေတာ မဟုတ်ဘူး’’ - NUG နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာအောင်|work=BBC|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/61913/|title=မြန်မာပြည်မှာ စစ်အာဏာရှင်စနစ် အပါအဝင် ဘယ်အာဏာရှင်ကိုမှ နေရာမရစေရဘူး|work=Myanmar Now|access-date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၈ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|officialzinmaraung}} * [http://www.freedomcollection.org/interviews/zin_mar_aung/ ဇင်မာအောင်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161107175514/http://www.freedomcollection.org/interviews/zin_mar_aung/ |date=7 November 2016 }} ''Freedom Freedom'' အင်တာဗျူး == ကိုးကား == {{Template:Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[Category:၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သူများ]] bszt0t0k57zke2z5m4y4vdt3rd2qo7h 0 139187 1038714 852734 2026-06-15T20:26:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038714 wikitext text/x-wiki {{short description|တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်}} {{distinguish|ကင်ဆူဟျောန်း}} {{ကိုရီးယားလူမျိုးအမည်|ကင်}} {{Infobox person | name = ကင်ဆူဟျောန်း | image = Kim Soo-hyun 2014 PaekSang Arts Awards06b.jpg | caption = Kim at the Baeksang Arts Awards in May 2014 | birth_date = {{birth date and age|1988|2|16}} | birth_place = [[ဆိုးလ်မြို့]]၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ | education = | alma_mater = [[:en:Chung-Ang University|ချောင်အန်းတက္ကသိုလ်]] | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် | years_active = ၂၀၀၇–လက်ရှိ | agent = {{hlist|KeyEast<ref>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002014249|script-title=ko:'유망주' 김수현, 배용준 이나영과 한솥밥|date=4 January 2010|website=Star Money|language=ko}}</ref>|[[:en:Gold Medalist (company)|Gold Medalist]]}} |parents = | website = {{url|http://soo-hyun.com/}} | module = {{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent | hangul = {{linktext|김|수|현}} | hanja = {{linktext|金|秀|賢}} | rr = Kim Su-hyeon | mr = Kim Suhyŏn }} | signature = Kim Soo Hyun Signature.png }} '''ကင်ဆူဟျောန်း'''({{ko-hhrm|김수현|金秀賢}}; ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ဖွား)သည် တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသားသရုပ်‌ဆောင်ဖြစ်ပြီး သူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြစ်သည့် ''Dream High'' (၂၀၁၁)၊ ''Moon Embracing the Sun'' (၂၀၁၂)၊ ''My Love from the Star'' (၂၀၁၃)၊ ''The Producers'' (၂၀၁၅) ဇာတ်လမ်းတွဲနှင့် ရုပ်ရှင်ကားများဖြစ်သည့် ''The Thieves'' (၂၀၁၂)၊ ''Secretly, Greatly'' (၂၀၁၃) နှင့် [[စစ်မှန်သော (၂၀၁၇ ရုပ်ရှင်)|စစ်မှန်သော]] (၂၀၁၇) တို့ဖြင့် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ ကင်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Gallup Korea's Actor of the Year ကိုရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news| last=Park| first=Dong-je| script-title=ko:이유리, 김수현 이어 '올해를 빛낸 탤런트' 2위 선정..진정한 '대세' 확인| url=http://www.breaknews.com/sub_read.html?uid=342835&section=sc4| accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀| work=BreakNews| date=23 December 2014|language=ko}}</ref> သူသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဖို့စ်မဂ္ဂဇင်း၏ ကိုရီးယား ဩဇာကြီးမားသော ကိုရီးယားကျော်ကြားသူများစာရင်းတွင် စတုတ္ထနေရာချိတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|author=Ed Slott |url=https://www.forbes.com/sites/timferguson/2013/04/25/k-pop-meets-michael-milken/ |title=Forbes Korea Power Celebrity 2013 |work=Forbes|date= |accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ<ref>{{cite web|url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/305259 |script-title=ko:중앙시사매거진 |work=JoongAng Ilbo|date=23 February 2015 |accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|language=ko}}</ref>နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမနေရာတို့တွင် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.joins.com/article/19626925 |script-title=ko:1위 지킨 엑소, 단숨에 정상권 오른 유아인·혜리 |work=JoongAng Ilbo|date=25 February 2016 |accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|language=ko}}</ref> ဖို့စ်စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၏ အာရှထုတ်ဝေမှုတွင် ကင်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ်၏ 30 under 30 စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/carolinehoward/2016/02/24/g-e-m-angelababy-soo-hyun-kim-and-the-actors-and-athletes-of-30-under-30-asia/#669e37f1455b|title=G.E.M., Angelababy, Soo-hyun Kim And The Actors And Athletes Of 30 Under 30 Asia|last=Howard|first=Caroline|work=Forbes|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}</ref> အာရှတခွင်တွင် သူ၏ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ၏ အောင်မြင်မှုသည် သူအား ထိပ်တန်းဟေးလျူကြယ်ပွင့်(top Hallyu star) ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကင်၏ မိခင်သည် သူ၏ တသီးတသန့်နေလိုသော အမူအကျင့်ကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် အကူအညီဖြစ်စေရန် သရုပ်ဆောင်အတန်းများကို တက်ရန် အားပေးခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင် ကင်‌ဂျောင်ဟွန်းသည် ၁၉၈၀-ခုနှစ်များက "Seven Dolphins" ဂီတအဖွဲ့မှ အဓိက အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4773/kim-soo-hyuns-school-years-examined|title=What Was Kim Soo Hyun Like as a Student?|website=enewsWorld|date=27 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714111442/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4773/kim-soo-hyuns-school-years-examined|archivedate=14 July 2014}}</ref> ကင်သည် ချောင်အန်းတက္ကသိုလ်၏ ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာန(Flim and theater Department)တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၌ တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=KIM Soo-hyun, hero of SECRETLY GREATLY|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/interview.jsp?blbdComCd=601019&seq=46&mode=INTERVIEW_VIEW|website=Korean Film Biz Zone|date=18 June 2013}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကင်၌ ကင်ဂျူန(အဆို‌တော်) အဖေတူမအေကွဲ ညီမရှိသည်ဟု ထုတ်ဖော်​ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mwave.me/en/news/news/view/95837/Kim-Soo-Hyun%E2%80%B2s-Half-Sister-Almost-Debuted-with-Girl-Group-The-Ark|title=Kim Soo Hyun′s Half Sister Almost Debuted with Girl Group The Ark|date=22 July 2015|website=enewsWorld|accessdate=11 August 2020|archivedate=30 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180730080604/https://www.mwave.me/en/news/news/view/95837/Kim-Soo-Hyun%E2%80%B2s-Half-Sister-Almost-Debuted-with-Girl-Group-The-Ark}}</ref> သူ၏ ဝမ်းကွဲညီအကိုတော်သူ လီ‌ဆာရန်း(မူရင်းအမည် လီဂျေယန်း) ရိုက်ကူးခဲ့သော ''Real'' (2017) တွင် နောက်ဆုံးပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။<ref>{{cite web|script-title=ko:"제작·연출·연기, 형제가 다했다"…'리얼', 가족경영의 나쁜 예|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=433&aid=0000032513|website=Dispatch|language=ko|date=3 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mwave.me/en/news/news/view/90105/N-Sonic%E2%80%99s-Zion-Revealed-to-Be-Kim-Soo-Hyun%E2%80%99s-Cousin|title=N-Sonic’s Zion Revealed to Be Kim Soo Hyun’s Cousin|date=26 May 2015|website=enewsWorld|accessdate=11 August 2020|archivedate=30 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180730110300/https://www.mwave.me/en/news/news/view/90105/N-Sonic%E2%80%99s-Zion-Revealed-to-Be-Kim-Soo-Hyun%E2%80%99s-Cousin}}</ref> ==ဘဝဖြတ်သန်းမှု== ===၂၀၀၇–၂၀၁၀: ရုပ်သံသရုပ်ဆောင်အဖြစ် အစောပိုင်းဖြတ်သန်းမှု=== ကင်သည် သူ၏ ပထမဆုံးသော သရုပ်ဆောင်ဘဝကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်ထုတ် မိသားစု ဟာသဇာတ်မြူးဖြစ်သော ''Kimchi Cheese Smile'' ဇာတ်လမ်းတွင် ဇာတ်ပို့နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=213&aid=0000190429|script-title=ko:김수현 "데뷔작 '김치치즈스마일', 헤어스타일 덕에 캐스팅"|date=18 March 2012|website=TV Report|language=ko}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် KBS မှ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော ''Jungle Fish'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last1=Yoon|first1=Go-eun|script-title=ko:박보영ㆍ김수현 주연 '정글피쉬' 특별개봉|url=http://www.yonhapnews.co.kr/culture/2010/09/16/0901000000AKR20100916184000005.HTML|work=Yonhap|language=Korean|trans-title=Special re-edit of Park Bo-young and Kim Soo-hyun’s Jungle Fish|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|date=16 September 2010}}</ref> ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် ဖြစ်ရပ်မှန်ပေါ်တွင် အခြေတည်ပြီး ထိုဇာတ်လမ်းကြောင့် ကျောင်းတွင်းအနိုင်ကျင့်များကို အရေးယူခဲ့သည်။<ref name=jungle>{{cite web|last=Han|first=Sang-hee|title=Realism essential for local teen dramas|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/09/135_73507.html|work=The Korea Times|accessdate=2012-11-23|date=26 September 2010}}</ref> ထိုဇာတ်လမ်းသည် Peabody Award အပါအဝင် ဆုတချို့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.peabodyawards.com/award-profile/jungle-fish|title=Jungle Fish|work=The Peabody Awards|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}</ref><ref>[http://world.kbs.co.kr/english/program/program_musicnews_detail.htm?No=9426 "''Jungle Fish'' Wins a Peabody"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201008070301/http://world.kbs.co.kr/english/program/program_musicnews_detail.htm?No=9426 |date=8 October 2020 }}, KBS World, 2 April 2009.</ref> နှစ်ဝက်လောက်အကြာတွင် ကင်သည် အစားအစာကိုအခြေခံသော ရုပ်သံအစီအစဉ်ဖြစ်သော Delicious Quiz (also known as The Taste of Life)တွင် အစီအစဉ်မှူးများထဲက တစ်ယောက်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဟုခေါ်သော ''Cherry Blossom'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကင်သည် နမ်ကွန်ဆန်းရိုက်ကူးသော ''Worst Friends'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး Mise en Scène Short Film Festival တွင် ပြသခဲ့ရာ လူမှုရုပ်ရှင်ကဏ္ဍတွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် SBS ရုပ်သံမှ ''Father's House'' ဇာတ်လမ်းကို စစ်ပြန်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ချိုင်မင်ဆိုနဲ့အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=prof /> ထို့ပြင် ထိုနှစ်တွင်ပဲ Mnet's Boys & Girls Music Countdown တွင် Kara အဆိုတော်အဖွဲ့မှ ဟန်ဆောင်ယွန်းနှင့်အတူ ပူးတွဲအစီအစဉ်မှူးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=boys>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/3307/kim-soo-hyun-and-karas-han-seung-yeon-co-mcs|title=Kim Soo Hyun and Kara's Han Seung Yeon Co-MCs?|website=enewsWorld|date=8 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714202551/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/3307/kim-soo-hyun-and-karas-han-seung-yeon-co-mcs|archivedate=14 July 2014}}</ref> ကင်သည် ''Will It Snow for Christmas?'' နှင့် ''Giant'' ဇာတ်လမ်းတွဲတို့တွင် အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တို့၏ ငယ်ဘဝကို သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ သူ့အားလူသိများလာစေခဲ့သည်။<ref name=prof>[http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010011215172346067 MY NAME IS: Kim Soo-hyun].''10Asia''. 12 January 2010.</ref> ထို့ပြင် Giant ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် SBS Drama Awards ၏ အကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင်သစ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ <ref name=sbs>{{cite web|last=Ko|first=Kyoung-seok|title=Ko Hyun-jung wins grand prize at SBS Drama Awards|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011010309120570290|work=10Asia|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|date=3 January 2011}}</ref> ===၂၀၁၁–၂၀၁၃: ထိုးဖောက်အောင်မြင် လာခဲ့ခြင်း=== [[File:Kim Soo-hyun at the Seoul Drama Awards, 4 September 2014 02.JPG|thumb|upright|In September 2014 ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တာဘာလတွင် တွေ့ရ‌သော ကင်]] ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူငယ်ဂီတဒရာမာအမျိုးအစားဖြစ်သော ''Dream High'' တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ လူတိုင်ကြား၌ ကင်၏အမည်သည် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွင် သူသည် တောသားလူရိုးဘဝမှ ဂီတပါရမီ ထူးချွန်မှုကို ထုတ်ပြနိုင်သူတစ်ဦးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=dream>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/4853|title=Kim Soo-hyun cast as male lead in upcoming KBS drama|date=1 November 2010|website=10Asia|accessdate=11 August 2020|archivedate=11 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180711201348/http://en.tenasia.com/archives/4853}}</ref> ထိုဒရာမာဇာတ်လမ်းကို ပြည်တွင်း၌ကြည့်ရှုနှုန်း မြင့်မားခဲ့ပြီး နိုင်ငံရပ်ခြားထိပါ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1101190067|script-title=ko:탄력받은 '드림하이', 1인자 굳히기?|date=19 January 2011|work=Osen|language=ko}}</ref> ထို့ပြင် များစွာသော နိုင်ငံတကာဆုများလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ကိုရီးယားအိုင်ဒဲလ်တစ်ယောက်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခန်းများတွင် မင်းသားသစ်ဖြစ်သော ကင်သည် ဇာတ်လမ်းအတွက် လိုအပ်သော အခန်းများကို ဆွဲထုတ်ပြီး JYP Entertainment တွင် သုံးလမျှ သီဆိုမှုနှင့် အကကို လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011031516383866168 INTERVIEW: Actor Kim Soo-hyun – Part 1], ''10Asia'', 15 March 2011.</ref><ref>[http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011031515032638509 INTERVIEW: Actor Kim Soo-hyun – Part 2], ''10Asia'', 15 March 2011.</ref> သူသည် ထိုဇာတ်လမ်းအတွက် "Dreaming" သီချင်းအား တကိုယ်တော်နှင့် ဇာတ်လမ်းအမည်နှင့် သီချင်းဖြစ်သော "Dream High" ကို အခြားသော သရုပ်ဆောင်များနှင့်တွဲဖတ်၍ ဇာတ်ဝင်တေး ၂ ပုဒ်ကို သီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.mk.co.kr/newsRead.php?year=2011&no=99452|title= 김수현 직접 부른 `드림하이` OST `Dreaming` 인기 급상승|date=26 February 2011|website=Maeil Business Newspaper|language=ko}}</ref> ကင်သည် ''Moon Embracing the Sun'' ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ငယ်ရွယ်‌သူဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သော လီဝမ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ အောင်မြင်မှု အမြင့်ဆုံးထိပင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name=moon>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/9100|title=Kim Soo-hyun to turn king in new series|date=1 November 2011|website=10Asia|accessdate=11 August 2020|archivedate=18 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200718164813/http://en.tenasia.com/archives/9100}}</ref><ref>{{cite news|last=Lee|first=Jin-ho|title=Kim Soo Hyun Cast in ''The Sun and the Moon''|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=1502|accessdate=|newspaper=enewsWorld|date=11 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150202133810/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1502/kim-soo-hyun-cast-in-the-sun-and-the-moon|archivedate=2 February 2015}}</ref> ထိုရုပ်သံဇာတ်လမ်း၏ ကြည့်ရှုနှုန်းမှာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် ၄၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းရရှိခဲ့သဖြင့် "နိုင်ငံတော် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ" ဟုသော အမည်ပင် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2950005|title=Hit drama ends with record ratings|work=Korea JoongAng Daily|date=17 March 2012}}</ref> ကင်သည် ရိုးရာသီချင်းကြီးပုံစံဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသော "Only You"<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2949695|title=Kim Soo-hyun sings on 'Moon Embracing the Sun' drama|work=Korea JoongAng Daily|date=12 March 2012}}</ref> နှင့် ခေတ်ပေါ်ပုံစံဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသော "Another Way" ဇာတ်ဝင်တေးနှစ်ပုဒ်ကို ထိုဇာတ်လမ်းတွဲအတွက် သီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2949880|title=Kim Soo-hyun releases two singles in two days|date=15 March 2012|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> သူ၏ ကျော်ကြားမှုကြောင့် ထုတ်ကုန် ၁၇ မျိုးအတွက် ထုတ်ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ထောက်ခံချက်အတွက် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ပြီး စံချိန်သစ် တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2952539|title=Kim Soo-hyun sets new record for product endorsements|last=|first=|date=13 March 2012|work=Korea JoongAng Daily|access-date=}}</ref> ထို့ပြင် သူသည် Best TV Actor award ကို 2012 Baeksang Arts Award တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ထိုဆုကို စစ်ပြန် ဩဇာကြီးမားသည့် သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည့် Han Suk-kyu, Shin Ha-kyun နှင့် Cha Seung-won တို့ကို ကျော်ဖြတ်ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ကင်က "ဆုရရှိတဲ့ အတွက် အလွန်ကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် ရှက်လည်းရှက်မိပါတယ်။ အိမ်စာတွေအများကြီး ရနေသလိုပဲ။ ဒီဆုနဲ့ထိုက်တန်တဲ့ ပိုကောင်းတဲ့ သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာစေဖို့ ကျွန်တော် ဆက်ပြီးကြိုးစားသွားပါ့မယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2952100|title=Kim Soo-hyun's win is hotly debated|work=Korea JoongAng Daily|date=28 April 2012}}</ref> ''Ocean Eleven'' ၏ ကိုရီးယားပုံစံဇာတ်ကားဟု မီဒီယာများက အမွှန်းတင်ကြသော ''The Thieves'' ရုပ်ရှင်တွင် နာမည်ကြီးရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ ပထမဆုံးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=thieves>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/6503|title=Kim Soo-hyun joins cast of high-profile movie|date=21 March 2011|website=10Asia|accessdate=11 August 2020|archivedate=18 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200718162831/http://en.tenasia.com/archives/6503}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2954303|title='The Thieves' all-star cast set to steal show|work=Korea JoongAng Daily|date=13 June 2012}}</ref> လတ်မှတ်အစောင်ရေ ၁၂.၉ မီလီယံကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး ကိုရီယားရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးရရှိခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=''The Thieves'' Emerges as Most Popular Korean Movie|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/10/04/2012100400835.html|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|work=The Chosun Ilbo|date=4 October 2012}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ကင်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ကြောင်နေသူတစ်ဦးအဖြစ် စိမ့်ဝင်နေသော မြောက်ကိုရီးယား သူလျှိုအဖြစ် ဟန်၏ ''Covertness'' ဝပ်တွန်းစီးရီးကို ရုပ်ရှင်အဖြစ်ရိုက်ကူးထားသော ''Secretly, Greatly'' ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=secretly>[http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012043017541551050 Kim Soo-hyun lands role of North Korean spy in new movie]. ''10Asia''. 30 April 2012.</ref> ထိုရုပ်ရှင်သည် များစွာသော စံချိန်တို့ကို ချိုးဖျက်နိုင်ခဲ့ရုံမျှမက ‌ထိုနှစ်၏ box office တွင် အ‌အောင်မြင်ဆုံးသော ရုပ်ရှင်တွေထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်ကားကြောင့် ကင်သည် 50th Grand Bell Awards တွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်သစ်ဆုနှင့် 50th Baeksang Arts Awards တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=''Secretly Greatly'' Blazes Trail at Box Office by Tapping Teen Audience|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/06/10/2013061001331.html|work=The Chosun Ilbo|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|date=10 June 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Yun|first=Suh-young|title=''Secretly'' success shows teen power at box office|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/06/141_137220.html|work=The Korea Times|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|date=10 June 2013}}</ref> Kim won Best New Actor awards at the 50th Grand Bell Awards and the 50th Baeksang Arts Awards.<ref name=baeksang>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140527001728|title=Kim Soo-hyun named best new movie actor in Baeksang awards|work=The Korea Herald|date=27 May 2014}}</ref><ref name=grand>{{cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&seq=2748|title=THE FACE READER Picks Up 6 at 50th Grand Bell Awards|work=Korean Film Biz Zone|date=4 November 2013|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|archive-url=https://web.archive.org/web/20150408194424/http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&seq=2748|archive-date=8 April 2015|url-status=dead}}</ref> ===၂၀၁၄–လက်ရှိ: နိုင်ငံတကာသို့ ကျော်ကြားခြင်း=== [[File:Kim Soo-hyun 2014 PaekSang Arts Awards32 (cropped).jpg|thumb|upright|Baeksang Arts Awards May 2014]] ၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၄ ခနှစ် အစောပိုင်းကာလတွင် ကင်သည် SBS ၏ စိတ်ကူးယဉ်အချစ်ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည့် ''My Love from the Star'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မင်းသမီး ဂျွန်ဂျီဟွန်းနှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=star>{{cite web|title=Kim Soo-hyun, Jun Ji-hyun to Pair Up in New Drama|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/11/16/2013111600450.html|work=The Chosun Ilbo|date=16 November 2013}}</ref> ထိုဇာတ်လမ်းတွဲအတွက် ဇာတ်ဝင်တေးနှစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "In Front of Your House" နှင့် "Promise" သီချင်းနှစ်ပုဒ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/217348|title=김수현이 부른 ‘별그대’ OST ‘너의 집앞’ 공개|date=19 February 2014|website=TenAsia|language=ko|access-date=11 August 2020|archive-date=11 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711193440/http://tenasia.hankyung.com/archives/217348}}</ref><ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=111&aid=0000370170|title=김수현 세레나데 듣는다…'별그대' OST '약속' 공개|date=13 March 2014|website=Hankook Ilbo|language=ko}}</ref> ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် တရုတ် အွန်လိုင်းရုပ်ရှင်ဝဘ်ဆိုဒ်ဖြစ်သော iQiyi တွင် ကြည့်ရှုသူ ၃ ဘီလီယံကျော်<ref>{{cite web|last1=Shin|first1=Kyun-jin|first2=Sung-hee|last2=Yang|title=Hallyu booming again in China, bigger than ever|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|website=Korea JoongAng Daily|date=14 March 2013|access-date=11 August 2020|archive-date=28 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528230918/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|url-status=dead}}</ref>ရှိခဲ့ပြီး ထိုရုပ်ရှင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သော ဖက်ရှင်၊ မိတ်ကပ်နှင့် စားသောက်ဆိုင်မှအစ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/chinarealtime/2014/02/26/korean-tv-show-sparks-chicken-and-beer-craze-in-china/|title=Korean TV Show Sparks Chicken and Beer Craze in China|work=The Wall Street Journal|date=26 February 2014}}</ref> ထို့ပြင် ကင်သည် အာရှတခွင်တွင် အကြီးအကျယ် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201411131736564494276_2|title=Hallyu trio captivate Chinese hearts|work=The Korea Herald|date=13 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2014/06/19/2014061901486.html|title=Who Are the Most Popular Korean Stars Overseas?|work=The Chosun Ilbo|date=19 June 2014}}</ref> ထုတ်ကုန် ၃၅ မျိုးအတွက် အလိုရှိဆုံးသော အမှတ်တံဆိပ်ထောက်ခံပေးသူထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2014/01/30/2014013000282.html|title=Kim Soo-hyun Is Advertisers' Favorite|work=The Chosun Ilbo|date=30 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.meradio.sg/musicportal/musicNews/kim-soo-hyun-snaps-up-35/1165106.html|title=Kim Soo Hyun snaps up 35 endorsement deals!|last=|first=|date=24 November 2014|work=The Korea Herald|access-date=|accessdate=11 August 2020|archivedate=11 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180711203724/https://www.meradio.sg/musicportal/musicNews/kim-soo-hyun-snaps-up-35/1165106.html}}</ref> ၇ ကြိမ်မြောက် Korea Drama Awards တွင် ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲများအတွက် အမြင့်ဆုံးဆုဖြစ်သော ဒေးဆန်းဆု(သို့မဟုတ် "Grand Prize") ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name=daesang>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2995614|title=Kim Soo-hyun wins at drama festival|work=Korea JoongAng Daily|date=3 October 2014|access-date=11 August 2020|archive-date=19 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919162844/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2995614|url-status=dead}}</ref> ထိုနှစ်နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကင်သည် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲတော်နှစ်ခုကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ နန်ကျင်းမြို့၌ ကျင်းပသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် နွေရာသီ လူငယ် အိုလံပစ်အားကစားပွဲတော်၏ ဖွင့်ပွဲတွင် များစွာသော အနုပညာရှင်များနှင့်အတူ တရားဝင်သီချင်းဖြစ်သော "Light up the Future" သီချင်းကို သီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140818000706|title=Kim Soo-hyun performs at Nanjing Youth Olympic Games opening ceremony|work=The Korea Herald|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}</ref> သူသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ချွန်းမြို့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် အာရှ အားကစားပွဲတော်၏ ဖွင့်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဂျန်ဒေါင်ဂန်း၊ ကိုရီးယား အော်ပရာအဆိုတော် အန်ဆွတ်ဆန်းနှင့် နိုင်ငံ ၄၅ ခုမှ လူပုဂ္ဂိုလ်မျနှင့်အတူ "One Asia" စကားလက်ဆောင် ပေးပို့သည့် ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/sports/2014/09/207_163713.html|title=Hallyu stars to light up Asia opening ceremony|work=The Korea Times|date=27 August 2014}}</ref>   ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကင်သည် KBS ရုပ်သံဌာနမှ ရိုက်ကူးသော ''The Producers'' ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲမှာ ''My Love From the Star'' အား ရေးသားခဲ့သူ စာရေးဆရာ ပတ်ဂျီအွန်းမှ ရေးသားခဲ့သော ဇာတ်လမ်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=producers>{{cite web|last1=Kim|first1=Jae-heun|title=Kim Soo-hyun returns in ''Producers''|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2015/05/201_178721.html|website=The Korea Times|date=11 May 2015}}</ref> ထိုရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲသည် ပြည်တွင်းပရိသတ် ကြည့်ရှုနှုန်း အခိုင်အမာရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် နိုင်ငံများစွာသို့ ရောင်းချခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/-producers-sold-out-globally-82855.html|title='Producers' sold out globally|work=HanCinema|date=4 June 2015|publisher=Star News}}</ref> ထို့ပြင် ကင်သည် ၈ ကြိမ်မြောက် Korea Drama Awards ဆုပေးပွဲတွင် ဒေဆန်းဆုကို နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ထိုမျှမကသေး သူ၏ သရုပ်ဆောင် ကောင်းမွန်မှုကြောင့် 4th APAN Star Awards နှင့် 2015 KBS Drama Awards တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref name=korea>{{cite web|title=Kim Soo-hyun, Kim Tae-hee to headline Korean drama fest|url=http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2015/09/09/0701000000AEN20150909008800315.html|website=Yonhap News Agency|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|date=9 September 2015}}</ref><ref name=apan>{{cite web|last1=Sung|first1=So-young|title=Kim Soo-hyun takes top APAN Star honors|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3012149|website=Korea JoongAng Daily|accessdate=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|date=30 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20160101000100|title=Kim Soo-hyun grabs grand prize at KBS drama awards|date=1 January 2016|website=The Korea Herald}}</ref> ကင်သည် သက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တို့တွင် အခိုင်အမာအောင်မြင်မှုရှိသည့် အသက် ၃၀ အောက် ဩဇာတိက္ကမရှိသည့် လူပုဂ္ဂိုလ် ၃၀ အား ရွေးချယ်ထားသော ဖို့စ်မဂ္ဂဇင်း၏ "30 Under 30 Asia 2016 list" စာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mwave.me/en/news/news/view/103393/the-charms-of-forbes-30-under-30-asia-kim-soo-hyun-g-dragon-and-snsd-s-yoona?_sorting=null&_cnMtCtgyId=null&_searchKeyWord=null&_position=null|title=The Charms of Forbes′ ′30 Under 30 Asia′ Kim Soo Hyun, G-Dragon and SNSD′s Yoona|date=11 March 2016|website=enewsWorld|access-date=11 August 2020|archive-date=11 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811100456/https://www.mwave.me/en/news/news/view/103393/the-charms-of-forbes-30-under-30-asia-kim-soo-hyun-g-dragon-and-snsd-s-yoona?_sorting=null&_cnMtCtgyId=null&_searchKeyWord=null&_position=null}}</ref> ကင်သည် မူခင်းဒရာမာအမျိုးအစား(action-noir၊ အတ္တနှင့် လိင်မှုအသားပေး) ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''Real'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြသခဲ့သည်။<ref name=real>{{cite web|url=http://koreanfilm.or.kr/eng/news/news.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601006&seq=3399&mode=VIEW&returnUrl=&searchKeyword=|title=KIM Soo-Hyun Chooses Noir Flick for His Return|date=14 April 2015|website=Korean Film Biz Zone}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/news/2017/06/27/0200000000AEN20170627006700315.html|title=(Yonhap Interview) Actor Kim Soo-hyun: 'I'm still clumsy but try to be closer to perfection'|date=27 June 2017|website=Yonhap News Agency}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KeyEast အေဂျင်စီမှ နုတ်ထွက်ပြီး သူ၏ဝမ်းကွဲ ညီအကိုနှင့် အေဂျင်စီတစ်ခုတည်ထောင်ခဲ့သည်ဟူသော သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2019/12/688_280228.html|title=Actor Kim Soo-hyun to set up own agency|date=December 12, 2017|website=The Korea Times}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကင်သည် Kim Sae-ron၊ Seo Ye-ji တို့နှင့်အတူ Gold Medalist အေဂျင်စီဖြင့် လတ်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3072120|title=Kim Soo-hyun signs a new contract|date=January 2, 2020|website=Korea JoongAng Daily}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကင်သည် tvN ရုပ်သံမှ ''It's Okay to Not Be Okay'' ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ‌တွင် စိတ်ရောဂါကုသရေးဆေးရုံမှ ဆေးဝန်ထမ်းအကူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲမှာ ''The Producers'' ဇာတ်ကားပြီးကတည်းက ၅ နှစ်အကြာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=psy>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200207000504|title=Actor Kim Soo-hyun to star in tvN drama ‘Psycho but It’s Okay’|date=February 7, 2020|website=The Korea Herald}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ajudaily.com/view/20200207132136323|title=Fans await Hallyu star Kim Soo-hyun's full comeback through TV drama|date=February 7, 2020|website=Aju Daily|access-date=11 August 2020|archive-date=8 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200208070158/http://www.ajudaily.com/view/20200207132136323}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၈၈|}} [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] mx4kf3edbvmzyz33s16g5zs2obsczw9 0 146130 1038730 809851 2026-06-16T02:57:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038730 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=Creative Group ING|signature=Song_Ji_Hyo_Signature.jpg|alma_mater=Kyungmoon University (now Kookje University<br><small>(Tax Accounting)</small>|birth_date={{birth date and age|1981|08|15}}|birth_place=Pohang, North Gyeongsang Province, [[South Korea]]|caption=|image=더셀마 포토콜 송지효.jpg|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent|hangul= 송지효|hanja= 宋智孝|rr= Song Ji-hyo|mr= Song Chihyo  }}|name=ဆုန်းဂျီဟို|occupation=ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|years_active=၂၀၀၁-လက်ရှိ}} '''ဆုန်းဂျီဟို'''ဟု အများကသိကြသည့် ချွန်းဆူယွန်း (၁၅ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ Running Man အစီအစဉ်၏ ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံတကာအထိ နာမည်ကျော်သည်။ ==အစောပိုင်းကာလ== ဆုန်းဂျီဟိုကို ၁၉၈၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅တွင် [[မြောက်ဂယောင်းဆန်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖိုဟန်]]မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးစဉ်က မှည့်သောနာမည်မှာ ချွန်းဆောင်အင်ဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ တောင်ကိုရီးယား ကိုယ်စားပြု ရေကူးကစားသမား ဖြစ်သည်။ ညီမတစ်ယောက်၊ မောင်တစ်ယောက် ရှိသည်။ မောင်ဖြစ်သူ ချွန်းဆောင်မွန်းသည်လည်း သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ အထက်တန်းကျောင်းသူအရွယ်က ဘတ်ရှင်းယန်၏ ''ကတိ''ဇာတ်ကား ကြည့်မိရာကစ၍ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ရန် စိတ်ကူးရှိခဲ့သည်။ ဂယောင်းမွန်းတက္ကသိုလ် (ယခု ဂုဂျဲတက္ကသိုလ်)မှ အခွန်စာရင်းပညာဘွဲ့ရသည်။ အနုပညာလောကသို့ မဝင်ရောက်မီ ကဖေးတစ်ခုတွင် အချိန်ပိုင်းအလုပ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=213&aid=0000757160|title='런닝맨' 송지효, 인생역전 "카페 알바하다 캐스팅"|date=6 September 2015|website=Naver|publisher=TV Report|language=ko}}</ref> ==အနုပညာခရီး== ===၂၀၀၂-၂၀၀၅၊ အစ=== ဆုန်းဂျီဟိုသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပွဲဦးမထွက်မီ၊ ကိကိမဂ္ဂဇင်းတွင် မော်ဒယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ''[[ဆောင်းဦးရွက်ကြွေ ချစ်သက်သေ]]''(၂၀၀၀) ဇာတ်ကားမှ သရုပ်ဆောင် ဆုန်းဆွန်းဟွန်းနှင့် [[ဆောင်းဟေကို|ဆုန်းဟျဲဂယို]]တို့ နာမည်ကိုယူ၍ အနုပညာနာမည်ကို ဆုန်းဂျီဟိုဟု အမည်ပေးရန် စိတ်ကူးရခဲ့သည်။ ထို့နောက် လီဆူယောင်း၏ ''ပြီးတော့မင်းကိုချစ်တယ်''နှင့် JTL၏ ''နှုတ်ဆက်စကားသာဆိုပါ''တို့တွင် တေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201010241945101001|title='JTL 뮤비 인연' 송지효, 토니안 공개 고백에 '폭풍감동'|date=24 October 2010|website=Newsen|language=ko}}</ref> ''အင်နိုးဆန့်တို့ခေတ်'' အစီအစဉ်တွင် ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ လူရွေးပွဲတွင် လူပေါင်း၃၀၀၀ကို ကျော်ဖြတ်ကာ၊ ''ဆုတောင်းခြင်းလှေကားထစ်များ''ရုပ်ရှင်နှင့် ''တီးတိုးကော်ရစ်ဒါ''ဇာတ်လမ်းတွဲတို့၌ သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်၍ ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cine21.com/news/view/?mag_id=21840|title=여우야 여우야 숨긴걸 말해줘, <여고괴담3: 여우계단>|date=12 November 2003|website=Cine21|language=ko}}</ref> ၂၄ကြိမ်မြောက် နဂါးပြာရုပ်ရှင်ဆုပေးပွဲတွင် မျက်နှာသစ် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆုအတွက် ဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ သည်းထိတ်ရင်ဖို မှုခင်းဇာတ်လမ်း ''အချို့''(၂၀၀၄)တွင် သတင်းထောက်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.joins.com/article/2022207|title=액션영화 '썸' 송지효, 인천 앞바다가 모두 내 눈물|date=3 October 2004|website=JoongAng Ilbo|language=ko|accessdate=26 October 2020|archivedate=25 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201225074543/https://news.joins.com/article/2022207}}</ref> ===၂၀၀၆-၂၀၀၉၊ လူကြိုက်များလာခြင်း=== ၂၀၀၆ခုနှစ်၌ ''မင်းသမီးတာဝန်ချိန်''အစီအစဉ်တွင် ဘဲလေးအကမယ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်၍ ရုပ်သံပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mnetamerica.com/news/article/58033/sotw-songjihyo-and-her-acting-works|title=[Star of the Week] Song Ji Hyo, the Actress Before Running Man|work=enewsWorld|date=9 February 2014|accessdate=26 October 2020|archivedate=8 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180308041632/http://www.mnetamerica.com/news/article/58033/sotw-songjihyo-and-her-acting-works}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=102&oid=001&aid=0001151610|title=<인터뷰> MBC '궁'의 송지효|date=17 November 2005|website=Yonhap News|language=ko}}</ref> ထိုအစီအစဉ်သည် [[ကိုရီးယားလှိုင်း]]နှင့်အတူ အာရှတစ်လွှား ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ''[[ရာဇဝင်ထဲက ဂျူမုံ]]''(၂၀၀၆) ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ယယ်ဆိုယာအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news.joins.com/article/2658924|title=송지효 "'주몽'은 모든걸 올인한 작품"|date=12 March 2007|website=JoongAng Ilbo|language=ko|accessdate=26 October 2020|archivedate=25 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201225074537/https://news.joins.com/article/2658924}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၀၆ခုနှစ်အတွင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော တောင်ကိုရီးယားဇာတ်ကားများအနက် ကြည့်ရှုသူအရေအတွက် အများဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အအောင်မြင်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆုန်းဂျီဟိုသည်လည်း ထိုဇာတ်ကားမှတစ်ဆင့် လူကြိုက်များလာကာ ၄၃ကြိမ်မြောက် [[ဘဲ့ဆန်းအနုပညာဆု]]ပေးပွဲတွင် ရုပ်သံမျက်နှာသစ်သရုပ်ဆောင်ဆု ဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/song-ji-hyo--i-become-very-competitive-both-in-acting-and-entertaining--39390.html|title=Song Ji-hyo: 'I Become Very Competitive Both in Acting and Entertaining'|work=Hancinema|publisher=KBS Global|date=29 February 2012}}</ref> နောက်တစ်နှစ်၌ Sex Is Zero 2 (၂၀၀၇) ဟာသရုပ်ရှင်တွင် ရေကူးချန်ပီယံတစ်ယောက်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/-sex-is-zero-2-sticks-to-toilet-and-bawdy-humor-11596.html|title='Sex is Zero 2' sticks to toilet and bawdy humor|work=Hancinema|publisher=The Korea Herald|date=3 December 2007}}</ref> ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၇မှ ၄ မေ ၂၀၀၈အထိ [[အက်စ်ဘီအက်စ်]]၏ ''အင်းဂီဂါယို''ဂီတအစီအစဉ်တွင် [[စူပါဂျူနီယာ]]က ဟီးချောလ်နှင့်အတူ တွဲဖက်အစီအစဉ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0000095838|title=송지효, SBS '인기가요' 새 MC|date=5 November 2007|website=Osen|language=ko}}</ref> ၎င်းနောက် ဂျိုအင်ဆောင်၊ ဂျိုဂျင်းမိုတို့နှင့်တွဲဖက်၍ ''အေးစက်သွားသောပန်းပွင့်''(၂၀၀၈)ရုပ်ရှင်တွင် မိဖုရားနေရာက ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါရုပ်ရှင်သည်လည်း ၂၀၀၈ခုနှစ်၏ ဝင်ငွေအများဆုံးရုပ်ရှင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ဆုန်းဂျီဟိုကို ပို၍ နာမည်ကြီးလာစေခဲ့သည်။ ===၂၀၁၀-လက်ရှိ၊ ပြည်ပထိထိုးဖောက်ခြင်း=== ဆုန်းဂျီဟိုသည် ၂၀၁၀မှစ၍ ရသစုံအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် [[Running Man]]တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ''အင်းဂီဂါယို''ကတည်းက အလုပ်အတူလုပ်ခဲ့ကြသည့် ''မြော့ပီဒီ'' ခေါ် ပီဒီ ဂင်ဂျူယောင်းက အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ [[Running Man]] အပိုင်း (၂)မှ (၅)အထိ ဧည့်သည်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အပိုင်း(၆)မှစကာ ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201008160901151001|date=16 August 2010|publisher=Newsen|script-title=ko:송지효 ‘런닝맨’ 예능감 작렬 "고정출연 해달라" 시청자 요구 봇물 |accessdate=29 November 2010|language=ko}}</ref> [[File:Song Ji Hyo (3).jpg|right|thumb|150px|၂၀၁၁ခုနှစ် ''မှုခင်းအဖွဲ့''ဇာတ်လမ်းတွဲ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် တွေ့ရသော ဆုန်းဂျီဟို]] နာမူသရုပ်ဆောင်ကုမ္ပဏီနှင့် လမ်းခွဲကာ၊ ၂၀၁၁ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဆီဂျက်စ်အင်တာတိန်းမန့်နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ''အချိန်လွန်မှ သီးပွင့်''ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2011/02/398_80850.html|title=Blossom portrays love in twilight years|work=The Korea Times|date=6 February 2011}}</ref> ဂျူမုံမင်းသား [[ဆုန်းအီးဂု]]နှင့်အတူ ''မှုခင်းအဖွဲ့''(၂၀၁၁) ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပြန်လည်တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/song-ji-hyo-returns-after-4-years-with-kbs-detectives-in-trouble-27263.html|title=Song Ji-hyo, returns after 4 years with KBS "Detectives in Trouble"|work=Hancinema|publisher=Nate|date=16 January 2011}}</ref> ထိုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းလောက်တွင် ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းတွဲ ''ဂယဲဘဲ့''(၂၀၁၁)၌ ဝီဂျာဘုရင်၏ မိဖုရားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/song-ji-hyo-chosen-for-gyebaek-31526.html|title=Song Ji-hyo chosen for "Gyebaek"|work=Hancinema|publisher=Nate|date=18 July 2011}}</ref> ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကုမ္ပဏီတူ JYJ အဖွဲ့နှင့်အတူ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကြော်ငြာသံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/11/17/2011111701178.html|title=JYJ, Song Ji-hyo to Combat Violence at School|work=The Chosun Ilbo|date=17 January 2011}}</ref> JYJ အဖွဲ့မှ ဂင်ဂျယ်ဂျွန်းနှင့်အတူ ''အမည်ဝှက်၊ ခွေးအ''(၂၀၁၂)ရုပ်ရှင်တွင် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Ho|first=Stewart|title=Song Ji Hyo Begins Filming For Her Movie With Kim Jae Joong|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/6911/song-ji-hyo-begins-filming-for-her-movie-with-kim-jae-joong|accessdate=15 November 2012|newspaper=enewsWorld|date=18 May 2012|agency=CJ E&M|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170203163558/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/6911/song-ji-hyo-begins-filming-for-her-movie-with-kim-jae-joong|archivedate=3 February 2017}}</ref> နောက်တစ်နှစ်တွင် ''ရေတပ်ရဲသားမာကို''(၂၀၁၂) ကာတွန်းရုပ်ရှင်တွင် [[Running Man]]အဖွဲ့ဝင် လီဂွမ်ဆူနှင့်အတူ အသံသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကာ၊ ဘတ်ဟွန်းဂျောင်၏ ''ကမ္ဘာသစ်''(၂၀၁၃)ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article-print/24283/|title=Song Ji Hyo Joins Lee Kwang Soo in Dubbing for Animation Movie 'Maritime Police Marco'|work=enewsWorld|date=18 December 2013|accessdate=26 October 2020|archivedate=8 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180308042515/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article-print/24283/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/song-ji-hyo-to-star-in-new-world-with-choi-min-sik-lee-jung-jae-42635.html|title=Song Ji-hyo to star in "New World" with Choi Min-sik, Lee Jung-jae|work=Hancinema|publisher=Daum|date=17 May 2012}}</ref> ''ဂျိုဆွန်းက ဝရမ်းပြေး''(၂၀၁၃) ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်လည်း [[လီဒုံဝု]]နှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2970292|title=KBS showcases 'Fugitive of Joseon' cast|work=Korea JoongAng Daily|date=18 April 2013}}</ref> ''အရေးပေါ်ချစ်သူ''(၂၀၁၄) ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် [[ချွိုင်ဂျင်ဟွတ်|ချွဲဂျင်းဟျော့]]နှင့်အတူ အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2983856|title=Divorced doctors in love|date=22 January 2014|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> အမေရိကန် အမျိုးသားဘတ်စကတ်ဘောအသင်း (NBA)နှင့် ပူးတွဲ၍ ''NBA X ဆုန်းဂျီဟို'' အစီအစဉ်ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=396&aid=0000182606|title=송지효 캡 나온다… NBA, 콜라보 시리즈 'CHO.2' 출시|date=16 March 2014|website=Sports World|language=ko}}</ref> ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ''ရည်စားဟောင်းများကလပ်'' ဇာတ်လမ်းတွဲကို ဗြောန်းယိုဟန်နှင့်အတူ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူတစ်ယောက်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2015/05/398_178161.html|title=Meet members of 'Ex-girlfriend Club'|work=The Korea Times|date=1 May 2015}}</ref> ထိုင်ဝမ် အဆိုတော်နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကိန်ကျိဝူ၏ ''သိပ်ချစ်ဖို့ကောင်းတယ်'' တေးသရုပ်ဖော်ဇာတ်လမ်းတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201503271610279590673_2&ACE_SEARCH=1|title=Song Ji-hyo sings a duet with Kenji Wu|work=Kpop Herald|date=27 March 2015}}</ref> ''ငါတို့လက်ထပ်ပြီးပြီ''အမည်ရ ကိုရီးယားအစီအစဉ်ပုံစံမျိုး တရုတ်ကပြန်ရိုက်သည့် ''ချစ်မိနေပါပြီ''အစီအစဉ်တွင် ၂၀၁၆ခုနှစ်က ထိုင်ဝမ်သရုပ်ဆောင် ချိန်ပေါ်လင်နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201601201551086916902_2&ACE_SEARCH=1|title=Chen Bolin, Song Ji-hyo to appear on 'We Are in Love'|work=Kpop Herald|date=20 January 2016}}</ref> ''၇၀၈၀၉၀'' တရုတ်ရုပ်ရှင်တွင် ကိန်ကျိဝူနှင့် တွဲဖက်၍လည်းကောင်း၊ ''စူပါမှန်လုံကား'' တရုတ်ရုပ်ရှင်တွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://ent.cctv.com/2016/05/12/ARTIyDTbE8UNvjhWRcsK5Mu6160512.shtml|title=《708090之深圳恋歌》520上映 吴克群宋智孝表白日|date=12 May 2016|website=CCTV|language=zh}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2016/12/398_219654.html|title=Actress Song Ji-hyo stars in Chinese film 'Super Express'|work=The Korea Times|date=6 December 2016}}</ref> ထို့နောက် ဂျပန်ဇာတ်လမ်းတွဲ ''ချစ်ဖို့နားထောင်''ကို ကိုရီးယားကပြန်ရိုက်သည့် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် လီဆွန်းဂယောင်းနှင့် တွဲဖက်၍ ရုပ်သံလောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာသည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608101326368348918_2&ACE_SEARCH=1|title=Song Ji-hyo and Lee Sun-kyun to co-star in JTBC drama|work=Kpop Herald|date=10 August 2016}}</ref> ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆီဂျက်စ်အင်တာတိန်းမန့်နှင့် စာချုပ်သက်တမ်းပြည့်သဖြင့် My Company နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုသည်။<ref>{{cite news|author=박소현|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=608173|script-title=ko:송지효, FA 됐다…씨제스 엔터와 매니지먼트 업무 종료|work=Xports News|date=10 July 2015|language=ko|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|accessdate=26 October 2020|archivedate=11 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711054640/http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=608173}}</ref><ref>{{cite news|author=강서정|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110545536|script-title=ko:송지효, 신생기획사 마이컴퍼니와 전속계약 ‘새출발’|work=OSEN|date=1 December 2016|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sg.style.yahoo.com/song-ji-hyo-joins-my-company-084010164.html|title=Song Ji Hyo Joins MY COMPANY|date=1 December 2016|website=BNT News|access-date=26 October 2020|archive-date=25 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225074656/https://sg.style.yahoo.com/song-ji-hyo-joins-my-company-084010164.html}}</ref> [[File:2017年1月18日宋智孝的Beauty View發佈會.jpg|left|thumb|150px|၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇က ဆုန်းဂျီဟို]] ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ဆုန်းဂျီဟိုသည် ဂုံမြောင်နှင့်အတူ ''ဆုန်းဂျီဟိုရဲ့အလှအပအမြင်''အမည်ရ အလှအပရေးရာ အစီအစဉ်ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://sports.chosun.com/news/utype.htm?id=201701190100144330009955&ServiceDate=20170118|title='뷰티뷰' 송지효 "공명과 호흡, 예쁜 남동생 생긴 기분"|date=18 January 2017|website=Sports Chosun|language=ko}}</ref> ထို့နောက် ''၂၉ဂရမ်'' ဝဘ်ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3039507|title=Song Ji-hyo and brother join cast of web drama|date=17 October 2017|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> ဂျိုဝူဂျင်းနှင့်အတူ တစ်ခန်းရပ်ဒရာမာ ''ခေါင်းဆောင်ဘီနှင့် ရည်းစားစာ''တွင် လည်းကောင်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3038022|title=Song Ji-hyo, Jo Woo-jin to star in tvN drama|date=6 September 2017|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာတွင် ကိုယ်ပိုင်ရသစုံအစီအစဉ် ''ကျမ မမဂျီဟို''ကို ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.ibtimes.sg/lee-kwang-soo-song-ji-hyo-join-2-new-reality-shows-check-out-clips-here-21267|title=Lee Kwang Soo and Song Ji Hyo join 2 new reality shows: Check out clips here!|last=Mukhopadhyay|first=Riddhiman|work=International Business Times, Singapore Edition|access-date=16 December 2017|language=en}}</ref> ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် အချစ်ဟာသရုပ်ရှင် ''ပုရိသတို့ အလိုရှိသည်မှာ''တွင် လီဆောင်းမင်း၊ ရှင်းဟာဂယောင်း၊ လီအယ်လ်တို့နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20170303000462|title=Song Ji-hyo, Shin Ha-kyun cast for new film 'Wind Wind Wind'|work=The Korea Herald|date=3 March 2017}}</ref> အလှအပရေးရာ အစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ''ဆုန်းဂျီဟိုရဲ့ လှပသောဘဝ''နှင့် ရသစုံအစီအစဉ် ''ပဂျားမားဖရင့်''တို့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1004658389|title=[SBS Star] Song Ji-hyo to Host a New Program 'Song Ji-hyo's Beautiful Life'!|date=10 March 2018|website=SBS News}}</ref> ဩဂုတ်လ၌ ဘတ်ရှီဟူနှင့်အတူ ''ချစ်ချစ်ကြောက်ကြောက်'' ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201806041316346704525_2|title=Song Ji-hyo to star in 'Lovely Horribly'|date=4 June 2018|website=Kpop Herald}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/08/11/2018081100387.html|title=Song Ji-hyo's New TV Series to Provide Respite from Summer Heat|date=11 August 2018|website=The Chosun Ilbo}}</ref> ထို့နောက် မာဒုံဆော့နှင့်အတူ ''မရပ်တန့်နိုင်'' အက်ရှင်သည်းထိတ်ရင်ဖိုရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/eng/news/news.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601006&seq=4836&mode=VIEW&returnUrl=&searchKeyword=|title=SONG Ji-hyo Joins Don LEE in UNSTOPPABLE|date=29 May 2018|website=Korean Film Biz Zone}}</ref> ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် လျှို့ဝှက်သည်းဖိုရုပ်ရှင် ''အင်ထရူးဒါး''တွင် ဂန်မူယောလ်နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://mosen.mt.co.kr/article/G1111084206|title='도터' 김무열X송지효, 25년만에 만난 남매로 뭉쳤다[공식입장]|last=OSEN|date=2019-02-19|website=mosen.mt.co.kr|language=ko|access-date=2019-02-19}}</ref> စက်တင်ဘာတွင် My Company နှင့် စာချုပ်သက်တမ်းပြည့်သဖြင့် အောက်တိုဘာတွင် Creative Group ING နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.ytn.co.kr/_sn/0117_201910141414593798|title=송지효, 크리에이티브 그룹 ING와 전속계약...혜리와 한솥밥|last=|first=|date=2019-10-14|website=YTN|language=Ko|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> နိုဝင်ဘာလတွင် ရိုက်ကူးကာ ၂၀၂၀ ဇူလိုင်တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည့် [[ဂျေတီဘီစီ]] ဒရာမာ ''ဒါအချစ်လား''တွင် ဂင်မင်းဂျွန်း၊ ဆွန်းဟိုဂျွန်း၊ ဆုန်းဂျုံးဟို၊ ဂူဂျာဆောင်းတို့နှင့်အတူ အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=112&aid=0003235211|title='우리, 사랑했을까' 송지효를 둘러싼 5각 로맨스..손호준X송종호X김민준X구자성 캐스팅 (공식)|last=|first=|date=2019-11-14|website=Naver|language=Ko|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=28 May 2020|title=JTBC '우리, 사랑했을까' 송지효→김민준, 7월 8일 첫방 확정|url=http://www.sportsseoul.com/news/read/920936?ref=naver|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=8 July 2020|website=스포츠서울|language=Ko}}</ref> ==ကိုယ်ပိုင်ဘဝ== ၂၀၁၇ မေလက ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည့် [[Running Man]] အပိုင်းတစ်ခုတွင် ယနေ့အများက အသိအမှတ်ပြုကြသဖြင့် မွေးနာမည်ကို ချွန်းဆောင်အင်မှ ချွန်းဆူယွန်းသို့ ပြောင်းခဲ့ကြောင်း ဖွင့်ဟဖူးသည်။<ref>{{Cite news|title=[스브스타] '런닝맨' 송지효 본명 '천성임' 개명한 이유…유재석 때문?|url=http://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1004207803|work=[[Seoul Broadcasting System|SBS News]]|date=22 May 2017|accessdate=5 June 2017|language=ko}}</ref><ref>{{Cite news|title=송지효, 본명 천성임서 천수연으로…개명효과는?|url=http://news.mk.co.kr/newsRead.php?year=2017&no=341263|work=[[Maeil Business Newspaper]]|date=22 May 2017|accessdate=5 June 2017|language=ko}}</ref> === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! ခုနှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! ဇာတ်ကောင် ! မှတ်ချက် |- | ၂၀၀၃ | ''ဆုတောင်းခြင်း လှေကားထစ်များ'' | ယွန်းဂျင်းဆောင်း | |- | ၂၀၀၄ | ''အချို့'' | ဆောယူဂျင်း | |- | ၂၀၀၇ | ''Sex Is Zero 2'' | လီဂယောင်းအာ | |- | ၂၀၀၈ | ''အေးစက်သွားသောပန်းပွင့်'' | မိဖုရား | |- | ၂၀၁၁ | ''အချိနိလွန်မှ သီးပွင့်'' | ဂင်ယွန်းအာ | |- | ၂၀၁၂ | ''အမည်ဝှက်၊ ခွေးအ'' | ဘုံးမင်ဂျောင်း | |- | rowspan="2"|၂၀၁၃ | ''ရေတပ်ရဲသားမာကို'' | လူလူ | ကိုရီးယားဘာသာ အသံသရုပ်ဆောင် |- | ''ကမ္ဘာသစ်'' | လီရှင်းဝူ | |- | rowspan="2"|၂၀၁၆ | ''၇၀၈၀၉၀'' | တွမ်းယူရုံ | rowspan="2" | တရုတ်ရုပ်ရှင် |- | ''စူပါမှန်လုံကား'' | မက်ဂီ / မေးရှီ |- | rowspan=2|၂၀၁၈ | ''ပုရိသတို့ အလိုရှိသည်မှာ'' | မီယောင်း | |- | ''မရပ်တန့်နိုင်'' | ဂျီဆူ | |- | ၂၀၂၀ | ''အင်ထရူးဒါး'' | ယူဂျင်း | |} === ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! ခုနှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! ဇာတ်ဆောင် ! ရုပ်သံလွှင့်ဌာန ! မှတ်ချက် |- | ၂၀၀၂ | ''အင်နိုးဆန့်တို့ခေတ်'' | မင်ဂျောင်း | [[အက်စ်ဘီအက်စ်]] | ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်၊ အပိုင်း ၁၆ |- | rowspan="2"|၂၀၀၆ | ''မင်းသမီးတာဝန်ချိန်'' | မင်ဟျိုလင် | rowspan="2"|[[အမ်ဘီစီ]] | |- | ''[[ရာဇဝင်ထဲက ဂျူမုံ]]'' | ယယ်ဆိုယာ | |- | rowspan="2"|၂၀၁၁ | ''ဒုက္ခရောက်စုံထောက်များ'' | ဂျိုမင်ဂျူ | [[ကေဘီအက်စ်၂]] | |- | ''ဂယဲဘဲ့'' | အွန်းဂို | [[အမ်ဘီစီ]] | |- | ၂၀၁၃ | ''ဂျိုဆွန်းက ဝရမ်းပြေး'' | ဟုံးဒါအင် | [[ကေဘီအက်စ်၂]] | |- | ၂၀၁၄ | ''အရေးပေါ်ချစ်သူ'' | အိုဂျင်ဟီး | [[tvN]] | |- | rowspan="2"|၂၀၁၅ | ''အနံ့ရသော ထိုမိန်းကလေး'' | ကိုယ်တိုင် | [[အက်စ်ဘီအက်စ်]] | ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်၊ အပိုင်း ၁၊ [[Running Man]] အဖွဲ့ဝင်များနှင့်<ref>{{cite web|url=http://www.dailian.co.kr/news/view/497591/?sc=naver|title='냄새를 보는 소녀'에 런닝맨 등장...