မြန်မာသရုပ်ဆောင်များစာရင်း

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>မြန်မာသရုပ်ဆောင်များစာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2716</id>
    <revision>
      <id>1039489</id>
      <parentid>1016221</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35882-95</username>
        <id>144589</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထ */</comment>
      <origin>1039489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32672" sha1="fnysuvvblq2kd66exhg7hpfn3of0mo6" xml:space="preserve">အောက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ အမျိုးသားအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ၏အမည်များကို အက္ခရာစဉ်အလိုက်ဖော်ပြထားသည်။


&lt;!-- Navigator: အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ --&gt;
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:125%;&quot;
|+ 
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#f9f9f9; text-align:center;&quot; | အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ
|-
| [[#female-က|က]] || [[#female-ခ|ခ]] || [[#female-ဂ|ဂ]] || [[#female-ဃ|ဃ]] || [[#female-င|င]]
|-
| [[#female-စ|စ]] || [[#female-ဆ|ဆ]] || [[#female-ဇ|ဇ]] || [[#female-ဈ|ဈ]] || [[#female-ည|ည]]
|-
| [[#female-ဋ|ဋ]] || [[#female-ဌ|ဌ]] || [[#female-ဍ|ဍ]] || [[#female-ဎ|ဎ]] || [[#female-ဏ|ဏ]]
|-
| [[#female-တ|တ]] || [[#female-ထ|ထ]] || [[#female-ဒ|ဒ]] || [[#female-ဓ|ဓ]] || [[#female-န|န]]
|-
| [[#female-ပ|ပ]] || [[#female-ဖ|ဖ]] || [[#female-ဗ|ဗ]] || [[#female-ဘ|ဘ]] || [[#female-မ|မ]]
|-
| [[#female-ယ|ယ]] || [[#female-ရ|ရ]] || [[#female-လ|လ]] || [[#female-ဝ|ဝ]] || [[#female-သ|သ]]
|-
| [[#female-ဟ|ဟ]] || [[#female-ဠ|ဠ]] || [[#female-အ|အ]] 
|}


&lt;!-- Navigator: အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်များ --&gt;
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:125%;&quot;
|+ 
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#f9f9f9; text-align:center;&quot; | အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်များ
|-
| [[#male-က|က]] || [[#male-ခ|ခ]] || [[#male-ဂ|ဂ]] || [[#male-ဃ|ဃ]] || [[#male-င|င]]
|-
| [[#male-စ|စ]] || [[#male-ဆ|ဆ]] || [[#male-ဇ|ဇ]] || [[#male-ဈ|ဈ]] || [[#male-ည|ည]]
|-
| [[#male-ဋ|ဋ]] || [[#male-ဌ|ဌ]] || [[#male-ဍ|ဍ]] || [[#male-ဎ|ဎ]] || [[#male-ဏ|ဏ]]
|-
| [[#male-တ|တ]] || [[#male-ထ|ထ]] || [[#male-ဒ|ဒ]] || [[#male-ဓ|ဓ]] || [[#male-န|န]]
|-
| [[#male-ပ|ပ]] || [[#male-ဖ|ဖ]] || [[#male-ဗ|ဗ]] || [[#male-ဘ|ဘ]] || [[#male-မ|မ]]
|-
| [[#male-ယ|ယ]] || [[#male-ရ|ရ]] || [[#male-လ|လ]] || [[#male-ဝ|ဝ]] || [[#male-သ|သ]]
|-
| [[#male-ဟ|ဟ]] || [[#male-ဠ|ဠ]] || [[#male-အ|အ]]
|}

= အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်များ =

== ကကျော်ထူး ==
* [[ကျော်ကျော်ဗိုလ်|ကျော်ကျော်ဘို]]
* [[ကျောက်လုံး၊ ဦး|ဦးကျောက်လုံး]] (၁၉၁၇–၁၉၈၂)
* [[ကျော်ငြိမ်း(ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]]
* [[ကျော်စိုး၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ကျော်စိုး]] (၁၉၁၀–၁၉၃၀)
* [[ကျော်ဆွေ]] (၁၉၂၄–၁၉၈၂)
* [[ကျော်ထက်ဇော်]]
* [[ကျော်ထက်အောင်]]
* [[ကျော်ရဲအောင်]]
* [[ကျော်ဟိုး]] (၁၉၀၃-၁၉၇၈)
* [[ကျော်ဟိုးလေး]](၁၉၂၂-၁၉၇၃)
* [[ကျော်ဝင်း၊ ဦး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဦးကျော်ဝင်း]] (၁၉၁၈–၁၉၉၃)
* [[ကျော်သူ]]
* [[​ကျော်သက်]]
* [[ကျော်သောင်းကြီး၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ကျော်သောင်း]]
* [[ကျော်ဟိန်း]] (၁၉၄၇–၂၀၂၀)
* [[ကျော်ညွန့်]]
* [[ကျော်မိုး]]
* [[ကျော်အေး]]
* [[ကင်းကောင်]] (၁၉၆၄–၂၀၁၉)
* [[ကွမ်းသီး]]
* [[ကိုကိုလင်းမောင်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Klone1.JPG|ဦးကျောက်လုံး
ဖိုင်:KyawSoe.jpg|ကျော်စိုး
ဖိုင်:94P15011.JPG|ဦးကျော်ဝင်း
ဖိုင်:Kyaw Thu during a VOA interview on September 16, 2012.jpg|ကျော်သူ
ဖိုင်:KyawThaung.gif|ကျော်သောင်း
&lt;/gallery&gt;
 ကျော်‌ထက်ဇော်

== &lt;span id=&quot;male-ခ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ခ ==
* [[ခင်မောင်၊ ရုပ်ရှငိုံသရုပ်ဆောင်|ခင်မောင်]]
* [[ခင်မောင်ချင်း]]
* [[ခင်မောင်ဇင်]]
* [[ခင်မောင်ရင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်မောင်ရင်]]
* [[ခန့်စည်သူ]]
* [[ချင်းစိန် (ရွှေညာမောင်)|ချင်းစိန်]]
* [[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]]
* [[ချစ်သူ]]
* [[ချစ်စရာ]]
* [[ချစ်ရွှေ]]
* [[ချစ်ဖွယ်]]
* [[ချမ်းသာ]]
* ခါရာ
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Khin Maung Yin (actor).jpg|ခင်မောင်ရင်
ဖိုင်:Shwe Nyar Mg.jpg|ချင်းစိန်
ဖိုင်:02P40111.JPG|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဂ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဂ ==
* [[ဂျော်လီဆွေ]]
* [[ဂျွန်ဂို]] (၁၉၈၇–၂၀၁၄)
* [[ဂျွန်နိုင်းအောင်]]

== &lt;span id=&quot;male-စ&quot;&gt;&lt;/span&gt;စ ==
* [[စည်ဖြိုး]]
* [[စိန်ချစ်]]
* [[စိန်မြင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|စိန်မြင့်]]
* [[စုတ်ဖွား]] လူရွင်တော် သရုပ်ဆောင် (၁၉၈၄–၁၉၉၂)
* [[စပ်စု]]
* [[စိုးသူ]]
* [[စိုင်းခမ်းလှိုင်၊ စိုင်း|စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]
* [[စိန်ရိုး|ဦးစိန်ရိုး (ဟာသလူရွင်တော်)]] (၁၉၃၄–၂၀၂၁)
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Sai Sai Kham Leng.jpg|စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဇ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဇ ==
* [[ဇင်ဝိုင်း]]
* [[ဇေရဲထက် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]]
* [[ဇေယျ]] (၁၉၁၆–၁၉၉၆)
* [[ဇေယျာ]]
* [[ဇော်လင်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဇော်လင်း]]
* [[ဇော်လွင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဇော်လွင်]]
* [[ဇော်ဝမ်း]]
* [[ဇော်ဦး]]
* [[ဇာဂနာ (ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]]
* [[ဇော်ရဲထက်]]
* [[ဇဏ်ခီ]]
* [[ဇင်မျိုး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:U-thura.jpg|ဇာဂနာ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ည&quot;&gt;&lt;/span&gt;ည ==
* [[ညွန့်ဝင်း]]
* [[ညွန့်မောင်]]
* [[ညီပု|ဦးညီပု]] (၁၉၀၀–၁၉၉၆)
* [[ညီဂျော်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Nyipu.jpg|ဦးညီပု
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-တ&quot;&gt;&lt;/span&gt;တ ==
* [[အေဝမ်းတင်မောင်|အေဝမ်း ဦးတင်မောင်]]
* [[တင်ငွေ (ရုပ်ရှင်စတန့် မင်းသား)|ရုပ်ရှင်စတန့် မင်းသား ဦးတင်ငွေ]]
* [[တင်ဆွေ]]
*  တေဇလင်းရောင်

== &lt;span id=&quot;male-ထ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ထ ==
* [[ရွှေမန်းထွန်းတင်]]
* [[ထွန်းဝေ]]
* [[ထွန်းထွန်း]]
* [[ထွန်းထွန်းနိုင်]]
* [[ထွန်းထွန်းဝင်း]]
* [[ထွန်းလွင်အောင်]]
* [[ထူးကျော်]]
* [[ထူးသာ]]
* [[ထက်သျှား]]
* ထွန်းသူရ

== &lt;span id=&quot;male-ဒ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဒ ==
* [[ဒွေး]] (၁၉၆၆–၂၀၀၇)


== &lt;span id=&quot;male-န&quot;&gt;&lt;/span&gt;န ==
* [[နေအောင်]]
* [[နေဝင်း၊ ကောလိပ်ဂျင်|ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]
* [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]
* [[နိုင်နိုင်း]]
* [[နေထူးနိုင်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:CLJ.jpg|ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
ဖိုင်:Nay Toe (cropped).jpg|နေတိုး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ပ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ပ ==
* [[ပြေဇင်]]
* [[ပြေငြိမ်း]]
* [[ပြေတီဦး]]
* [[ပြုံးမောင်မောင်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Actor Pyi Zin.jpg|ပြေဇင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဖ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဖ ==
* [[ဖိုးချစ်]]
* [[ဖိုးသောကြာ]]
* [[ဖိုးပါကြီး]]
* [[ဖိုးပါလေး]]
* [[ဖိုးဖြူ]]
* [[ဖြိုးငွေစိုး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Kyin02.jpg|ဖိုးပါကြီး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဗ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဗ ==
* [[ဗေလုဝ]]
* [[ဗိုလ်ဗကို၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ဗိုလ်ဗကို]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:BoBaKo.gif|ဗိုလ်ဗကို
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဘ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဘ ==
* [[ဘကလေး၊ ဦး(ရွှေတလေး)|ဦးဘကလေး]]
* [[ ဘတင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဘတင့်]]
* [[ဘမြင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဘမြင့်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Bakalay.jpg|ဦးဘကလေး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-မ&quot;&gt;&lt;/span&gt;မ ==
* [[မောင်]]
* [[မင်းထက်ကျော်ဇင်]]
* [[မင်းခေတ်]]
* [[မင်းမော်ကွန်း]]
* [[မင်းသွေး]] (၁၉၈၆–၂၀၁၈)
* [[မြင့်မြတ် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မြင့်မြတ်]]
* [[မြင့်ဖေ]]
* [[မြင့်အောင်၊ ဦး (ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး)|မြင့်အောင်]] (၁၉၃၁–၁၉၉၆)
* [[မြတ်လေး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မြတ်လေး]]
* [[မြတ်သစ်]]
* [[မိုးမိုး၊ အဆိုတော်]]
* [[မိုးကျော်ကျော်]]
* [[မိုးအောင်ရင်]]
* [[မိုးဒီ]]
* [[မော့စ်]] (၁၉၅၄–၂၀၁၃)
* [[မောင်မောင်စိုး]]
* [[မောင်မောင်လေး]]
* [[မောင်မောင်အေး]]
* [[မေတ္တာ (လူရွှင်တော်)]]
* [[မိုးစက် (စတန့်)]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Myat lay.jpeg|မြတ်လေး
ဖိုင်:10067.png|မိုးဒီ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ယ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ယ ==
* [[မောင်ယဉ်ထွေး (ရှုမဝ)]]

== &lt;span id=&quot;male-ရ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ရ ==
* [[ရဝေအောင်]]
* [[ရာဇာနေဝင်း]]
* [[ရန်အောင်(ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ရန်အောင်]]
* [[ရဲကိုကို]]
* [[ရဲအောင်]]
* [[ရဲရင့်အောင်]]
* [[ရဲတိုက်]]
* [[ရန်နောင်]]
* [[ရှိုင်းအောင်]]
* [[ရူပ၊ သရုပ်ဆောင်|ရူပ]]
* [[ရွဲ့ကြီး(ခေါ်)ကြယ်တံခွန်]]
* [[ရှင်မွေလ]]
* [[ရသမောင်]]
* [[ရွှေဘ]]
* [[ရွှေရိုး]]
* ရှိန်းတင့်ထူး
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Actor Yu Pa.jpg|ရူပ၊ သရုပ်ဆောင်
ဖိုင်:ShweBa.jpg|ရွှေဘ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-လ&quot;&gt;&lt;/span&gt;လ ==
* [[လင်းထင်]]
* [[လင်းအောင်]]
* [[လူမင်း]]
* [[လွင်မိုး]]
* [[လျှမ်းထက်]]
* [[လင်းအောင်ခေတ်]]

== &lt;span id=&quot;male-ဝ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဝ ==
* [[ဝင်းဘို]]
* [[ဝင်းဦး]] (၁၉၃၅–၁၉၈၈)
* [[ဝင်းညွန့်]]
* [[ဝါဇင်]]
* [[ဝိုင်း]]
* [[မောင်ဝဏ္ဏ (ဒါရိုက်တာ)|မောင်ဝဏ္ဏ]]
* [[ဝေဠုကျော်]]

== &lt;span id=&quot;male-သ&quot;&gt;&lt;/span&gt;သ ==
* [[မောင်သင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မောင်သင်]]
* [[တွံတေးသိန်းတန်]] (၁၉၄၁–၁၉၉၉)
* [[သုမောင်]] (၁၉၅၁–၂၀၁၀)
* [[သာဂေါင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|သာဂေါင်]]
* [[သာဆန်း]]
* [[သားညီ]]
* [[သန်းထွဋ်]]
* [[သန်းနွဲ့ (ဟာသသရုပ်ဆောင်)|သန်းနွဲ့]]
* [[သန်းနွဲ့လေး]]
* [[သန်းဖေလေး]]
* [[ဦးသိန်းမောင်]]
* [[မောင်သန်းဝင်း]]
* [[သီဟတင်စိုး]] (၁၉၆၇/၆၈–၂၀၂၃)
* [[သူထူးစံ]]
* [[သျှားညို]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Thein Tan.jpg|တွံတေးသိန်းတန်
ဖိုင်:Thu Maung 3.JPG|သုမောင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဟ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဟ ==
* [[ဟန်လင်းသန့်]]
* [[ဟိန်းစိုး]]
* [[ဟိန်းမင်း]]
* [[ဟိန်းဝေယံ]]

== &lt;span id=&quot;male-ဠ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဠ ==
* (ဠင်း) – if you have names here, list them

== &lt;span id=&quot;male-အ&quot;&gt;&lt;/span&gt;အ ==
* [[အရိုင်း]]
* [[အရှည်ကြီး]]
* [[အလင်းရောင် (သရုပ်ဆောင်)|အလင်းရောင်]]
* [[အံ့ကျော်]]
* [[အေးကြူ]]
* [[အောင်ခိုင်]]
* [[အောင်ပိုင်]]
* [[အောင်လွင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|အောင်လွင်]]
* [[အောင်သူ]]
* [[အောင်စိုး၊ ဗဂျီ|ဗဂျီအောင်စိုး]]
* [[အောင်ထွန်းလေး]]
* [[အောင်မင်းခန့်]]
* [[အောင်ရေချမ်း]]
* [[အောင်ရဲလင်း]]
* [[အောင်အောင်(မြင်စိုင်းသား)]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Aung Ye Lin (cropped-closeup).jpg|အောင်ရဲလင်း
&lt;/gallery&gt;


&lt;!-- Navigator: အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ --&gt;
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:125%;&quot;
|+ '''အက္ခရာအလိုက် ရွေးချယ်ရန်'''
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#f9f9f9; text-align:center;&quot; | အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ
|-
| [[#female-က|က]] || [[#female-ခ|ခ]] || [[#female-ဂ|ဂ]] || [[#female-ဃ|ဃ]] || [[#female-င|င]]
|-
| [[#female-စ|စ]] || [[#female-ဆ|ဆ]] || [[#female-ဇ|ဇ]] || [[#female-ဈ|ဈ]] || [[#female-ည|ည]]
|-
| [[#female-ဋ|ဋ]] || [[#female-ဌ|ဌ]] || [[#female-ဍ|ဍ]] || [[#female-ဎ|ဎ]] || [[#female-ဏ|ဏ]]
|-
| [[#female-တ|တ]] || [[#female-ထ|ထ]] || [[#female-ဒ|ဒ]] || [[#female-ဓ|ဓ]] || [[#female-န|န]]
|-
| [[#female-ပ|ပ]] || [[#female-ဖ|ဖ]] || [[#female-ဗ|ဗ]] || [[#female-ဘ|ဘ]] || [[#female-မ|မ]]
|-
| [[#female-ယ|ယ]] || [[#female-ရ|ရ]] || [[#female-လ|လ]] || [[#female-ဝ|ဝ]] || [[#female-သ|သ]]
|-
| [[#female-ဟ|ဟ]] || [[#female-ဠ|ဠ]] || [[#female-အ|အ]]
|}

= အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ =

== &lt;span id=&quot;female-က&quot;&gt;&lt;/span&gt;က ==
* [[ကေသွယ်မိုး]]
* [[ကေသီမြင့်အောင်]]
* [[ကေကေမိုးမြင့်]]
* [[ကြည်ကြည်ဌေး]]
* [[ကြည်လဲ့လဲ့ဦး]]
* [[ကြူကြူသင်း]]
* [[ကစ်ကစ်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:KyiKyiHtay.jpg|ကြည်ကြည်ဌေး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ခ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ခ ==
* [[ခင်ခင်ကြည်]]
* [[ခင်ခင်ကြီး]]
* [[ခင်ခင်စု]]
* [[ခင်ခင်စိန်]]
* [[ခင်ခင်နု၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်ခင်နု]]
* [[ခင်ခင်မြင့်]]
* [[ခင်ခင်ရီ၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်ခင်ရီ]]
* [[ခင်ခင်အေး]]
* [[ခင်ခင်ဥ]]
* [[ခင်ခင်တင့်]]
* [[ခင်တင့်]]
* [[ခင်စန်း]]
* [[ခင်ဇာခြည်ကျော်]] 
* [[စန္ဒယားခင်နုနု]]
* [[ခင်နှင်းရီ]]
* [[ခင်ပပလှိုင်]]
* [[ခင်မို့မို့]]
* [[ခင်မာအောင်]]
* [[ခင်မို့မို့အေး]]
* [[ခင်မီမီဇော်]]
* [[ခင်မေကြီး]]
* [[ခင်မေကလေး]]
* [[ခင်မေရီ]]
* [[ခင်မေလေး]]
* [[ခင်မြရင်]]
* [[ခင်မဉ္ဇူခိုင်]]
* [[ခင်ယုမေ]]
* [[ခင်လေးဆွေ]]
* [[ခင်လေးနွယ်]]
* [[ခင်သီတာထွန်း]] 
* [[ခင်သန်းနု]]
* [[ခင်သန်းနွယ်]]
* [[ခင်လေးနွယ်]]
* [[ခင်စိုးပိုင်]]
* [[ခင်ဝင့်ဝါ]]
* [[ခင်ရူပ]]
* [[ခိုင်သင်းကြည်]] 
* [[ခိုင်ဝါ]]
* [[ခိုင်မာအောင်]] 
* [[ခိုင်မင်းမင်းသွယ်]]
* [[ခိုင်ခင်ဦး]]
* [[ခိုင်နှင်းဝေ]]
* [[ခိုင်ဇင်သော်]]
* [[ချိုပြုံး]]
* [[ချစ်ချစ်ဇော်]]
* [[ချစ်စနိုးဦး]]
* [[ချစ်သုဝေ]]
* [[ချစ်စုဟိန်း]]
* [[ချောရတနာ]]
* [[ချောစုခင်]]
* [[ခွန်းဆင့်နေခြည်]]
* [[ခရစ္စတီးနား]]
* [[ချမ်းမီမီကို]]
* [[ချမ်းချမ်း]]
* [[ခွန်းလဲ့သံသာ]]
* [[ခြူးလေး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Oct-khinyumay-1.jpg|ခင်ယုမေ
ဖိုင်:Khinthannu.jpg|ခင်သန်းနု
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ဂ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဂ ==
* [[ဂန္ထဝင်]]
* [[ဂျူးဂျူးကေ]]
* [[ဂွမ်းပုံကြီး]]
* [[တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ]]
* [[ဂျင်းနီ]]
* [[ဒေါ်ဂျမ်းစိန်]]
* [[ဂျူလီယာပါဝါ]]

== &lt;span id=&quot;female-င&quot;&gt;&lt;/span&gt;င ==
* [[အင်္ဂလန်စိန် ငြိမ်းငြိမ်းအိ]]
* [[ငွေမှုံရတီ]]

== &lt;span id=&quot;female-စ&quot;&gt;&lt;/span&gt;စ ==
* [[စန္ဒာ]]
* [[စန္ဒီမြင့်လွင်]]
* [[စိန်ခင်]]
* [[စံရှားတင်]]
* [[စံပယ်မိုး]]
* [[စံရတီမိုးမြင့်]]
* [[စုမြတ်ရွှေစင်]]
* [[စုမြတ်နိုင်]]
* [[စုလှိုင်နှင်း]]
* [[စုဒါလီ]]
* [[စုလင်းရှိန်]]
* [[စိုးပြည့်သဇင်]]
* [[စိုးမြတ်ကလျာ]]
* [[စိုးမြတ်နန္ဒာ]]
* [[စိုးမြတ်သူဇာ]]
* [[စိုးနန္ဒာကျော်]]
* [[စိုးစန္ဒာထွန်း]]
* [[စိုးရတနာ]]
* [[စိုးမိုးကြည်]]
* [[စမ်းစမ်အေး(ရှုမဝ)]]
* [[စမ်းစမ်းဝင်း]]
* [[ဒေါ်စိန်ဂွက်ထော်]]
* [[စောမြတ်သန္တာ]]
* [[စောယုနန္ဒာ]]
* [[စမိုင်းလ်]]
* [[စင်သီယာ]]
* [[စူဇီနိုက်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဆ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဆ ==
* [[ဆွေဇင်ထိုက်]]
* [[ဆုပန်ထွာ]]
* [[ဆုရွှန်းလဲ့]]
* [[ဆုအိမ့်စံ]]
* [[ဆုမြတ်နိုးဦး]]
* [[ဆုထက်ကုဋေ]]
* [[ဆုပိုပိုအောင်]]
* [[ဆုဆုစန္ဒီ]]
* [[ဆုကဗျာ]]
* [[ဆုနဒီ]]
* [[ဆောင်းအိန္ဒြေထွန်း]]
* [[ဆွိဝတ်ရည်သောင်း]]
* [[ဆိုဖီယာ အဲဗားရက်စ်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဇ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဇ ==
* [[ဇင်မာဦး]]
* [[ဇင်ဇင်ဇော်မြင့်]]
* [[ဇင်ဇင်မင်းထက်]]
* [[ဇင်မာအောင်]]
* [[ဇူးဇူးမောင်]]
* [[ဇွန်သံစဉ်]]

== &lt;span id=&quot;female-တ&quot;&gt;&lt;/span&gt;တ ==
* [[တင်တင်ညို]]
* [[တင်တင်နွဲ့]] 
* [[တင်တင်မူ]]
* [[တင်တင်မြ]]
* [[တင်တင်လှ]]
* [[တင်တင်အေး]]
* [[တင်နီလာဝင်း]]
* [[တင့်တင့်ထွန်း]]
* [[တင်ဇာဝင်းပြည့်]]
* [[တိုးတိုးလွင်]]
* [[မတူး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:TintinMu.jpg|တင်တင်မူ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ထ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ထ ==
* [[ထက်ထက်မိုးဦး]] 
* [[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]]
* [[ထူးမွန်]]
* [[ထက်ထက်ထွန်း]]
* [[ထားအဥ္ဇလီ]]
* [[ထိုက်နန္ဒာကျော်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဒ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဒ ==
* [[ဒေစီကျော်ဝင်း]]
* [[ဒေါ်ခင်စိန်]]
* [[ဒေါ်မြလေး]]
* [[ဒိန်းပိုပိုဒေါင်]]

== &lt;span id=&quot;female-န&quot;&gt;&lt;/span&gt;န ==
* [[နွဲ့နွဲ့မူ]]
* [[နှင်းဆီ]]
* [[နန္ဒာလှိုင်]]
* [[နွေးနွေးလှိုင်]]
* [[နဝရတ်]]
* [[နဒီဝင့်နိုင်]]
* [[နိုဘယ်ကျော်ကျော်]]
* [[နန်းဆုရတီစိုး]]
* [[နင်းဝတ်ရည်]]
* [[နွဲ့နွဲ့စန်း]]
* [[နွယ်ဒါလီထွန်း]]
* [[နန်းကလျာလှိုင်]]
* [[နန်းခင်ဇေယျာ]]
* [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]]
* [[နန်းဆုဦး]]
* [[နန်းသူဇာ]]
* [[နန်းရွှေရည် (နန်းဒေဝီ)]]
* [[နန်းခမ်းဝါ]]
* [[နော်လီဇာ]]
* [[နှင်းဝတ်ရည်သောင်း]]
* [[နှင်းသွေးယုအောင်]]
* [[နော်ဖောအယ်ထား]]
* [[နီနီခင်ဇော်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:NgweNgweMu.jpg|နွဲ့နွဲ့မူ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ပ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ပ ==
* [[ပုလဲ(ရုပ်ရှင်မင်းသမီး)|ပုလဲ]]
* [[ပုလဲဝင်း]]
* [[ပက်ထရစ်ရှာ (ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်)|ပက်ထရစ်ရှာ]]
* [[ပန်းဖြူ]] 
* [[ပန်းရောင်ခြယ်]]
* [[ပန်းကဗျာကျော်]]
* [[ပန်းသော်တာ]]
* [[ပန်းအိဇွန်]]
* [[ပန်သူချစ်]]
* [[ပွင့်]]
* [[ပွင့်ရတနာကျော်]]
* [[ပပလင်း]]
* [[ပပဝင်းခင်]]
* [[ပပစိုးကြည်]]
* [[ပြည့်ဖူးခိုင်]]
* [[ပြည့်ပြည့်သော်]]
* [[ပိုင်ဖြိုးသု]]
* [[ပိုးအိအိခန့်]]
* [[ပိုးကြာဖြူခင်]]
* [[ပိုးဝတီစံ]]
* [[ပိုပို]]

== &lt;span id=&quot;female-ဘ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဘ ==
* [[ဘေဘီနွဲ့]]
* [[ဘေဘီမောင်]]
* [[ဘိုမ]]
* [[Bobby Soxer]]

== &lt;span id=&quot;female-ဖ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဖ ==
* [[ဖွေးဖွေး]]
* [[ဖူးစုံ]]
* [[ဖူးဖူး]]
* [[ဖူးပွင့်သခင်]]
* [[ဖြိုးရတနာသွယ်]]
* [[ဖြူစင်ဝင်းရှိန်]]

== &lt;span id=&quot;female-မ&quot;&gt;&lt;/span&gt;မ ==
* [[မသန်းရွှေ (ဟာသမယ်)]]
* [[မာမာအေး]]
* [[မို့မို့မြင့်အောင်]]
* [[မျိုးစန္ဒီကျော်]]
* [[မျိုးသီရိကျော်]]
* [[မျိုးသန္တာထွန်း]]
* [[မျိုးမျိုးခိုင်]]
* [[မယ်လိုဒီ]]
* [[မိုးဟေကို]]
* [[မိုးယုစံ]]
* [[မိုးပြည့်ပြည့်မောင်]]
* [[မိုးဟေမာန်ခင်]]
* [[မိုးစက်ဝိုင်]]
* [[မိုခမ်း]]
* [[မိုမိုကို]]
* [[မေ]]
* [[မေကဗျာ]]
* [[မေပန်းချီ]]
* [[မေမြင့်မိုရ်]]
* [[မြတ်သူသူ]]
* [[မေတိုးခိုင်]]
* [[မေဆွိ]]
* [[မေနွ့်]]
* [[မေချစ်]]
* [[မေကြည်]]
* [[မေခလာ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]]
* [[မေမီကိုကို]]
* [[မေဘရဏီသော်]]
* [[မေမေဝင်း၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမေဝင်း]]
* [[မေမြင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမြင့်]]
* [[မေရှင်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေရှင်]]
* [[မေသက်ခိုင်]]
* [[မေသစ်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသစ်]]
* [[မေသန်း၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသန်း]]
* [[မေသန်းနု]]
* [[မေဦးခင်]]
* [[မေသဉ္ဇာဦး]]
* [[မေလှ၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေလှ]]
* [[မေလွင်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေလွင်]]
* [[မေရီမြင့်]]
* [[မေရီမြ]]
* [[မေဝင်းမောင်]]
* [[မေထွဋ်ခေါင်]]
* [[မေနန်းခေါင်]]
* [[မေရဲ]]
* [[မေဖူးနိုင်]]
* [[မေသင်္ကြန်]]
* [[မြယာ]]
* [[မြနှင်းရည်လွင်]]
* [[မြသဥ္ဇာလီ]]
* [[မြသင်းချယ်]]
* [[မြမျက်ချယ်]]
* [[မြတ်]]
* [[မြတ်ကေသီအောင်]]
* [[မြတ်မွန်]]
* [[မြင့်မိုရ်ခေတ်]]
* [[မြင့်⁠မြင့်ခင်၊ သရုပ်ဆောင်|မြင့်မြင့်ခင်]]
* [[မြင့်မြင့်ခိုင်]]
* [[မိုးပြည့်ပြည့်မောင်]]
* [[မိစန္ဒီ]]
* [[မေဂရေ့စ်]]
* [[မာရီကိုးလ်]]
* [[မွန်းဆန်း]]
* [[မှူးသ ခင်]]
* [[မုဏ်း]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Maysweet.jpg|မေဆွိ
ဖိုင်:DawMayNwe.jpg|မေနွဲ့
ဖိုင်:Mayshin.jpg|မေရှင်
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:MayThit.gif|မေသစ်
ဖိုင်:Myatmon02.jpg|မြတ်မွန်
ဖိုင်:Myint Myint Khin.jpg|မြင့်မြင့်ခင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ယ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ယ ==
* [[ယဉ်ယဉ်အေး]]
* [[ယဉ်လတ်]]
* [[ယုနန္ဒာမြင့်]]
* [[ယုသန္တာတင်]]
* [[ယွန်းရွှေရည်]]
* [[ယွန်းဝတီလွင်မိုး]]
* [[ယွန်းယွန်း]]
* [[ယမင်းကိုကို]]

== &lt;span id=&quot;female-ရ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ရ ==
* [[ရတနာခင်]]
* [[ရတနာပုံ (သရုပ်ဆောင်)]]
* [[ရတနာမိုင်]]
* [[ရတနာဘို]]
* [[ရတနာခိုင်]]
* [[ရတနာဖြူဖြူအောင်]]
* [[ရေဗက္ကာဝင်း]]
* [[ရွှေသမီး]]
* [[ရွှေပိုးအိမ်]]
* [[ရွှေမှုံရတီ]]
* [[ရွှေသွန်းရူပါ]]
* [[ရွှေယမင်းဟန်]]
* [[ရီရီပွင့်ဖြူ]]
* [[ရွှန်းလဲ့မေ]]
* [[ရှင်မိုးဦး]]

== &lt;span id=&quot;female-လ&quot;&gt;&lt;/span&gt;လ ==
* [[လှလှမိုး]]
* [[လဲ့လဲ့ဝင်းလှိုင်]]
* [[လင်းလက်]]
* [[လင်းဇာနည်ဇော်]]
* [[လှအဥ္ဇလီတင့်]]
* [[လှမျိုးသဥ္ဇာနွယ်]]
* [[လမင်းကဗျာ]]
* [[လှိုင်ဖြူဖြူထွန်း]]
* [[လှိုင်ရွှေစင်ထွဋ်]]
* [[လွန်းပိုးအိမ်]]
* [[လိုင်လာခန်း]]

== &lt;span id=&quot;female-ဝ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဝ ==
* [[ဝါဆိုမိုးဦး]]
* [[ဝါဝါဝင်းရွှေ]]
* [[ဝါဝါမေမောင်]]
* [[ဝါဝါအောင်]]
* [[ဝတ်မှုန်ရွှေရည်]]
* [[ဝိုင်းစုခိုင်သိန်း]]
* [[ဝင်းမင်းသန်း]] (1993)
* [[ဝင်းမင်းသန်း (ဗီဒီယိုသရုပ်ဆောင်)]]
* [[ဝင်းလဲ့ရွှေရည်]]
* [[ဝင့်ယမုံနိုင်]]
* [[ဝေလာရီ]]

== &lt;span id=&quot;female-သ&quot;&gt;&lt;/span&gt;သ ==
* [[သက်မွန်မြင့်]]
* [[သီသီ]]
* [[သီတာသိမ့်]]
* [[သီရိဝင်းရွှေ]]
* [[သင်ဇာဝင့်ကျော်]]
* [[သင်ဇာနွယ်ဝင်း]]
* [[သင်ဇာမြင့်မိုရ်]]
* [[သန်းသန်းစိုး]]
* [[သန်းသန်းဆင့်]]
* [[သိင်္ဂီထွန်း]]
* [[သဇင်]]
* [[သဇင်သင်း]]
* [[သျှင်ဒီစော]]
* [[သွန်းဆက်]]
* [[သန္တာဗိုလ်]]
* [[သင်းသင်းယုလှိုင်]]
* [[သု‌‌‌န္ဒြေဦး]]
* [[သင်းသင်းမြတ်]]
* [[သံသာမိုးသိမ့်]]
* [[သူဇာပွင့်]]
* [[သဲစုညိမ်း]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:ThetMonMyint0019.jpg|သက်မွန်မြင့်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ဟ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဟ ==
* [[ဟေမာန်အောင်အောင်]]
* [[ဟန်နီထွန်း]]
* [[ဟန်သီ]]