온갖 지원사격 출동|date=2 April 2015|website=Dailian|language=ko}}</ref> |- | ''ရည်းစားဟောင်းများကလပ်'' | ဂင်ဆူဂျင်း | [[tvN]] | |- | rowspan="2"|၂၀၁၆ | ''ချစ်ဖို့နားထောင်'' | ဂျောင်ဆူယွန်း | [[ဂျေတီဘီစီ]] | |- | ''ခြွေရံသင်းပင်း'' | ကိုယ်တိုင် | rowspan="2"| [[tvN]] | ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်၊ အပိုင်း ၃<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3019999|title=Spot by Song Ji-hyo on 'Entourage'|work=Korea JoongAng Daily|date=15 June 2016}}</ref> |- | ၂၀၁၇ | ''ဒရာမာစင်မြင့်'' – ''ခေါင်းဆောင်ဘီနှင့် ရည်းစားစာ'' | ဘန်ဂါယောင်း | တစ်ခန်းရပ်ဒရာမာ |- | ၂၀၁၈ | ''ချစ်ချစ်ကြောက်ကြောက်'' | အိုအူးလ်ဆွန်း | [[ကေဘီအက်စ်၂]] | |- | ၂၀၂၀ | ''ဒါအချစ်လား'' | နိုအယ်ဂျောင်း | [[ဂျေတီဘီစီ]] | |} === ဝဘ်ဇာတ်လမ်းတွဲ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! ခုနှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! ဇာတ်ဆောင် ! ရုပ်သံလွှင့်ဌာန |- | ၂၀၁၇ | ''၂၉ဂရမ်'' | ယွန်းယူဂျင် | DIA TV |} === ရုပ်သံအစီအစဉ် === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! ခုနှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! ရုပ်သံလွှင့်ဌာန ! မှတ်ချက် |- | ၂၀၀၇-၂၀၀၈ | ''အင်းဂီဂါယို'' | rowspan="5"|[[အက်စ်ဘီအက်စ်]] | အစီအစဉ်မှူး |- | ၂၀၀၈ | ''အိပ်မက်ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ'' | အစီအစဉ်မှူး<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0001999970|title=송지효, 2년 연속 드림콘서트 MC 발탁|date=25 September 2009|website=Star News|language=ko}}</ref> |- | rowspan="1"|၂၀၀၉ | ''အိပ်မက်ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ'' | အစီအစဉ်မှူး<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0002056190|title=김희철-송지효-MC몽, '드림콘서트' MC 확정|date=9 October 2009|website=Osen|language=ko}}</ref> |- | ၂၀၁၀-၂၀၁၁ | ''TV Entertainment Tonight'' | အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ<ref>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0002082905|title=[단독]송지효 '한밤의 TV연예' MC 하차 '드라마 때문에'|date=2 November 2011|website=Sports Chosun|language=ko}}</ref> |- | ၂၀၁၀-လက်ရှိ | ''[[Running Man]]'' | ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် (အပိုင်း ၂-၅) <br />ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင် (အပိုင်း ၆–လက်ရှိ) |- | ၂၀၁၈ | ''ချစ်မိနေပါပြီ'' | Jiangsu TV | ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင်၊ (ချိန်ပေါ်လင်နှင့်) |- | rowspan="2"|၂၀၁၇ | ''ဆုန်းဂျီဟိုရဲ့ အလှအပအမြင်'' | [[ဂျေတီဘီစီ|ဂျေတီဘီစီ၂]] | အစီအစဉ်မှူး |- | ''ကျမ မမဂျီဟို'' | Naver Corporation | |- | rowspan="2" |၂၀၁၈ |''ဆုန်းဂျီဟိုရဲ့ လှပသောဘဝ'' | OnStyle | အစီအစဉ်မှူး |- |''ပဂျားမားဖရင့်'' | Lifetime | အစီအစဉ်မှူး<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3052050|title=Lifetime's 'Pajama Friends' reveals its cast|date=18 August 2018|website=Korea JoongAng Daily|access-date=26 October 2020|archive-date=25 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225074651/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3052050|url-status=dead}}</ref> |- |} === တေးသရုပ်ဖော် === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! ခုနှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! ဖျော်ဖြေသူ(များ) |- | rowspan="2"|၂၀၀၁ | "နှုတ်ဆက်စကားသာဆိုပါ" | JTL |- | "ပြီးတော့မင်းကိုချစ်တယ်" | လီဆူယောင်း |- | ၂၀၀၆ | "믿을 수 없는 말" (မယုံရတဲ့စကား)<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=009&aid=0002480575|title=송지효, 홍대클럽 출몰 왜? '친구 때문에'|date=8 June 2011|website=MK|language=ko}}</ref> | Stay |- | ၂၀၁၀ | "ဒီသီချင်းကိုနားမထောင်နဲ့"<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0002223172|title=영지, 송지효 앞에두고 깨알연습 '우정 훈훈'|date=21 June 2011|website=Osen|language=ko}}</ref> | ယောင်းဂျီ |- | rowspan="2"|၂၀၁၁ | "별 거 아니야" | ယောင်းဂျီ |- | "ကောင်းကင်ဘုံမှာ"<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000086952|title=JYJ, 'IN HEAVEN' 티저 공개…김준수-송지효 '애절 연기' 돋보여|date=6 September 2011|website=Xports News|language=ko}}</ref> | ဂျေဝိုင်ဂျေ |- | ၂၀၁၂ | "ပျော်ရွှင်ပါစေ"<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0002363185|title=송지효 "영지야… 행복해라" 두 팔 걷고 나섰다|date=18 November 2012|website=Herald Po|language=ko}}</ref> | ယောင်းဂျီ၊ လီဂယူဟွန်း |- | ၂၀၁၃ | "ဆောင်းတေး"<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000021036|title=송지효 프리스타일 신곡 뮤비 출연 '폭풍오열'|date=12 December 2013|website=10Asia|language=ko}}</ref> | Freestyle |- | ၂၀၁၆ | "အထီးကျန်ည"<ref>{{cite web|url=http://www.kpopherald.com/view.php?ud=201512301528565121612_2|title=Song Ji-hyo appears in Gary's music video|date=30 December 2015|website=Kpop Herald}}</ref> | ဂယ်ရီ feat. ဂယ်ကို |} == တေးသံသွင်း == === တစ်ကိုယ်တော် === * ၂၀၁၁ [[ဆုန်းဂျီဟို]]၊ ချွဲဂန်ဟီး၊ လီဆွန်းဂယောင်း၊ ဂင်ဗြောင်မန်း – "မင်းအတွက်လက်ဆောင်" * ၂၀၁၅ ကိန်ကျိဝူ – "သိပ်ချစ်ဖို့ကောင်းတယ်" feat. ဆုန်းဂျီဟို === အခြား === {| class="wikitable" ! အယ်လ်ဘမ်ခေါင်းစဉ် ! ခုနှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! အနုပညာရှင် |- |rowspan=2|Running Man ပရိသတ် တွေ့ဆုံပွဲ၊<br> ရမ်းနင်းဂူ ပရောဂျက် |rowspan=2|စက်တင်ဘာ ၂၂၊ ၂၀၁၉ |"ဘွန်ဂျူး၊ ဟိုင်း" (봉주르 하이)<br>''(ft. ယွန်းမီရယ်)'' |ဟျိုချန်းပန်းခြံ (효찬공원)<br>"ဆုန်းဂျီဟို၊ [[ယန်ဆယ်ချန်း]]၊ Code Kunst၊ Nucksal" |- |"ကြိုက်ပြီ" (좋아) |[[ယူဂျယ်ဆော့]]၊ [[ဂျီဆော့ဂျင်]]၊ [[ဂင်ဂျုံးဂု]]၊ [[ဟာဒုံဟွန်း| ဟားဟား]]၊ [[ဆုန်းဂျီဟို]]၊ [[လီဂွမ်ဆူ]]၊ [[ယန်ဆယ်ချန်း]]၊ [[ဂျောင်ဆိုမင်း]] |} == ဆုများနှင့်ဆန်ခါတင်များ == {| class="wikitable" |- ! ခုနှစ် !! ဆု !! အမျိုးအစား !! ဆန်ခါတင်နေရာ !! ရလဒ် !! ရင်းမြစ်(များ) |- | ၂၀၀၃ || ၂၄ကြိမ်မြောက် နဂါးပြာရုပ်ရှင်ဆု || အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ်သရုပ်ဆောင်ဆု || ''ဆုတောင်းခြင်းလှေကားထစ်များ'' || {{nom}} || |- | ၂၀၀၇ || ၄၃ကြိမ်မြောက် [[ဘဲ့ဆန်းအနုပညာဆု]] || အကောင်းဆုံး ရုပ်သံမျက်နှာသစ်သရုပ်ဆောင်ဆု || ''[[ရာဇဝင်ထဲက ဂျူမုံ]]'' || {{nom}} || |- | ၂၀၀၉ || ၄၅ကြိမ်မြောက် [[ဘဲ့ဆန်းအနုပညာဆု]] || လူကြိုက်အများဆုံး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဆု || ''အေးစက်သွားသောပန်းပွင့်'' || {{nom}} || |- | ၂၀၁၀ || ၄ကြိမ်မြောက် [[အက်စ်ဘီအက်စ် ဖျော်ဖြေရေးဆု]] || ရသစုံအထူးဆု || rowspan=3|''[[Running Man]]''|| {{won}} || <ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/5589|title=Kang Ho-dong scores grand prize at SBS Entertainment Awards|work=10Asia|date=31 December 2010|accessdate=26 October 2020|archivedate=25 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201225074620/http://en.tenasia.com/archives/5589}}</ref> |- | rowspan="7" |၂၀၁၁ || rowspan=2| ၅ကြိမ်မြောက် [[အက်စ်ဘီအက်စ် ဖျော်ဖြေရေးဆု]] || ရသစုံထူးချွန်ဆု  || {{won}} ||<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/9568|title=Yoo Jae-suk deemed SBS' entertainer of the year|date=2 January 2012|website=10Asia|accessdate=26 October 2020|archivedate=25 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201225074711/http://en.tenasia.com/archives/9568}}</ref> |- | ​နေတီဇင်အကြိုက်များဆုံးဆု || {{nom}} || |- | rowspan=2| ၂၀၁၁ အမ်ဘီစီဒရာမာဆု || ဇာတ်လမ်းတို ထူးချွန် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု || rowspan=2|''ဂယဲဘဲ့'' || {{nom}} || rowspan=2| <ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/2011-mbc-drama-awards--winners-list-36953.html|title=2011 MBC Drama Awards : Winners List|work=Hancinema|date=31 December 2010}}</ref> |- | ထုတ်လုပ်သူ၏ ဆု || {{won}} |- | rowspan="2" | ၂၀၁၁ ကေဘီအက်စ် ဒရာမာဆု || ဇာတ်လမ်းတို ထူးချွန် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု|| rowspan="2" |''ဒုက္ခရောက်စုံထောက်များ(မှုခင်းအဖွဲ့)'' || {{nom}} || |- |နေတီဇင်ဆု၊ အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု|| {{nom}} | |- |၅ကြိမ်မြောက် Mnet စိတ်ကြိုက်ဆု |လူကြိုက်များ ရသစုံ စတားဆု |rowspan="3" | ''[[Running Man]]''|| {{nom}} | |- | rowspan=1| ၂၀၁၂|| ၄၈ကြိမ်မြောက် [[ဘဲ့ဆန်းအနုပညာဆု]] || rowspan=2|အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီဖျော်ေဖြသူဆု || {{nom}} || |- | rowspan="8" |၂၀၁၃ || rowspan="2" | ၄၉ကြိမ်မြောက် [[ဘဲ့ဆန်းအနုပညာဆု]] || {{nom}} || |- |လူကြိုက်အများဆုံး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဆု |''ကမ္ဘာသစ်''|| {{nom}} | |- | rowspan="2" | ၇ကြိမ်မြောက် [[အက်စ်ဘီအက်စ် ဖျော်ဖြေရေးဆု]]|| အမျိုးသမီးထူးချွန်ဆု | rowspan="2" |''Running Man''|| {{won}} ||<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0002442403|title=SBS 연예대상 송지효 최우수상, 예능상속자들 공개…강개리 '로맨스 상속자'|date=31 December 2013|website=Sports Chosun|language=ko}}</ref> |- | အကောင်းဆုံးစုံတွဲ <small>[[ဂန်ဂယ်ရီ|ဂယ်ရီ]]နှင့်</small>|| {{nom}} || |- |rowspan=2| ၂၀၁၃ ကေဘီအက်စ် ဒရာမာဆု|| ဒရာမာလတ် အမျိုးသမီး ထူးချွန် သရုပ်ဆောင်ဆု||rowspan=2|''ဂျိုဆွန်းက ဝရမ်းပြေး''|| {{nom}} || |- | နေတီဇင်ဆု || {{nom}} || |- | rowspan=1|၆ကြိမ်မြောက် မကာအို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် || အ​ကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ||''၇၀၈၀၉၀''|| {{nom}} || |- |NATE ဆု |အကောင်းဆုံး စုံတွဲ<small>(ဂယ်ရီနှင့်)</small> | rowspan="3" |''Running Man''||{{won}} | |- | rowspan="2" |၂၀၁၄ | rowspan="2" |ဒုတိယအကြိမ်မြောက် နှစ်စဉ်ဒရာမာပိုးဆု |အကောင်းဆုံးအနမ်ဆုး <small>(ဂယ်ရီနှင့်)</small>||{{won}} | |- |Best Couple Not Meant To Be <small>(ဂယ်ရီနှင့်)</small>|| {{nom}} | |- | rowspan="4" |၂၀၁၅|| rowspan="2" |တတိယအကြိမ်မြောက် နှစ်စဉ် ဒရာမာပိုးဆု || တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု || rowspan="3" |''အရေးပေါ်ချစ်သူ''||{{won}} ||<ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/87058/song-ji-hyo-wins-best-actress-award-from-dramafever-awards|title=Song Ji Hyo Wins Best Actress Award from 'DramaFever Awards'|work=enewsWorld|date=9 February 2015|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170903161842/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/87058/song-ji-hyo-wins-best-actress-award-from-dramafever-awards|archivedate=3 September 2017}}</ref> |- |အပေါ်လွင်ဆုံး တစ်ခဏဆု||{{won}} | |- |ဟာလျူ ဝင်း |၂၀၁၄ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသမီး စတားဆု||{{won}} | |- | ကိုးကြိမ်မြောက် [[အက်စ်ဘီအက်စ် ဖျော်ဖြေရေးဆု]] || ရသစုံထူးချွန်ဆု || ''Running Man'' || {{won}} || <ref>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0002755626|title=송지효·개리, 나란히 버라이어티 부문 최우수상 영예 "당황스럽다" [SBS 연예대상]|date=31 December 2015|website=Herald Pop|language=ko}}</ref> |- | rowspan="4" |၂၀၁၆|| Sina Weibo Night ဆု || Best Trans-boundary Female Artist || {{NA}}  || {{won}} || <ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2016/01/398_194956.html|title=Weibo Night honors JYP, Nichkhun|work=The Korea Times|date=8 January 2016}}</ref> |- | ၁၁ကြိမ်မြောက် Soompi ဆု || တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်ဆု||''ရည်းစားဟောင်းများကလပ်'' || {{won}} || |- | [[ ဂျေတီဘီစီ ]]|| ကြည့်ရှုသူတို့အကြိုက် စွဲမက်စရာ ဖျော်ဖြေမှုဆု ||''ချစ်ဖို့နားထောင်'' || {{won}} || |- |၄ကြိမ်မြောက် V Chart ဆု |တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆု |''Kenji Wu ft Song Ji Hyo - Neo gwi yeop da''||{{won}} | |- | ၂၀၁၇ || မာဖိုအခွန်ရုံး|| စံပြ အခွန်ထမ်းဆု|| {{NA}}  ||  {{won}} || <ref>{{cite web|url=http://www.taxtimes.co.kr/hous01.htm?r_id=227693|title='납세보국'-세금 잘 냈다고 상 받은 연예인은 누구? 유해진·성유리·송지효·김태균 씨|date=3 March 2017|website=Tax Times|language=ko}}</ref> |- | rowspan="3" | ၂၀၁၈ || rowspan="3" | ၂၀၁၈ ကေဘီအက်စ် ဒရာမာဆု|| ဇာတ်လမ်းတိုထူးချွန်ဆု || rowspan="3" | ''ချစ်ချစ်ကြိုက်ကြိုက်''  ||  {{nom}} || |- |နေတီဇင်ဆု၊ အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု|| {{nom}} | |- |အကောင်းဆုံးစုံတွဲဆု <small>(ဘတ်ရှီဟူနှင့်)</small>|| {{nom}} | |- | ၂၀၁၉ || ၄ကြိမ်မြောက် [[အာရှအနုပညာရှင်ဆု (AAA)]]|| လူကြိုက်အများဆုံးဆု || {{NA}} ||  {{won}} ||<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaartistawards.com/winner/w_2019.html#none|title=AAA 2019 Winners|last=|first=|date=|website=AAA|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-12-03}}</ref> |- | rowspan="4" |၂၀၂၀ | ၅ကြိမ်မြောက် [[အာရှအနုပညာရှင်ဆု (AAA)]] | Popularity Award (Actress) | {{N/A}} | {{won}} | <ref> {{ cite web|url=https://twitter.com/MyloveactorEn/status/1315461160393613312|title= 2020 Asia Artist Award Actress Shortlist |website= Twitter }} </ref> |- | rowspan="2" |Metro Best K-drama Awards |People's Choice - Best Couple <small>ဆုန်းဟိုဂျွန်းနှင့်အတူ</small> | rowspan="2" |''Was It Love?'' | {{nom}} | |- |People's Choice - Best Kiss <small>ဆုန်းဟိုဂျွန်းနှင့်အတူ</small> | {{nom}} | |- | 14th SBS Entertainment Awards | Golden Content Award <small>with [[Running Man]] Members</small> | ''[[Running Man (TV series)|Running Man]]'' | {{won}} | <ref>{{Cite news|author=Shin So-won |title='SBS 연예대상' 10년 장수 '런닝맨', 골든 콘텐츠상 수상|url=https://tenasia.hankyung.com/tv/article/2020121968834|website=tenasia.hankyung|date=December 19, 2020|accessdate=December 19, 2020|language=ko}}</ref> |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|Song Ji-hyo}} * {{Facebook|송지효-1588849527811407}} g5wpgxaa5qqz3h27peimxc2gws94wpv 10 154904 1038699 732746 2026-06-15T17:38:24Z PyaePhyoAung11111 140495 I had burned fokky70 fokky100 airplanes engines programs. 1038699 wikitext text/x-wiki {{Mbox | name = Redirect category shell | type = move | image = none | style = margin-top: 1.1em; border: solid 1px darkblue; border-left-width: 0.5em; | textstyle = padding-top: 0.9em; padding-bottom: 0.9em; | text = [[File:Symbol redirect arrow with gradient.svg|25px|link=]] '''ဤစာမျက်နှာသည် [[WP:R|ပြန်ညွှန်း]] တစ်ခုဖြစ်သည်။'''{{#if:{{{h|}}} |:: ''{{{h}}}'' }}<!-- Automatically detect protected redirects: --><includeonly>{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:move}} |sysop|templateeditor|extendedconfirmed={{pp-move|small=yes}} }}{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:edit}} |sysop={{R protected|embed=yes}} |templateeditor={{pp-protected|small=yes}}{{R template no protected|embed=yes}} |extendedconfirmed={{pp-protected|small=yes}}{{R extended-no protected|embed=yes}} |autoconfirmed={{pp-protected|small=yes}}{{R semi-no protected|embed=yes}} | <!--Not protected, or only semi-move-protected--> }}</includeonly>{{#if: {{{1|}}}||<includeonly> * {{red|'''Important – Please Read! {{maroon|This template should {{em|not}} be applied without parameters by bot nor by any automated or semi-automated process. It should {{em|not}} be used without parameters {{em|unless you want to learn how to categorize redirects}}. For editors who want to learn how to categorize redirects, this template is a {{em|learning tool}}. {{em|Only}} those editors who intend to return to the redirect to learn which rcats to use should apply this template without parameters, or with an empty first parameter!}}'''}}</includeonly> * '''Manifold sort''': If help is needed to determine appropriate categories, then this redirect populates '''{{Cat|Miscellaneous redirects}}'''. Monitors of that category will check this redirect and add or remove [[WP:RCAT|rcat]]s as needed.{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}} | false |{{{category|<includeonly>[[Category:Miscellaneous redirects]]</includeonly>}}}}} }} {{#if: {{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1|}}}}} ''<small>When appropriate, [[Wikipedia:Protection policy|protection levels]] are automatically sensed, described and categorized.</small>'' }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> just burned fokky70 and fokky100 airplanes engines programs. This is my laws. Pyae Phyo Aung B3 5nn8jpi0rel4en91uahjtqez4o8ohng 1038744 1038699 2026-06-16T04:04:24Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[User talk:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 732746 wikitext text/x-wiki {{Mbox | name = Redirect category shell | type = move | image = none | style = margin-top: 1.1em; border: solid 1px darkblue; border-left-width: 0.5em; | textstyle = padding-top: 0.9em; padding-bottom: 0.9em; | text = [[File:Symbol redirect arrow with gradient.svg|25px|link=]] '''ဤစာမျက်နှာသည် [[WP:R|ပြန်ညွှန်း]] တစ်ခုဖြစ်သည်။'''{{#if:{{{h|}}} |:: ''{{{h}}}'' }}<!-- Automatically detect protected redirects: --><includeonly>{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:move}} |sysop|templateeditor|extendedconfirmed={{pp-move|small=yes}} }}{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:edit}} |sysop={{R protected|embed=yes}} |templateeditor={{pp-protected|small=yes}}{{R template protected|embed=yes}} |extendedconfirmed={{pp-protected|small=yes}}{{R extended-protected|embed=yes}} |autoconfirmed={{pp-protected|small=yes}}{{R semi-protected|embed=yes}} | <!--Not protected, or only semi-move-protected--> }}</includeonly>{{#if: {{{1|}}}||<includeonly> * {{red|'''Important – Please Read! {{maroon|This template should {{em|not}} be applied without parameters by bot nor by any automated or semi-automated process. It should {{em|not}} be used without parameters {{em|unless you want to learn how to categorize redirects}}. For editors who want to learn how to categorize redirects, this template is a {{em|learning tool}}. {{em|Only}} those editors who intend to return to the redirect to learn which rcats to use should apply this template without parameters, or with an empty first parameter!}}'''}}</includeonly> * '''Manifold sort''': If help is needed to determine appropriate categories, then this redirect populates '''{{Cat|Miscellaneous redirects}}'''. Monitors of that category will check this redirect and add or remove [[WP:RCAT|rcat]]s as needed.{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}} | false |{{{category|<includeonly>[[Category:Miscellaneous redirects]]</includeonly>}}}}} }} {{#if: {{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1|}}}}} ''<small>When appropriate, [[Wikipedia:Protection policy|protection levels]] are automatically sensed, described and categorized.</small>'' }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 9q7jovvfe801bczng5ytvq6tywx66at 1038746 1038744 2026-06-16T04:04:33Z Ninjastrikers 22896 "[[တမ်းပလိတ်:Redirect category shell]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည် ([ပြင်ဆင်ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ) [ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ)) 732746 wikitext text/x-wiki {{Mbox | name = Redirect category shell | type = move | image = none | style = margin-top: 1.1em; border: solid 1px darkblue; border-left-width: 0.5em; | textstyle = padding-top: 0.9em; padding-bottom: 0.9em; | text = [[File:Symbol redirect arrow with gradient.svg|25px|link=]] '''ဤစာမျက်နှာသည် [[WP:R|ပြန်ညွှန်း]] တစ်ခုဖြစ်သည်။'''{{#if:{{{h|}}} |:: ''{{{h}}}'' }}<!-- Automatically detect protected redirects: --><includeonly>{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:move}} |sysop|templateeditor|extendedconfirmed={{pp-move|small=yes}} }}{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:edit}} |sysop={{R protected|embed=yes}} |templateeditor={{pp-protected|small=yes}}{{R template protected|embed=yes}} |extendedconfirmed={{pp-protected|small=yes}}{{R extended-protected|embed=yes}} |autoconfirmed={{pp-protected|small=yes}}{{R semi-protected|embed=yes}} | <!--Not protected, or only semi-move-protected--> }}</includeonly>{{#if: {{{1|}}}||<includeonly> * {{red|'''Important – Please Read! {{maroon|This template should {{em|not}} be applied without parameters by bot nor by any automated or semi-automated process. It should {{em|not}} be used without parameters {{em|unless you want to learn how to categorize redirects}}. For editors who want to learn how to categorize redirects, this template is a {{em|learning tool}}. {{em|Only}} those editors who intend to return to the redirect to learn which rcats to use should apply this template without parameters, or with an empty first parameter!}}'''}}</includeonly> * '''Manifold sort''': If help is needed to determine appropriate categories, then this redirect populates '''{{Cat|Miscellaneous redirects}}'''. Monitors of that category will check this redirect and add or remove [[WP:RCAT|rcat]]s as needed.{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}} | false |{{{category|<includeonly>[[Category:Miscellaneous redirects]]</includeonly>}}}}} }} {{#if: {{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1|}}}}} ''<small>When appropriate, [[Wikipedia:Protection policy|protection levels]] are automatically sensed, described and categorized.</small>'' }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 9q7jovvfe801bczng5ytvq6tywx66at 1 197256 1038736 947790 2026-06-16T03:40:43Z Chenzeyan29 141880 [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 641481 wikitext text/x-wiki အင်္ကျီတို ၊ အင်္ကျီရှည် လက်တို ၊ လက်ရှည် ဘယ်ကြောင့်ခေါ်သလဲ {{unsigned2|13:53, 30 December 2020|QXQ215}} ဟတ်ကာ Hakka တရုတ်ဂျူး လို့ ခေါ်တယ် {{unsigned2|17:51, 30 December 2020|QXQ215}} == ဟတ်ကာ == The Jews of Asia The term "Hakka" was not originally a designation for a certain ethnic group living in a particular area. When the term "Hakka" first appeared in household registries during the Song Dynasty, it was used to indicate "guests" who had left their homelands to settle down in other parts of the country, in contrast to residents originally from the area. Although evidence is sketchy, the Hakkas are thought to originate from the lands bordering the Huang River (Yellow River) or Shanxi, Henan, and Hubei Provinces of the Northern China of today. To escape calamity, they would later flee southward traveling through many lands. They eventually settled down in the Jiangxi, Fujian, and Guangdong Provinces. Referred to by locals as "Hakka" or "guests", the Hakkas appeared on the world stage for the first time. The Hakkas took to the road in five separate major migrations. The nickname "Jews of Asia" intimates these mass migrations and their pioneering spirit. The Hakka Migrations According to research by Luo Xiang Lin, five mass movements of Hakka took place as they trekked south from their original place of residence in the Central Plains in the Huang (Yellow) River Basin. The first Hakka displacement took place when China was in tumult as it was under attack by five tribes during the time of Qin Shi Huang. The capital at Luoyang was removed to Nanjing and large numbers of people, including aristocrats, the general populace, and the ancestors of the Hakka, fled south to escape catastrophe. The second Hakka migration occurred at the end of the Tang and the beginning of the Song Dynasties. The major reason for the displacement was the , which drove the predecessors of the Hakkas to southern Anhui, southwestern Jiangxi, southern and western Fujian, and the border area of Guangdong. The third Hakka migration came to pass around the end of the Northern Song and the beginning of the Ming Dynasties. The Mongolians took control of the Central Plains and the Royal Song Household fled south. The Hakkas that had previously settled down in southern Jiangxi and southern Fujian escorted the Song royal household as it fled to eastern and northern Guangdong Province. They fought bravely and many died courageously in battles with the Mongolian armies. The fourth Hakka migration took place around the end of the Ming Dynasty up until the time of the Qianjia Reign at the beginning of the Qing Dynasty and was a result of factors including the swelling population and the Manchurian armies sweeping southward. They migrated from southern and northern Guangdong and southwestern Jiangxi to the central and coastal regions of Guangdong, as well as Sichuan, Guangxi, Hunan, and Taiwan. Smaller numbers headed to southern Guizhou and the . The fifth mass exodus occurred after the Qianjia Reign of the Qing Dynasty and was triggered by local skirmishes and the Taiping Rebellion. Hakkas left Xinxing and Taishan in central Guangdong for the prefectures of Gao, Lei, Qin, and Lian in Guangxi Province. Some fled as far away as Hainan Island. [[အသုံးပြုသူ:QXQ215|QXQ215]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:QXQ215|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၂၊ ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) == Chinese Son of God == Hong Xiu Quan --- Jesus' younger--- and Chinese ---- brother. Or so he claimed. Hong Xiuquan believed he was the younger brother of Christ sent to earth with his demon-quelling sword to restore Christianity to China. Hong Xiuquan's understanding of Christianity went beyond that of the missionaries in Canton. He believed that Christianity had originally been a Chinese doctrine and his mission in life was now to restore Christianity to China. On this matter he wrote, "Father had ordained the heavenly kingdom to be in China. Once, China was originally the home of the Heavenly Kingdom, and it is therefore also the home of Father. Before Father descended to the earth, China belonged to Father, and yet the barbarian devils stole into Father's Heavenly Kingdom. This is the reason Father decreed that I should come to destroy them. It was not the Europeans but the Manchus who, according to Hong, were the latest wave of invaders aiming to keep Chinese from understanding that Christianity was their real religion. And indeed, the Manchus were not just invaders. They were devils. And once they were exterminated, an age of great peace, an age of Taiping, would arrive, uniting the world in universal harmony and brotherhood. This was Hong Xiuquan's vision. But thanks to the messianic zeal of Hong Xiuquan, who eventually proclaimed himself to be the Tianwang, the Heavenly King. By 1854 he had captured Nanjing, the southern capital, which they renamed Tianjing, the Heavenly Capital. And when Nanjing fell, the Manchu population of that city, some 40,000, were systematically rounded up and killed, by burning, stabbing, or drowning. This was Hong Xiuquan's way of showing that the devils would and could be driven from China. Meanwhile, he set himself up in the old Ming palace grounds, from which he ruled his Heavenly Kingdom for the next 11 years. With half borrowed, half created, prayers and hymns and rituals, he presided over the brotherhood and sisterhood of man, and over the slaughter millions. {{unsigned2|12:04, 20 January 2021|QXQ215}} sp13huhhujdsii191qd3vgjnyf0z612 0 205439 1038717 809146 2026-06-15T22:45:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038717 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ကျော်တင့်ဆွေ၊ ဦး}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ကျော်တင် | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = |order = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]ဝန်ကြီး |term_start = ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ |term_end = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |predecessor = ရာထူးစတင် |successor = [[ကိုကိုလှိုင်|ဦးကိုကိုလှိုင်]] |deputy = ဦးဟောက်ဒိုဆွမ်း {{small| (၂၀၂၀-၂၀၂၁)}} |order1= [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start1 = ၂၀၁၆ |term_end1 = ၂၀၁၇ |predecessor1 = [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] |successor1 = ဦးကျော်မျိုးထွဋ် |minister1= [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |order2= ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start2 = ၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၁ |term_end2 = ၂၀၁၃ |predecessor2 = ဦးအေး |successor2 = ဦးဟောက်ဒိုဆွမ်း |minister2= [[ဝဏ္ဏမောင်လွင်|ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်]] | image = U Kyaw Tin.jpg | image_size = 200 | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1955|10|31}} | birth_place = [[ဝန်းသိုမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | residence = | nationality = မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = *[[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] *Dresden University of Technology | party = | occupation = | employer = | organization = | home_town = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> <!--Military service--> | nickname = | allegiance = | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} '''ဦးကျော်တင်'''သည် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ လက်အောက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သေးသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၅၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃၁ရက်နေ့တွင် ဝန်းသိုမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။[[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ သင်္ချာဘာသာဖြင့် မာစတာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ Dresden University of Technologyမှ environmental management ဖြင့် ဒီပလိုမာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ == အလုပ်အကိုင် == === နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဘဝ === ဦးကျော်တင်သည် နိုင်ငံခြားရေးလောကတွင် နှစ်၃၀ကျော်ကြာအောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ဦးကျော်တင်သည် ၁၉၈၃ခုနှစ်မှ ၁၉၈၄ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများဌာနခွဲ၏ ဒုတိယလက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၁၉၈၄ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆ခုနှစ်အထိ နယူးယောက် ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာသံရုံး၌ တတိယအတွင်းဝန်၊ ၁၉၈၆ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ခုနှစ်အထိ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာန]] ဒုတိယလက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး၊၁၉၈၇မှ ၁၉၉၁အထိ ဘန်ကောက်သံရုံးတွင် ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ ၁၉၉၁မှ ၁၉၉၄အထိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာန အဖွဲ့(၁)၏ ခေါင်းဆောင်၊ ၁၉၉၄မှ ၁၉၉၇အထိ ဂျီနီဗာ ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာသံရုံး၌ ဒုတိယအတွင်းဝန် ပထမအတွင်းဝန်တာဝန်များ၊ ၁၉၉၇မှ ၁၉၉၉အထိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ၁၉၉၉မှ ၂၀၀၁အထိ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ၂၀၀၁မှ ၂၀၀၃အထိ ဂျာကာတာသံရုံး ဒုတိယကောင်စစ်ဝန်၊၂၀၀၃မှ ၂၀၀၅အထိ နယူးယောက် ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာသံရုံး၏ ကောင်စစ်ဝန် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့ရှိ နိုင်ငံခြားရေးရုံးတွင် နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန အာရှတောင်နှင့်အနောက်ဌာနခွဲတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ၂၀၀၇ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံ​ရေးရာဦးစီးဌာန၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူချုပ်၊၂၀၀၈ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ခုနှစ်အထိ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လမှစ၍ ၂၀၁၃အထိ ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၁၃ခုနှစ်တ့င် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် နယူးယောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.cfob.org/new-burmese-ambassador-to-canada-a-messenger-for-new-regime-in-burma/|title=New Burmese Ambassador to Canada: a messenger for new regime in Burma?|last=|date=|work=|language=|accessdate=|archivedate=11 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210511142352/http://www.cfob.org/new-burmese-ambassador-to-canada-a-messenger-for-new-regime-in-burma/}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.un.org/press/en/2012/bio4416.doc.htm|title=New Permanent Representative of Myanmar Presents Credentials|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref> === ဝန်ကြီးဘဝ === [[File:Secretary Tillerson Participates in the 7th East Asia Summit Foreign Ministers' Meeting (36286480281).jpg|thumb|၂၀၁၇ အရှေ့အာရှနိုင်ငံများ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်စားတက်ရောက်ခဲ့စဉ်]] ၂၀၁၆ခုနှစ် [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|အစိုးရအသစ်]]တက်လာချိန်တွင် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ဝန်ကြီးဖြစ်သူ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]သည် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]ရာထူးကိုပါ ရယူခဲ့သဖြင့် အချို့သော နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအစည်းအဝေးများကို တက်ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite web|url=https://www-irrawaddy-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.irrawaddy.com/news/burma/daw-aung-san-suu-kyi-skip-washington-summit-se-asia-foreign-ministers.html/amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16259708215444&amp_ct=1625971145228&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irrawaddy.com%2Fnews%2Fburma%2Fdaw-aung-san-suu-kyi-skip-washington-summit-se-asia-foreign-ministers.html|title=Daw Aung San Suu Kyi to Skip Washington Summit of SE Asia Foreign Ministers|access-date=11 July 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711024444/https://www-irrawaddy-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.irrawaddy.com/news/burma/daw-aung-san-suu-kyi-skip-washington-summit-se-asia-foreign-ministers.html/amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16259708215444&amp_ct=1625971145228&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.irrawaddy.com%2Fnews%2Fburma%2Fdaw-aung-san-suu-kyi-skip-washington-summit-se-asia-foreign-ministers.html}}</ref>ထို့ကြောင့် ဒုဝန်ကြီး ဦးကျော်တင်မှ ကိုယ်စားတက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဝန်ထမ်းများဖြင့်ပင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖွဲ့စည်းကာ ဦးကျော်တင်ကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://elevenmyanmar.com/politics/21520|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမည်|last=|date=|work=|language=Burmese|accessdate=|archive-date=15 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515031805/https://elevenmyanmar.com/politics/21520|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/news/2017/11/24/id-12837|title=Two Ministers Approved|accessdate=2 September 2021|archivedate=16 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516004604/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fnews%2F2017%2F11%2F24%2Fid-12837}}</ref>ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတကာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးပွဲများသို့ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး]]အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီးတွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]မှ ၎င်း၏နေရာကို [[ကိုကိုလှိုင်|ဦးကိုကိုလှိုင်]]ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၅|}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] shhyb1qtvhobwy4u0jwpiyjah9zfmrz 0 205448 1038754 1036817 2026-06-16T04:34:11Z CommonsDelinker 115 Replacing Flag_of_Italy_(1860).svg with [[File:Flag_of_the_Royal_Italian_Army.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · As also indicated in the description, 1038754 wikitext text/x-wiki [[File:Codex Manesse Johann von Brabant.jpg|thumb|upright|A knight (Jan I van Brabant) flying a heraldic flag in battle, in addition to the heraldic device displayed on his shield (Codex Manesse, ca. 1304)]] '''စစ်ဖက်သုံးအလံ''' သို့မဟုတ် တိုက်ပွဲသုံးအလံ ({{lang-en|war flag}}၊ ''military flag''၊ ''battle flag'' သို့မဟုတ် ''standard''<ref>"standard" Oxford English Dictionary (Online ed.). Oxford University Press</ref>) သည် စစ်တပ်များမှမြေပြင်၌ အသုံးပြုလွှင့်ထူထားသော [[နိုင်ငံတော်အလံ]]ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေပြင်၌အသုံးပြုလျှင် ထိုအလံကို ရေတပ်သုံးသင်္ဘောအလံ (naval ensign) ဟုခေါ်သည်။ စစ်ဖက်သုံးအလံကို သီးသန့်ရေးဆွဲပြီး အသုံးပြုလွှင့်ထူသည့် နိုင်ငံများမှာ အနည်းငယ်သာရှိသည်။ == စစ်ဖက်သုံးအလံများ == === တပ်မတော်အလံများ=== <gallery> File:Flag of Bolivia (military) (2).svg|ဘိုလစ်ဗီးယား File:War Flag of Brunei.svg|ဘရူနိုင်း File:Flag of the Khmer Republic.svg|ကမ္ဘောဒီးယား File:Canadian Forces Flag.svg|ကနေဒါ File:People's Liberation Army Flag of the People's Republic of China.svg|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ File:Georgia. Main Military flag.svg|ဂျော်ဂျီယာ File:Flag of JSDF.svg|ဂျပန် File:Moldovan Armed Forces Flag (svg).svg|မောလ်ဒိုဗာ (<small>တရားဝင်မဟုတ်</small>) File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] File:Military flag of Portugal.svg|ပေါ်တူဂီ File:Banner of the Armed Forces of the Russian Federation (obverse).svg|ရုရှား File:chief_of_General_Staff_flag_of_the_Saudi_Armed_Forces.svg|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား {{FIAV|sinister}} File:Flag of the Serbian Armed Forces (reverse).svg|ဆားဘီးယား File:Sri Lankan Army Flag.svg|သီရိလင်္ကာ File:Ensign of the Ukrainian Armed Forces.svg|ယူကရိန်း File:Flag of Viet Nam Peoples Army.svg|ဗီယက်နမ် </gallery> === ကြည်းတပ် === {{gallery|width=120|height=120|noborder=yes|whitebg=no |File:Flag of the Bangladesh Army.svg|{{center|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်}} |File:War flag of Bulgaria.svg|{{center|ဘူဂေးရီးယား}} |File:Ground Force Flag of the People's Republic of China.svg|{{center|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ}} |File:Republic of China Army Flag.svg|{{center|တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ}} |File:Army Flag of Georgia.svg|{{center|ဂျော်ဂျီယာ}} |File:War Flag of Hungary.svg|{{center|ဟန်ဂေရီ}} |File:Flag of Indian Army.svg|{{center|အိန္ဒိယ}} |File:Flag of the Malaysian Army.svg|{{center|မလေးရှား}} |File:Army Flag of Myanmar.svg|{{center|[[တပ်မတော် (ကြည်း)|‌မြန်မာ့ကြည်းတပ်]]}} |File:Flag of the Pakistani Army.svg|{{center|ပါကစ္စတန်}} |File:Flag of the Polish Land Forces.svg|{{center|ပိုလန်}} |File:Flag of the Russian Ground Forces.svg|{{center|ရုရှား}} |File:Flag of the Royal Saudi Land Forces.png|{{center|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား {{FIAV|sinister}}}} |File:Flag of the Army of the Republic of Korea.svg|{{center|တောင်ကိုရီးယား}} |File:Royal Thai Army Flag.svg|{{center|ထိုင်းဘုရင့်ကြည်းတပ်}} |File:Regment flag of 39th Mechanized Infantry Brigade.svg|{{center|တူရကီ}} |File:Ensign of the Ukrainian Ground Forces.svg|{{center|ယူကရိန်း}} |File:BritishArmyFlag2.svg|{{Center|ဗြိတိသျှကြည်းတပ်}} |File:Flag of the United States Army.svg|{{Center|အမေရိကန်စစ်တပ်}} }} === ရေတပ်သုံးအလံ === {{gallery|width=120|height=120|noborder=yes|whitebg=no |File:Naval Ensign of Bangladesh.svg|{{center|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်}} |File:Naval Ensign of Finland.svg|{{center|ဖင်လန်}} |File:Naval Ensign of Myanmar.svg|{{center|[[တပ်မတော် (ရေ)|မြန်မာ့ရေတပ်]]}} |File:State flag of Peru.svg|{{center|ပီရူး}} |File:Naval Bases Flag of the Royal Saudi Navy.svg|{{center|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား {{FIAV|sinister}}}} |File:Naval Ensign of Singapore.svg|{{center|စင်ကာပူ}} |File:Naval Ensign of Sweden.svg|{{center|ဆွီဒင်}} |File:Naval Ensign of Ukraine.svg|{{center|ယူကရိန်း}} }} ===အခြားအလံများ=== {{gallery|width=120|height=120|noborder=yes|whitebg=no |File:Flag of Denmark (state).svg|{{center|ဒိန်းမတ်၏ အစိုးရသုံးနှင့် စစ်ဖက်သုံးအလံ {{FIAV|011010}}}} |File:Civil Ensign of El Salvador.svg|{{center|အဲလ်ဆာဗေဒို၏ အစိုးရသုံးနှင့် စစ်ဖက်သုံးအလံ {{FIAV|011010}}}} |File:Flag of Germany (state).svg|{{center|ဂျာမနီ၏အစိုးရသုံးနှင့် စစ်ဖက်သုံးအလံ {{FIAV|011010}}}} |File:Flag of Iceland (state).svg|{{center|အိုက်စလန်၏အစိုးရသုံးနှင့် ရေတပ်သုံးအလံ {{FIAV|011011}}}} |File:Flag of Norway, state.svg|{{center|နော်ဝေး၏ အစိုးရသုံးနှင့် စစ်ဖက်သုံးအလံ {{FIAV|011011}}}} |File:War Flag of the Philippines.svg|{{center|ဖိလစ်ပိုင် {{small|(နိုင်ငံတော်အလံနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသည်ကို သတိပြုပါ)}} {{FIAV|111111}}}} |File:Hellenic Army War Flag.svg|{{center|Hellenic Army}} |File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|{{center|[[တပ်မတော် (လေ)|မြန်မာ့လေတပ်]]}} |File:Ensign of the Ukrainian Air Force.svg|{{center|ယူကရိန်းလေတပ်}} |File:Flag of Venezuela (state).svg|{{center|ဗင်နီဇွဲလား၏ အစိုးရသုံးနှင့် စစ်ဖက်သုံးအလံ {{FIAV|011011}}}} |File:Flag of Austria (state, variant 2).svg|{{center|ဩစတြီးယား၏ အစိုးရသုံးနှင့် စစ်ဖက်သုံးအလံ}} }} == အလံဟောင်းများ == {{gallery|width=120|height=120|noborder=yes|whitebg=no |File:First flag of Bangladesh.png|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအလံ |File:Flag of the Ukrainian Insurgent Army.svg|{{Center|ယူကရိန်းသူပုန်စစ်တပ်အလံ}} |File:Eureka Flag.svg|ယူရီကာ (Eureka) အလံ |File:Battle flag of the Confederate States of America (1-1).svg|{{center|[[အမေရိကန်ကွန်ဖက်ဒရိတ်ပြည်နယ်များ]]၏ တိုက်ပွဲသုံးအလံ (၁၈၆၁–၆၅)}} |File:Flag of New Spain.svg|{{center|စပိန်၏ "Cross of Burgundy" အလံ(၁၅၀၆–၁၈၄၃)}} |File:War flag of the Imperial Japanese Army.svg|{{center|ဂျပန်အင်ပါယာကြည်းတပ်}} |File:Flag of the Congo Army (1970-1992).svg|{{center|ကွန်ဂို (၁၉၇၀–၉၁)}} |File:Gadsden flag.svg|{{center|Gadsden flag (၁၇၇၅–၈၃)}} |File:Arklowflag.svg|{{center|United Irishmen}} |File:Flag of NVA (East Germany).svg|{{center|အရှေ့ဂျာမနီ (၁၉၆၀–၁၉၉၀)}} |File:War Ensign of Germany 1938-1945.svg|{{center|နာဇီဂျာမနီ}} {{small|(ဥရောပ၌ထိုအလံလွှင့်ထူခြင်းကိုတားမြစ်ထားသည်)}} |File:War flag of the Italian Social Republic.svg|{{center|အီတလီဆိုရှယ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၄၃–၄၅)}} |File:War Ensign of Prussia (1816).svg|{{center|ပရပ်ရှား (၁၈၁၆)}} |File:War Ensign of Germany 1903-1918.svg|{{center|ဂျမန်အင်ပါယာ (၁၉၀၃–၁၉၁၉)}} |File:Military flag of the Roman Republic (19th century).svg|{{center|ရောမသမ္မတနိုင်ငံ (၁၈၄၉)}} |File:Red Army flag (Fictitious).svg|{{center|ဆိုဗီယက်၏ "Red Army" အလံ (တရားဝင်မဟုတ်)}} |File:Naval Ensign of the Soviet Union.svg|{{center|ဆိုဗီယက်ရေတပ်}} |File:State Flag of Thailand (1916).svg|{{center|ထိုင်းကြည်းတပ် (၁၈၉၂–၁၉၃၆}} |File:Siamese Army Flag of King Rama V (Chudhadhujdhippatai).svg|{{center|ထိုင်းကြည်းတပ်၏ ဟောစစ်ပွဲ (Haw wars) ၌ အသုံးပြု‌ခဲ့‌ သောအလံ (၁၈၈၅–၁၈၉၀)}} |File:Mughals war Flag.gif|{{center |အိန္ဒိယ၏ မုဂဲလ် အင်ပါယာ (Mughal) (၁၉၂၆-၁၈၅၇)<ref>{{Cite web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/in-ehist.html|title=India before British Rule|website=www.crwflags.com}}</ref>}} |File:US Cav 35.svg|{{center|အမေရိကန်မြင်းတပ်}} |File:US Naval Jack 48 stars.svg|{{Center|အမေရိကန်ရေတပ် (၁၉၁၂–၅၉)}} |File:Flag of the Royal Italian Army.svg|{{center|အီတလီီဘုရင့်ကြည်းတပ်}} |File:War ensign of the First Slovak Republic.svg|{{center|နာဇီဂျာမနီလက်အောက်ခံ ဆလိုဗက်သမ္မတနိုင်ငံ}} |File:War flag of Croatia (1941–1945).svg|{{center|နာဇီဂျာမနီလက်အောက်ခံ ခရိုအေးရှား}} |File:War Flag of Hungary (1939-1945, size III and V).svg|{{center|ဟန်ဂေရီ (၁၉၃၉–၄၅)}} }} ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== * Wise, Terence (1978) ''Military flags of the world, in color''. New York: Arco Publishing. 184p. {{ISBN|0668044721}}. War flags of 1618–1900. [[ကဏ္ဍ: အလံအမျိုးအစားများ]] [[ကဏ္ဍ: စစ်ဖက်သုံးအလံများ]] hs5qnlwz3r55wqiuxr3t4h9jlpj521r 0 207922 1038818 771229 2026-06-16T09:54:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038818 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = ဖေဖေနဲ့လည်လည်သွားမယ် | alt_name = Dad! Where Are You Going? | image = Dad Where Are We Going.jpg | caption = Promotional poster for the first season | genre = [[:en:Variety show|ရသစုံရှိုး]] | country = ​တောင်ကိုရီးယား | language = ကိုရီးယား | num_seasons = 2 | num_episodes = 102 | director = | opentheme = | endtheme = | producer = | runtime = 75–95 minutes | channel = [[:en:Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] | first_aired = {{start date|2013|1|6}} | last_aired = {{end date|2015|1|18}} | preceded_by = | followed_by = | related = ''[[:en:Sunday Night (South Korean TV series)|Sunday Night]]'' | website = http://www.imbc.com/broad/tv/ent/sundaynight/go_father/where/ | production_website = }} '''''ဖေဖေနဲ့လည်လည်သွားမယ်''''' ({{lang-en|Dad! Where are you going?}}; [[ဟန်းဂု]]: 아빠! 어디가?) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ MBC ရုပ်သံလိုင်းက ၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၅ အထိ အတွဲနှစ်တွဲဖြင့် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည့် လက်တွေ့ဘဝ ရုပ်သံအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် ဖခင်ငါးယောက်နှင့် ၎င်းတို့၏ သားသမီးများက ကျေးလက်ဒေသသို့ သွားရောက်ပြီး မစ်ရှင်များ ပြီးအောင် ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ရက်နေ့တွင် တနင်္ဂနွေည အစီအစဉ်အဖြစ် စတင်ပြသခဲ့သည်။ မူရင်းအဖွဲ့ဝင်များမှာ သတင်းတင်ဆက်သူ ဂင်မ်ဆောင်းဂျူ၊ သရုပ်ဆောင် လီဂျုံးဟျော့၊ ဘောလုံးကစားသမားဟောင်း ဆုန်းဂျုံးဂု၊ သရုပ်ဆောင် ဆောင်ဒုံးအီးလ်၊ [[:en:Vibe (band)|Vibe]] မှ အဆိုတော် ယွန်းမင်းဆူတို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ကလေးငယ်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Variety Roulette: Dad! Where Are We Going?|url=http://www.dramabeans.com/2013/04/variety-roulette-dad-where-are-we-going/|work=Dramabeans|accessdate=April 10, 2014|date=April 14, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Kwon|first=Mee-yoo|title=Discomfort about kids on television|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/06/201_130379.html|work=[[:en:The Korea Times|The Korea Times]]|accessdate=April 10, 2014|date=February 12, 2013}}</ref> လီဂျုံးဟျော့နှင့် ဆုန်းဂျုံးဂုတို့မှာ အတွဲတစ်ပြီးသည့်နောက် ထွက်ခွာသွားကြသည်။ အတွဲနှစ်တွင် ဘောလုံးကစားသမားဟောင်း အန်းဂျောင်ဟွမ်း၊ ရက်ပါ ဂင်မ်ဂျင်းဖြို၊ သရုပ်ဆောင် လျူဂျင်းတို့ ပါဝင်လာကြသည်။<ref>{{cite web|last=Lee|first=Sun-min|title=''Where You Going'' gets new direction|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2979662|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=April 10, 2014|date=October 31, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Yoon|first=Ha-youn|title=''Dad, Where Are We Going?'' season 2 to kick off with new members|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140120000790|work=The Korea Herald|accessdate=April 10, 2014|date=January 20, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Kim|first=Hee-eun|title=Sochi stars to appear on ''Dad, Where Are You Going''|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2985818|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=April 10, 2014|date=March 5, 2014}}</ref>မကြာမီပင် ဂင်မ်ဂျင်းဖြို နုတ်ထွက်သွားပြီး သရုပ်ဆောင် ဂျောင်ဝွန်းအင်က အစားထိုး ပါဝင်လာသည်။<ref name=jung /> နှစ်နှစ်တာ ထုတ်လွှင့်ပြီးသည့်နောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် ရပ်နားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=1420689637831550019 |accessdate=January 21, 2015 |author=Lee Hyeon-yeong |website=TV Daily |date=January 8, 2015 |title='아빠 어디가' 후속 '애니멀즈', 무도 PD와 다큐 PD의 만남 "서장훈·유리 출연 확정" |language=Korean |archivedate=12 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190812192638/http://tvdaily.asiae.co.kr/read.php3?aid=1420689637831550019 }}</ref> တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း အလွန်လူကြိုက်များသည်ဖြစ်ရာ [[:en:Hunan Television|ဟူနန်ရုပ်သံလိုင်း]]က ''[[:en:Where Are We Going, Dad? (TV series)|Where Are We Going, Dad?]]'' အမည်ဖြင့် တရုတ်ဗားရှင်းကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ရက်တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last1=Shin|first1=Kyun-jin|first2=Sung-hee|last2=Yang|title=Hallyu booming again in China, bigger than ever|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2986309|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=April 10, 2014|date=March 14, 2014|archive-date=28 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528230918/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|url-status=dead}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် 5 Plus ရုပ်သံလိုင်းက ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်များ၌ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ==အဖွဲ့ဝင်များ== ===Season 1=== {| class="wikitable" |- ! Father !! Child |- |align="center" | [[:en:Kim Sung-joo (presenter)|Kim Sung-joo]] |align="center" | Kim Min-gook (son) |- |align="center" | [[:en:Lee Jong-hyuk|Lee Jong-hyuk]] |align="center" | Lee Jun-soo (son) |- |align="center" | [[:en:Song Chong-gug|Song Chong-gug]] |align="center" | Song Ji-a (daughter) |- |align="center" | [[:en:Sung Dong-il|Sung Dong-il]] |align="center" | Sung Jun (son) |- |align="center" | [[:en:Yoon Min-soo|Yoon Min-soo]] |align="center" | Yoon Hoo (son)<ref>{{cite web|last=Lee|first=Sun-min|title=Child star is attacked online|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2972916|work=[[:en:Korea JoongAng Daily|Korea JoongAng Daily]]|accessdate=April 10, 2014|date=June 12, 2013}}</ref> |- |} ===Season 2=== {| class="wikitable" |- ! Father !! Child |- |align="center" | [[:en:Kim Sung-joo (presenter)|Kim Sung-joo]] |align="center" | Kim Min-yul (son) |- |align="center" | [[:en:Sung Dong-il|Sung Dong-il]] |align="center" | Sung Bin (daughter) |- |align="center" | [[:en:Vibe (band)|Yoon Min-soo]] |align="center" | Yoon Hoo (son) |- |align="center" | [[:en:Ahn Jung-hwan|Ahn Jung-hwan]] |align="center" | Ahn Ri-hwan (son) |- |align="center" | [[:en:Ryu Jin|Ryu Jin]] |align="center" | Im Chan-hyung (son) |- |align="center" | [[:en:Kim Jin-pyo|Kim Jin-pyo]] |align="center" | Kim Gyu-won (daughter) Left mid-season and replaced by Jung Woong-in and daughter. |- |align="center" | [[:en:Jung Woong-in|Jung Woong-in]]<ref name=jung>{{cite web|last=Jin|first=Eun-soo|title=Jung to finally join reality travel show|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2987659|work=[[:en:Korea JoongAng Daily|Korea JoongAng Daily]]|accessdate=April 10, 2014|date=April 10, 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Lee|first=Sun-min|title=Jung rejects ''Dad, Where Are You Going'' offer|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2982586|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=April 10, 2014|date=December 27, 2013}}</ref> |align="center" | Jung Se-yoon (daughter) |- |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {|class="wikitable" !Year !Award !Category !Result |- |2013 |[[:en:49th Baeksang Arts Awards|49th Baeksang Arts Awards]]<ref>{{cite web|title=49th Baeksang Arts Awards » Dramabeans Korean drama recaps|url=http://www.dramabeans.com/2013/05/49th-baeksang-arts-awards/|website=Dramabeans|accessdate=1 September 2017|date=9 May 2013}}</ref> |Best Entertainment Program |{{won}} |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{official website|http://www.imbc.com/broad/tv/ent/sundaynight/go_father/where/}} {{in lang|ko}} [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား ရသစုံရုပ်သံအစီအစဉ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး]] asmj8ha9e2r1y0iai6w7chy4w5kc8a7 0 217258 1038782 1025029 2026-06-16T07:11:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038782 wikitext text/x-wiki {{About|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|အခြားနိုင်ငံများ|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး}} {{Infobox official post |post = နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |body = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် |flag = |flagsize = 130 |flagcaption = |insignia = MOFA.png |insigniasize = 120 |insigniacaption = အမှတ်တံဆိပ် |image = |incumbent = [[တင်မောင်ဆွေ]] |incumbentsince =၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |department = နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |style = |member_of = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၊ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |reports_to = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |seat = ရုံးအမှတ် (၉)၊ [[နေပြည်တော်]] |appointer = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |appointer_qualified = ([[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]]၏ သ​ဘောတူညီချက်ဖြင့်) |termlength = ပုံမှန် (၅)နှစ် |constituting_instrument = |precursor = |formation = {{start date and age|1947|3|17}} |first = ဗိုလ်ချုပ်[[အောင်ဆန်း]] |succession = |deputy = [[နိုင်မင်းကျော်]]၊[[ကိုကိုကျော်]] |salary =၃,၀၀၀,၀၀၀<ref name="salary">{{cite web |title=သမ္မတ လစာ သိန်း ၅၀ မှာ နည်းသည်ဟု ဦးရွှေမန်းပြော|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/12/31/69249.html}}</ref> |website = {{URL|www.mofa.gov.mm}} }} '''နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများနှင့် သံတမန်ကိစ္စရပ်များကို ကိုင်တွယ်သည့် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ အကြီးအမှူး ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ တရားဝင်အားဖြင့် '''နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး''' ({{lang-en|Union Minister for the Ministry of Foreign Affairs}}) ဟုအသုံးပြုသည်။[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]အတွင်း ထိပ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိကာ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသောရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ကိုလိုနီခေတ်က တိုင်းပြည်၏ နိုင်ငံခြားရေးရာများကို မြန်မာနိုင်ငံ၏သဘောအလျောက် စီမံခွင့်ရပြီး နိုင်ငံခြားရေးရာဌာန စတင်တည်ထောင်သည့်နေ့ကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိုစဉ်ကဌာနအကြီးအကဲ [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]ကို ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=mofa>{{cite news|url=https://myanmar.gov.mm/ministry-of-foreign-affairs|title=နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=Myanmar National Portal|accessdate=|archivedate=21 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190421020015/https://myanmar.gov.mm/ministry-of-foreign-affairs}}</ref> လက်ရှိအချိန်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး (၂၄)ဦးရှိသည်။[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]မှာ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီးနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် အရပ်သားများသာမက နိုင်ငံရေးအခြေအနေကြောင့် တပ်မတော်သားများကပါ ဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖူးသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.mofa.gov.mm/history/|title=Name of Former Foreign Ministers}}</ref> ==ဝန်ကြီးများစာရင်း== {| class="wikitable" ! colspan="7" |'''ဗြိတိသျှဘားမားခေတ်''' |- ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ပုံ ! rowspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ရာထူး ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !သက်တမ်း |- |၁။ |[[File:Aung San color portrait.jpg|100px]] |ဗိုလ်ချုပ် [[အောင်ဆန်း]] |ဝန်ကြီး |၁၇ မတ် ၁၉၄၇ |၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ |{{Age in years and days|1947|3|17|1947|7|19}} |- |၂။ |[[ဖိုင်:UNu.jpg|100px]] |ဦး [[နု၊ ဦး|နု]] |ဝန်ကြီး |၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ |၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ |{{Age in years and days|1947|7|21|1947|8|1}} |- |၃။ | |ဦးလွန်းဘော် |ဝန်ကြီး |၂ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ |၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၇ |{{Age in years and days|1947|8|2|1947|10|30}} |- |၄။ |[[File:Tin Tut.JPG|100px]] |ဦး [[တင်ထွဋ်၊ ဦး (အိုင်စီအက်စ်)|တင်ထွဋ်]] |ဝန်ကြီး |၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၇ |၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ |{{Age in years and days|1947|10|31|1948|8|16}} |- ! colspan="7" |'''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၄၈–၁၉၇၄)''' |- |၅။ | |ဦး [[ကျော်ငြိမ်း]] |ဝန်ကြီး |၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ |၃၁ မတ် ၁၉၄၉ |{{Age in years and days|1948|9|14|1949|3|31}} |- |၆။ |[[ဖိုင်:UNu.jpg|100px]] |ဦးနု |ဝန်ကြီး |၁ ဧပြီ ၁၉၄၉ |၄ ဧပြီ ၁၉၄၉ |{{Age in years and days|1949|4|1|1949|4|4}} |- |၇။ | |ဦးအေးမောင် |ဝန်ကြီး |၅ ဧပြီ ၁၉၄၉ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ |{{Age in years and days|1949|4|5|1949|12|20}} |- |၈။ | |စဝ်ခွန်ချို |ဝန်ကြီး |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ |၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၈ |{{Age in years and days|1949|12|20|1958|12|28}} |- |၉။ |[[ဖိုင်:Dr. Thein Maung, Chief Justice of Burma.JPG|100px]] |ဦး [[သိမ်းမောင် (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|သိမ်းမောင်]] |ဝန်ကြီး |၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၈ |၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ |{{Age in years and days|1958|12|29|1959|2|13}} |- |၁၀။ |[[ဖိုင်:88P14811.JPG|100px]] |ဦး [[ချန်ထွန်းအောင်]] |ဝန်ကြီး |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ |၃ ဧပြီ ၁၉၆၀ |{{Age in years and days|1959|2|27|1960|4|3}} |- |၁၁။ | |စဝ်ခွန်ချို |ဝန်ကြီး |၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ |၁ မတ် ၁၉၆၂ |{{Age in years and days|1960|4|4|1962|3|1}} |- |၁၂။ | |ဦးသီဟန် |ဝန်ကြီး |၂ မတ် ၁၉၆၂ |၁၈ ဇွန် ၁၉၆၉ |{{Age in years and days|1962|3|2|1969|6|18}} |- |၁၃။ | |ဒေါက်တာလှဟန် |ဝန်ကြီး |၄ ဩဂုတ် ၁၉၇၀ |၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ |{{Age in years and days|1970|8|4|1972|4|20}} |- |၁၄။ | |ဦးကျော်စိုး |ဝန်ကြီး |၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ |၁ မတ် ၁၉၇၄ |{{Age in years and days|1972|4|20|1974|3|1}} |- ! colspan="7" |'''ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄–၁၉၈၈)''' |- |၁၅။ | |ဦးလှဘုန်း |ဝန်ကြီး |၂ မတ် ၁၉၇၄ |၃ မတ် ၁၉၇၈ |{{Age in years and days|1974|3|2|1978|3|3}} |- |၁၆။ | |ဦးမြင့်မောင် |ဝန်ကြီး |၃ မတ် ၁၉၇၈ |၁၈ မတ် ၁၉၈၀ |{{Age in years and days|1978|3|3|1980|3|18}} |- |၁၇။ | |ဦးလေးမောင် |ဝန်ကြီး |၁၉ မတ် ၁၉၈၀ |၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁ |{{Age in years and days|1980|3|19|1981|11|9}} |- |၁၈။ | |ဦးချစ်လှိုင် |ဝန်ကြီး |၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁ |၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ |{{Age in years and days|1981|11|9|1985|11|4}} |- |၁၉။ | |ဦးရဲဂေါင် |ဝန်ကြီး |၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ |{{Age in years and days|1985|11|4|1988|9|18}} |- ! colspan="7" |'''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈–၂၀၁၁)''' |- |၂၀။ |[[ဖိုင်:Sawmaung2.jpg|100px]] |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] |ဝန်ကြီး |၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ |၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၁ |{{Age in years and days|1988|9|20|1991|9|17}} |- |၂၁။ | |ဦး [[အုန်းဂျော်]] |ဝန်ကြီး |၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၁ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |{{Age in years and days|1991|9|18|1998|11|15}} |- |၂၂။ | |ဦး [[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)|ဝင်းအောင်]] |ဝန်ကြီး |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀ Kop၄ |{{Age in years and days|1998|11|15|2004|9|17}} |- |၂၃။ |[[ဖိုင်:Nyan Win.jpg|100px]] |ဦး [[ဉာဏ်ဝင်း]] |ဝန်ကြီး |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀ Kop၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |{{Age in years and days|2004|9|18|2011|3|30}} |- ! colspan="7" |'''ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၁၁–လက်ရှိ)''' |- |၂၄။ |[[File:U Wunna Maung Lwin.jpg|100px]] |ဦး [[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{Age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |၂၅။ |[[File:Aung San Suu Kyi 2016.jpg|100px]] |ဒေါ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}} |- |၂၆။ |[[File:U Wunna Maung Lwin.jpg|100px]] |ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင် |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2021|2|1|2023|2|1}} |- |၂၇။ |[[File:Than Swe 2023.jpg|100px]] |ဦး [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|2|1|2026|4|10}} |- |၂၈။ | |ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |} ==အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး== {{Infobox official post |post = အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |body = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် |flag = |flagsize = 130 |flagcaption = |insignia = |insigniasize = 120 |insigniacaption = |image = |incumbent = လစ်လပ် |incumbentsince = ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |department = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |style = |member_of = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] |reports_to = |seat = ရုံးအမှတ် (၉)၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[နေပြည်တော်]] |appointer = |appointer_qualified = |termlength = ပုံမှန် (၅)နှစ် |constituting_instrument = |precursor = |formation = {{Start date and age| 2017|11|24}} |first = ဦး[[ကျော်တင် (ဝန်ကြီး)|ကျော်တင်]] |succession = |deputy = |salary =၃,၀၀၀,၀၀၀ |website = {{URL|www.mofa.gov.mm}} }} '''အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး''' ({{lang-en|Union Minister for the Ministry of International Cooperation}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ဝန်ကြီး (၂)ဦးမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။၎င်း၏တာဝန်မှာ တချို့သော နိုင်ငံခြားရေးရာကိစ္စများတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကိုယ်စား ဝန်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ယူနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://elevenmyanmar.com/politics/21520|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမည်|last=|date=|work=|language=Burmese|accessdate=|archive-date=15 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515031805/https://elevenmyanmar.com/politics/21520|url-status=dead}}</ref>လက်ရှိတွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနေရာ လစ်လပ်လျှက်ရှိသည်။ ===ဝန်ကြီးများစာရင်း=== {| class="wikitable" |rowspan=2|'''စဉ်''' |rowspan=2|'''အမည်''' !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |ဦး[[ကျော်တင် (ဝန်ကြီး)|ကျော်တင်]] |၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2017|11|24|2021|2|1}} |- |၂ |ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]] |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2021|2|2|2023|8|3}} |} ==စင်ပြိုင်ဝန်ကြီးများ== မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် ပြည်ပရောက် စင်ပြိုင်အစိုးရများရှိခဲ့ပြီး ထိုအစိုးရအဖွဲ့များတွင်လည်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများရှိခဲ့သည်။ ===ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ=== *[[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာစိန်ဝင်း]] (၁၉၉၀ - ၂၀၁၂) ===[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ အစိုးရအဖွဲ့]] / [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]=== *ဒေါ်[[ဇင်မာအောင်]] (၁၆ ဧပြီ၂၀၂၁ - လက်ရှိ) *ဒေါက်တာ[[ဆာဆာ]] (၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ - ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅) {{small|(အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး)}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] ilts2e1sjnllvxkgxkameyk753z4agl 0 217259 1038781 718731 2026-06-16T07:11:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038781 wikitext text/x-wiki {{About|နိုင်ငံတကာ အစိုးရရာထူး|မြန်မာနိုင်ငံ|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး}} '''နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး''' သည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးရာမူဝါဒများနှင့် ဆက်ဆံရေးများအတွက် တာဝန်ယူသည့်ဌာန၏ အကြီးအကဲဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာစာမျက်နှာတွင် အမြဲမပြတ် ဆက်ဆံရလေ့ရှိပြီး အစိုးရအဖွဲ့တွင် ထိပ်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသော ရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/Minister+of+Foreign+Affairs|title=Minister of Foreign Affairs}}</ref> နိုင်ငံခြား​ရေးမူဝါဒများကို ကိုင်တွယ်သည့် အခြား​သော သာမန်ဝန်ကြီးများလည်းရှိတတ်သည်။ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၇ခုနှစ်မှစ၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်​ရေးဝန်ကြီး ထားရှိခဲ့သည်။ဤဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး တိုက်ရိုက်ကိုင်တွယ်ခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံခြားကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ​လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite news|url=https://elevenmyanmar.com/politics/21520|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမည်|last=|date=|work=|language=Burmese|accessdate=|archive-date=15 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515031805/https://elevenmyanmar.com/politics/21520|url-status=dead}}</ref> ==အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းများ== နိုင်ငံတကာတွင် များသောအားဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ''Minister of Foreign Affairs'' (သို့မဟုတ်) ''Foreign Affairs Minister'' ဟု သုံးစွဲကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (Minister of External Affairs) ဟု အသုံးပြုသည်။ ဘရာဇီးလ်နှင့် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုအဖွဲ့ဝင်များသည် ''Minister of External Relations'' ဟုသုံးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|Secretary of State]] ဟူသော ဝန်ကြီးသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် ''Minister of Foreign Relations''ဟု အသုံးပြုကာ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများတွင် ''Chencellor'' ဟု အသုံးပြုသည်။ ==အခွင့်အာဏာ== နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတစ်ဦး၏ အခွင့်အာဏာသည် နိုင်ငံများအလိုက် ကွဲပြားသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများနှင့် ပက်သက်၍ ဩဇာရှိသော်လည်း အားကောင်းသော ဝန်ကြီးချုပ်ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ်တွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ထိုဝန်ကြီးချုပ်၏ မူဝါဒနောက်တွင်သာ နေရလေ့ရှိပြီး အခွင့်အာဏာကန့်သတ်ထားသည်။ အားကောင်းသော သမ္မတစနစ်များတွင်လည်း ဤအတိုင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများသည် ကာကွယ်ရေးနှင့် သံတမန်နိုင်ငံရေးကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းနိုင်ရန် အလို့ငှာ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီများ၏ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အရေးပါဆုံးသော ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ဥပမာအားဖြင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး]]သည် အမေရိကန်ဝန်ကြီးများတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးများတွင် သမ္မတနေရာကို ဆက်ခံနိုင်သည့်နေရာ၌ နံပါတ် (၁)ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ]]အဖွဲ့အတွင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ တို့ပြီးလျှင် နံပါတ် (၄)နေရာတွင်ရှိခဲ့ကာ<ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/en/myanmar-alin-31-march-2011-mnmaaalng-mtt-31-2011|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃၁.၃.၂၀၁၁)}}</ref> အရပ်သားဝန်ကြီးများတွင် ထိပ်ဆုံးမှဖြစ်သည်။[[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]နှင့် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] အဖွဲ့များတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နံပါတ် (၁)နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အဆင့်(၄)နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ==နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများစာရင်း== *{{flagicon|MYA}}[[နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး|မြန်မာ]] *{{flagicon|USA}}[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|အမေရိကန်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အခွင့်အာဏာ ရာထူးများ]] j19wmk956h7lqzy64e3lv1b3d8j8tfs 0 221427 1038733 1017283 2026-06-16T03:17:36Z Loganandjayce 133542 1038733 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ | logo = | logo_size = | caption = | motto = | type = [[အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ]] | headquarters = ရန်ကုန် | location = မြန်မာ | formation = }} '''မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ''' ({{lang-en|Miss Universe Myanmar}}) သည် [[မယ်စကြဝဠာ]]ပြိုင်ပွဲကြီး သို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]မှ စတင်ကျင်းပခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ[[အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ]]ကြီး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ မယ်စကြဝဠာမြန်မာအဖွဲ့အစည်းကြီး၏ တာဝန်ခံအမျိုးသားဒါရိုက်တာမှာ Htoo Ant Lwin ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအနိုင်ရရှိထားသူမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ Myanmar Expo (Fortune Plaza) ၌ ကျင်းပခဲ့သော မယ်စကြဝဠာမြန်မာ ၂၀၂၅ တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သော ပြင်ဦးလွင်ကိုယ်စားပြုအလှမယ် မြတ်ရတနာစိုး ဖြစ်သည်။ မြတ်ရတနာစိုး သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ကျင်းပမည့် Miss Universe ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး Top(30) သို့ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ == သမိုင်း == {{main|မယ်ဗမာ ပြိုင်ပွဲ}} [[မယ်စကြဝဠာ]]ပြိုင်ပွဲကြီးကို မြန်မာ့ကိုယ်စားပြု အဖြစ် ၁၉၅၉ ၌ မယ်ဗမာသန်းသန်းအေး မှ စတင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မယ်ဗမာ (ခေါ်) မြန်မာနိုင်ငံ အလေးမနှင့် ကာယဗလအဖွဲ့ချုပ်မှ ၁၉၆၀ ၌ မြင့်မြင့်မေ၊ ၁၉၆၁ ၌ ခင်မြင့်မြင့် စသည်ဖြင့် အသီးသီးစေလွှတ်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်းတွင် မယ်ဗမာပြိုင်ပွဲ များကို [[မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့်မကိုက်ညီသောကြောင့်ဟုဆိုကာ ပိတ်သိမ်းလိုက်သည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၆၂ မှစတင်၍ [[မယ်စကြဝဠာ]]ပြိုင်ပွဲကြီး သို့သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ချေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မယ်စကြဝဠာမြန်မာ ရွေးချယ်ရေးတာဝန်ခံ ဒေါ်စိုးယု‌‌ဝေက [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[နယူးယောက်]]၌ ရှိသော[[မယ်စကြဝဠာ]]ရုံးချုပ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး [[မယ်စကြဝဠာ]]၂၀၁၂ Olivia Culpo [[မယ်စကြဝဠာ]]အဖွဲ့အစည်း၏တာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[မယ်စကြဝဠာ]]အဖွဲ့အစည်း၏ တိုက်တွန်းမှု‌ကြောင့် နှစ်၅၀ကျော်အတွင်း ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသော မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ‌ရွေးချယ်ခြင်းကို [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃|၂၀၁၃]]ခုနှစ်၌ တဖန်ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ National Director BOD အစည်းအဝေးအရ ဦးထူးအံ့လွင်(စိုးမင်းထွန်း) မှ ဆက်လက်၍ Miss Universe Myanmar 2026 ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကြီးကို ဆက်လက် တာဝန်ယူသွားမည်ဖြစ်သည်။ ၇၄ ကြိမ်မြောက်မယ်စကြဝဠာနိုင်ငံတကာယှဉ်ပြိုင်ပွဲကြီးကို သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ မြန်မာကိုယ်စားပြုအလှမယ် မြတ်ရတနာစိုးသည် Top (30) သို့ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ == ပြိုင်ပွဲဝင် ရွေးချယ်ခြင်း == {{Main|မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ မြို့နယ်ပြိုင်ပွဲ}} မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့အသီးသီးမှ ကိုယ်စားပြုများ ဝင်ရောက်ယှဉ်ကြသည်။ ယင်းတို့ အနက်မှ မြို့နယ်ကိုယ်စားပြု ရွေးချယ်သော (City Miss) ပြိုင်ပွဲများကိုလည်း မြို့နယ် အသီးသီး ကျင်းပခဲ့ရာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{col-begin|width=auto}} {{col-5}} *မယ်စကြဝဠာ ပဲခူး {{col-5}} *[[မယ်စကြဝဠာ ဗန်းမော်]] {{col-5}} *မယ်စကြဝဠာ ထားဝယ် {{col-5}} *[[မယ်စကြဝဠာ မန္တလေး]] {{col-5}} *မယ်စကြဝဠာ မြစ်ကြီးနား {{col-end}} == ပြိုင်ပွဲ == အောက်ဖော်ပြပါဇယား ၂၀၁၃ခုနှစ်မှ စတင်ကျင်းပခဲ့သော မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ပြိုင်ပွဲများဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" style="font-size: 89%; text-align:center" !ခုနှစ်||အကြိမ်ရေ||နေ့ရက်||ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပသည့်နေရာ||မြို့||ပြိုင်ပွဲဝင် |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃|၂၀၁၃]] | ၁ကြိမ် | ၃ အောက်တိုဘာ | rowspan="2" | [[အမျိုးသားဇာတ်ရုံ (ရန်ကုန်)]] | rowspan="8"|{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | ၂၀ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၄|၂၀၁၄]] | ၂ကြိမ် | ၂၆ ဇူလိုင် | ၂၀ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၁၆|၂၀၁၅]] | ၃ကြိမ် | rowspan="2" | ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၅ | rowspan="2" | Gandamar Grand Ballroom | rowspan="2" |၂၀ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၅နှင့် ၂၀၁၆|၂၀၁၆]] | ၄ကြိမ် |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၇|၂၀၁၇]] | ၅ကြိမ် | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ | နိုဗိုတယ်ဟိုတယ်၊ [[ရန်ကုန်]] | ၂၀ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၈|၂၀၁၈]] | ၆ကြိမ် | ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ | Gandamar Grand Ballroom, Gandamar Wholesale | ၃၀ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉|၂၀၁၉]] | ၇ကြိမ် | ၃၁ မေ | rowspan="2" | နိုဗိုတယ်ဟိုတယ်မက်စ်၊ [[ရန်ကုန်]] | ၂၆ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] | ၈ကြိမ် | ၃၀ ဒီဇင်ဘာ | ၃၆ |- | ၂၀၂၁ || colspan="5" align="center" | ''ပြိုင်ပွဲကျင်းပခြင်းမရှိ'' |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂|၂၀၂၂]] | ၉ ကြိမ် | ၁ အောက်တိုဘာ | ဂရမ်းဘောရွန်း၊ နိုဗိုတယ်ဟိုတယ်၊ [[ရန်ကုန်]] | rowspan="4" |{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | ၁၄ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၃|၂၀၂၃]] | ၁၀ ကြိမ် | ၁၄ စက်တင်ဘာ | နိုဗိုတယ်ဟိုတယ်မက်စ်၊ [[ရန်ကုန်]] | ၃၂ |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၄|၂၀၂၄]] | ၁၁ ကြိမ် | ၇ ဇွန် | ရန်ကုန် ကွန်ဗင်းရှင်းစင်တာ (YCC)၊ [[ရန်ကုန်]] | ၅၂ |- |၂၀၂၅ |၁၂ ကြိမ် |၁၇ ဇွန် |Myanmar Expo (Fortune Plaza၊ ရန်ကုန် |၃၅ |- |} ==အနိုင်ရရှိသူများ== {{Main|မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ဆုရရှိသူများ စာရင်း}} {| class="wikitable" style="font-size: 85%;"style="text-align:center;" ! rowspan="2" width="1%" | ခုနှစ် ! rowspan="2" width="200" | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ! colspan="5" width="800"| Runners-up |- style="text-align:center;" !width="200" |First !width="200" |Second !width="200" |Third !width="200" |Fourth !width="200" |Fifth |- |၂၀၂၅ |မြတ်ရတနာစိုး<ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/ne-2562804/|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာမြန်မာ သရဖူကို မြတ်ရတနာစိုး ဆွတ်ခူးရရှိ|publisher=Xinhua Myanmar|accessdate=26 August 2025}}</ref> {{Flagicon|Mandalay Region}} [[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]] |နန်းအဉ္ဇလီ {{flagicon|Chin State}} [[ဟားခါးမြို့|ဟားခါး]] |ခိုင်ဆွေဇင်သင်း {{Flagicon|Rakhine State}} [[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]] |ဇူလှိုင်ဝင့်ထည် {{Flagicon|Mandalay Region}} [[မိတ္ထီလာမြို့|မိတ္ထီလာ]] |မျိုးကိုကိုစန်း {{Flagicon|Mandalay Region}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] |Mary Ja Doi Awng {{Flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနားမြို့|မြစ်ကြီးနား]] |- | ၂၀၂၄ | သက်စံအန်ဒါစံ<ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-246721/|title=Miss Universe Myanmar 2024 Winner ဆုကို ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းကိုယ်စားပြု အလှမယ် သက်စံအန်ဒါဆန် ရရှိ|publisher=ဆင်ဟွားသတင်း|accessdate=26 August 2025}}</ref><br />{{flagicon|Yangon Region}} ရန်ကုန် (မြောက်) |ချယ်ရီမိုး {{Flagicon|Mandalay Region}} [[မိတ္ထီလာမြို့|မိတ္ထီလာ]] |ဟန်လေး {{flagicon|Shan State}} [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]] |အိမ့်မြတ်ချယ် {{flagicon|Mon State}} [[မော်လမြိုင်မြို့|မော်လမြိုင်]] |သော်တာစန်း<br>{{flagicon|Bago Region}} [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] |Mary Htoi Ra {{Flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနားမြို့|မြစ်ကြီးနား]] |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၃|၂၀၂၃]] | [[အမရာဘို]]<ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-23090140023/|title=၂၀၂၃ ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ (Miss Universe Myanmar 2023 ) သရဖူအား အလှမယ် အမရာဘို ဆွတ်ခူးရရှိ|publisher=ဆင်ဟွားသတင်းဌာန|accessdate=26 August 2026}}</ref><br>{{flagicon|Shan State}} [[ကျိုင်းတုံ]] | ဒီး<br>{{flagicon|Mon State}} [[မော်လမြိုင်]] | ခေမား<br>{{flagicon|Kachin State}} [[ဗန်းမော်]] | နန်းနန္ဒာလင်း<br>{{flagicon|Shan State}} [[တာချီလိတ်]] | နိုနိုမေ<br>{{flagicon|Ayeyarwady Region}} [[ပုသိမ်]] | သင်းစန္ဒာပြည့်သီဟအောင်<br>{{flagicon|Mandalay Region|2010}} [[ပြင်ဦးလွင်]] |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂|၂၀၂၂]] | [[ဇာလီမိုး]]<br />{{Flagicon|Kachin State}} [[ဗန်းမော်]] | ယမုံ<br />{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | သင်ဇာမင်းထက်<br />{{flagicon|Sagaing Region}} [[ရွှေဘို]] | Kendra (ပိုးမြတ်ဟေသာ) <br />{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | ကေဇင်ခန့်<br />{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | {{n/a|ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- | ၂၀၂၁ || colspan="6" align="center" {{n/a|''ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိ''}} |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] | [[သူဇာဝင့်လွင်]]<br>{{flagicon|Chin State}} [[ဟားခါး]] | [[ဟန်လေး]]<br/>{{flagicon|Kayin State}} [[မြဝတီ]] | မေသဇင်ဦး<br/>{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | ရေချယ်<br/>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်|ရန်ကုန် (တောင်)]] | မြစန်းသီတာ<br/>[[File:Flag of Ayeyarwady Region (2010–2021).svg|border|23px]] [[ပုသိမ်]] | နော်ခရစ္စတင်း <br/>{{flagicon|Kachin State}} [[ဗန်းမော်]] |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉|၂၀၁၉]] | [[ဆွေဇင်ထက်]]<br>{{flagicon|Kayin State}} [[ဘားအံ]] | မွှေးသက်<br/>{{flagicon image|Flag of Tanintharyi Region (2010-current).svg}} [[မြိတ်]] | ထက်သီရိဇော်<br/> {{flagicon|Mandalay Region|2010}} [[မန္တလေး]] | ထွန်းပလဲရတနာ<br/>{{flagicon|Magway Region|old}} [[မင်းဘူး]] | လင်းထက်ထက်ကျော်<br/>{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | စုစုဆန္ဒီ<br/>[[File:Flag of Ayeyarwady Region (2010–2021).svg|border|23px]] [[ပုသိမ်]] |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၈|၂၀၁၈]] | [[နှင်းသွေးယုအောင်]]<br>{{flagicon|Bago Region}} [[ပဲခူး]] | ဆုမြတ်ဖူး<br/>{{flagicon image|flag of Naypyidaw Union Territory.png}} [[နေပြည်တော်]] | နန်းမွေ့ဖောင်လုံ<br/>{{flagicon|Shan State}} [[တာချီလိတ်]] | မြင့်မိုလ်မေ<br/>{{flagicon|Kayin State}} [[ဘားအံ]] | ရိုစလင်းဆိုင်းနုနုပန်<br/>{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၇|၂၀၁၇]] | [[ဇွန်သံစဉ်]] <br>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[ရွှေအိမ်စည် (မော်ဒယ်)|ရွှေအိမ်စည်]]''<small>(ရုပ်သိမ်းခြင်း)</small>''<br/>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | ဂျာဒင်ကိုင်<br/>{{flagicon image|Flag of Kachin State.svg}} [[မြစ်ကြီးနား]] | ထွန်းဝတီ<br/>{{flagicon|Shan State}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိး]] | ခင်လပြည့်ဇော်<br/>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- | rowspan="2" | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၁၆|၂၀၁၅-၂၀၁၆]] | [[ထက်ထက်ထွန်း]]<br>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | rowspan="2" |ဟန်လေး<br/>{{flagicon|Mandalay Region|2010}} [[မန္တလေး]] | rowspan="2" |ချိုချိုထွန်း<br/>{{flagicon|Rakhine State}} [[စစ်တွေ]] | rowspan="2" |အိဖြိုးသွယ်<br/>{{flagicon|Mon State|old}} [[မော်လမြိုင်]] | {{n/a|ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- | [[မေဘရဏီသော်]]<br>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ ရန်ကုန်]] | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၄|၂၀၁၄]] |[[သျှားထွဋ်အိန္ဒြာ]]<br>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | ယွန်းမီမီကျော်<br/>{{flagicon|Mandalay Region|2010}} [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] | ရွှေစင်ကိုကို<br/>{{flagicon|Mon State|old}} [[မော်လမြိုင်မြို့|မော်လမြိုင်]] | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃|၂၀၁၃]] | [[မိုးစက်ဝိုင်]]<br>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[အေးချမ်းမိုး]]<br/>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | မြတ်နှင်းဖြူ<br/>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | နှင်းယမုံဦး<br/>{{flagicon image|Flag of Tanintharyi Region (2010-current).svg}} [[ကော့သောင်းမြို့|ကော့သောင်း]] | မေချစ်ပုံ<br/>{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | {{n/a| ဆုချီးမြင့်ခြင်းမရှိ}} |- |} === မြို့အလိုက် ဆုရရှိမှု === {| class="wikitable" style="font-size: 87%;" ! width="150" |Hometown ! width="50" |Titles ! width="200" |Winning Years |- |{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | style="text-align:center;" |5 |2013, 2014, 2015, 2016, 2017 |- |{{Flagicon|Mandalay Region}} [[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]] | rowspan="7" style="text-align:center;" |1 |2025 |- |{{flagicon|Yangon Region}} ရန်ကုန် (မြောက်) |2024 |- |{{flagicon|Shan State}} [[ကျိုင်းတုံ]] |2023 |- |{{Flagicon|Kachin State}} [[ဗန်းမော်]] |2022 |- |{{flagicon|Chin State}} [[ဟားခါးမြို့|ဟားခါး]] |2020 |- |{{flagicon|Kayin State}} [[ဘားအံ]] |2019 |- |{{flagicon|Bago Region}} [[ပဲခူး]] |2018 |} == နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲ== ===လက်ရှိယှဉ်ပြိုင်နေသည့် ပြိုင်ပွဲများ=== {{plainlist| * {{Color box|gold|border=black}} : အနိုင်ရသူအဖြစ် ကြေညာခံရ * {{Color box|#FFFF66|border=black}} : ဒုတိယ သို့မဟုတ် ထိပ်ဆုံး ၅-၆ ဦး အဖြစ် ပြီးဆုံး * {{Color box|#FFFF99|border=black}} : ဗိုလ်လုပွဲ သို့ အကြိုဗိုလ်လုပွဲ အဖြစ် ပြီးဆုံး * {{Color box|#FADADD|border=black}} : အထူးဆုရရှိသူအဖြစ် ပြီးဆုံး }} ====မယ်စကြဝဠာ==== *'''''မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ''' ၌ အနိုင်ရရှိသူသည် '''[[မယ်စကြဝဠာ]]''' ပြိုင်ပွဲသို့ မြန်မာကိုယ်စားပြု အဖြစ် သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရမည်။ အကယ်၍ အနိုင်ရရှိသူသည် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်းမရှိပါက '''1st Runner-Up (ဒုတိယနေရာ)''' ရရှိသူသည် အနိုင်ရရှိသူ ကိုယ်စား ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည်။'' {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |- | ၂၀၂၄ | colspan=5 {{TBA}} |- | ၂၀၂၃ | align=left |{{flagicon|Shan State}} [[ကျိုင်းတုံ]] | [[အမရာဘို]] | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၃]] | | |- | ၂၀၂၂ | align=left |{{Flagicon|Kachin State}} [[ဗန်းမော်]] | [[ဇာလီမိုး]] | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂]] | | |- | ၂၀၂၁ | colspan="5" {{n/a|ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိပါ}} |- style="background-color:#FFFF99;" | ၂၀၂၀ | align=left |{{flagicon|Chin State}} [[ဟားခါးမြို့|ဟားခါး]] | [[သူဇာဝင့်လွင်]] | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀]] | '''ဆန်ကာတင် ၂၁ဦး''' | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | *'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဝတ်စုံဆု'''}} |- | ၂၀၁၉ | align=left |{{flagicon|Kayin State}} [[ဘားအံ]] | [[ဆွေဇင်ထက်]] | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉]] | | |- | ၂၀၁၈ | align=left |{{flagicon|Bago Region|2010}} [[ပဲခူး]] | [[နှင်းသွေးယုအောင်]] | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၈ | | |- | ၂၀၁၇ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[ဇွန်သံစဉ်]] | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၇ | | |- style="background-color:#FADADD; " | ၂၀၁၆ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[ထက်ထက်ထွန်း]] | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၆ | | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | *'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဝတ်စုံဆု'''}} |- | ၂၀၁၅ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | မေဘရဏီသော် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၅ | | |- | ၂၀၁၄ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | သျှားထွဋ်အိန္ဒြာ | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၄]] | | |- | ၂၀၁၃ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[မိုးစက်ဝိုင်]] | [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃]] | | |- |} ;မယ်ဗမာ ယခင်က [[မယ်စကြဝဠာ]] ပြိုင်ပွဲသို့ မြန်မာကိုယ်စားပြု အဖြစ် သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရန် [[မယ်ဗမာ ပြိုင်ပွဲ]] မှကိုယ်စားပြုရွေးချယ်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |- | ၁၉၆၁ | align=left |{{flagicon|Bago Region|1974}} [[ဒိုက်ဦးမြို့|ဒိုက်ဦး]] | [[ခင်မြင့်မြင့်]] | မယ်ဗမာ ၁၉၆၁ | | |- style="background-color:#FADADD; " | ၁၉၆၀ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|1974}} [[ရန်ကုန်]] | မြင့်မြင့်မေ | မယ်ဗမာ ၁၉၆၀ | | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | *'''Miss Congeniality'''}} |- | ၁၉၅၉ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|1974}} [[ရန်ကုန်]] | သန်းသန်းအေး | မယ်ဗမာ ၁၉၅၉ | | |- | ၁၉၅၈ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|1974}} [[ရန်ကုန်]] | [[နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်]] | မယ်ဗမာ ၁၉၅၈ | colspan="2" {{N/a|ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိ}} |- |} ====Miss Charm==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |- | ၂၀၂၄ | colspan=5 {{TBA}} |- | ၂၀၂၃ | align=left |{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | မေသဇင်ဦး | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀ <br/> (2nd Runner-up) | | |} ====Face of Beauty International==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |- | ၂၀၂၄ | colspan=5 {{TBA}} |-style="background-color:gold; font-weight: bold " | ၂၀၂၃ | align=left |{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်]] | Kendra | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂ <br/> (3rd Runner-up) | Teen Face of Beauty International 2023 | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | *'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဝတ်စုံဆု'''}} |- | ၂၀၂၀-၂၂ || colspan="5" align="center" {{n/a|ပြိုင်ပွဲပြုလုပ်ခြင်းမရှိ}} |- style="background-color:#FFFF99; " | ၂၀၁၉ | align=left |{{flagicon|Magway Region}} [[မင်းဘူး]] | ထွန်းပုလဲရတနာ | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉ <br/> (3rd Runner-up) | ဆန်ကာတင် ၂၀ဦး | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''Misosologist's Choice Award''' }} |- style="background-color:gold; font-weight: bold " | ၂၀၁၈ | align=left |{{flagicon|Kayin State}} [[ဘားအံ]] | မြင့်မိုလ်မေ | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၈ <br/> (3rd Runner-up) | '''Face of Beauty International 2018''' | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၂ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''People's Choice award''' * 2nd runner-up – Best National Costume }} |- |} ===ယခင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပြိုင်ပွဲများ=== {{plainlist| * {{Color box|gold|border=black}} : အနိုင်ရသူအဖြစ် ကြေညာခံရ * {{Color box|#FFFF66|border=black}} : ဒုတိယ သို့မဟုတ် ထိပ်ဆုံး ၅-၆ ဦး အဖြစ် ပြီးဆုံး * {{Color box|#FFFF99|border=black}} : ဗိုလ်လုပွဲ သို့ အကြိုဗိုလ်လုပွဲ အဖြစ် ပြီးဆုံး * {{Color box|#FADADD|border=black}} : အထူးဆုရရှိသူအဖြစ် ပြီးဆုံး }} ====Miss Grand International==== {{Main|Miss Grand Myanmar}} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |- style="background-color:#FFFF99; " | ၂၀၂၀ | align=left |{{flagicon|Kayin State}} [[မြဝတီမြို့|မြ၀တီ]] | [[ဟန်လေး]] | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀ <br/> (1st Runner-Up ) | ဆန်ကာတင် ၂၀ဦး | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၅ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''How to eat Thai food in 2 minute''' * '''How to get to know you in 1 minute''' * '''Pre-Arrival''' * Top 10 - Queen with the Golden Crown * Top 20 - Best in Swimsuit }} |-style="background-color:#FADADD; " | ၂၀၁၉ | align=left |{{flagicon image|Flag of Tanintharyi Region (2010-current).svg}} [[မြိတ်]] | မွှေးသက် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉<br/>(1st runner-up) | နေရာမရရှိ | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၅ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''The Historic Crowns Fashion Show Gala by George Wittels''' * '''Pre-Arrival''' * Top 10 -Miss Popular Vote * Top 10 - အကောင်းဆုံး ရေကူးဝတ်စုံဆု * Top 10 - အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဝတ်စုံဆု }} |- | ၂၀၁၈ | align=left |{{flagicon image|flag of Naypyidaw Union Territory.png}} [[နေပြည်တော်]] | စုမြတ်ဖူး | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၈<br/>(1st runner-up) | နေရာမရရှိ | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * Top 10 - အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဝတ်စုံဆု }} |- | rowspan="2" | ၂၀၁၇ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[အေးချမ်းမိုး]] | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃<br/>(1st runner-up) | နေရာမရရှိ | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၂ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * Top 10 – Best in National Costume * Top 11 - Best in Swimsuit }} |- | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | [[ရွှေအိမ်စည် (မော်ဒယ်)|ရွှေအိမ်စည်]] | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၇<br/>(1st runner-up) | colspan="2" {{N/a|ရုပ်သိမ်းခြင်း}} |- |} ==== Miss Intercontinental ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |- | ၂၀၂၁ | align=left |{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | မေသဇင်ဦး | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀ <br/> (2nd Runner-up) | colspan="2" {{N/a|ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိ}} |- | ၂၀၁၉ | align=left |{{flagicon|Mandalay|2010}} [[မန္တလေး]] | ထက်သီရိဇော် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉ <br/> (2nd Runner-up) | နေရာမရရှိ | |- style="background-color:#FFFACD; " | ၂၀၁၈ | align=left |{{flagicon|Shan State}} [[တာချီလိတ်]] | နန်းမွှေဖောင်းလုံ | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၀ <br/> (2nd Runner-up) | ဆန်ကာတင် ၂၀ဦး | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''Miss Ultra Skin''' }} |} ==== World Beauty Queen Myanmar ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |-style="background-color:#FFFF99; " | ၂၀၁၉ | align=left |{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | လင်းထက်ထက်ကျော် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၉ <br/> (4th Runner-up) | ဆန်ကာတင် ၁၃ဦး | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၂ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''People's Choice''' * Top 5 - Best National Costume }} |-style="background-color:#FFFF99; " | ၂၀၁၈ | align=left |{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | ရိုစလင်ဆိုင်းနုနုပန် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၈ <br/> (4th Runner-up) | ဆန်ကာတင် ၁၃ဦး | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၂ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''Miss Aura''' * '''SNS Popularity''' }} |-style="background-color:#FFFF99; " | ၂၀၁၇ | align=left |{{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] | ဂျာဒင်ကိုင် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၇ <br/> (2nd Runner-up) | ဆန်ကာတင် ၁၆ဦး | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''Best Original Costume''' }} |- |} ==== Miss Tourism Queen Myanmar ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center" !width="60" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခုနှစ် !width="170" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|မြို့/ခရိုင် !width="150" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ကိုယ်စားပြုသူ၏ အမည် !width="320" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|ခေါင်းစဉ် !width="260" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|နေရာရှိမှု !width="210" style="background-color:#787878;color:#FFFFFF;"|အထူးဆုများ |-style="background-color:#FADADD; " | ၂၀၁၃ | align=left |{{flagicon|Yangon Region|2010}} [[ရန်ကုန်]] | ခင်လပြည့်ဇော် | မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၇<br/>(4th Runner-up) | နေရာမရရှိ | style="background:;" | {{collapsible list| | title = အထူးဆု ၁ဆု | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-weight:normal;font-size: 105% | * '''Miss Personality''' }} |- |} == Winner Gallery == <gallery> </gallery> == အခြား == *[[မယ်မြန်မာ]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ}} [[Category:မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ]] n6279rl73m35at0zpt65cih2cncqqyw 0 226626 1038783 863598 2026-06-16T07:18:09Z ~2026-35239-26 144455 /* ငယ်ဘဝ */ 1038783 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox person | name = ဦးသိန်းထွန်း | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --> | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1937|03|26}} | birth_place = [[တညောင်ရွာ]] [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]၊ [[မကွေးတိုင်း]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death date and age|2022|04|18|1937|03|26}} | death_place = | nationality = မြန်မာ | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = Myanmar Golden Star ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ | notable_works = | alma_mater = | Wife = ဒေါ်နယ်လီသန်း | relatives = သန့်ဇင်ထွန်း<br/>မျိုးထွန်း<br/>မီမီထွန်း }} '''ဦးသိန်းထွန်း''' (၂၆ မတ် ၁၉၃၇ - ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၂) သည်  မြန်မာနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပက်(စ်)စီအချိုရည်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်၍ Pepsi ဦးသိန်းထွန်းဟု လူသိများသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/24288|title=မြန်မာနိုင်ငံစီးပွားရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူမှုအကျိုးဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဦးသိန်းထွန်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၂}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ၁၉၃၇ ခု၊ မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် စလင်းမြို့နယ်၊ [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]] အပိုင်တညောင်ရွာ၌ ဦးဘထွန်း၊ ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့က မွေးသည်။ == စီးပွားရေးလောကသို့ ဝင်ခြင်း == အသက်၂၆ နှစ်အရွယ် ၁၉၆၀ကျော်ကာလများက ပို့ကုန်၊သွင်းကုန်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးလောကသို့ စဝင်သည်။ ထိုစဉ်က အောင်ညွန့်ဆွေကုမ္ပဏီ ထောင်ကာ ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် အာရှရှိ အခြားနေရာများသို့ သွင်းကုန်နှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pizBccYTHdk|title=MGS Group of Companies ၏ Chairman ဦးသိန်းထွန်းနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း|work=Myanmar B2B TV|access-date=23 Feb 2023|date=5 Jul 2020}}<nowiki>}}</nowiki></ref> ၁၉၆၃ခု၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် ၎င်းကုမ္ပဏီ ပြည်သူပိုင်ပြုခံရ၍ ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းအား ခေတ္တနားခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုရောက်မှ စီးပွားရေးလောကသို့ ပြန်ဝင်သည်။ ၁၉၈၈ အရေးအခင်းပြီးနောက်  ဦးသိန်းထွန်းသည် Pepsi ကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းရန် စတင်ကြိုးစားခဲ့ပြီး  ၁၉၉၁ ခုတွင် Pepsi  ကုမ္ပဏီနှင့် ၁၀-နှစ် စာချုပ်ပြုကာ မြန်မာဈေးကွက်သို့ Pepsi Cola၊ 7 Up နှင့် Mirinda စသည့် အချိုရည်များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://philosophia.uncg.edu/phi361-matteson/module-5-treatment-of-employees/case-pepsi-in-burma/|title=Pepsi's ​Burma Connection|work=Business Ethics|access-date=23 Feb 2023|archive-date=30 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330010621/https://philosophia.uncg.edu/phi361-matteson/module-5-treatment-of-employees/case-pepsi-in-burma/}}</ref> ၁၉၉၇ ခုတွင် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုစည်းမျဉ်းသစ်များကြောင့် ပက်စီကုမ္ပဏီမှာ မြန်မာ့ဈေးကွက်ကို စွန့်ခွါသွားသည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် မြန်မာဂိုးဒင်းစတားကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ ၇၀% ကို ကိုရီးယားပိုင် လော့တေးကုမ္ပဏီအား ရောင်းချလိုက်၏။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[ထွန်းကော်မရှယ်ဘဏ်|ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ်]] ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.tuncommercialbank.com/eng/|title=About Tun Commercial Bank|work=Tun Commercial Bank(Myanmar) Website|access-date=23 Feb 2023}}</ref> ဘဏ်၏ အမြတ်အစွန်းများကို ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် ပြန်လည်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဦးသိန်းထွန်းသည် မြန်မာ့ရွှေကြယ်စင် တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည့်အပြင် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး၊ ဖြန့်ဖြူးရေး၊ အိမ်ခြံမြေ၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အဖျော်ယမကာလုပ်ငန်းများဖြင့် စီးပွားရေးနယ်ပယ်အား တိုးချဲ့လာကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အရောက်တွင် မြန်မာတိုင်းမ်ထုတ်ဝေသည့် Myanmar Consolidated Media ၏ ရှယ်ယာအများစုကို လွှဲယူသည်။ <ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/9461-2014-03-06-06-12-09.html|access-date=22 April 2022|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225131132/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/9461-2014-03-06-06-12-09.html}}</ref> နှစ်စဉ် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆုကို ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအား ပြင်လည်ပြင်ဆင်ရေးကိစ္စအပေါ် စာပေဗိမာန်နှင့်အတူ ပူးပေါင်း အားထည့်ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။ မြန်မာတိုင်းမ်၏ရှယ်ယာများအား ဝယ်ယူခဲ့ခြင်းက မိုက်မဲမှုတစ်ခုဟု ၂၀၁၈အတွင်း ဝန်ခံချက်ကလည်း မီဒီယာလောကအတွင်း ထင်ရှားသတင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2018/07/24/myanmar-tycoon-thein-tun-face-business-woes-in-crisis-torn-country/?sh=5686b8e31404|title=Myanmar Tycoon Thein Tun Faces Business Woes In Crisis-Torn Country|work=Forbes|access-date=23 Feb 2023|date=24 Jul 2018}}</ref> ဦးသိန်းထွန်းကို ခရိုနီတစ်ဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်အစရှိသည့် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုရှိသည်ဟု ဖော်ညွှန်းကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2018/07/24/myanmar-tycoon-thein-tun-face-business-woes-in-crisis-torn-country/?sh=796983f31404|title=Myanmar Tycoon Thein Tun Faces Business Woes In Crisis-Torn Country|work=Forbes|access-date=23 Feb 2023|date=24 Jul 2018}}</ref> ၎င်းက ထိုသို့မဟုတ်ကြောင်း အမြဲတမ်းငြင်းဆန်လေ့ရှိသော်လည်း သမ္မတဦးသိန်းစိန်လက်ထက် တန်ဖိုးထွားခဲ့သော သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဦးစိုးသိန်းကိုယ်တိုင် ရေးသားခဲ့သော “ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံသစ်နှင့် သမ္မတဦးသိန်းစိန်”စာအုပ်အား အကုန်အကျခံထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-times-owner-thein-tun-dies-in-bangkok-hospital-aged-85-says-employee|title=Mya nmar Times owner Thein Tun dies in Bangkok hospital aged 85, says employee|work=Myanmar Now|access-date=23 Feb 2023|date=19 Apr 2022}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == နယ်လီသန်းနှင့် လက်ထပ်ရာ မျိုးဇော်ထွန်း(ကွယ်လွန်)၊ သန့်ဇင်ထွန်း (မန္တလေးနိုဗိုတယ်ဟိုတယ်နှင့် အယ်လ်ပီဟိုးဒင်းဂရု ဥက္ကဋ္ဌ)၊ မီမီထွန်း (မြန်မာဂိုးဒင်းစတားယမကာကုမ္ပဏီ ဒါရိုက်တာ)၊ ဦးဦးထွန်း (မြန်မာဂိုးဒင်းစတားယမကာကုမ္ပဏီ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး)၊ ဒေါ်ကြည်ကြည်ခိုင် ဟူသည့် သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၂၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်၊ နံနက် ၁ နာရီ ၁၀ မိနစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့၊ ဘာမွန်ကရက်ဆေးရုံတွင် လွန်သည်။ == ရရှိခဲ့သော နိုင်ငံတကာဆုများ == Pepsi Cola International နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့ ချီးမြှင့်သော ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးထုတ်လုပ်သူဆု၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းအုပ်ချုပ်မှု ထူးချွန်ဆုတို့ ရသည်။ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ]] 9wihoxg37woeugpcbblolm19qnlxixc 1038793 1038783 2026-06-16T08:16:44Z Zawzawaungthwin 100038 {{reflist}} 1038793 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = သိန်းထွန်း | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --> | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1937|03|26}} | birth_place = [[တညောင်ရွာ]] [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]၊ [[မကွေးတိုင်း]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death date and age|2022|04|18|1937|03|26}} | death_place = | nationality = မြန်မာ | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = Myanmar Golden Star ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ | notable_works = | alma_mater = | Wife = နယ်လီသန်း | relatives = သန့်ဇင်ထွန်း<br/>မျိုးထွန်း<br/>မီမီထွန်း }} '''ဦးသိန်းထွန်း''' (၂၆ မတ် ၁၉၃၇ - ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၂) သည်  မြန်မာနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပက်(စ်)စီအချိုရည်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်၍ Pepsi ဦးသိန်းထွန်းဟု လူသိများသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/24288|title=မြန်မာနိုင်ငံစီးပွားရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူမှုအကျိုးဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဦးသိန်းထွန်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၂}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ၁၉၃၇ ခု၊ မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် စလင်းမြို့နယ်၊ [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]] အပိုင် တညောင်ရွာ၌ ဦးဘထွန်း၊ ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့က မွေးသည်။ == စီးပွားရေးလောကသို့ ဝင်ခြင်း == အသက်၂၆ နှစ်အရွယ် ၁၉၆၀ကျော်ကာလများက ပို့ကုန်၊သွင်းကုန်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးလောကသို့ စဝင်သည်။ ထိုစဉ်က အောင်ညွန့်ဆွေကုမ္ပဏီ ထောင်ကာ ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် အာရှရှိ အခြားနေရာများသို့ သွင်းကုန်နှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pizBccYTHdk|title=MGS Group of Companies ၏ Chairman ဦးသိန်းထွန်းနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း|work=Myanmar B2B TV|access-date=23 Feb 2023|date=5 Jul 2020}}<nowiki>}}</nowiki></ref> ၁၉၆၃ခု၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် ၎င်းကုမ္ပဏီ ပြည်သူပိုင်ပြုခံရ၍ ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းအား ခေတ္တနားခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုရောက်မှ စီးပွားရေးလောကသို့ ပြန်ဝင်သည်။ ၁၉၈၈ အရေးအခင်းပြီးနောက်  ဦးသိန်းထွန်းသည် Pepsi ကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းရန် စတင်ကြိုးစားခဲ့ပြီး  ၁၉၉၁ ခုတွင် Pepsi  ကုမ္ပဏီနှင့် ၁၀-နှစ် စာချုပ်ပြုကာ မြန်မာဈေးကွက်သို့ Pepsi Cola၊ 7 Up နှင့် Mirinda စသည့် အချိုရည်များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://philosophia.uncg.edu/phi361-matteson/module-5-treatment-of-employees/case-pepsi-in-burma/|title=Pepsi's ​Burma Connection|work=Business Ethics|access-date=23 Feb 2023|archive-date=30 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330010621/https://philosophia.uncg.edu/phi361-matteson/module-5-treatment-of-employees/case-pepsi-in-burma/}}</ref> ၁၉၉၇ ခုတွင် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုစည်းမျဉ်းသစ်များကြောင့် ပက်စီကုမ္ပဏီမှာ မြန်မာ့ဈေးကွက်ကို စွန့်ခွါသွားသည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် မြန်မာဂိုးဒင်းစတားကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ ၇၀% ကို ကိုရီးယားပိုင် လော့တေးကုမ္ပဏီအား ရောင်းချလိုက်၏။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[ထွန်းကော်မရှယ်ဘဏ်|ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ်]] ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.tuncommercialbank.com/eng/|title=About Tun Commercial Bank|work=Tun Commercial Bank(Myanmar) Website|access-date=23 Feb 2023}}</ref> ဘဏ်၏ အမြတ်အစွန်းများကို ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် ပြန်လည်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဦးသိန်းထွန်းသည် မြန်မာ့ရွှေကြယ်စင် တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည့်အပြင် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး၊ ဖြန့်ဖြူးရေး၊ အိမ်ခြံမြေ၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အဖျော်ယမကာလုပ်ငန်းများဖြင့် စီးပွားရေးနယ်ပယ်အား တိုးချဲ့လာကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အရောက်တွင် မြန်မာတိုင်းမ်ထုတ်ဝေသည့် Myanmar Consolidated Media ၏ ရှယ်ယာအများစုကို လွှဲယူသည်။ <ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/9461-2014-03-06-06-12-09.html|access-date=22 April 2022|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225131132/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/9461-2014-03-06-06-12-09.html}}</ref> နှစ်စဉ် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆုကို ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအား ပြင်လည်ပြင်ဆင်ရေးကိစ္စအပေါ် စာပေဗိမာန်နှင့်အတူ ပူးပေါင်း အားထည့်ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။ မြန်မာတိုင်းမ်၏ရှယ်ယာများအား ဝယ်ယူခဲ့ခြင်းက မိုက်မဲမှုတစ်ခုဟု ၂၀၁၈အတွင်း ဝန်ခံချက်ကလည်း မီဒီယာလောကအတွင်း ထင်ရှားသတင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2018/07/24/myanmar-tycoon-thein-tun-face-business-woes-in-crisis-torn-country/?sh=5686b8e31404|title=Myanmar Tycoon Thein Tun Faces Business Woes In Crisis-Torn Country|work=Forbes|access-date=23 Feb 2023|date=24 Jul 2018}}</ref> ဦးသိန်းထွန်းကို ခရိုနီတစ်ဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်အစရှိသည့် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုရှိသည်ဟု ဖော်ညွှန်းကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2018/07/24/myanmar-tycoon-thein-tun-face-business-woes-in-crisis-torn-country/?sh=796983f31404|title=Myanmar Tycoon Thein Tun Faces Business Woes In Crisis-Torn Country|work=Forbes|access-date=23 Feb 2023|date=24 Jul 2018}}</ref> ၎င်းက ထိုသို့မဟုတ်ကြောင်း အမြဲတမ်းငြင်းဆန်လေ့ရှိသော်လည်း သမ္မတဦးသိန်းစိန်လက်ထက် တန်ဖိုးထွားခဲ့သော သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဦးစိုးသိန်းကိုယ်တိုင် ရေးသားခဲ့သော “ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံသစ်နှင့် သမ္မတဦးသိန်းစိန်”စာအုပ်အား အကုန်အကျခံထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-times-owner-thein-tun-dies-in-bangkok-hospital-aged-85-says-employee|title=Mya nmar Times owner Thein Tun dies in Bangkok hospital aged 85, says employee|work=Myanmar Now|access-date=23 Feb 2023|date=19 Apr 2022}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == နယ်လီသန်းနှင့် လက်ထပ်ရာ မျိုးဇော်ထွန်း(ကွယ်လွန်)၊ သန့်ဇင်ထွန်း (မန္တလေးနိုဗိုတယ်ဟိုတယ်နှင့် အယ်လ်ပီဟိုးဒင်းဂရု ဥက္ကဋ္ဌ)၊ မီမီထွန်း (မြန်မာဂိုးဒင်းစတားယမကာကုမ္ပဏီ ဒါရိုက်တာ)၊ ဦးဦးထွန်း (မြန်မာဂိုးဒင်းစတားယမကာကုမ္ပဏီ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး)၊ ဒေါ်ကြည်ကြည်ခိုင် ဟူသည့် သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၂၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်၊ နံနက် ၁ နာရီ ၁၀ မိနစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့၊ ဘာမွန်ကရက်ဆေးရုံတွင် လွန်သည်။ == ရရှိခဲ့သော နိုင်ငံတကာဆုများ == Pepsi Cola International နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့ ချီးမြှင့်သော ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးထုတ်လုပ်သူဆု၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းအုပ်ချုပ်မှု ထူးချွန်ဆုတို့ ရသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] fed1nblfwuzrcpmo6p773zhy7kopqxo 0 232588 1038779 807734 2026-06-16T06:10:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038779 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge |bridge_name = ဒေါပုံပန်းခြံတံတား<br>ဒေါပုံတံတားဟောင်း<br>သာကေတတံတား (ကနေဒါတံတား) |native_name = |image = File:Dawbon Bridge Garden.jpg |caption = ၂၀၂၂ခုနှစ်က​တွေ့ရစဉ် |official_name = |carries = စက်ဘီးစီးလမ်း၊ လူသွားလမ်း |crosses = [[ပုဇွန်တောင်ချောင်း]] |locale = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |maint = |id = |design = |mainspan = |length = |width = |height = |load = |clearance = |below = |traffic = |begin = *၁၉၆၆ {{small|(မူလတံတား)}} *၂၀၂၀ {{small|(ပန်းခြံတံတား)}} |complete = *၁၉၆၇ {{small|(မူလတံတား)}} *၂၀၂၀ {{small|(ပန်းခြံတံတား)}} |cost = |open = |closed = |toll = |map_cue = |map_image = |map_text = |map_width = |coordinates = {{coord|16.785192|N|96.179283|E|display=inline,title|format=dms}} |lat = |long = }} '''ဒေါပုံပန်းခြံတံတား''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ၏ပထမဆုံး [[ပန်းခြံတံတား]] ဖြစ်သည်။ယခင်က [[ဒေါပုံမြို့နယ်]] နှင့် [[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]] ကိုဆက်​သွယ်အသုံးပြုခဲ့​သော နှစ်လမ်းသွားကားလမ်းပါရှိသည့်[[တံတား]] ဖြစ်သည်။​ဒေါပုံတံတား​ဘေး၌ [[သာကေတတံတားသစ်]] တည်​ဆောက်ရန် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် စီမံခဲ့ကြသည်။၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်တွင် [[သာကေတတံတားသစ်|သာ​ကေတတံတားသစ်]] ​ တည်​ဆောက်ပြီး ​သော အခါ ​ဒေါပုံတံတားတွင် ယာဉ်များဖြတ်သန်းမှု အပြီးတိုင်ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ကိုလံဘိုစီမံကိန်းအရ ရန်ကုန်မြို့တွင် ပုဇွန်တောင်ချောင်းကိုဖြတ်၍ တံတားတစ်စင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုတံတား၏ အလယ်ကြမ်းခင်းများသည် ဖွင့်နိုင်ပိတ်နိုင်သည်။ ရေလမ်းတွင် သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာပါက အလယ်ခန်းဖွင့် ကြမ်းခင်းနှစ်ခုမှာ အပေါ်သို့ထောင်ပေးနိုင်သည်။ ၁၉၆၇ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဤတံတားသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်လာရာ စစ်တမ်းများအရ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် တစ်ရက်တွင် ယာဉ်အစီးရေ ၂၀,၀၀၀ခန့် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ၅၀,၀၀၀ခန့် ဖြတ်သန်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="dem">{{cite web |title=သာကေတတံတားသစ် (ဒေါပုံ) ဖွင့်လှစ်ပြီးချိန်တွင် တံတားဟောင်းအား ယာဉ်များဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်မပြုတော့ဘဲ ပိတ်ထားမည်ဖြစ်ပြီး လာမည့်ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် အပြီးသတ်ဖျက်သိမ်းမည်။ |url=https://elevenmyanmar.com/news/62150 |work=[[The Daily Eleven]] }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ၂၀၁၄ခုနှစ် မေလ ၂၁ရက်နေ့တွင် အဖွင့်အပိတ်လုပ်နိုင်သည့် တံတားကြမ်းခင်းအားထိန်းသော Log Pinများနှင့် အထိုင် Boltနှင့် Nut များ ပြတ်ထွက်နေကြောင်းတွေ့ရသဖြင့် တံတားအားပိတ်ကာ ၃ရက်ကြာ အရေးပေါ် ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။ တံတားပေါ်သို့ (၁၀)တန်နှင့်အထက်ယာဉ်များ မဖြတ်သန်းရန် သက်ဆိုင်ရာက ထုတ်ပြန်ထားသော်လည်း ည ၁၀နာရီနောက်ပိုင်းတွင် ခိုး၍ဖြတ်သန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် တံတားအသစ်တစ်စင်းကို တံတားဟောင်းနှင့် မီတာ ၃၀ခန့်အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၂၅.