== &lt;span id=&quot;female-အ&quot;&gt;&lt;/span&gt;အ ==
* [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]]
* [[ဒေါ်အေးကြည်]]
* [[အေးအေးသင်း]]
* [[အေးမြတ်သူ]]
* [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]]
* [[အိချောပို]]
* [[အယ်လ်ဆိုင်းဇီ]]
* [[အယ်လ်ဂျာတောင်]]
* [[အယ်လ်ဘောက်နူး]]
* [[အာကာမြင့်အောင်]]
* [[အေသင်ချိုဆွေ]]
* [[အေဏီဇော်]]
* [[အဝေရာကြည်]]
* [[အေးမြဖြူ]]
* [[အမွန်း]]
* [[အေးသီတာ]]
* [[အေးအေးခိုင်]]
* [[အိမ့်ကြာဖြူ]]
* [[အထွယ့်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဧ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဧ ==
* [[ဧငြိမ်းဖြူ]]

[[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>fnysuvvblq2kd66exhg7hpfn3of0mo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039525</id>
      <parentid>1039489</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>အကိုးအကားမပါရှိ။</comment>
      <origin>1039525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32645" sha1="s9gwtpzik3r98dw3cs2bwiefz0mqu0s" xml:space="preserve">အောက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ အမျိုးသားအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ၏အမည်များကို အက္ခရာစဉ်အလိုက်ဖော်ပြထားသည်။


&lt;!-- Navigator: အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ --&gt;
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:125%;&quot;
|+ 
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#f9f9f9; text-align:center;&quot; | အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ
|-
| [[#female-က|က]] || [[#female-ခ|ခ]] || [[#female-ဂ|ဂ]] || [[#female-ဃ|ဃ]] || [[#female-င|င]]
|-
| [[#female-စ|စ]] || [[#female-ဆ|ဆ]] || [[#female-ဇ|ဇ]] || [[#female-ဈ|ဈ]] || [[#female-ည|ည]]
|-
| [[#female-ဋ|ဋ]] || [[#female-ဌ|ဌ]] || [[#female-ဍ|ဍ]] || [[#female-ဎ|ဎ]] || [[#female-ဏ|ဏ]]
|-
| [[#female-တ|တ]] || [[#female-ထ|ထ]] || [[#female-ဒ|ဒ]] || [[#female-ဓ|ဓ]] || [[#female-န|န]]
|-
| [[#female-ပ|ပ]] || [[#female-ဖ|ဖ]] || [[#female-ဗ|ဗ]] || [[#female-ဘ|ဘ]] || [[#female-မ|မ]]
|-
| [[#female-ယ|ယ]] || [[#female-ရ|ရ]] || [[#female-လ|လ]] || [[#female-ဝ|ဝ]] || [[#female-သ|သ]]
|-
| [[#female-ဟ|ဟ]] || [[#female-ဠ|ဠ]] || [[#female-အ|အ]] 
|}


&lt;!-- Navigator: အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်များ --&gt;
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:125%;&quot;
|+ 
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#f9f9f9; text-align:center;&quot; | အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်များ
|-
| [[#male-က|က]] || [[#male-ခ|ခ]] || [[#male-ဂ|ဂ]] || [[#male-ဃ|ဃ]] || [[#male-င|င]]
|-
| [[#male-စ|စ]] || [[#male-ဆ|ဆ]] || [[#male-ဇ|ဇ]] || [[#male-ဈ|ဈ]] || [[#male-ည|ည]]
|-
| [[#male-ဋ|ဋ]] || [[#male-ဌ|ဌ]] || [[#male-ဍ|ဍ]] || [[#male-ဎ|ဎ]] || [[#male-ဏ|ဏ]]
|-
| [[#male-တ|တ]] || [[#male-ထ|ထ]] || [[#male-ဒ|ဒ]] || [[#male-ဓ|ဓ]] || [[#male-န|န]]
|-
| [[#male-ပ|ပ]] || [[#male-ဖ|ဖ]] || [[#male-ဗ|ဗ]] || [[#male-ဘ|ဘ]] || [[#male-မ|မ]]
|-
| [[#male-ယ|ယ]] || [[#male-ရ|ရ]] || [[#male-လ|လ]] || [[#male-ဝ|ဝ]] || [[#male-သ|သ]]
|-
| [[#male-ဟ|ဟ]] || [[#male-ဠ|ဠ]] || [[#male-အ|အ]]
|}

= အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်များ =

== ကကျော်ထူး ==
* [[ကျော်ကျော်ဗိုလ်|ကျော်ကျော်ဘို]]
* [[ကျောက်လုံး၊ ဦး|ဦးကျောက်လုံး]] (၁၉၁၇–၁၉၈၂)
* [[ကျော်ငြိမ်း(ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]]
* [[ကျော်စိုး၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ကျော်စိုး]] (၁၉၁၀–၁၉၃၀)
* [[ကျော်ဆွေ]] (၁၉၂၄–၁၉၈၂)
* [[ကျော်ထက်ဇော်]]
* [[ကျော်ထက်အောင်]]
* [[ကျော်ရဲအောင်]]
* [[ကျော်ဟိုး]] (၁၉၀၃-၁၉၇၈)
* [[ကျော်ဟိုးလေး]](၁၉၂၂-၁၉၇၃)
* [[ကျော်ဝင်း၊ ဦး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဦးကျော်ဝင်း]] (၁၉၁၈–၁၉၉၃)
* [[ကျော်သူ]]
* [[​ကျော်သက်]]
* [[ကျော်သောင်းကြီး၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ကျော်သောင်း]]
* [[ကျော်ဟိန်း]] (၁၉၄၇–၂၀၂၀)
* [[ကျော်ညွန့်]]
* [[ကျော်မိုး]]
* [[ကျော်အေး]]
* [[ကင်းကောင်]] (၁၉၆၄–၂၀၁၉)
* [[ကွမ်းသီး]]
* [[ကိုကိုလင်းမောင်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Klone1.JPG|ဦးကျောက်လုံး
ဖိုင်:KyawSoe.jpg|ကျော်စိုး
ဖိုင်:94P15011.JPG|ဦးကျော်ဝင်း
ဖိုင်:Kyaw Thu during a VOA interview on September 16, 2012.jpg|ကျော်သူ
ဖိုင်:KyawThaung.gif|ကျော်သောင်း
&lt;/gallery&gt;
 ကျော်‌ထက်ဇော်

== &lt;span id=&quot;male-ခ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ခ ==
* [[ခင်မောင်၊ ရုပ်ရှငိုံသရုပ်ဆောင်|ခင်မောင်]]
* [[ခင်မောင်ချင်း]]
* [[ခင်မောင်ဇင်]]
* [[ခင်မောင်ရင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်မောင်ရင်]]
* [[ခန့်စည်သူ]]
* [[ချင်းစိန် (ရွှေညာမောင်)|ချင်းစိန်]]
* [[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]]
* [[ချစ်သူ]]
* [[ချစ်စရာ]]
* [[ချစ်ရွှေ]]
* [[ချစ်ဖွယ်]]
* [[ချမ်းသာ]]
* ခါရာ
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Khin Maung Yin (actor).jpg|ခင်မောင်ရင်
ဖိုင်:Shwe Nyar Mg.jpg|ချင်းစိန်
ဖိုင်:02P40111.JPG|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဂ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဂ ==
* [[ဂျော်လီဆွေ]]
* [[ဂျွန်ဂို]] (၁၉၈၇–၂၀၁၄)
* [[ဂျွန်နိုင်းအောင်]]

== &lt;span id=&quot;male-စ&quot;&gt;&lt;/span&gt;စ ==
* [[စည်ဖြိုး]]
* [[စိန်ချစ်]]
* [[စိန်မြင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|စိန်မြင့်]]
* [[စုတ်ဖွား]] လူရွင်တော် သရုပ်ဆောင် (၁၉၈၄–၁၉၉၂)
* [[စပ်စု]]
* [[စိုးသူ]]
* [[စိုင်းခမ်းလှိုင်၊ စိုင်း|စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]
* [[စိန်ရိုး|ဦးစိန်ရိုး (ဟာသလူရွင်တော်)]] (၁၉၃၄–၂၀၂၁)
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Sai Sai Kham Leng.jpg|စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဇ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဇ ==
* [[ဇင်ဝိုင်း]]
* [[ဇေရဲထက် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]]
* [[ဇေယျ]] (၁၉၁၆–၁၉၉၆)
* [[ဇေယျာ]]
* [[ဇော်လင်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဇော်လင်း]]
* [[ဇော်လွင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဇော်လွင်]]
* [[ဇော်ဝမ်း]]
* [[ဇော်ဦး]]
* [[ဇာဂနာ (ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]]
* [[ဇော်ရဲထက်]]
* [[ဇဏ်ခီ]]
* [[ဇင်မျိုး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:U-thura.jpg|ဇာဂနာ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ည&quot;&gt;&lt;/span&gt;ည ==
* [[ညွန့်ဝင်း]]
* [[ညွန့်မောင်]]
* [[ညီပု|ဦးညီပု]] (၁၉၀၀–၁၉၉၆)
* [[ညီဂျော်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Nyipu.jpg|ဦးညီပု
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-တ&quot;&gt;&lt;/span&gt;တ ==
* [[အေဝမ်းတင်မောင်|အေဝမ်း ဦးတင်မောင်]]
* [[တင်ငွေ (ရုပ်ရှင်စတန့် မင်းသား)|ရုပ်ရှင်စတန့် မင်းသား ဦးတင်ငွေ]]
* [[တင်ဆွေ]]
*  တေဇလင်းရောင်

== &lt;span id=&quot;male-ထ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ထ ==
* [[ရွှေမန်းထွန်းတင်]]
* [[ထွန်းဝေ]]
* [[ထွန်းထွန်း]]
* [[ထွန်းထွန်းနိုင်]]
* [[ထွန်းထွန်းဝင်း]]
* [[ထွန်းလွင်အောင်]]
* [[ထူးကျော်]]
* [[ထူးသာ]]
* [[ထက်သျှား]]

== &lt;span id=&quot;male-ဒ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဒ ==
* [[ဒွေး]] (၁၉၆၆–၂၀၀၇)


== &lt;span id=&quot;male-န&quot;&gt;&lt;/span&gt;န ==
* [[နေအောင်]]
* [[နေဝင်း၊ ကောလိပ်ဂျင်|ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]
* [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]
* [[နိုင်နိုင်း]]
* [[နေထူးနိုင်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:CLJ.jpg|ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
ဖိုင်:Nay Toe (cropped).jpg|နေတိုး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ပ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ပ ==
* [[ပြေဇင်]]
* [[ပြေငြိမ်း]]
* [[ပြေတီဦး]]
* [[ပြုံးမောင်မောင်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Actor Pyi Zin.jpg|ပြေဇင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဖ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဖ ==
* [[ဖိုးချစ်]]
* [[ဖိုးသောကြာ]]
* [[ဖိုးပါကြီး]]
* [[ဖိုးပါလေး]]
* [[ဖိုးဖြူ]]
* [[ဖြိုးငွေစိုး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Kyin02.jpg|ဖိုးပါကြီး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဗ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဗ ==
* [[ဗေလုဝ]]
* [[ဗိုလ်ဗကို၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ဗိုလ်ဗကို]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:BoBaKo.gif|ဗိုလ်ဗကို
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဘ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဘ ==
* [[ဘကလေး၊ ဦး(ရွှေတလေး)|ဦးဘကလေး]]
* [[ ဘတင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဘတင့်]]
* [[ဘမြင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဘမြင့်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Bakalay.jpg|ဦးဘကလေး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-မ&quot;&gt;&lt;/span&gt;မ ==
* [[မောင်]]
* [[မင်းထက်ကျော်ဇင်]]
* [[မင်းခေတ်]]
* [[မင်းမော်ကွန်း]]
* [[မင်းသွေး]] (၁၉၈၆–၂၀၁၈)
* [[မြင့်မြတ် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မြင့်မြတ်]]
* [[မြင့်ဖေ]]
* [[မြင့်အောင်၊ ဦး (ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး)|မြင့်အောင်]] (၁၉၃၁–၁၉၉၆)
* [[မြတ်လေး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မြတ်လေး]]
* [[မြတ်သစ်]]
* [[မိုးမိုး၊ အဆိုတော်]]
* [[မိုးကျော်ကျော်]]
* [[မိုးအောင်ရင်]]
* [[မိုးဒီ]]
* [[မော့စ်]] (၁၉၅၄–၂၀၁၃)
* [[မောင်မောင်စိုး]]
* [[မောင်မောင်လေး]]
* [[မောင်မောင်အေး]]
* [[မေတ္တာ (လူရွှင်တော်)]]
* [[မိုးစက် (စတန့်)]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Myat lay.jpeg|မြတ်လေး
ဖိုင်:10067.png|မိုးဒီ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ယ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ယ ==
* [[မောင်ယဉ်ထွေး (ရှုမဝ)]]

== &lt;span id=&quot;male-ရ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ရ ==
* [[ရဝေအောင်]]
* [[ရာဇာနေဝင်း]]
* [[ရန်အောင်(ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ရန်အောင်]]
* [[ရဲကိုကို]]
* [[ရဲအောင်]]
* [[ရဲရင့်အောင်]]
* [[ရဲတိုက်]]
* [[ရန်နောင်]]
* [[ရှိုင်းအောင်]]
* [[ရူပ၊ သရုပ်ဆောင်|ရူပ]]
* [[ရွဲ့ကြီး(ခေါ်)ကြယ်တံခွန်]]
* [[ရှင်မွေလ]]
* [[ရသမောင်]]
* [[ရွှေဘ]]
* [[ရွှေရိုး]]
* ရှိန်းတင့်ထူး
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Actor Yu Pa.jpg|ရူပ၊ သရုပ်ဆောင်
ဖိုင်:ShweBa.jpg|ရွှေဘ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-လ&quot;&gt;&lt;/span&gt;လ ==
* [[လင်းထင်]]
* [[လင်းအောင်]]
* [[လူမင်း]]
* [[လွင်မိုး]]
* [[လျှမ်းထက်]]
* [[လင်းအောင်ခေတ်]]

== &lt;span id=&quot;male-ဝ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဝ ==
* [[ဝင်းဘို]]
* [[ဝင်းဦး]] (၁၉၃၅–၁၉၈၈)
* [[ဝင်းညွန့်]]
* [[ဝါဇင်]]
* [[ဝိုင်း]]
* [[မောင်ဝဏ္ဏ (ဒါရိုက်တာ)|မောင်ဝဏ္ဏ]]
* [[ဝေဠုကျော်]]

== &lt;span id=&quot;male-သ&quot;&gt;&lt;/span&gt;သ ==
* [[မောင်သင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မောင်သင်]]
* [[တွံတေးသိန်းတန်]] (၁၉၄၁–၁၉၉၉)
* [[သုမောင်]] (၁၉၅၁–၂၀၁၀)
* [[သာဂေါင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|သာဂေါင်]]
* [[သာဆန်း]]
* [[သားညီ]]
* [[သန်းထွဋ်]]
* [[သန်းနွဲ့ (ဟာသသရုပ်ဆောင်)|သန်းနွဲ့]]
* [[သန်းနွဲ့လေး]]
* [[သန်းဖေလေး]]
* [[ဦးသိန်းမောင်]]
* [[မောင်သန်းဝင်း]]
* [[သီဟတင်စိုး]] (၁၉၆၇/၆၈–၂၀၂၃)
* [[သူထူးစံ]]
* [[သျှားညို]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Thein Tan.jpg|တွံတေးသိန်းတန်
ဖိုင်:Thu Maung 3.JPG|သုမောင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;male-ဟ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဟ ==
* [[ဟန်လင်းသန့်]]
* [[ဟိန်းစိုး]]
* [[ဟိန်းမင်း]]
* [[ဟိန်းဝေယံ]]

== &lt;span id=&quot;male-ဠ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဠ ==
* (ဠင်း) – if you have names here, list them

== &lt;span id=&quot;male-အ&quot;&gt;&lt;/span&gt;အ ==
* [[အရိုင်း]]
* [[အရှည်ကြီး]]
* [[အလင်းရောင် (သရုပ်ဆောင်)|အလင်းရောင်]]
* [[အံ့ကျော်]]
* [[အေးကြူ]]
* [[အောင်ခိုင်]]
* [[အောင်ပိုင်]]
* [[အောင်လွင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|အောင်လွင်]]
* [[အောင်သူ]]
* [[အောင်စိုး၊ ဗဂျီ|ဗဂျီအောင်စိုး]]
* [[အောင်ထွန်းလေး]]
* [[အောင်မင်းခန့်]]
* [[အောင်ရေချမ်း]]
* [[အောင်ရဲလင်း]]
* [[အောင်အောင်(မြင်စိုင်းသား)]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Aung Ye Lin (cropped-closeup).jpg|အောင်ရဲလင်း
&lt;/gallery&gt;


&lt;!-- Navigator: အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ --&gt;
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:125%;&quot;
|+ '''အက္ခရာအလိုက် ရွေးချယ်ရန်'''
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#f9f9f9; text-align:center;&quot; | အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ
|-
| [[#female-က|က]] || [[#female-ခ|ခ]] || [[#female-ဂ|ဂ]] || [[#female-ဃ|ဃ]] || [[#female-င|င]]
|-
| [[#female-စ|စ]] || [[#female-ဆ|ဆ]] || [[#female-ဇ|ဇ]] || [[#female-ဈ|ဈ]] || [[#female-ည|ည]]
|-
| [[#female-ဋ|ဋ]] || [[#female-ဌ|ဌ]] || [[#female-ဍ|ဍ]] || [[#female-ဎ|ဎ]] || [[#female-ဏ|ဏ]]
|-
| [[#female-တ|တ]] || [[#female-ထ|ထ]] || [[#female-ဒ|ဒ]] || [[#female-ဓ|ဓ]] || [[#female-န|န]]
|-
| [[#female-ပ|ပ]] || [[#female-ဖ|ဖ]] || [[#female-ဗ|ဗ]] || [[#female-ဘ|ဘ]] || [[#female-မ|မ]]
|-
| [[#female-ယ|ယ]] || [[#female-ရ|ရ]] || [[#female-လ|လ]] || [[#female-ဝ|ဝ]] || [[#female-သ|သ]]
|-
| [[#female-ဟ|ဟ]] || [[#female-ဠ|ဠ]] || [[#female-အ|အ]]
|}

= အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်များ =

== &lt;span id=&quot;female-က&quot;&gt;&lt;/span&gt;က ==
* [[ကေသွယ်မိုး]]
* [[ကေသီမြင့်အောင်]]
* [[ကေကေမိုးမြင့်]]
* [[ကြည်ကြည်ဌေး]]
* [[ကြည်လဲ့လဲ့ဦး]]
* [[ကြူကြူသင်း]]
* [[ကစ်ကစ်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:KyiKyiHtay.jpg|ကြည်ကြည်ဌေး
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ခ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ခ ==
* [[ခင်ခင်ကြည်]]
* [[ခင်ခင်ကြီး]]
* [[ခင်ခင်စု]]
* [[ခင်ခင်စိန်]]
* [[ခင်ခင်နု၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်ခင်နု]]
* [[ခင်ခင်မြင့်]]
* [[ခင်ခင်ရီ၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်ခင်ရီ]]
* [[ခင်ခင်အေး]]
* [[ခင်ခင်ဥ]]
* [[ခင်ခင်တင့်]]
* [[ခင်တင့်]]
* [[ခင်စန်း]]
* [[ခင်ဇာခြည်ကျော်]] 
* [[စန္ဒယားခင်နုနု]]
* [[ခင်နှင်းရီ]]
* [[ခင်ပပလှိုင်]]
* [[ခင်မို့မို့]]
* [[ခင်မာအောင်]]
* [[ခင်မို့မို့အေး]]
* [[ခင်မီမီဇော်]]
* [[ခင်မေကြီး]]
* [[ခင်မေကလေး]]
* [[ခင်မေရီ]]
* [[ခင်မေလေး]]
* [[ခင်မြရင်]]
* [[ခင်မဉ္ဇူခိုင်]]
* [[ခင်ယုမေ]]
* [[ခင်လေးဆွေ]]
* [[ခင်လေးနွယ်]]
* [[ခင်သီတာထွန်း]] 
* [[ခင်သန်းနု]]
* [[ခင်သန်းနွယ်]]
* [[ခင်လေးနွယ်]]
* [[ခင်စိုးပိုင်]]
* [[ခင်ဝင့်ဝါ]]
* [[ခင်ရူပ]]
* [[ခိုင်သင်းကြည်]] 
* [[ခိုင်ဝါ]]
* [[ခိုင်မာအောင်]] 
* [[ခိုင်မင်းမင်းသွယ်]]
* [[ခိုင်ခင်ဦး]]
* [[ခိုင်နှင်းဝေ]]
* [[ခိုင်ဇင်သော်]]
* [[ချိုပြုံး]]
* [[ချစ်ချစ်ဇော်]]
* [[ချစ်စနိုးဦး]]
* [[ချစ်သုဝေ]]
* [[ချစ်စုဟိန်း]]
* [[ချောရတနာ]]
* [[ချောစုခင်]]
* [[ခွန်းဆင့်နေခြည်]]
* [[ခရစ္စတီးနား]]
* [[ချမ်းမီမီကို]]
* [[ချမ်းချမ်း]]
* [[ခွန်းလဲ့သံသာ]]
* [[ခြူးလေး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Oct-khinyumay-1.jpg|ခင်ယုမေ
ဖိုင်:Khinthannu.jpg|ခင်သန်းနု
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ဂ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဂ ==
* [[ဂန္ထဝင်]]
* [[ဂျူးဂျူးကေ]]
* [[ဂွမ်းပုံကြီး]]
* [[တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ]]
* [[ဂျင်းနီ]]
* [[ဒေါ်ဂျမ်းစိန်]]
* [[ဂျူလီယာပါဝါ]]

== &lt;span id=&quot;female-င&quot;&gt;&lt;/span&gt;င ==
* [[အင်္ဂလန်စိန် ငြိမ်းငြိမ်းအိ]]
* [[ငွေမှုံရတီ]]

== &lt;span id=&quot;female-စ&quot;&gt;&lt;/span&gt;စ ==
* [[စန္ဒာ]]
* [[စန္ဒီမြင့်လွင်]]
* [[စိန်ခင်]]
* [[စံရှားတင်]]
* [[စံပယ်မိုး]]
* [[စံရတီမိုးမြင့်]]
* [[စုမြတ်ရွှေစင်]]
* [[စုမြတ်နိုင်]]
* [[စုလှိုင်နှင်း]]
* [[စုဒါလီ]]
* [[စုလင်းရှိန်]]
* [[စိုးပြည့်သဇင်]]
* [[စိုးမြတ်ကလျာ]]
* [[စိုးမြတ်နန္ဒာ]]
* [[စိုးမြတ်သူဇာ]]
* [[စိုးနန္ဒာကျော်]]
* [[စိုးစန္ဒာထွန်း]]
* [[စိုးရတနာ]]
* [[စိုးမိုးကြည်]]
* [[စမ်းစမ်အေး(ရှုမဝ)]]
* [[စမ်းစမ်းဝင်း]]
* [[ဒေါ်စိန်ဂွက်ထော်]]
* [[စောမြတ်သန္တာ]]
* [[စောယုနန္ဒာ]]
* [[စမိုင်းလ်]]
* [[စင်သီယာ]]
* [[စူဇီနိုက်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဆ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဆ ==
* [[ဆွေဇင်ထိုက်]]
* [[ဆုပန်ထွာ]]
* [[ဆုရွှန်းလဲ့]]
* [[ဆုအိမ့်စံ]]
* [[ဆုမြတ်နိုးဦး]]
* [[ဆုထက်ကုဋေ]]
* [[ဆုပိုပိုအောင်]]
* [[ဆုဆုစန္ဒီ]]
* [[ဆုကဗျာ]]
* [[ဆုနဒီ]]
* [[ဆောင်းအိန္ဒြေထွန်း]]
* [[ဆွိဝတ်ရည်သောင်း]]
* [[ဆိုဖီယာ အဲဗားရက်စ်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဇ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဇ ==
* [[ဇင်မာဦး]]
* [[ဇင်ဇင်ဇော်မြင့်]]
* [[ဇင်ဇင်မင်းထက်]]
* [[ဇင်မာအောင်]]
* [[ဇူးဇူးမောင်]]
* [[ဇွန်သံစဉ်]]

== &lt;span id=&quot;female-တ&quot;&gt;&lt;/span&gt;တ ==
* [[တင်တင်ညို]]
* [[တင်တင်နွဲ့]] 
* [[တင်တင်မူ]]
* [[တင်တင်မြ]]
* [[တင်တင်လှ]]
* [[တင်တင်အေး]]
* [[တင်နီလာဝင်း]]
* [[တင့်တင့်ထွန်း]]
* [[တင်ဇာဝင်းပြည့်]]
* [[တိုးတိုးလွင်]]
* [[မတူး]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:TintinMu.jpg|တင်တင်မူ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ထ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ထ ==
* [[ထက်ထက်မိုးဦး]] 
* [[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]]
* [[ထူးမွန်]]
* [[ထက်ထက်ထွန်း]]
* [[ထားအဥ္ဇလီ]]
* [[ထိုက်နန္ဒာကျော်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဒ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဒ ==
* [[ဒေစီကျော်ဝင်း]]
* [[ဒေါ်ခင်စိန်]]
* [[ဒေါ်မြလေး]]
* [[ဒိန်းပိုပိုဒေါင်]]

== &lt;span id=&quot;female-န&quot;&gt;&lt;/span&gt;န ==
* [[နွဲ့နွဲ့မူ]]
* [[နှင်းဆီ]]
* [[နန္ဒာလှိုင်]]
* [[နွေးနွေးလှိုင်]]
* [[နဝရတ်]]
* [[နဒီဝင့်နိုင်]]
* [[နိုဘယ်ကျော်ကျော်]]
* [[နန်းဆုရတီစိုး]]
* [[နင်းဝတ်ရည်]]
* [[နွဲ့နွဲ့စန်း]]
* [[နွယ်ဒါလီထွန်း]]
* [[နန်းကလျာလှိုင်]]
* [[နန်းခင်ဇေယျာ]]
* [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]]
* [[နန်းဆုဦး]]
* [[နန်းသူဇာ]]
* [[နန်းရွှေရည် (နန်းဒေဝီ)]]
* [[နန်းခမ်းဝါ]]
* [[နော်လီဇာ]]
* [[နှင်းဝတ်ရည်သောင်း]]
* [[နှင်းသွေးယုအောင်]]
* [[နော်ဖောအယ်ထား]]
* [[နီနီခင်ဇော်]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:NgweNgweMu.jpg|နွဲ့နွဲ့မူ
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ပ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ပ ==
* [[ပုလဲ(ရုပ်ရှင်မင်းသမီး)|ပုလဲ]]
* [[ပုလဲဝင်း]]
* [[ပက်ထရစ်ရှာ (ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်)|ပက်ထရစ်ရှာ]]
* [[ပန်းဖြူ]] 
* [[ပန်းရောင်ခြယ်]]
* [[ပန်းကဗျာကျော်]]
* [[ပန်းသော်တာ]]
* [[ပန်းအိဇွန်]]
* [[ပန်သူချစ်]]
* [[ပွင့်]]
* [[ပွင့်ရတနာကျော်]]
* [[ပပလင်း]]
* [[ပပဝင်းခင်]]
* [[ပပစိုးကြည်]]
* [[ပြည့်ဖူးခိုင်]]
* [[ပြည့်ပြည့်သော်]]
* [[ပိုင်ဖြိုးသု]]
* [[ပိုးအိအိခန့်]]
* [[ပိုးကြာဖြူခင်]]
* [[ပိုးဝတီစံ]]
* [[ပိုပို]]

== &lt;span id=&quot;female-ဘ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဘ ==
* [[ဘေဘီနွဲ့]]
* [[ဘေဘီမောင်]]
* [[ဘိုမ]]
* [[Bobby Soxer]]

== &lt;span id=&quot;female-ဖ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဖ ==
* [[ဖွေးဖွေး]]
* [[ဖူးစုံ]]
* [[ဖူးဖူး]]
* [[ဖူးပွင့်သခင်]]
* [[ဖြိုးရတနာသွယ်]]
* [[ဖြူစင်ဝင်းရှိန်]]

== &lt;span id=&quot;female-မ&quot;&gt;&lt;/span&gt;မ ==
* [[မသန်းရွှေ (ဟာသမယ်)]]
* [[မာမာအေး]]
* [[မို့မို့မြင့်အောင်]]
* [[မျိုးစန္ဒီကျော်]]
* [[မျိုးသီရိကျော်]]
* [[မျိုးသန္တာထွန်း]]
* [[မျိုးမျိုးခိုင်]]
* [[မယ်လိုဒီ]]
* [[မိုးဟေကို]]
* [[မိုးယုစံ]]
* [[မိုးပြည့်ပြည့်မောင်]]
* [[မိုးဟေမာန်ခင်]]
* [[မိုးစက်ဝိုင်]]
* [[မိုခမ်း]]
* [[မိုမိုကို]]
* [[မေ]]
* [[မေကဗျာ]]
* [[မေပန်းချီ]]
* [[မေမြင့်မိုရ်]]
* [[မြတ်သူသူ]]
* [[မေတိုးခိုင်]]
* [[မေဆွိ]]
* [[မေနွ့်]]
* [[မေချစ်]]
* [[မေကြည်]]
* [[မေခလာ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]]
* [[မေမီကိုကို]]
* [[မေဘရဏီသော်]]
* [[မေမေဝင်း၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမေဝင်း]]
* [[မေမြင့်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမြင့်]]
* [[မေရှင်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေရှင်]]
* [[မေသက်ခိုင်]]
* [[မေသစ်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသစ်]]
* [[မေသန်း၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသန်း]]
* [[မေသန်းနု]]
* [[မေဦးခင်]]
* [[မေသဉ္ဇာဦး]]
* [[မေလှ၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေလှ]]
* [[မေလွင်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေလွင်]]
* [[မေရီမြင့်]]
* [[မေရီမြ]]
* [[မေဝင်းမောင်]]
* [[မေထွဋ်ခေါင်]]
* [[မေနန်းခေါင်]]
* [[မေရဲ]]
* [[မေဖူးနိုင်]]
* [[မေသင်္ကြန်]]
* [[မြယာ]]
* [[မြနှင်းရည်လွင်]]
* [[မြသဥ္ဇာလီ]]
* [[မြသင်းချယ်]]
* [[မြမျက်ချယ်]]
* [[မြတ်]]
* [[မြတ်ကေသီအောင်]]
* [[မြတ်မွန်]]
* [[မြင့်မိုရ်ခေတ်]]
* [[မြင့်⁠မြင့်ခင်၊ သရုပ်ဆောင်|မြင့်မြင့်ခင်]]
* [[မြင့်မြင့်ခိုင်]]
* [[မိုးပြည့်ပြည့်မောင်]]
* [[မိစန္ဒီ]]
* [[မေဂရေ့စ်]]
* [[မာရီကိုးလ်]]
* [[မွန်းဆန်း]]
* [[မှူးသ ခင်]]
* [[မုဏ်း]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Maysweet.jpg|မေဆွိ
ဖိုင်:DawMayNwe.jpg|မေနွဲ့
ဖိုင်:Mayshin.jpg|မေရှင်
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:MayThit.gif|မေသစ်
ဖိုင်:Myatmon02.jpg|မြတ်မွန်
ဖိုင်:Myint Myint Khin.jpg|မြင့်မြင့်ခင်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ယ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ယ ==
* [[ယဉ်ယဉ်အေး]]
* [[ယဉ်လတ်]]
* [[ယုနန္ဒာမြင့်]]
* [[ယုသန္တာတင်]]
* [[ယွန်းရွှေရည်]]
* [[ယွန်းဝတီလွင်မိုး]]
* [[ယွန်းယွန်း]]
* [[ယမင်းကိုကို]]

== &lt;span id=&quot;female-ရ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ရ ==
* [[ရတနာခင်]]
* [[ရတနာပုံ (သရုပ်ဆောင်)]]
* [[ရတနာမိုင်]]
* [[ရတနာဘို]]
* [[ရတနာခိုင်]]
* [[ရတနာဖြူဖြူအောင်]]
* [[ရေဗက္ကာဝင်း]]
* [[ရွှေသမီး]]
* [[ရွှေပိုးအိမ်]]
* [[ရွှေမှုံရတီ]]
* [[ရွှေသွန်းရူပါ]]
* [[ရွှေယမင်းဟန်]]
* [[ရီရီပွင့်ဖြူ]]
* [[ရွှန်းလဲ့မေ]]
* [[ရှင်မိုးဦး]]

== &lt;span id=&quot;female-လ&quot;&gt;&lt;/span&gt;လ ==
* [[လှလှမိုး]]
* [[လဲ့လဲ့ဝင်းလှိုင်]]
* [[လင်းလက်]]
* [[လင်းဇာနည်ဇော်]]
* [[လှအဥ္ဇလီတင့်]]
* [[လှမျိုးသဥ္ဇာနွယ်]]
* [[လမင်းကဗျာ]]
* [[လှိုင်ဖြူဖြူထွန်း]]
* [[လှိုင်ရွှေစင်ထွဋ်]]
* [[လွန်းပိုးအိမ်]]
* [[လိုင်လာခန်း]]

== &lt;span id=&quot;female-ဝ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဝ ==
* [[ဝါဆိုမိုးဦး]]
* [[ဝါဝါဝင်းရွှေ]]
* [[ဝါဝါမေမောင်]]
* [[ဝါဝါအောင်]]
* [[ဝတ်မှုန်ရွှေရည်]]
* [[ဝိုင်းစုခိုင်သိန်း]]
* [[ဝင်းမင်းသန်း]] (1993)
* [[ဝင်းမင်းသန်း (ဗီဒီယိုသရုပ်ဆောင်)]]
* [[ဝင်းလဲ့ရွှေရည်]]
* [[ဝင့်ယမုံနိုင်]]
* [[ဝေလာရီ]]

== &lt;span id=&quot;female-သ&quot;&gt;&lt;/span&gt;သ ==
* [[သက်မွန်မြင့်]]
* [[သီသီ]]
* [[သီတာသိမ့်]]
* [[သီရိဝင်းရွှေ]]
* [[သင်ဇာဝင့်ကျော်]]
* [[သင်ဇာနွယ်ဝင်း]]
* [[သင်ဇာမြင့်မိုရ်]]
* [[သန်းသန်းစိုး]]
* [[သန်းသန်းဆင့်]]
* [[သိင်္ဂီထွန်း]]
* [[သဇင်]]
* [[သဇင်သင်း]]
* [[သျှင်ဒီစော]]
* [[သွန်းဆက်]]
* [[သန္တာဗိုလ်]]
* [[သင်းသင်းယုလှိုင်]]
* [[သု‌‌‌န္ဒြေဦး]]
* [[သင်းသင်းမြတ်]]
* [[သံသာမိုးသိမ့်]]
* [[သူဇာပွင့်]]
* [[သဲစုညိမ်း]]
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:ThetMonMyint0019.jpg|သက်မွန်မြင့်
&lt;/gallery&gt;

== &lt;span id=&quot;female-ဟ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဟ ==
* [[ဟေမာန်အောင်အောင်]]
* [[ဟန်နီထွန်း]]
* [[ဟန်သီ]]