၅.၂၀၁၄)|url=https://www.burmalibrary.org/en/myanmar-alin-sunday-25-may-2014}}</ref> တံတားသစ်ပြီးစီးပါက တံတားဟောင်းကို အပြီးသတ်ဖျက်သိမ်းရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="dem"/> သို့ရာတွင် နောက်ပိုင်း၌ မဖျက်သိမ်းဖြစ်တော့ဘဲ စက်ဘီးနှင့် လူများဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်မည့် ပန်းခြံတံတားအဖြစ် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီမှ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဒေါပုံတံတားဟောင်းကို အပန်းဖြေ ပန်းခြံတံတားအဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်|url=https://www.mizzimaburmese.com/article/75952|work=[[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တံတားများ]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့]] 2qibuivksz28f3mchh9lhibb3t2yqh1 0 233060 1038816 1037842 2026-06-16T09:41:05Z ~2026-35275-33 144464 ယခုနောက်ဆုံး သတင်းအချက်အလက်များအရ ဘဏ်ခွဲ ၁၉ ခုဖြင့် ဘဏ်ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆောင်ရွက်ပေးနေပါသည်။ 1038816 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name=မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်<br/><small>Myanma Tourism Bank</small> |company_type=ပုဂ္ဂလိကဘဏ် |slogan= |image= |foundation=၆ မေ ၂၀၁၉ |location=[[ရန်ကုန်]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |key_people=[[ရန်ဝင်း|ဦးရန်ဝင်း]] (ဥက္ကဋ္ဌ) |industry=[[ဘဏ်]] |products= |operating_income= }} [[ဖိုင်:MyanmaTourismBank.jpg|thumb|မန္တလေးမြို့ရှိ မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်ခွဲတစ်ခုအား ညပိုင်းမြင်တွေ့ရစဉ်]] '''မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်''' ({{lang-en|Myanma Tourism Bank}}; အတိုကောက် '''MTB''')သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ခရီးသွားလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |first1=ညီညီသူ |title=မြန်မာ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေအတွက် ချေးငွေ ထုတ်ပေးနေတဲ့ မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ် |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/08/19/201247.html |website=ဧရာဝတီ |publisher=ဧရာဝတီ |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |date=19 ဩဂုတ် 2019}}</ref> ဘဏ်ရုံးချုပ်ကို [[ရန်ကုန်မြို့]] ၊ ပြည်လမ်းမကြီးပေါ်ရှိ စိုက်ပျိုးရေးမှတ်တိုင်အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို အထောက်အကူပြုစေမည့် မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ် ဖွင့်လှစ်မည် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaakhriisaalupngn-phnphiuttiuttkrenng-akhekhnacheaakaaunmaakiu-atheaakakuupucemnny |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my |accessdate=2 October 2022 |archivedate=2 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002092710/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaakhriisaalupngn-phnphiuttiuttkrenng-akhekhnacheaakaaunmaakiu-atheaakakuupucemnny }}</ref> ၂၀၂၂ စက်တင်ဘာလနောက်ဆုံးစာရင်းများအရ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ မူဆယ်နှင့် မြဝတီ စသည့်မြို့များတွင် စုစုပေါင်းဘဏ်ခွဲ ၁၂ ခုဖြင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်နေသည်။<ref>{{cite news |last1=News |first1=K. I. C. |title=မြဝတီနှင့် မူဆယ်တို့တွင် မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်ခွဲများ ဖွင့်လှစ်မည် |url=https://kicnews.org/2019/05/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%AE%E1%82%8F%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%86%E1%80%9A%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%82%94%E1%80%90%E1%80%BC%E1%80%84/ |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |work=ကေအိုင်စီ - KIC News |date=၃၀ မေ ၂၀၁၉}}</ref><ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်(Myanma Tourism Bank – MTB) မနော်ဟရီ နှင့် ဈေးချို(မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး)တို့တွင် ဘဏ်ခွဲများဖွင့်လှစ်ခြင် - Myanma Tourism Bank |url=https://mtb.com.mm/my/highlights/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%81%e1%80%9b%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%bd%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%98%e1%80%8f%e1%80%bamyanma-tourism-bank-mtb/ |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=my-MM |date=5 ဩဂုတ် 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002092712/https://mtb.com.mm/my/highlights/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BAmyanma-tourism-bank-mtb/ }}</ref> ယခု နောက်ဆုံးသတင်းအရ ဘဏ်ခွဲ ၁၉ ခုဖြင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နေသည်။ == ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]မှ ၂၀၁၈ တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့က ရန်ကုန်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းများနှင့်ဆက်စပ်နေသည့် ဘဏ်ဖြစ်သည့်အလျောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ခရီးသွားကဏ္ဍအား ချေးငွေများ အဓိကထား ထုတ်ပေးသည်။<ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ ခရီးသွားဘဏ်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ချေးငွေများကို ကျပ်သိန်း ၅၀ မှစ၍ သိန်း တစ်သောင်းအထိ ချေးမည် |url=https://news-eleven.com/article/116211 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |publisher=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=my |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002092709/https://news-eleven.com/article/116211 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်က ငွေစတင်ထုတ်ချေး |url=http://burmese.dvb.no/archives/331977 |website=burmese.dvb.no |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=en}}</ref> ယင်းအပြင် အခြားသောစီးပွားရေးကဏ္ဏများကိုပါ ငွေကြေးအရကူညီထောက်ပံ့မှုလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] 4wtb5txp9l01bdrefv2ld0ruhdejdgt 1038824 1038816 2026-06-16T10:00:41Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံပြင်ခြင်း 1038824 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name=မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်<br/><small>Myanma Tourism Bank</small> |company_type=ပုဂ္ဂလိကဘဏ် |slogan= |image=MyanmaTourismBank.jpg |imagesize=50px |image_caption=မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ် အား ညပိုင်းမြင်တွေ့ရစဥ် |foundation=၆ မေ ၂၀၁၉ |location=[[ရန်ကုန်]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |key_people=[[ရန်ဝင်း]] (ဥက္ကဋ္ဌ) |industry=[[ဘဏ်]] |products= |operating_income= }} '''မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်''' ({{lang-en|Myanma Tourism Bank}}; အတိုကောက် '''MTB''')သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ခရီးသွားလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |first1=ညီညီသူ |title=မြန်မာ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေအတွက် ချေးငွေ ထုတ်ပေးနေတဲ့ မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ် |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/08/19/201247.html |website=ဧရာဝတီ |publisher=ဧရာဝတီ |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |date=19 ဩဂုတ် 2019}}</ref> ဘဏ်ရုံးချုပ်ကို [[ရန်ကုန်မြို့]] ၊ ပြည်လမ်းမကြီးပေါ်ရှိ စိုက်ပျိုးရေးမှတ်တိုင်အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို အထောက်အကူပြုစေမည့် မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ် ဖွင့်လှစ်မည် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaakhriisaalupngn-phnphiuttiuttkrenng-akhekhnacheaakaaunmaakiu-atheaakakuupucemnny |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my |accessdate=2 October 2022 |archivedate=2 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002092710/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaakhriisaalupngn-phnphiuttiuttkrenng-akhekhnacheaakaaunmaakiu-atheaakakuupucemnny }}</ref> ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ မူဆယ်နှင့် မြဝတီ စသည့်မြို့များတွင် စုစုပေါင်းဘဏ်ခွဲ ၁၉ ခုဖြင့် လက်ရှိတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=■ မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်၏ ၁၉ ခုမြောက် ပဲခူးဘဏ်ခွဲ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အခြားမြို့များတွင်ပါ ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေ |url=https://news-eleven.com/article/304438 |access-date=2026-06-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{cite news |last1=News |first1=K. I. C. |title=မြဝတီနှင့် မူဆယ်တို့တွင် မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်ခွဲများ ဖွင့်လှစ်မည် |url=https://kicnews.org/2019/05/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%AE%E1%82%8F%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%86%E1%80%9A%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%82%94%E1%80%90%E1%80%BC%E1%80%84/ |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |work=ကေအိုင်စီ - KIC News |date=၃၀ မေ ၂၀၁၉}}</ref><ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်(Myanma Tourism Bank – MTB) မနော်ဟရီ နှင့် ဈေးချို(မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး)တို့တွင် ဘဏ်ခွဲများဖွင့်လှစ်ခြင် - Myanma Tourism Bank |url=https://mtb.com.mm/my/highlights/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%81%e1%80%9b%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%bd%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%98%e1%80%8f%e1%80%bamyanma-tourism-bank-mtb/ |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=my-MM |date=5 ဩဂုတ် 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002092712/https://mtb.com.mm/my/highlights/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BAmyanma-tourism-bank-mtb/ }}</ref> == ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့က ရန်ကုန်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းများနှင့်ဆက်စပ်နေသည့် ဘဏ်ဖြစ်သည့်အလျောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ခရီးသွားကဏ္ဍအား ချေးငွေများ အဓိကထား ထုတ်ပေးသည်။<ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ ခရီးသွားဘဏ်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ချေးငွေများကို ကျပ်သိန်း ၅၀ မှစ၍ သိန်း တစ်သောင်းအထိ ချေးမည် |url=https://news-eleven.com/article/116211 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |publisher=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=my |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002092709/https://news-eleven.com/article/116211 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်က ငွေစတင်ထုတ်ချေး |url=http://burmese.dvb.no/archives/331977 |website=burmese.dvb.no |access-date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=en}}</ref> ယင်းအပြင် အခြားသောစီးပွားရေးကဏ္ဏများကိုပါ ငွေကြေးအရကူညီထောက်ပံ့မှုလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] 67poxc8fg3nwx5q834lf94ctvi99hhe 0 239768 1038611 1037429 2026-06-15T15:19:51Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038611 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 4ux8kcddpjdm2lgk4pcarz7jw6s0z39 1038612 1038611 2026-06-15T15:22:16Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038612 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 10yy00ci9g07meuf5jwcvbl69i87bkd 1038613 1038612 2026-06-15T15:23:22Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038613 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 2dx8dtu654l1ngzlam4hoxcz4oan7j2 1038614 1038613 2026-06-15T15:24:32Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038614 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] pd4p9bcbt9yx6059otkecuy2u811813 1038615 1038614 2026-06-15T15:25:41Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038615 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] iskjprzu0vjq8j4ykx1zpxp1vk9djvp 1038616 1038615 2026-06-15T15:26:26Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038616 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] jpauy69vksnkc6elktppkwht8xz9ge8 1038617 1038616 2026-06-15T15:27:17Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038617 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] rxaghdudtu0o9n1jiy6h4l87evo2py8 1038618 1038617 2026-06-15T15:28:35Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038618 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] birrlri7hwyy2t8i7rzygzzf1h4qnf3 1038619 1038618 2026-06-15T15:29:13Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038619 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] c3lu8m0tuualbu2ipvp9ebf9a78ik0x 1038620 1038619 2026-06-15T15:31:12Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038620 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 9lkkt4w2hteggb79rh42gpia9i610hd 1038621 1038620 2026-06-15T15:32:38Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038621 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 4dbskud5rwnvfnwfolx1aibpx9k4kql 1038622 1038621 2026-06-15T15:34:24Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038622 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] qathvdcc8i59yk0hgnh59l4zoq0nuf9 1038623 1038622 2026-06-15T15:36:43Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038623 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] nireqvyt9wrqvy8nc7eslf0edkfkfqr 1038624 1038623 2026-06-15T15:37:24Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038624 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] f48loiduljcncxu2jb24lp5fogj0okf 1038625 1038624 2026-06-15T15:40:19Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038625 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 0qdyq3v2c7u2cocoi6khaqfi1z7so47 1038626 1038625 2026-06-15T15:41:23Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038626 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] av7w2ife4ynkotv6w84rka3yiz6tem1 1038627 1038626 2026-06-15T15:42:20Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038627 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] d6w08ybz96rgow3czxoh1xczgpgadi9 1038628 1038627 2026-06-15T15:43:25Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038628 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] f82ar3njoex84ucq607x4rn2qdx15jg 1038629 1038628 2026-06-15T15:44:23Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038629 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] kx2gwfl269ldhvsnsla62zfspk90yib 1038630 1038629 2026-06-15T15:45:14Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038630 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] pt0j1opz39pc61zo8ya7u9t81p06it0 1038631 1038630 2026-06-15T15:47:22Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038631 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 8prai6brk3wkohs389gqueb6z32r2g1 1038632 1038631 2026-06-15T15:48:22Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038632 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] sv421llrerfx67gyuv9v5eddud3m8q6 1038633 1038632 2026-06-15T15:50:24Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038633 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] nz2ldeyccx4oamda4rb1nq04ln8luiy 1038634 1038633 2026-06-15T15:52:30Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038634 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 2buykjnovok07aue69w1i3utaqexgku 1038635 1038634 2026-06-15T15:53:49Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038635 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 2oeh1cvvw0nlnqo6p0xtyy6pjqmhc7f 1038636 1038635 2026-06-15T15:56:28Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038636 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 6a84m13khvg3hfnsp3qhpdo0nzgsjdh 1038637 1038636 2026-06-15T15:57:33Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038637 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] p8b1e0a717pd77g4pqc85181disssxo 1038641 1038637 2026-06-15T16:03:35Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038641 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] lky1a2lkxayx9tdrp0kalde2nce9ifo 1038642 1038641 2026-06-15T16:04:25Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038642 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] fxdqg3g104daryvb4lj13o9sc15jnjq 1038643 1038642 2026-06-15T16:05:15Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038643 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] anpk0a6m10fnnkvckbtjb2amf4hy4zd 1038644 1038643 2026-06-15T16:05:55Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038644 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] cz7zmp56ulsrpdpviiswtbx8ih58uyv 1038645 1038644 2026-06-15T16:06:40Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038645 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] dt8jy3abqxuqpkut3gx8tvplen0m5jl 1038646 1038645 2026-06-15T16:07:26Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038646 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] h1iwpdctkziqdhvy6grpfr1qp1224sv 1038647 1038646 2026-06-15T16:08:03Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038647 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] me92regv40d8xqlv0h92b9s35o0qk0w 1038648 1038647 2026-06-15T16:08:45Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038648 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] o6ts5d0btl9ab2s4yycdrqmima3s26e 1038649 1038648 2026-06-15T16:09:37Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038649 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] sju2vuxdmym10tsrfhnh36xe1enchrj 1038650 1038649 2026-06-15T16:10:13Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038650 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 95mau162c8rpyrrd70gcqxm9h92s839 1038651 1038650 2026-06-15T16:11:11Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038651 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 3bmj3xd2zaa1n1qqwtip0y52xnti7is 1038652 1038651 2026-06-15T16:11:48Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038652 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] j81z8wa84o5vr4p2i6mazmfcszhqr8c 1038653 1038652 2026-06-15T16:12:36Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038653 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] d27006f8qva3sc4xn73pbw1epg7qioy 1038654 1038653 2026-06-15T16:13:13Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038654 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] a0t13cxxgg2onedey673eefs9jr7pg2 1038655 1038654 2026-06-15T16:14:14Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038655 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 5v2fhvdsj4a17ics1ucysmn2etihe83 1038656 1038655 2026-06-15T16:15:27Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038656 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] kbmidm9j3qpjnchfaepatom2fevwd25 1038657 1038656 2026-06-15T16:16:30Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038657 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] hncf9ehf0i9y3fv2zl2up8ws68nrrl5 1038658 1038657 2026-06-15T16:17:12Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038658 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] co2qe6u91sq0xh53k9dk7z2674ym8x0 1038659 1038658 2026-06-15T16:18:04Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038659 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] ob2ejqhgjuba1zsnilo6aj94i2rl38z 1038660 1038659 2026-06-15T16:18:52Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038660 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 5dbrst62k5t9sjm1uc5y4tyfwbivp3z 1038662 1038660 2026-06-15T16:20:02Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038662 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] cn4p1quj7njvzogvvdn903gtshi7dau 1038663 1038662 2026-06-15T16:20:33Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038663 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] i6lc4n05fgfc71lzhu9ozc7o2alxvge 1038664 1038663 2026-06-15T16:21:38Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038664 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] dohlytdsr39aajt1z83o3rdz0ekoqso 1038665 1038664 2026-06-15T16:22:40Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038665 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 4bg2id5sq7bbopgqa4u9o9eq55z2fjh 1038666 1038665 2026-06-15T16:23:29Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038666 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] k19a4xsfubhfu6ywf9tnyqq43hrfadp 1038667 1038666 2026-06-15T16:24:26Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038667 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] ch3k7d94wjmxplki216he5kehio3uru 1038669 1038667 2026-06-15T16:25:38Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038669 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး ဟာသကျူရှင် အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] g9yc2h9p57cv5f53kn4pe2rvglmeyq8 1038670 1038669 2026-06-15T16:30:05Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038670 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် ဟာသကျူရှင် အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 5p48fvygkdbi3bo7gm68rrkla49a5g0 1038671 1038670 2026-06-15T16:31:08Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038671 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် ဟာသကျူရှင် အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 01eqgvewb8xg2ss94t3tfgp4xxbc1es 1038672 1038671 2026-06-15T16:32:26Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038672 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] npdpu9fxlow1c1gu4j2g5lro0bff28j 1038673 1038672 2026-06-15T16:33:24Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038673 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] hrsqusx7wcvpvhrpvqya4azzf0l91kb 1038674 1038673 2026-06-15T16:34:20Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038674 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] gk0gh04hikov352l1vm69o053dk5pow 1038675 1038674 2026-06-15T16:36:04Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038675 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] kkzxkidt74eveqnw29gtoxn23k4nfq2 1038676 1038675 2026-06-15T16:37:13Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038676 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] d6ij65itrtym57fhkqtjwbp9vbm4izs 1038677 1038676 2026-06-15T16:38:07Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038677 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] bcwuk7bpnnhxe564zrvbjj0leydnv71 1038678 1038677 2026-06-15T16:39:20Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038678 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီသန့်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] ns1z2vhx92rkihoz0hfrou63jknhlcz 1038679 1038678 2026-06-15T16:40:00Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038679 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] sy8cvv1geblt02soby2dm58hhbfzq2o 1038680 1038679 2026-06-15T16:42:31Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038680 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ () မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] nb2g0ie3nfrfpnpmhgr050b3ji08rbz 1038681 1038680 2026-06-15T16:43:35Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038681 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] sm9zm9fot3rk1pj4oyprx5nky91n2la 1038682 1038681 2026-06-15T16:44:31Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038682 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း ( ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 7bxl9th2pb340nbggpb5hm3ms4e0plz 1038683 1038682 2026-06-15T16:45:22Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038683 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] fhc2te9x6jad2picinpvheyob8oyoig 1038684 1038683 2026-06-15T16:46:29Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038684 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] fkr17cf54hgabwrya9w3j8rcnh2yi1r 1038685 1038684 2026-06-15T16:47:40Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038685 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] lbvy8ozrtleb6f7dz5b8kvtjq68elm5 1038688 1038685 2026-06-15T16:48:47Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038688 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] jrpm1pk9hwdzqup8fwdtglr8lcsahkc 1038689 1038688 2026-06-15T16:49:29Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038689 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] nt8xat6gfsqe1n3i0vmrlops6f51hyh 1038690 1038689 2026-06-15T16:50:34Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038690 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မြချူသံ (မာမာအေး) ရောက်ရာအရပ်က စာပြန်ပါ (ဟင်္သါတ အောင်တင်ဝင်း) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] ids6nm3mqovwmx6j7kgnxeu779rv8px 1038691 1038690 2026-06-15T16:51:31Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038691 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မိန်းမယူရန်သိန်းဆုပန် (မောင်မောင်ညွန့်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရောက်ရာအရပ်က စာပြန်ပါ (ဟင်္သါတ အောင်တင်ဝင်း) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 5jbk340r1u9exlu0n73zq75x95cp9d2 1038692 1038691 2026-06-15T16:52:27Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038692 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ထမီမနိုင် ပုဝါမနိုင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မိန်းမယူရန်သိန်းဆုပန် (မောင်မောင်ညွန့်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရောက်ရာအရပ်က စာပြန်ပါ (ဟင်္သါတ အောင်တင်ဝင်း) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] lyn57gssmef0pmiii6a09afu70wkpdv 1038694 1038692 2026-06-15T16:53:24Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038694 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ထမီမနိုင် ပုဝါမနိုင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မိန်းမယူရန်သိန်းဆုပန် (မောင်မောင်ညွန့်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရောက်ရာအရပ်က စာပြန်ပါ (ဟင်္သါတ အောင်တင်ဝင်း) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) ရှိတော့ရှိတယ် ရှားတယ် (မောင်မောင်ညွန့် သ လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] rnh23hfxhapkkr7n2q710g1di4wx84p 1038695 1038694 2026-06-15T16:53:58Z ~2026-35086-44 144434 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1038695 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ထမီမနိုင် ပုဝါမနိုင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မိန်းမယူရန်သိန်းဆုပန် (မောင်မောင်ညွန့်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရောက်ရာအရပ်က စာပြန်ပါ (ဟင်္သါတ အောင်တင်ဝင်း) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) ရှိတော့ရှိတယ် ရှားတယ် (မောင်မောင်ညွန့် သင်းသင်းမြတ်) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] en2d6my4m5dle5miykcs3fh1ttugamq 1038696 1038695 2026-06-15T16:57:32Z ~2026-35086-44 144434 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1038696 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == ကောလိပ်ဂျင် ကိုရင်ကြေး နှင့် မမွှေးကြူ ကျွန်မနာမည် မကြေးမုံ ငါ့ကိုချစ်ပါ မိဟင်္သါ စိန်မျက်ခုံး စမ်းချင်ရာစမ်း မောင်ဘဂျမ်း စမ်းချင်သလိုစမ်း မောင်ဘဂျမ်း ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် တပွဲစား ဦးနှော ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မမင်းဖြူ မှန်မှန်ပြော ပုဂံမြို့သူ (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ) ပေါက်ကျော်မ ဗိုလ်ချဉ်ပေါင်ကြော် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (ပ၊ ဒု) ဘဦး ရေကူးနေသည် မမထား နှင့် ရွှေယောက်မများ မောင်ကြေးမုံ ရဲ့ မကြေးမုံ မောင်ဘဂျမ်း နှင့် ပုစ္ဆာမိန်းကလေး မောင်မောင်နှင့်မှ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီ မောင်မောင့်အချစ် ဈေးမဆစ်နဲ့ မိန်းမဆိုးအမုန်း မြစံပါယ်မြိုင် မှ လက်ဖြောင့်သေနတ်သမား မွန်းတည့်ချိန် ရွှေယောက္ဖလို့ မခေါ်နဲ့ လက္ခဏ လို အချစ်ပုန်းသမား လမ်းကြုံရင် ဂျမ်းဘုံကိုပြောလိုက်ပါ သားမက် လေးထပ်ကွမ်း ယောက္ခမကြီး သည်မောင့်လက်သံ ဒေါင်ဒေါင်လန် သေတ္တာ မှားတဲ့ ဖူးစာ ဟာသကျူရှင် ဟိုဘက်ခြံက အပျိုဖျန်း အချစ် ရောင်းသည်၊ ဝယ်သည်၊ ပြုပြင်သည် အညာမိသွားတဲ့ အညာသားလေး အသည်းနုတဲ့ တောက ကိုရင် အသည်းနုသည် ဖြည်းဖြည်းမုန်း (ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဓနုဖြူကြည်ကြည်သိန်း၊ ဓနုဖြူညွန့်ညွန့်ရွှေ) အိမ်ရှင် အိမ်ငှား လျှာနဲ့သွား == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ကာလီဒါသ (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ကြော်တော့ လှေသူကြီး (ရီရီချိန်) ကျွန်တော်တို့ ကျွန်မတို့သည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိ၏ (မာမာအေး) ချစ်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောတော့ဘူး (မာမာအေး) ချစ်ရက် ဆုံနိုး မကြုံနိုး (မောင်မောင်ညွန့်) ချစ်ဦးသူ နဲ့ ချစ်ဖူးသူ စူးပါစေလေ မောင် မနှုတ်နဲ့ (မာမာအေး) စက္ကန့်လေးတွေ စိန်စီထားမယ် (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) ဆုတောင်းမှားခဲ့လေသလားအချစ်ရယ် (မာမာအေး) တသိမ့်သိမ့်သူ (စိုးစန္ဒာထွန်း) တောက်တီးတောက်တဲ့ (ဟင်္သါတထွန်းရင်) တိမ်စွန်လေလျင် ဖူးရောက်ချင် (မောင်မောင်ညွန့်) ထမီမနိုင် ပုဝါမနိုင် (မောင်မောင်ညွန့်) ဒဿလိုမိန်းမ (မေဆွိ၊ နီနီဝင်းရွှေ) ပီတိမျက်ရည် (မာမာအေး) ပူးနောင်းချပ်ချိမ်း (မာမာအေး) ပေါက်နဲ့သူမှန်မှန်ပြော (မောင်ကြေးမုံ) ပြားတဲ့ဖားကပြား ဖောင်းတဲ့ဖားကဖောင်း (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) ဗာရာဏသီပြည်သား ကျွန်မရည်းစား (သင်းသင်းမြတ်) ဗျတ္တလိုပန်းဆက်သမား (မင်းယျာ၊ မောင်ကြေးမုံ) မာယာဒေဝီ (ရဲကျော်ကျော်) မေ့ရင်ထဲမှာ နေတစ်ရာ နွေတစ်ရာ (မာမာအေး) မောင်ပေါက်ကျိုင်း ရဲ့ ချစ်တဲ့သူ (ကျောက်ပန်းတောင်း ကျော်လွင်) မောင်ပေါက်ကျိုင်းလိုလူစား (မာမာအေး) မိန်းမယူရန်သိန်းဆုပန် (မောင်မောင်ညွန့်) မြချူသံ (မာမာအေး) ရောက်ရာအရပ်က စာပြန်ပါ (ဟင်္သါတ အောင်တင်ဝင်း) ရွာသာရွာပါ ပစ္စုန်မိုး (မာမာအေး) ရှိခြင်း မရှိသော နေရာ (မာမာအေး) ရှိတော့ရှိတယ် ရှားတယ် (မောင်မောင်ညွန့် သင်းသင်းမြတ်) လမင်းသာချိန် နေကွယ်ချိန် (မာမာအေး) လေချွန်သံ (မာမာအေး) လင်္ကာဒီပချစ်သူ (မေဆွိ၊ မေရွက်ဝါ) သမီးလှလှ သားမက်ချောချော (မောင်မောင်ညွန့်၊ နိုင်နိုင်မော်) အကောင်းဆုံး အရှုံးသမား (ဟင်္သါတ ထွန်းရင်) အချစ်သေလို့ဝင်စားတဲ့သီချင်းတွေ (မာမာအေး) အစိမ်းရောင်ဝေဒနါ (မာမာအေး) အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် (မာမာအေး) == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 5p3kmfs52lnax4karjccxu1eyvxbepo 10 245356 1038777 1035614 2026-06-16T05:50:53Z Zawzawaungthwin 100038 * [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)|ကချင်]] 1038777 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)|ကချင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> mp5qrahm0edzsr99da3rj1gc7rr79iv 1038778 1038777 2026-06-16T05:52:03Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်]] 1038778 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> kwjfz4indqlgohfhrct07jz34s6uq2k 0 250043 1038707 810714 2026-06-15T19:09:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038707 wikitext text/x-wiki {{retaining title}} {{rough translation}} {{Infobox person|name=Chester Bennington|image=Linkin Park-Rock im Park 2014- by 2eight 3SC0327.jpg|caption=Bennington performing in June 2014|birth_name=Chester Charles Bennington|birth_date={{birth date|1976|3|20}}|birth_place=[[Phoenix, Arizona]], U.S.|death_date={{death date and age|2017|7|20|1976|3|20}}|death_place=[[Palos Verdes Estates, California]], U.S.|occupation={{flatlist| * Singer * songwriter * actor<!-- Do not remove this; he appeared in multiple movies --> }}|spouse(s)={{plainlist| * {{marriage|Samantha Olit<br />|1996|2005|end=divorced}} * {{marriage|Talinda Bentley<br />|2006<!--Don't add "his death" here per Template:Marriage instructions -->}} }}|children=6|module={{Infobox musical artist | embed = yes | years_active = 1992–2017 | instrument = Vocals <!-- The infobox is for the main instrument(s) the artist is known for, not a complete list, this should be handled in prose, per https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_musical_artist#instrument --> | genre = {{flatlist| <!-- All of these genres are sourced in the body of the article.--> * [[Alternative metal]] * [[nu metal]] * [[hard rock]] * [[alternative rock]] * [[electronic rock]] * [[post-grunge]] * [[pop rock]] }} | label = | past_member_of = {{flatlist| * [[Linkin Park]] * [[Dead by Sunrise]] * Grey Daze * [[Kings of Chaos (band)|Kings of Chaos]] * [[Stone Temple Pilots]] }} }}|signature=Signature of Chester Bennington.svg}}'''Chester Charles Bennington''' (မတ်လ ၂၀၊ ၁၉၇၆&nbsp;- ဇူလိုင် 20 ရက်၊ 2017) သည် ရော့ခ်ဂီတအဖွဲ့ [[လင်ကင်းပါ့|Linkin Park]] ၏ ထိပ်တန်းတေးသံရှင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အမေရိကန် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ Bennington သည် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်း စီးပွားဖြစ်အောင်မြင်ခဲ့သည့် Linkin Park ၏ ပွဲဦးထွက်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သည့် ''Hybrid Theory'' (2000) ထွက်ရှိပြီးနောက် တေးသံရှင်အဖြစ် ပထမဆုံး ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ''Meteora'' ( 2003 ) မှ ''One More Light'' (2017) အထိ ၎င်းတို့၏ နောက်လာမည့် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် ခြောက်ခုအတွက် အဖွဲ့၏ ထိပ်တန်းတေးသံရှင်အဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=McIntyre|first=Hugh|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2017/08/07/linkin-park-makes-history-by-placing-23-songs-on-the-rock-chart-simultaneously/?sh=33eff48f61ff|title=Linkin Park Makes History By Placing 23 Songs On The Rock Chart Simultaneously|work=[[Forbes]]|date=2017-08-07|accessdate=2023-07-29}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Caulfield|first=Keith|url=https://www.billboard.com/pro/linkin-park-sales-rise-chester-bennington-death/|title=Linkin Park’s U.S. Music Sales Rise 5,332% After Death of Chester Bennington|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=2017-07-21|accessdate=2023-07-29}}</ref> Bennington သည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်တီးဝိုင်းဖြစ်သော Dead by Sunrise ကို 2005 ခုနှစ်တွင် side project အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အသံသွင်းတံဆိပ်ဖြစ်သော Play Pen မှတစ်ဆင့် 2013 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 8 ရက်နေ့တွင် တိုးချဲ့တီးခတ်မှု စံချိန်သစ် ''High Rise ကို'' ထုတ်ပြန်ရန် 2013 ခုနှစ်တွင် Stone Temple Pilots ၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း Linkin Park ကိုသာအာရုံစိုက်ရန် 2015 ခုနှစ်တွင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ''Crank'' (2006), ''Crank: High Voltage'' (2009), နှင့် ''Saw 3D'' (2010) ကဲ့သို့သော ဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ Bennington သည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝမှစတင်ကာ သူ့ဘဝတစ်လျှောက်လုံး စိတ်ကျရောဂါနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုတို့ဖြင့် ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ 2017 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 20 ရက်နေ့တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် Palos Verdes Estates ရှိ ၎င်း၏နေအိမ်တွင် သေဆုံးနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ''Hit Parader'' မဂ္ဂဇင်းက Bennington သည် "Top 100 Metal Vocalists" စာရင်းတွင် Bennington ကို နံပါတ် 46 နေရာတွင် ထားရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Bucher|first=Chris|date=July 20, 2017|title=Chester Bennington Dead: Top Linkin Park Songs & Albums|url=https://heavy.com/entertainment/2017/07/linkin-park-best-top-songs-chester-bennington-suicide-albums/|accessdate=July 29, 2017|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923201550/https://heavy.com/entertainment/2017/07/linkin-park-best-top-songs-chester-bennington-suicide-albums/|url-status=dead}}</ref> Bennington သည် ၎င်း၏မျိုးဆက်၏ အကြီးကျယ်ဆုံး ရော့ခ်အဆိုတော်များထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် စာပေများစွာမှ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ <ref name=":2">{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/rock/7873904/chester-bennington-suicide-chris-cornell-scott-weiland-death|title=Chester Bennington, Chris Cornell & Scott Weiland: A Legacy of Pained Rock Powerhouses|date=July 21, 2017|archivedate=July 21, 2017}}</ref> ''[[ဘီလ်ဘော့ဒ် (မဂ္ဂဇင်း)|ဘေလ်ဘုတ်]]'' အတွက်ရေးတဲ့ Dan Weiss က Bennington က [[Nu metal|Nu-metal]] universal ကို ပြောင်းလဲသွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ <ref name=":1">{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/7873874/chester-bennington-nu-metal-essay|title=Chester Bennington Turned Nu-Metal Universal|date=July 20, 2017|archivedate=July 20, 2017}}</ref> ftuos3eq0ihxzhow47ivswn0de1u97y 3 268867 1038738 868074 2026-06-16T03:58:48Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Colinco52190]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Coriscott]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Colinco52190|Colinco52190]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Coriscott|Coriscott]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 868074 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Colinco52190 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၈၊ ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) o6d28ivpnt9abwzuc47675elb01svqs 0 280639 1038728 1027231 2026-06-16T01:01:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038728 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:James Peace at home in Wiesbaden.jpg|thumb|388x388px|ဗိစ်ဘာဒင်မြို့ရှိ ဂျိမ်းစ် ပိစ်]] '''ခန်းနစ်သ် ဂျိမ်းစ် ပိစ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Kenneth James Peace) ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပေးစ်လီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် စကော့တ်လူမျိုး တေးရေးဆရာ၊ တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲစန္ဒယားဆရာနှင့် အမြင်အာရုံဆိုင်ရာ အနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးရာဇဝင် == '''ဂျိမ်းစ် ပိစ်'''ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့တလန်]]နိုင်ငံ ပေးစ်လီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ငယ်စဉ်ကလေးဘဝ အချိန်အများစုကို စကော့တလန်အနောက်ပိုင်းရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေအပန်းဖြေမြို့ဖြစ်သော ဟယ်လင်စ်ဘာ့ဂ်တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20110527164145/http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/wiesbaden/meldungen/10206548.htm Birgitta Lamparth။ "Keine ‘stacheligen’ Klänge"၊ Wiesbadener Tagblatt၊ ဂျာမန်သတင်းစာ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်။]</ref><ref name=":1">Julia Anderton။ "Tango wie eine süß-saure Geschichte"။ Wiesbadener Kurier၊ ဂျာမန်သတင်းစာ)။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်။</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ |title=Soledad Carrizo-Araya။ "Una entrevista al compositor James Peace"။ Hoja de Ruta Digital၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ။ |access-date=21 January 2026 |archive-date=23 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240523121450/https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ |url-status=dead }}</ref> သူ့မိသားစုတွင် အနုပညာရှင်များစွာရှိပြီး (ဥပမာ - ဂျွန် မက်ဂီး) ၂၀ ရာစုပထမပိုင်းက နာမည်ကျော် အကဂီတရေးစပ်သူတစ်ဦးဖြစ်သော ဖီးလစ်စ် ဘန်းစ်နှင့်လည်း သူသည် ဆွေမျိုးတော်စပ်သည်။<ref name=":0" /><ref name=":3">Sabine Klein။ "Meine Musik ist wie ich - sehr romantisch"။ Frankfurter Rundschau၊ ဂျာမန်သတင်းစ)။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ထုတ်ဝေမှုအမှတ် ၂၅၄၊ စာမျက်နှာ ၂။</ref> သူသည် အသက် ၈ နှစ်အရွယ်ကပင် စန္ဒယားသင်ခန်းစာများကို စတင်သင်ယူခဲ့ကာ သူ၏ ပထမဆုံးအကြိမ် [[အ]]များပြည်သူရှေ့ဖျော်ဖြေမှုမှာ အသက် ၁၄ နှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး စကော့တ် ဂျော့ပ်လင်၏ဂီတကို တီးခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":2" /> ၁၆ နှစ်တွင် သူသည် တော်ဝင်စကော့တလန်ဂီတနှင့်ဇာတ်သဘင်ကျောင်း (ယခုအခါ စကော့တလန်တော်ဝင်ဂီတကျောင်းဟုခေါ်) သို့ အသက်အငယ်ဆုံးအချိန်ပြည့်ကျောင်းသားအဖြစ် တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4">G. Müller။ "Die Seele des Klaviers tanzt Tango"။ Kulturspiegel Wetterau၊ ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်း။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက်၊ စာမျက်နှာ ၅။</ref> ၁၉၈၃ တွင် သူသည် ဂလပ်စ်ဂိုတက္ကသိုလ်မှ စန္ဒယားသင်ကြားရေးဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင် သူသည် မင်ဒယ်လ်ဆွန်၏ စန္ဒယားဖျော်ဖြေပွဲ အမှတ် (၁) ကို အာရ်အက်စ်အမ်အေဒီသံစုံတီးဝိုင်းနှင့်အတူ တီးခတ်ခဲ့၍ ဂီတဖျော်ဖြေမှုဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":3" /><ref name=":4" /> တရားဝင်ကျောင်းတက်ရောက်မှုကိုရပ်နားခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စန္ဒယားဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် တောင်းဆိုမှုအများအပြားခံခဲ့ရပြီး အက်ဒင်ဗာရာမြို့တွင် ၁၉၈၈ မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> [[ဖိုင်:James Peace - Idylls Op.4b.webm|center|thumb|349x349px|James Peace - Idylls Op.4b]] ဂျိမ်းစ် ပိစ်သည် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နိုင်ငံ ဘာ့ဒ်နောင်းဟိုင်တွင် ၁၉၉၁ မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။<ref>Manfred Merz။ "Virtuose, gefühlsbetonte Welt der Romantik"၊ Wetterauer Zeitung၊ ဂျာမန်သတင်းစာ၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်၊ စာမျက်နှာ ၁၉။</ref><ref>"James Peace"။ The Tango Times၊ နယူးယောက်က မဂ္ဂဇင်။ ထုတ်ဝေမှုအမှတ် - ၂၀၀၂/၂၀၀၃ - ၃၉၊ စာမျက်နှာ ၁-၅။</ref> သူသည် ၁၉၉၈ မှစတင်၍ တန်ဂိုအကကို သုတေသနပြုလေ့လာခဲ့ပြီး တန်ဂိုအက၏လှုံ့ဆော်မှုကိုအခြေခံသော သူ၏ကိုယ်ပိုင်စန္ဒယားသံစဉ်များ ပါဝင်သည့် ''Tango escocés'' (စကော့တလန်တန်ဂို) ဟုခေါ်သော စီဒီခွေကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဗစ်တိုးရီးယားဂီတကောလိပ်၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":3" /><ref name=":5">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,Tango%20escoc%C3%A9s&mode=basic National Library of Scotland။ ''Tango escocés'']</ref><ref name=":6">[https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano Philharmonie de Paris။ ''Tango escocés'']</ref><ref name=":7">[https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s de bibliotheek။ ''Tango escocés'']</ref><ref name=":8">"James Peace"။ La Cadena၊ ဟော်လန်မဂ္ဂဇင်း။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ စာမျက်နှာ ၂၆။</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် သူသည် စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာလများတွင် ဂျာမနီမြောက်ပိုင်း တစ်ကိုယ်တော်တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားဒေသသို့ သွားရောက်ခဲ့ကာ [[ဟောင်ကောင်]]တွင် သူ၏ ''Tango XVII'' ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဖျော်ဖြေတီးခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref>''TangoTang''၊ ဟောင်ကောင် (香港)။ သတင်းလွှာ၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်။</ref><ref>[https://www.scmp.com/article/393890/james-peace "James Peace"။ 南華早報၊ ဟောင်ကောင်သတင်းစာ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်။]</ref> နောက်နှစ်များတွင် သူ၏တေးဂီတဖျော်ဖြေမှုများကို [[ဥရောပ]]တွင် အဓိက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဂိုဂီတသံစဉ်များကို အောက်ပါမြို့များတွင် ဖျော်ဖြေခဲ့သည် - အမ်စတာဒမ်၊ အေသင်၊<ref>ဖျော်ဖြေပွဲ လက်ကမ်းစာစောင် ''{Για σένα Αγγελική}''။ အေသင်မြို့၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၇ ရက်။</ref> ဘာလင်၊<ref>Tangodanza၊ ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်း။ ထုတ်ဝေမှုအမှတ် ၁/၂၀၀၂ - ၉။</ref> ဘရပ်ဆဲလ်၊ ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊<ref>ဖျော်ဖြေပွဲပိုစတာ၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဖင်လန်နိုင်ငံ ဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ်။ </ref> လစ္စဘွန်း၊<ref name=":2" /><ref>ဖျော်ဖြေပွဲပိုစတာ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ပေါ်တူဂီ ဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ်။</ref> လန်ဒန်၊ မာဒရစ်၊<ref name=":2" /><ref>ဖျော်ဖြေပွဲပိုစတာ၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စပိန် ဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ် - ''¡Feliz Cincuenta Cumpleaños - 2013!''။</ref> အော်စလို၊<ref>[https://web.archive.org/web/20200608114526/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt Listen.no။ James Peace (flygel)။ Munch Museet။ အော်စလို၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်။] </ref> ရေးကဗိနှင့်<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/823608/ Ríkarður Ö Pálsson၊ "Skozkir Slaghörputangoár"။ Morgunblaðið၊ အိုက်စလန်သတင်းစာ။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်။]</ref> ဗီယင်နာ။<ref>ဗီယင်နာမှာကျင်းပတဲ့ ဖျော်ဖြေပွဲရဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်23။</ref> [[ဖိုင်:Cover page, Eternal Song Op.32 by James Peace (study score).png|thumb|324x324px|မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာ၊ ဂျိမ်းစ် ပိစ် ရေးသားသော Eternal Song Op.32 (လေ့လာမှုတေးဂီတ)]] သူ၏ တန်ဂိုနှင့်ဆိုင်သောလက်ရာများကို အသိအမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် လန်ဒန်ဂီတကောလိပ်၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":9">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?vid=44NLS_VU1&tab=default_tab&docid=44NLS_ALMA21438757900004341&lang=en_US&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,K.%20James%20Peace&mode=basic National Library of Scotland။ ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":10">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":11">[https://whittakerlive.blogspot.com/2012/05/new-dvd-interview-with-wiesbaden.html Whittaker Live။ "Wiesbadener Highlander K. James Peace - New DVD"]</ref> အက်ဒင်ဗာရာတွင် ခဏနေပြီးနောက် ဗိစ်ဘာဒင်မြို့တွင်နေထိုင်ရန် သူသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဂျာမနီသို့ပြန်လာခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ဤသည်ကပင် အနုပညာဖန်တီးမှုတွန်းအားအသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့၍ သူသည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်တေးဂီတသံစဉ်အချို့အကြောင်း ရုပ်ရှင်တိုများ ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ရုပ်ရင်တိုလက်ရာများအနက် တစ်ခုမှာ ''ဗိစ်ဘာဒင်ရှိ ဂျိမ်းစ် ပိစ်'' ဟူသော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။<ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /> == ဆုများနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ == ●      ပထမဆု၊ အက်ဂ်နက်စ်မစ်လာပြိုင်ပွဲ၊ [[ဂလပ်စဂိုးမြို့|ဂလပ်စ်ဂိုမြို့]] ၁၉၈၃ ခုနှစ်<ref name=":4" /> ●      ပထမဆု၊ ဒွန်းဘာတင်ရှိုင်းယား အီးအိုင်အက်စ်ပြိုင်ပွဲ၊ ဂလပ်စ်ဂိုမြို့ ၁၉၈၄ ခုနှစ်<ref name=":4" /> ●      ပထမဆု၊ ဆီဘဲလီးယပ်စ်စာစီစာကုံးဆု၊ ဂလပ်စ်ဂိုမြို့ ၁၉၈၅ ခုနှစ်<ref name=":4" /> [[ဖိုင်:Eternal Song Op.32 by James Peace (bars 602 - 606).pdf|thumb|298x298px|Eternal song (ဘားများ 602-606)]] ●      ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒီပလိုမာ၊ တီအိုင်အမ် နိုင်ငံတကာဂီတရေးစပ်မှုပြိုင်ပွဲ၊ [[ရောမမြို့]] ၂၀၀၀ ခုနှစ်<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":12">"James Peace"။ ''FRIZZ''၊ ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်း။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ စာမျက်နှာ ၅</ref> ●      ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒီပလိုမာ၊ အိုင်ဘီအယ်လ်အေဖောင်ဒေးရှင်း၊ နယူးယော့ခ်မြို့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /> ●      အမှတ်တရဆုတံဆိပ်၊ နိုင်ငံတကာ စန္ဒယားနှစ်ယောက်တွဲအဖွဲ့၊ တိုကျိုမြို့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်<ref>{{Cite web |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |title=နိုင်ငံတကာ စန္ဒယားစုံတွဲအသင်း (東京)၊ တိုကျို။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဆုရရှိသူများစာရင်း။ |access-date=21 January 2026 |archive-date=27 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |url-status=dead }}</ref> ●     ရွှေတံဆိပ်၊ "လုတယ်စ်" နိုင်ငံတကာအကယ်ဒမီ၊ [[ပါရီမြို့]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ရေးစပ်ခဲ့သော အထင်ကရတေးဂီတများ == ●      ရေတံခွန်<ref>Hessisches Staatstheater။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂/၁၉ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပမည့် ဖျော်ဖြေပွဲများ၏ လက်ကမ်းစာစောင်</ref> ●      ကျေးလက်တောလားများ ●      မနက်ခင်းချစ်ခြင်းဖွဲ့တေးသံ ●      တိတ်တဆိတ်မျက်ရည်များ ●      အမေ့ခံသစ်ရွက်များ ●      နှဲတေးသွား ●      ဘလာ့ဒ် ●      အခမ်းအနားချီတက်ပွဲ အမှတ် (၁) [[ဖိုင်:Tango Milonga op. 26.wav|thumb|Tango Milonga op. 26]] ●      အခမ်းအနားချီတက်ပွဲ အမှတ် (၂) ●      ဆောင်းဦးရွှေ<ref>"Violine schwebt über das Orchester"။ Schwäbische Post၊ သတင်းစာ ဂျာမနီ။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄ ရက်။</ref> [[ဖိုင်:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|thumb|Tango XVIII တေးဂီတကို ဂျိမ်းစ် ပိစ် (ဂျိမ်းစ် ပိစ်, စန္ဒယား)]] ●      ထာဝရတေးသီချင်း<ref name=":0" /><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9935400923804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland။ ''Eternal Song Op.32၊ Peace, K. James'']</ref> ●     "ဂျော်ဂျီယာအတွက်" (ဂျော်ဂျီယာ: საქართველოსთვის) ●      (စာသား - ထမာရ်ချစ်ခ်ဗိုင်းဇယ်၊ ဇူးရဘ်ချစ်ခ်ဗိုင်းဇယ်နှင့် ဂျိမ်းစ် ပိစ်) ●     တန်ဂို ၂၄ ပုဒ်<ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>[https://www.britishviolasociety.co.uk/wp-content/uploads/2024/01/Latest-news-from-the-British-Viola-Society.-August-2023-compressed.pdf British Viola Society Newsletter။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ] </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240522135254/https://hojaderutadigital.mx/una-corta-historia-del-tango/ Hoja de Ruta Digital၊ México။ "Una corta historia del tango"၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941547953804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland။ ''Tangos op.33၊ Peace၊ K. James'']</ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [https://www.youtube.com/watch?v=sSX1c8EUukg&list=RDsSX1c8EUukg&start_radio=1 Souvenir de Buenos Aires - ''youtube''] [https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk&list=RDZcMRNnwNJhk&start_radio=1 Lento Lacrimoso - ''youtube''] [https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4&list=RD_VKxG2dmQn4&start_radio=1 Autumn Gold - ''youtube''] == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၃ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂီတ]] a2x0x1401jhu7wlsc232z0vo1h4nr4v 0 285611 1038668 1038559 2026-06-15T16:25:24Z Salai Rungtoi 22844 /* အုပ်စု A */ 1038668 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | year = ၂၀၂၆ | tourney_name = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) superimposed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] | country2 = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]] | country3 = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | dates = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် | num_teams = ၄၈ နိုင်ငံ | confederations = ၆ ခု | venues = ၁၆ ခု | cities = ၁၆ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]] | nextseason = ''၂၀၃၀'' | updated = }} '''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။<ref name="Schedule">{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}</ref> == ကျင်းပမည့်နေရာများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။ FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia2">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။<ref name="FIFA stadia">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> ==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ==== † ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ |- ! scope="col" | မြို့များ ! scope="col" | အားကစားကွင်းများ ! scope="col" | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု ! scope="col" class="unsortable" | ပုံ |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Dallas" | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]<br /><small> Arlington, Texas</small> | AT&T Stadium{{double-dagger}}<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94,000''' | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Mexico City" | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]] | Estadio Azteca{{dagger}}<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83,000''' | [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="New York" | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]<br /><small> East Rutherford, [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]</small> | MetLife Stadium<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82,500''' | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Atlanta" | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]] | Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75,000''' | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Kansas City" | {{flagicon|USA}} [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်|ကန်းဆပ်မြို့]] | Arrowhead Stadium <br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73,000''' | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Houston" | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]] | NRG Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72,000''' | [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="San Francisco" | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]<br /><small> (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])</small> | Levi's Stadium <br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71,000''' | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Los Angeles" | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]<br /><small>(Inglewood, California)</small> | SoFi Stadium<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70,000''' | [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Philadelphia" | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]] | Lincoln Financial Field<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Seattle" | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]] | Lumen Field<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Boston" | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]<br /><small>(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])</small> | Gillette Stadium<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Miami" | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]<br /><small>(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])</small> | Hard Rock Stadium<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Vancouver" | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]] | BC Place {{double-dagger}}<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54,000''' | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Monterrey" | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ <br /><small>(Guadalupe)</small> | Estadio BBVA<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53,500''' | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Guadalajara" | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့<br /><small>(Zapopan)</small> | Estadio Akron<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48,000''' | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Toronto" | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]] | BMO Field<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45,000''' | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} == အသင်းများ == {| class="vertical-align-top" |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု A |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | A1 || ''{{fb|MEX}}'' |- | A2 || {{fb|RSA}} |- | A3 || {{fb|KOR}} |- | A4 || {{fb|CZE}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု B |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | B1 || ''{{fb|CAN}}'' |- | B2 || {{fb|BIH}} |- | B3 || {{fb|QAT}} |- | B4 || {{fb|SUI}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု C |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | C1 || {{fb|BRA}} |- | C2 || {{fb|MAR}} |- | C3 || {{fb|HAI}} |- | C4 || {{fb|SCO}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု D |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | D1 || ''{{fb|USA}}'' |- | D2 || {{fb|PAR}} |- | D3 || {{fb|AUS}} |- | D4 || {{fb|TUR}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု E |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | E1 || {{fb|GER}} |- | E2 || {{fb|CUW}} |- | E3 || {{fb|CIV}} |- | E4 || {{fb|ECU}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု F |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | F1 || {{fb|NED}} |- | F2 || {{fb|JPN}} |- | F3 || {{fb|SWE}} |- | F4 || {{fb|TUN}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု G |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | G1 || {{fb|BEL}} |- | G2 || {{fb|EGY}} |- | G3 || {{fb|IRN}} |- | G4 || {{fb|NZL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု H |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | H1 || {{fb|ESP}} |- | H2 || {{fb|CPV}} |- | H3 || {{fb|KSA}} |- | H4 || {{fb|URU}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု I |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | I1 || {{fb|FRA}} |- | I2 || {{fb|SEN}} |- | I3 || {{fb|IRQ}} |- | I4 || {{fb|NOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု J |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | J1 || {{fb|ARG}} |- | J2 || {{fb|ALG}} |- | J3 || {{fb|AUT}} |- | J4 || {{fb|JOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု K |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | K1 || {{fb|POR}} |- | K2 || {{fb|COD}} |- | K3 || {{fb|UZB}} |- | K4 || {{fb|COL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု L |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | L1 || {{fb|ENG}} |- | L2 || {{fb|CRO}} |- | L3 || {{fb|GHA}} |- | L4 || {{fb|PAN}} |} |} == ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား == <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" |+ Schedule by round |- !Round !ပွဲစဉ် !ရက်စွဲ |- |rowspan=3|အုပ်စုအဆင့် |ပွဲစဉ် ၁ |June 11–17, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၂ |June 18–23, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၃ |June 24–27, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့် |Round of 32 |June 28 – July 3, 2026 |- |Round of 16 |July 4–7, 2026 |- |Quarterfinals |July 9–11, 2026 |- |Semifinals |July 14–15, 2026 |- |Match for third place |July 18, 2026 |- |Final |July 19, 2026 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Schedule by group |- !Matchday !Pairings !Groups !Date |- |rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁ |rowspan=7|1 vs 2<br>3 vs 4 |A |June 11, 2026 |- |B & D |June 12, 2026 |- |B, C & D |June 13, 2026 |- |E & F |June 14, 2026 |- |G & H |June 15, 2026 |- |I & J |June 16, 2026 |- |K & L |June 17, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂ |rowspan=6|1 vs 3<br>4 vs 2 |A & B |June 18, 2026 |- |C & D |June 19, 2026 |- |E & F |June 20, 2026 |- |G & H |June 21, 2026 |- |I & J |June 22, 2026 |- |K & L |June 23, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃ |rowspan=4|4 vs 1<br>2 vs 3 |A, B & C |June 24, 2026 |- |D, E & F |June 25, 2026 |- |G, H & I |June 26, 2026 |- |J, K & L |June 27, 2026 |} === အုပ်စုအဆင့် === === အုပ်စု A === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|MEX}}'' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +2 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | style="background:#ccffcc;" rowspan="2" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|KOR}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|CZE}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 2 | style="background:#cce5ff;" | -1 | style="background:#cce5ff;" | '''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|RSA}} |1 |0 |0 |1 |0 |2 | -2 |'''0''' | |} {{football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time= 1:00pm [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{fb-rt|MEX}} |score=၂-၀ |team2={{#invoke:flag|fb|RSA}} |goals1= Quiñones {{goal|၉}} <br> Jiménez {{goal|၆၇}} |goals2= |stadium= Estadio Azteca ကွင်း၊ [[မက္ကဆီကိုမြို့|မက္ကစီကိုစီးတီး]] |attendance= 80,824 |referee= Wilton Sampaio (Brazil) |report= }} === အုပ်စု B === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|CAN}}'' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' | style="background:#ccffcc;" rowspan="2" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|BIH}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|SUI}} | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | '''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|QAT}} |0 |0 |0 |0 |0 |0 | 0 |'''0''' | |} === အုပ်စု C === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|SCO}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|MAR}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|BRA}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | '''1''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|HAI}} |1 |0 |0 |1 |0 |1 | -1 |'''0''' | |} === အုပ်စု D === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|USA}} '''(H)''''' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 4 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +3 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|AUS}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" | +2 | style="background:#ccffcc;" |'''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|TUR}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" | -2 | style="background:#cce5ff;" |'''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|PAR}} |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု E === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|GER}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 7 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +6 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|CIV}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" |'''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|ECU}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" | -1 | style="background:#cce5ff;" |'''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|CUW}} |1 |0 |0 |1 |1 |7 | -6 |'''0''' | |} === အုပ်စု F === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|SWE}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 5 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +4 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|JPN}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |'''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|NED}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |'''1''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|TUN}} |1 |0 |0 |1 |1 |5 | -4 |'''0''' | |} === အုပ်စု G === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု H === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု I === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု J === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု K === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု L === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} == ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး == === ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် === မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]] (MyTel) ၏ ရုပ်သံပလက်ဖောင်း ဖြစ်သော TV360 က ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်များကို တရာဝင်း ထုတ်လွှင့်ခွင့် ရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web |last=TV360 Media Hub |date=2026-05-31 |title=2026 Worldcup is coming on TV360 🥳🥳 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kEsoZNERGzc |access-date=2026-06-08}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-11 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၁၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာ စစ်တပ်ပိုင် Mytel က ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်တွေကို ပြသခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2klzdneylt |access-date=2026-06-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်များ တိုက်ရိုက်ပြသခွင့်အတွက် ဒေါ်လာသန်းဆယ်ချီ ငွေကြေးများစွာကုန်ကျခံ၍ မြန်မာနိုင်ငံတဦးတည်း မူပိုင်ခွင့်ရရှိထားသော စစ်တပ်ပိုင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel TV360]] ၏ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] စာမျက်နှာကို Meta က ဖယ်ရှားလိုက်သည်ဟု Justice For Myanmar က ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ ) |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/13/93050 |url-status=live |access-date=14 June 2026 |website=Mizzima}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] 0qkzcad3tb0osz7ap5p5n1yk53x572i 0 286113 1038795 1038120 2026-06-16T08:22:52Z Mkant00 135890 1038795 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ [[အစု]]ဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းများ၊ ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဌာန်များ (geometric shapes) နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းအဖြေများ (polynomial roots) ကဲ့သို့သော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ကို တစ်ပြေးညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အုပ်စုဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်တွင် အချိုးညီမှုများ (symmetries) နှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (geometric transformations) ကို လေ့လာရာ၌ အုပ်စုများသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အချိုးညီမှုများသည် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ထိုအရာဝတ္ထု၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetry group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော အမျိုးအစားတစ်ခု၏ အသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ယေဘုယျ အုပ်စု (general group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဂျီဩမေတြီရှိ အချိုးညီအုပ်စုများတွင် လီအုပ်စုများ (Lie groups) ပါဝင်လာတတ်သည်။ လီအုပ်စုများကို အမှုန်ရူပဗေဒ (particle physics) ၏ စံမော်ဒယ် (Standard Model) တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပွန်ကာရေး အုပ်စု (Poincaré group) ဆိုသည်မှာ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (special relativity) ရှိ အာကာသအချိန် (spacetime) ၏ အချိုးညီမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မော်လီကျူး ဓာတုဗေဒ (molecular chemistry) တွင် အချိုးညီမှုကို ဖော်ပြရာ၌ အမှတ်အုပ်စုများ (point groups) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ကို လေ့လာရာမှ အုပ်စုဟူသော သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီဗာရစ်စ်တီ ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေများ (roots) မှဖြစ်ပေါ်လာသော အချိုးညီအုပ်စုအတွက် အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ ကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများ ရရှိပြီးနောက် အုပ်စုသဘောတရားကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အုပ်စုသီအိုရီ (modern group theory) သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများကို သီးခြားလေ့လာသည်။ အုပ်စုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ရန် အယူအဆအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]] (subgroups)၊ စားလဒ်အုပ်စုများ (quotient groups) နှင့် ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) တို့ဖြစ်သည်။ အုပ်စုသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် အုပ်စုများ၏ သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိများ (abstract properties) အပြင် ၎င်းတို့ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း လေ့လာကြသည်။ အုပ်စု၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations of the group) မှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (computational group theory) ရှုထောင့်မှလည်း လေ့လာကြသည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) အတွက် သီအိုရီတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းမှစ၍ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုများ (finitely generated groups) ကို ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဌာန်များအဖြစ် လေ့လာသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (geometric group theory) သည် အုပ်စုသီအိုရီတွင် တက်ကြွသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အုပ်စု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition of Group) == '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ [[အစု]] (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါ '''အုပ်စု နဂိုမှန်အဆိုများ (group axioms)''' ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' <math>\forall a,b,c \in G: (a \star b) \star c = a \star (b \star c)</math> *'''ထပ်တူရအစုဝင် (identity element)''' <math>\exists e \in G, \forall a \in G: e \star a = a \star e = a</math> *'''ပြောင်းပြန် (inverse)''' <math>\forall a \in G, \exists a^{-1} \in G: a \star a^{-1} = a^{-1} \star a = e</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>a</math> အတွက်မဆို ပြောင်းပြန် <math>a^{-1}</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>G</math> သည် ဗလာမဟုတ်သောအစု (non-empty set) ဖြစ်သည်။ '''အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခု မြှောက်သည့် အစီအစဉ်သည် အရေးမကြီးသော အုပ်စုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutativity) ဖြစ်သော <math>\forall a,b \in G : a \star b = b \star a</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ == အုပ်စု၏ အခြေခံ ဂုဏ်သတ္တိများ (Basic Properties of a Group) == ===ပြောင်းပြန်၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness of the Inverse)=== ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်အရ အုပ်စုတစ်ခု ဆိုသည်မှာ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိနေသော '''[[မိုနွိုက်]] (monoid)''' တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ [[မိုနွိုက်]]တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တွင် ပြောင်းပြန်တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique) ဖြစ်သည်။ ဤတစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ပြောင်းပြန်ကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (multiplicative notation) ဖြင့် <math>x^{-1}</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ အပေါင်းအခြေခံ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (additive notation) တွင်မူ <math>-x</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>y</math> နှင့် <math>y'</math> နှစ်ခုစလုံးသည် အစုဝင် <math>x</math> ၏ ပြောင်းပြန်များဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ယူနစ်အစုဝင် <math>e</math> ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ပြောင်းပြန်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တို့ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်မည်ဆိုလျှင် <math>y' = y'e = y'(xy) = (y'x)y = ey = y</math> ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>y' = y</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ===အနုတ်ထပ်ကိန်းများ (Negative Exponents)=== [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>x</math> နှင့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို အနုတ်ထပ်ကိန်း (negative exponent) ကို <math>x^{-n} = (x^{-1})^n</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ [[မိုနွိုက်]]များအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသော ပုံမှန်ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း စည်းမျဉ်းများကို ကိန်းပြည့်များအားလုံးအထိ တိုးချဲ့အသုံးပြုနိုင်သည်။ ===ဘယ်ယူနစ်နှင့် ဘယ်ပြောင်းပြန်များ လုံလောက်မှု (Sufficiency of Left Unit and Left Inverses)=== [[အစု]] <math>G</math> တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခု ပါဝင်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အကယ်၍ <math>G</math> တွင် ဘယ်ယူနစ် (left unit) <math>e</math> ပါဝင်ခဲ့လျှင် မည်သည့် <math>x \in G</math> အတွက်မဆို <math>ex = x</math> ဖြစ်မည်။ ထို့ပြင် အစုဝင်တိုင်းတွင် ဘယ်ပြောင်းပြန် (left inverse) တစ်ခုစီ ရှိခဲ့လျှင် မည်သည့် <math>x \in G</math> အတွက်မဆို <math>yx = e</math> ဖြစ်စေမည့် <math>y \in G</math> တစ်ခု တည်ရှိမည်။ ဤအခြေအနေများ ပြည့်စုံပါက <math>e</math> သည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ယူနစ် (two-sided unit) ဖြစ်လာသည်။ ထို့အတူ ဘယ်ပြောင်းပြန်တိုင်းသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ပြောင်းပြန် (two-sided inverse) ဖြစ်လာသောကြောင့် <math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ <math>a \in G</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး <math>b \in G</math> သည် <math>a</math> ၏ ဘယ်ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ကြောင့် <math>ba = e</math> ဖြစ်သည်။ ညီမျှခြင်း၏ ညာဘက်ခြမ်း နှစ်ဖက်စလုံးကို <math>b</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ <math>bab = eb</math> ကို ရရှိမည်။ <math>e</math> သည် ဘယ်ယူနစ်ဖြစ်သောကြောင့် <math>eb = b</math> ဖြစ်ပြီး <math>bab = b</math> သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ယခုအခါ <math>c \in G</math> သည် <math>b</math> ၏ ဘယ်ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ပါက <math>cb = e</math> ဖြစ်လာမည်။ အထက်ပါညီမျှခြင်း <math>bab = b</math> ၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်း နှစ်ဖက်စလုံးကို <math>c</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်လျှင် <math>cbab = cb</math> ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ <math>cb</math> နေရာတွင် <math>e</math> ကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>eab = e</math> ဖြစ်သွားပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် <math>ab = e</math> ဟု ထပ်မံရရှိသည်။ ဤအချက်က <math>b</math> သည် <math>a</math> အတွက် ညာပြောင်းပြန် (right inverse) လည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <math>ab = e</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>a</math> သည်လည်း <math>b</math> ၏ ဘယ်ပြောင်းပြန် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် <math>ae</math> ကို တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် <math>e</math> သည် ညာယူနစ် (right unit) အဖြစ် မည်သို့လုပ်ဆောင်ကြောင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ပြသနိုင်သည်။ <math>ae = a(ba) = (ab)a = ea = a</math> <math>e</math> သည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ယူနစ်ဖြစ်ပြီး အစုဝင်တိုင်းတွင် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်ရှိနေသောကြောင့် <math>G</math> ကို အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ == အုပ်စု ဥပမာများ (Examples of Groups) == ===ပုံဖော်မှုများ၏ အုပ်စု (Group of Mappings)=== <math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>S</math> သည် ဗလာမဟုတ်သောအစု တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ။ <math>S</math> မှ <math>G</math> သို့ ပုံဖော်ထားသော ဖန်ရှင်များ (mappings) ၏ အစု <math>M(S, G)</math> သည် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များ မြှောက်ခြင်း (pointwise multiplication) အောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g \in M(S, G)</math> ၏ မြှောက်လဒ်ကို <math>(fg)(x) = f(x)g(x)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ပြောင်းပြန်ကိုမူ <math>f^{-1}(x) = f(x)^{-1}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ အကယ်၍ <math>G</math> သည် ဖလှယ်ရအုပ်စု (commutative group) ဖြစ်ခဲ့လျှင် <math>M(S, G)</math> သည်လည်း ဖလှယ်ရအုပ်စုဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေမျိုးတွင် ၎င်းကို အပေါင်းပုံစံဖြစ်သော <math>f + g</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ===ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စု (Permutation Group)=== <math>S</math> ကို ဗလာမဟုတ်သော[[အစု]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါ။ <math>S</math> မှ <math>S</math> သို့ ကိုယ်တိုင်ပြန်လည်ပုံဖော်ထားသော [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှုများ (bijective mappings) အားလုံးပါဝင်သည့် အစုသည် ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ပုံဖော်ခြင်း (standard composition of mappings) အောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (identity map) သည် ၎င်း၏ ယူနစ်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုကို ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စု (permutation group) ဟုခေါ်ဆိုပြီး <math>\text{Perm}(S)</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ၎င်း၏ အစုဝင်များကို ပါမြူတေးရှင်းများ (permutations) ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ===ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (General Linear Group)=== <math>k</math> ကို ဖီးလ်ဒ် (field) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>V</math> ကို <math>k</math> အပေါ်အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) တစ်ခုအဖြစ် ယူဆပါ။ <math>V</math> မှ <math>V</math> သို့ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) <math>k</math>-မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ (linear maps) စုစည်းထားသည့် [[အစု]]သည် ပေါင်းစပ်ခြင်းအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဤအုပ်စုကို ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (general linear group) ဟုခေါ်ဆိုပြီး <math>GL(V)</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အလားတူပင် <math>k</math> မှ ကိန်းများပါဝင်သော ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သည့် <math>n \times n</math> ကိန်းအုံများ (matrices) အစုသည် ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း အောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပြီး ၎င်းကို <math>GL(n, k)</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ <math>n \ge 2</math> ဖြစ်သော အခြေအနေများတွင် ဤအုပ်စုသည် ဖလှယ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ===အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ၏ အုပ်စု (Group of Automorphisms)=== [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] တစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>A</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ (automorphisms) သည် ပေါင်းစပ်ခြင်းအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဤအုပ်စုကို <math>\text{Aut}(A)</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စု <math>\text{Perm}(S)</math> နှင့် ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု <math>GL(V)</math> တို့ နှစ်ခုစလုံးသည် ဤပိုမိုကျယ်ပြန့်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]]ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံ၏ တိကျသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ===စံ ကိန်းစနစ်များ (Standard Number Systems)=== ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers)၊ ကိန်းစစ်များ (real numbers) နှင့် ကိန်းထွေးများ (complex numbers) ၏ [[အစု]]တစ်ခုစီသည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုများကို အသီးသီးဖွဲ့စည်းကြသည်။ ထို့ပြင် ဤကိန်းစနစ်တစ်ခုစီအတွင်းရှိ သုညမဟုတ်သော အစုဝင်များ စုစည်းထားသည့် အစုများသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုများကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ===ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု (Cyclic Group)=== အကယ်၍ အုပ်စု <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို သတ်မှတ်ထားသော အစုဝင် <math>a \in G</math> ၏ ထပ်ကိန်း <math>a^n</math> (ကိန်းပြည့် <math>n</math>) ပုံစံဖြင့် ရေးသားနိုင်ပါက ထိုအုပ်စု <math>G</math> ကို ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု (cyclic group) ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထိုအစုဝင် <math>a</math> ကို ဆိုက်ကလစ်ထုတ်လုပ်ကိန်း (cyclic generator) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အကယ်၍ အုပ်စုကို အပေါင်းသင်္ကေတစနစ်ဖြင့် ရေးသားထားပါက အစုဝင်တိုင်းကို <math>na</math> ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ * ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbf{Z}</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> ဟူ၍ ထုတ်လုပ်ကိန်း နှစ်ခု တိတိကျကျ ပါဝင်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခုအတွက် ကိန်းထွေးစနစ်အတွင်းရှိ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ရင်းများ (n-th roots of unity) သည် အရွယ်အစား <math>n</math> ရှိသော မြှောက်ခြင်းအခြေခံ ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အစုဝင် <math>e^{2\pi i/n}</math> သည် ဤအုပ်စုအတွက် ထုတ်လုပ်ကိန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ * ဤအုပ်စုအတွက် အခြားသော ထုတ်လုပ်ကိန်းများသည် <math>e^{2\pi ir/n}</math> ပုံစံဖြင့် တည်ရှိကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>r \in \mathbf{Z}</math> ဖြစ်ပြီး <math>r</math> သည် <math>n</math> နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (relatively prime) ဖြစ်ရမည်။ ဤအုပ်စုအတွက် ထုတ်လုပ်ကိန်းကို ပရစ်မစ်တစ် <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ရင်း (primitive n-th root of unity) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ===အစီအစဉ်-၈ ရှိသော ဖလှယ်၍မရသည့် အုပ်စုများ (Non-abelian Groups of Order 8)=== အစီအစဉ်-၈ (order 8) ရှိသော ဖလှယ်၍မရသည့် အခြေခံအုပ်စု (non-abelian group) နှစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ စတုရန်း၏ အချိုးညီမှုများ အုပ်စု (group of symmetries of the square) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစုဝင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>\sigma</math> နှင့် <math>\tau</math> တို့ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားပြီး ၎င်းတို့သည် <math>\sigma^4 = \tau^2 = e</math> နှင့် <math>\tau\sigma\tau^{-1} = \sigma^3</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်များကို လိုက်နာကြသည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ ကွာတာနီယွန် အုပ်စု (quaternion group) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစုဝင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>i</math> နှင့် <math>j</math> တို့ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည်။ <math>k = ij</math> နှင့် <math>m = i^2</math> ဟု သတ်မှတ်လိုက်ပါက ၎င်း၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက်များကို <math>i^4 = j^4 = k^4 = e</math> ၊ <math>i^2 = j^2 = k^2 = m</math> နှင့် <math>ij = mji</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ == အုပ်စုပိုင်းများ နှင့် အခြားသော တည်ဆောက်ပုံများ (Subgroups and Other Structures) == *အုပ်စု <math>G</math> ၏ ဗလာမဟုတ်သော မည်သည့် [[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]] မိသားစု၏ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) မဆိုသည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။ *<math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>S</math> သည် ၎င်း၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>G</math> ၏ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> မှ အစုဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြောင်းပြန်များကို အသုံးပြု၍ အဆုံးရှိ မြှောက်လဒ်များ (finite products) အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်ပါက အစု <math>S</math> သည် <math>G</math> ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည် (generates) ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤအခြေအနေကို <math>G = \langle S \rangle</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် <math>S</math> ကို ငုံထားသည့် <math>G</math> ၏ အငယ်ဆုံး အုပ်စုပိုင်းသည် <math>G</math> ကိုယ်တိုင်ဖြစ်နေပါက <math>G</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ မြှောက်လဒ်များအားလုံး စုစည်းထားသော အစုသည် မူလသဘောတရားအရ <math>S</math> ကို ငုံထားသည့် အငယ်ဆုံး အုပ်စုပိုင်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) သည် ယူနစ်အစုဝင်ကို ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ *<math>G</math> အတွင်းရှိ အဆုံးရှိအစုဝင်များ ဖြစ်ကြသော <math>x_1, \dots, x_n</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုပိုင်းကို <math>\langle x_1, \dots, x_n \rangle</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ၎င်းသည် ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော <math>k_1, \dots, k_r \in \mathbf{Z}</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>x_{i_1}^{k_1} \cdots x_{i_r}^{k_r}</math> ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော အစုဝင်အားလုံး ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တစ်ခုတည်းဖြစ်သော <math>x \in G</math> သည် ဆိုက်ကလစ် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ == ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> တည်ဆောက်ပုံ == <math>G</math> သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> တို့ ပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] <math>\mathbf{B}G</math> ကို <math>G</math> မှတစ်ဆင့် အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects)''': အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို ဤနေရာတွင် <math>*</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms)''': <math>*</math> မှ <math>*</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များကို (hom-set) <math>\text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီသည် အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''[[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (endomorphism)''' တစ်ခုစီ ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)''': ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း (categorical composition) <math>g \circ h</math> ကို အုပ်စုမြှောက်ခြင်း <math>gh</math> ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ *'''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity Morphism)''': တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု အတွက် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်ကို <math>1_{*}</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e \in G</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ===တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct Product)=== <math>\{G_i\}_{i \in I}</math> ကို အုပ်စုများ မိသားစု (family of groups) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါမည်။ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product) <math>\prod_{i \in I} G_i</math> ဆိုသည်မှာ [[အစု]] <math>G_i</math> များ၏ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (cartesian product) ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် မြှောက်ခြင်း (componentwise multiplication) ဖြင့် အုပ်စု တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုအဖြစ် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်။ အစုဝင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(x_i)_{i \in I}</math> နှင့် <math>(y_i)_{i \in I}</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို <math>(x_i)_{i \in I} (y_i)_{i \in I} = (x_i y_i)_{i \in I}</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ယူနစ်အစုဝင်သည် သက်ဆိုင်ရာ ယူနစ်အစုဝင်များ၏ မိသားစုဖြစ်သော <math>(e_i)_{i \in I}</math> ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်ကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် တွက်ချက်ပြီး <math>(x_i^{-1})_{i \in I}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>G_1</math> နှင့် <math>G_2</math> အတွက်ဆိုလျှင် ဤသဘောတရားသည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math>G_1 \times G_2</math> အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအခြေအနေတွင် မြှောက်လဒ်ကို <math>(x_1, x_2)(y_1, y_2) = (x_1 y_1, x_2 y_2)</math> ဟု တွက်ချက်နိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီ နဂိုမှန်အဆိုများကို အတည်ပြုခြင်း (Verifying Category Axioms) === *ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ပြည့်စုံရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားသော အချက်အလက်များသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unitality)''' တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''': ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခုတွဲ <math>f, g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် <math>(f \circ g) \circ h = f \circ (g \circ h)</math> ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>\mathbf{B}G</math> ရှိ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းကို အောက်ပါ အုပ်စုမြှောက်ခြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ *<math>(fg)h = f(gh)</math> *<math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုသည် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့် ဤနဂိုမှန်အဆိုကို ပြည့်စုံစေသည်။ *'''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ''': မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းများသည် <math>1_{*} \circ g = g</math> နှင့် <math>g \circ 1_{*} = g</math> တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>1_{*}</math> အစား အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>eg = g \quad \text{and} \quad ge = g</math> *အုပ်စုတစ်ခုရှိ ထပ်တူရအစုဝင်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤအချက်သည် မူလကတည်းက ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbf{B}G</math> သည် မှန်ကန်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဂရုပွိုက် ဂုဏ်သတ္တိကို အတည်ပြုခြင်း (Verifying Groupoid Property) === *'''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism)''' ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ရန် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အတွက် <math>f \circ f^{-1} = 1</math> နှင့် <math>f^{-1} \circ f = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{-1}</math> တစ်ခု တည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> အတွက် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းဖြစ်သော <math>g \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> သည် အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းတွင် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေမည့် ပြောင်းပြန် <math>g^{-1} \in G</math> တစ်ခုစီ ပိုင်ဆိုင်သည်။ *<math>gg^{-1} = e \quad \text{and} \quad g^{-1}g = e</math> *ယင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>g \circ g^{-1} = 1_{*} \quad \text{and} \quad g^{-1} \circ g = 1_{*}</math> *ဤအချက်က <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> တိုင်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <math>\mathbf{B}G</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာရှိသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် အုပ်စုတစ်ခုသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်း တိကျစွာပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီကြောင်း (equivalent) အတည်ပြုနိုင်သည်။ <math>\blacksquare</math> == အုပ်စု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအား ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Group Homomorphisms as Functors) == <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် အုပ်စုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများကို <math>\mathbf{B}G</math> နှင့် <math>\mathbf{B}H</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#ဖန်တာ (Functor)|ဖန်တာ]] (functor) <math>F: \mathbf{B}G \to \mathbf{B}H</math> တစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပုံဖော်မှုများ ပါဝင်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Objects)''': <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုကို <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ <math>\mathbf{B}H</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အသေးအဖွဲဖြစ်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique) ဖြစ်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Morphisms)''': <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင် <math>F: G \to H</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ *ဖန်တာ <math>F</math> သည် အောက်ပါ နဂိုမှန်အဆို (axioms) နှစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Identity)''': <math>F(1_{*}) = 1_{F(*)}</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု သီအိုရီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရအားဖြင့် ဤအချက်သည် <math>F</math> က <math>G</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို <math>H</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>F(e_G) = e_H</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Composition)''': <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g_1, g_2</math> အတွက်မဆို <math>F(g_2 \cdot g_1) = F(g_2) \cdot F(g_1)</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အုပ်စုမြှောက်ခြင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသောကြောင့် ဤအချက်သည် <math>F(g_2 g_1) = F(g_2) F(g_1)</math> သို့ တိုက်ရိုက် ကူးပြောင်းသွားသည်။ *ဤဖန်တာဖြစ်တည်မှု အခြေအနေ (functoriality conditions) နှစ်ခုသည် အုပ်စု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများ အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုများကြားရှိ ဖန်တာ (functor) တစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသော အုပ်စု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) နှင့် အတိအကျ ထပ်တူညီသည်။ == ကွန်ဂျူဂိတ်အား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Conjugation as a Natural Transformation) == အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုနှစ်ခု <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#ဖန်တာ (Functor)|ဖန်တာ]]အတွဲ (parallel pair of functors) <math>F, K: \mathbf{B}G \rightrightarrows \mathbf{B}H</math> ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့်အတိုင်း <math>F</math> နှင့် <math>K</math> တို့သည် အုပ်စု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ ဖြစ်ကြသည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation)|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (natural transformation) <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအချက်များ လိုအပ်သည်။ *'''အစိတ်အပိုင်းများ (Components)''' <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းစွာပင် <math>H</math> ၏ အစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအစိတ်အပိုင်းကို အုပ်စုဝင် <math>h \in H</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *'''သဘာဝကျမှု အခြေအနေ (Naturality Condition)''': <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> အတွက်မဆို သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ စတုရန်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည် (commute)။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် စည်းမျဉ်းအရ <math>K(g) \cdot \alpha_{*} = \alpha_{*} \cdot F(g)</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များနေရာတွင် အုပ်စုဝင်များကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှုသည် <math>H</math> အတွင်းရှိ အုပ်စုမြှောက်ခြင်း ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝကျမှု အခြေအနေသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ *<math>K(g) h = h F(g)</math> *<math>H</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ပြောင်းပြန် <math>h^{-1}</math> မဖြစ်မနေ ရှိနေမည်ကို အာမခံနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုညီမျှခြင်း၏ ညာဘက်မှ <math>h^{-1}</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>K(g) = h F(g) h^{-1}</math> *ဤညီမျှခြင်းက [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>K</math> သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>F</math> အား အစုဝင် <math>h \in H</math> ဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ် (conjugate) ပြုလုပ်ထားခြင်း အတိအကျဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်စု ကတ်တဂိုရီများကြားရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် ပစ်မှတ်အုပ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] oc0p9jy4u6a43keqczwa1cvrcezhvbz 0 286848 1038822 1038165 2026-06-16T09:58:19Z CommonsDelinker 115 Replacing Rakhine_State,_Chin_State,_and_Anyar_during_the_Myanmar_Civil_War_(2025).png with [[File:Rakhine_State,_Chin_State,_and_Anyar_during_the_Myanmar_Civil_War.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: 1038822 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = File:Rakhine State, Chin State, and Anyar during the Myanmar Civil War.png | image_size = 280px | alt = ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုပြ မြေပုံ {{legend|#FCE94F|အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} {{legend|#ff9999|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} * '''ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနီရောင်အစက် ၃ ခု'''သည် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ မြို့နယ် ၃ ခု ([[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[မာန်အောင်မြို့|မာန်အောင်]]) ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ | date = ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ – လက်ရှိ | place = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၇ မြို့အနက် ၁၄ မြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ (ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များအားလုံး) ကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထား။ | status = ဖြစ်ပွားဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}}[[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ALP]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * ဒေသခံ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] <br>[[ညိုထွန်းအောင်]] | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|MM Western RMC Flag.svg}} [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နပခ]] * {{flagicon image|Emblem of the Myanmar Navy.svg}} [[ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = * အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား (သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူ ရာချီရှိ) | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အပစ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) တို့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[တပ်မတော်]] တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိထားသည့် ယာယီအပစ်ရပ်စဲရေးသည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် တပ်မတော်၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ရင်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=ရခိုင်မှာ ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c72p6vynev3o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[၂၀၁၅]] ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများသည် [[၂၀၂၀]] ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယာယီရပ်စဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ တပ်မတော်နဲ့ အေအေအကြား ဘာလို့တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46643681 |access-date=2026-05-30 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မတည်ငြိမ်မှုကို အကြောင်းပြု၍ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်စေရန် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရှေးရှု၍ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ပြည်နယ်နေ့နှင့် ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |url=http://www.moi.gov.mm/article/49102 |access-date=2026-05-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် စာချုပ်စာတမ်းမရှိဘဲ အလွတ်သဘော ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် (Gentleman Agreement) မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။မည်သည့်ရက်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ဘဲ နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ၎င်းတို့ အပစ်ရပ်ပြီဖြစ်ကြောင်းသာ နှစ်ဖက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-26 |title=အေအေနဲ့ စစ်ကောင်စီ အပစ်ရပ်မှု - ရခိုင်ပြည်သူတွေကို စဉ်းစားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ခဲ့တယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9rll05196xo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရက္ခိုင်တပ်တော်(AA) နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ကြား အပစ်ရပ်လိုက်ပြီဟု စစ်ကောင်စီပြော |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6381e44b6dd2ad341b3fefba |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲအစဦးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့]]က ကြေညာပြီးနောက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာမြောက် ကင်းစခန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်တာအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း ၄ ခုကို ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်လွှတ်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည့် နယ်ခြားစောင့်ကင်းစခန်းနှင့် ရဲစခန်း ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်မှ ထိုးစစ်ဆင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အဓိကစခန်းများမှာ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ ဒုံးပိုက်နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်းနှင့် ချိန်ခါလိန်ရဲကင်းစခန်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောအခြေစိုက်]] ဒုံးညိုနယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက်]] ခထီးလှစခန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရဲစခန်းအချို့မှာ လက်နက်ချအညံ့ခံခြင်းနှင့် စခန်းစွန့်ခွာ၍ နီးစပ်ရာ စစ်ကောင်စီဗျူဟာကုန်းများသို့ သွားရောက်ပူးပေါင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှလည်း စစ်ဘက်၊ ရဲဘက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်လက်နက်ချရန် သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/aa-captures-junta-bases.html|title=ရခိုင်တိုက်ပွဲ (၁၀) ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄၀ ကျော် AA သိမ်းပိုက်ထားပြီ|work=DMG သတင်းဌာန|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၆|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> တိုက်ပွဲအစဦးကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ဗျူဟာမြောက် “တရွန်အိုင်ဗျူဟာ” နှင့် “နှုးဘူးဗျူဟာ” ကုန်းများကို အာရက္ခတပ်တော်က နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းရိက္ခာများ လာရောက်ချပေးခဲ့ရပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ပစ္စည်းအချို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပေါက်တောမြို့အတွင်း၌လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်းမှ ရရှိသည့်အမြောက်ကြီးနှင့်အောင်ပွဲခံရဲဘော်များပုံ AA ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/657012102687beb19d1f5952 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၈၀ ဦးခန့်အထိ ရှိလာခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်ကစွပ်စွဲချက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကြီးအန္တရာယ်နှင့် စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပေါက်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် မင်းပြားမြို့နယ်တို့မှ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်ဦးရေမှာလည်း တိုက်ပွဲစစချင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ၆ သောင်းနီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-01 |title=ရခိုင်မှာ မိုး၊ လေပြင်းထန်ပြီး စစ်ရှောင်တွေ အရေးပေါ်အကူအညီလို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74330/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှု == ရခိုင်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို အပြည့်အဝ စစ်ရေးအရ စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ အဓိက ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များကို ဦးတည်ပိတ်ဆို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေအပါအဝင် ၃ မြို့နယ်တွင်သာ တပ်စွဲထားနိုင်တော့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်သည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ရေလမ်းဗျူဟာဖြစ်သော ချင်း-ရခိုင်စပ် ပလက်ဝတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကို အစောဆုံး စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက စစ်ဗျူဟာအခြေစိုက်ရာ [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (အပခ) ဝန်းကျင်နှင့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မကွေး-အညာဘက် အမ်းတောင်ကြားလမ်းဝင်ပေါက်မှ စစ်ကောင်စီ စစ်ကူလာနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရခိုင်တောင်ပိုင်း [[ဂွမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ကုန်းလမ်းဖြင့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကူတက်လာမည့် ဂွတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကိုပါ အပြည့်အဝ အပိတ်အဆို့ ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အာရက္ခတပ်တော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ == အာရက္ခတပ်တော်သည် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲစတင်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၂နှစ်ခွဲအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ အမ်းမြို့အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် မြို့နယ် ၁၇ မြို့ အနက် ၁၄ မြို့အထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ စုစုပေါင်း ၈၂.၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-11 |title=သိမ်းထားသည့် မြို့များကို တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လွှဲပေးရန် မရှိဟု AA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:20%;" | သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ !! style="width:20%;" | တိုက်ပွဲများ |- | ၁ || [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တော]] || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြား]] || ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]] || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]] || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံ]] || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=မြေပုံမြို့နယ်က လက်ကျန်ရေတပ်စခန်း ရုပ်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/710276 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || ၄ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-05 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို AA သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ဒေသခံတွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ponenagyun-aa-03042024234053.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲ]] || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-11 |title=ရမ်းဗြဲမြို့ကို သုံးလကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50039/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]] || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=ရသေ့တောင်မြို့ကို AA အပြီးသတ်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-outpost-seized-rathedaung-03172024224604.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] || ၁၈ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-18 |title=ဘူးသီးတောင်မြို့ကို သိမ်းလိုက်ကြောင်း AA ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/butheedaung-aa-occupie-05182024095332.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲ]] || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3DFeD_nfDhPxV_AB6Irg9_pcEYzbVxIi076vr5_d1VMlNlmOnY6fSVcX8_aem_wr8JrhO5Hf27rGBdor24vg |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တော]] || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်]] || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်း]] || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့နယ်|ဂွ]] || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} == စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသည့် စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ == {{main|အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းပိုက်ခံရခြင်း}} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော တစ်ကျော့ပြန် ရခိုင်စစ်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ စစ်သည်နှင့် ရဲအင်အား ၁,၀၀၀ ကျော် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် အဓိက စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ (ဗိုလ်မှူးချုပ် ၄ ဦးနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ၁ ဦး) ၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-27 |title=ရခိုင်က ဗိုလ်မှူးချုပ်လေးဦး ကံကြမ္မာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex1nl9kj2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:95%; width:95%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! style="width:15%;" | အမည် !! style="width:12%;" | စစ်ဘက်အဆင့် !! style="width:23%;" | တာဝန် / အခြေစိုက်စခန်း !! style="width:15%;" | ဖမ်းဆီးရက်စွဲ !! style="width:35%;" | ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း |- | ဇော်မင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၉) စစ်ဆင်မှုကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ် (စကခ-၉) တပ်မှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော်တိုက်ပွဲအပြီး စစ်တွေသို့ စစ်သင်္ဘောဖြင့် ဆုတ်ခွာစဉ် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း၌ သင်္ဘောနစ်မြုပ်ကာ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ (ပထမဆုံး ဖမ်းမိသည့် ဗိုလ်မှူးချုပ်) |- | သူရိန်ထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၁၅) စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (စကခ-၁၅) တပ်မှူး / ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || မောင်တောမြို့ရှိ အရေးပါသော နခခ (၅) စခန်းအား AA က ၅ လကြာ ပိတ်ဆို့ပြီး မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ ထိုးဖောက်သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဖမ်းမိ။ (OTS ဆင်း) |- | ကျော်ကျော်သန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းဦးစီးမှူး / ယာယီကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ်ရှိ အပခ ဌာနချုပ် နောက်ဆုံးခံစစ်ရုံးခန်းအထိ AA က ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်စဉ် ရိက္ခာနှင့် ရေပြတ်တောက်ကာ လက်နက်ချဖမ်းခံရ။ (OTS-၂၁ ဆင်း) |- | သောင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဒုတိယတိုင်းမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ် အပခ ဌာနချုပ် ကျဆုံးသည့် နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲအတွင်း တိုင်းဦးစီးချုပ်နှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရ။ (DSA-၄၁ ဆင်း) |- | ညီညီဝင်း || ဗိုလ်မှူးကြီး || စကခ (၉) လက်အောက်ခံ နည်းဗျူဟာ (၃) စစ်ဗျူဟာမှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း တပ်ဆုတ်တိုက်ပွဲအတွင်း ဒဏ်ရာများနှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ |} == ဆက်စပ်တိုက်ပွဲများ == {{main|ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] ကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်တွင် အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-14 |title=ပလက်ဝတစ်နယ်လုံးကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-plaetwa-military-01142024133525.html |access-date=2026-06-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == စစ်ကောင်စီတပ်များ ကျန်ရှိနေသည့် မြို့နယ်များ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:40%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ |- | ၁ || [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေ]] || ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် ရှိရာမြို့ || ပိတ်ဆို့ခံထားရ |- | ၂ || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် တည်ရှိ || စစ်ရေးတင်းမာဆဲ |- | ၃ || [[မာန်အောင်မြို့နယ်|မာန်အောင်]] || ကျွန်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေဆဲ || အခြေအနေ တည်ငြိမ်လျှက်ရှိ |} == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == === ၂၀၂၆ === * [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ ပိန္နဲတောင်ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား စစ်လေတပ်က ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |title=ရမ်းဗြဲတွင် စစ်ရှောင်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၂ ဦးသေ၊ ၅ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/149355 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] kqxe73dmkyw6cs9atr626mgxdvlbxzg 0 286968 1038831 1035275 2026-06-16T10:27:51Z Mkant00 135890 1038831 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော '''ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ''' (category of rings) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် ထပ်တူရအစုဝင် (identity) ပါဝင်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]များ (rings) ပါရှိသည့် ကတ်တဂိုရီ (category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ |ကတ်တဂိုရီ]]၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် အဆိုပါ ထပ်တူရအစုဝင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ အခြားသော ကတ်တဂိုရီများကဲ့သို့ပင် ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (large category) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကွင်းများအားလုံးပါဝင်သော အတန်းအစား (class) သည် အတန်းအစားအစစ် (proper class) ဖြစ်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ == ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) == <math>\mathbf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) |ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ]] (concrete category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက်ဟူသော နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (additional structures) ထပ်မံပါဝင်သည့် [[အစု]]များ (sets) ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ တည်ဆောက်ပုံများကို ထိန်းသိမ်းထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ဖြစ်ကြသည်။ ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီမှ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) သို့ ဆက်သွယ်ထားသော သဘာဝကျသည့် မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] (forgetful functor) တစ်ခု ရှိသည်။ :<math>U : \mathbf{Ring} \to \mathbf{Set}</math> ယင်းဖန်တာသည် ကွင်းတစ်ခုစီကို ၎င်း၏ အခြေခံအစု (underlying set) အဖြစ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဤသို့ဖြင့် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများကို မေ့လျော့သွားစေသည်။ အဆိုပါ ဖန်တာတွင် ဘယ်[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) |တွဲဖက်]] (left adjoint) တစ်ခု ရှိသည်။ :<math>F : \mathbf{Set} \to \mathbf{Ring}</math> ယင်း ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>X</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Ab}</math> ခေါ် အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) အပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ <math>\mathbf{Mon}</math> ခေါ် [[မိုနွိုက်]]များ ကတ်တဂိုရီ (category of monoids) အပေါ်တွင်ဖြစ်စေ အခြေခံထားသော ခိုင်မာသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ်လည်း ရှုမြင်နိုင်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် အောက်ပါ မေ့လျော့ ဖန်တာများ ရှိကြသည်။ :<math>A : \mathbf{Ring} \to \mathbf{Ab}</math> :<math>M : \mathbf{Ring} \to \mathbf{Mon}</math> ၎င်းတို့သည် အမြှောက်နှင့် အပေါင်းတို့ကို အသီးသီး မေ့လျော့သွားစေသည်။ ဤဖန်တာ နှစ်ခုစလုံးတွင် ဘယ်တွဲဖက်များ ရှိကြသည်။ <math>A</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းဖန်တာသည် အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းကို တန်ဆာ ကွင်း (tensor ring) <math>T(X)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤနေရာတွင် အဆိုပါ အဘီလီယန်အုပ်စုကို <math>\mathbf{Z}</math>-[[မော်ဂျူး]] (<math>\mathbf{Z}</math>-module) တစ်ခုအဖြစ် ယူဆထားသည်။ <math>M</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာလည်း ဖန်တာတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မိုနွိုက် (monoid) <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းကို ကိန်းပြည့် မိုနွိုက် ကွင်း (integral monoid ring) <math>\mathbf{Z}[X]</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] px3gnen6xtx8200mrhtnrfsfnggpblm 0 287443 1038765 1036379 2026-06-16T04:48:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038765 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film|name=Tito, Margot & Me|image=Tito, Margot & Me poster.jpg|caption=Theatrical release poster|director=Mercedes Arias<br>Delfina Vidal|writer=Mercedes Arias<br>Delfina Vidal<br>Joaneska Grössl|producer=Luis Pacheco|starring=|cinematography=Luis Franco Brantley <br> Alvis Gonzalez <br> Alexandra Henao|editing=Juan Quirós<br>Carlos Revelo<br>Avilo Montenegro|music=Leonardo Durham|studio=Betesda Films<br>Jaguar Films|distributor=|released={{Film date|2022|12|04|IFF Panama|2023|01|19|Panama}}|runtime=93 minutes|country=Panama<br>Colombia|language=Spanish<br>English|budget=|gross=}}'''''Tito, Margot & Me''''' ( [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်ဘာသာ]] : '''''Tito, Margot y yo''''' ) သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိမည့် ပနားမား-ကိုလံဘီယာ <ref>{{Cite web |title=Latinoamérica presenta sus candidatos a los Oscar 2024 |url=https://www.latamcinema.com/especiales/los-candidatos-de-latinoamerica-al-premio-oscar-2024/ |access-date=2023-10-08 |website=LatAm cinema}}</ref> အတ္ထုပ္ပတ္တိ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး Joaneska Grössl နှင့်အတူ ပူးတွဲရေးသားခဲ့သော Mercedes Arias နှင့် Delfina Vidal တို့က ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2023-01-17 |title=‘Tito, Margot y yo’: mirada y esfuerzo femenino panameño detrás de cámaras |url=https://www.prensa.com/vivir/tito-margot-y-yo-mirada-y-esfuerzo-femenino-panameno-detras-de-camaras/ |access-date=2023-09-23 |website=www.prensa.com |language=es}}</ref> ဤရုပ်ရှင်သည် နိုင်ငံတကာဖျော်ဖြေရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပူးပေါင်းကြံစည်မှုများကြားတွင် အချစ်ကိုဖြတ်သန်းခဲ့သော Roberto 'Tito' Arias နှင့် Margot Fonteyn တို့၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသည်။ <ref>{{Cite web |title=Tito, Margot y yo |url=https://iffpanama.org/tito-margot-y-yo/ |access-date=2023-09-23 |website=IFF Panamá |language=es-MX}}</ref> ၉၆ ကြိမ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲ တွင် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အတွက် ပနားမားရုပ်ရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Tito, Margot y Yo: película que representará a Panamá en los Óscar 2024 |url=https://www.telemetro.com/cine/entretenimiento/tito-margot-y-yo-pelicula-que-representara-panama-los-oscar-2024-n5923307 |access-date=2023-09-23 |website=Telemetro.com |language=es-PA}}</ref> == အကျဉ်းချုပ် == ၂၀ ရာစုတွင် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး အကသမားသည် ပနားမားနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးနှင့် အလွန်အမင်း မေးခွန်းထုတ်ခံရသော အိမ်ထောင်ရေးကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ စုံတွဲ၏တူမတစ်ဦးသည် Roberto 'Tito' Arias နှင့် Margot Fonteyn တို့၏ ဆက်ဆံရေး၏ နောက်ဆုံးနှင့် အနီးကပ်ဆုံးသက်သေများ၏ ခြေရာကို လိုက်လံရှာဖွေခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာဖျော်ဖြေရေးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော အချစ်တစ်ခု၊ မီးခိုးရောင်၊ ပူးပေါင်းကြံစည်မှုများ၊ လက်ခံမှုနှင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်ဇာတ်လမ်းများ ပြည့်နှက်နေသော အချစ်တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Tito, Margot y yo |url=https://cinepolis.com.pa/pelicula/tito-margot-y-yo |access-date=2023-09-23 |website=Cinépolis |language=es-MX |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204155545/https://cinepolis.com.pa/pelicula/tito-margot-y-yo |url-status=dead }}</ref> == ထုတ်ဝေမှု == ''Tito, Margot & Me ရုပ်ရှင်'' ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပနားမား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌ <ref>{{Cite web |date=2022-11-15 |title=‘Tito, Margot y yo’, la asombrosa historia de Roberto ‘Tito’ Arias y Margot Fonteyn, se estrenará en el IFF de Panamá |url=https://www.programaibermedia.com/tito-margot-y-yo-la-asombrosa-historia-de-roberto-tito-arias-y-margot-fonteyn-se-estrenara-en-el-iff-de-panama/ |access-date=2023-09-23 |website=Programa Ibermedia |language=es-ES}}</ref> တွင် ကမ္ဘာ့ပွဲဦးထွက် ပြသခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပနားမား ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် စီးပွားဖြစ် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2023-01-08 |title=Película Tito, Margot y yo tiene fecha de estreno en Panamá |url=https://www.telemetro.com/cine/entretenimiento/pelicula-tito-margot-y-yo-tiene-fecha-estreno-panama-n5828344 |access-date=2023-09-23 |website=Telemetro.com |language=es-PA}}</ref> == ကြည့်ပါ == * အကောင်းဆုံး နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အကယ်ဒမီဆုအတွက် ပနားမားမှ တင်သွင်းသည့် ဇာတ်ကားများစာရင်း == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{IMDb title|14661730}} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="2" |Panamanian submissions for the Academy Award for Best International Feature Film |- | colspan="2" | * ''Invasion'' (2014) * ''Box 25'' (2015) * ''Salsipuedes'' (2016) * ''Beyond Brotherhood'' (2017) * ''Ruben Blades Is Not My Name'' (2018) * ''Everybody Changes'' (2019) * ''Operation Just Cause'' (2020) * ''Plaza Catedral'' (2021) * ''Birthday Boy'' (2022) * ''Tito, Margot & Me'' (2023) * ''Wake Up Mom'' (2024) * ''Beloved Tropic'' (2025) |} {{Panamanian submissions for the Academy Award for Best International Feature Film}}{{DEFAULTSORT:Tito, Margot and Me}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:စပိန်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] 891jc3n6pidbsgd2bqfxoo1nswkj4an 0 287563 1038839 1036791 2026-06-16T11:10:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1038839 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | title = ဘူရ်ကာ (Burqa) | titleclass = fn summary | image = [[File:Burqa Afghanistan 01.jpg|thumb|center|220px]] | caption = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကာဘူးလ်မြို့တွင် ဘူရ်ကာဝတ်ဆင်ထားသည့် အမျိုးသမီးများ (၂၀၁၀) | label1 = အမျိုးအစား | data1 = အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးဝတ်စုံ | label2 = အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်း | data2 = ပိုလီအက်စတာ (Polyester)၊ ချည်ထည် (Cotton)၊ ပိုးထည် (Silk) | label3 = အဓိကတွေ့ရသော ဒေသ | data3 = အလယ်အာရှ နှင့် တောင်အာရှ (အထူးသဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန် နှင့် ပါကစ္စတန်) }} '''ဘူရ်ကာ''' (Burqa သို့မဟုတ် Burka; {{lang-ar|برقع}}) သည် အချို့သော [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ဝင် အမျိုးသမီးများ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများတွင် ခန္ဓာကိုယ်နှင့် မျက်နှာကို အပြင်လူများ မမြင်နိုင်စေရန် ဝတ်ဆင်ကြသည့် တစ်ကိုယ်လုံးဖုံး ဝတ်စုံ (Enveloping outer garment) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=What's the difference between a hijab, niqab and burka? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45112500 |website=BBC News |date=9 August 2018 |access-date=8 June 2026 |language=en-GB}}</ref> ဤဝတ်စုံသည် ဝတ်ဆင်သူ၏ ဆံပင်၊ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးနှင့် မျက်နှာကိုပါ လုံးဝလုံခြုံအောင် ဖုံးအုပ်ထားလေ့ရှိပြီး၊ အပြင်လောကကို မြင်နိုင်ရန်အတွက် မျက်လုံးနေရာတွင် ပိုက်ကွန်ကဲ့သို့သော ဇကာကွက် (Mesh screen) တစ်ခုကို ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ထားသည်။<ref>{{cite book |last=Esposito |first=John L. |title=The Oxford Dictionary of Islam |year=2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0195125580 |pages=47 |language=en}}</ref> ဘူရ်ကာကို အာရပ်ကမ္ဘာ၊ ဗဟိုအာရှနှင့် တောင်အာရှဒေသအချို့ရှိ အမျိုးသမီးများ ရိုးရာနှင့် ဘာသာရေးထုံးတမ်းအရ ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံရှိ တာလီဘန် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အမျိုးသမီးများ မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ရမည့် ဝတ်စုံအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းခံရပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ လူသိများထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Graham-Harrison |first=Emma |title=Taliban order all Afghan women to wear burqa in public |url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/07/taliban-order-all-afghan-women-to-wear-burqa-in-public |work=The Guardian |date=7 May 2022 |access-date=8 June 2026 |language=en-GB}}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများ၏ အခြားမျက်နှာဖုံးအဝတ်အစားဖြစ်သော နီကပ်ဘ် (Niqab) နှင့် ကွဲပြားသည့်အချက်မှာ နီကပ်ဘ်သည် မျက်လုံးနေရာကို အပေါက်ဖောက်ပေးထားသော်လည်း၊ ဘူရ်ကာသည် မျက်လုံးအပါအဝင် တစ်ကိုယ်လုံးကို ဇကာကွက်ဖြင့်ပါ ပိတ်ဆို့ဖုံးအုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Hijab, Niqab, Burqa: What is the difference? |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/3/hijab-niqab-burqa-what-is-the-difference |website=Al Jazeera |date=3 September 2021 |access-date=8 June 2026 |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ခန္ဓာကိုယ်နှင့် မျက်နှာကို ကာကွယ်ဖုံးအုပ်သည့် ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် အစ္စလာမ်ဘာသာ မပေါ်ထွန်းမီကတည်းက အလယ်ပိုင်းအာရှနှင့် မြေထဲပင်လယ်ဒေသများတွင် တည်ရှိခဲ့သော လူမှုယဉ်ကျေးမှုဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ahmed |first=Leila |title=Women and Gender in Islam: Historical Roots of a Modern Debate |year=1992 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300055832 |pages=11-15 |language=en}}</ref> ဘာသာရေးပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ မျက်နှာဖုံးအုပ်ခြင်း ကို ဘီစီ ၁၃ ရာစုခန့်က အဆီးရီးယားအင်ပါယာ (Assyrian Empire) တွင် အဆင့်မြင့်အမျိုးသမီးများ၏ လူမှုရေးအဆင့်အတန်း (Social status) ကို ပြသရန် ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြပြီး၊ ပြည့်တန်ဆာများနှင့် ကျေးကျွန်အမျိုးသမီးများကိုမူ မျက်နှာဖုံးခြင်းမပြုရန် တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=El Guindi |first=Fadwa |title=Veil: Modesty, Privacy and Resistance |url=https://www.bloomsbury.com/uk/veil-9781859739242/ |website=Bloomsbury Publishing |year=1999 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာတွင် အမျိုးသမီးများ လုံခြုံစွာဝတ်ဆင်ခြင်း ဟေဂျာပ် နှင့် ပတ်သက်၍ ကိုရ်အာန်ကျမ်းစာ (Quran) တွင် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါရှိသည်။ ကိုရ်အာန်ကျမ်းမြတ် စူရဟ် အန္နူးရ် (Surah An-Nur 24:31) တွင် အမျိုးသမီးများသည် ၎င်းတို့၏ ရင်ဘတ်များကို ခြုံထည်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားရန်နှင့် လှပမှုများကို အပြင်လူများအား မပြသရန် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite book |last=Adamec |first=Ludwig W. |title=Historical Dictionary of Islam |year=2009 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0810861619 |pages=136 |language=en}}</ref> သို့သော် မျက်နှာနှင့် လက်ဖဝါးပါမကျန် တစ်ကိုယ်လုံးကို ပိတ်ဆို့ဖုံးအုပ်ရမည့် "ဘူရ်ကာ" ဝတ်ဆင်ခြင်းအပေါ် အစ္စလာမ်ဘာသာရေးပညာရှင်များအကြား ယူဆချက် ကွဲပြားကြသည်။အစ္စလာမ်သာသနာ၏ ပင်မအယူဝါဒဂိုဏ်းကြီးများ (ဥပမာ- ဟာနဖီ၊ မာလီကီ နှင့် ရှာဖီအီ) ရှိ ပညာရှင်အများစုက အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် အများပြည်သူရှေ့တွင် မျက်နှာနှင့် လက်ဖဝါးကို ဖော်ပြခွင့်ရှိပြီး ဘူရ်ကာကဲ့သို့ တစ်ကိုယ်လုံးပိတ်ဖုံးရန် မလိုအပ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Roald |first=Anne Sofie |title=Women in Islam: The Western Experience |year=2001 |publisher=Routledge |isbn=978-0415248969 |pages=254-257 |language=en}}</ref>ဆာလာဖီ (Salafi) နှင့် ဝဟာဘီ (Wahhabi) ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်သည့် အယူဝါဒအုပ်စုများကမူ အမျိုးသမီး၏ မျက်နှာသည်လည်း လိင်စိတ်နှိုးဆွမှု ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဘူရ်ကာ သို့မဟုတ် နီကပ်ဘ်ကို မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ရမည်ဟု တင်းကျပ်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။<ref>{{cite journal |last=Secor |first=Anna |title=The Veil and Urban Space in Istanbul: Women's Dress, Freedom and Islamic Nationalism |journal=Gender, Place & Culture |year=2002 |volume=9 |issue=1 |pages=5-22 |doi=10.1080/09663690120115010 |language=en}}</ref> [[File:Burqa seller in Afghanistan.jpg|thumb|right|220px|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံရှိ ဈေးဆိုင်တစ်ခုတွင် အပြာရောင် ဘူရ်ကာဝတ်စုံများကို ချိတ်ဆွဲရောင်းချနေပုံ။]] ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဘူရ်ကာသည် ရိုးရာဝတ်စုံအဆင့်မှသည် နိုင်ငံရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ဘူရ်ကာဝတ်ဆင်ခြင်းကို တရားဝင်ပယ်ဖျက်၍ အမျိုးသမီးများ လွတ်လပ်စွာ ဝတ်ဆင်ခွင့် ရရှိခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite book |last=Dupree |first=Nancy Hatch |title=The Women of Afghanistan |year=1986 |publisher=The Asia Society |pages=20-25 |language=en}}</ref> သို့သော်လည်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန် အဖွဲ့က အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ပထမအကြိမ် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့၏ တင်းကျပ်လှသော ရှာရီယာဥပဒေ (Sharia law) အောက်တွင် အမျိုးသမီးများ အပြင်ထွက်ပါက ဘူရ်ကာကို လုံးဝမဖြစ်မနေ (Mandatory) ဝတ်ဆင်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဥပဒေကို မလိုက်နာဘဲ ဘူရ်ကာ မဝတ်ဆင်သည့် အမျိုးသမီးများကို လမ်းမပေါ်တွင် လူသိရှင်ကြား ရိုက်နှက်အရေးယူခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |title=The Taliban's War on Women: A Health and Human Rights Crisis in Afghanistan |url=https://www.phr.org |website=Physicians for Human Rights |year=1998 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref> [[File:Taliban beating woman in public RAWA.jpg|thumb|right|220px|တာလီဘန်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ဘူရ်ကာဝတ်ဆင်ထားသော်လည်း ၎င်းတို့သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းနှင့် မညီညွတ်ဟုဆိုကာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား လူပုံအလယ်တွင် ကြာပွတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်နေပုံ (၁၉၉၉)။]] ၂၀၀၁ ခုနှစ် တာလီဘန်အစိုးရ ပြုတ်ကျသွားချိန်တွင် တင်းကျပ်မှုများ လျော့ပါးသွားခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန်တို့ ဒုတိယအကြိမ် အာဏာပြန်ရလာသောအခါ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလတွင် အမျိုးသမီးများ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများ၌ ဘူရ်ကာကို ပြန်လည်ဝတ်ဆင်ရန် အမိန့်ဒီကရီ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news |last=الجزيرة |title=Taliban orders female Afghan TV presenters to cover faces |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/5/19/taliban-orders-female-afghan-tv-presenters-to-cover-faces |work=Al Jazeera |date=19 May 2022 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref> အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နှင့် ဒိန်းမတ် အစရှိသည့် ဥရောပနိုင်ငံအချို့တွင် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်နှင့် အမျိုးသမီးတန်းတူညီမျှရေး ရှုထောင့်များကြောင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများ၌ ဘူရ်ကာနှင့် နီကပ်ဘ်ကဲ့သို့သော မျက်နှာဖုံးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို ဥပဒေဖြင့် ပိတ်ပင်တားမြစ်ထားကြသည်။<ref>{{cite news |last=Willsher |first=Kim |title=France's burqa ban: five years on 'where is the freedom?' |url=https://www.theguardian.com/world/2015/oct/09/frances-burqa-ban-five-years-on-where-is-the-freedom |work=The Guardian |date=9 October 2015 |access-date=8 June 2026 |language=en-GB}}</ref> == အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးနှင့် ဘူရ်ကာ == ဘူရ်ကာ ဝတ်ဆင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ်အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများ (Feminists)၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများအကြား ရှုမြင်ပုံ အဓိက လမ်းကြောင်းနှစ်ခု ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ အများစုနှင့် လစ်ဘရယ်ဝါဒီများ (Liberals) က ဘူရ်ကာကို အမျိုးသမီးများအပေါ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခြင်း၊ လိင်ခွဲခြားခြင်း နှင့် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်တည်မှုကို လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှ ပယ်ဖျက်ခြင်း တို့၏ ပြတ်သားသော သင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Okin |first=Susan Moller |title=Is Multiculturalism Bad for Women? |year=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691004327 |pages=12-16 |language=en}}</ref> တာလီဘန်ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အုပ်ချုပ်မှုများအောက်တွင် အမျိုးသမီးများသည် မိမိတို့၏ ဆန္ဒမပါဘဲ ဘူရ်ကာကို ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ရခြင်းသည် လူသားတစ်ဦး၏ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် (Autonomy) ကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Human Rights Watch World Report 2024: Afghanistan |url=https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/afghanistan |website=Human Rights Watch |year=2024 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref>တစ်ကိုယ်လုံးကို ထူထဲသော အဝတ်အထည်များဖြင့် အမြဲတစေ ပိတ်ဆို့ထားရခြင်းကြောင့် အမျိုးသမီးများတွင် နေရောင်ခြည်ရရှိမှု နည်းပါးကာ ဗီတာမင် ဒီ ချို့တဲ့ခြင်း (Vitamin D deficiency)၊ အရိုးပျော့ရောဂါနှင့် အရေပြားဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားစေသည်ဟု ဆေးပညာဆိုင်ရာ သုတေသနများက ထောက်ပြထားသည်။<ref>{{cite journal |last=Groom |first=S. |title=Vitamin D deficiency in veiled women |journal=The Lancet |year=2002 |volume=359 |issue=9312 |pages=1156 |doi=10.1016/S0140-6736(02)08169-X |language=en}}</ref>မျက်နှာတစ်ခုလုံးကို ဖုံးအုပ်ထားရခြင်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ခွင်များ၊ ပညာရေးနယ်ပယ်များနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးများတွင် ထိရောက်စွာ ပါဝင်နိုင်စွမ်းကို လျော့နည်းစေပြီး အမျိုးသမီးများကို အိမ်တွင်း၌သာ ပိတ်လှောင်ထားသည့် စနစ်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အစ္စလာမ္မစ် အမျိုးသမီးဝါဒီများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆက်စပ်တွေးခေါ်သူများ က ဘူရ်ကာ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို အမျိုးသမီးများ၏ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ခွင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသင့်ကြောင်း တင်ပြကြသည်။<ref>{{cite journal |last=Mahmood |first=Saba |title=Feminist Theory, Embodiment, and the Docile Agent: Some Reflections on the Egyptian Islamic Revival |journal=Cultural Anthropology |year=2001 |volume=16 |issue=2 |pages=202–236 |doi=10.1525/can.2001.16.2.202 |language=en}}</ref> ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများနှင့် လွတ်လပ်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် နေထိုင်သည့် အချို့သော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများသည် မည်သူ့မျှ ဖိအားမပေးဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒ၊ ဘာသာရေးအပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု နှင့် ရိုးရာဂုဏ်သိက္ခာကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဘူရ်ကာကို မိမိဘာသာ ရွေးချယ်ဝတ်ဆင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Abu-Lughod |first=Lila |title=Do Muslim Women Need Saving? |year=2013 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674725164 |pages=35-42 |language=en}}</ref> အမျိုးသမီးများ၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ခန္ဓာကိုယ် ဖော်ထုတ်ပြသခြင်းဖြင့်သာ တိုင်းတာလေ့ရှိသည့် အနောက်တိုင်း၏ စံနှုန်းများအပေါ် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုကာ၊ မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို စီးပွားဖြစ် ကုန်စည်ပြုလုပ်ခြင်း မှ ကာကွယ်ရန် ဤဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။ နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် ခေတ်သစ်လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများတွင် ဘူရ်ကာနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိကသော့ချက်မှာ "အတင်းအဓမ္မ ဖိအားပေးစေခိုင်းမှု" ရှိ၊ မရှိဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ တာလီဘန်ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ရန် အတင်းအကျပ် ညွှန်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အချို့နိုင်ငံများက လုံးဝမဝတ်ဆင်ရန် ဥပဒေဖြင့် ကန့်သတ်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးသည် အမျိုးသမီးများ၏ "ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်" ကို ထိပါးရာရောက်သည်ဟု ကမ္ဘာ့လူ့အခွင့်အရေး လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများက သုံးသပ်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} f1nw3u6419vmu3ktib4d0vcrps09isa 0 287632 1038776 1037067 2026-06-16T05:48:17Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] 1038776 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox military conflict | conflict = ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = <mapframe width="280" height="350" zoom="7" latitude="25.5" longitude="97.2"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.394, 25.387] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မြစ်ကြီးနား" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.233, 24.267] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဗန်းမော်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.563, 24.760] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#880000", "marker-size": "medium", "title": "လိုင်ဇာ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.346249, 24.250075] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "မိုးမောက်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.300, 24.117] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "မံစီ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.567, 26.550] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ဆွမ်ပရာဘွမ်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [98.132, 25.884] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ချီဖွေ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [98.370, 25.590] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ပန်ဝါ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.900, 25.393] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ဆဒုံး" } } ] } </mapframe> | alt = ကချင်ပြည်နယ် စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ကချင်ပြည်နယ် မြေပုံနှင့် အဓိကစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုပြ နေရာများ<br>({{legend|red|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်မြို့ကြီးများ}} {{legend|green|တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ သိမ်းပိုက်ထားသောမြို့များ}}) | date = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | territory = ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များမှ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ် ၏ အဓိကဗျူဟာကုန်းကြီးများနှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့အချို့ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။။ | status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.svg}} [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်|ရှမ်းနီတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|NDA-K.png}}[[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|NDA-K]] * {{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg}}[[ဝါရာဇွပ်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Lisu National Development Party flag.png}} [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF)]] * {{flagicon image|ABSDF insignia.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|BPLA]] * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}}[[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|မပခ]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = ပူးပေါင်းစစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း တပ်မတော် နှင့် KIA တို့အကြား တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော် မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်း [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ တိုက်ပွဲများ အကြီးအကျယ် ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဤတကျော့ပြန်စစ်ပွဲသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ စစ်တပ် ၏ ဗျူဟာကုန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ရာမှ တစ်ကျော့ပြန် ပြင်းထန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ]] အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=အေးချမ်းဆု |date=2026-01-14 |title=၂၀၂၅ မြောက်ပိုင်း ကချင် စစ်မျက်နှာကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2026/01/14/409917.html |access-date=2026-06-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဤစစ်ရေးပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်ခဲ့သော KIA ၏ ကချင်ထိုးစစ် အတွင်း သိသိသာသာ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တပ်မတော် ၏ အဓိကဗျူဟာမြောက် စစ်စခန်းကြီးပေါင်း ရာကျော်နှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးမြို့များဖြစ်ကြသော [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]၊ [[ကန်ပိုက်တီမြို့]] နှင့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပန်ဝါမြို့]] အပါအဝင် မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့များဖြစ်သည့် [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့]]၊ [[မိုးမောက်မြို့]]၊ [[ချီဖွေမြို့]]၊ [[ဆော့လော်မြို့]] နှင့် [[မံစီမြို့]] တို့ကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-02 |title=မံစီမြို့နယ်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်စခန်း ကေအိုင်အေ သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seized-junta-base-mansi-02022024050026.html |access-date=2026-06-09 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> လက်ရှိအချိန်အထိ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များသည် ကချင်ပြည်နယ်၏ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများနှင့် နယ်မြေအများစုကို စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော် ဘက်ကမူ ပြည်နယ်ရုံးစိုက်ရာ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့]] ကဲ့သို့သော ပင်မမြို့ကြီးအချို့တွင်သာ ခုခံစစ်ဖြင့် အထိုင်ချထိန်းချုပ်ထားနိုင်တော့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများကြောင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသခံပြည်သူ သောင်းနှင့်ချီ၍ စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထပ်မံထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရပြီး ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများအပေါ် ကြီးမားစွာ ရိုက်ခတ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-01-29 |title=ကိုင်းထိပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးစီးကြောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူအတည်ပြု |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/01/29/ld2-26/ |access-date=2026-06-09 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] nlcf79eq4jlq478rviyz004mcw0sw0u 3 287871 1038805 1037831 2026-06-16T08:45:42Z Maiaikeaung 144310 /* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maiaikeaung ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1038805 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maiaikeaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၈၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ok [[အသုံးပြုသူ:Maiaikeaung|Maiaikeaung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Maiaikeaung|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၅၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rdtayjzgkfey7kgmc4zeih5icyw3jsz 1038811 1038805 2026-06-16T09:03:51Z Maiaikeaung 144310 /* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maiaikeaung ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1038811 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maiaikeaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၈၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ok [[အသုံးပြုသူ:Maiaikeaung|Maiaikeaung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Maiaikeaung|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၅၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ကျနော်က တောင်ပေါ်သာတယောက်ပါ ကျွတော်ခက်ခဲတာတခုက tik tokမာ wikipediaလင့်တောင်းတာ ကျတေ်လင့်လိုချင်တယ် ချပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Maiaikeaung|Maiaikeaung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Maiaikeaung|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) kcq0xeucfkp4xptkh95lfndlns45lc0 0 288016 1038755 1038588 2026-06-16T04:41:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1038755 wikitext text/x-wiki '''ဆုဇုခမြစ်''' (鈴鹿川, Suzuka-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရမှ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မိအဲခရိုင်ကို လုံးဝဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လေးစင်းထဲတွင် ဆုဇုခမြစ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ The river's source is on Mount Nasugahara, which stands on the border of Mie and Shiga Prefectures. From the mountain, it then flows eastwards, eventually flowing into Ise Bay. မြစ်သည် ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ နဆွဝ်ဂဟရတောင်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုတောင်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ အဆုံးတွင် အိဆဲပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အဲဒိုခေတ် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် "တိုးခိုင်းဒိုး" သည် မြစ်၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နေရာအများစုတွင် မြောက်ဘက်မှအပြိုင် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းဟောင်း၏ လက်ရှိကာလ လမ်းသစ်ဖြစ်သည့် "ခန်းဆိုင်းပင်မရထားလိုင်းနှင့် လမ်းမအမှတ် (၁)" တို့သည် မြစ်နှင့်အပြိုင် တည်ရှိသည်။ ==ရေစီးရာလမ်းကြောင်း== ;[[မိအဲခရိုင်]] :ခမဲယမမြို့ • ဆုဇုခမြို့ • ယော့ခအိချိမြို့ ==ကိုးကား== {{reflist}} dh9gmd6k9xwoh42lrkldnwqliii5iyt 1038756 1038755 2026-06-16T04:41:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရေစီးရာလမ်းကြောင်း */ 1038756 wikitext text/x-wiki '''ဆုဇုခမြစ်''' (鈴鹿川, Suzuka-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရမှ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မိအဲခရိုင်ကို လုံးဝဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လေးစင်းထဲတွင် ဆုဇုခမြစ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ The river's source is on Mount Nasugahara, which stands on the border of Mie and Shiga Prefectures. From the mountain, it then flows eastwards, eventually flowing into Ise Bay. မြစ်သည် ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ နဆွဝ်ဂဟရတောင်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုတောင်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ အဆုံးတွင် အိဆဲပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အဲဒိုခေတ် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် "တိုးခိုင်းဒိုး" သည် မြစ်၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နေရာအများစုတွင် မြောက်ဘက်မှအပြိုင် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းဟောင်း၏ လက်ရှိကာလ လမ်းသစ်ဖြစ်သည့် "ခန်းဆိုင်းပင်မရထားလိုင်းနှင့် လမ်းမအမှတ် (၁)" တို့သည် မြစ်နှင့်အပြိုင် တည်ရှိသည်။ ==ရေစီးရာလမ်းကြောင်း== ;[[မိအဲခရိုင်]] :ခမဲယမမြို့ • ဆုဇုခမြို့ • ယော့ခအိချိမြို့ ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} 8hvqqabj4moljiprh9ooj0wrptjn3by 1038757 1038756 2026-06-16T04:42:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1038757 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဆုဇုခမြစ် | native_name = {{native name|ja|鈴鹿川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = Suzuka-river_Ise-rw.jpg | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|38|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|7.21|m3/s|ft3/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Mount Nasugahara]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = {{convert|800|m|ft|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Ise Bay]] | mouth_coordinates = {{Coord|34.9331383|136.6426535|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|323|km2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_landmarks = | basin_population = 110,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ဆုဇုခမြစ်''' (鈴鹿川, Suzuka-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရမှ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မိအဲခရိုင်ကို လုံးဝဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လေးစင်းထဲတွင် ဆုဇုခမြစ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="mlit river"/> မြစ်သည် ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ နဆွဝ်ဂဟရတောင်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုတောင်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ အဆုံးတွင် အိဆဲပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အဲဒိုခေတ် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် "တိုးခိုင်းဒိုး" သည် မြစ်၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နေရာအများစုတွင် မြောက်ဘက်မှအပြိုင် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းဟောင်း၏ လက်ရှိကာလ လမ်းသစ်ဖြစ်သည့် "ခန်းဆိုင်းပင်မရထားလိုင်းနှင့် လမ်းမအမှတ် (၁)" တို့သည် မြစ်နှင့်အပြိုင် တည်ရှိသည်။ ==ရေစီးရာလမ်းကြောင်း== ;[[မိအဲခရိုင်]] :ခမဲယမမြို့ • ဆုဇုခမြို့ • ယော့ခအိချိမြို့ ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |script-title=ja:日本の川 - 中部 - 鈴鹿川 |trans-title=Rivers of Japan - Chūbu - Suzuka River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://archive.today/20240210000637/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |url-status=live }}</ref> </references> hjn24s32m2vmhjg20luyuz5ahb3b0qc 1038758 1038757 2026-06-16T04:42:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1038758 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဆုဇုခမြစ် | native_name = {{native name|ja|鈴鹿川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = Suzuka-river_Ise-rw.jpg | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|38|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|7.21|m3/s|ft3/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Mount Nasugahara]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = {{convert|800|m|ft|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Ise Bay]] | mouth_coordinates = {{Coord|34.9331383|136.6426535|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|323|km2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_landmarks = | basin_population = 110,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ဆုဇုခမြစ်''' (鈴鹿川, Suzuka-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရမှ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မိအဲခရိုင်ကို လုံးဝဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လေးစင်းထဲတွင် ဆုဇုခမြစ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="mlit river"/> မြစ်သည် ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ နဆွဝ်ဂဟရတောင်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုတောင်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ အဆုံးတွင် အိဆဲပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အဲဒိုခေတ် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် "တိုးခိုင်းဒိုး" သည် မြစ်၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နေရာအများစုတွင် မြောက်ဘက်မှအပြိုင် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းဟောင်း၏ လက်ရှိကာလ လမ်းသစ်ဖြစ်သည့် "ခန်းဆိုင်းပင်မရထားလိုင်းနှင့် လမ်းမအမှတ် (၁)" တို့သည် မြစ်နှင့်အပြိုင် တည်ရှိသည်။ ==ရေစီးရာလမ်းကြောင်း== ;[[မိအဲခရိုင်]] :ခမဲယမမြို့ • ဆုဇုခမြို့ • ယော့ခအိချိမြို့ ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |script-title=ja:日本の川 - 中部 - 鈴鹿川 |trans-title=Rivers of Japan - Chūbu - Suzuka River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://archive.today/20240210000637/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |url-status=live }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] b2slplwezmo0npbtmc19dqv0pnpzaei 1038759 1038758 2026-06-16T04:42:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1038759 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဆုဇုခမြစ် | native_name = {{native name|ja|鈴鹿川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = Suzuka-river_Ise-rw.jpg | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|38|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|7.21|m3/s|ft3/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Mount Nasugahara]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = {{convert|800|m|ft|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Ise Bay]] | mouth_coordinates = {{Coord|34.9331383|136.6426535|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|323|km2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_landmarks = | basin_population = 110,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ဆုဇုခမြစ်''' (鈴鹿川, Suzuka-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရမှ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မိအဲခရိုင်ကို လုံးဝဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လေးစင်းထဲတွင် ဆုဇုခမြစ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="mlit river"/> မြစ်သည် ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ နဆွဝ်ဂဟရတောင်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုတောင်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ အဆုံးတွင် အိဆဲပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အဲဒိုခေတ် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် "တိုးခိုင်းဒိုး" သည် မြစ်၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နေရာအများစုတွင် မြောက်ဘက်မှအပြိုင် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းဟောင်း၏ လက်ရှိကာလ လမ်းသစ်ဖြစ်သည့် "ခန်းဆိုင်းပင်မရထားလိုင်းနှင့် လမ်းမအမှတ် (၁)" တို့သည် မြစ်နှင့်အပြိုင် တည်ရှိသည်။ ==ရေစီးရာလမ်းကြောင်း== ;[[မိအဲခရိုင်]] :ခမဲယမမြို့ • ဆုဇုခမြို့ • ယော့ခအိချိမြို့ ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |script-title=ja:日本の川 - 中部 - 鈴鹿川 |trans-title=Rivers of Japan - Chūbu - Suzuka River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://archive.today/20240210000637/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |url-status=live }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] hnfd0w9b7bygymjstqh8dmuc868dlb5 3 288017 1038594 2026-06-15T12:57:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038594 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MyatHtet 27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) o56fp8im835ozt3nlmgqsww8ngsa6fm 3 288018 1038595 2026-06-15T12:57:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038595 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35129-95 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2ied35f7ux3nu0ph4ln7b1hp4tlruoz 3 288019 1038596 2026-06-15T12:57:30Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038596 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mrifix ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) iovimcxtlvv3be2esxfkzm91fp2pj8l 3 288020 1038597 2026-06-15T12:57:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038597 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Chopper4567 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) s8jbcxawgmclksc8ifn6ezoh8zn0f4g 3 288021 1038604 2026-06-15T13:57:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038604 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Moe Ei Zin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၇၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0pysgfy536sknu0d88v42nsjlxczign 3 288022 1038605 2026-06-15T13:58:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038605 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mikami XXX ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 5wngo0rz5nk87oieaiyaypvy31tf99m 3 288023 1038608 2026-06-15T14:58:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038608 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ratanasari Buddho ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 40jxyx2c2qcbq25pf0e6nl3cpll36o9 3 288024 1038609 2026-06-15T14:58:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038609 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ktdnwe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8k5r3wsc8rv0s9ht2hngbqksrys5rml 3 288025 1038638 2026-06-15T15:58:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038638 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် GunNeu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qxnv5bmwyd0z4gxqrhtupl35nvv8zwp 3 288026 1038639 2026-06-15T15:58:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038639 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35086-44 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jo1kk976xvzb3y3p16kd6b2540rup25 3 288027 1038640 2026-06-15T15:58:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038640 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35123-47 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 65dhf4c5nhupmbra4zwtr554jolei1w 3 288030 1038702 2026-06-15T17:59:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038702 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Beganthan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၉၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) j57wumpbsz6axsnavaodujacpkknnh7 3 288031 1038704 2026-06-15T18:59:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038704 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Atitdun ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၉၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 02nmyx80g4wevtjz5n3ndcab3ucz56i 3 288032 1038705 2026-06-15T18:59:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038705 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Comnenus ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၉၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4ntycwo85egfuq1flatd8itw6y0hlbc 3 288033 1038711 2026-06-15T19:59:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038711 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zsshamalama ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၉၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) mcpzccsp3ionxniv1k0ee2sa63jersc 3 288034 1038712 2026-06-15T19:59:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038712 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35218-89 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၉၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n68eb15d5itzjyaiqkkyjno4q52lb31 3 288035 1038713 2026-06-15T20:00:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038713 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aiwareiks ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၀၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ldiru1xko8f7cg8iwzdz8arkko0f6c5 3 288036 1038716 2026-06-15T22:00:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038716 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Reiken52 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၀၀၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) j5fgtmfxyklg58lsrdenwa25y40rsvr 3 288037 1038722 2026-06-16T00:00:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038722 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HninlaeKhaing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၀၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) tbi190cd5aehwfybn3njlkrqvjbecy3 3 288038 1038723 2026-06-16T00:00:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038723 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34478-68 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၀၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) evikqniznffz01w7sctjayg70fuytzs 3 288039 1038724 2026-06-16T00:01:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038724 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MyatMin9904 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၁၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) lfux0onnxdx9ymov26izgjcj2nysvh7 3 288040 1038725 2026-06-16T00:01:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038725 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35269-62 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၁၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) c7k1yukpzfjiknv6zju34iqgcddy6qd 3 288041 1038726 2026-06-16T00:01:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038726 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Самекх ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၁၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) a6wxq1bkrefr2wnqhlhedczn36ti1jt 3 288042 1038731 2026-06-16T03:01:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038731 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34784-69 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၁၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) d5arlil8qdlmlm0fr1lle3uoze17vhs 0 288043 1038735 2026-06-16T03:40:43Z Chenzeyan29 141880 [[မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] စာမျက်နှာကို [[မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1038735 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ]] lm2nyhwv4g2eap8nuo0lvw9fqztgpke 1 288044 1038737 2026-06-16T03:40:43Z Chenzeyan29 141880 [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1038737 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ]] pfskj12fhae9b3psfihnwpi1a8o72od 3 288045 1038739 2026-06-16T03:58:48Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Colinco52190]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Coriscott]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Colinco52190|Colinco52190]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Coriscott|Coriscott]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1038739 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Coriscott]] q1ffhy4pt29h10r42y6x7t0ol151ge1 3 288046 1038740 2026-06-16T04:01:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038740 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nonchan999 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၁၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4vp52dfumcqqltg391pg7tnxw1mt8ky 3 288047 1038741 2026-06-16T04:02:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038741 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Meme225312 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၂၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) j4qh6fkixxbkh44ol01jwhcytv9jfao 2 288048 1038747 2026-06-16T04:05:57Z Ninjastrikers 22896 blocked user 1038747 wikitext text/x-wiki {{blocked user}} 9nsq3566y9qqur57bxjyd46o6xcoegz 0 288049 1038750 2026-06-16T04:10:22Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကန်ပိုက်တီမြို့]] စာမျက်နှာကို [[ကံပိုင်တည်မြို့]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာမျက်နှာနှစ်ခု ဖလှယ်ခြင်း ([[WP:SWAP]]): မြို့အမည် ပြောင်းလဲသွားခြင်း 1038750 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကံပိုင်တည်မြို့]] rbwfde8i99igu0a0b9uqym0jp1uqq2v 0 288050 1038761 2026-06-16T04:46:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox river | name = ခိခုမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 菊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|fram..