== &lt;span id=&quot;female-အ&quot;&gt;&lt;/span&gt;အ ==
* [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]]
* [[ဒေါ်အေးကြည်]]
* [[အေးအေးသင်း]]
* [[အေးမြတ်သူ]]
* [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]]
* [[အိချောပို]]
* [[အယ်လ်ဆိုင်းဇီ]]
* [[အယ်လ်ဂျာတောင်]]
* [[အယ်လ်ဘောက်နူး]]
* [[အာကာမြင့်အောင်]]
* [[အေသင်ချိုဆွေ]]
* [[အေဏီဇော်]]
* [[အဝေရာကြည်]]
* [[အေးမြဖြူ]]
* [[အမွန်း]]
* [[အေးသီတာ]]
* [[အေးအေးခိုင်]]
* [[အိမ့်ကြာဖြူ]]
* [[အထွယ့်]]

== &lt;span id=&quot;female-ဧ&quot;&gt;&lt;/span&gt;ဧ ==
* [[ဧငြိမ်းဖြူ]]

[[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>s9gwtpzik3r98dw3cs2bwiefz0mqu0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂူဂယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2937</id>
    <revision>
      <id>1039441</id>
      <parentid>1037054</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cicihwahyuni6</username>
        <id>112955</id>
      </contributor>
      <origin>1039441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25401" sha1="owmbmrw8r7uuwtabwbhoquqv3dpon0b" xml:space="preserve">{{Infobox company|name=Google LLC|logo=Google 2026 logo.svg|logo_upright=1.1|logo_caption=The [[Google logo]] used since 2026|logo_alt=Each letter of &quot;Google&quot; is colored (from left to right) in blue, red, yellow, blue, green, and red.|image=Googleplex HQ (cropped).jpg|image_upright=1.1|image_caption=Google's headquarters, the [[Googleplex]]|former_name=Google Inc. (1998–2017)|type=[[Subsidiary]]|traded_as=|industry={{Unbulleted list
| [[Internet]]
| [[Cloud computing]]
| [[Computer software]]
| [[Computer hardware]]
| [[Artificial intelligence]]
| [[Advertising]]
}}|founded={{Start date and age|1998|09|04}}{{efn|Google was incorporated on September 4, 1998, however, since 2002, the company has celebrated its anniversaries on various days in September, most frequently on September 27.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Fitzpatrick |first=Alex |date=September 4, 2014 |title=Google Used to Be the Company That Did 'Nothing But Search' |url=https://time.com/3250807/google-anniversary/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=September 27, 2019 |archive-date=October 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191016175103/https://time.com/3250807/google-anniversary/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 27, 2019 |title=When is Google's birthday – and why are people confused? |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2019/09/27/when-is-googles-21st-birthday-doodle/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/technology/2019/09/27/when-is-googles-21st-birthday-doodle/ |archive-date=January 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |work=[[The Daily Telegraph]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Griffin |first=Andrew |date=September 27, 2019 |title=Google birthday: The one big problem with the company's celebratory doodle |url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/google-birthday-surprise-spinner-date-problem-start-company-a7968951.html |website=[[The Independent]] |access-date=September 27, 2019 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112103548/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/google-birthday-surprise-spinner-date-problem-start-company-a7968951.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; The shift in dates reportedly happened to celebrate index-size milestones in tandem with the birthday.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wray |first=Richard |date=September 5, 2008 |title=Happy birthday Google |url=https://www.theguardian.com/business/2008/sep/05/google.mediabusiness |website=[[The Guardian]] |access-date=September 27, 2019 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112103550/https://www.theguardian.com/business/2008/sep/05/google.mediabusiness |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}} in [[Menlo Park, California|Menlo Park]], [[California]], United States|founders={{Unbulleted list
| [[Larry Page]]
| [[Sergey Brin]]
}}|hq_location=[[Googleplex]]|hq_location_city=[[Mountain View, California]]|hq_location_country=U.S.|area_served=တစ်ကမ္ဘာလုံး|key_people={{Ubl
| [[Sundar Pichai]] ([[Chief executive officer|CEO]])
| [[Ruth Porat]] ([[President (corporate title)|President]] and [[Chief investment officer|CIO]])
| [[Anat Ashkenazi]] ([[Chief financial officer|CFO]])
| [[Thomas Kurian]] ([[CEO]] of [[Google Cloud Platform|Google Cloud]])
}}|products={{Ubl
| [[Android (operating system)|Android]]
| [[Google Nest|Nest]]
| [[Google Pixel|Pixel]]
| [[Google Search|Search]]
| [[Google Workspace|Workspace]]
| [[Fitbit]]
| [[Waze]]
| [[YouTube]]
| [[Gemini_(chatbot)|Gemini]]
| [[List of Google products|Full list]]
}}|parent=[[Alphabet Inc.]]|subsid={{Ubl
| [[Adscape]]
| [[Cameyo]]
| [[Charleston Road Registry]]
| [[Google DeepMind|DeepMind]]
| [[Endoxon]]
| [[FeedBurner]]
| [[ImageAmerica]]
| [[Kaltix]]
| [[Google Nest|Nest Labs]]
| [[reCAPTCHA]]
| [[YouTube]]
| [[ZipDash]]
}}|website={{URL|https://google.com/}}|footnotes=&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 16, 2015 |title=Company – Google |url=https://www.google.com/intl/en/about/company/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116073513/https://www.google.com/intl/en/about/company/ |archive-date=January 16, 2015 |access-date=September 13, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Claburn |first=Thomas |date=September 24, 2008 |title=Google Founded By Sergey Brin, Larry Page... And Hubert Chang?!? |url=https://www.informationweek.com/applications/google-founded-by-sergey-brin-larry-page-and-hubert-chang!/d/d-id/1072309 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628231125/http://www.informationweek.com/news/internet/google/210603678 |archive-date=June 28, 2011 |access-date=January 22, 2017 |website=[[InformationWeek]] |publisher=[[UBM plc]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Locations – Google Jobs |url=https://www.google.com/about/jobs/locations/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130930200600/http://www.google.com/about/jobs/locations/ |archive-date=September 30, 2013 |access-date=September 27, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wakabayashi2019&quot; /&gt;|module={{infobox network service provider|child=yes|asn=15169}}}}'''ဂူဂဲလ် အယ်လ်အယ်လ်စီ''' (Google LLC) (အသံထွက်: /ˈɡuːɡəl/, ဂူးဂဲလ်) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအခြေစိုက် ဘက်ပေါင်းစုံလုပ်ငန်းရှင် ကမ္ဘာကျော် ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အွန်လိုင်းကြော်ငြာ (online advertising)၊ [[ဝဘ်ရှာဖွေရေးစက်စနစ်|ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်]] (search engine) နည်းပညာ၊ [[တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ|ကလောက် ကွန်ပြူတင်း]] (cloud computing)၊ [[ကွန်ပျူတာ ဆော့ဖ်ဝဲရ်|ကွန်ပြူတာဆော့ဖ်ဝဲလ်]] (computer software)၊ [[ကွမ်​တမ်​သီ​အို​ရီ|ကွမ်တမ် ကွန်ပြူတင်း]] (quantum computing)၊ [[အီးကောမတ်စ်နှင့် ဂျီအမ်အက်စ်|အီး-ကောမတ်စ်]] (e-commerce)၊ စားသုံးသူ [[အီလက်ထရွန်းနစ်|အီလက်ထရောနစ်]]ပစ္စည်းများ (consumer electronics) နှင့် [[ဉာဏ်ရည်တု]] (artificial intelligence - AI)တို့ကို အဓိကထား၍ လုပ်ဆောင်သည်။

[[ဘီဘီစီ]] (BBC) က ၎င်းအား &quot;ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစွမ်းအထက်ဆုံး ကုမ္ပဏီ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Jack|first=Simon|date=November 21, 2017|title=Google – powerful and responsible?|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/business-42060091|url-status=live|access-date=March 29, 2022|archive-date=March 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329031631/https://www.bbc.com/news/business-42060091}}&lt;/ref&gt; ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး ဈေးကွက်လွှမ်းမိုးမှု၊ ဒေတာစုဆောင်းမှု (data collection) နှင့် ဉာဏ်ရည်တုနယ်ပယ်ရှိ နည်းပညာဆိုင်ရာ အားသာချက်များကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးအရှိဆုံး အမှတ်တံဆိပ်များ (most valuable brands) ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|last=McCormick|first=Rich|date=June 2, 2016|title=Elon Musk: There's only one AI company that worries me|url=https://www.theverge.com/2016/6/2/11837566/elon-musk-one-ai-company-that-worries-me|url-status=live|access-date=March 29, 2022|website=[[The Verge]]|language=en|archive-date=March 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329031133/https://www.theverge.com/2016/6/2/11837566/elon-musk-one-ai-company-that-worries-me}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=October 20, 2020|title=Justice Department Sues Monopolist Google For Violating Antitrust Laws|url=https://www.justice.gov/opa/pr/justice-department-sues-monopolist-google-violating-antitrust-laws|access-date=March 29, 2022|website=U.S. Department of Justice|language=en|archive-date=January 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120170848/https://www.justice.gov/opa/pr/justice-department-sues-monopolist-google-violating-antitrust-laws|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Land of the Giants: The Titans of Tech|url=https://plus.cnn.com/plus/title-2244411|access-date=April 18, 2022|website=CNN+|language=en|archive-date=April 17, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417230628/https://plus.cnn.com/plus/title-2244411|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[အမေဇုံ (ကုမ္ပဏီ)|အမေဇုန်]] (Amazon)၊ [[အက်ပဲ|အက်ပဲလ်]] (Apple)၊ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|မေတာ]] (Meta) နှင့် [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]] (Microsoft) တို့နှင့်အတူ ဂူဂဲလ်၏ မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော အယ်လ်ဖာဘက်  (Alphabet Inc.) သည် &quot;နည်းပညာ ကြီးငါးကြီး&quot; (Big Tech) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီး ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ဂူဂယ်သည် ၁၉၉၆ ဇန်နဝါရီလတွင် [[လယ်ရီပေ့ချ်]] (Larry Page) နှင့် [[ဆာဂေး ဘရင်]] (Sergey Brin) ဟူသော [[စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်]]မှ ပီအိပ်ချ်ဒီ ကျောင်းသား ၂ ယောက် တင်သွင်းခဲ့သော Search Engine အကြောင်း ရေးသားထားတဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်မှ စတင်ခဲ့သည်။

အစပိုင်းတွင် သူတို့၏ Search Engine ကို BackRub လို့ အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဆိုဒ်တစ်ခု၏ အရေးပါမှုကို သူ့ကို ရည်ညွှန်းထားတဲ့ backlinks တွေပေါ်မူတည်ပြီး ခန့်မှန်း သတ်မှတ် ဖို့ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းမတိုင်မီက ထိုနည်းစနစ်ကို သုံးထားသော Rankdex အမည်ရှိ search engine တစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ သူတို့ နှစ်ယောက်သည် သီးစစ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း ဂူဂယ် ဖြစ်လာမည့် search engine အတွက် အခြေခံများ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ အစပိုင်းတွင် သူတို့ search engine ၏ လိပ်စာသည် [[စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်]]၏ subdomain တစ်ခုဖြစ်သော  google.stanford.edu အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ google.com ဒိုမိန်း ကို ၁၉၉၇ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင်မှ မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် Google Inc. ကို သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်၏ ကားဂိုထောင်ထဲတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို စတင်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော ငွေ အရင်းအနှီးကို [[Sun Microsystems]] ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ Andy Bechtolsheim က ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀၀ တန် ချက်လက်မှတ်တစ်ခု စတင် ထုတ်ပေးရာမှ အခြားရင်းနှီးမြုပ်နှံသူများ ပါဝင်လာပြီး စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၁.၁ သန်းအထိ တိုးတက်များပြားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Brin|first=Sergey|author-link=Sergey Brin|last2=Page|first2=Lawrence|author-link2=Larry Page|year=1998|title=The anatomy of a large-scale hypertextual Web search engine|url=http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=30|issue=1–7|pages=107–117|citeseerx=10.1.1.115.5930|doi=10.1016/S0169-7552(98)00110-X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Barroso |first=L.A. |last2=Dean |first2=J. |last3=Holzle |first3=U. |date=April 29, 2003 |title=Web search for a planet: the google cluster architecture |journal=IEEE Micro |volume=23 |issue=2 |pages=22–28 |doi=10.1109/mm.2003.1196112 |quote=We believe that the best price/performance tradeoff for our applications comes from fashioning a reliable computing infrastructure from clusters of unreliable commodity PCs.|url=https://semanticscholar.org/paper/8db8e53c92af2f97974707119525aa089f6ed53a}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉၉ မတ်လ တွင် [[ဆီလီကွန်]] တောင်ကြားတွင် ရှိသော Palo Alto သို့ ကုမ္ပဏီကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုအဆောက်အဦးများကို [[ဂူဂယ်ပလက်စ်]]အဖြစ် လူသိများလာခဲ့သည်။ ဂူဂယ်သည် ရိုးစင်းသော ဒီဇိုင်းနှင့် လွယ်ကူစွာ အသုံးချနိုင်မှုတို့ကြောင့် အသုံးချသူ အများစုက နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။ ၂ဝဝဝ ခုနှစ်က စတင်ပြီး ဂူဂယ်တွင် Search Keywords တွေကို အခြေခံသော ကြော်ငြာများ စတင် ထည့်သွင်းလာခဲ့သည်။

ဂူဂယ် အမည် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ &quot;googol&quot; (၁ နောက်မှ သုည ၁၀၀ လုံး) ဟူသော စာလုံးကို &quot;google&quot; ဟု မှားပေါင်းရာက စလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ ''Merriam Webster Collegiate Dictionary'' နှင့် ''Oxford English Dictionary'' များတွင် google ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို &quot;အင်တာနက်မှ အချက်အလက်များရယူရန် ဂူဂယ် Search Engine ကို အသုံးပြုခြင်း&quot; ဟု ၂၀၀၆ မှ စတင်ကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

==အချက်အလက်စင်တာများ== 
၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ဂူဂယ်သည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] တွင် [[အချက်အလက်စင်တာ]] ၆ ခု၊ [[ချီလီနိုင်ငံ]]၊ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံ]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] နှင့် [[ထိုင်ဝမ်]]တို့တွင် စင်တာ ၁ ခုထိ ထားရှိလည်ပတ်နေသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်းက နောက်ထပ် အာရှတိုက်တွင် အချက်အလက်စင်တာ ၃ ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၂၀၀ ထပ်မံ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းအချက်အလက်စင်တာများကို [[စင်ကာပူ]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]နှင့် [[ဟောင်ကောင်]]တို့တွင် တည်ဆောက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ 

၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ''[[ဝါရှင်တန်ပို့စ်|ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာ]]''က ဂူဂယ်၏ အချက်အလက်စင်တာများကြား အချက်အလက်များပေးပို့မှုသည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ]]မှ &quot;MUSCULAR&quot; ဟုခေါ်သော ပရိုဂရမ် နှင့် တားဆီးထားပြီး အချက်အလက်ပေးမှုများကြားတွင် မည်သို့မှ စာဝှက်ထားခြင်း (encrypt) မရှိကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အချက်အလက်ပေးပို့မှုများတွင် စာဝှက်ထားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

==ထုတ်ကုန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ==
ဂူဂယ်၏ အဓိက ဆားဗစ်သည် Google web search engine ဖြစ်သော်လည်း အခြား ထင်ရှား လူကြိုက်များသော ဆားဗစ်များ ရှိသည်။ Google ၏အခြားဆားဗစ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဂျီမေးလ်]] သည်လည်း ထင်ရှားသော အီလက်ထရောနှစ် စာပို့စနစ်ဖြစ်သည်။ [[Google Reader]]၊ [[Google Document]]၊ [[Google Photo]] အစရှိသည်တို့သည် ၎င်း၏ အခမဲ့ ဆားဗစ်များဖြစ်ကြသည်။ အခမဲ့ ဆားဗစ်ဟုဆိုသော်လည်း ၎င်းတို့ သတ်မှတ်ပေးထားသော ၁၅ [[GB]] ပြည့်သွားပါက ငွေပေး၍ ဝယ်ယူအသုံးပြုနိုင်သည်။  [[Google chrome|Google Chrome]] သည်လည်း သွက်လက်ပေါ့ပါးသော Browser တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

===[[ဆော့ဖ်ဝဲ]]များ===
ဂူဂယ်သည် သူ၏ Google Web Mail Service ထဲတွင် ဖုန်းဝန်ဆောင်မှုအသစ် ထပ်မံထည်သွင်းလိုက်သည်။ ယခင်က ဖုန်းခေါ်ဆိုနိုင်သော်လည်း [[Gtalk]] တွင် @gtalk2viop ဆိုသော address ကိုတဆင့်ခံပြီး ဖုန်းနံပါတ်ရိုက်ထည့်မှ ခေါ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု feature အသစ်တွင် Phone feature အပြည့်ပါဝင်လာသောကြောင့် ခေါ်ဆိုမှု ပိုမိုအဆင်ပြေလာသည်။ [[နိုင်ငံကုဒ်]] ကိုလည်း တပါတည်း တွဲထည့်ပေးထားသည်။ ၎င်း feature အသစ်တွင် ခေါ်ဆိုမှု မှတ်တမ်း၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုနှုန်းထားနှင့် [[အွန်လိုင်း]]မှ ငွေအလွယ်တကူခြေနိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ ထည့်ပေးထားသည်။

=== စီးပွားရေး ထုတ်ကုန်များ ===
၂၀၀၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဂူဂဲလ်ရှာဖွေရေးပစ္စည်း (Google Search Appliance) ဟု အမည်ရသော ပရိုဂရမ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းများအတွက် နည်းပညာ ရှာဖွေမှုများကို ပိုမိုထောက်ပံ့ပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ၃ နှစ်ကြာသောအခါ သေးငယ်သော အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ရည်ရွယ်သော မီနီဗားရှင်း ကိုမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် စိတ်ကြိုက်ရှာဖွေရေး။ စီးပွားရေး အက်ဒီရှင် (Custom Search Business Edition) ကို စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဂူဂယ်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] ကို ကြော်ငြာများမပါဝင်ဘဲ အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ဆောင်မှုကို အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ 

ဂူဂယ် [[အက်ပလီကေးရှင်း]] များကို ပိုမိုဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဂျီမေးလ် နှင့် ဂူဂယ်ဒေါ့စ် တို့ကို ကိုယ်ပိုင်[[ဒိုမိန်း]]ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်အောင် ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ဝန်ဆောင်မှုများကို Edition အမြောက်အမြား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အခြေခံ အခမဲ့ (စံသတ်မှတ်ထားသော Edition)၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး နှင့် အစိုးရအတွက် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးထုတ်ဝေခဲ့သည်။

==ကော်ပိုရိတ်ရေးရာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု== 
''[[ဖော်ကျွန်းမဂ္ဂဇင်း]]'' ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဂူဂယ်ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈ နှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တို့မှ အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးကုမ္ပဏီအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တို့တွင် စတုတ္ထနေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ တွင် ဘွဲ့ရလူငယ်များအတွက် အလုပ်လုပ်ရန် ဆွဲဆောင်မှုအရှိဆုံးကုမ္ပဏီအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ ဂူဂယ်၏ လုပ်ငန်းရေးရာ ဆောင်ပုဒ်များမှာ &quot;မကောင်းတာမလုပ်ဘဲ ပိုက်ဆံရနိုင်တယ်&quot;၊ &quot;သင်ဟာ တူညီဝတ်စုံမဝတ်ဘဲ လူအများလေးစားရသောလူဖြစ်နိုင်သည်&quot;၊ &quot;အလုပ်ကို စိန်ခေါ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ စိန်ခေါ်မှုဟာ ပျော်စရာဖြစ်သင့်ပါတယ်&quot; တို့ ဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၃ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ ဂူဂယ်တွင် ဝန်ထမ်း ၄၇၇၅၆ ဦး အလုပ်လုပ်နေကြကာ ဆော့ဝဲလ် ရေးသူ ၁ သောင်းကျော် ပါဝင်ပြီး ရုံးခွဲ ၄၀ ကျော်တွင် ရုံးစိုက်ထားသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}

[[Category:ဂူဂယ်]]
[[Category:ကွန်ပျူတာ ကော်ပိုရေးရှင်းများ]]</text>
      <sha1>owmbmrw8r7uuwtabwbhoquqv3dpon0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စတိဗ် ဂျော့စ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2970</id>
    <revision>
      <id>1039544</id>
      <parentid>824413</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T09:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51293" sha1="pvjln42sox0zso7ebpf7s4u8zr3kcx5" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox person
| name         = စတိဗ် ဂျော့စ်
| image        = Steve Jobs Headshot 2010-CROP.jpg
| caption      = ၂၀၁၀ ခုနှစ် Worldwide Developers Conference တွင် Jobs နဲ့သူရဲ့ iPhone 4 အသစ်
| alt = Jobs smiling and holding an iPhone
| birth_name   = စတိဗ် ပေါလ် ဂျော့စ်
| birth_date   = ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၅
| birth_place  = [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]၊ [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]
| death_date   = {{Death date and age|2011|10|5|1955|2|24|mf=y}}
| death_place  = ပါလိုအယ်တိုမြို့၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
| death_cause  = Respiratory arrest caused by Metastatic Insulinoma
| occupation   = ပူးတွဲတည်ထောင်သူ၊ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (Apple Inc.) &lt;br&gt;ပူးတွဲတည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (Pixar) &lt;br&gt; တည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (NeXT Inc.)
| alma_mater   = Reed ကောလိပ် (dropped out)
| years_active = ၁၉၇၄-၂၀၁၁
| boards       = The Walt Disney Company&lt;ref name=&quot;The Walt Disney Company and Affiliated Companies&quot;&gt;{{cite web|url=http://corporate.disney.go.com/corporate/board_of_directors.html|title=The Walt Disney Company and Affiliated Companies{{spaced ndash | archiveurl = http://www.webcitation.org/6HdFWBRCh | archivedate = June 25, 2013| deadurl=no}} board of directors|publisher=The Walt Disney Company|accessdate=October 2, 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; [[Apple Inc.]]
| religion     = [[ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ယခင် - Lutheran)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.christianpost.com/news/steve-jobs-died-buddhist-raised-lutheran-57506/ |title=Steve Jobs: Died Buddhist, Raised Lutheran |archiveurl=https://www.webcitation.org/6LOgQeT6w?url=http://www.christianpost.com/news/steve-jobs-died-buddhist-raised-lutheran-57506/ |archivedate=25 November 2013 |accessdate=10 November 2014 }}&lt;/ref&gt;
| partner      = Chrisann Brennan
| spouse       = Laurene Powell&lt;br&gt;(၁၉၉၁ မှစ၍ သေဆုံးချိန် ၂၀၁၁ အထိ)
| children     = Lisa Brennan-Jobs &lt;br /&gt; Reed Jobs &lt;br /&gt; Erin Jobs &lt;br /&gt; Eve Jobs
| relatives    = Mona Simpson (sister)
| networth     = အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈.၃ ဘီလီယံ (ဇူလိုင် ၂၀၁၀)
| residence    = ပါလိုအယ်တိုမြို့၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
| signature    = Steve Jobs signature.svg
| signature_size = 120px
}}
၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆန်ဖရန်စစ္စကို]]၌ တစ်ကိုယ်တည်းနေ မိခင်မှ မွေးဖွားခဲ့သော ဂျော့ဘ်စ်ကို ခုနစ်ရက်သားအရွယ်တွင် စုံတွဲတစ်တွဲက မွေးစားခဲ့ပြီး တစ်ချိန်တွင် စီလီကွန်တောင်ကြားဟု ထင်ရှားလာမည့် Cupertino နေရာတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသား အရွယ်တွင် Palo Alto ရှိ William Hamlett ကို ဖုန်းဆက်ကာ ကျောင်းသင်ခန်းစာ ပရောဂျက်တစ်ခု အတွက် အစိတ်အပိုင်းများ လိုချင်ကြောင်း တောင်းဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် HP ကုမ္ပဏီတွင် နွေရာသီ အလုပ်တစ်ခု ဝင်လုပ်ခဲ့ပြီး အင်ဂျင်နီယာ စတိဗ်ဝေါ့ဇနစ်နှင့် မိတ်ဆွေ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဂျော့ဘ်စ်သည် အော်ရီဂွန်ရှိ ပို့လန်းမြို့၌ Reed ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းကာလတစ်ပိုင်း အပြီးတွင် ကောလိပ်မှ ထွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းများ ဆက်လက် တက်နေခဲ့သည်။ ထိုသင်တန်းများထဲတွင် လက်ရေးလက်သား အတတ် သင်တန်း ပါဝင်သည်။ ထိုအချက်ကနောင်တွင် Macintosh ကွန်ပျူတာများ၏ လှပတင့်တယ်မှု အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ကျောပိုးအိတ်တစ်လုံးလွယ်ကာ အိန္ဒိယသို့ ခရီးလှည့်ခဲ့ဖူးသည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ဗီဒီယိုဂိမ်းများ ရှေ့ဆောင်လုပ်ငန်း Atari တွင် ပညာရှင်တစ်ဦး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်၏မိသားစုအိမ်ဂိုဒေါင်တွင် Apple Computer ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်၌ စတင် တည်ထောင်ချိန်က ဂျော့ဘ်စ်က အသက် ၂၁ နှစ်၊ ဝေါ့ဇနစ်က အသက် ၂၆ နှစ် ဖြစ်သည်။

ဂျော့ဘ်စ်၏လက်အောက်တွင် ကုမ္ပဏီသည် ပထမဆုံးသော Apple ကွန်ပျူတာများနှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် ကျော်ကြားခဲ့သည့် Macintosh ကွန်ပျူတာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျော့ဘ်စ်သည် ကျေးလက်အဆိုတော် ဂျုံးဗစ်နှင့် မေတ္တာမျှခဲ့ပြီး Palo Alto တွင် အခြေချခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ရှေ့မှောက်တွင် လက်ထပ် အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်တွင် ထိုဇနီးနှင့်အတူ သားသမီးသုံးဦး ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လက်မထပ်ခင် ချိန်းတွေ့ခဲ့သော အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ယောက် ရခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Apple မှ ထွက်ခွာလာခဲ့ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ခေတ်မီသည့် ကွန်ပျူတာကြီးများ အဓိက ထုတ်လုပ်သည့် NeXT ကွန်ပျူတာ ကုမ္ပဏီကို စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် လူးကပ်ရုပ်ရှင် ကွန်ပျူတာ ဂရပ်ဖစ်ပညာရှင် တစ်ဦးနှင့်အတူ Pixar ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပူးတွဲ တည်ထောင်ခဲ့သည်။

Apple သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် Next ကွန်ပျူတာကုမ္ပဏီကို ဒေါ်လာ ၄၂၉ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဂျော့ဘ်စ်နှင့် Apple ပြန်လည် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပန်ကရိယကင်ဆာ အတွက် ခွဲစိတ် ကုသခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဆေးခွင့်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဂျော့ဘ်စ်သည် ဇွန်လတွင် လုပ်ငန်းခွင်သို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

Steven Paul Jobs (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄၊ ၁၉၅၅ - အောက်တိုဘာ ၅၊ ၂၀၁၁) ဟာ Apple ကို တွဲဖက်ထူထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး နဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် တာဝန်ကို Apple မှာ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ထို့အပြင် Pixar ကိုလည်း Disney မပိုင်ဆိုင်ခင်ကတည်း အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။&lt;ref name=&quot;jobspix&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.businessinsider.com/steve-jobs-at-pixar-versus-apple-2015-3
|title=Why execs from other companies wanted to meet with Steve Jobs on Fridays
|accessdate=2015-09-11
|last=D'Onfro
|first=Jillian
|date=March 22, 2015
|publisher=Business Insider
}}&lt;/ref&gt; သူက Disney ရဲ့ ရှယ်ယာ အများဆုံးကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်ပြီး Disney ရဲ့ ဒါရိုက်တာဘုတ်မှာ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ကွန်ပြူတာ ဆိုင်ရာ နဲ့ ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာအပိုင်းတွေမှာ ဦးဆောင်နေတဲ့သူ တစ်ယောက်ပါ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တုန်းက ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် ရာထူးက အနားယူခဲ့ ရပါတယ်။

၂၀၁၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၆ရက်နေ့တွင် ၎င်းတည်ထောင်ခဲ့သည့် နည်းပညာကုမ္ပဏီ Apple က ကုမ္ပဏီရဲ့ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ်ဟောင်း စတိဗ်ဂျော့စ် ကွယ်လွန်သွားပြီလို့ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်တစ်ယောက် ဖြစ်တဲ့ စတိဗ်ဂျော့စ်ဟာ ကွယ်လွန်ချိန်မှာအသက် ၅၆ နှစ် ဖြစ်ပြီး ပန်ကရိယ ကင်ဆာ ဝေဒနာကို နာတာရှည် ခံစားခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ထက်မြက်မှု ၊ အလုပ်ကို မြတ်နိုးခုံမင်စွာ လုပ်ကိုင်တတ်မှုနဲ့ ကြိုးစားတဲ့ စွမ်းရည်တို့ဟာ တန်ဖိုး မဖြတ်နိုင်တဲ့ သူ့ရဲ့ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုတွေရဲ့ အခြေခံ ဖြစ်ပါတယ်လို့ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်က Silicon Valley မှာ ရှိတဲ့ သူ့ ကုမ္ပဏီ ရုံးချုပ်က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/burmese/news/2011/10/111005_stevejobs_passaway.shtml Apple ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ စတိဗ်ဂျော့စ် ကွယ်လွန် - BBC News မြန်မာ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်က Apple ကုမ္ပဏီရဲ့အင်တာနက်စာမျက်နှာ ဝမ်းနည်းမှုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သူရဲ့ ဓာတ်ပုံကိုဖော်ပြထားပြီး အဲဒီ link ကိုနှိပ်ရာမှာ အောက်ပါအတိုင်း မြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

&quot;We are deeply saddened to announce that Steve Jobs passed away today. Steve's brilliance, passion and energy were the source of countless innovations that enrich and improve all of our lives. The world is immeasurably better because of Steve. His greatest love was for his wife, Laurene, and his family. Our hearts go out to them and to all who were touched by his extraordinary gifts&quot;

== ငယ်ဘ၀ ==
ဒီဆယ်ကျော်သက် လေးတွေက [[ဟက်ကာ]]တွေပြုလုပ်ထားတဲ့ နယ်ဝေး ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကို အခမဲ့ ရအောင် ပြောင်းပေးတဲ့ Blue Box လေးတွေအကြောင်း ကြားမိတဲ့အခါ စာအုပ်ထဲကနေ ဖတ်ပြီး သူတို့လက်တွေ့ တပ်ဆင် ကြည့်ကြ ပါတယ်။ အောင်မြင် သွားပြီး စတိဗ်ဂျော့စ်ကစီးပွားဖြစ် တစ်အိမ်တက် တစ်အိမ်ဆင်းလိုက်ရောင်းချဖို့ အကြံရ ပါတယ်။ တရား ဥပဒေနဲ့ မညီညွတ် တာကြောင့် ရဲဖမ်းတော့မှ သူတို့ လုပ်ငန်းကို ရပ်နားလိုက် ပါတယ်။ စတိဗ်ဂျော့စ် အထက်တန်းကျောင်း ပြီးသွားတဲ့ အခါသူဟာ [[Oregon]] ပြည်နယ်က [[Reed]] ကောလိပ်ကို သွားခဲ့ပါတယ်။ သူ့မွေးစား မိဘတွေဟာ ငွေကြေး သိပ်မတတ် နိုင်ပေမယ့် သူ့ရဲ့ မွေးမိခင်ကို ပေးခဲ့တဲ့ ကတိအတိုင်း ဈေးကြီးတဲ့ ကျောင်းကို ထားပေးခဲ့ ကြပါတယ်။ ၁၉၇၄ခုနှစ် လောက်မှာ စတိဗ်ဂျော့စ်ဟာငွေလို လာ တာကြောင့် Video Game Companyတစ်ခုဖြစ်တဲ့ [[Atari]] မှာအလုပ် ဝင်ခဲ့ပြီး  [[Pinball]] စက်ကို တီထွင်ခဲ့တဲ့ Atari တည်ထောင်သူ [[Nolan Bushnell]] ကိုအားကျခဲ့တာပါ။ သူဟာ အဲ့ဒီကတည်းက ကိုယ်ပိုင် Electronic စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ချင်တဲ့ 
စိတ်ကူး ရှိခဲ့တာပါ။ စတိဗ်ဂျော့စ်ဟာ Germany အထိသွားပြီး Atari ရဲ့စက်တွေကို ပြင်ဆင်ပေး ခဲ့ရသလို အိန္ဒိယ ကိုလဲ ပညာရှာဖို့ သွားခဲ့ပါ သေးတယ်။ အဲ့အချိန် တွေမှာ [[Woz]]ကအင်ဂျင်နီယာတွေ စုစည်းရာ [[HP]] company မှာအလုပ်လုပ် နေခဲ့ပြီး ကီးဘုတ်ရယ်၊ စက်ခရင်ရယ်နဲ့ တွဲဖက် သုံးနိုင်တဲ့ ချပ်ပြားအနည်းငယ်သာ ပါဝင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင် ကွန်ပြူတာဘောက် တစ်ခုကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်

ပန်းသီး ကုမ္ပဏီ

Steve ကအင်ဂျင်နီယာပိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိပ်မသိ ပေမယ့် Woz နဲ့တိုင်ပင်ပြီး software ရေးဖို့အတွက် computer သုံးချင်ကြတဲ့ သူတွေအတွက် computer တွေတပ်ဆင် ရောင်းချခဲ့ ပါတယ်။ အဲ့တုန်းက Steve ကဘာပြောခဲ့ သလဲ ဆိုတော့ &quot;တို့ပိုက်ဆံတွေ အရှုံးပေါ် ခဲ့ရင်တောင် ကိုယ်ပိုင် company ဆိုတာ ရှိသွားပြီ။ ဘ၀မှာ ပထမဆုံး ကိုယ်ပိုင် company ဖြစ်ပြီပေါ့တဲ့။ သူတို့ ကုမ္ပဏီ အတွက် လိုအပ်တဲ့ငွေ ဒေါ်လာ တစ်ထောင်ကို Steve ရဲ့ Volkswagen ကားနဲ့ Woz ရဲ့ HP 65 calculator ရောင်းပြီး ရှာဖွေခဲ့ရပါတယ်။ ကုမ္ပဏီ နာမည်ကို အမျိုးမျိုး စဉ်းစားပြီး နောက်ဆုံးမှာ [[အက်ပဲ|Apple]]လို့ အမည်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ပထမဆုံး မှာယူသူက Byte Shop Computer စတိုးဆိုင် ပိုင်ရှင်ပါ။ သူက ကွန်ပျူတာ အလုံးငါးရာ မှာပြီး တစ်လုံးကို ဒေါ်လာငါးရာ ပေးတာကြောင့် သူတို့ဟာ ဒေါ်လာ နှစ်သောင်းခွဲကို စတင် ရရှိပါတယ်။ ကွန်ပြူတာ တစ်လုံးအတွက် အမှန်တကယ် ကုန်ကျငွေက ဒေါ်လာ၂၂၀ ဖြစ်ပြီး ဆိုင်ရောင်းဈေးက ဒေါ်လာ ၆၆၀ပါ။ သူတို့ နှစ်ယောက်က တစ်ဆိုင်ပြီး တစ်ဆိုင် သွားပြီး လိုက်ရောင်းချခဲ့ ရပါတယ်။  ဒါက Apple ကွန်ပျူတာရဲ့ အစပါ။ နောက်တော့ [[Ron Wayne]] လို့ခေါ်တဲ့ သူတစ်ယောက်ပါ ပါဝင်လာပြီး သုံးယောက် ပေါင်းပြီး ၁၉၇၆ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက်နေ့မှာ Apple company ကိုစတင် တည်ထောင်ခဲ့ ကြပါတယ်။


ပန်းသီးလိုဂိုနှင့် ကွန်ပျူတာ[[File:Apple logo black.svg|thumb|လက်ရှိ ပန်းသီးလိုဂို]]
အဲ့အချိန်မှာပဲ Woz ကသုံးရတာ ပိုမြန်ပြီး ရုပ်ထွက် Resolution ကောင်းကောင်း ပါတဲ့ Color TV တွေနဲ့ တွဲသုံးလို့ ရတဲ့ Apple II ကိုဒီဇိုင်းထွင်နေခဲ့ပြီး ထုတ်ဖို့ အဆင်သင့် ဖြစ်တဲ့ အချိန်မှာ  Steve ကရင်းနှီး မြှပ်နှံမယ့် ငွေရှင်တွေကို လိုက်လံ ရှာဖွေ ပါတယ်။ Mike Markkula ဆိုတဲ့ Steve Jobs ရှယ်ယာရှင်နဲ့ တွေ့ပြီး သူက ဒေါ်လာနှစ်သိန်းခွဲ အရင်းထည့် ပါတယ်။ Mike က Apple ကိုကြေညာ ချင်တာကြောင့် ကြော်ငြာသမား တွေနဲ့ ဆက်သွယ် ပါတယ်။ Steve ကတော့ logo ကိုချစ်စဖွယ် ပုံစံမျိုး မဖြစ်စေ ချင်တာကြောင့် Design ဆရာက ပန်းသီးကို ခရမ်းချဉ်သီးနဲ့ မတူအောင် ကိုက်ရာလေး ထည့်ပေး လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ Apple ရဲ့ Color Graphics Capability ကိုသက်သေပြဖို့ အရောင်စုံ အစင်းတွေ ထည့်လိုက် ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ Apple II ကို [[West Coast]] ကွန်ပျူတာ ပြပွဲမှာ ဝင်ရောက် ပြသခဲ့ပြီး သူတို့ကို လူကြိုက်များ သွားစေတာက VisiCalc လို့ခေါ်တဲ့ [[Spreadsheet Software]] ကြောင့်ပါ။ အဲ့ခေတ်က Personal Computer ဆိုတာ မရှိတော့ စာရင်းအင်းနဲ့ အလုပ်လုပ် ရတဲ့ သူတွေက အလုအယက် ဝယ်ယူ ကြပါတယ်။ Steve လည်းချမ်းသာ သွားပါတယ်။ ကုမ္ပဏီကလည်း ပိုကြီးလာပြီး ရှယ်ယာရှင် တွေလည်းတိုးလာ ပါတယ်။ သူတို့ထဲက ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရှင် Raskin ကစပြီး ပေါင်မုန့် မီးကင်စက် (toaster) တစ်လုံးလို အသုံးပြုရ လွယ်တဲ့ ကွန်ပျူတာ ဖြစ်အောင် ဖန်တီးဖို့ စိတ်ကူး 
ရပြီးအဲဒီ project ကို Apple Macintosh လို့နာမည် ပေးလိုက် ပါတယ်။

== စတိဗ်နှင့် နက်စ်ကုမ္ပဏီ ==
Steve Jobs က၁၉၈၅မှာ ရှယ်ယာတွေ အားလုံး ရောင်းချပြီး Apple ကထွက်ခဲ့ ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့မှာ အကြံ ရှိပြီးသား ဖြစ်ပြီး NeXT နဲ့ပူးပေါင်း လိုက်ပါ တော့တယ်။  NeXT ကိုအကောင်းဆုံး ဖြစ်စေချင်တဲ့ ရည်မှန်းချက် မြင့်မြင့် ထားခဲ့တာပါ။ အမှန်တကယ်လည်း NeXT Cube ကတကယ် ကောင်းပေမယ့်လည်း ဈေးကြီးလွန်းနေပါတယ်။ ဝယ်သူ ဘက်က ဒေါ်လာ၃၀၀၀ လောက်ပဲ သုံးချင် ပေမယ့် ဒေါ်လာ တစ်သောင်း လောက်ထိ ကျသင့် နေတာကြောင့် မရောင်းရ ပါဘူး။ နက်စ်ကုမ္ပဏီကလည်း ယိုင်လာပြီး နောက်ဆုံး Hardware ကနေ Software ဘက်ကို ကူးပြောင်း လိုက်ပါ တော့တယ်။ Steve ကနောက် တစ်ကြိမ် အရှုံးနဲ့ ထပ်ရင်ဆိုင် လိုက်ရတော့ အလုပ် တွေဘက် စိတ်လျှော့လိုက်ပြီး မိသားစုဘက် အချိန်ပေး ပါတော့တယ်။ သူ့ဇနီး Laurene နဲ့ ၁၉၉၁မှာ လက်ထပ်ခဲ့ပြီး Reed ဆိုတဲ့ သားတစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ နောက်တော့ Pixer နဲ့ဇာတ်လမ်း စပါတယ်။ အဲ့အချိန်မှာ George Lucas ကလင်မယား ကွာရှင်း စရိတ်ကြောင့် ငွေလိုနေ တာကြောင့် သူ့ Lucasfilm ရဲ့ Computer Graphics ဌာနကို ရောင်းချပါတယ်။ Apple ကရှယ်ယာ တွေကို ရောင်းချ လိုက်တဲ့ အခါ Steve လက်ထဲမှာ ငွေအများကြီး ရှိနေ ပြီးတော့ အဲ့အရောင်းအဝယ်ကို သူက စိတ်ဝင်စား ပါတယ်။ ၁၉၈၆မှာ ဌာနကိုဝယ်လိုက်ပြီး Pixar ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် ပါတယ်။

== Pixar &amp; Toy Story Cartoon ==
[[File:Toy Story.svg|thumb|Pixar's Toy Story]]
Pixar မှာလည်း hardware ပိုင်းက အလုပ် မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါနဲ့ software ကုမ္ပဏီ အဖြစ် ပြောင်းလဲ ခဲ့ပြီး 3D TV ကြော်ငြာတွေ လုပ်ပြီး ငွေရှာခဲ့ ပါတယ်။ အလှည့်အပြောင်းက Disney နဲ့ computer-animated ဇာတ်ကားတွေ ထုတ်ဖို့ သဘောတူခဲ့ရာက စပါတယ်။ Disney ရဲ့ marketing ပိုင်းပံ့ပိုးမှုနဲ့ အတူ Toy Story ကာတွန်းကားက အောင်မြင် ခဲ့ပါတယ်။ Pixar ကိုကိုးနှစ် လုံးလုံး အိတ်စိုက် ခဲ့ရတဲ့ Steve ကခုမှ အကျိုး ပြန်ခံစား ရတာပါ။ Toy Story ရဲ့အောင်မြင်မှုနဲ့ အတူ Pixar ရဲ့ရှယ်ယာ တန်ဖိုး တွေက Wall Street မှာတက်လာ ပါတယ်။ Pixar ရဲ့ ၈၀ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်တဲ့ Steve ကဒေါ်လာ ၁.၅ဘီလီယံထိ ချမ်းသာ သွားပါ တော့တယ်။ အဲ့ပမာဏက ၁၉၈၀တုန်းက Apple မှာသူရှာဖွေ ခဲ့တဲ့ ပမာဏထက် ငါးဆလောက် ပိုများပါတယ်။ Steve ဘက်က အခြေအနေ ကောင်းနေပေမယ့် Apple ကတော့ ပြောင်းပြန်ပါ။ ၁၉၉၅မှာ Microsoft ရဲ့ Windows 95 ထွက်လာခဲ့ပြီး Macintosh ကိုအထိနာ စေခဲ့ပါတယ်။ CEO အသစ် Gil Amelio ရောက်လာခဲ့ပြီး မလိုအပ်တဲ့ အသုံးစရိတ်တွေ ဖြတ်တောက် ပစ်ပြီး OS အသစ်ကို ရေးမယ့် အစား ရှိပြီးသား တစ်ခုကို ဝယ်ယူမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်ပါတယ်။ နောက်တော့ NeXT ရဲ့ OS ဖြစ်တဲ့ NeXTSTEP ကိုဒေါ်လာ $400 million နဲ့ဝယ်ယူ လိုက်ပြီး Steve လည်း Apple ကိုပြန်ရောက် သွားပါ တော့တယ်။ Apple ဘက်က ထိုးတက် ခဲ့သလို Pixer ဘက်ကလည်း Disney နဲ့ပေါင်းပြီး A Bug's Life (1998), Toy Story 2 (1999), Monsters Inc. (2001) နဲ့ Finding Nemo (2003) စတဲ့ ရုပ်ရှင်တွေနဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ ဆက်တိုက် ရလာပါတယ်။

== iPod (သို့) သင့်အိတ်ကပ်ထဲက သီချင်းပေါင်း ၁၀၀၀ ==
[[File:Black iPod Nano 4G.jpg|thumb|အိုင်ပေါ့စ်]]
Steve ပြန်ရောက်ပြီး ပထမ လေးလပတ်မှာ Apple က $700 million အရှုံးပေါ် ခဲ့ပြီးနောက် CEO Gil Amelio လည်းပြုတ်သွား ပါတယ်။ ဒီကာလတွေက Steve အတွက်တော့ အင်မတန် ခက်ခဲတဲ့ အချိန်တွေပါ။ Board အဖွဲ့က ဒါရိုက်တာတွေကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း၊ အရေးကြီးတဲ့ Steve Jobs ဆုံးဖြတ်ချက် တွေချခဲ့ပြီး Steve ကိုယ်တိုင်လည်း CEO ရာထူးကို ပြန်ရခဲ့ ပါတယ်။ Mac OS X နဲ့ The Digital Hub strategy ကြောင့် Apple ကပြန် ဦးမော့ လာသလို retail stores တွေကို ဖွင့်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ တာကလည်း မှန်ကန်ခဲ့ပြီး Apple ကလမ်းကြောင်းမှန် ပေါ်ပြန်တက် လာပါပြီ။  အဲ့ဒါက ၂၀၀၀ ခုနှစ်ပိုင်း လောက်မှာပါ။ ဒါ့အပြင် လူငယ်ပိုင်းက ရုပ်ရှင်တွေ ဘက်က နေ MP3 သီချင်းတွေ ဘက်ကို အားသန် လာတာကို သတိထားမိတဲ့ Steve ကသူ့ကုမ္ပဏီ ဦးတည်ချက်ကို ရုပ်ရှင်တွေ ဘက်ကနေ တေးဂီတ ဘက်ကို ပြောင်းလဲ လိုက်ပြီး iTunes ပေါ်ပေါက် လာပါတယ်။ ခက်တာက သူနဲ့တွဲ သုံးမယ့် player တွေက အဆင်မပြေ တာပါ။ ၂၀၀၁ခုနှစ် မတ်လမှာ Apple တံဆိပ်နဲ့ MP3 player ကိုထုတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ် လိုက်ပြီး အောက်တိုဘာမှာတော့ ဒီချစ်စရာ အဖြူရောင် player ကိုမိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး '1,000 songs in your pocket' လို့ကြွေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီပစ္စည်း သေးသေးလေးက ကုမ္ပဏီရဲ့ အနာဂတ်ကို ပြောင်းလဲ ပစ်နိုင်မယ်လို့ အဲ့အချိန်က Steve အပါအဝင် ဘယ်သူမှ မထင်မှတ် ထားခဲ့ပါဘူး။ ရေကန် အသင့်၊ ကြာအသင့် လို့ဆိုရမှာပါ။ အဲ့အချိန်မှာ လူတွေက သီချင်း နားထောင်ဖို့ player ကောင်းကောင်း တောင့်တ နေချိန်မှာ iPod ထွက်လာခဲ့ပြီး ဈေးကြီး ပေမယ့်လည်း လူတွေက အလုအယက် အားပေး ကြပါတယ်။ Apple ကလည်း သီချင်းတွေ ဘက်က အကျိုးအမြတ် ရနိုင်မှန်း သိသွားတဲ့ အခါမှာ တရားနည်းလမ်း ကျကျ သီချင်းတွေ ဒေါင်းလုတ် လုပ်ဖို့ Label တွေနဲ့ ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးပြီး iTunes Music Store ကိုဧပြီ ၂၀၀၃မှာ စခဲ့ပါတယ်။ နောက်တော့ iPod mini, iPod shuffle, iPod nano, iPod video တွေဆက်ထုတ်ပြီး 'iPod nation' ကိုတည်ထောင် ခဲ့ပါတယ်။  ဒါတွေနဲ့ မရပ်တန့် သွားပါဘူး။ Steve ကိုယ်တိုင် ပြောခဲ့ဖူးတဲ့ သူ Apple ကိုပြန်လာရတဲ့ အကြောင်းအရင်းက Apple နဲ့ကမ္ဘာကြီးကို ပိုကောင်းတဲ့ နေရာ ဖြစ်အောင် တည်ဆောက်မယ်။ Apple မရှိလို့ မဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘာတစ်ခုလို့ ဆိုသလိုပဲ သူနောက်ထပ် ရွေ့လိုက်တဲ့ အကွက်က Touch Screen နည်းပညာ ဘက်ပါ။

== iPhone ==
{{Main|အိုင်ဖုန်း}}
[[File:IPhone and iPhone 3G (Yutaka Tsutano).jpg|thumb]]
Steve Jobs၂၀၀၇မှာတော့ iPod, ဖုန်းနဲ့ အင်တာနက်ကို ပစ္စည်းတစ်ခုတည်းနဲ့ သုံးလို့ရမယ့် iPhone ထွက်လာပြီး Steve ရဲ့ career  မှာအကောင်းဆုံးနဲ့ အမှတ်တရ အရှိဆုံး ပစ္စည်းတစ်ခုသာမက လူတွေရဲ့ ဖုန်း ယဉ်ကျေးမှု၊ ဖုန်းဈေးကွက် ကိုပါ ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပါတယ်။ iPod တုန်းကလိုပဲ Steve ကဖုန်းဝန်ဆောင်မှု carrier ဖြစ်တဲ့ [[AT&amp;T]] ညှိပြီး လုပ်ဆောင် ပါတယ်။ [[အိုင်ဖုန်း|iPhone]] ကဈေးမြင့်ပေမယ့်လည်း အောင်မြင်ပြီးသားပါ။ ဒီအောင်မြင်မှုမှာ iPhone App Store ရဲ့အကျိုး သက်ရောက်မှု တွေပါဝင်သလို developer တွေကလည်း iPhone apps တွေရေးလာ တာတွေ ကြောင့်လည်း တခြား ကုမ္ပဏီတွေ လိုက်မမှီအောင် ရှေ့က ပြေးနိုင် ခဲ့တာပါ။ ၂၀၀၇ခုနှစ် မှာတော့ စတော့ တစ်ခုရဲ့ တန်ဖိုးဟာ $199.99 အထိ ရှိခဲ့ပြီး $1.58 billion အထိ အကျိုးအမြတ် ရရှိခဲ့ပြီး အကြွေး ကင်းရှင်းတယ် လို့ကုမ္ပဏီက ခပ်ကြွားကြွားလေး ပြောဆို နိုင်တဲ့ အထိ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ Apple ရဲ့ဝင်ငွေ တစ်ဝက် လောက်က iTunes နဲ့ iPod ကလာတာ ဖြစ်ပြီး iPod အလုံးပေါင်း သန်း၂၀၀နဲ့ သီချင်းပေါင်း ၆ကုဋေလောက် download ပြုလုပ်ရာမှ ရရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအချက် တွေကြောင့် Fortune မဂ္ဂဇင်းက ပေးတဲ့ နံပါတ် ၁ နေရာ ရခဲ့ပါတယ်။

== ကျန်းမာရေး ==
Apple ဘက်က အောင်မြင်မှု ထိပ်တန်း ရောက်ချိန်မှာ ကျဆင်း လာတာက Steve ရဲ့ကျန်းမာရေး အခြေအနေပါ။ ၂၀၀၃ အောက်တိုဘာမှာ Steve ရဲ့ပန်ကရိယမှာ အကျိတ်တည်နေတာကို တွေ့ရှိခဲ့ ပါတယ်။&lt;ref name=&quot;www-sfgate-MNGMJ816F41&quot;&gt;{{cite news|title=Apple's Jobs has cancerous tumor removed|last=Evangelista|first=Benny|work=San Francisco Chronicle|date=August 2, 2004|page=A1|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/08/02/MNGMJ816F41.DTL|accessdate=August 9, 2006|archiveurl=https://www.webcitation.org/67BKuFOoB?url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2004%2F08%2F02%2FMNGMJ816F41.DTL|archivedate=25 April 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; ခွဲစိတ် ကုသလို့ ရနိုင်ပေ မယ့်လည်း Steve Jobs သူကကိုးလ ကြာအောင် ကုဖို့ ငြင်းနေခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;sjfortune&quot;&gt;{{cite news|last=Elkind|first=Peter|title=The trouble with Steve Jobs|work=Fortune|date=March 5, 2008|url=http://money.cnn.com/2008/03/02/news/companies/elkind_jobs.fortune/index.htm|accessdate=March 5, 2008|archiveurl=https://www.webcitation.org/5ppKBfYiG?url=http://money.cnn.com/2008/03/02/news/companies/elkind_jobs.fortune/index.htm|archivedate=18 May 2010|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;၂၀၀၄ ဩဂုတ်လမှ Stanford Medical Center မှာခွဲစိတ်မှု ခံယူခဲ့ တာပါ။ နောက်ငါးနှစ် လုံးလုံး ကျန်းမာနေပုံ ပေါက်ပြီး ကင်ဆာကို ကုသ ပျောက်ကင်း သွားခဲ့ပြီလို့ ထင်မှတ်ခဲ့ ကြပါတယ်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်မှာ ပိန်ချုံးနေတဲ့ Steve ကိုမြင်တော့ အားလုံးက အံ့အားသင့် သွားကြပါတယ်။ Apple ကခြောက်လလောက် ခွင့်ယူခဲ့ပြီး အသည်း အစားထိုး ကုသခဲ့ပါတယ်။&lt;ref name=&quot;celebritydiagnosis3&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.celebritydiagnosis.com/2009/06/steve-jobs-liver-transplant-performed-at-memphis-hospital-was-sickest-patient-on-waiting-list/ |title=Liver Transplant in Memphis: Jobs' was Sickest Patient on Waiting List |publisher=Celebrity Diagnosis |date=June 24, 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/68egbvEe0?url=http://www.celebritydiagnosis.com/2009/06/steve-jobs-liver-transplant-performed-at-memphis-hospital-was-sickest-patient-on-waiting-list/ |archivedate=24 June 2012 |deadurl=no |accessdate=12 February 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.nytimes.com/2009/06/23/business/23liver.html?ref=technology
|title=A Transplant That Is Raising Many Questions
|first1=Denise
|last1=Grady
|first2=Barry
|last2=Meier
|date=June 22, 2009
|publisher=New York Times
}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ နွေမှာ မပြီးပြတ် သေးတဲ့ iPad ပရောဂျက်ကို အချောသတ်ဖို့ Apple ကိုစိတ်အား ထက်သန်စွာနဲ့ ပြန်လာခဲ့ ပါတယ်။ ၂၀၁၀မှာတော့ သူ့ရဲ့ နောက်ထပ် ဂုဏ်ယူရမယ့် iPad ထွက်ရှိ လာပါတယ်။ ဒီကြားထဲမှာ သူ့ကျန်းမာရေး အခြေအနေက တက်လိုက်၊ ကျလိုက် အခြေအနေပါ။ ဒါပေမယ့် Apple ရဲ့တကယ့် အရေးကြီး ပွဲနှစ်ပွဲ ဖြစ်တဲ့ iPad2 နဲ့ iCloud မိတ်ဆက်ပွဲ တွေကို ပြုလုပ်ခဲ့ ပါသေးတယ်။Steve ကသူ့ကျန်းမာရေး အခြေအနေကို သူသိပြီး Apple ကိုသူမရှိလည်း ပုံမပျက် ဆက်သွား နိုင်အောင် ကြိုတင် စီမံခဲ့ ပါတယ်။ 'Apple University' တည်ထောင် ခဲ့သလို သူရဲ့ နောက်ဆက်ခံသူ Tim Cook ကိုလည်း Board အဖွဲ့တွေနဲ့ သဘော တူညီမှုယူ ရွေးချယ် ခဲ့ပါတယ်။ Steve ကိုလူမြင်ကွင်းမှာ နောက်ဆုံး တွေ့ခဲ့ရတာက ၂၀၁၁ ဇွန်မှာပါ။ ကျဆင်းလာတဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် ဩဂုတ်၂၄ မှာ Apple CEO အဖြစ်က အနားယူ ခဲ့ပါတယ်။ အလုပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး စီမံခဲ့သလို သူ့ကိုယ်ပိုင် ဘ၀ အတွက်လည်း အစီအစဉ်တွေ ထားရှိခဲ့ပါတယ်။ ဂျာနယ်လစ် Walter Isaacson နဲ့သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး ကိုယ်ရေးစာအုပ် အတွက် အင်တာဗျူး ခံခဲ့ပါတယ်။ မိသားစုနဲ့ ခရီးထွက်ဖို့ သင်္ဘောတစ်စီးကို ကိုယ်တိုင် ဒီဇိုင်းဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့ ပေမယ့်လည်း သေခြင်းတရားက လက်ဦးသွား ပါတယ်။ အောက်တိုဘာလ ၄ရက်မှာ Apple ရဲ့ iPhone 4S မိတ်ဆက်ပွဲကို ကုတင်ပေါ်က ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။

== သေဆုံးခြင်း == 
iPhone 4s မိတ်ဆက်ပွဲပြီး နောက်တစ်ရက်၂၀၁၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တွင်Steve Job သည် မိသားစုဝင်များ ဝန်းရံလျက် Palo Alto ရှိ နေအိမ်တွင် ကင်ဆာရောဂါကြောင့် အေးချမ်းစွာ ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Rare Pancreatic Cancer Caused Steve Jobs' Death&quot;&gt;{{cite press release| publisher=Voice of America| title=Rare Pancreatic Cancer Caused Steve Jobs' Death| accessdate=October 7, 2011| date=October 7, 2011| url=http://www.voanews.com/english/news/Rare-Pancreatic-Cancer-Caused-Steve-Jobs-Death--131317684.html| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124162555/http://www.voanews.com/english/news/Rare-Pancreatic-Cancer-Caused-Steve-Jobs-Death--131317684.html| archivedate=24 January 2012| deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steve Jobs, Apple co-founder, dies at 56&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2011/oct/06/steve-jobs-apple-cofounder-dies |work=The Guardian |location=UK |title=Steve Jobs, Apple co-founder, dies at 56 |date=October 6, 2011 |first=Dominic |last=Rushe | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130619055912/http://www.guardian.co.uk/technology/2011/oct/06/steve-jobs-apple-cofounder-dies | archivedate = June 19, 2013| deadurl=no}}&lt;/ref&gt; ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုစာ ကင်ဆာရောဂါကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ ရပြီး ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၅၆ နှစ်သာ ရှိပါသေးသည်။ Apple က Steve Jobs ကွယ်လွန်ကြောင်း ကြေညာချက် ထုတ်ခဲ့ပြီး သူ၏ website တွင် Steve ဓာတ်ပုံဖြင့် &quot;Steve Jobs 1955-2011&quot; ဟု ရေးသား ခဲ့သည်။ CEO Tim Cook က Apple အနေဖြင့် အရာရာကို ကြိုတင်တွေမြင်နိုင်သည့် ပါရမီရှင် ခေါင်းဆောင် တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို၊ ကမ္ဘာကြီးအနေနဲ့ အံ့ဩဖို့အကောင်းဆုံး လူသားတစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ ရပါပြီ။ သူမရှိတော့သော်လည်း သူရဲ့ ဝိညာဉ်သည် Apple နှင့်အတူ ရှိနေဦးမည်ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ Pixar ကုမ္ပဏီကလည်း ဝမ်းနည်းကြောင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်မှာ မိသားစုအသိုင်းအဝန်း အနည်းငယ်နှင့်သာ အကျဉ်းချုံးပြီး ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ 

Steve ကွယ်လွန်ခြင်း ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် Apple နှင့် Microsoft ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုလုံးက သူတို့ကုမ္ပဏီအလံများကို ရုံးချုပ်မှာ တစ်ဝက်ချပြီး ဝမ်းနည်းမှုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx|title=Apple flies flags at half staff for Steve Jobs|work=KOKI-TV|date=October 6, 2011|accessdate=October 29, 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130813105321/http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx | archivedate = August 13, 2013| deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.networkworld.com/community/blog/microsoft-flies-flags-half-staff-in-tribute-to-jobs|title=Microsoft lowers flags to half staff in tribute to Steve Jobs|work=Network World|date=October 6, 2011|accessdate=October 29, 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131109013115/http://www.networkworld.com/community/blog/microsoft-flies-flags-half-staff-in-tribute-to-jobs | archivedate = November 9, 2013| deadurl=no}}&lt;/ref&gt; Bob Iger ကလည်း Disney ကုမ္ပဏီကလည်း Walt Disney World နှင့် Disneyland အပါအဝင် သူ့နေရာအကုန်လုံးမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့မှ ၁၂ ရက်နေ့အထိ အလံတစ်ဝက်ချဖို့ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Jerry Brown က ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်နေ့ကို &quot;Steve Jobs နေ့&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/steve-jobs-memorial-apple-jerry-brown-248866 |title=Private Steve Jobs Memorial Set for Oct. 16 – The Hollywood Reporter |work=The Hollywood Reporter |date=October 14, 2011 |accessdate=November 12, 2011 |first=Sofia M. |last=Fernandez | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131231084758/http://www.hollywoodreporter.com/news/steve-jobs-memorial-apple-jerry-brown-248866 | archivedate = December 31, 2013| deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

Fortune Magazine ကသူ့ကို CEO of the decade အဖြစ် သတ်မှတ် ပေးခဲ့သလို&lt;ref name=&quot;cnn6&quot;&gt;{{cite news|url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.power_25.fortune|title=25 most powerful people in business – #1: Steve Jobs|work=Fortune (magazine)|accessdate=April 19, 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140410022342/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.power_25.fortune/ | archivedate = April 10, 2014| deadurl=no}}&lt;/ref&gt; သူ့မွေးရပ်မြေ California က California Hall of Fame မှာသူ့ကို ထည့်သွင်း ထားခဲ့တာတွေ အပါအဝင် ဂုဏ်ပြုခံ ဆုတွေ အများကြီး ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒါတင်မက တေးဂီတ ပိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူလုပ်ခဲ့တဲ့ အပြောင်းအလဲ တွေကို ဂုဏ်ပြုတဲ့ အနေနဲ့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ Grammy Trustees Award ကိုချီးမြှင့် ခံခဲ့ရပါတယ်။ Disney ရဲ့ [[John Carter]] ဇာတ်ကားနဲ့ Pixer ရဲ့ Brave ဇာတ်ကား တွေက သူ့ကို ရည်ညွှန်းတဲ့ ရုပ်ရှင် တွေဖြစ်ပြီး Walter Isaacson ရေးသား ခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ ဘ၀အကြောင်း စာအုပ် Steve Jobs က၂၀၁၁မှာ ထွက်ရှိခဲ့ ပါတယ်။ Steve Jobs ကွယ်လွန် ပြီးပြီးချင်း သူ့အကြောင်း ထွက်လာတဲ့ နာမည်ကြီး Documentary တစ်ခုပါ။

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}

== ပြင်ပလင့်==
* [http://www.apple.com/pr/bios/jobs.html Steve Jobs' Executive Profile at Apple]
* [http://www.romain-moisescot.com/steve/ All about Steve] extensive &amp; short biographies, pictures, movies &amp; interviews of or related to Steve Jobs.
* [http://youtube.com/watch?v=PEHNrqPkefI YouTube video of first Jobs' Macworld keynote in 1997, when he returned to Apple], where he announced partnership with [[Microsoft]].
* [http://www.youtube.com/watch?v=D1R-jKKp3NA YouTube video of Jobs' commencement address] at [[Stanford University]], 2005-06-12.
* [http://news-service.stanford.edu/news/2005/june15/jobs-061505.html Text of Jobs' commencement address]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100424021122/http://news-service.stanford.edu/news/2005/june15/jobs-061505.html |date=24 April 2010 }} at [[Stanford University]], 2005-06-12.
* [http://www.companypay.com/executive/compensation/apple_computer_inc.asp?yr=2005 Steve Jobs Compensation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705024037/http://www.companypay.com/executive/compensation/apple_computer_inc.asp?yr=2005 |date=5 July 2008 }}
* [http://www.apple.com/hotnews/thoughtsonmusic/ &quot;Thoughts on Music&quot;] by Steve Jobs, 2007-02-06