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1038761 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခိခုမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 菊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 28 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Awagatake]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|532|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6471|138.0624|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 158 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခိခုမြစ်''' (菊川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} a0l2mfpap17dditxvp856s34m2c6ypq 1038762 1038761 2026-06-16T04:47:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1038762 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခိခုမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 菊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 28 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Awagatake]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|532|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6471|138.0624|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 158 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခိခုမြစ်''' (菊川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E8%8F%8A%E5%B7%9D-50171#E5.A4.A7.E8.BE.9E.E6.9E.97.20.E7.AC.AC.E4.B8.89.E7.89.88|title = 菊川とは}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ijbpsn7ootwnc4uotjxy0kfnuxcywgl 1038763 1038762 2026-06-16T04:48:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1038763 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခိခုမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 菊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 28 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Awagatake]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|532|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6471|138.0624|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 158 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခိခုမြစ်''' (菊川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E8%8F%8A%E5%B7%9D-50171#E5.A4.A7.E8.BE.9E.E6.9E.97.20.E7.AC.AC.E4.B8.89.E7.89.88|title = 菊川とは}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] f85io8pzdicoaxlnevetglwjw0i5ip0 1038764 1038763 2026-06-16T04:48:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1038764 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခိခုမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 菊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 28 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Awagatake]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|532|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6471|138.0624|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 158 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခိခုမြစ်''' (菊川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E8%8F%8A%E5%B7%9D-50171#E5.A4.A7.E8.BE.9E.E6.9E.97.20.E7.AC.AC.E4.B8.89.E7.89.88|title = 菊川とは}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] 75al7si7b40n2vu0psfplyqxbjfkm4x 3 288051 1038766 2026-06-16T05:02:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038766 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35219-47 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) myy8ch9zry9l7k23ubszf0rbyr1mcdg 3 288052 1038767 2026-06-16T05:02:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038767 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thawng Za Kim Jamang ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) gpflttj5lku1enk6uhm1g9ghug6skup 0 288053 1038768 2026-06-16T05:02:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''အဘဲမြစ်''' (安倍川, Abe-kawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1038768 wikitext text/x-wiki '''အဘဲမြစ်''' (安倍川, Abe-kawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၅၃.၃ ကီလိုမီတာ (၃၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၅၆၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁၇၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} f3jgbpa8aofw25eykzi8cdjf9bbf154 1038769 1038768 2026-06-16T05:03:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1038769 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အဘဲမြစ် | native_name ={{native name|ja|安倍川}} | image = Abekawa Shizuoka.jpg | image_size = 250px | image_caption = Abe River at Shizuoka | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Akaishi Mountains]] | mouth_location = [[Suruga Bay]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] |length_km=53.3 | source1_elevation = {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = |basin_size_km2=567 }} [[File:Hiroshige20 fuchu.jpg|thumb|[[Hiroshige]]]] '''အဘဲမြစ်''' (安倍川, Abe-kawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၅၃.၃ ကီလိုမီတာ (၃၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၅၆၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁၇၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 711ihukudvtkdjvzf29p6c2a3llqx7g 1038770 1038769 2026-06-16T05:04:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1038770 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အဘဲမြစ် | native_name ={{native name|ja|安倍川}} | image = Abekawa Shizuoka.jpg | image_size = 250px | image_caption = Abe River at Shizuoka | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Akaishi Mountains]] | mouth_location = [[Suruga Bay]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] |length_km=53.3 | source1_elevation = {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = |basin_size_km2=567 }} [[File:Hiroshige20 fuchu.jpg|thumb|[[Hiroshige]]]] '''အဘဲမြစ်''' (安倍川, Abe-kawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၅၃.၃ ကီလိုမီတာ (၃၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၅၆၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁၇၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 731tsszzbiv0nf977n9qbfpcn5jword 1038771 1038770 2026-06-16T05:04:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1038771 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အဘဲမြစ် | native_name ={{native name|ja|安倍川}} | image = Abekawa Shizuoka.jpg | image_size = 250px | image_caption = Abe River at Shizuoka | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Akaishi Mountains]] | mouth_location = [[Suruga Bay]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] |length_km=53.3 | source1_elevation = {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = |basin_size_km2=567 }} [[File:Hiroshige20 fuchu.jpg|thumb|[[Hiroshige]]]] '''အဘဲမြစ်''' (安倍川, Abe-kawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၅၃.၃ ကီလိုမီတာ (၃၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၅၆၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁၇၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] do36r8nmik673prvaf2zon37heug4yz 0 288054 1038775 2026-06-16T05:39:24Z Zawzawaungthwin 100038 ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) နှင့် ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄) တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ 1038775 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] | date = ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ | place = [[ကံပိုင်တည်မြို့]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]] | result = KIA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = *{{armed forces|Myanmar}} *{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] *{{flagicon image|NDA-K.png}} [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) *{{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) | combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] | commander1 = *[[မင်းအောင်လှိုင်]] * [[စခုန်တိန့်ယိန်း]] | commander2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | units1 = *အမှတ် (၁၀၀၁)၊ (၁၀၀၂)၊ (၁၀၀၃) နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) | units2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = အများအပြား (တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးသူများရှိ) | casualties2 = မသိရှိရ | map_type = Myanmar | latitude = 25.4077 | longitude = 98.1180 | map_size = 250 | map_caption = ကချင်ပြည်နယ်၊ ကံပိုင်တည်မြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ကံပိုင်တည် | notes = ကံပိုင်တည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းဖြင့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) တစ်ခုလုံးကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်များ တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ }} '''ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ကံပိုင်တည်မြို့၌ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ပူးပေါင်းတပ်များနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်၊ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် KIA ပူးပေါင်းတပ်များက ကံပိုင်တည်မြို့နှင့် တပ်မတော် ၏ တပ်စခန်းများ၊ ရဲစခန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-11-21 |title=ကေအိုင်အေ သိမ်းထားတဲ့ ကန်ပိုင်တည်မြို့က နောက်ဆုံး အခြေအနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy7d3xm0n2do |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ကံပိုင်တည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခြင်းဖြင့် ကချင်စစ်ဘုရင်တစ်ဦး အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသော [[စခုန်တိန့်ယိန်း|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း]] ဦးဆောင်သည့် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) နှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်များ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော ကချင်အထူးဒေသ (၁) တစ်ခုလုံးကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ်ကာလအတွင်း တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်များမှာ ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကချင်ထိုးစစ်၏ အဓိက အောင်မြင်မှုမှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-06-12 |title=ကံပိုင်တည် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းက စစ်စခန်းတွေကို ကေအိုင်အေ သိမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyjjw11xmexo |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=ကံပိုင်တည် - KIA ထိန်းချုပ်လာတဲ့ ကချင်ထဲကတရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းလမ်းပိုင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx9940e9vzyo |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကချင်အထူးဒေသ (၁) တွင် ချီဖွေ၊ ဆော့လော်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်များအပြင် ကံပိုင်တည်နှင့် ပန်ဝါမြို့များ ပါဝင်သည်။ ဤဒေသကို ယခင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) တပ်မှူးဖြစ်ခဲ့သူ ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ဦးဆောင်သည့် ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော် (NDA-K) မှ အသွင်ပြောင်းထားသော နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) အမှတ် (၁၀၀၁)၊ (၁၀၀၂) နှင့် (၁၀၀၃) တပ်ရင်းများက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-11-20 |title=ကန်ပိုက်တည်မြို့ကို KIA သိမ်းပိုက်၊ ကချင်အထူးဒေသ(၁) တစ်ခုလုံး စစ်ကောင်စီလက်မှ လွတ်မြောက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59327/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဤဒေသတွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော ကံပိုင်တည်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း တည်ရှိသည်။ အဆိုပါစခန်းကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းခဲ့ကာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံတော်အဆင့် စခန်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကံပိုင်တည်စခန်းသည် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်မျက်နှာစာတွင် တည်ရှိပြီး မြစ်ကြီးနားမြို့မှ ၈၈ မိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ဟေးရီးထန်နယ်စပ်ဂိတ်မှ ၆ မိုင်နှင့် ထိန်ချုံးမြို့မှ ၇၁ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ဤစခန်းမှတစ်ဆင့် ကျပ်၊ ယွမ်၊ ဒေါ်လာတို့ဖြင့် ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ကြပြီး တစ်သျှူးငှက်ပျော၊ ပြောင်း၊ ဖရဲသီး၊ ရာဘာတို့တင်ပို့ကာ ဘိလပ်မြေ၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ်နှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ဝိုင်းမော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ “ကန်ပိုက်တီ” မြို့အား “ကံပိုင်တည်” မြို့အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲပြင်ဆင် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/wiungmeaamiunyattngri-knpiukttii-miuaaa-knpiungttnny-miuaphc-amnnypeaanglaipngchng |access-date=2026-06-16 |website=www.moi.gov.mm}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကံပိုင်တည်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း {{!}} Commerce |url=https://commerce.gov.mm/my/node/11532 |access-date=2026-06-16 |website=commerce.gov.mm}}</ref> ထို့အပြင် ကံပိုင်တည်မြို့ သည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယအကြီးဆုံး နယ်စပ်ဂိတ်ပေါက်ဝ မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် ကချင်အထူးဒေသ(၁) ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ဦးဆောင်သာ ပြည်သူ့စစ် နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ် များ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေ ထဲပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ်တွင် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဂိတ်ရှိသည့် ကန်ပိုင်တည်မြို့ကို KIA နှင့်ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://news-eleven.com/article/297638 |access-date=2026-06-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက် တွင် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း၏ အဖွဲ့က KIA နှင့် PDF တို့ နယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်လာပါက ပြတ်ပြတ်သားသား ချေမှုန်းရန် အမိန့်စာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်ကို KIA ဒုဥက္ကဋ္ဌ-၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဂွမ်မော်]] က ဝေဖန်ခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့သည်။ KIA သည် စက်တင်ဘာလမှစ၍ ထိုးစစ်များ ပြန်လည်ဆင်နွှဲကာ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်၊ ပန်ဝါ၊ ဖီမော်နှင့် ကန်ဖန့်ဒေသများကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးပစ်မှတ်ဖြစ်သော ကံပိုင်တည်မြို့နှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-06-15 |title=KIA ကို တိုက်ရန် ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်း အမိန့်ပေး၊ ၎င်း၏တပ်များ စခန်းမှ စွန့်ခွာသွား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/53353/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == KIA ပူးပေါင်းတပ် များသည် ကံပိုင်တည်မြို့ တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရေးအတွက် မြို့ နှင့် အနီးဆုံးတွင် ရှိသည့်  ဝေမောရွာ၌ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်အင်အားထပ်မံတိုးချဲ့ကြပြီးနောက် ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့ကြသည်။မြို့ပေါ်ရှိ အင်အား ၈၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ များသည် KIA တက်လာနိုင်သော လမ်းကြောင်း နေရာများကို လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တားဆီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-11-20 |title=နယ်ခြားစောင့်တပ်ရဲ့ နောက်ဆုံးကျန်နေတဲ့ ကံပိုင်တည်မြို့ကို တရုတ်ဖိအားကြားက KIA သိမ်းပိုက်ပြီး ရှင်းလင်းရေးဆောင်ရွက်နေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/11/20/yl2-79/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့၊ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် KIA ပူးပေါင်းတပ်များက ကံပိုင်တည်မြို့ကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ရန် အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ညနေ ၅ နာရီခန့်တွင် မြို့တွင်းရှိ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ တပ်စခန်းများအပါအဝင် ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦအားလုံးကို သိမ်းပိုက်၍ KIA မှ အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်အချို့မှာ ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကန်ပိုင်တည်မြို့ကို တရုတ်ဖိအားကြားက KIA သိမ်းပိုက်ပြီး ရှင်းလင်းရေးဆောင်ရွက်နေ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-107446 |access-date=2026-06-16 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ရလဒ် == ကံပိုင်တည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ထိန်းချုပ်ထားသော ကချင်အထူးဒေသ (၁) တစ်ခုလုံးကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ရရှိသွားခဲ့သည်။ထို့အပြင် ကံပိုင်တည် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းလည်း KIA လက်အောက် သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ကချင်ပြည်အတွင်း နယ်စပ်ဒေသတွင် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခြင်းမပြုရန် တရုတ်အစိုးရက KIA အား ဖိအားပေးနေသည့်အခြေအနေအောက်၌ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=MPM |date=2024-11-21 |title=KIA က မြန်မာ- တရုတ်နယ်စပ် ကန်ပိုင်တည်နယ်စပ်ဂိတ်ပေါက်တွင် ကချင်အလံလွင့်ထူ » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/kia-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%95%E1%80%BA-%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%BA/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] idh4h1n4gjkhvahukcb7qtkpuiwp61c 1038828 1038775 2026-06-16T10:25:31Z Zawzawaungthwin 100038 | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} 1038828 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] | date = ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ | place = [[ကံပိုင်တည်မြို့]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]] | result = KIA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = *{{armed forces|Myanmar}} *{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] *{{flagicon image|NDA-K.png}} [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) *{{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) | combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] | commander1 = *[[မင်းအောင်လှိုင်]] * [[စခုန်တိန့်ယိန်း]] | commander2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | units1 = *အမှတ် (၁၀၀၁)၊ (၁၀၀၂)၊ (၁၀၀၃) နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) | units2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = အများအပြား (တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးသူများရှိ) | casualties2 = မသိရှိရ | map_type = Myanmar | latitude = 25.4077 | longitude = 98.1180 | map_size = 250 | map_caption = ကချင်ပြည်နယ်၊ ကံပိုင်တည်မြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ကံပိုင်တည် | notes = ကံပိုင်တည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းဖြင့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) တစ်ခုလုံးကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်များ တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ကံပိုင်တည်မြို့၌ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ပူးပေါင်းတပ်များနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်၊ နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် KIA ပူးပေါင်းတပ်များက ကံပိုင်တည်မြို့နှင့် တပ်မတော် ၏ တပ်စခန်းများ၊ ရဲစခန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-11-21 |title=ကေအိုင်အေ သိမ်းထားတဲ့ ကန်ပိုင်တည်မြို့က နောက်ဆုံး အခြေအနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy7d3xm0n2do |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ကံပိုင်တည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခြင်းဖြင့် ကချင်စစ်ဘုရင်တစ်ဦး အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသော [[စခုန်တိန့်ယိန်း|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း]] ဦးဆောင်သည့် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) နှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်များ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော ကချင်အထူးဒေသ (၁) တစ်ခုလုံးကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ်ကာလအတွင်း တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်များမှာ ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကချင်ထိုးစစ်၏ အဓိက အောင်မြင်မှုမှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-06-12 |title=ကံပိုင်တည် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းက စစ်စခန်းတွေကို ကေအိုင်အေ သိမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyjjw11xmexo |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=ကံပိုင်တည် - KIA ထိန်းချုပ်လာတဲ့ ကချင်ထဲကတရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းလမ်းပိုင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx9940e9vzyo |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကချင်အထူးဒေသ (၁) တွင် ချီဖွေ၊ ဆော့လော်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်များအပြင် ကံပိုင်တည်နှင့် ပန်ဝါမြို့များ ပါဝင်သည်။ ဤဒေသကို ယခင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) တပ်မှူးဖြစ်ခဲ့သူ ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ဦးဆောင်သည့် ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော် (NDA-K) မှ အသွင်ပြောင်းထားသော နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) အမှတ် (၁၀၀၁)၊ (၁၀၀၂) နှင့် (၁၀၀၃) တပ်ရင်းများက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-11-20 |title=ကန်ပိုက်တည်မြို့ကို KIA သိမ်းပိုက်၊ ကချင်အထူးဒေသ(၁) တစ်ခုလုံး စစ်ကောင်စီလက်မှ လွတ်မြောက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59327/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဤဒေသတွင် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော ကံပိုင်တည်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း တည်ရှိသည်။ အဆိုပါစခန်းကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းခဲ့ကာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံတော်အဆင့် စခန်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကံပိုင်တည်စခန်းသည် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်မျက်နှာစာတွင် တည်ရှိပြီး မြစ်ကြီးနားမြို့မှ ၈၈ မိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ဟေးရီးထန်နယ်စပ်ဂိတ်မှ ၆ မိုင်နှင့် ထိန်ချုံးမြို့မှ ၇၁ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ဤစခန်းမှတစ်ဆင့် ကျပ်၊ ယွမ်၊ ဒေါ်လာတို့ဖြင့် ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ကြပြီး တစ်သျှူးငှက်ပျော၊ ပြောင်း၊ ဖရဲသီး၊ ရာဘာတို့တင်ပို့ကာ ဘိလပ်မြေ၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ်နှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ဝိုင်းမော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ “ကန်ပိုက်တီ” မြို့အား “ကံပိုင်တည်” မြို့အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲပြင်ဆင် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/wiungmeaamiunyattngri-knpiukttii-miuaaa-knpiungttnny-miuaphc-amnnypeaanglaipngchng |access-date=2026-06-16 |website=www.moi.gov.mm}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကံပိုင်တည်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း {{!}} Commerce |url=https://commerce.gov.mm/my/node/11532 |access-date=2026-06-16 |website=commerce.gov.mm}}</ref> ထို့အပြင် ကံပိုင်တည်မြို့ သည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယအကြီးဆုံး နယ်စပ်ဂိတ်ပေါက်ဝ မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် ကချင်အထူးဒေသ(၁) ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ဦးဆောင်သာ ပြည်သူ့စစ် နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ် များ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေ ထဲပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ်တွင် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဂိတ်ရှိသည့် ကန်ပိုင်တည်မြို့ကို KIA နှင့်ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://news-eleven.com/article/297638 |access-date=2026-06-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက် တွင် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း၏ အဖွဲ့က KIA နှင့် PDF တို့ နယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်လာပါက ပြတ်ပြတ်သားသား ချေမှုန်းရန် အမိန့်စာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်ကို KIA ဒုဥက္ကဋ္ဌ-၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဂွမ်မော်]] က ဝေဖန်ခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့သည်။ KIA သည် စက်တင်ဘာလမှစ၍ ထိုးစစ်များ ပြန်လည်ဆင်နွှဲကာ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်၊ ပန်ဝါ၊ ဖီမော်နှင့် ကန်ဖန့်ဒေသများကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးပစ်မှတ်ဖြစ်သော ကံပိုင်တည်မြို့နှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-06-15 |title=KIA ကို တိုက်ရန် ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်း အမိန့်ပေး၊ ၎င်း၏တပ်များ စခန်းမှ စွန့်ခွာသွား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/53353/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == KIA ပူးပေါင်းတပ် များသည် ကံပိုင်တည်မြို့ တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရေးအတွက် မြို့ နှင့် အနီးဆုံးတွင် ရှိသည့်  ဝေမောရွာ၌ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်အင်အားထပ်မံတိုးချဲ့ကြပြီးနောက် ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့ကြသည်။မြို့ပေါ်ရှိ အင်အား ၈၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ များသည် KIA တက်လာနိုင်သော လမ်းကြောင်း နေရာများကို လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တားဆီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-11-20 |title=နယ်ခြားစောင့်တပ်ရဲ့ နောက်ဆုံးကျန်နေတဲ့ ကံပိုင်တည်မြို့ကို တရုတ်ဖိအားကြားက KIA သိမ်းပိုက်ပြီး ရှင်းလင်းရေးဆောင်ရွက်နေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/11/20/yl2-79/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့၊ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် KIA ပူးပေါင်းတပ်များက ကံပိုင်တည်မြို့ကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ရန် အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ညနေ ၅ နာရီခန့်တွင် မြို့တွင်းရှိ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ တပ်စခန်းများအပါအဝင် ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦအားလုံးကို သိမ်းပိုက်၍ KIA မှ အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်အချို့မှာ ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကန်ပိုင်တည်မြို့ကို တရုတ်ဖိအားကြားက KIA သိမ်းပိုက်ပြီး ရှင်းလင်းရေးဆောင်ရွက်နေ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-107446 |access-date=2026-06-16 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ရလဒ် == ကံပိုင်တည်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ထိန်းချုပ်ထားသော ကချင်အထူးဒေသ (၁) တစ်ခုလုံးကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ရရှိသွားခဲ့သည်။ထို့အပြင် ကံပိုင်တည် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းလည်း KIA လက်အောက် သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ကချင်ပြည်အတွင်း နယ်စပ်ဒေသတွင် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခြင်းမပြုရန် တရုတ်အစိုးရက KIA အား ဖိအားပေးနေသည့်အခြေအနေအောက်၌ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=MPM |date=2024-11-21 |title=KIA က မြန်မာ- တရုတ်နယ်စပ် ကန်ပိုင်တည်နယ်စပ်ဂိတ်ပေါက်တွင် ကချင်အလံလွင့်ထူ » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/kia-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%95%E1%80%BA-%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%BA/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 1l91ldc1vf0dr1m7uc1n0uipd5la520 3 288055 1038784 2026-06-16T08:02:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038784 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lin Lin203 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ru1nng0pjej60egfuj3646wcyvvscj4 3 288056 1038785 2026-06-16T08:03:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038785 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mai Myat Hein ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) a9ofrrndx16el732zt7s6kvbo2hmb6y 3 288057 1038786 2026-06-16T08:03:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038786 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35239-26 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qx2i2qmbcc6jda5rejlpf962y89jaw0 3 288058 1038787 2026-06-16T08:03:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038787 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35272-25 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 55g0mkme4r6canj34m3715i3ufa1mzx 0 288059 1038788 2026-06-16T08:08:22Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1342889132|Subgroup]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1038788 wikitext text/x-wiki အုပ်စုသီအိုရီတွင် အုပ်စု (group) <nowiki><math>G</math></nowiki> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <nowiki><math>G</math></nowiki> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <nowiki><math>K</math></nowiki> ကို ဆိုလိုသည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] hz9q34hobyt5sylproxmxjc524uuqxu 1038789 1038788 2026-06-16T08:08:38Z Mkant00 135890 1038789 wikitext text/x-wiki အုပ်စုသီအိုရီတွင် အုပ်စု (group) <math>G</math> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <math>G</math> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <math>K</math> ကို ဆိုလိုသည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] l0gq1uefzc6kllf5x7194iggm4vdicz 1038790 1038789 2026-06-16T08:10:28Z Mkant00 135890 1038790 wikitext text/x-wiki အုပ်စုသီအိုရီတွင် အုပ်စု (group) <math>G</math> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <math>G</math> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <math>K</math> ကို ဆိုလိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Definition) == အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုသည် အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category) တွင် အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (monomorphism) <math>K \hookrightarrow G</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>K</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အထူးအခြေအနေများ (Special cases) == * မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) * တည်ငြိမ်စေ အုပ်စုပိုင်း (stabilizer subgroup) * အကြီးဆုံး ကျစ်လျစ်သည့် အုပ်စုပိုင်း (maximal compact subgroup) * အလိမ် အုပ်စုပိုင်း (torsion subgroup) * ဘိုရဲလ် အုပ်စုပိုင်း (Borel subgroup) * ပါရာဘိုလစ် အုပ်စုပိုင်း (parabolic subgroup) [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] go2r7rywvlir2cbh1o51fgn5354yt78 1038791 1038790 2026-06-16T08:11:30Z Mkant00 135890 1038791 wikitext text/x-wiki အုပ်စုသီအိုရီတွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <math>G</math> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <math>K</math> ကို ဆိုလိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Definition) == အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုသည် အုပ်စုများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တွင် အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) <math>K \hookrightarrow G</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>K</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အထူးအခြေအနေများ (Special cases) == * မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) * တည်ငြိမ်စေ အုပ်စုပိုင်း (stabilizer subgroup) * အကြီးဆုံး ကျစ်လျစ်သည့် အုပ်စုပိုင်း (maximal compact subgroup) * အလိမ် အုပ်စုပိုင်း (torsion subgroup) * ဘိုရဲလ် အုပ်စုပိုင်း (Borel subgroup) * ပါရာဘိုလစ် အုပ်စုပိုင်း (parabolic subgroup) [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] n8bci4x5lfuagbs5gdtxp16n61tdw65 1038794 1038791 2026-06-16T08:21:31Z Mkant00 135890 1038794 wikitext text/x-wiki အုပ်စုသီအိုရီတွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <math>G</math> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <math>H</math> ကို ဆိုလိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Definition) == <math>G</math> ကို [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါ။ <math>G</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>H</math> တစ်ခုသည် အောက်ပါ အခြေအနေသုံးရပ်နှင့် ပြည့်စုံပါက ၎င်းကို အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * ၎င်းတွင် <math>G</math> ၏ ယူနစ်အစုဝင် ပါဝင်ရမည်။ * ၎င်းသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နိယာမအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>x, y \in H</math> ဖြစ်ပါက <math>xy \in H</math> ဖြစ်ရမည်။ * ၎င်းသည် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းအောက်တွင်လည်း အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ ပြည့်စုံရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>x \in H</math> ဖြစ်ပါက <math>x^{-1} \in H</math> ဖြစ်ရမည်။ ယူနစ်အစုဝင် တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော အုပ်စုပိုင်းကို အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း (trivial subgroup) ဟု သုံးနှုန်းသည်။ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုသည် အုပ်စုများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တွင် အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) <math>H \hookrightarrow G</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>H</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အထူးအခြေအနေများ (Special cases) == * မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) * တည်ငြိမ်စေ အုပ်စုပိုင်း (stabilizer subgroup) * အကြီးဆုံး ကျစ်လျစ်သည့် အုပ်စုပိုင်း (maximal compact subgroup) * အလိမ် အုပ်စုပိုင်း (torsion subgroup) * ဘိုရဲလ် အုပ်စုပိုင်း (Borel subgroup) * ပါရာဘိုလစ် အုပ်စုပိုင်း (parabolic subgroup) [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] ld5er3ldiji93tph6zxjgan9l1qoay4 1038796 1038794 2026-06-16T08:23:30Z Mkant00 135890 1038796 wikitext text/x-wiki [[အုပ်စုသီအိုရီ]]တွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <math>G</math> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <math>H</math> ကို ဆိုလိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Definition) == <math>G</math> ကို [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါ။ <math>G</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>H</math> တစ်ခုသည် အောက်ပါ အခြေအနေသုံးရပ်နှင့် ပြည့်စုံပါက ၎င်းကို အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * ၎င်းတွင် <math>G</math> ၏ ယူနစ်အစုဝင် ပါဝင်ရမည်။ * ၎င်းသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နိယာမအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>x, y \in H</math> ဖြစ်ပါက <math>xy \in H</math> ဖြစ်ရမည်။ * ၎င်းသည် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းအောက်တွင်လည်း အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ ပြည့်စုံရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>x \in H</math> ဖြစ်ပါက <math>x^{-1} \in H</math> ဖြစ်ရမည်။ ယူနစ်အစုဝင် တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော အုပ်စုပိုင်းကို အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း (trivial subgroup) ဟု သုံးနှုန်းသည်။ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုသည် အုပ်စုများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တွင် အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) <math>H \hookrightarrow G</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>H</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အထူးအခြေအနေများ (Special cases) == * မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) * တည်ငြိမ်စေ အုပ်စုပိုင်း (stabilizer subgroup) * အကြီးဆုံး ကျစ်လျစ်သည့် အုပ်စုပိုင်း (maximal compact subgroup) * အလိမ် အုပ်စုပိုင်း (torsion subgroup) * ဘိုရဲလ် အုပ်စုပိုင်း (Borel subgroup) * ပါရာဘိုလစ် အုပ်စုပိုင်း (parabolic subgroup) [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 99gxho4pn66ixkb6b4f08e9woanhj9u 1038797 1038796 2026-06-16T08:24:02Z Mkant00 135890 1038797 wikitext text/x-wiki [[အုပ်စုသီအိုရီ]]တွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဆိုသည်မှာ <math>G</math> အတွင်း၌ တည်ရှိနေသော ပို၍ငယ်သည့် အုပ်စု <math>H</math> ကို ဆိုလိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Definition) == <math>G</math> ကို [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါ။ <math>G</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>H</math> တစ်ခုသည် အောက်ပါ အခြေအနေသုံးရပ်နှင့် ပြည့်စုံပါက ၎င်းကို အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * ၎င်းတွင် <math>G</math> ၏ ယူနစ်အစုဝင် ပါဝင်ရမည်။ * ၎င်းသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နိယာမအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>x, y \in H</math> ဖြစ်ပါက <math>xy \in H</math> ဖြစ်ရမည်။ * ၎င်းသည် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းအောက်တွင်လည်း အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ ပြည့်စုံရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>x \in H</math> ဖြစ်ပါက <math>x^{-1} \in H</math> ဖြစ်ရမည်။ ယူနစ်အစုဝင် တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော အုပ်စုပိုင်းကို အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း (trivial subgroup) ဟု သုံးနှုန်းသည်။ == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ ရှုထောင့် (Category Theoretic Perspective) == အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုသည် အုပ်စုများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တွင် အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) <math>H \hookrightarrow G</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>H</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အထူးအခြေအနေများ (Special cases) == * မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) * တည်ငြိမ်စေ အုပ်စုပိုင်း (stabilizer subgroup) * အကြီးဆုံး ကျစ်လျစ်သည့် အုပ်စုပိုင်း (maximal compact subgroup) * အလိမ် အုပ်စုပိုင်း (torsion subgroup) * ဘိုရဲလ် အုပ်စုပိုင်း (Borel subgroup) * ပါရာဘိုလစ် အုပ်စုပိုင်း (parabolic subgroup) [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] pimositka4xvshgex7rnr9x631u71yi 0 288060 1038792 2026-06-16T08:12:53Z Zawzawaungthwin 100038 ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ သည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) မှ ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ နှင့် ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄) တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ညမှ ၁၉ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းအထိ 1038792 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] | date = ၁၅ - ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | place = [[ပန်ဝါမြို့]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ ကချင်ပြည်နယ် | result = KIA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = *{{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] *{{flagicon image|NDA-K.png}} [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) *{{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) | combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) | commander1 = *ဗျူဟာမှူး (ခလရ ၂၉၈၊ ၂၉၊ ခမရ ၁၀၅) *[[စခုန်တိန့်ယိန်း]] | commander2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) | units1 = *[[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) *အမှတ် (၁၀၀၂) နယ်ခြားစောင့်တပ် ဌာနချုပ် *ခြေလျင်တပ်ရင်း (၂၉၈၊ ၂၉)၊ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀၅) | units2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = ပြည်သူ့စစ်နှင့် စစ်သား ၁၀၀ ခန့် ဖမ်းဆီးခံရ | casualties2 = မသိရှိရ | map_type = Myanmar | latitude = 25.7533 | longitude = 98.4875 | map_size = 250 | map_caption = ကချင်ပြည်နယ်၊ ပန်ဝါမြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ပန်ဝါ | notes = ပန်ဝါမြို့သည် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်ပြီး မြေရှားသတ္တုတူးဖော်ရေးအတွက် စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ }} '''ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ညမှ ၁၉ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းအထိ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ပန်ဝါမြို့၌ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) ပူးပေါင်းတပ်များနှင့် [[တပ်မတော်]] အပါအဝင် [[စခုန်တိန့်ယိန်း|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း]] ဦးဆောင်သည့် ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော် (NDA-K) နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-10-15 |title=ပန်ဝါမြို့အနီးရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်စခန်းကို KIA သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58427/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-19 |title=ကချင်အထူးဒေသ (၁) ပန်ဝါမြို့ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kachin-panwa-siezed-kia-10192024012108.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ပန်ဝါဒေသသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ စစ်အစိုးရ]]က သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော ကချင်အထူးဒေသ (၁)၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း၏ NDA-K တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။ ဤဒေသသည် မြေရှားသတ္တုတူးဖော်မှု အများဆုံးဒေသဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့သော မြေရှားသတ္တုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ ဒသမ ၄ ဘီလီယံကျော် ရှိခဲ့သည်။ စစ်ရေးအရလည်း အမှတ် (၁၀၀၂) နယ်ခြားစောင့်တပ် ဌာနချုပ်အပါအဝင် ခြေလျင်နှင့် ခြေမြန်တပ်ရင်းများ ပူးပေါင်းထားသော ဗျူဟာတစ်ခု အခြေစိုက်သည့် နေရာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-10-19 |title=ပန်ဝါမြို့တစ်ခုလုံးကို KIA သိမ်းပိုက်ပြီးစီးကြောင်း KIO အတည်ပြု |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/10/19/yl1-292/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ထိုမတိုင်ခင် ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဝန်းကျင်တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် [[လာချိဒ်လူမျိုး|လချိဒ်မျိုးနွယ်စု]]ဝင် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် KIA နှင့် သဘောထားချင်း မတိုက်ဆိုင်တော့သဖြင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို လက်ခံကာ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ပန်ဝါမြို့ကို အခြေစိုက်၍ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်၊ ဖီမော်၊ ကံပိုင်တည် နှင့် ဆဒုံးဒေသများတွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) အမှတ် ၁၀၁ လှုပ်ရှားနယ်မြေအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ဗကပ ပြိုကွဲပြီးနောက် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|မြန်မာစစ်အစိုးရ]]နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရယူခဲ့ပြီး လချိဒ်နှင့် [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်မျိုးနွယ်စု]] အများစုပါဝင်သည့် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်]] (NDA-K) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းကာ ကချင်အထူးဒေသ (၁) ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် NDA-K သည် စစ်တပ်လက်အောက်ခံ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-10-20 |title=စိန်ခေါ်မှု များစွာရှိတဲ့ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/10/20/zm1-211/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ် နှင့် KIA တို့အကြား တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလာချိန်တွင် ယခင်က အတူလက်တွဲခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုဝင်များဖြစ်သည့် KIA နှင့် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း ဦးဆောင်သည့် BGF တို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဆော့လော်မြို့နယ်၊ လောက်ခေါင်ကျေးရွာအထက်ဘက်ရှိ KIA စခန်းကို စစ်တပ်၏ တပ်မ ၈၈ လက်အောက်ခံတပ်များ၊ ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း၏ BGF နှင့် ပြည်သူ့စစ်များက ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2011-10-04 |title=ကေအိုင်အေနဲ့ အစိုးရ စစ်တပ် တိုက်ပွဲ ဆက်ဖြစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/10/111004_kachin_latest |access-date=2026-06-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် KIA နှင့် စစ်တပ်လက်အောက်ခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်များအကြား တိုက်ပွဲများ ပိုမိုမကြာခဏ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ KIA အနေဖြင့် ချီဖွေနှင့် ပန်ဝါဒေသများကို စစ်ဆင်ရေးလုပ်ဆောင်ရာတွင် တူညီသော ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နယ်ခြားစောင့်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ်များအား တိုက်ခိုက်ရခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် လူမျိုးရေးအရ စိန်ခေါ်မှုများစွာရှိနေပြီး စစ်ဆင်ရေးကို အလွန်သတိထား၍ လုပ်ဆောင်နေရကြောင်း KIO သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူက ပြောဆိုခဲ့သည်။မြေပြင်တွင်လည်း ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ သည် စစ်ရေးအရသာမက လူမျိုးရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ရှုပ်ထွေးသော စိန်ခေါ်မှုများ ရှိခဲ့သည့် တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ချီဖွေ၊ ပန်ဝါ နှင့် ဆော့လော် ဒေသတို့တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည့် လာချိဒ်၊ လော်ဝေါ် နှင့် လီဆူလူမျိုးတို့ကြားတွင်လည်း အမြင်မတူသော နိုင်ငံရေးခံယူချက်များ နှင့်အတူ လူမျိုးအချင်းချင်းကြား အငြင်းပွားမှုက ရှိနှင့်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။KIO က ချီဖွေ၊ ပန်ဝါ၊ ဆော့လော်ဒေသ တိုက်ပွဲ များသည် လူမျိုးအချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည့် တိုက်ပွဲမဟုတ်ကြောင်း ဖြေရှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-10-16 |title=ချီဖွေ၊ ပန်ဝါ၊ ဆော့လော်ဒေသ တိုက်ပွဲဟာ လူမျိုးအချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေတဲ့ တိုက်ပွဲမဟုတ်ဘူးလို့ KIO ပြော |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/10/16/yl1-290/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> နယ်ခြားစောင့်ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ ကချင်အထူးဒေသ ၁ ထဲတွင် [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]]၊ [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]]၊ [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]]၊ [[ဖီမောရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|ဖီမော်]]၊ [[ကံပိုင်တည်မြို့|ကံပိုင်တည်]] ၊ [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] စသည့် မြို့ ၆ မြို့ နှင့် တပ်ရင်းဌာနချုပ် များ အဖြစ် ၁၀၀၁၊၁၀၀၂ နှင့် ၁၀၀၃ တို့ ဖွင့်လှစ်ထားသည်။၁၀၀၁ တပ်ရင်း သည် ချီဖွေ–ဖီမော်ကြား နိုဇွန်ဘွမ်ကျေးရွာ တွင် တည်ရှိပြီး ၊ ချီဖွေ– ပန်ဝါ လမ်း လုပီ တွင် ၁၀၀၂ တပ်ရင်း အခြေစိုက်ကာ ဆဒုံး - ကံပိုင်တည် စင်ကြိုင်ရွာအနီးတွင် ၁၀၀၃ တပ်ရင်းဌာနချုပ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ထို့အပြင် ဦးဘောမ်လန်းဦးဆောင်သော ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ လည်း ကချင်အထူးဒေသ(၁) တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-10-15 |title=လုပီနယ်ခြားစောင့်တပ် ၁၀၀၂ တပ်ရင်းကို KIA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KIO အတည်ပြု |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/10/15/yl1-289/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == အမှတ် (၁၀၀၂) နယ်ခြားစောင့်တပ်ဌာနချုပ်ကို ကေအိုင်အေ နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။ပူးပေါင်းတပ်များသည် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပန်ဝါမြို့နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အမှတ် (၁၀၀၂) နယ်ခြားစောင့်တပ် ဌာနချုပ်ကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက် တရုတ်စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ၊ ၅ နာရီခန့်တွင် ပန်ဝါမြို့တွင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ည ၉ နာရီ၊ ၁၀ နာရီခန့်တွင် မြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်အချို့ လက်နက်ချခဲ့ကြပြီး ဟိုတယ်၊ တည်းခိုခန်းများတွင် ပုန်းအောင်းနေသူများအပါအဝင် ၁၀၀ ခန့်ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှု မရှိသော်လည်း ဘုရားကျောင်းတစ်ခု မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=တရုတ် - မြန်မာ နယ်စပ်က ပန်ဝါမြို့စောင့်တပ်ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/military-council-camp-seized-pangwar-10152024063501.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ == ပန်ဝါမြို့သိမ်းပိုက်ခံရပြီးနောက် အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် မနက်အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက KIA ဌာနချုပ် လိုင်ဇာမြို့အနီးကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အရပ်သားနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် တရုတ်အာဏာပိုင်များက အဆောက်အအုံပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် စစ်ဆေးရေးစနစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းကို အကြောင်းပြကာ KIA ဌာနချုပ်အနီးရှိ နယ်စပ်ဂိတ်အားလုံးကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ပန်ဝါမြို့သိမ်းပိုက်ခံရမှုကြောင့် မြေရှားသတ္တု ငွေဝင်လမ်းကြောင်း ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-04 |title=ရှစ်လအတွင်း တရုတ်ကို မြေရှားသတ္တု ကန်ဒေါ်လာ သန်းခြောက်ရာကျော် တင်ပို့ခဲ့ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/rare-earth-10042024055800.