[[Category:ကမ္ဘာကျော် လုပ်ငန်းရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ]]
{{Lifetime|၁၉၅၅|၂၀၁၁|}}</text>
      <sha1>pvjln42sox0zso7ebpf7s4u8zr3kcx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3197</id>
    <revision>
      <id>1039465</id>
      <parentid>1032032</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406400" sha1="d7usybnczh6e3lgykvxcgp3gxnwpn6e" xml:space="preserve">{{Infobox country
| နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ကမ္ဘောဒီယားဘုရင့်နိုင်ငံ
| အမည်_ရင်း = {{ubl|{{native name|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|italics=off}}|{{transl|km|ဘုရားရာဇအာဏာစက်ကမ္ဗောဇ}}}}
| common_name = ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ
| ပုံ_အလံ = Flag of Cambodia.svg
| ပုံ_တံဆိပ် = Royal Arms of Cambodia.svg
| symbol_type = အမှတ်တံဆိပ်တော်
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{lang|km|ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ}}&lt;br /&gt;{{lang|km-Latn|Chéatĕ, Sasna, Preăh Môhaksătrâ}}&lt;br /&gt;&quot;Nation, Religion, King&quot;&lt;br /&gt;&quot;ဇာတိ၊ သာသနာ၊ ရှင်ဘုရင်&quot;
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{lang|km|បទនគររាជ}} &lt;br /&gt;{{transl|km|Nôkôr Réach}}&lt;br /&gt;&quot;Majestic Kingdom&quot;&lt;br /&gt; &quot;တော်ဝင်တိုင်းပြည်&quot; ([[နဂရရာဇ]])&lt;br /&gt; &lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;{{center|[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]}}&lt;/div&gt;
| image_map = {{Switcher|[[File:Cambodia on the globe (Cambodia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cambodia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Southeast Asia|default=1}}
| map_caption = {{map caption |location_color=green |region=[[အာဆီယံ]] |region_color=မီးခိုးရင့် |legend=Location Cambodia ASEAN.svg}}
| မြို့တော် = [[ဖနွမ်းပင်မြို့]]
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| languages_type = ရုံးသုံးဘာသာစကား&lt;br /&gt;{{nobold|နှင့် အမျိုးသားဘာသာစကား}}
| languages = [[ခမာဘာသာစကား|ခမာ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Constitution of the Kingdom of Cambodia |url=https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539 |website=Office of the Council of Ministers |publisher=អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស |access-date=26 September 2020 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214171717/https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539/ }}&lt;/ref&gt;
| languages2_type = ရုံးသုံးအက္ခရာ
| languages2 = ခမာအက္ခရာ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Constitution of the Kingdom of Cambodia |url=https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539 |website=Office of the Council of Ministers |publisher=អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស |access-date=26 September 2020 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214171717/https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539/ }}&lt;/ref&gt;
| လူမျိုးများ = {{unbulleted list
 | ၉၅.၆% [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]
 | ၂.၄% [[:en:Cham people|ချမ်]]
 | ၁.၅% [[:en:Chinese Cambodians|တရုတ်]]
 | ၀.၂% [[:en:Vietnamese Cambodians|ဗီယက်နမ်]]
 | ၀.၃% [[:en:Ethnic groups in Cambodia|အခြား]]&lt;ref name=&quot;CSES2019&quot;&gt;{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/CSES/Final%20Report%20of%20Cambodia%20Socio-Economic%20Survey%202019-20_EN.pdf|title=Cambodia Socio-Economic Survey 2019-20|work=Ministry of Planning|publisher=National Institute of Statistics|date=December 2020|access-date=16 May 2021|archive-date=16 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221016033813/http://nis.gov.kh/nis/CSES/Final%20Report%20of%20Cambodia%20Socio-Economic%20Survey%202019-20_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;
}}
| ethnic_groups_year = ၂၀၁၉
| ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list
 | ၉၇.၁% [[:en:Buddhism in Cambodia|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]])
 | ၂.၀% [[:en:Islam in Cambodia|အစ္စလာမ်]]
 | ၀.၃% [[:en:Catholic Church in Cambodia|ခရစ်ယာန်]]
 | ၀.၅% [[:en:Religion in Cambodia|အခြား]]&lt;ref name=&quot;Census 2019&quot; /&gt;
}}
| religion_year = ၂၀၁၉
| demonym = {{lang-en|[[:en:Demographics of Cambodia|Cambodian]]}}&lt;br /&gt;{{lang-km|ខ្មែរ|link=no}}, {{transl|km|Khmêr}} {{IPA-km|kʰmae|}}
| government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[:en:Dominant-party system|တစ်ပါတီ]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်စနစ်]]နှင့် [[:en:elective monarchy|ရွေးကောက်ခံ]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]]
| leader_title1 = [[Monarchy of Cambodia|ဘုရင်မင်းမြတ်]]
| leader_name1 = [[နရောတ္တမ သီဟမုနီ]]
| leader_title2 = [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]
| leader_name2 = [[ဟွန်မာနက်]]
| leader_title3 = [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌများစာရင်း|အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]
| leader_name3 = ဟန် ဆမ်ရင်
| leader_title4 = [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌများစာရင်း|ဆီးနိတ်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]
| leader_name4 = ဆေးချွန်း
| legislature = [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]]
| upper_house = [[ကမ္ဘောဒီးယား ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်]]
| lower_house = [[အမျိုးသားလွှတ်တော် (ကမ္ဘောဒီးယား)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
| sovereignty_type = [[ကမ္ဘောဒီးယား သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]]
| established_event1 = ဖူနန်နိုင်ငံ
| established_date1 = ၆၈–၆၂၇
| established_event2 = ချန်လနိုင်ငံ
| established_date2 = ၆၂၇–၈၀၂
| established_event3 = ခမာအင်ပါယာ
| established_date3 = ၈၀၂–၁၄၃၁
| established_event4 = [[:en:Post-Angkor Period|အလယ်ခေတ်]]
| established_date4 = ၁၄၃၁–၁၈၆၃
| established_event5 = [[:en:French protectorate of Cambodia|ပြင်သစ်အစောင့်ရှောက်ခံ]]
| established_date5 = ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်
| established_event6 = [[:en:Independence Day of Cambodia|လွတ်လပ်ရေး]]
| established_date6 = ၁၉၅၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်
| established_event7 = [[ကုလသမဂ္ဂ]][[:en:United Nations Security Council Resolution 109|သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း]]
| established_date7 = ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်
| established_event8 = {{nowrap|[[:en:1991 Paris Peace Accords|ပဲရစ်ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်]]}}
| established_date8 = ၁၉၉၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်
| established_event9 = {{nowrap|[[:en:Constitution of Cambodia|လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ]]}}
| established_date9 = ၁၉၉၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်
| established_event10 = [[:en:ASEAN Declaration|အာဆီယံကြေညာချက်]]
| established_date10 = ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်
| area_km2 = ၁၈၁,၀၃၅
| ဧရိယာအဆင့် = ၈၈
| area_sq_mi = ၆၉,၈၉၈ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၂.၅
| အမြင့်ဆုံးနေရာ = 
| အရှေဆုံးမြစ် = 
| အကြီးဆုံးအင်း = 
| ကမ်ရိုးတန်း = 
| population_estimate = 
| population_census = {{increase}}၁၅,၅၅၂,၂၁၁&lt;ref name=&quot;Census 2019&quot;&gt;{{Cite report |url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf |title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – National Report on Final Census Results |last=Ministry of Planning (Cambodia), National Institute of Statistics |date=2020 |publisher=Ministry of Planning, National Institute of Statistics |access-date=26 January 2021 |archive-date=26 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_census_rank = ၇၃
| population_estimate_year = 
| population_estimate_rank = 
| population_census_year = ၂၀၁၉
| population_density_km2 = ၈၇
| population_density_sq_mi = ၂၁၁.၈ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = ၉၆
| GDP_PPP = $၇၆.၆၃၅&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2020&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=45&amp;pr1.y=11&amp;c=522&amp;s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=Cambodia |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ၂၀၁၉
| GDP_PPP_rank = 
| GDP_PPP_per_capita = $၄,၆၄၅&lt;ref name=imf2 /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal = $၂၆.၆၂၈&amp;nbsp;billion&lt;ref name=imf2 /&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၁၉
| GDP_nominal_rank = 
| GDP_nominal_per_capita = $၁,၆၁၄&lt;ref name=imf2 /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| Gini = ၃၆.၀ &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year = ၂၀၁၃
| Gini_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient |title=Income Gini coefficient |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |website=hdr.undp.org |access-date=29 January 2020 |archive-date=10 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610232357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |url-status=dead |accessdate=8 September 2021 |archivedate=16 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200516205245/http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient }}&lt;/ref&gt;
| HDI = ၀.၅၉၄ &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = ၂၀၁၉&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref&gt;{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၁၄၄
| ငွေ = [[ကမ္ဘောဒီးယား ရီယယ်|ရီယယ်]] (៛)
| currency_code = KHR
| utc_offset = +7
| time_zone = [[အင်ဒိုချိုင်နား စံတော်ချိန်|ICT]]
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = right
| calling_code = [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+855]]
| cctld = [[.kh]]
| ပွဲများ = 
| ဗဟိုဘဏ် = 
}}
'''ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ'''{{IPAc-en|audio=En-us-Cambodia.ogg|k|æ|m|ˈ|b|oʊ|d|i|ə}} &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/cambodia |title=Cambodia |publisher=Dictionary.reference.com |accessdate=16 March 2013}}&lt;/ref&gt; ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Cambodia) အား '''ကမ္ဗောဇ''' ဟုလည်း သိကြပြီး တရားဝင်အမည်မှာ '''ကမ္ဘောဒီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ''' (Kingdom of Cambodia)&lt;ref&gt;{{Note|ခမာဘာသာစကားတွင် ဘုရင့်နိုင်ငံကို ရာဇအာဏာစက် (ပါဠိ) လို့ ခေါ်ဆိုပြီး၊ မြင့်မြတ်ကြောင်း ဖော်ပြရန် &quot;ဘုရား&quot; ဂုဏ်ပုဒ်ကို ရှေ့တွင် ထည့်ထားသည်။ ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံသည်လည်း ထိုင်းဘာသာစကားဖြင့် &quot;ရာဇအာဏာစက် ပဒေသထိုင်း&quot; ဟု အသုံးပြုကြသည်။}}&lt;/ref&gt; ဖြစ်ကာ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆယ် တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဧရိယာအားဖြင့် {{Convert|၁၈၁၀၃၅|km2|sqmi|lk=out|abbr=off}} ရှိပြီး အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့]] တို့နှင့် ထိစပ်လျက် တည်ရှိသည်။

အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်သော ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် လူဦးရေအားဖြင့် ၁၅ သန်းကျော် ရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော် ဘာသာအဖြစ်ပြဋ္ဌာန်းထားကာ လူဦးရေ၏ ၉၇% ကျော် ကိုးကွယ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;CIACB&quot; /&gt; ကမ္ဘောဒီးယားရှိ လူနည်းစု လူမျိုးများမှာ ဗီယက်နမ်၊ တရုတ်၊​ချမ် နှင့် တောင်ကုန်းနေ လူမျိုးစု ၃၀ တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2010-08/03/c_13428465.htm |title=Cambodia to celebrate day for indigenous people near Angkor Wat |publisher=News.xinhuanet.com |accessdate=15 March 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130825133021/http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2010-08/03/c_13428465.htm |archivedate=25 August 2013}}&lt;/ref&gt; မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဖနွမ်းပင်မြို့ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် ရွေးကောက်ခံ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိဘုရင်မှာ နိုရိုဒွန် ဆီဟာမိုနီ ဖြစ်ကာ တော်ဝင်ပလ္လင်ကောင်စီမှ နိုင်ငံ၏ အကြီးအမှူး အဖြစ် ရွေးချယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအမှူးမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ်မှာ [[ဟွန်မာနက်]] ဖြစ်သည်။

အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဂျာယာဗာမန် က သူ့ဘာသာ ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်တိုက်နေကြသော ချန်လာ ခမာမင်းသားများကို &quot;ကမ်ဘူဂျာ&quot; အမည်အောက်တွင် စုစည်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CHANDLER&quot;&gt;Chandler, David P. (1992) ''History of Cambodia''. Boulder, CO: Westview Press, {{ISBN|0813335116}}.&lt;/ref&gt; ထိုအချိန်သည် ခမာ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် စတင်ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အချိန်ဖြစ်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၆၀၀ ကျော်အောင် စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့ကာ ဘုရင်မင်းဆက် ဆက်တိုက်တို့အား အရှေ့တောင်အာရှတစ်ဝှမ်းအား ထိန်းချုပ် ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်စေခဲ့ပြီး တန်ခိုးအာဏာနှင့် စည်းစိမ် အမြောက်အမြားကို စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယပုံသဏ္ဌာန် တိုင်းပြည်မှာ အရှေ့တောင်အာရှ နေရာ အများစုအား ပထမဦးစွာ ဟိန္ဒူဘာသာ နောင်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပျံ့နှံ့စေခဲ့ပြီး ဒေသတဝှမ်းတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း အမြောက်အမြားကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကာ အန်ကော တစ်နေရာတည်းတွင်ပင် ပုထိုး နှင့် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံ ၁,၀၀၀ ကျော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အန်ကောဝပ် သည် ထိုအဆောက်အအုံများထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ပြီး ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။

၁၅ ရာစုတွင် ခမာအင်ပိုင်ယာမှ အုပ်စိုးသော အယုဒ္ဓယပြည်၏ ပုန်ကန်မှု အပြီးတွင် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဩဇာအာဏာ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အနေနှင့် ဩဇာကြီးမားသော အိမ်နီးချင်း တိုင်းပြည်နှစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ရပြီး တစ်ခုမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အယုဒ္ဓယပြည် ဖြစ်ကာ နောက်တစ်ခုမှာ ဗီယက်နမ်၏ ငုယင်မင်းဆက် ဖြစ်၍ ကမ္ဘောဒီးယား၏ ကံကြမ္မာအတွက် အဆိုးဘက်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် ပြင်သစ်၏ အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး နောက်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားသို့ သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ကမ္ဘောဒီးယားသည် ပြင်သစ်ထံမှ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ တွင် ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲသည် ဟိုချီမင်း၏ လမ်းကြောင်းဖြန့်ကျက်မှု နှင့် သီဟာနု၏ လမ်းကြောင်းတည်ဆောက်မှုတို့ကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယား အထိ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန်တို့မှ ၁၉၆၉ မှ ၁၉၇၃ အတွင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာတွင် ကမ္ဘောဒီးယားလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ကမ္ဘောဒီးယား အာဏာသိမ်းမှု အပြီးတွင် အမေရိကန်ဘက်ယိမ်းသော လက်ယာဝါဒီ ခမာသမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရ အာဏာရလာခဲ့ပြီး [[နိုရိုဒွန် သီဟာနု|သီဟာနု ဘုရင်]]မှ သူ၏ ယခင်ရန်သူဖြစ်သော ခမာနီတို့ကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ ဘုရင်နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ် တို့၏ ထောက်ခံမှုကြောင့် ခမာနီတို့သည် အင်အားကြီးမားလာခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဖနွမ်းပင်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ခမာနီတို့က ကမ္ဘောဒီးယား လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှုကို ၁၉၇၅ မှ ၁၉၇၉ အထိ ကျူးလွန်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၇၉တွင် ဗီယက်နမ် နှင့် ဗီယက်နမ်မှ ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားပြီး ကမ္ဘောဒီးယား-ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ထောက်ပံ့ပေးသော ကမ်ပူးချားပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရ မှ ၎င်းတို့ကို ဖြုတ်ချလိုက်သည် အထိ ဖြစ်သည်။

၁၉၉၁ ခုနှစ် ပဲရစ်ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုအပြီးတွင် ကမ္ဘောဒီးယားအား ကုလသမဂ္ဂ မစ်ရှင်မှ ၁၉၉၂-၉၃ တွင် ခဏတာမျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီး ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှသော မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူတို့ မဲပေးပြီးသော အခါတွင် ကုလသမဂ္ဂတပ်များ ကမ္ဘောဒီးယားမှ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အစိုးရအတွင်း အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယား ပြည်သူ့ပါတီနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဟွန်ဆန်]] တို့မှ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဆက်လက် အုပ်ချုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ကုလသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီး အာဆီယံအဖွဲ့၊ အရှေ့အာရှထိပ်သီးအဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ နှင့် လာဖရန်ကိုဖုန်းနီ အဖွဲ့တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းများစွာတို့၏ အဆိုအရ နိုင်ငံအတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှု နေရာအနှံ့အပြားတွင် ရှိသည်ဟု ဆိုပြီး &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2014/09/28/us-cambodia-economy-idUSKCN0HN0YJ20140928|title=Consumerism booms as Cambodia embraces once-forbidden capitalism|last=|first=|date=|work=Reuters|accessdate=28 October 2014|archivedate=1 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141001050010/https://www.reuters.com/article/2014/09/28/us-cambodia-economy-idUSKCN0HN0YJ20140928}}&lt;/ref&gt; ခြစားမှု နေရာအနှံ့အပြား ရှိသည့်အပြင်&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/cambodia-0|title=2013 Freedom House|last=|first=|year=2013|work=Freedom House|accessdate=6 April 2014|archivedate=7 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130407061216/http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/cambodia-0}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လွတ်လတ်မှု ကင်းမဲ့ကာ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cpi.transparency.org/cpi2013/results/|title=2013 Corruption Perceptions Index|last=|first=|year=2013|work=Transparency International|accessdate=6 April 2014|archive-url=https://archive.today/20131203061004/http://cpi.transparency.org/cpi2013/results/|archive-date=3 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; လူထုဖွံ့ဖြိုးမှု နိမ့်ကျ၍&lt;ref name=&quot;UNDP&quot;&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2013/ |title=The 2013 Human Development Report – &quot;The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World&quot; |publisher=Human Development Report Office United Nations Development Programme |pages=144–147 |accessdate=2 March 2013 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226013923/http://hdr.undp.org/en/2013-report }}&lt;/ref&gt; ငတ်မွတ်မှု မြင့်မားသည် ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;Welthungerhilfe, IFPRI, and Concern Worldwide: [http://www.ifpri.org/sites/default/files/publications/ghi13.pdf 2013 Global Hunger Index – The challenge of hunger: Building Resilience to Achieve Food and Nutrition Security]. Bonn, Washington D. C., Dublin. October 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2014/s4007692.htm |title=Cambodia's opposition leader says Australian asylum seeker deal will fund corruption |publisher=Australian Broadcasting Corporation |accessdate=28 October 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Thailand ranks 2nd in ASEAN for the best quality of life |url=http://thainews.prd.go.th/centerweb/newsen/NewsDetail?NT01_NewsID=WNSOC5703270010003 |newspaper=National News Bureau of Thailand |date=27 March 2014 |author=Chueyprasit, Orapa |author2=Naasiri, Chaite |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140328130706/http://thainews.prd.go.th/centerweb/newsen/NewsDetail?NT01_NewsID=WNSOC5703270010003 |archivedate=28 March 2014 }}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားအား လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ အရှေ့တောင်အာရှ ဒါရိုက်တာ ဒေးဗစ်ရောဘတ်မှ &quot;အာဏာရှင်ဆန်သော ညွှန့်ပေါင်း နှင့် အပေါ်ယံ ဒီမိုကရေစီ&quot; ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite book |author=David Roberts |title=Political Transition in Cambodia 1991–99: Power, Elitism and Democracy |url=https://books.google.com/books?id=SnYWDAAAQBAJ&amp;pg=PR9 |date=29 April 2016 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-136-85054-7 }} (section XI, &quot;Recreating Elite Stability, July 1997 to July 1998&quot;)&lt;/ref&gt; ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ပါတီစုံ လစ်ဘရစ်ဒီမိုကရေစီ ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539/|title=CONSTITUTION OF THE KINGDOM OF CAMBODIA|website=pressocm.gov.kh|publisher=Office of the Council of Ministers|date=25 January 2017|accessdate=4 September 2019|archive-date=19 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819215247/https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539/}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံအား ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ တစ်ပါတီတည်းကသာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=oneparty1&gt;{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/cambodian-parliament-launches-era-of-one-party-rule|title=Cambodian Parliament launches era of one-party rule|website=The Straits Times|date=5 September 2018|accessdate=26 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=oneparty2&gt;{{Cite news|url=https://www.voacambodia.com/a/cambodia-set-to-become-one-party-state/4505605.html|title=Cambodia Set to Become One Party State|first=David|last=Boyle|work=Voice of America|publisher=VOA Cambodia|date=30 July 2018|accessdate=26 July 2019}}&lt;/ref&gt;

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ့ နိမ့်ကျသော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားသည် အာရှတွင် တိုးတက်မှုအမြန်ဆုံး စီးပွားရေး ရှိသည့် နိုင်ငံ လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်းက ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်းမှာ ၇.၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသည် အဓိက စီးပွားရေး ကဏ္ဍအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေပြီး နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေး တိုးတက်လာမှုကြောင့် ချည်မျှင်လုပ်ငန်း၊ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း၊  အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း နှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့တွင် ကောင်းမွန်သော ဖွံ့ဖြိုးမှု ရှိသည်။.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.phnompenhpost.com/index.php/2011051849188/Business/cambodia-to-outgrow-ldc-status-by-2020.html |title=Cambodia to outgrow LDC status by 2020 |work=The Phnom Penh Post |date=18 May 2011 |accessdate=20 June 2011 |archivedate=21 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110521094658/http://www.phnompenhpost.com/index.php/2011051849188/Business/cambodia-to-outgrow-ldc-status-by-2020.html }}&lt;/ref&gt; ကုလသမဂ္ဂမှ ကမ္ဘောဒီးယားအား ဖွံ့ဖြိုးမှု နိမ့်ကျသော နိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://unctad.org/en/Pages/ALDC/Least%20Developed%20Countries/UN-list-of-Least-Developed-Countries.aspx|website=UNCTAD|title=UN list of Least Developed Countries|accessdate=4 November 2019}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့တရားမျှတမှု စီမံကိန်း၏ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှု ကိန်းညွှန်းမှ နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၆ နိုင်ငံတွင် ကမ္ဘောဒီးယားအား အဆင့် ၁၂၅ သတ်မှတ်ထားပြီး ဒေသအတွင်း အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန်နောက်ရောက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://data.worldjusticeproject.org/|website=World Justice Project|title=WJP Rule of Law Index® 2018–2019|accessdate=4 November 2019|archivedate=29 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150429071718/http://data.worldjusticeproject.org/}}&lt;/ref&gt;

== အမည်ရင်းမြစ် ==
&quot;ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံ&quot; သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ရုံးသုံးအမည် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား ဆိုသော အမည်မှာ ပြင်သစ်ဘာသာစကား ကမ်ဘိုဒေ့ (Cambodge) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်စကားမှာလည်း ဒေသခံတို့၏ ခမာစကား ကမ်ပူးချားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားဆိုသော အသုံးအနှုန်းကို ဥရောပတွင် အစောဆုံး သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်မှာ ၁၅၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး အီတလီ စွန့်စားရှာဖွေသူ [[မဂျဲလင်|ဖာဒီနန် မက်ဂျဲလန်]]၏ ကမ္ဘာတခြမ်း ခရီးစဉ်တွင် လိုက်ပါသူ အန်တိုနီယို ပီဂါဖက်တာမှ သူ၏ စာတွင် &quot;ကာမိုဂျီးယား&quot; ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=Relazione del primo viaggio intorno al mondo – Wikisource |url=https://it.wikisource.org/wiki/Relazione_del_primo_viaggio_intorno_al_mondo |website=it.wikisource.org}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားလူမျိုးများသည် သူတို့၏ နိုင်ငံကို &quot;ဆော့ခမာ&quot; ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ရှိပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ &quot;ခမာတို့၏ မြေ&quot; ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပိုမို၍ တိကျသော အခေါ်အဝေါ်အနေနှင့် &quot;ပရာတေး ကမ်ပူးချား (မူလပါဠိစကားလုံး - ပဒေသ ကမ္ဗောဇ)&quot; ဟု သုံးနှုန်းပြီး &quot;ကမ်ပူးချားတို့၏ နိုင်ငံ&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အနောက်ကမ္ဘာတွင် &quot;ကမ္ဘောဒီးယား&quot; ဟု အမြဲတစေ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသော်လည်း အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် ကမ္ဘောဒီးယား အစား ကမ်ပူချီးယား ဟူ၍ အသံထွက်လေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite dictionary |url=http://dictionary.reference.com/browse/kampuchea|title= kampuchea. (n.d.). Collins English Dictionary – Complete &amp; Unabridged 10th Edition.|dictionary= Dictionary.com|accessdate=31 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=5oGnZRd4GKwC&amp;pg=PA3|title= Cambodia|date=|accessdate=31 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nectec.or.th/thai-yunnan/20.html#9|title=On some Cambodian Words|work=Thai-Yunnan Project Newsletter No. 20., Department of Anthropology, Research School of Pacific Studies Australian National University by Serge Thion|publisher=Nectec|date=|accessdate=31 October 2015}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:center; clear:right;&quot;
|+တရားဝင် အမည်များ
! scope=&quot;col&quot; | နေ့စွဲ
! scope=&quot;col&quot; | အမည်
! scope=&quot;col&quot; | မှတ်ချက်
|-
| အေဒီ ၅၀/၆၈ – အေဒီ ၅၅၀ || '''ဖူနန်း အင်ပိုင်ယာ''' || '''နိုကော် ဖနွမ်''' – (အခြားအမည်)
|-
| ၅၅၀–၈၀၂ || '''ချန်နလာ အင်ပိုင်ယာ''' || အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ကုန်းချန်နလာ နှင့် ရေချန်နလာဟု ခွဲခြားခဲ့သည်။
|-
| ၈၀၂–၁၄၃၁ || '''ခမာ အင်ပိုင်ယာ''' || အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဩဇာအာဏာအကြီးဆုံး အင်ပိုင်ယာ တစ်ခု
|-
| ၁၄၃၁–၁၈၆၃ || '''ကမ္ဘောဒီးယား'''|| အလယ်ခေတ် (ချက်တိုမက်ခေတ်၊ လောင်းဗက်ခေတ်၊ အူဒုံခေတ်)
|-
| ၁၈၆၃–၁၉၄၁၊ ၁၉၄၅–၁၉၅၃ || '''ကမ္ဘောဒီးယားပြည် (ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ)'''||
|-
| ၁၉၄၁–၁၉၄၅ || '''ဂျပန်တို့လက်အောက်'''||
|-
| ၁၉၅၃–၁၉၇၀ || '''ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံ'''||  (''ပြည်သူ့ ဆိုရှယ်လစ် အဖွဲ့အစည်း'') ကာလ &lt;br /&gt;ကမ္ဘောဒီးယား ပထမနိုင်ငံဟုလည်း ခေါ်သည်။
|-
| ၁၉၇၀–၁၉၇၅ || '''ခမာသမ္မတနိုင်ငံ''' ||အမေရိကန် ဗုံးကြဲခြင်း၊ ပြည်တွင်းစစ်
|-
| ၁၉၇၅–၁၉၇၆ || '''ကမ်ပူးချား''' || ခမာ လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှု
|-
| ၁၉၇၆–၁၉၈၂ || '''ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူးချား''' || ခမာ လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှု – ကုလသမဂ္ဂအသိအမှတ်ပြု&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1982/07/09/world/3-unlikely-cambodian-allies-map-war-on-vietnam.html|title=3 Unlikely Cambodian Allies Map War on Vietnam|date=9 July 1982|website=The New York Times|accessdate=18 August 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၉၈၂–၁၉၉၀ || '''ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူးချား၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ''' || ကုလသမဂ္ဂအသိအမှတ်ပြု
|-
| ၁၉၉၀–၁၉၉၃|| '''ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတော် အစိုးရ''' || ကုလသမဂ္ဂအသိအမှတ်ပြု
|-
| ၁၉၇၉–၁၉၈၉|| '''ကမ်ပူးချား ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ''' || ကုလသမဂ္ဂမှ အသိအမှတ်မပြု
|-
| ၁၉၈၉–၁၉၉၁|| '''ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ''' ||
|-
| ၁၉၉၁–၁၉၉၃ || '''ကမ္ဘောဒီးယား အသွင်ကူးပြောင်းရေး ကုလသမဂ္ဂ အာဏာပိုင်''' ||
|-
| ၁၉၉၃–ယနေ့ || '''ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံ''' || ကမ္ဘောဒီးယား ဒုတိယနိုင်ငံ
|}

== သမိုင်း ==
===သမိုင်းမတင်မီကာလ===
[[File:Ewer from Cambodia, Angkorian era, 12th century, glazed stoneware, HAA.JPG|thumb|၁၂ ရာစုမှ ကြွေရည်စည့်ရည် သုတ်လိမ်းထားသော ကျောက်သားလက်ရာ တစ်ခု]]
ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံနေရာတွင် ပလိုင်စတာဆင်း ခေတ်က လူတို့နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများကို ကျဲပြန့်တွေ့ရှိရပြီး သလင်းနှင့် သလင်းအသွင်ပြောင်း ကျောက်လက်နက်ကိရိယာများမှာ ၎င်းတို့၏ သက်တမ်းသက်မှတ်ခြင်းမှာ ယုံကြည်ရလောက်သော အခြေအနေမရှိသော်လည်း မဲခေါင်မြစ် တစ်လျှောက်ရှိ ကုန်းမြေအဆင့်ဆင့် ဖြစ်နေရာ နေရာများ၊ စတန်ထရန်ပြည်နယ်၊​ကရာတီပြည်နယ် နှင့် ကမ်ပေါ့ပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref name=stark2004&gt;{{Cite book|author=Stark, Miriam|editor1-first=Ian|editor1-last=Glover|editor2-first=Peter S.|editor2-last=Bellwood|title=Southeast Asia: from prehistory to history|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-39117-7|chapter=Pre-Angkorian and Angkorian Cambodia|chapter-url=http://www.anthropology.hawaii.edu/People/Faculty/Stark/pdfs/2004_PreAngkorian.pdf|access-date=26 August 2020|archive-date=10 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610170734/http://www.anthropology.hawaii.edu/People/Faculty/Stark/pdfs/2004_PreAngkorian.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; အချို့သော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အထောက်အထားများမှ ဟိုလိုဆင်းခေတ်အတွင်း မုဆိုး-ရှာဖွေစုဆောင်းသူ အုပ်စုများ ဒေသအတွင်း နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ရှေးအကျဆုံးတွေ့ရသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဒေသမှာ ဘတ်တမ်ဘမ်ပြည်နယ်ရှိ &quot;လန်းစပင်း&quot; လှိုဏ်ဂူ ဖြစ်ပြီး ဟိုဘင်ဟျန်ခေတ်မှ ဖြစ်သည်။ အနိမ့်ပိုင်း မြေလွှာများအား တူးဆွပြီး ရေဒီယိုကာဘွန်နည်းဖြင့် သက်တမ်းသတ်မှတ်ရာတွင် ဘီစီ ၆၀၀၀ ခန့်ကို ညွှန်ပြနေသည်။&lt;ref name=stark2004 /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=841%3Athe-second-prehistoric-archaeological-excavation-in-laang-spean-2009&amp;catid=80&amp;lang=en|title=The Second Prehistoric Archaeological Excavation in Laang Spean (2009)|first=Michel|last=Tranet|date=20 October 2009|accessdate=17 November 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110101174655/http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=841%3Athe-second-prehistoric-archaeological-excavation-in-laang-spean-2009&amp;catid=80&amp;lang=en|archivedate=1 January 2011}}&lt;/ref&gt; ထိုနေရာတွင်ပင် အထက်ပိုင်းမြေလွှာများကို တူးဆွရာ ကျောက်ခေတ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကို တွေ့ရပြီး ကမ္ဘောဒီးယားရှိ အစောဆုံးသက်တမ်းရှိသော မြေထည်ကြွေထည်များ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=840%3Athe-oldest-ceramic-in-cambodias-laang-spean-1966-68&amp;catid=80&amp;lang=en|title=The Oldest Ceramic in Cambodia's Laang Spean (1966–68)|date=20 October 2009|accessdate=17 November 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110101163727/http://www.smartcambodia.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=840%3Athe-oldest-ceramic-in-cambodias-laang-spean-1966-68&amp;catid=80&amp;lang=en|archivedate=1 January 2011}}&lt;/ref&gt;

ဟိုလိုဆင်းခေတ် နှင့် သံခေတ်ကြားမှ ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်မှာလည်း ရှားပါးသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား သမိုင်းမတီမီခေတ်၏ အရေးပါသော ဖြစ်ရပ်မှာ မြောက်ဘက်မှ ပထမဆုံး ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသူလည်သမားများ ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၃ ထောင်စုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=higham2001pre&gt;{{Cite book|author=Higham, Charles |title=The civilization of Angkor|publisher=Phoenix|isbn=978-1-84212-584-7|url=https://books.google.com/?id=_oZ52cuX8s4C|date=January 2002}}, pp.13–22&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားတွင် တွေ့ရသော စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံး သက်သေအထောက်အထားများမှာ အမျိုးမျိုးသော စက်ဝိုင်းပုံ မြေဖို့ခြင်းများ ဖြစ်ပြီး မမ်မော့အနီး မြေသားနီများတွင် လည်းကောင်း ဗီယက်နမ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင်လည်းကောင်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ၏ နှောင်းပိုင်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုမှုနှင့် သက်တမ်းမှာ အငြင်းပွားနေဆဲဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာ ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အတွင်းက ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://memotcentre.org/Earthwork.html|title=Research History|publisher=Memot Centre for Archaeology|accessdate=6 February 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Albrecht, Gerd|year=2000|title=Circular Earthwork Krek 52/62 Recent Research on the Prehistory of Cambodia|journal=Asian Perspectives|volume=39|issue=1–2|issn=0066-8435|url=http://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf|accessdate=15 November 2009|display-authors=1|author2=&lt;Please add first missing authors to populate metadata.&gt;}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf |access-date=20 March 2022 |archive-date=22 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422173620/https://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf |accessdate=20 March 2022 |archivedate=22 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200422173620/https://muse.jhu.edu/demo/asian_perspectives/v039/39.1albrecht.pdf }}&lt;/ref&gt;

[[File:Bayon Angkor Relief1.jpg|thumb|ဘေယွန်အား လွတ်မြောက်ရန်အတွက် ခမာစစ်တပ်မှ ချမ်တို့နှင့် စစ်တိုက်ရန် သွားရောက်စဉ်]]
အချိန်ကာလ အတိအကျသတ်မှတ်၍ မရသော အခြား သမိုင်းမတင်မီခေတ်ဒေသများမှာ ၁၈၇၅ တွင် ပထမဆုံး စတင် စူးစမ်းခဲ့သော နေရာဖြစ်သည့် ဆမ်ရောင်း ဆန် (ရှေးဟောင်းမြို့တော် အူဒေါင် နှင့် သိပ်မဝေးသောနေရာ) &lt;ref name=higham1989&gt;{{Cite book|author=Higham, Charles |title=The Archaeology of Mainland Southeast Asia|url=https://archive.org/details/archaeologyofmai0000high |year=1989|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-27525-5}}, p.120&lt;/ref&gt;နှင့် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ် ဘွန်တေးမူရှေး အတွင်းရှိ &quot;ဖွမ်စနေး&quot; တို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|author1=O'Reilly, Dougald J.W. |author2=von den Driesch, Angela |author3=Voeun, Vuthy |year=2006|title=Archaeology and Archaeozoology of Phum Snay: A Late Prehistoric Cemetery in Northwestern Cambodia|journal=Asian Perspectives |volume=45|issue=2|issn=0066-8435}}&lt;/ref&gt; ဖွန်စနေးတွင် တူးဖော်မှုများအရ သင်္ချိုင်း ၂၁ ခုကို တွေ့ရှိရပြီး ထိုအတွင်း၌ သံလက်နက်များနှင့် ဦးခေါင်းဒဏ်ရာများတွေ့ရှိရသဖြင့် ရှေးအခါက ပဋိပက္ခရှိခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြနေပြီး အန်ကောရှိ မြို့ကြီးများနှင့် ဖြစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref name=higham2001pre /&gt;&lt;ref&gt;Domett, K. M., O'Reilly, D. J. W., &amp; Buckley, H. R. (2011). Bioarchaeological evidence for conflict in Iron Age northwest Cambodia. Antiquity, 85(328).441–458&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Domett, K. M., O'Reilly, D. J. W., &amp; Buckley, H. R. (2011). Bioarchaeological evidence for conflict in Iron Age northwest Cambodia. Antiquity, 85(328)&lt;/ref&gt;ရာတာနာကိရိ တွင် သတ္တုတွင်း တူးဖော်ရာ၌ သမိုင်းမတင်မီခေတ်က လက်မှုပစ္စည်းများကို မကြာခဏတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=stark2004 /&gt;

သံကို ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် စတင် အသုံးပြုခဲ့ပြီး အထောက်အထားများကို ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံနေရာဖြစ်သော ခိုရတ်ကုန်းမြင့်တွင် တွေ့ရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် သံခေတ် အခြေချနေထိုင်မှုများကို ဘက်ဆေးချမ်ကရောင် ပုထိုး နှင့် အခြားသော အန်ကောခေတ် ပုထိုးများ၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရပြီး စက်ဝိုင်းပြီးမြေဖို့ခြင်းများကို အန်ကော၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ် အကွာတွင် ရှိသော &quot;လိုဗီး&quot; ၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရသည်။ လူသေမြှုပ်နှံမှုများသည်  အခြားတွေ့ရှိမှုများထက် ပိုများပြီး စားရေရိက္ခာ ရရှိမှု တိုးတက်လာခြင်း နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်း ( ခရီးရှည် ကုန်သွယ်ခြင်းပင် ရှိသည်။ ဘီစီ ၄ ရာစုတွင် အိန္ဒိယနှင့် ကုန်သွယ်ရေးမှာ စတင်နေပြီ ဖြစ်သည်။)တို့အပြင် လူမှုအဆင့်အတန်း နှင့် အလုပ်သမားအဖွဲ့အစည်းများ ရှိကြောင်းလည်း သက်သေပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;Carter, A. K. 2011&quot;&gt;Carter, A. K. (2011). Trade and Exchange Networks in Iron Age Cambodia: Preliminary Results from a Compositional Analysis of Glass Beads. Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association, 30, 178–188.&lt;/ref&gt;

သံခေတ်မှ တွေ့ရှိရသော လက်မှုပစ္စည်းများတွင် ဖန်ပုတီးများမှာ အရေးပါသော အထောက်အထား ဖြစ်သည်။ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော ဖန်ပုတီးများကို ကမ္ဘောဒီးယား တစ်ဝှမ်းရှိ ဒေသအချို့တွင် တွေ့ရှိရပြီး အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဖွန်စနေး နှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ပရိုဟီးယားတို့တွင် တွေ့ရှိရသဖြင့် ထိုအချိန်က ပင်မ ကုန်သွယ်ရေး ကွန်ယက် နှစ်ခု ရှိကြောင်း ပြသနေသည်။ ထိုကွန်ယက်နှစ်ခုမှာ အချိန်နှင့် နေရာ ကွာခြားနေသဖြင့် အေဒီ ၂ ရာစု မှ ၄ ရာစု အတွင်း ကွန်ယက်တစ်ခုမှ အခြားကွန်ယက်တစ်ခု သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြနေပြီး လူပတ်ဝန်းကျင် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဩဇာအာဏာ ပြောင်းလဲသွားခြင်း ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref name=&quot;Carter, A. K. 2011&quot; /&gt;

===အန်ကောမတိုင်မီခေတ် နှင့် အန်ကောခေတ်===
{{multiple image|caption_align=center|header_align=center
 | direction = vertical
 | width     = 200
 | image1    = Angkor Wat.jpg
 | caption1  = [[အန်ကောဝပ်]].
 | image2    = Bayon Angkor frontal.jpg
 | caption2  = ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်း [[အဝလောကိတေသွာရ]] ၏ မျက်နှာကို ပရာဆတ် ဘာရွန်တွင် တွေ့ရပုံ
}}
အေဒီ ၃ရာစု၊ ၄ ရာစု နှင့် ၅ ရာစုတို့တွင် အိန္ဒိယ တိုင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော ဖူနန်းပြည် နှင့် ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံသော ချန်နလာပြည်တို့သည် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း နေရာတို့ ပေါင်းစပ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်တိုင်အောင်ပင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် အိန္ဒိယမှ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများကို ခံယူပြီး ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် လာအိုနိုင်ငံဖြစ်သော အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ယဉ်ကျေးမှုလောကများသို့ ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BRIT&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/90520/Cambodia |title=History of Cambodia |encyclopedia=Britannica.com |accessdate=16 March 2013}}&lt;/ref&gt; ထိုတိုင်းပြည်များအကြောင်း အခြားသိရှိရသည်မှာ နည်းပါးပြီး တရုတ်တို့၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများနှင့် ပဏ္ဍာဆက်မှတ်တမ်းများ အရ ၎င်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဖူနန်းနယ်မြေတွင် မဟာအလက်ဇန္ဒား၏ ပထဝီပညာရှင် ကလောဒီးယပ် တော်လမီမှ &quot;ကတ်တီဂါရ&quot; ဟု သိရှိသော ဆိပ်ကမ်းတည်ရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ တရုတ်တို့၏ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ချန်နလာ၏ ပထမ ဂျာယာဗာမန်း ဘုရင်မှာ ၆၈၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြနေပြီး ထို့နောက်တွင် မငြိမ်သက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ တိုင်းပြည်အား ကုန်းချန်ဒလာ နှင့် ရေချန်ဒလာဟု နှစ်ခြမ်းကွဲသွားစေခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား ဂျားဗားကျွန်း၏ ဩဇာခံသော အင်အားနိမ့်ပါးသော မင်းသားများမှ လျော့ရည်းစွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ခမာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် ချန်နလာ၏ အပျက်အစီးများကြားမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ခိုင်မာစွဦ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကာ ဒုတိယ ဂျာယာဗာမန် ဘုရင် (အေဒီ ၇၉၀မှ အေဒီ ၈၃၅ အထိ အုပ်စိုးခဲ့သည်။) ဂျားဗားပြည်မှ လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့ပြီး မိမိဘာသာ ဒေဝါရာဂျာဘွဲ့ ခံယူခဲ့သည်။ သူနှင့် သူ၏ နောက်လိုက်များသည် ဘုရား-ဘုရင် ဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နယ်မြေသိမ်းပိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ၉ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုအတွင်း ထိုဒေသ၌ ကြွယ်ဝချမ်းသာလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.art-and-archaeology.com/seasia/ppenh/khmer01.html |title=Khmer Empire Map |publisher=Art-and-archaeology.com |accessdate=27 June 2010}}&lt;/ref&gt; အဋ္ဌမဂျာရာဗာမန် လက်ထက်တွင် အန်ကောဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်အား မွန်ဂိုမှ ကူဗလိုင်ခန်၏ စစ်တပ်မှ တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ဘုရင်အနေနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဝယ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Cœdès, George. (1956) ''The Making of South East Asia,'' pp.127–128.&lt;/ref&gt; ၁၃ ရာစုခန့်တွင် သီရိလင်္ကာ ဘုန်းကြီးများမှ အရှေ့တောင်အာရှအား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://asia.msu.edu/seasia/Cambodia/religion.html |title=Windows on Asia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070521010839/http://asia.msu.edu/seasia/Cambodia/religion.html |archivedate=21 May 2007}}&lt;/ref&gt; ဘာသာတရားမှာ ပြန့်ပွားလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အန်ကော၌ ရေပန်းစားသော ဘာသာတရားအဖြစ်  ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၂၉၅ ခုနှစ် တတိယ အင်ဒရာ ဗာမန် အာဏာရသည်အထိ နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ဘာသာ ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;[http://www.cambodia-travel.com/khmer/angkor-era3.htm Angkor Era – Part III (1181–1309 A.D)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201053806/http://www.cambodia-travel.com/khmer/angkor-era3.htm |date=1 December 2012 }}, Cambodia Travel.&lt;/ref&gt;

ခမာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် ၁၂ရာစုအတွင်း အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးဆုံး ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ ဩဇာအာဏာ ဗဟိုချက်မှာ အန်ကော ဖြစ်ပြီး ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ အထွဋ်အထိပ် ရောက်ရှိစဉ်တွင် မြို့တော်အများအပြားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာမှ သုတေသနပညာရှင် အဖွဲ့က ဂြိုဟ်တုမှ ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံများနှင့် အခြားသော ခေတ်မီနည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ ကောက်ချက်ချခဲ့သည်မှာ အန်ကောသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စက်မှုခေတ်မတိုင်မီက အကြီးဆုံး မြို့ပြ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မြို့ပြအကျယ်အဝန်းမှာ {{convert|၂,၉၈၀|km2|sqmi|0|abbr=off}} မျှ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.pnas.org/content/104/36/14277.full |title=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America: A comprehensive archaeological map of the world's largest pre-industrial settlement complex at Angkor, Cambodia |accessdate=27 June 2010 |doi=10.1073/pnas.0702525104 |pmid=17717084 |volume=104 |issue=36 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |pages=14277–14282 |year=2007 |last1=Evans |first1=D. |pmc=1964867 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pnas.org/content/104/36/14277.full |access-date=20 March 2022 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225162634/https://www.pnas.org/content/104/36/14277.full }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pnas.org/content/104/36/14277.full |accessdate=20 March 2022 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225162634/https://www.pnas.org/content/104/36/14277.full }}&lt;/ref&gt; မြို့တော်မှာ လူဦးရေ ၁ သန်းခန့် အထိ နေထိုင်နိုင်သော အကျယ်အဝန်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110605004646/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/metropolis-angkor-the-worlds-first-megacity-461623.html Metropolis: Angkor, the world's first mega-city], The Independent, 15 August 2007&lt;/ref&gt; အများဆုံးသိကြပြီး အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည့် အန်ကောဝပ် ဘုရားကျောင်းမှာလည်း ကမ္ဘောဒီးယား၏ အတိတ်က အဓိက ဒေသတွင်း အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်ကို သတိပေးနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် အင်အားကျဆင်းလာသော်လည်း ၁၅ ရာစု ပျက်သုဉ်းသွားသည့် အချိန်အထိ ထင်ရှားသော အားတစ်ခု အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေသေးသည်။

===အန်ကောလွန်ခေတ်===
[[File:Vietnam 1760.jpg|thumb|၁၇၆၀ တွင် တွေ့ရသော အင်ဒိုချိုင်းနား မြေပုံ]]
အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များနှင့် စစ်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အန်ကောအား အယုဒ္ဓယပြည်မှ ဝင်ရောက်ကျူးကျော် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၄၃၂ တွင် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ဂေဟစနစ် ပျက်ယွင်းမှုနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးမှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Chan&quot;&gt;Chandler, David P (1991) ''The Land and the People of Cambodia'', HarperCollins. New York, New York. p. 77, {{ISBN|0060211296}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20041225132009/http://www.signonsandiego.com/news/world/20040613-0915-fallenangkor.html Scientists dig and fly over Angkor in search of answers to golden city's fall], The Associated Press, 13 June 2004&lt;/ref&gt; ထိုအကြောင်းကြောင့် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တုံ့ဆိုင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး တိုင်းပြည်၏ ပြည်တွင်းရေးကိစ္စရပ်များမှာ အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သို့ ရောက်သောအခါ ခမာတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး တည်ဆောက်မှုများ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းယုံကြည်မှုများ ဖြစ်သော မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့် ဟိန္ဒူ၏ ဘုရင်ဘုရား ဂိုဏ်းတို့၏ နေရာတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

မြို့တော်ကို လောင်းဗက် သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် တိုင်းပြည်မှာ ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးဖြင့် တဖန်ပြန်လည် ထွန်းကားအောင် ကြံဆောင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားအား ဥရောပ မှတ်တမ်းများတွင် ပထမဆုံး ဖော်ပြခြင်းမှာ ၁၅၁၁ တွင် ပေါ်တူဂီတို့မှ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ပေါ်တူဂီ ခရီးသည်တို့မှ မြို့တော်အား စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်ရေး ထွန်းကားသော မြို့ အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ အယုဒ္ဓယ နှင့် ဗီယက်နမ်တို့နှင့် ဆက်လက် စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် နယ်မြေများ ထပ်မံဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ၁၅၉၄ တွင် အယုဒ္ဓယ ၏ မဟာ နာရစွမ်ဘုရင်မှ လောင်းဗက်အား အောင်မြင်ပြီး ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခမာမြို့တော် အသစ်ဖြစ်သော အူဒေါင်းအား ၁၆၁၈ တွင် လောင်းဗက်၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဘုရင်များမှာ ထိုင်း နှင့် ဗီယက်နမ်တို့၏ ဩဇာခံ အဖြစ် တစ်လှည့်စီ ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် နောက်ထပ် ၃ ရာစုအတွင်း အသက်ဆက်နိုင်ခဲ့ပြီး လွတ်လပ်သောကာလမှာ အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။

ကမ္ဘောဒီးယားရှိ တောင်ကုန်းနေ လူမျိုးစုများမှာ ဆိုင်ယမ်(ထိုင်း)၊ အန်နာမိုက် (ဗီယက်နမ်) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့မှ လိုက်လံဖမ်းဆီး ကျွန်ပြုခြင်းကို ဆက်တိုက်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;Colquhoun, Archibald Ross (1885). Amongst the Shans (p. 53). London: Field &amp; Tuer; New York: Scribner &amp; Welford. https://books.google.com/books?id=3wQPAAAAMAAJ&amp;pg=PA53&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20101009132129/http://kyotoreviewsea.org/slavery4.htm Slavery in Nineteenth-Century Northern Thailand (Page 4 of 6)]&quot;. ''Kyoto Review of South East Asia''; (Colquhoun 1885:53).&lt;/ref&gt;

၁၉ ရာစုအတွင်းတွင် ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်တို့မှ ကမ္ဘောဒီးယားအား ထိန်းချုပ်ရန် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးစားခြင်းကြောင့် ဗီယက်နမ် မင်းချင်းတို့က ခမာတို့အား ဗီယက်နမ်တို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ကျင့်သုံးရန် ဖိအားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသော အချိန်ကာလ ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဗီယက်နမ်တို့အား ပုန်ကန်မှု အချို့ ရှိခဲ့ပြီး ထိုင်းတို့ထံမှ အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်။ ၁၈၄၁-၁၈၄၅ ထိုင်း-ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲ သည် ကမ္ဘောဒီးယားအား ပူးတွဲ ဆူဇာရိန်တီ (နိုင်ငံခြားရေးကို အုပ်စိုးသူပြည်ပနိုင်ငံမှ စီမံ၍ ပြည်တွင်းရေးကို မိမိဘာသာ စီမံသောနိုင်ငံ) နိုင်ငံ အဖြစ် ထားရှိရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ထို့မှတဆင့် နိုရိုဒုန် ပရွန်ဘိုရီရက် ဘုရင်မှ ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် ထားရှိရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သော အနေအထားသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

===ပြင်သစ်ကိုလိုနီခေတ်===
{{multiple image|caption_align=left|header_align=center
 | align     = right
 | direction = vertical
 | width     = 150
 | image1    =
 | caption1  = ဆီဆိုဝပ် ဘုရင်
 | image2    = Norodom Sihanouk Coronation Regalia 1941 cc.jpg|thumb|left|[[နိုရိုဒွန် သီဟာနု]] ၁၉၄၁ တွင် နန်းတက် ဘိသိက်ခံနေပုံ
 | caption2  = ၁၉၄၁ တွင် နိုရိုဒွန် သီဟာနု ဘိသိက်ခံနေပုံ
 | image3    =
 | caption3  =
}}
၁၈၆၃ တွင် ထိုင်းတို့တင်မြှောက်ထားသော နိုရိုဒွန်ဘုရင် မှ&lt;ref name=&quot;CHANDLER&quot; /&gt; ပြင်သစ်တို့မှ ကမ္ဘောဒီးယားအား ထိုင်းတို့ထံမှ ကာကွယ်ပေးရန် အကူအညီတောင်းခဲ့သည်။ ၁၈၆၇ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရာမ ၄ ဘုရင်မှ ပြင်သစ်နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအား ထိန်းချုပ်ခြင်းအား စွန့်လွှတ်ရန် နှင့် ထို့အတွက် ဘတ်တမ်ဘန် နှင့် ဆီရမ်ရိ ပြည်နယ်တို့အား အစားပြန်ပေးရန် သဘောတူညီခဲ့သည့်အတွက် ထိုပြည်နယ်တို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်း တရားဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၀၇ ခုနှစ် ပြင်သစ်နှင့် ထိုင်းတို့ နယ်စပ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုသော အခါမှသာ ထိုပြည်နယ်များကို ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားသည် ပြင်သစ်တို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် ၁၈၆၇ မှ ၁၉၅၃ ခုနှစ်အထိ ရှိနေခဲ့ပြီး ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနား ကိုလိုနီ နယ်မြေ၏ တစိတ်တဒေသ အဖြစ် ပြင်သစ်တို့မှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၁ မှ ၁၉၄၅ အတွင်းတွင်မူ ဂျပန်တို့မှ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kamm&quot; /&gt;၁၈၇၄ မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း လူဦးရေမှာ ၉၄၆,၀၀၀ မှ ၅.၇ သန်း အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;&quot;[http://countrystudies.us/cambodia/40.htm Cambodia – Population]&quot;. Library of Congress Country Studies.&lt;/ref&gt; ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုရိုဒွန် ဘုရင် ကွယ်လွန်သော အခါ ပြင်သစ်တို့မှ ဘုရင်ရွေးချယ်မှုကို ချုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး နိုရိုဒွန် နှင့် ညီအစ်ကို တော်စပ်သူ ဆီဆိုဝပ်အား ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဆီဆိုဝပ်၏ သားဖြစ်သူ မိုနီဗွန်ဘုရင် ကွယ်လွန်သော အခါတွင် ရာဇပလ္လင်မှာ လစ်လပ်သွားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့မှ မိုနီဗွန်၏ သား မိုနီရက် သည် အလွန်ပင် လွတ်လပ်စွာ တွေးခေါ်တတ်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ဘုရင်အဖြစ် မတင်မြှောက်ခဲ့ပေ။ သူ့အစား ဆီဆိုဝပ်ဘုရင်၏ သမီးမှ မွေးဖွားသော မြေးဖြစ်သူ [[နိုရိုဒွန် သီဟာနု]] အား ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့မှ အသက်ငယ်သော သီဟာနုကို အလွယ်တကူ ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဟု ထင်မြင်ယူဆခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kamm&quot;&gt;{{Cite book| last = Kamm | first = Henry | author-link = Henry Kamm | title = Cambodia: report from a stricken land | url = https://archive.org/details/cambodiareportfr00kamm| url-access = registration | publisher=Arcade Publishing | year = 1998 | location = New York | page = [https://archive.org/details/cambodiareportfr00kamm/page/27 27] | isbn = 1-55970-433-0}}&lt;/ref&gt;သို့သော်လည်း သူတို့ယူဆချက် မှားယွင်းခဲ့ပြီး နိုရိုဒွန် သီဟာနု ဘုရင် အုပ်စိုးစဉ်ကာလတွင်ပင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်မှ ၁၉၅၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kamm&quot; /&gt;

===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း နှင့် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ===
ကမ္ဘောဒီးယားသည် [[နိုရိုဒွန် သီဟာနု]] ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနားအား လွတ်လပ်ရေးပေးသော အခါတွင် ကမ္ဘောဒီးယားအနေနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဒေသကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့ခဲ့ရပြီး ထိုဒေသကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသို့ ပေးအပ်လိုက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယခင်က ခမာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော်လည်း ထိုဒေသကို ဗီယက်နမ်တို့က ၁၆၉၈ ခုနှစ်ကတည်းက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ပြီး ဒုတိယ ချေ ချက်သာ ဘုရင်က ဗီယက်နမ်တို့အား အခြေချနေထိုင်ရန် ထိုအချိန် မတိုင်မီ ဆယ်စုနှစ် အချို့ကတည်းက ခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{Cite book| last = Kamm | first = Henry | author-link = Henry Kamm | title = Cambodia Report from a Stricken Land | url = https://archive.org/details/cambodiareportfr00kamm | publisher=Arcade Publishing | year = 1998 | location = New York | page = [https://archive.org/details/cambodiareportfr00kamm/page/23 23]| isbn = 1-55970-507-8 }}&lt;/ref&gt; ထိုကိစ္စသည် သံတမန်ရေးရာ ကိစ္စများတွင် အဟန့်အတား တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ခမာလူမျိုး ၁ သန်းကျော်တို့ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ခမာနီတို့က ထိုဒေသကို ကျူးကျော်ပြီး နယ်မြေကို ပြန်လည်ရယူရန်ကြိုးစားခြင်းက ဗီယက်နမ်တို့ ကမ္ဘောဒီးယားကို ကျူးကျော်ရခြင်း၏ အကြောင်းတရားတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ခမာနီတို့ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။

[[File:Mao Sihanouk.jpg|thumb|left|[[နိုရိုဒွန် သီဟာနု]] နှင့် [[မော်စီတုန်း]]တို့ကို ၁၉၅၆ တွင် တွေ့ရစဉ်]]

၁၉၅၅ တွင် သီဟာနုသည် သူ့ဖခင်ကို အလေးပေးသော အနေဖြင့် နန်းစွန့်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ ဖခင် ၁၉၆၀ တွင် ကွယ်လွန်သည့် အခါတွင် သီဟာနုသည် နိုင်ငံ၏ ဥသျှောင် တဖန် ပြန်ဖြစ်ခဲ့ပြီး မင်းသားကြီး ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲ အရှိန်မြင့်လာသော အခါ သီဟာနုသည် စစ်အေးတိုက်ပွဲ အတွင်း ကြားနေသည့် ပေါ်လစီကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သီဟာနု အနေနှင့် ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်တို့အား ကမ္ဘောဒီးယားကို ခိုလှုံရာ နယ်မြေ အဖြစ် အသုံးပြုရန် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး တောင်ဗီယက်နမ်တွင် တိုက်ခိုက်နေသော သူတို့၏ စစ်တပ်များသို့ လက်နက် နှင့် အခြား အကူအညီများ တင်ပို့ရန် ထောက်ပို့လမ်းကြောင်း အဖြစ် အသုံးပြုခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထိုပေါ်လစီအား ရှက်စရာကောင်းသော ပေါ်လစီဟု ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံသား အမြောက်အမြားက ရှုမြင်ကြသည်။ ၁၉၆၇ တွင် သီဟာနု မှ ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာမှ သတင်းစာဆရာ စတန်လေ ကာနိုးအား အကယ်၍ အမေရိကန်တို့အနေနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့ကို မထိခိုက်ပါက ဗီယက်နမ်တို့၏ ခိုလှုံရာနေရာများကို ဗုံးကြဲမည် ဆိုလျှင် သူ့အနေနှင့် ကန့်ကွက်မည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Washington Post, 29 December 1967&lt;/ref&gt;

ထိုသတင်းစကားကိုပင် [[လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင်|အမေရိကန်သမ္မတ ဂျွန်ဆင်]] ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သော ချက်စတာ ဘောင်း သို့လည်း ၁၉၆၈ ဇန်နဝါရီလတွင် ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Morris, p. 44, {{ISBN|0804730490}}.&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အများပြည်သူရှေ့တွင် သီဟာနု အနေနှင့် အမေရိကန်တို့အား ကမ္ဘောဒီးယားတွင် လေကြောင်း​ဗုံးကြဲမှု ပြုလုပ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၆ တွင် သူက ပြောကြားခဲ့သည်မှာ &quot;ဒီလို ရာဇဝတ်မှုမြောက်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို အမြန်ဆုံးနဲ့ အသေအချာကို ရပ်တန့်ပစ်ရမယ်။&quot; ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကျင်းပခဲ့ပြီး သီဟာနုမှ နိုင်ငံတကာ သတင်းဌာနတို့အား &quot;နိုင်ငံတကာတွင် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ရှင်းလင်းပြတ်သားသော ရပ်တည်မှုကို ထုတ်ဖော်ပေးရန် တောင်းပန်ပါတယ်။​ဒါကတော့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ဘယ်လို အခြေအနေမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဘယ်လိုဆင်ခြေနဲ့ပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကမ္ဘောဒီးယားနယ်မြေထဲမှာ ဗုံးကြဲတာကို ဆန့်ကျင်ပါတယ်။&quot; ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;''Bombing in Cambodia: Hearings before the Committee on Armed Services, U.S. Senate, 93d Cong., 1st sess.'', July/August 1973, pp. 158–160, the primary source on the &quot;secret bombings&quot;.&lt;/ref&gt; အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် စစ်သားများမှ သီဟာနု၏ အုပ်ချုပ်သည့် ပုံစံ အပြင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ဖယ်ခွါသွားသည်ကို မနှစ်မြို့ကြပေ။

===ခမာပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၇၀-၇၅)===
သီဟာနုသည် ၁၉၇၀တွင် ဘေဂျင်းသို့ အလည်အပတ်သွားရောက်နေစဉ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လွန်နို  နှင့် မင်းသား စီစိုဝပ်သ် စီရစ် မာတပ် ဦးဆောင်သော စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့ အာဏာသိမ်းမှုကို ထောက်ပံ့ကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပေ။&lt;ref&gt;Clymer, K. J., ''The United States and Cambodia'', Routledge, 2004, p.22&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အာဏာသိမ်းမှု ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် အစိုးရသစ်သည် ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်တို့အား ကမ္ဘောဒီးယားမှ ထွက်ခွါသွားရန် အမြန်ဆုံး တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ နိုင်ငံရေးအရ ထောက်ခံမှု ရရှိခဲ့သည်။ သူတို့ခိုလှုံရာနေရာများနှင့် မြောက်ဗီယက်နမ်မှ သူတို့၏ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် အသည်းအသန် ဆန္ဒပြင်းပြနေသော မြောက်ဗီယက်နမ်သားများ နှင့် ဗီယက်ကောင်းတပ်များသည် အစိုးရသစ်အား လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှု ချက်ချင်း စတင်တော့သည်။ ဘုရင်မှ သူ၏ နောက်လိုက်များအား အစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် တိုက်တွန်းခဲ့သဖြင့် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ရန် အခြေအနေသို့ အလျှင်အမြန် ရောက်ရှိခဲ့သည်။  &lt;ref name=&quot;SIHNK&quot;&gt;{{Cite book | author = Norodom Sihanouk | authorlink = နိုရိုဒွန် သီဟာနု| title = My War with the CIA, The Memoirs of Prince Norodom Sihanouk as related to Wilfred Burchett | publisher = Pantheon Books | year = 1973 | isbn = 0-394-48543-2 | url = https://archive.org/details/mywarwithcia00noro }}&lt;/ref&gt;

{{multiple image|caption_align=left|header_align=center
 | align     = left
 | direction = vertical
 | width     = 215
 | image1    = US aircraft LORAN bombing over Cambodia c1973.JPG
 | caption1  = အမေရိကန်တို့ ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ၁၉၇၀ မှ ၁၉၇၃ အတွင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာတွင် လူပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Owen |first1=Taylor |last2=Kiernan |first2=Ben |title=Bombs Over Cambodia |journal=The Walrus |date=October 2006 |url=http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf |pages=32–36 |quote=The evidence of survivors from many parts of [Cambodia] suggests that at least tens of thousands, probably in the range of 50,000 to 150,000 deaths, resulted from the US bombing campaigns ...&quot; |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160420220434/http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf |archivedate=20 April 2016 }} See {{cite web |authorlink1=Ben Kiernan |last1=Kiernan |first1=Ben |last2=Owen |first2=Taylor |url=http://apjjf.org/2015/13/16/Ben-Kiernan/4313.html |title=Making More Enemies than We Kill? Calculating U.S. Bomb Tonnages Dropped on Laos and Cambodia, and Weighing Their Implications |work=The Asia-Pacific Journal |date=26 April 2015 |accessdate=19 September 2016 |archive-date=12 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912002843/http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf }}&lt;/ref&gt;
 | image2    = Marines deploy at LZ Hotel.jpg
 | caption2  = အီးဂဲလ်ပူး စစ်ဆင်ရေး
 | image3    =
 | caption3  =
}}

မကြာမီတွင်ပင် ခမာနီသူပုန်တို့က သီဟာနုကို အသုံးပြု၍ ထောက်ခံမှု ရရှိရန် စတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၇၀ မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အစောပိုင်း အထိ ကမ္ဘောဒီးယား ပဋိပက္ခမှာ အစိုးရ၊ ကမ္ဘောဒီးယားစစ်တပ် နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ်တပ်များ ကြားတွင်သာ ဖြစ်သည်။​သူတို့အနေနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား နယ်မြေအား ထိန်းချုပ်နိုင်လာသော အခါတွင် ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်တို့မှ နိုင်ငံရေး အခြေခံအဆောက်အအုံသစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ထို စနစ်အား ကြီးစိုးခဲ့သည်မှာ ယခုအခါ ခမာနီဟု ရည်ညွှန်းကြသော ကမ္ဘောဒီးယား ကွန်မြူနစ်များပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Morris, pp. 48–51.&lt;/ref&gt; ၁၉၆၉မှ ၁၉၇၃ အတွင်းတွင် ဗီယက်နမ် သမ္မတနိုင်ငံ​(တောင်ဗီယက်နမ်) နှင့် အမေရိကန်တပ်များက ဗီယက်ကောင်းများနှင့် ခမာနီတို့ကို နှောင့်ယှက်ရန်ကြိုးပမ်းသည့် အနေနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၉၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဆိုဗီယက်တို့ သိမ်းဆည်းထားသော မှတ်တမ်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ် တို့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအား သိမ်းဆည်းရန် ကြိုးစားမှုအား ခမာနီတို့မှ အတိအလင်း တောင်းဆိုမှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး ပိုပေါ့ နှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သော နွမ်းချာတို့မှ ညှိနှိုင်းခဲ့သည်ဟု သိရသည်။&lt;ref&gt;Mosyakov, Dmitry (2004) [https://web.archive.org/web/20090101000000*/http://www.yale.edu/gsp/publications/Mosyakov.doc &quot;The Khmer Rouge and the Vietnamese Communists: A History of Their Relations as Told in the Soviet Archives&quot;], in Susan E. Cook, ed., ''Genocide in Cambodia and Rwanda'', Yale Genocide Studies Program Monograph Series No. 1, pp. 54 ff.: &quot;In April–May 1970, many North Vietnamese forces entered Cambodia in response to the call for help addressed to Vietnam not by Pol Pot, but by his deputy Nuon Chea. Nguyen Co Thach recalls: &quot;Nuon Chea has asked for help and we have liberated five provinces of Cambodia in ten days.&quot;&quot; {{cite web|url=http://www.yale.edu/gsp/publications/Mosyakov.doc |title=Archived copy |accessdate=13 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309074636/http://www.yale.edu/gsp/publications/Mosyakov.doc |archivedate=9 March 2013 |df= }}&lt;/ref&gt; မြောက်ဗီယက်နမ်တို့မှ ကမ္ဘောဒီးယား စစ်တပ်တို့ တပ်စွဲထားသော နေရာများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကမ်ပူးချား ကွန်မြူနစ်ပါတီ (စီပီကေ) မှ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို တိုက်ခိုက်မှုအား တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ မြောက်ဗီယက်နမ်တို့၏ ကျူးကျော်မှုကို တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် အမေရိကန်သမ္မတ [[ရစ်ချက် နစ်ကဆင်]] မှ အမေရိကန်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ် ကုန်းတပ်များသည် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ မြောက်ဗီယက်နမ်တို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများကို ဖျက်စီးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ဝင်ရောက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Short, Philip (2004) ''Pol Pot: Anatomy of a Nightmare'', Henry Holt &amp; Co.: New York, p. 204, {{ISBN|0805080066}}.&lt;/ref&gt;အမေရိကန်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တပ်များမှ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သော်လည်း မြောက်ဗီယက်နမ်တပ်များကို ထိန်းချုပ်ရန် ကိစ္စမှာ ခက်ခဲခဲ့သည်။

ခမာပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အဓိက ခေါင်းဆောင် ၃ ဦးဖြစ်သော လွန်နို၊ သီဟာနု၏ ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲဖြစ်သော ဆီရစ်မာတက် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်ခေါင်းဆောင် အင်တမ်တို့ ကြားတွင် ခေါင်းဆောင်မှုမှာ မညီညွတ်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ လွန်နိုသည် တစိတ်တပိုင်း အာဏာရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး အခြားသူများမှာ သူ့နေရာကို ရယူရန် မကြိုးစားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ကာ ပါလီမန်ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး လွန်နိုသည် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မညီညွတ်ခြင်း၊ လူ ၃၀,၀၀၀ ရှိသော စစ်တပ်အား လူ ၂၀၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသော နိုင်ငံတော် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း နှင့် ခြစားမှုများ ပျံ့နှံ့ခြင်းတို့ကြောင့် အရပ်ဖက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်တပ်မှာ အားနည်းလာခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်း ကွန်မြူနစ်တို့၏ ထကြွမှုမှာ ဆက်လက် တိုးပွားလာခဲ့ပြီး မြောက်ဗီယက်နမ်မှ ရိက္ခာနှင့် စစ်ရေး ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ပိုပေါ့ နှင့် ယန်ဆာရီတို့သည် ဗီယက်နမ်တွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော ကွန်မြူနစ်များပေါ်တွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး အများစုကို ထုတ်ပစ်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် စီပီကေ တပ်များသည် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ပြီး သူတို့အား ထောက်ပံ့ပေးထားသော ဗီယက်နမ်များထံမှ ပို၍ သီးခြား ရပ်တည်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ သို့ရောက်သော အခါတွင် စီပီကေသည် အစိုးရတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲများကို မြောက်ဗီယက်နမ်တပ်များ၏ ပံ့ပိုးမှု မပါဘဲ တိုက်ခိုက်လာနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံနယ်မြေ၏ ၆၀% နှင့် လူဦးရေ၏ ၃၀%ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အစိုးရသည် ပုန်ကန်သူများနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် ၃ ကြိမ်တိုင်ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၇၄ သို့ ရောက်သော အခါတွင် စီပီကေသည် တိုင်းဒေသ များအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ လည်ပတ်ဆောင်ရွက်လာခဲ့ပြီး မြောက်ဗီယက်နမ်တိုက်ခိုက်ရေး တပ်အချို့မှာ တောင်ဗီယက်နမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။ လွန်နို ၏ အုပ်ချုပ်မှုမှာ မြို့တော်များ ပတ်ဝန်းကျင် အစိတ်အပိုင်း သေးသေးများ နှင့် အဓိက ပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းများ အထိသာ ရှိသည်အထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲမှ ဒုက္ခသည် ၂ သန်းကျော်တို့သည် ဖနွမ်းပင် နှင့် အခြားမြို့တော်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ် နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် ကွန်မြူနစ်တပ်များသည် ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲအတွင်း အကြမ်းတမ်းဆုံး ၁၁၇ ရက် ဖြစ်ခဲ့ကာ ခမာပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို ပြိုလဲကျစေခဲ့သည်။ ဖနွမ်းပင်မြို့ ဧရိယာတစ်ဝိုက်တွင် တပြိုင်နက်တည်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် တပ်များကို မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် ဖြစ်စေခဲ့ပြီး အခြားသော စီပီကေတပ်ခွဲများက မဲခေါင်အောက်ပိုင်း ပံ့ပိုးရေး လမ်းကြောင်း  ကို ထိန်းချုပ်ထားသော ပစ်ခတ်ရေး အခြေစိုက်စခန်းများကို တစ်ချိန်တည်းတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှ ကမ္ဘောဒီးယားသို့ အကူအညီများ ထပ်မံ ခွင့်ပြုရန် သဘောမတူခဲ့သဖြင့် လေကြောင်းမှ လက်နက်နှင့် ဆန်စပါးတို့ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာဖြင့် ထောက်ပံခြင်း ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် မစ်ရှင် ကမ္ဘောဒီယားမှ ထွက်ခွာပြီး ၅ ရက်အကြော ၁၉၇၅ ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် လွန်နို၏ အစိုးရ လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Short, Philip (2004) ''Pol Pot: Anatomy of a Nightmare'', Henry Holt &amp; Co.: New York, p. 4, {{ISBN|0805080066}}.&lt;/ref&gt;

===ခမာနီအစိုးရ​ (၁၉၇၅-၇၈)===
[[File:TuolSlang3.jpg|thumb|တူရို စလန်း ပြတိုက်၏ အခန်းများထဲတွင် ခမာနီအစိုးရမှ ရိုက်ကူးထားသော ၎င်းတို့၏ ဒဏ်ကို ခံရသူများ၏ ဓာတ်ပုံအများအပြားကို ပြသထားသည်။]]
[[File:Buddhist Stupa at Choeung Ek killing fields, Cambodia.JPG|thumb|ခမာနီ အစိုးရလက်ထက် မျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်ခံထားရသောသူများ၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက် မြှုပ်နှံထားရာ သင်္ချိုင်းမြေဖြစ်သော ချိုရုံ အက်]]

ခမာနီတို့သည် ၁၉၇၅ တွင် ဖနွမ်းပင်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး အာဏာရယူခဲ့သည်။ ပိုပေါ့ ဦးဆောင်သော ခမာနီတို့က နိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမည်ကို ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူးချား ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အစိုးရသစ်သည် ၎င်းတို့ဘာသာ မော်စီတုန်းလက်ထက် တရုတ်နိုင်ငံ၏ မဟာခုန်ပျံကျော်လွှားမှုကြီး ပုံစံကို အတုယူပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပြည်သူများကို မြို့တော်များမှ အလျှင်အမြန် ထွက်ခွာစေခဲ့ကာ ပြည်သူတရပ်လုံးကို ကျေးလက်ရှိ စီမံကိန်းများသို့ အတင်းအကြပ် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်လုပ်စေခဲ့သည်။  သူတို့သည် နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကို ၁၁ ရာစုမှ ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အနောက်တိုင်း ဆေးဝါးများကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကာ ဘုရားကျောင်းများ၊ စာကြည့်တိုက်များနှင့် အနောက်တိုင်း ပုံစံရှိသော အရာမှန်သမျှကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။