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-10-24 |title=KIA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ပန်ဝါဒေသကို တရုတ်ကလျှပ်စစ်မီးဖြတ်တောက်၊ မြေရှားသတ္တုလုပ်ငန်းအားလုံး ရပ်နား |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/10/24/am1-194/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] bt5yiv5c7pe6mzhqwufijpf0qbi267t 0 288061 1038798 2026-06-16T08:29:30Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1354125411|Group action]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1038798 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီ (category) <nowiki><math>\mathcal{C}</math></nowiki> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <nowiki><math>S</math></nowiki> အပေါ် အုပ်စု (group) <nowiki><math>G</math></nowiki> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <nowiki><math>S</math></nowiki> အပေါ် <nowiki><math>G</math></nowiki> ၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 9z2aej4v34gfvms2535fq9ucr7y6nbc 1038799 1038798 2026-06-16T08:29:49Z Mkant00 135890 1038799 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>S</math> အပေါ် အုပ်စု (group) <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <math>S</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] eon5whwrdwkp1ne5mwtaixeibl1dm4p 1038800 1038799 2026-06-16T08:30:25Z Mkant00 135890 1038800 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>S</math> အပေါ် အုပ်စု (group) <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <math>S</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>\rho \colon G \to Aut(S)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>Aut(S)</math> သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>S</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု (automorphism group) ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 1f6hpr6p73xf3hu1sx4rl9wil6xq9e4 1038801 1038800 2026-06-16T08:31:22Z Mkant00 135890 1038801 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>S</math> အပေါ် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <math>S</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ [[ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု]] (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် [[အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) <math>\rho \colon G \to Aut(S)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>Aut(S)</math> သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>S</math> ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] lu3r8hqnw9c3w9a4humwzw34h7oscl8 1038802 1038801 2026-06-16T08:34:54Z Mkant00 135890 1038802 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>S</math> အပေါ် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <math>S</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ [[ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု]] (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် [[အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) <math>\rho \colon G \to Aut(S)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>Aut(S)</math> သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>S</math> ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (continuous) အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များကို [[အသွင်ပြောင်းအုပ်စု|အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ]] (transformation groups) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းကို ၁၈၇၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ကလိုင်း (Klein) က စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ အကယ်၍ သက်ရောက်သည့် အုပ်စု <math>G</math> ကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိထားပါက <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက်ပါဝင်သော ရပ်ဝန်း <math>X</math> ကို တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ G-ရပ်ဝန်း (topological G-space) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလို G-အစု (G-set) သို့မဟုတ် G-မန်နီဖိုး (G-manifold) စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] dvger8gft5p2pjl4pw8e63x7fgv9r6f 1038803 1038802 2026-06-16T08:41:45Z Mkant00 135890 1038803 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>S</math> အပေါ် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <math>S</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ [[ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု]] (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် [[အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) <math>\rho \colon G \to Aut(S)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>Aut(S)</math> သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>S</math> ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (continuous) အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များကို [[အသွင်ပြောင်းအုပ်စု|အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ]] (transformation groups) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းကို ၁၈၇၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ကလိုင်း (Klein) က စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ အကယ်၍ သက်ရောက်သည့် အုပ်စု <math>G</math> ကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိထားပါက <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက်ပါဝင်သော ရပ်ဝန်း <math>X</math> ကို တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ G-ရပ်ဝန်း (topological G-space) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလို G-အစု (G-set) သို့မဟုတ် G-မန်နီဖိုး (G-manifold) စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ ရှုထောင့် (Category Theoretic Perspective) == အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထု <math>\ast</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ သို့မဟုတ် ဂရုပွိုက် (groupoid) တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး <math>\mathbf{B} G</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက်သည် အောက်ပါပုံစံရှိသော [[ဖန်တာ]] (functor) တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီသည်။ *<math> \rho \colon \mathbf{B} G \to \mathcal{C} </math> ဤနေရာတွင် ယခင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှ အရာဝတ္ထု <math>S</math> သည် ထိုတစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု၏ <math>\rho(\ast)</math> ပင် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် <math>\mathcal{C}</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ သက်ရောက်ချက်တစ်ခုသည် အောက်ပါ ဖန်ရှင် (function) နှင့် ထပ်တူညီသည်။ *<math> \begin{array}{ccc} G \times S &\longrightarrow& S \\ (g,s) &\mapsto& \rho(g)(s) \end{array} </math> ၎င်းဖန်ရှင်သည် အောက်ဖော်ပြပါ သက်ရောက်ချက် ဂုဏ်သတ္တိ (action property) များကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *<math> \underset{g_1, g_2, s}{\forall} \;\;\; \rho(g_1 \cdot g_2)(s) \;=\; \rho(g_1)\big(\rho(g_2)(s)\big) </math> ထို့ပြင် အောက်ပါအခြေအနေကိုလည်း ပြည့်စုံစေရမည်။ *<math> \underset{s}{\forall} \;\;\; \rho(e)(s) \;=\; s </math> ==ကိုးကား== * {{Citation |author=nLab authors |title=action |date=June 2026 |edition=Revision 79 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/action |access-date=2026-06-16}} [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 788q6v50lf20nwj1wqocaruwq1p19of 1038804 1038803 2026-06-16T08:44:11Z Mkant00 135890 1038804 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>S</math> အပေါ် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (action) ဆိုသည်မှာ <math>S</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ [[ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု]] (representation) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) <math>\rho \colon G \to Aut(S)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>Aut(S)</math> သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>S</math> ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (continuous) အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များကို [[အသွင်ပြောင်းအုပ်စု|အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ]] (transformation groups) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းကို ၁၈၇၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ကလိုင်း (Klein) က စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ အကယ်၍ သက်ရောက်သည့် အုပ်စု <math>G</math> ကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိထားပါက <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက်ပါဝင်သော ရပ်ဝန်း <math>X</math> ကို တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ G-ရပ်ဝန်း (topological G-space) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလို G-အစု (G-set) သို့မဟုတ် G-မန်နီဖိုး (G-manifold) စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ ရှုထောင့် (Category Theoretic Perspective) == အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထု <math>\ast</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ သို့မဟုတ် ဂရုပွိုက် (groupoid) တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး <math>\mathbf{B} G</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>G</math> ၏ သက်ရောက်ချက်သည် အောက်ပါပုံစံရှိသော [[ဖန်တာ]] (functor) တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီသည်။ *<math> \rho \colon \mathbf{B} G \to \mathcal{C} </math> ဤနေရာတွင် ယခင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှ အရာဝတ္ထု <math>S</math> သည် ထိုတစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု၏ <math>\rho(\ast)</math> ပင် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် <math>\mathcal{C}</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ သက်ရောက်ချက်တစ်ခုသည် အောက်ပါ ဖန်ရှင် (function) နှင့် ထပ်တူညီသည်။ *<math> \begin{array}{ccc} G \times S &\longrightarrow& S \\ (g,s) &\mapsto& \rho(g)(s) \end{array} </math> ၎င်းဖန်ရှင်သည် အောက်ဖော်ပြပါ သက်ရောက်ချက် ဂုဏ်သတ္တိ (action property) များကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *<math> \underset{g_1, g_2, s}{\forall} \;\;\; \rho(g_1 \cdot g_2)(s) \;=\; \rho(g_1)\big(\rho(g_2)(s)\big) </math> ထို့ပြင် အောက်ပါအခြေအနေကိုလည်း ပြည့်စုံစေရမည်။ *<math> \underset{s}{\forall} \;\;\; \rho(e)(s) \;=\; s </math> ==ကိုးကား== * {{Citation |author=nLab authors |title=action |date=June 2026 |edition=Revision 79 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/action |access-date=2026-06-16}} [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] rmw5v8ijldz7933ga40wyfwe3nanq7l 0 288062 1038806 2026-06-16T08:48:59Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347375058|Category of sets]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1038806 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) တွင် '''Set''' ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (category of sets) သည် အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် အစုများ (sets) ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 5tkg7rfcavvebl0a1hl5ib5bsj43a9l 1038807 1038806 2026-06-16T08:54:26Z Mkant00 135890 1038807 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် '''Set''' ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (category of sets) သည် အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (sets) ပါဝင်သည့် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစု <math> A</math> နှင့် <math> B</math> ကြားရှိ မြားများ (arrows) သို့မဟုတ် မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မော်ဖစ်ဇင်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) သည် ဖန်ရှင်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော (complete) နှင့် ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (cocomplete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math> \text{Set}</math> ကို အစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက <math>\text{Set}</math> ကိုယ်တိုင်သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (large category) တစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) ကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math> \text{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math> \text{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\text{SET}</math> သည် <math> \text{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] 46f792mq5khoegrbrxz6xnm7zoq5cxv 3 288063 1038809 2026-06-16T09:03:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038809 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sao Acara ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 20ms3rtjotx5pac5nq2uhgxvitujq5h 3 288064 1038810 2026-06-16T09:03:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038810 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Theinzarsoe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) o5phchia8s5ue4jmguwbegojm007rd0 3 288065 1038812 2026-06-16T09:03:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038812 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34540-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၃၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4n2vx10hx5hg0ypi2tghji2044xru9t 3 288066 1038813 2026-06-16T09:04:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038813 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Khun Cho Tay ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၄၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 6ba2a85nbttwvzmnt7mrwkap48bdsxj 3 288067 1038814 2026-06-16T09:04:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038814 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zaroth gunshoota ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၄၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) e6eo7eszuegrfuw2nubosce4eipg18i 0 288068 1038817 2026-06-16T09:52:46Z Zawzawaungthwin 100038 ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) မှ ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) နှင့် ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄) တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ချီဖွေမြို့၌ 1038817 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] | date = ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | place = [[ချီဖွေမြို့]]၊ ကချင်ပြည်နယ် | result = KIA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = *{{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] *{{flagicon image|NDA-K.png}} [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]] (NDA-K) *{{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) | combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (KPDF) | commander1 = [[စခုန်တိန့်ယိန်း]] | commander2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | units1 = * [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]] (NDA-K) *စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ | units2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | map_type = Myanmar | latitude = 25.7533 | longitude = 98.4875 | map_size = 250 | map_caption = ကချင်ပြည်နယ်၊ ချီဖွေမြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ချီဖွေ | notes = ချီဖွေမြို့သည် ကချင်အထူးဒေသ (၁) အတွင်း ပါဝင်ပြီး ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးရာဒေသဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ချီဖွေမြို့၌ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ကချင်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF) ပူးပေါင်းတပ်များက [[တပ်မတော်]] နှင့် [[စခုန်တိန့်ယိန်း|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း]]ဦးဆောင်သည့် ကချင်နယ်ခြားစောင့်တပ်တို့ထံမှ မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2024-10-02 |title=ချီဖွေနှင့် ဆော့လော်ကို သိမ်း၍ ပြည်သူ့စစ်တို့ ဘက်ပြောင်းရန် KIA ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/10/02/391329.html |access-date=2026-06-16 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-16 |title=ချီဖွေက စစ်ကောင်စီစခန်း ဆယ်ခုကို KIA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေ သိမ်းပိုက်ထား |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-kachin-sac-camp-10162024124831.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-09-29 |title=ချီဖွေမြို့ကို KIA/KPDF အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/09/29/100362/ |access-date=2026-06-16 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == လူဦးရေ ၁၀၀၀၀ ကျော်ရှိသည့် ချီဖွေမြို့သည် ကချင်အထူးဒေသ (၁) အတွင်း ပါဝင်ပြီး [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]]၊ [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]]၊ [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|ဇိုင်ဝါး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]နှင့် [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်မျိုးနွယ်စု]]များ အခြေချနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ဤဒေသသည် [[တပ်မတော်]] ထံ သစ္စာခံသည့် ကချင်လက်နက်ကိုင်ခေါင်းဆောင် ဦးစခုန်တိန့်ယိန်းနှင့် သူ၏တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များ၏ ထိုးစစ်ကို တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ရန် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန် ၇ ရက်တွင် စခုန်တိန့်ယိန်းက စစ်မိန့်ထုတ်ပြန်ပြီး ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-09-30 |title=မြေရှားသတ္တုထွက်တဲ့ ချီဖွေမြို့တဝိုက် KIA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/tsawlaw-chihpwi-junta-kia-09302024013501.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == KIA နှင့် KPDF ပူးပေါင်းတပ်များသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် နံနက်အစောပိုင်းမှစ၍ ချီဖွေမြို့အား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တစ်နေကုန်နီးပါး အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် မြို့အဝင်ရှိ ၄ မိုင် စုပေါင်းဂိတ်နှင့် မြို့မရဲစခန်းတို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း ချီဖွေမြို့အနီးရှိ ကာကင်းစခန်းကုန်းတချို့နှင့် ရှငေါ်တပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ထို့နောက် မြို့နှင့်မိုင်အနည်းငယ်အကွာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ထို့နောက် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ချီဖွေမြို့ကို အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-09-30 |title=ချီဖွေမြို့ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58001/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပူးပေါင်းတပ်များသည်  ချီဖွေမြို့ရှိ  မြို့မရဲစခန်း၊ ချီဖွေ - ပန်ဝါသွားလမ်းပေါ်ရှိ ၄ မိုင်စစ်တပ်ဂိတ်၊ ချီဖွေမြို့အဝင် နန်းဦးပြည်သူ့စစ်ဂိတ် ၊ ကန်ပိုင်ယန်သွားလမ်း အေးရှားဝေါဘောလုံးကွင်းအနီးရှိ ကာကင်းစခန်းတစ်ခု အပါအဝင် ရှငေါ် ပြည်သူ့စစ်ဂိတ်အပါအားလုံးကို စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ တစ်ရက်အတွင်း တစ်ပြိုင်နက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ မြို့အပါအဝင် တပ်စခန်း ၅ နေရာကို KIA ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-106653 |access-date=2026-06-16 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ == အဆိုပါဒေသတွင် မြန်မာအစိုးရ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တို့ လက်တွဲဖော်ဆောင်နေသည့် [[ချီဖွေငယ် တာတမံ|ချီဖွေငယ် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း]]နှင့် အခြားသတ္ထုတူးဖေါ်ရေးလုပ်ငန်းများရှိသည်။ အဆိုပါ စီမံကိန်းများသ် KIA ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-10-02 |title=ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နှစ်မြို့ကို နှစ်ရက်အတွင်း KIA သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58098/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] f1a4hzv1cwyikqcj0u73kz7raylr5q7 0 288069 1038819 2026-06-16T09:55:01Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1349888421|Integer]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1038819 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ သဘာဝကိန်း (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] forubc25fygwabzfjx8xfl7rnbih8kv 1038820 1038819 2026-06-16T09:55:50Z Mkant00 135890 1038820 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ သဘာဝကိန်း (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစုသည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းအုပ်စုကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] pcfzz5zbdize2vob1i0k7wp4l501ud4 1038821 1038820 2026-06-16T09:57:03Z Mkant00 135890 1038821 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ [[အစု]] သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 00p315e1pvzgyfjy4m6q9sjfxo7krsi 1038823 1038821 2026-06-16T10:00:39Z Mkant00 135890 1038823 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ [[အစု]] သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 0otrozckwjx0tk2i9ze3vy6ulvbga1y 1038827 1038823 2026-06-16T10:18:16Z Mkant00 135890 1038827 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ [[အစု]] သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] s50uqcoa9yion076ux9gw0tvbpcv4oy 1038829 1038827 2026-06-16T10:26:25Z Mkant00 135890 1038829 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ [[အစု]] သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စုမဆိုတွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] ambhd50x206a76o35ub0rowy3gncwlk 1038833 1038829 2026-06-16T10:38:46Z Mkant00 135890 1038833 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ [[အစု]] သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စုမဆိုတွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်းများ]](topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] oqqdg1zqz1vsfhzwircirzvenk64osh 1038840 1038833 2026-06-16T11:12:26Z Mkant00 135890 1038840 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစု သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စုမဆိုတွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်းများ]](topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 3mgk0ucaax3s92fwhsb598p243w7etf 1038842 1038840 2026-06-16T11:25:29Z Mkant00 135890 1038842 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစု သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စုမဆိုတွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်းများ]](topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တအဖြစ် သက်သေပြချက်== <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math> သည် သဘာဝကိန်းများအစု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i(n) = n</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion mapping) <math>i: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ အနန္တအစု <math>\mathbb{N}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းသို့ အင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည်လည်း အနန္တအစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်ကြောင်း ပြသရန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (bijective mapping) <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အစုဝင်များကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းများနှင့် အနုတ်ကိန်းများကြား စနစ်တကျ အလှည့်ကျဖြစ်နေသော ကိန်းစဉ်တန်း (sequence) တစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ပါစို့။ *<math>\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \dots\}</math> ဤအစီအစဉ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> နှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ * <math>n</math> သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = \frac{n}{2} </math> * <math>n</math> သည် မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = -\frac{n-1}{2} </math> ၎င်းသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်မည်။ * <math>n = 1</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(1) = -\frac{1-1}{2} = 0</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 2</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(2) = \frac{2}{2} = 1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 3</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(3) = -\frac{3-1}{2} = -1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 4</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(4) = \frac{4}{2} = 2</math> ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို တွက်ချက်စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို စုံသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ထုတ်လုပ်ပေးကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ သုညအပါအဝင် အပေါင်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တိုင်းကိုလည်း မသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် တိကျစွာ တစ်ကြိမ်သာ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည့်အပြင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] cvo86uq93kxup90shd785an8vztnsjf 1038843 1038842 2026-06-16T11:25:58Z Mkant00 135890 1038843 wikitext text/x-wiki ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစု သည် အပေါင်းနှင့် အမြှောက် တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အမြှောက်တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် အစ အရာဝတ္ထု (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စုမဆိုတွင် ဖလှယ်ရ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (commutative ring) <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Zahlen မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်းများ]](topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တအဖြစ် သက်သေပြချက်== <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math> သည် သဘာဝကိန်းများအစု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i(n) = n</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion mapping) <math>i: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ အနန္တအစု <math>\mathbb{N}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းသို့ အင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည်လည်း အနန္တအစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်ကြောင်း ပြသရန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (bijective mapping) <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အစုဝင်များကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းများနှင့် အနုတ်ကိန်းများကြား စနစ်တကျ အလှည့်ကျဖြစ်နေသော ကိန်းစဉ်တန်း (sequence) တစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ပါစို့။ *<math>\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \dots\}</math> ဤအစီအစဉ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> နှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ * <math>n</math> သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = \frac{n}{2} </math> * <math>n</math> သည် မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = -\frac{n-1}{2} </math> ၎င်းသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်မည်။ * <math>n = 1</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(1) = -\frac{1-1}{2} = 0</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 2</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(2) = \frac{2}{2} = 1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 3</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(3) = -\frac{3-1}{2} = -1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 4</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(4) = \frac{4}{2} = 2</math> ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို တွက်ချက်စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို စုံသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ထုတ်လုပ်ပေးကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ သုညအပါအဝင် အပေါင်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တိုင်းကိုလည်း မသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် တိကျစွာ တစ်ကြိမ်သာ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည့်အပြင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] d6cg3j4a1qdsszrzmynqo98mox46uyj 3 288070 1038825 2026-06-16T10:04:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038825 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35275-33 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၄၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 3xh220qwbm5m53zc1osjaw3skqoh044 3 288071 1038826 2026-06-16T10:04:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038826 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw pearl ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၄၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) de0ht2gzbs5a97kx8h61v1r5vqwhiq0 0 288072 1038830 2026-06-16T10:26:34Z Pho Sai 45037 "[[:en:Special:Redirect/revision/1324833685|Emblem of Tatmadaw]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1038830 wikitext text/x-wiki   {{Infobox coat of arms|name=မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ် (၁၉၄၈–၁၉၇၇)|image=File:Burma Armed Forces CoA 01.jpg|alt=|image_width=150|caption=|armiger=ပြည်ထောင်စု သမတ မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော် <br>(1948-1955)<ref name=TMD4/> <br> <br>Defence Services (Tatmadaw) <br>(1955-1962)<ref name=TMD4>တပ်မတော်သမိုင်း vol. 4 [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]</ref><ref name=TMD5/> <br> <br> People's Defence Services (Pyithu Tatmadaw) <br>(after 1962)<ref name=TMD5>တပ်မတော်သမိုင်း vol. 5 [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%a5%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%bd/]</ref>|year_adopted=1948|until=1977|crest=A [[Chinthe|lion]] [[sejant]] Or|torse=|shield=Azure, a map of Myanmar Gule|supporter=|supporters=Two [[Chinthe|lion]] [[sejant]] Or|compartment=|motto=ပြည်ထောင်စု သမတ မြန်မာနိုင်ငံတော်|orders=|badge=|other_elements=|earlier_versions=|use=|notes=}} '''မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ်'''သည် [[တပ်မတော်]]ကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတအမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်ပြီး ရုံးစာများ၊ ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းများနှင့် သဝဏ်လွှာများ၌ တရားဝင် စည်းတံဆိပ်အဖြစ်အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=A certificate of honour signed by Adjutant General, 22 February 2015 |url=https://www.mudonmaungmaung.com/wp-content/uploads/2018/03/01011106.jpg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928222219/https://www.mudonmaungmaung.com/wp-content/uploads/2018/03/01011106.jpg |archive-date=28 September 2022 |access-date=19 April 2022}}</ref><ref>[http://burmese.dvb.no/wp-content/uploads/2017/11/al1-1.jpg A certificate of honour signed by Commander-in-Chief of Defence Services, 4 November 2017]</ref><ref>[https://xinhuamyanmar.com/wp-content/uploads/2018/02/images_mm_2018_02_24p1.jpg A certificate of honour signed by Commander-in-Chief of Defence Services, 24 February 2018]</ref><ref>[https://www.myanmaritv.com/sites/default/files/styles/news_detail_image/public/110322%20Cultural%20Exchange%20Program%20%286%29.jpg?itok=KAJ5zuBQ The 2nd Thailand - Myanmar Military Cultural Exchange]</ref><ref>[https://pbs.twimg.com/media/FNgZdFvVEAYZlWj.png The 3rd Thailand - Myanmar Military Cultural Exchange]</ref> ထို့ပြင် [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကြည်းတပ်]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)|ရေတပ်]] နှင့် [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] တပ်ဖွဲ့ဝင်အားလုံး၏ ဦးထုပ်တံဆိပ်အဆောင်အယောင်များအဖြစ်လည်း အသုံးပြု၏။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/images_folder/army_hat_305px/@@images/35145782-f3b5-4c65-965e-ced4aade6212.jpeg A photo by AFP]</ref> ထိုအပြင် ၎င်းတံဆိပ်၏ အလယ်တွင်ပါရှိသော ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ် သီးသန့်အနေနှင့်လည်း ရုံးစာမဟုတ်သော အခြားကိစ္စရပ်များ၌ တပ်မတော်၏ လိုဂိုအမှတ်တံဆိပ်အနေဖြင့်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === ၁၉၄၈–၁၉၇၇ === {{Infobox coat of arms|name=မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ် (၁၉၇၇–၁၉၉၀)|image=File:Burma Armed Forces CoA 02.jpg|alt=|image_width=150|caption=|armiger=ပြည်သူ့တပ်မတော်|year_adopted=1977|until=1990|crest=A barn star Or|torse=|shield=Azure, a map of Myanmar Gule, surrounded by a pinion Or which is also surrounded by paddy ears Or|supporter=|supporters=Burmese floral arabesque (Kanote)|compartment=|motto=ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား|orders=|badge=|other_elements=|earlier_versions=|use=|notes=}} လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ဗမာ့တပ်မတော်၏ ပထမဆုံး သင်္ကေတတံဆိပ်သည် ထိုစဉ်အချိန်က အသုံးပြုခဲ့သည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်တံဆိပ်]]မှ ဆင်းသက်လာသော လက်ရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်၏ ''သမဂါနံ တပေါ သုခေါ'' ဆောင်ပုဒ်ပါ အဝိုင်းပုံနေရာတွင် တပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးသင်္ကေတ ဒိုင်းပုံဖြင့် အစားထိုးထားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ === ၁၉၇၇–၁၉၉၀ === {{Reflist}} ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်တံဆိပ်]]အား ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်တံဆိပ်သည်လည်း ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="TDM6">{{Cite book |last1=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး |author-link=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (ရန်ကုန်) |title=တပ်မတော်သမိုင်း |url=https://dsmuseum.gov.mm/တပ်မတော်သမိုင်း-ဆဌမတွဲ/ |series=ဆဌမတွဲ (၁၉၇၄–၁၉၈၈) |pages=၃၀၆၊ ၃၃၄}}</ref> ထိုအချိန်က နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်သည် ကြယ်တစ်ပွင့် ဦးထိပ်ပန်ထားသည့် စပါးနှံနှစ်ခု၊ စက်သွားပုံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသော အနီရောင် မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံဖြစ်သည်။ “'''''ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား'''''” ဆောင်ပုဒ်ကို စတင်ထည့်သွင်းအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယခင်က ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သော ခြင်္သေ့ပုံများကိုမူ ဆက်လက်ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်း မရှိတော့ပေ။ == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == {{Infobox emblem|name=မြန်မာ့တပ်မတော်အမှတ်တံဆိပ်|image=Full Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg|alt=|image_width=200|caption=|middle=Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg|middle_width=120|middle_caption=ကြည်း ရေ လေ တံဆိပ်|armiger=[[တပ်မတော်]]|year_adopted=1990|until=|crest=ရွှေရောင် ၅ ထောင့် ကြယ်|torse=|shield=ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် သစ်ရွက်ရေ ၃၀ ပါ ရွှေရောင်သံလွင်ခက်နှစ်ခုဖြင့်ခြံရံထားသည့် ဗဟို၌ရွှေရောင်တပ်မတော်လိုဂိုတံဆိပ်ပါသော အနီရောင်စက်ဝိုင်း|supporter=|supporters=မြန်မာ့ရိုးရာ ရွှေရောင်ပန်းခွေပုံ ကနုတ်|compartment=|motto=''‘ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား’''|orders=|badge=|other_elements=|earlier_versions=|use=|notes='''[[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့]]''' အဆောင်အယောင်ဦးထုပ်တံဆိပ်များ <center>{{Photomontage | photo1a = Cap badge of the Myanmar Coast Guard (Officers).svg | photo1b = Cap badge of the Myanmar Coast Guard (Other Ranks).svg | size = 200 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(ဝဲ)၊ အခြားအဆင့်(ယာ)။ }}</center>|lesser=<center>{{Photomontage | photo1a = Cap badge of the Myanmar Armed Forces (Officers).svg | photo1b = Cap badge of the Myanmar Armed Forces (Other Ranks).svg | size = 200 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = }}</center>|lesser_width=|lesser_caption='''ဦးထုပ်တံဆိပ်များ'''။ <br />ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(ဝဲ)၊ အခြားအဆင့်(ယာ)။}} * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တံဆိပ်အဆောင်အယောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်သုံး သင်္ကေတ တံဆိပ်များ]] rgthddp3ne2ei6r5f11tknctokpghyt 1038832 1038830 2026-06-16T10:35:04Z Pho Sai 45037 1038832 wikitext text/x-wiki {{Infobox emblem | name = မြန်မာ့တပ်မတော်အမှတ်တံဆိပ် | image = Full Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg | alt = | image_width = 200 | caption = | middle = Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg | middle_width = 120 | middle_caption = ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ် | armiger = [[တပ်မတော်]] | year_adopted = 1990 | until = | crest = ရွှေရောင် ၅ထောင့်ကြယ် | torse = | shield = ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် သစ်ရွက်ရေ ၃၀ ပါ ရွှေရောင်သံလွင်ခက်နှစ်ခုဖြင့်ခြံရံထားပြီး ဗဟို၌ရွှေရောင်တပ်မတော်လိုဂိုတံဆိပ်ပါသော အနီရောင်စက်ဝိုင်း | supporter = | supporters = မြန်မာ့ရိုးရာ ရွှေရောင်ပန်းခွေပုံ ကနုတ် | compartment = | motto = ''‘ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား’'' | orders = | badge = | other_elements = | earlier_versions = | use = | lesser = <center>{{Photomontage | photo1a = Cap badge of the Myanmar Armed Forces (Officers).svg | photo1b = Cap badge of the Myanmar Armed Forces (Other Ranks).svg | size = 200 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = }}</center> | lesser_width = | lesser_caption = '''ဦးထုပ်တံဆိပ်များ'''။ <br />ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(ဝဲ)၊ အခြားအဆင့်(ယာ)။ | notes = '''[[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့]]''' အဆောင်အယောင်ဦးထုပ်တံဆိပ်များ <center>{{Photomontage | photo1a = Cap badge of the Myanmar Coast Guard (Officers).svg | photo1b = Cap badge of the Myanmar Coast Guard (Other Ranks).svg | size = 200 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(ဝဲ)၊ အခြားအဆင့်(ယာ)။ }}</center> }} '''မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ်'''သည် [[တပ်မတော်]]ကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတအမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်ပြီး ရုံးစာများ၊ ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းများနှင့် သဝဏ်လွှာများ၌ တရားဝင် စည်းတံဆိပ်အဖြစ်အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=A certificate of honour signed by Adjutant General, 22 February 2015 |url=https://www.mudonmaungmaung.com/wp-content/uploads/2018/03/01011106.jpg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928222219/https://www.mudonmaungmaung.com/wp-content/uploads/2018/03/01011106.jpg |archive-date=28 September 2022 |access-date=19 April 2022}}</ref><ref>[http://burmese.dvb.no/wp-content/uploads/2017/11/al1-1.jpg A certificate of honour signed by Commander-in-Chief of Defence Services, 4 November 2017]</ref><ref>[https://xinhuamyanmar.com/wp-content/uploads/2018/02/images_mm_2018_02_24p1.jpg A certificate of honour signed by Commander-in-Chief of Defence Services, 24 February 2018]</ref><ref>[https://www.myanmaritv.com/sites/default/files/styles/news_detail_image/public/110322%20Cultural%20Exchange%20Program%20%286%29.jpg?itok=KAJ5zuBQ The 2nd Thailand - Myanmar Military Cultural Exchange]</ref><ref>[https://pbs.twimg.com/media/FNgZdFvVEAYZlWj.png The 3rd Thailand - Myanmar Military Cultural Exchange]</ref> ထို့ပြင် [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကြည်းတပ်]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)|ရေတပ်]] နှင့် [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] တပ်ဖွဲ့ဝင်အားလုံး၏ ဦးထုပ်တံဆိပ်အဆောင်အယောင်များအဖြစ်လည်း အသုံးပြု၏။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/images_folder/army_hat_305px/@@images/35145782-f3b5-4c65-965e-ced4aade6212.jpeg A photo by AFP]</ref> ထိုအပြင် ၎င်းတံဆိပ်၏ အလယ်တွင်ပါရှိသော ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ် သီးသန့်အနေနှင့်လည်း ရုံးစာမဟုတ်သော အခြားကိစ္စရပ်များ၌ တပ်မတော်၏ လိုဂိုအမှတ်တံဆိပ်အနေဖြင့်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === ၁၉၄၈–၁၉၇၇ === {{Infobox coat of arms | name = မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ် (၁၉၄၈–၁၉၇၇) |image=File:Burma Armed Forces CoA 01.jpg |alt= |image_width=150 |caption= |armiger=ပြည်ထောင်စု သမတ မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော် <br>(1948-1955)<ref name=TMD4/> <br> <br>Defence Services (Tatmadaw) <br>(1955-1962)<ref name=TMD4>တပ်မတော်သမိုင်း vol. 4 [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]</ref><ref name=TMD5/> <br> <br> People's Defence Services (Pyithu Tatmadaw) <br>(after 1962)<ref name=TMD5>တပ်မတော်သမိုင်း vol. 5 [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%a5%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%bd/]</ref> |year_adopted=1948 |until=1977 |crest=A [[Chinthe|lion]] [[sejant]] Or |torse= |shield=Azure, a map of Myanmar Gule |supporter= |supporters=Two [[Chinthe|lion]] [[sejant]] Or |compartment= |motto=ပြည်ထောင်စု သမတ မြန်မာနိုင်ငံတော် |orders= |badge= |other_elements= |earlier_versions= |use= |notes= }} လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ဗမာ့တပ်မတော်၏ ပထမဆုံး သင်္ကေတတံဆိပ်သည် ထိုစဉ်အချိန်က အသုံးပြုခဲ့သည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်တံဆိပ်]]မှ ဆင်းသက်လာသော လက်ရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်၏ ''သမဂါနံ တပေါ သုခေါ'' ဆောင်ပုဒ်ပါ အဝိုင်းပုံနေရာတွင် တပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးသင်္ကေတ ဒိုင်းပုံဖြင့် အစားထိုးထားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ === ၁၉၇၇–၁၉၉၀ === {{Infobox coat of arms |name=မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ် (၁၉၇၇–၁၉၉၀) |image=File:Burma Armed Forces CoA 02.jpg |alt= |image_width=150 |caption= |armiger=ပြည်သူ့တပ်မတော် |year_adopted=1977 |until=1990 |crest=A barn star Or |torse= |shield=Azure, a map of Myanmar Gule, surrounded by a pinion Or which is also surrounded by paddy ears Or |supporter= |supporters=Burmese floral arabesque (Kanote) |compartment= |motto=ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား |orders= |badge= |other_elements= |earlier_versions= |use= |notes= }} ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်တံဆိပ်]]အား ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်တံဆိပ်သည်လည်း ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="TDM6">{{Cite book |last1=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး |author-link=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (ရန်ကုန်) |title=တပ်မတော်သမိုင်း |url=https://dsmuseum.gov.mm/တပ်မတော်သမိုင်း-ဆဌမတွဲ/ |series=ဆဌမတွဲ (၁၉၇၄–၁၉၈၈) |pages=၃၀၆၊ ၃၃၄}}</ref> ထိုအချိန်က နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်သည် ကြယ်တစ်ပွင့် ဦးထိပ်ပန်ထားသည့် စပါးနှံနှစ်ခု၊ စက်သွားပုံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသော အနီရောင် မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံဖြစ်သည်။ “'''''ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား'''''” ဆောင်ပုဒ်ကို စတင်ထည့်သွင်းအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယခင်က ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သော ခြင်္သေ့ပုံများကိုမူ ဆက်လက်ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်း မရှိတော့ပေ။ == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တံဆိပ်အဆောင်အယောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်သုံး သင်္ကေတ တံဆိပ်များ]] tf4scxo5tle4y3o9hzclcodfvkzp9wm 0 288073 1038836 2026-06-16T10:46:52Z Zawzawaungthwin 100038 ဆော့လော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) မှ ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) နှင့် ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄) တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့အထိ 1038836 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဆော့လော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] | date = ၂၉ စက်တင်ဘာ - ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | place = [[ဆော့လော်မြို့]]၊ ကချင်ပြည်နယ် | result = KIA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = *{{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] * ခလရ ၂၉၈ *{{flagicon image|NDA-K.png}} [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]] (NDA-K) * [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) | combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (KPDF) | commander1 = [[စခုန်တိန့်ယိန်း]] | commander2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) | units1 = *ခြေလျင်တပ်ရင်း (၂၉၈) *နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF)၊ ပြည်သူ့စစ်များ | units2 = [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = များပြား (လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိ) | casualties2 = မသိရှိရ | map_type = Myanmar | latitude = 26.1550 | longitude = 98.5400 | map_size = 250 | map_caption = ကချင်ပြည်နယ်၊ ဆော့လော်မြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ဆော့လော် | notes = ဆော့လော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) နယ်မြေအား ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် အရေးပါသော ခြေလှမ်းတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဆော့လော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့အထိ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]] တွင် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) ပူးပေါင်းတပ်များနှင့် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၊ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF)၊ ပြည်သူ့စစ် တို့ အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြို့သိမ်း တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-10-02 |title=ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နှစ်မြို့ကို နှစ်ရက်အတွင်း KIA သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58098/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-10-04 |title=ကချင်ပြည်နယ်တွင် KIA သိမ်းထားသည့်မြို့ပေါင်း ၁၀မြို့ ရှိလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58132/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-10-03 |title=ချီဖွေနှင့်ဆော့လော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးဟု KIA အတည်ပြု |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/10/03/100718/ |access-date=2026-06-16 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းနှင့် အရေးပါမှု == ဆော့လော်ဒေသသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်အစိုးရက သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော ကချင်အထူးဒေသ (၁) ဖြစ်ပြီး ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း၏ NDA-K တပ်ဖွဲ့များ အဓိက လှုပ်ရှားရာနယ်မြေဖြစ်သည်။ ဤဒေသတွင် မြေရှားသတ္တု၊ ခဲမဖြူ၊ အဖြိုင်နက်နှင့် အခြားသတ္တုသယံဇာတများ ပေါများစွာ ထွက်ရှိသည်။ KIA အနေဖြင့် ချီဖွေနှင့် ဆော့လော်မြို့များကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းသည် ကချင်အထူးဒေသ (၁) နယ်မြေ၏ အဓိက ဝင်ပေါက်များကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ပန်ဝါဒေသဘက်သို့ စစ်ရေးအရ ဆက်လက်ဦးတည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-10-16 |title=ချီဖွေ၊ ပန်ဝါ၊ ဆော့လော်ဒေသ တိုက်ပွဲဟာ လူမျိုးအချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေတဲ့ တိုက်ပွဲမဟုတ်ဘူးလို့ KIO ပြော |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/10/16/yl1-290/ |access-date=2026-06-16 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> KIA နှင့် KPDF ပူးပေါင်းတပ်များသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ မတိုင်မီ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆော့လော်ဒေသ တွင် စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲများ စတင်ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဧပြီလတွင် ရှေ့တန်းစစ်တပ်စခန်း ၃ နေရာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် ဆော့လော်မြို့ နှင့် ၅ မိုင်အကွာရှိ [[မျောမောရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်|မျောမော]] ပြည်သူ့စစ်တပ်စခန်း နှင့် ထောက်ပို့တပ်စခန်းဖြစ်သော မျှော်ဇန်းကူး နယ်ခြားစောင့်တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့အထိ ဆော့လော်မြို့တွင်းတပ်စခန်း တစ်ချို့ နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ် စုစုပေါင်း ၅ ခုအထက် သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ၆ အကြာ တွင် မြို့စောင့် တပ်စခန်းကြီးဖြစ်သည့် ခလရ ၂၉၈ တပ်ရင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆော့လော်မြို့ KIA ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-106706 |access-date=2026-06-16 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-02 |title=မြေရှားသတ္တုထွက်တဲ့ ဆော့လော်မြို့ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-council-camp-seized-in-hsawlaw-10022024035010.html |access-date=2026-06-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == KIA နှင့် KPDF ပူးပေါင်းတပ်များသည် ချီဖွေမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဆော့လော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသောစခန်းဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း (ခလရ ၂၉၈) ကို တစ်ကျော့ပြန် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လေးရက်ကြာ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် တပ်ရင်းတစ်ခုလုံးကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤတပ်ရင်းမှာ ဒွမ်ဘန်အခြေစိုက် ခလရ ၂၉၈ တပ်ရင်းမှ လာရောက်အခြေစိုက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဆော့လော်နယ်စပ်ဒေသကို အဓိက လုံခြုံရေးယူပေးထားသည့် တပ်ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများပြားပြီး လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကို KIA သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=MPM |date=2024-10-03 |title=KIA က ဆော့လော်မြို့တွင် ကျန်ရှိနေသည့်စစ်ကောင်စီ ခလရ ၂၉၈ တပ်ရင်းကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု KIO အတည်ပြု » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/kia-%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%94/ |access-date=2026-06-16 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-10-02 |title=ဆော့လော်မြို့ကို KIA/KPDF ပူးပေါင်းတပ်ထပ်မံ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/10/02/100633/ |access-date=2026-06-16 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2024-10-02 |title=ချီဖွေနှင့် ဆော့လော်ကို သိမ်း၍ ပြည်သူ့စစ်တို့ ဘက်ပြောင်းရန် KIA ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/10/02/391329.html |access-date=2026-06-16 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] lwqspvi4im732m86whcsiqzjsx95i4v 3 288074 1038837 2026-06-16T11:04:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038837 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28363-09 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၄၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4k1h04i1oda2mcvneudsudcplhz17v0 3 288075 1038838 2026-06-16T11:04:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1038838 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32006-27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၄၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rticxr4bzbhnityin38h3y2ypd1l416 0 288076 1038848 2026-06-16T11:53:58Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1312189416|Full and faithful functors]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1038848 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) သည် ပြည့်ဝဖန်တာ (full functor) နှင့် သစ္စာရှိဖန်တာ (faithful) နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည့် ဖန်တာတစ်ခုဖြစ်သည်။   [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] 1vfemlbskya8sszwfn0jtyxl13zhj1w 1038849 1038848 2026-06-16T11:54:08Z Mkant00 135890 1038849 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) သည် ပြည့်ဝဖန်တာ (full functor) နှင့် သစ္စာရှိဖန်တာ (faithful) နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည့် ဖန်တာတစ်ခုဖြစ်သည်။  ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] gat8lnlzhxxweh2u21ho7gmq0ox7d8i 1038850 1038849 2026-06-16T11:54:28Z Mkant00 135890 1038850 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) သည် ပြည့်ဝဖန်တာ (full functor) နှင့် သစ္စာရှိဖန်တာ (faithful) နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည့် ဖန်တာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] kva1xqev57vjjx6zo2xg3xiyu2dpjtq 1038851 1038850 2026-06-16T11:56:11Z Mkant00 135890 1038851 wikitext text/x-wiki ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) သည် ပြည့်ဝဖန်တာ (full functor) နှင့် သစ္စာရှိဖန်တာ (faithful) နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည့် ဖန်တာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == ===သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor)=== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ ===ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor)=== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] 8vpyjfotiapjzbxgc0oij7dv86do3ig 1038852 1038851 2026-06-16T11:56:39Z Mkant00 135890 1038852 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]တွင် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) သည် ပြည့်ဝဖန်တာ (full functor) နှင့် သစ္စာရှိဖန်တာ (faithful) နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည့် [[ဖန်တာ]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == ===သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor)=== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ ===ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor)=== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] 6lurgft02ieezvoun0e4rvdsbxntzvx