ခမာနီ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်သူမည်မျှ သေဆုံးခဲ့သည် ဆိုခြင်းကို ခန့်မှန်းကြသည်မှာ တစ်သန်းမှ သုံးသန်း အထိရှိပြီး အများဆုံး ရည်ညွှန်းကြသည့် ကိန်းဂဏန်းမှာ နှစ်သန်း (လူဦးရေ၏ ၄ပုံ ၁ပုံ) ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Locard&quot;&gt;{{cite journal|last=Locard|first=Henri|title=State Violence in Democratic Kampuchea (1975–1979) and Retribution (1979–2004)|journal=European Review of History|volume=12|issue=1|pages=121–143|date=March 2005|doi=10.1080/13507480500047811|citeseerx=10.1.1.692.8388|s2cid=144712717|url=http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf|archive-date=20 October 2017|access-date=2 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020155918/http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf |access-date=2 January 2021 |archive-date=31 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031164305/http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf |accessdate=2 January 2021 |archivedate=31 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211031164305/http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia/locard.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAS&quot;&gt;{{cite journal|author-link=Ben Kiernan|last=Kiernan|first=Ben|title=The Demography of Genocide in Southeast Asia: The Death Tolls in Cambodia, 1975–79, and East Timor, 1975–80|url=https://archive.org/details/sim_critical-asian-studies_2003-12_35_4/page/585|journal=Critical Asian Studies|volume=35|issue=4|pages=585–597|year=2003|doi=10.1080/1467271032000147041|s2cid=143971159|quote=We may safely conclude, from known pre- and post-genocide population figures and from professional demographic calculations, that the 1975–79 death toll was between 1.671 and 1.871 million people, 21 to 24 percent of Cambodia's 1975 population.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heuveline, Patrick 2001&quot;&gt;{{cite book|last=Heuveline|first=Patrick|chapter=The Demographic Analysis of Mortality Crises: The Case of Cambodia, 1970–1979|title=Forced Migration and Mortality|url=https://archive.org/details/forcedmigrationm0000unse_t3v0|publisher=National Academies Press|year=2001|pages=[https://archive.org/details/forcedmigrationm0000unse_t3v0/page/102 102]–105|isbn=978-0-309-07334-9|quote=As best as can now be estimated, over two million Cambodians died during the 1970s because of the political events of the decade, the vast majority of them during the mere four years of the 'Khmer Rouge' regime. This number of deaths is even more staggering when related to the size of the Cambodian population, then less than eight million.&amp;nbsp;... Subsequent reevaluations of the demographic data situated the death toll for the [civil war] in the order of 300,000 or less.}} cf. {{cite web|url=https://sites.tufts.edu/atrocityendings/2015/08/07/cambodia-u-s-bombing-civil-war-khmer-rouge/|title=Cambodia: U.S. bombing, civil war, &amp; Khmer Rouge|publisher=World Peace Foundation|date=7 August 2015|access-date=9 August 2019|archive-date=14 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714181839/https://sites.tufts.edu/atrocityendings/2015/08/07/cambodia-u-s-bombing-civil-war-khmer-rouge/}}&lt;/ref&gt; ထိုခေတ်မှ သတ်ကွင်း ဆိုသော ဝေါဟာရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တူရိုစလန်းအကျဉ်းထောင်မှ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း သမိုင်းကြောင်းကြောင့် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လူသိန်းပေါင်းများစွာ တို့သည် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ အစိုးရသည် အဓိကအားဖြင့် လူမျိုးစု အဖွဲ့များကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်သည်။ ချမ် မွတ်ဆလင်များမှာ အများအပြား ဒဏ်ခံခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ကျော် သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။&lt;ref&gt;Stanton, Gregory H. (22 February 1992) [https://web.archive.org/web/20081011031122/http://www.genocidewatch.org/aboutgenocide/stantoncambodianlaw.htm The Cambodian Genocide and International Law], Yale Law School.&lt;/ref&gt; ပိုပေါ့သည် ၎င်း၏ အာဏာကို ထိန်းထားနိုင်ရန် အခိုင်အမာ ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ရန်သူများနှင့် သူ့အတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု ဖြစ်လာနိုင်သူမှန်သမျှကို ဖိနှိပ်ခဲ့သဖြင့် သူ၏ ပြည်သူများသို့ ကြမ်းကြုတ်မှုနှင့် ရက်စက်စွာ ပြုမူမှုများ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.mtholyoke.edu/~amamendo/KhmerRouge.html &quot;&quot;The Khmer Rouge and Pol Pot's Regime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180714104451/http://www.mtholyoke.edu/~amamendo/KhmerRouge.html |date=14 July 2018 }}. Mount Holyoke University.&lt;/ref&gt;

၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အတင်းအကြပ် နေရပ်သို့ပြန်စေခြင်း နှင့် ခမာနီအစိုးရ လက်ထက်အတွင်း သေဆုံးမှုများကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ဗီယက်နမ်လူဦးရေမှာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ၂၅၀,၀၀၀ ဦးမှ ၃၀၀,၀၀၀ အထိ ရှိရာမှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ၅၆,၀၀၀ သာ ကြွင်းကျန်ရစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Population&quot; /&gt; သို့သော်လည်း ခမာနီအစိုးရ၏ သားကောင်ဖြစ်ရသူများမှာ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများ မဟုတ်ဘဲ ခမာလူမျိုးများသာ ဖြစ်သည်။ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်များ ဖြစ်ကြသော ဆရာဝန်များ၊ ရှေ့နေများနှင့် ကျောင်းဆရာများမှာ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခံရသည်။ ရောဘတ် ဒီ ကပ်ပလန်၏ အဆိုအရ &quot;မျက်မှန်သည် ကြယ်ဝါနှင့် တန်းတူ သေစေလောက်သော အမှတ်တံဆိပ် ဖြစ်သည်&quot; ဟု ဆိုခဲ့ပြီး မျက်မှန်သည် ပညာတတ်ခြင်း၏ သင်္ကေတ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;kaplan&quot;&gt;Kaplan, Robert D. (1996) ''The Ends of the Earth'', Vintage, 1996, p. 406, {{ISBN|0679751238}}.&lt;/ref&gt;

ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ခမာနီများက ချမ်းသာ မပေးခဲ့ပေ။ ဘာသာရေးအား ဆိုးရွားစွာ ဖိနှိပ်ခဲ့သည်မှာ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် အတိုင်းအတာ အထိ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ သမိုင်းဝင် ဗိသုကာ လက်ရာများ ဖြစ်သော ၉၅% သော ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပုထိုးများမှာ လုံးဝ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=la4kBQAAQBAJ&amp;pg=PT23 | title=The Worst World Disasters of All Time | author=Kevin Baker | page=23| isbn=978-1-4566-2343-2 | date=3 November 2014 }}&lt;/ref&gt;

===ဗီယက်နမ်တို့ ကျူးကျော်ခြင်း နှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ===
၁၉၇၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ခမာနီတို့၏ နယ်စပ်ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် ဗီယက်နမ်တပ်များက ကမ္ဘောဒီးယားကို ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CGG&quot;&gt;{{cite web |url=https://cambodiangenocide.org/definition-of-genocide |title=A Brief History of the Cambodian Genocide |publisher=cambodiangenocide.org |access-date=17 January 2018 |accessdate=4 January 2021 |archivedate=18 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118064702/https://cambodiangenocide.org/definition-of-genocide }}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်တို့ တည်ထောင်ခဲ့သော ကမ်ပူးချား ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီအား ပိုပေါ့နှင့် တာမော့တို့၏ သုတ်သင်မှုမှ လွတ်မြောက်ရန် ကမ္ဘောဒီးယားမှ ထွက်ပြေးခဲ့သည့် ခမာနီအုပ်စုမှ ဦးဆောင်၍ ဆိုဗီယက်ဘက် ယိမ်းသော ကမ်ပူးချား ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#Morris|Morris]], p. 220&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ထားသော ဗီယက်နမ်စစ်တပ်၏ ကျေးဇူးခံ ကျေးဇူးစား ဖြစ်ပြီး ဖနွမ်ပင် ဗီယက်နမ် သံအမတ်၏ လမ်းညွှန်မှု အောက်တွင် ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ လက်နက်များကို ဗီယက်နမ် နှင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတို့မှ ထောက်ပံ့သည်။&lt;ref name=&quot;Daniel Bultmann 2015&quot;&gt;Bultmann, Daniel (2015) ''Inside Cambodian Insurgency. A Sociological Perspective on Civil Wars and Conflict'', Ashgate: Burlington, VT/Farnham, UK, {{ISBN|9781472443076}}.&lt;/ref&gt;

အသစ်တည်ထောင်လိုက်သော နိုင်ငံကို ဆန့်ကျင်သည့် အနေနှင့် ပြည်ပသို့ ထွက်ပြေးနေရသော အစိုးရ၏ အစု ၃ စုမှ ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူးချား၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Daniel Bultmann 2015&quot; /&gt; ၎င်းတို့တွင် ခမာနီများ၊ သီဟာနု၏ ဘုရင် သစ္စာခံ အစုအဖွဲ့နှင့် ခမာပြည်သူ့ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့အား ကုလသမဂ္ဂမှ အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ ခမာနီတို့၏ ကုလသမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သော ချွန်း ပရာဆစ်အား ဆက်လက်ထားရှိခဲ့သော်လည်း သူသည် ကွန်မြူနစ် မဟုတ်သော ကမ္ဘောဒီးယား ပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ နှင့် တိုင်ပင် ဆောင်ရွက်ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gsp.yale.edu/autobiography-thiounn-prasith|title=Autobiography of Thiounn Prasith – Cambodian Genocide Program – Yale University|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110511225016/http://disarmament.un.org/Library.nsf/d7ae8ea134b27b838525755c00537cf2/f5b3eb8b58ae67c7852575a100632a27/%24FILE/A-40-PV69.pdf Provisional verbatim record of the sixty-ninth meeting]. United Nations, General Assembly, New York, 8 November 1985.&lt;/ref&gt; ဗီယက်နမ်တို့မှ ကမ္ဘောဒီးယားမှ ဆုတ်ခွာရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် နှင့် မဟာမိတ်တို့မှ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ အရေးယူ ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/dsptch5&amp;div=58&amp;id=&amp;page=|title=Lifting the US embargo against Cambodia |publisher=Department of State Dispatch 54|date=20 January 1992 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Medvedev_in_Cambodia_01.png|thumb|right|နိုရိုဒွန် သီဟာနု ဘုရင် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး]]
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပဲရစ်၌ ငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုများ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး နှစ်နှစ်အကြာ ၁၉၉၁ အောက်တိုဘာတွင် ပဲရစ် ငြိမ်းချမ်းရေး လုံးဝဥဿုံ သဘောတူညီချက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂအား အပစ်အခပ်ရပ်စဲရေး၊ ဒုက္ခသည် ကိစ္စ ဆောင်ရွက်ရေး နှင့် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး အတွက် ''ကုလသမဂ္ဂ ကမ္ဘောဒီးယား အပြောင်းအလဲ အာဏာပိုင်'' အဖြစ် လုပ်ကိုင်ရန် အခွင့်အာဏာ ပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;USDOS3&quot;&gt;{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2732.htm |title=Country Profile of Cambodia |publisher=State.gov |date=13 June 2012 |access-date=16 March 2013}}&lt;/ref&gt;

===ဘုရင်စနစ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်း===
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် နိုရိုဒွန် သီဟာနုအား ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဘုရင် အဖြစ် ပြန်လည် နန်းတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယူအင်န်တီအေစီမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲများမှ ဖွဲ့စည်းထားသော အစိုးရထံတွင် အာဏာ အပြည့်အဝ ရှိသည်။ ၁၉၉၇ ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန် ဦးဆောင်သော အစိုးရ အတွင်းရှိ ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သော ပါတီများထံမှ အာဏာသိမ်းမှု ပဋိပက္ခပြီးနောက်တွင် နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;97COUP&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20070627054853/http://cambodia.ohchr.org/Documents/Statements%20and%20Speeches/English/40.pdf STATEMENT BY AMBASSADOR THOMAS HAMMARBERG, SPECIAL REPRESENTATIVE OF THE SECRETARY-GENERAL OF THE UNITED NATIONS FOR HUMAN RIGHTS IN CAMBODIA]. UN OHCHR Cambodia (9 July 1997)&lt;/ref&gt;အစိုးရအား ဟွန်ဆန်၏ လက်အောက်တွင် တည်ငြိမ်အောင် ဆောင်ရွက်လာနိုင်ပြီးနောက် ၁၉၉၉ ဧပြီလ ၃၀ တွင် အာဆီယံသို့ ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;enlargement&quot;&gt;{{cite book|title=ASEAN Enlargement: impacts and implications|url=https://archive.org/details/aseanenlargement0000asea|author1=Carolyn L. Gates|author2=Mya Than|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|year=2001|isbn=978-981-230-081-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.asean.org/3338.htm|title=Statement by the Secretary-General of ASEAN Welcoming the Kingdom of Cambodia as the Tenth Member State of ASEAN: 30 April 1999, ASEAN Secretariat|year=2008|work=ASEAN Secretariat|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511153639/http://www.asean.org/3338.htm|archive-date=11 May 2011|url-status=dead|access-date=28 August 2009}}&lt;/ref&gt;လတ်တလော နှစ်များတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများတွင် တိုးတက်မှု ရှိလာခဲ့ပြီး စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ်အောက်တွင် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှု အချို့ ရလာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CIACB&quot; /&gt; ဟွန်ဆန်၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုနှင့် ခြစားမှုများ ရှိသော်လည်း&lt;ref name=&quot;Strangio&quot;&gt;{{cite book|last1=Strangio|first1=Sebastian|title=Hun Sen's Cambodia|url=https://archive.org/details/hunsenscambodia0000stra|date=2014|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-19072-4}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၀ ခုနှစ်များကို ဖြတ်သန်းလာခဲ့ကြသည့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသားများမှာ အစိုးရကို လက်ခံကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ကမ္ဘောဒီးယား ကျေးရွာသားများနှင့် အင်တာဗျူးများတွင် ၎င်းတို့မှ ပုံမှန်အတိုင်းရှိနေခြင်းကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြမ်းစား ပြောင်းလဲမှုထက် ပိုကြိုက်သည်ဟု ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Brinkley|first=John|title=Cambodia's Curse: The Modern History of a Troubled Land|date=2011|publisher=Hachette UK|pages=460–463|url=https://books.google.com/books?id=C3bsidxFIuEC|access-date=17 November 2019|quote=[Javier Merelo de Barbera] spoke to dozens of [villagers] during the 2008 election campaign, and he said he observed a constant theme: 'People were very afraid of the CCP losing. They were very afraid of change.' After all, for centuries change in Cambodia has generally led to misery or death.|isbn=978-1-4596-2493-1}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ဇူလိုင်လတွင် ကန်ကက်လူး သည် အက်စ်၂၁ သုတ်သင်ရေးစခန်း၏ ယခင်တာဝန်ခံ အဖြစ် စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူ့ကျင့်ဝတ် ချိုးဖောက်သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်း ခံရသော ပထမဆုံး ခမာနီ ဖြစ်ပြီး ထောင်တစ်သက် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite web|author=De Launey, Guy |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-10757320 |title=Khmer Rouge prison chief Duch found guilty |publisher=Bbc.co.uk |date=26 July 2010 |access-date=16 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2012/02/03/world/asia/cambodia-duch-appeal/index.html|title= Leader of Khmer Rouge torture prison gets life sentence|work=[[CNN]]|date=3 February 2012}}&lt;/ref&gt;  သို့သော်လည်း ဟွန်ဆန်သည် ယခင်ခမာနီတို့၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများအတွက် တရားစွဲဆိုမှုများ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Carmichael, Robert |url=http://www.voanews.com/english/news/Cambodian-Premier-says-No-More-Khmer-Rouge-Trials-105873293.html |title=Cambodian Premier says No More Khmer Rouge Trials &amp;#124; News &amp;#124; English |publisher=Voanews.com |access-date=15 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111108230947/http://www.voanews.com/english/news/Cambodian-Premier-says-No-More-Khmer-Rouge-Trials-105873293.html |archive-date=8 November 2011 |url-status=dead |accessdate=4 January 2021 |archivedate=8 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111108230947/http://www.voanews.com/english/news/Cambodian-Premier-says-No-More-Khmer-Rouge-Trials-105873293.html }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကုလသမဂ္ဂ ကျောထောက်နောက်ခံရှိသော စစ်ရာဇဝတ် တရားရုံးဖြစ်သည့် ကမ္ဘောဒီးယားတရားရုံး၏ အထူးခုံရုံး (ခမာနီ တရားရုံးဟုလည်း သိကြသည်။)မှ ခမာနီအစိုးရ၏ အသက်၈၃ နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သော ယခင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ခူးဆမ်ဖန် နှင့် ၈၈ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော ဝါဒရေးရာချုပ် နွမ်ချာ တို့အား ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံ၏ အကြမ်းဖက်ခေတ်အတွင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုများတွင် ၎င်းတို့၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုအတွက် ထောင်တစ်သက် အပြစ်ပေးခဲ့သည်။ ယခင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အီရန် ဆာရီမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး သူ၏ ဇနီးဖြစ်သော လူမှုရေးဝန်ကြီး အီရန် သီရစ်မှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သတိမေ့လျော့သည့် ရောဂါဖြစ်ပွားနေသဖြင့် တရားရင်ဆိုင်ရန် မသင့်လျော်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

===၂၀၁၉ ခုနှစ်အခြေအနေ===
ဂျွန် ဒီ စီအိုစီရာရီ၏ အဆိုအရ &quot;၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ကာလကြာမြင့်စွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်မှ သူ၏ အာဏာထိန်းချုပ်မှုကို ပိုမိုတိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုမှာ ဆက်လက်တိုးတက်နေသော်လည်း အိမ်ခြံမြေ ပူပေါင်းပေါက်ကွဲမှု၊ အကြွေးဝန်ပိမှုနှင့် လူမှုရေး မညီမျှမှုများ အတွက် စိုးရိမ်စရာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ပြင်ပဆက်ဆံရေး အနေဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားသည် တရုတ်အပေါ် မှီခိုမှု ပိုမို နက်ရှိုင်းလာခဲ့သဖြင့် ဟွန်ဆန်အစိုးရအား အချို့နေရာများအတွက် အကာအကွယ်ရသော်လည်း အားနည်းချက် အသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&quot; ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;John D. Ciorciari, &quot;Cambodia in 2019: Backing Further into a Corner&quot; ''Asian Survey'' 60#1 pp. 125–131. [http://www-personal.umich.edu/~johncior/files/2020%20(Cambodia%20in%202019).pdf online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528173838/http://www-personal.umich.edu/~johncior/files/2020%20%28Cambodia%20in%202019%29.pdf |date=28 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== ပထဝီဝင်==
[[File:Cambodia Geographic map en.svg|thumb|upright=1.5|ကမ္ဘောဒီးယား၏ ပထဝီဝင် မြေပုံ]]
[[File:Cambodia Regions Map.png|thumb|upright=1.5|ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဒေသတွင်း မြေပုံ]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ဧရိယာအားဖြင့် {{convert|၁၈၁,၀၃၅|km2|0|abbr=off}} မျှရှိပြီး အပူပိုင်းဒေသအတွင်း လုံးဝ ကျရောက်ကာ မြောက်လတ္တီကျု ၁၀° မှ ၁၅° ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၁၀၂° မှ ၁၀၈° ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံ၊အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။{{convert|443|km|mi|adj=mid|abbr=off}} ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်တွင် {{convert|၄၄၃|km|mi|adj=mid|abbr=off}} ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်း ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=10 July 2018|accessdate=4 January 2021|archivedate=29 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် မြေနိမ့်ဒေသတွင် တည်ရှိသော အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်များအား ကုန်းမြင့်များနှင့် တောင်ကုန်းနိမ့်များက ဝန်းရံထားကာ တုန်နယ်ဆပ် ခေါ် ရေကန်ကြီးများ ဒေသနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ အထက်ပိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုအလယ်ပိုင်းဒေသမှ ဖြန့်ထွက်သွားသည့် အခါတွင် အသွင်ပြောင်းသွားသည့် လွင်ပြင်များ၊ ပါးလျသော သစ်တောများနှင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် {{convert|၆၅၀|ft|m|abbr=off}} ခန့် မြင့်တက်သွားသော ဒေသများ ဖြစ်သွားသည်။

မြောက်ဘက်သို့ လားသည့်အခါတွင် ကမ္ဘောဒီးယား၏ လွင်ပြင်သည် တိုက်စားခံရသည့် သဲကျောက်တောင်များဖြင့် ဝန်းရံထားကာ ၎င်းတို့မှ အနောက်မှ အရှေ့သို့ {{convert|၂၀၀|mi|km|abbr=off}} မျှ ရှည်လျားသော တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသည့် တောင်စောင်းများ ဖြစ်ပေါ်နေကာ လွင်ပြင်အထက် ပေ ၆၀၀ မှ ၁၈၀၀ (မီတာ ၁၈၀ မှ ၅၅၀) အထိ ရုတ်တရက် မြင့်တက်နေသည်။ ထိုတောင်စောင်းများသည် ဒန်းဂရက်တောင်များ၏ တောင်ဘက် နယ်နိမိတ် အဖြစ် တည်ရှိသည်။

မဲခေါင်ဒေသသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဖြတ်၍ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ မဲခေါင်မြစ်၏ အရှေ့ပိုင်း အသွင်ပြောင်းလွင်ပြင်များသည် အရှေ့ပိုင်းကုန်းမြင့်များ၊ သစ်တောထူထပ်သော တောင်ကုန်းများနှင့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအထိ ဆန့်ထွက်နေသော ကုန်းမြေမြင့်များနှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် ထင်ရှားသော ကုန်းမြင့်ဒေသ နှစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ကရာဗန်တောင်တန်း နှင့် ဒမ်မရေးတောင်တန်းတို့ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ပေါင်းစပ်ကာ တုန်နယ်ဆပ် နှင့် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့တို့ကြားရှိ မြေဧရိယာ အတော်များများတွင် နေရာယူထားသော ကုန်းမြင့်ဒေသ အဖြစ် တည်ရှိသည်။

ဤသို့ ဝေးလံခေါင်ဖျားပြီး လူသူမနေထိုင်သော ဒေသတွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော ဖနွမ်အော်ရယ် သည် အမြင့် {{convert|၅,၉၄၉|ft|m|abbr=off}} ဖြင့် တည်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/webimage/countrys/asia/cambodia/khland.htm|title=Geography of Cambodia – World Atlas|website=www.worldatlas.com|language=en|access-date=10 July 2018}}&lt;/ref&gt; တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် ကျဉ်းမြောင်းသော ကမ်းမြောင်ဖြင့် ဆက်စပ်နေကာ ထိုဒေသသည် သစ်ပင်ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်ပြီး လူနေထိုင်မှု ကျဲပါးကာ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်နှင့် အနောက်တောင် ကုန်းမြေမြင့်မှ ပိုင်းခြားထားသည်။

အထင်ရှားဆုံးသော ပထဝီသွင်ပြင်မှာ တုန်နယ်ဆပ်၏ ရေလွှမ်းမိုးမှု ဖြစ်ပြီး ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင် {{convert|၂,၅၉၀|km2|0|abbr=off}} မျှ ရှိပြီး မိုးရာသီတွင် {{convert|၂၄,၆၀၅|km2|0|abbr=off}} အထိ ရှိသည်။ ထိုသို့ လူနေထူထပ်သော လွင်ပြင်မှာ စပါးစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကမ္ဘောဒီယားနိုင်ငံ၏ နှလုံးသည်းပွတ် ဒေသ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://factsanddetails.com/southeast-asia/Cambodia/sub5_2f/entry-3506.html|title=TONLE SAP {{!}} Facts and Details|last=Hays|first=Jeffrey|website=factsanddetails.com|language=en|access-date=10 July 2018}}&lt;/ref&gt; ထိုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဇီဝထိန်းသိမ်းရေးရပ်ဝန်း အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
===ရာသီဥတု===
[[File:Koppen-Geiger Map KHM present.svg|thumb|left|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ [[ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ]] ပြ မြေပုံ]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုသည် အခြား အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် မုတ်သုံလေ လွှမ်းမိုးသော ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး အပူပိုင်း စိုစွတ်ခြင်း နှင့် ခြောက်သွေ့ခြင်း အဖြစ် သိရှိကြကာ ရာသီဥတု ကွဲပြားခြင်းမှာ ထင်ရှားစွာ သိသာနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အပူအချိန်မှာ {{convert|21|မှ|35|°C|°F|0}} အထိရှိပြီး အပူပိုင်းမုတ်သုံလေကို ခံစားရသည်။ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေသည် ရေငွေ့များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော လေများကို ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာတို့မှ မေလ မှ အောက်တိုဘာလ အတွင်း သယ်ဆောင်လာသည်။ အရှေ့မြောက် မုတ်သုံလေသည် နိုဝင်ဘာမှ ဧပြီလအထိ ဖြစ်သော ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင် တိုက်ခတ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်း မိုးအများဆုံးကာလမှ စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ဖြစ်ပြီး အခြောက်သွေ့ဆုံးကာလမှာ ဇန်နဝါရီလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ အထိ ဖြစ်သည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး သုတေသနဌာန နှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့၏ အဆိုအရ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် အတူ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းအတွက် အထိခိုက်နိုင်ဆုံဂ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.khmertimeskh.com/news/11754/climate-change--rainy-season-wild-card-/|title=Climate Change Hits Coastal Cambodia Hard|last=Laurenson|first=Jack|website=Khmer Times|access-date=22 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.camclimate.org.kh/en/documents-and-media/climate-change-in-the-news/211-un-reports-cambodia-at-high-risk-from-climate-change.html|title=UN Reports: Cambodia At High Risk From Climate Change – Cambodia's Official Climate Change Website|last=Reaksmey|website=www.camclimate.org.kh|access-date=18 August 2017}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ပြည်နယ်အားလုံးလိုလိုသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို ခံစားကြရသည်။&lt;ref&gt;Overland, Indra et al. (2017) ''[https://www.researchgate.net/publication/320622312 Impact of Climate Change on ASEAN International Affairs: Risk and Opportunity Multiplier]'', Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of International and Strategic Studies (MISIS).&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကျေးလက်နေ လူဦးရေမှာ အန္တရာယ်အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ အဆိုအရ သန့်ရှင်းသောရေ ရနိုင်မှု နည်းပါးခြင်း၊ အလွန်အမင်း ရေကြီးခြင်း၊ ရွှံ့နွံမြေပြိုခြင်း၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်ခြင်း နှင့် ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းရှိသည့် မုန်တိုင်းများမှာ အထူးသတိထား စိုးရိမ်ရသည့် ကိစ္စရပ်များ ဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းသည် တုန်နယ်ဆပ် ရေကန်ဒေသ၏ ရေအတက်အကျ၊ ဂေဟစနစ်နှင့် ကုန်ထုတ်နိုင်စွမ်းအားကို လတ်တလောနှစ်များတွင် အဓိကအားဖြင့် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယား လူဦးရေ အများစု၏ စားရေရိက္ခာလုံလောက်စွာ ရရှိနိုင်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးတို့ကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=@NatGeoUK|date=2020-08-17|title=Cambodia's biggest lake is running dry, taking forests and fish with it|url=https://www.nationalgeographic.co.uk/environment-and-conservation/2020/08/cambodias-biggest-lake-is-running-dry-taking-forests-and-fish|access-date=2020-12-10|website=National Geographic|language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Osborne|first=Zoe|date=2019-12-16|title=Mekong basin's vanishing fish signal tough times ahead in Cambodia|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/dec/16/mekong-basins-vanishing-fish-signal-ill-times-ahead-for-cambodia-aoe|access-date=2020-12-10|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားတွင် အဓိကအားဖြင့် ရာသီဥတု နှစ်ခု ရှိသည်။​ မိုးရာသီသည် မေလမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ဖြစ်ပြီး အပူချိန်သည် {{convert|၂၂|°C|0}} အထိကျဆင်းလေ့ ရှိပြီး ၎င်းနှင့်အတူ လေထဲတွင် ရေငွေ့ပါဝင်မှုလည်း အလွန်များပြားလေ့ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုသည် နိုဝင်ဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဖြစ်ပြီး အပူချိန်သည် ဧပြီလဝန်းကျင်တွင် {{convert|၄၀|°C}} အထိ မြင့်တက်လေ့ ရှိသည်။ ကပ်ဘေးဆိုက်သော ရေကြီးမှုမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်ဖြစ်ခဲ့ကာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အတိုင်းအတာ တစ်ခု အထိ ရေကြီးလေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Nobleman|first=Marc Tyler|title=Cambodia|url=https://archive.org/details/cambodia0000nobl|year=2003|publisher=Bridgestone Books|location=Mankato, Minn|isbn=978-0-7368-1370-9|page=[https://archive.org/details/cambodia0000nobl/page/n9 7]}}&lt;/ref&gt; အကြီးအကျယ်ရေလွှမ်းမိုးခြင်းသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ရာသီအတွင်းတွင် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ပြည်နယ် ၁၇ ခုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Dara|first1=Mech|last2=Leakhena|first2=Khan|date=14 October 2020|title=Rising Rivers Flood Schools, Prisons, Over 180,000 Hectares of Farms|url=https://vodenglish.news/rising-rivers-flood-schools-prisons-over-180000-hectares-of-farms/|access-date=2020-12-10|publisher=VOD}}&lt;/ref&gt;

===ဇီဝမျိုးကွဲများ===
[[File:Monkey Mother and Child - Phnom Pros (Man Hill) - Outside Kampong Cham - Cambodia (48354787692).jpg|thumb|ကမ်ပုံးချန်ပြည်နယ် ဖနွမ်ပရော့စ်တွင် တွေ့ရသော မျောက်များ]]

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဇီဝမျိုးကွဲများသည်  အပူပိုင်း ရွက်ကြွေတောများတွင်တွေ့ရပြီး မှတ်တမ်းရှိသော သစ်ပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၈၀ နှင့် ရိုင်ပေးရီးယန်း ဂေဟစနစ်တို့ ရှိကြသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၂၁၂ မျိုး၊ ငှက်မျိုးစိတ် ၅၃၆ မျိုး၊ တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစိတ် ၂၄၀ မျိုး၊ ရေချိုငါးမျိုးစိတ် ၈၅၀မျိုး (တုန်နယ်ဆပ် ရေကန်ဒေသ) နှင့် ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ် ၄၃၅မျိုးတို့ အား သိပ္ပံနည်းကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဇီဝမျိုးကွဲအများစုသည် တုန်နယ်ဆပ် ရေကန်ဒေသနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ဇီဝရပ်ဝန်းဒေသတို့တွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110728131701/http://www.tsbr-ed.org/english/online_catalogue/textual_detail.asp?ref=141 Tonle Sap Biosphere Reserve: perspective 2000], Mekong River Commission (MRC), 1 March 2003.&lt;/ref&gt;

တုန်နယ်ဆပ် ဇီဝရပ်ဝန်း ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေမှာ တုန်နယ်ဆပ်ရေကန်များ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ရေကန်များနှင့် ပြည်နယ် ကိုးခုဖြစ်သော ကမ်ပုံးသွန်၊ ဆီရမ်ယိ၊ ဘာတန်ဘန်၊ ပါဆတ်၊ ကမ်ပုံးချနန်၊ ဘန်တေး မီချေး၊ ပိုင်လင်း၊ အော့ဒါ မီချေး နှင့် ပရီရာ ဗီဟီးယား ပြည်နယ်တို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ဇီဝရပ်ဝန်း ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ အဖြစ် အောင်မြင်စွာ စာရင်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090318002520/http://www.unesco.org/mab/doc/brs/BRlist2008.pdf Complete list of biosphere reserves. Publication Date: 3 November 2008, retrieved from UNESCO website]. (PDF) . Retrieved on 5 July 2015.&lt;/ref&gt; အခြား တိရစ္ဆာန်တို့ ကျက်စားရာ နေရာများမှာ မွန်ဒိုကီရီပြည်နယ်ရှိ အမြဲစိမ်း နှင့် ခြောက်သွေ့ အင်ကညင်သစ်တောများ အတွင်းရှိ ကီရို ဆေးမား တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၊ ဖနွမ်ပရစ်ချ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ နှင့် ဆရီပေါ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ တို့ ဖြစ်ကြပြီး ရာတာနာကီရီ ပြည်နယ်နှင့် ပရီရာ မိုနီဗွန် အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဘိုတမ်-စာကော အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဖနွမ် အော်ရယ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ နှင့် ဖနွမ်ဆမ်ကော့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ တို့ ပါဝင်သော ကာဒါမွန်တောင်ကုန်း ဂေဟစနစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘာဝ ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့က ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသောကုန်းမြေ ဇီဝဒေသ ၆ ခုကို သတ်မှတ်ထားပြီး ၎င်းတို့မှာ ကာဒါမွန် တောင်ကုန်း မိုးသစ်တော၊ အင်ဒိုချိုင်းနားအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့တော၊ အရှေ့တောင် အင်ဒိုချိုင်းနား ခြောက်သွေ့အမြဲစိမ်းတော၊ တောင်ပိုင်း အင်နာမိုက်တောင်တန်း အပူပိုင်းသစ်တော၊ တုန်နယ်ဆပ် ရေချို ဒီရေတော နှင့် တုန်နယ်ဆပ်-မဲခေါင် သစ်ဆွေး ဒီရေတော တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Eric Wikramanayake, Eric Dinerstein, Colby J. Loucks ''et al.'' (2002). Terrestrial Ecoregions of the Indo-Pacific: a Conservation Assessment. Island Press; Washington, DC, {{ISBN|1559639237}}.&lt;/ref&gt;

===သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်===
[[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|thumb|ဖနွမ်ကူလန်ရှိ ရေတံခွန်]]

၂၀၁၆ ခုနှစ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ညွှန်းကိန်း (EPI) တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ တွင် အဆင့် ၁၄၆ ရှိသဖြင့် ဆိုးရွားသော်လည်း တိုးတက်လာနေသော လုပ်ဆောင်မှု ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အဆိုးဆုံးများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး လာအို နှင့် မြန်မာနိုင်ငံထက်သာ သာလွန်သည်။ အီးပီအိုင်အား ၂၀၀၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတစ်ခုချင်းစီ အနေနှင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရည်မှန်းချက်ညွှန်းကိန်းများအား အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် မည်မျှကောင်းမွန်သည်ကို တိုင်းတာသည့် တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ညွှန်ပြချက် ဖြစ်သည်။

အီးပီအိုင်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားအနေနှင့် အဆိုးရွားဆုံး လုပ်ဆောင်ချက် ရှိသည့် နယ်ပယ်များမှာ လေထုအရည်အသွေး (၁၄၈)၊ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု (၁၄၀) နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပြဿနာများပေါ်တွင် မူတည်သည့် ကျန်းမာရေး သက်ရောက်မှု (၁၃၇) တို့ ဖြစ်ပြီး ရေဆိုးနှင့်မိလ္လာကိစ္စရပ်များ၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုနှင့် သစ်တော စီမံခန့်ခွဲမှုတို့မှာ နောက်မှ နီးကပ်စွာ လိုက်လာကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် လွန်စွာကျယ်ပြန့်သော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည့် ဒေသများ ကုန်းပေါ်နှင့် ရေထဲတွင် ရှိပြီး ကုန်းပေါ်တွင် ရှိသော ထိန်းသိမ်းရေးဒေသမှာ နိုင်ငံ၏ ၂၀% ခန့် ရှိသည်။  ထို့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားအား ဇီဝမျိုးကွဲများနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ ကျက်စားရာမြေနှင့် ပတ်သက်၍​ ပျမ်းမျှထက်သာလွန်သော အဆင့် ၆၁ ရရှိခဲ့သော်လည်း သစ်တောပြုန်းတီးမှု၊ တရားမဝင် သစ်ခုတ်မှု၊ ဆောက်လုပ်ရေး နှင့် တောရိုင်း တိရစ္ဆာန် သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ထို ထိန်းသိမ်းရေးဒေသများနှင့် သားကောင်များ ကျက်စားရာမြေတို့မှာ အလွန်အမင်း ပြုန်းတီးလျက် ရှိပြီး အစိုးရအနေနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ဆောင်သည့် နေရာများနှင့် စိုက်ခင်းများကို ထိန်းသိမ်းရေးဒေသများတွင် နေရာချထားမှုကြောင့်လည်း တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;EPI (2016): [http://epi.yale.edu/country/cambodia Cambodia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230134002/http://epi.yale.edu/country/cambodia |date=30 December 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://epi.yale.edu/reports/2016-report|title=2016 Report {{!}} Environmental Performance Index – Development|date=11 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211092345/http://epi.yale.edu/reports/2016-report|archive-date=11 February 2017|url-status=dead|access-date=2 April 2018|accessdate=21 January 2021|archivedate=4 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160204021925/http://epi.yale.edu/reports/2016-report}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=GreenList&gt;{{cite news|url=http://www.phnompenhpost.com/national/kingdom-ranks-low-global-green-list|title=Kingdom ranks low on global green list|newspaper=The Phnom Penh Post|author=Handley, Erin |date=18 February 2016|access-date=6 September 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:Prey Lang Forest Aerial.jpg|thumb|ပရေလန်း သစ်တော]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှုန်း အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအများဆုံးသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=GreenList /&gt; ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိကသစ်တောမှာ ၇၀% ကျော် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၃.၁% သာ ကျန်ရှိနေသည်။ စုစုပေါင်းအားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ၁၉၉၀ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း {{convert|၂၅၀၀၀|km2|sqmi|-2|abbr=on}} မျှ ရှိသော သစ်တောဧရိယာ ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် {{convert|၃၃၄၀|km2|sqmi|0|abbr=on}} မှာ ပင်မသစ်တော ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ အဓိကသစ်တောမှာ {{convert|၃၂၂၀|km2|sqmi|0|abbr=on}} အောက်သာ ကျန်ရှိတော့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား၏ အနာဂတ်အတွက် သစ်တောထိန်းသိမ်းရေး ဒေသများအား ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်မည့် အခြေအနေမှာ အလွန်အမင်း ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/20049/story.htm |title=Logging threatens Cambodian tragedy – UN |publisher=Planet Ark |date=6 March 2003 |access-date=27 June 2010 |accessdate=22 January 2021 |archivedate=14 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014012856/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/20049/story.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rainforests.mongabay.com/20cambodia.htm|title=Cambodia|publisher=Mongabay|author=Butler, Rhett |date=15 August 2014|access-date=6 September 2016}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်းတွင် နှစ်စဉ် သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှုန်းမှာ ၁.၃ % ဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုတွင် အမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး နယ်မြေများလည်း အများအပြားပါဝင်ပြီး မျိုးသုဉ်းရန်စိုးရိမ်ရသော တိရစ္ဆာန်နှင့် ဒေသရင်းနေ တိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ် အများအပြားမှာ စားကျက်မြေ နည်းပါးလာခြင်းကြောင့် မျိုးသုဉ်းရမည့် အခြေအနေဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ သစ်တောပြုန်းတီးရခြင်းအတွက် အကြောင်းအရင်း များစွာ ရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် တရားမဝင် သစ်ခုတ်ခြင်း မှစ၍ ဆောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်းများနှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပြုလုပ်ရန်အတွက် ကြီးမားစွာ ရှင်းလင်းမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ တကမ္ဘာလုံး ရင်ဆိုင်နေရသည့် ပြဿနာ ဖြစ်သော မြေရှင်းလင်းခြင်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် နေရာအနှံ့အပြား ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးရခြင်းတွင် ဒေသခံပြည်သူများ၊ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနှင့် အစိုးရအာဏာပိုင်များ အပြင် တကမ္ဘာလုံးမှ နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းများလည်း ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.illegal-logging.info/regions/cambodia|title=Cambodia|publisher=Chatham House, The Royal Institute of International affairs|date=2015|access-date=6 September 2016|archive-date=21 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221223049/http://www.illegal-logging.info/regions/cambodia|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.globalwitness.org/en-gb/archive/cambodian-government-authorises-clear-cutting-national-park/|title=Cambodian Government Authorises Clear-Cutting in National Park|publisher=Global Witness|date=9 July 2004|access-date=6 September 2016|archive-date=28 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160928001051/https://www.globalwitness.org/en-gb/archive/cambodian-government-authorises-clear-cutting-national-park/}}&lt;/ref&gt;

မဟာမဲခေါင်ဒေသတွင် အထူးသဖြင့် လာအိုနိုင်ငံ၏ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး တည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းများကြောင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အစားအသောက် ရရှိမှုကို အန္တရာယ် အစစ်အမှန် အဖြစ် ခြိမ်းခြောက်လျက် ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းမှ ဆည်များ တည်ဆောက်မှုကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အဓိက ပရိုတိန်းအတွက် ပံ့ပိုးပေးနေသော ငါးများကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမှ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးအတွက် လိုအပ်သော မဲခေါင်မြစ်မှ နုန်းမြေကိုလည်း လျော့ကျစေသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော ရေချိုကန်ဖြစ်သည့် တုန်နယ်ဆပ်မှ ကြွယ်ဝသော ငါးမျိုးစုံတို့သည် ချို့တဲ့သော နိုင်ငံ၏ ပရိုတိန်းကို အများစု ပံ့ပိုးပေးသည်။ ထိုကန်များသည် ပုံမှန် မဟုတ်ပေ။ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး မိုးရွာ၍ မဲခေါင်မြစ်မှ ရေစီးသည့်အခါတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ချဲ့ကားသွားခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခဖြစ်သော ဂေါ်ဒွန် ဟို့ဂရိ မှ &quot;ဒီငါးတွေဟာ သူတို့အသက်ရှင်သန်ရေးအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ စီးပွားရေးဘက်ကပဲ ကြည့်ကြည့်။ အာဟာရဘက်ကပဲ ကြည့်ကြည့်။&quot; ဟု ပြောပြီး မဲခေါင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော သို့မဟုတ် တည်ဆောက်နေသည့် မည်သည့်ဆည်မဆို ငါးများအတွက် ကောင်းသောအလားအလာ မဟုတ် ဟု သူက ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://foreignpolicy.com/articles/2014/06/06/cambodia_sleeps_with_the_fishes|title=Cambodia Sleeps With the Fishes|date=6 June 2014|work=Foreign Policy|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ်များတွင် ကမ္ဘောဒီးယားအစိုးရ နှင့် ပညာရေးစနစ်တို့သည် နိုင်ငံအတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့များတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.khmertimeskh.com/news/18498/mother-nature---s-youthful-ambassadors-get-to-work/|title=Mother Nature's Youthful Ambassadors Get to Work|work=Khmer Times|last=LalinDuch|date=9 December 2015|access-date=6 September 2016|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010222149/http://www.khmertimeskh.com/news/18498/mother-nature---s-youthful-ambassadors-get-to-work/|archive-date=10 October 2017|url-status=dead|accessdate=23 January 2021|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20171010222149/http://www.khmertimeskh.com/news/18498/mother-nature---s-youthful-ambassadors-get-to-work/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.illegal-logging.info/content/cambodia-environmental-groups-given-chance-address-pm-hun-sen-forum|title=Cambodia: Environmental groups given chance to address PM Hun Sen at forum|publisher=chatham House|date=22 August 2016|access-date=6 September 2016|archive-date=17 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917222216/http://www.illegal-logging.info/content/cambodia-environmental-groups-given-chance-address-pm-hun-sen-forum}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unu.edu/publications/articles/boosting-research-capacity-for-environmental-management-in-cambodia.html|title=Environmental management: Boosting research in Cambodia|publisher=United Nations University|date=17 January 2012|author=Otsuki, Kei|access-date=6 September 2016|archive-date=3 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203223243/http://unu.edu/publications/articles/boosting-research-capacity-for-environmental-management-in-cambodia.html}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယား၏ နိုင်ငံတော် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် မဟာဗျူဟာနှင့် လုပ်ဆောင်ချက် အစီအစဉ် အသစ်ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၂၃ အထိ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပြီး ထိုအစီအစဉ်တွင် စိမ်းလန်းစိုပြေရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စဉ်ဆက်မပြတ် တိုးတက်နိုင်ခြင်း အတွက် အိုင်ဒီယာအသစ်များ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.khmertimeskh.com/news/17414/charting-the-next-seven-years-of-environmental-policy/|title=Charting the Next Seven Years of Environmental Policy|work=Khmer Times|last=Cox|first=Jonathan |date=2 November 2015|access-date=6 September 2016}}&lt;/ref&gt;

ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်း ကျရောက်ခဲ့သည့် မြေမြှုပ်မိုင်းများနှင့် ဓာတုလက်နက်များ အပါအဝင် မပေါက်ကွဲသေးသည့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို ကူညီရှင်းလင်းရန်အတွက် ရန်ပုံငွေကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Ananth Baliga and Phak Seangly [http://www.phnompenhpost.com/national/us-cuts-funding-cmac-amid-governments-war-words-superpower US cuts funding to CMAC amid government’s war of words with superpower] 7 November 2017, The Phnom Penh Post.&lt;/ref&gt;

== နိုင်ငံရေး==
===အစိုးရ===
[[File:Norodom king of Cambodia.jpg|thumb|ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင် နိုရိုဒွန် သီဟာမိုနီ]]

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ် နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ အတိုင်း သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည်။ အစိုးရမှာ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် ဖြစ်ပြီး ပါလီမန် ကိုယ်စားပြုဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအမှူးမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး [[ဟွန်မာနက်]]မှ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဖခင်ဖြစ်သူ [[ဟွန်ဆန်]]မှာ သက်​တော်ရှည်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၃ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအမှူးမှာ ဘုရင်ဖြစ်ကာ လက်ရှိဘုရင်မှာ နိုရိုဒွန် သီဟာမိုနီ ဖြစ်သည်။ သမ္မတအား ဘုရင်မှ ခန့်အပ်ပြီး အမျိုးသား လွှတ်တော်၏ အကြံပေးမှု နှင့် ထောက်ခံမှုဖြင့် ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးကြသည်။

ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို အစိုးရအဖွဲ့နှင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှ ဝေမျှကျင့်သုံးကြပြီး လွှတ်တော်နှစ်ရပ်တွင် အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်သော အမျိုးသား လွှတ်တော် နှင့် အထက်လွှတ်တော်ဖြစ်သော ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တို့ ပါဝင်သည်။ ကိုယ်စားလှယ် ၁၂၃ ဦး ပါဝင်သော လွှတ်တော်ကို အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ် ဖြင့် ရွေးချယ်ကြပြီး အများဆုံး သက်တမ်းမှာ ၅ နှစ် ဖြ်စသည်။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် ကိုယ်စားလှယ် ၆၁ ဦး ပါဝင်ပြီး ၂ ဦးကို ဘုရင်မှ ခန့်အပ်ကာ ၂ ဦးကို အမျိုးသား လွှတ်တော်မှ ခန့်အပ်ပြီး ကျန်ကိုယ်စားလှယ်များကို ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ပြည်နယ် ၂၄ခုရှိ မြို့နယ် ကောင်ဆယ်လာများမှ ရွေးချယ်ကြသည်။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်၏ သက်တမ်းမှာ ၆ နှစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cambodia 1993 (rev. 2008)|url=https://www.constituteproject.org/constitution/Cambodia_2008?lang=en|website=Constitute|access-date=17 April 2015}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၄ တွင် နိုရိုဒွန် သီဟာမိုနီအား အထူးအဖွဲ့ဝင် ၉ ဦး ပါဝင်သော တော်ဝင်နန်းအပ်ကောင်စီမှ ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး တစ်ပတ်အကြာက ဘုရင် နိုရိုဒွန် သီဟာနု နန်းစွန့်ခဲ့ပြီးနောက် အလျှင်အမြန် ချမှတ်ခဲ့သော ရွေးချယ်ရေး အစီအစဉ်များဖြင့် ဖြစ်သည်။ သီဟာမိုနီအား ရွေးချယ်ခြင်းကို ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ မင်းသား နိုရိုဒွန် ရာနာရစ်ဒ် (ဘုရင်၏ အဖေတူ အမေကွဲ ညီ နှင့် လက်ရှိ အကြံပေးချုပ်) တို့က ထောက်ခံခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးမှာ နန်းအပ်ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဘုရင်အား ၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉တွင် နန်းတင်ခဲ့သည်။

တရားဝင်အားဖြင့် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ စနစ် ဖြစ်သော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် &quot;နိုင်ငံမှာ တစ်ပါတီ စနစ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား ပြည်သူ့ပါတီနှင့် ခမာနီ အစိုးရမှ ပြောင်းလဲလာပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်ကတည်းက အာဏာရခဲ့သော ဟွန်ဆန် တို့မှ သာ ကြီးစိုးလျက် ရှိသည်။ သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် တံခါးဖွင့်ပေးခဲ့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်များမှာ သူနှင့် သူ၏ မိန်းမ ဘန်းရာနီ တို့၏ နောက်လိုက်ခရိုနီများ အတွက်သာ အကျိုးအမြတ် ရှိသည်။&quot; ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/meghabahree/2014/09/24/who-you-know-inc-in-cambodia-a-close-friendship-with-the-pm-leads-to-vast-wealth-for-one-power-couple/|title=In Cambodia, A Close Friendship With The PM Leads To Vast Wealth For One Power Couple|author=Bahree, Megha |date=24 September 2014|work=Forbes|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt;လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ အာရှ ဒါရိုက်တာ ဒေးဗစ်ရောဘတ်မှ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရအား &quot;အာဏာရှင် ညွန့်ပေါင်း နှင့် အပေါ်ယံ ဒီမိုကရေစီ&quot; ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်သည် ၇၄ နှစ်အထိ အုပ်ချုပ်မည်ဟု ကြွေးကြော်ထားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|last=NEOU|first=VANNARIN|title=Hun Sen Reveals Plan to Win 3 More Elections, Retire at Age 74|url=http://www.cambodiadaily.com/elections/hun-sen-reveals-plan-to-win-3-more-elections-retire-at-age-74-22700/|access-date=16 February 2014|newspaper=The Cambodia Daily|date=7 May 2013|accessdate=25 January 2021|archivedate=22 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222040413/http://www.cambodiadaily.com/elections/hun-sen-reveals-plan-to-win-3-more-elections-retire-at-age-74-22700/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Thul|first=Prak Chan|title=As protest looms, Cambodia's strongman Hun Sen faces restive, tech-savvy youth|url=http://uk.reuters.com/article/2013/09/06/uk-cambodia-youth-idUKBRE98500G20130906|access-date=14 February 2014|newspaper=Reuters UK|date=6 September 2013|accessdate=25 January 2021|archivedate=22 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222220459/http://uk.reuters.com/article/2013/09/06/uk-cambodia-youth-idUKBRE98500G20130906}}&lt;/ref&gt; သူသည် ဘက်ပြောင်းလာသော ခမာနီ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ အစိုးရအား လူ့အခွင့်အရေးကို လျစ်လျူရှုပြီးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ မကျေနပ်မှု ထုတ်ဖော်ခြင်းအား ဖိနှိပ်သည် ဟု အမြဲတစေ စွပ်စွဲခံရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အား ဟွန်ဆန်၏ အတိုက်အခံတို့နှင့် အငြင်းအခုံ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မြို့တော်တွင် ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိ၍ သေဆုံးစေခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က ဆန္ဒပြသူ ၂၀,၀၀၀ စုရုံးခဲ့ပြီး အချို့မှာ အဓိကရုဏ်းရဲများနှင့် ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130926161920/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/cambodia-protest-clashes/814406.html Cambodia protest clashes leave one dead, several wounded]. Channel Asia. 16 September 2013&lt;/ref&gt;သာမန် လယ်သမားဘဝမှ လာခဲ့သော ဟွန်ဆန်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် အာဏာရရှိချိန်တွင် အသက် ၃၃ နှစ်သာ ရှိပြီး သူ့အား အချို့မှ နှစ်ရှည်ကြာ အုပ်ချုပ်သူ အာဏာရှင်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2013/09/18/us-cambodia-hunsen-analysis-idUSBRE98H04K20130918|title=Analysis: Punished at the polls, Cambodia's long-serving PM is smiling again|work=Reuters|access-date=28 October 2014|accessdate=25 January 2021|archivedate=18 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018093328/http://www.reuters.com/article/2013/09/18/us-cambodia-hunsen-analysis-idUSBRE98H04K20130918}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားအား တစ်ပါတီနိုင်ငံအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/cambodian-parliament-launches-era-of-one-party-rule|title=Cambodian Parliament launches era of one-party rule|website=[[The Straits Times]]|date=5 September 2018|access-date=15 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.voacambodia.com/a/cambodia-set-to-become-one-party-state/4505605.html|title=Cambodia Set to Become One Party State|first=David|last=Boyle|work=[[Voice of America]]|publisher=VOA Cambodia|date=30 July 2018|access-date=15 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/28/cambodian-pm-hun-sen-fully-fledged-military-dictator-says-report|title=Cambodian PM now 'fully fledged military dictator', says report|first=Hannah|last=Ellis-Petersen|work=[[The Guardian]]|date=28 June 2018|access-date=15 July 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;
{|
|-
|valign=&quot;top&quot;|
[[File:Cambodia 2011 monuments 28.jpg|thumb|upright=0.95|ဘုရင့်နန်း​တော်]]
|valign=&quot;top&quot;|
|valign=&quot;top&quot;|
[[File:Cambodian National Assembly 2016-7.jpg|thumb|upright=0.93|ပါလီမန်]]
|valign=&quot;top&quot;|
[[File:2016 Phnom Penh, Budynek s%C4%85du (04).jpg|thumb|upright=0.95|တရားလွှတ်တော်ချုပ်]]
|valign=&quot;top&quot;|
|}
&lt;/div&gt;

===နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု===
{{multiple image
| align  = right
| footer = ဟွန်ဆန်သည် ၁၉၈၅ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
| width1 = 195
| image1 = Hun_Sen_at_12th_ASEM_(cropped).jpg
| alt1   = Portrait
}}
ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီသည် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် တစ်ခုတည်းသော လက်ဝါးကြီးအုပ်ပါတီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ စီပီပီသည် ပါလီမန်တွင် ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၄ ခုမှလွဲ၍ ကျန်သော နေရာများကို ရယူထားကာ အမျိုးသားလွှတ်တော်ရှိ ကိုယ်စားလှယ်နေရာ အားလုံးသော ၁၂၅ ခု နှင့် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ရှိ ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၆၂ ခုမှ ၅၈ခုကို ရယူထားသည်။
[[File:6th National Assembly of Cambodia official portrait.jpg|thumb|300px|left|ကမ္ဘောဒီးယား ဆဌမမြောက် လွှတ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်များ]]
ဟွန်ဆန်နှင့် သူ၏ အစိုးရသည် အငြင်းပွားမှုများစွာ ရှိသော အစိုးရ ဖြစ်သည်။ ဟွန်ဆန်သည် ယခင်က ခမာနီတို့၏ စစ်ဆင်ရေးမှူး ဖြစ်ပြီး မူလက ဗီယက်နမ်တို့ အာဏာပေးအပ်ခဲ့သူ ဖြစ်ကာ ဗီယက်နမ်တို့ နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားသည့် အခါတွင် သူသည် ကြမ်းတမ်းမှုနှင့် ဖိနှိပ်မှုတို့ကို လိုသလိုအသုံးချ၍ သူ၏ အာဏာ ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=HRWAdams&gt;{{cite web|author=Adams, Brad |url=https://www.hrw.org/news/2012/05/31/10000-days-hun-sen |title=Adams, Brad, ''10,000 Days of Hun Sen'', International Herald Tribune, reprinted by Human Rights Watch.org |publisher=Hrw.org |date=31 May 2012 |access-date=15 March 2013}}&lt;/ref&gt;၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏ လက်ထောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သော နိုရိုဒွန် ရာနာရစ်ဒ်၏ အာဏာကြီးထွားလာမှုကို စိုးရိမ်၍ သူသည် စစ်တပ်ကို အသုံးပြု၍ အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး ရာနာရစ်ဒ်နှင့် ၎င်းအား ထောက်ခံသူများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ရာနာရစ်ဒ်သည် ရာထူးပြုတ်၍ ပဲရစ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရပြီး အခြားသော ဟွန်ဆန်၏ ပြိုင်ဘက်များမှာ အဖမ်းခံရကာ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရပြီး အချို့မှာ ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=HRWAdams /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/54/060.html |title=Open letter to Second Prime Minister Hun Sen from Amnesty International|publisher=Hartford-hwp.com |date=11 July 1997 |access-date=15 March 2013}}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုအပြင် ကမ္ဘောဒီးယားအစိုးရသည် ရွာသားထောင်ပေါင်းများစွာကို နှင်ထုတ်ကာ မြေများကို နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသို့ ရောင်းချခဲ့ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Levy, Adrian |author2=Scott-Clark, Cathy |url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/26/cambodia |title=Country for Sale|newspaper=Guardian |date=26 April 2008 |access-date=15 March 2013}}&lt;/ref&gt; လာဘ်ငွေရယူကာ ကမ္ဘောဒီးယား၏ ရေနံနှင့် သတ္တုရင်းမြစ်များကို ခေါင်းပုံဖြတ်ရယူစေခွင့် ပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.globalwitness.org/library/country-sale |title=Country for Sale |publisher=Global Witness |access-date=16 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130306234201/http://www.globalwitness.org/library/country-sale |archive-date=6 March 2013 |accessdate=25 January 2021 |archivedate=6 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130306234201/http://www.globalwitness.org/library/country-sale }}&lt;/ref&gt;အကျင့်ပျက်ခြစားသည်ဟုလည်း စွပ်စွဲခံရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြအစားဆုံး အစိုးရအဖြစ် အမြဲတစေ စာရင်းသွင်း ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.asianewsnet.net/home/news.php?sec=1&amp;id=24490 |title=Coverage of Transparency International's Corruption Report by ''Rasmei Kampuchea Daily'' carried on Asia News Network, 2 December 2011 |publisher=Asianewsnet.net |access-date=15 March 2013 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120810104123/http://www.asianewsnet.net/home/news.php?sec=1&amp;id=24490 |archive-date=10 August 2012 |accessdate=25 January 2021 |archivedate=10 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111210062912/http://www.asianewsnet.net/home/news.php?sec=1&amp;id=24490 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Perrin, C.J. (30 March 2011) [https://web.archive.org/web/20110403225719/http://www.ibtimes.com/articles/128461/20110330/corruption-australia-signapore-china-cambodia-philippines-hong-kong-based-political-economic-risk-co.htm Australia, Singapore: Least Tainted with Corruption—survey], ''International Business Times''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.transparency.org/country#KHM |title=Transparency International's latest index |publisher=Transparency.org |access-date=15 March 2013 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512190640/https://www.transparency.org/country#KHM }}&lt;/ref&gt;[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]] မှ ကမ္ဘောဒီးယားမှ အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ်ရှိ မြေယာအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ ယောင် ဘိုဖ အား ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျခံရသူ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။&lt;ref name=yorm&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/news/convictions-activists-cambodia-demonstrates-dire-state-justice-2012-12-27|title=Convictions of activists in Cambodia demonstrates dire state of justice|date=27 December 2012|publisher=Amnesty International|access-date=2 January 2013|archive-date=1 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101163441/http://www.amnesty.org/en/news/convictions-activists-cambodia-demonstrates-dire-state-justice-2012-12-27|url-status=live|accessdate=25 January 2021|archivedate=1 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130101163441/http://www.amnesty.org/en/news/convictions-activists-cambodia-demonstrates-dire-state-justice-2012-12-27}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက် ဖနွမ်းပင်တွင် အငြင်းပွားနေသော ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ဆန္ဒပြနေခြင်းအား သတင်းယူနေသော သတင်းသမားများအား ရဲများနှင့် အရပ်ဝတ်များက လေးဂွများ နှင့် ကျင်စက်များဖြင့် တမင်သက်သက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ နိုင်ငံတကာ သတင်းထောက်ကလပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ ရစ်ခ် ဗယ်လန်ဇူးလားအား တိုက်ခိုက်နေခြင်းကို ဗွီဒီယို မှတ်တမ်းအဖြစ် တွေ့ရသည်။ အတိုက်အခံတို့မှ ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်သဖြင့် ပါလီမန်ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ တင်းမာမှု ဖြစ်ပွားပြီး အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အနည်းဆုံး သတင်းထောက် ၇ ယောက်တို့သည် ဒဏ်ရာ အနည်းငယ် ရခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား ဆန္ဒပြသူ အနည်းဆုံး ၂ ဦးမှာ လေးခွထိမှန်ခံခဲ့ရသဖြင့် ဆေးရုံတက်ရောက် ကုသခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2013-09-24/an-cambodia-attacks-reax/4978738|title=Overseas Press Club of Cambodia condemns violent attack on journalists in Phnom Penh|work=Australia Network News|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ အဓိက အတိုက်အခံ ပါတီဖြစ်သော ကမ္ဘောဒီးယားအမျိုးသားကယ်ဆယ်ရေးပါတီ (စီအင်န်အာရ်ပီ) ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သဖြင့် ပိုမို၍ အာဏာရှင်ဆန်သော နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ပြန်လည် အသက်ဝင်ရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/03/cambodia-strongman-leader-thousands-stability-ceremony-angkor-hun-sen |title=Guardian report on Hun Sen as strongman |newspaper=Guardian | date=3 December 2017}}&lt;/ref&gt;

===အကျင့်ပျက် ခြစားမှု===
ကမ္ဘောဒီးယားရှိ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု အဆင့်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံအများစုထက် ပို၍မြင့်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် &quot;ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ&quot; ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ ရှိနေသည်။ ခြစားမှုသည် တရားစီရင်ရေး၊ ရဲ နှင့် အခြားသော နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကို သက်ရောက်စေသည်။ အစိုးရ အရာရှိများ အနေနှင့် နီးစပ်သူကို ဦးစားပေးခြင်း နှင့် အပြစ်ရှိသူကို လျစ်လျူရှု ပေးခြင်းတို့ကို နေရာတကာ တွေ့ရသည်။ တရားစီရင်ရေး နှင့် အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနတို့ကြားတွင် ရှင်းလင်းသော ကွဲပြားခြားနားမှုမရှိခြင်းကြောင့် တရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် နိုင်ငံရေးအရ လွှမ်းမိုးမှုများစွာ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;globalwitness.org&quot;&gt;[http://www.globalwitness.org/campaigns/corruption/oil-gas-and-mining/cambodia Retrieved November-14-2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141010033539/http://www.globalwitness.org/campaigns/corruption/oil-gas-and-mining/cambodia |date=10 October 2014 }}. Globalwitness.org. Retrieved on 5 July 2015.&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် လာဘ်စားမှုများကို ကြုံတွေ့နေရသည်မှာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ရယူခြင်း၊ ယာဉ်စည်းကမ်း ချိုးဖောက်ခြင်း နှင့် လျှော့ပေါ့သော တရားစီရင်ချက် ရရှိစေရေး တို့အတွက် ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများ အနေနှင့် လိုင်စင်များနှင့် ပါမစ်များ ရယူရန် အထူးသဖြင့် ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် ပတ်သက်သော ပါမစ်များအတွက် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ အမြဲတွေ့နေရသော အလေ့အထ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေတွင် သတင်းပေးသူများအား ကာကွယ်ပေးမှု မရှိပဲ သူတို့ သတင်းပေးသည့် ခြစားမှုကို သက်သေမပြနိုင်ပါက ထောင်ခြောက်လအထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;globalwitness.org&quot; /&gt;

===နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး===
[[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi with the Prime Minister of the Kingdom of Cambodia, Mr. Samdech Akka Moha Sena Padei Techo Hun Sen, at Hyderabad House, in New Delhi on January 27, 2018 (1).jpg|thumb|left|ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန် အား အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒရာ မိုဒီ နှင့် အတူ နယူးဒေလီတွင် တွေ့ရပုံ၊​၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကို ပရက် ဆိုခွန် ဦးဆောင်သော နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ကိုင်တွယ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ကုလသမဂ္ဂ၊ [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]၊ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့]]တို့၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် [[အာရှ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်]]၊​[[အာဆီယံ]]​တို့၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့ သို့ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော အရှေ့အာရှထိပ်သီးညီလာခံ သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားသည် နိုင်ငံပေါင်း များစွာနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိပြီး အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ နိုင်ငံအတွင်း သံရုံး ၂၀ ရှိပြီး&lt;ref&gt;Royal Government of Cambodia.{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/country.foreign_embassy.html |title=Foreign Embassies |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212040416/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/country.foreign_embassy.html |archive-date=12 February 2007 |accessdate=28 January 2021 |archivedate=12 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070212040416/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/country.foreign_embassy.html }}&lt;/ref&gt; အာရှတိုက်ရှိ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ အပါအဝင် ပဲရစ်ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွင် အဓိက ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် အမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျ၊ တရုတ် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဂျပန် နှင့် ရုရှားတို့လည်း ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Dalpino, Catharin E. |author2=Timberman, David G. |url=http://www.asiasociety.org/publications/cambodia_policy.html |title=Cambodia's Political Future: Issues for U.S. Policy |archive-url=https://web.archive.org/web/20051028015243/http://www.asiasociety.org/publications/cambodia_policy.html |archive-date=28 October 2005 |work=Asia Society |date=26 March 1998 |accessdate=28 January 2021 |archivedate=28 October 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051028015243/http://www.asiasociety.org/publications/cambodia_policy.html }}&lt;/ref&gt;နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကြောင့် အလှူရှင်အဖွဲ့အစည်းများမှ လူမှုရေး၊​စီးပွားရေး နှင့် မြို့ပြလူမှုအဆောက်အအုံများအတွက် လိုအပ်သည်များကို အကူအညီပေးခဲ့ကြသည်။

[[File:Russian President Vladimir Putin with Cambodian Prime Minister Hun Sen.jpg|thumb|ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်အား ရုရှားသမတ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်နှင့် အတူ မော်စကိုတွင် တွေ့ရပုံ၊​၂၀၁၆ မေ ၁၉]]
၁၉၇၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ပြင်းထန်ကြမ်းတမ်းသော အကွဲအပြဲများကို ကျော်လွန်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ အကြား နယ်စပ် အငြင်းပွားမှု အချို့ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုအရာများမှာ ကမ်းလွန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းအချို့၊ ဗီယက်နမ် နှင့် နယ်နိမိတ်၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများ နှင့် သတ်မှတ်မထားသော ပင်လယ်နယ်နိမိတ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့အနေနှင့် နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုများ ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ပရီးယား ဗီဟီးယား ပုထိုးနှင့် ကပ်လျက် နေရာတွင် စစ်တပ်အချင်းချင်း ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားပြီး ဆက်ဆံရေး ပျက်ယွင်းခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အနေနှင့် နယ်မြေအများစုကို ပိုင်ဆိုင်သည် ဖြစ်သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံမှ နိုင်ငံတကာဥပဒေများကို မလိုက်နာပဲ ကမ္ဘောဒီးယား စစ်တပ်မှ အရင်းအမြစ် အလုံအလောက် မရှိသဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကတည်းက မဖြေရှင်းနိုင်ပဲ ထားခဲ့သော နေရာများတွင် အခိုင်အမာတည်ဆောက်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24897805|title=Preah Vihear temple: Disputed land Cambodian, court rules|work=BBC News|date=11 November 2013|access-date=11 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/151/17704.pdf|title=Judgment: Request for Interpretation of the Judgment of 15 June 1962 in the Case Concerning the Temple of Preah Vihear (''Cambodia v. Thailand'')|date=11 November 2013|others=Recorded by L.Tanggahma|publisher=International Court of Justice|location=The Hague, Netherlands|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111173337/http://www.icj-cij.org/docket/files/151/17704.pdf|archive-date=11 November 2013|accessdate=28 January 2021|archivedate=11 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111173337/http://www.icj-cij.org/docket/files/151/17704.pdf}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် တရုတ်တို့သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များတွင် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှ နောက်ခံပေးထားသော တရုတ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ကိုကောင်းပြည်နယ်ရှိ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်း၌ {{convert|၉၀|km|abbr=on}} ရှည်လျားသော နေရာတွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု တည်ဆောက်လျက် ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းသည် အပျော်စီးသင်္ဘောများ၊ ဝမ်းပုံလောင်းသင်္ဘောများ နှင့် စစ်သင်္ဘောများ ကပ်ရောက်နိုင်သည် အထိ ရေစူးနက်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား၏ သံတမန် ရေးအရ ထောက်ခံမှုသည် တရုတ်တို့၏ တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း အငြင်းပွားနေသည့် နေရာများအား ရယူရန်ကြိုးပမ်းမှုကို အထောက်အကူပေးသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အာဆီယံ၏ စည်းမျဉ်းအရ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက ကန့်ကွက်ပါက အဖွဲ့တစ်ခုလုံး အနေဖြင့် ဦးဆောင်လှုပ်ရှားမှုကို ရပ်တန့်စေနိုင်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးရှိသည့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ အတွက် တရုတ်တို့အတွက် ချိန်ညှိပေးမည့် အလေးတုံး တစ်ခု ဖြစ်သည်။
&lt;ref&gt;name=&quot;Kynge&quot;James Kynge, Leila Haddou and Michael Peel, [https://www.ft.com/content/23968248-43a0-11e6-b22f-79eb4891c97d?mhq5j=e2 FT Investigation: How China bought its way into Cambodia], ''Financial Times'' (8 September 2016).&lt;/ref&gt;

===စစ်ရေး===
[[File:Royal Cambodian Army soldiers, 2014.jpg|thumb|left|ကမ္ဘောဒီးယား တော်ဝင်ကြည်းတပ်မှ အရာရှိများ ချီတက်လာပုံ]]
တော်ဝင် ကမ္ဘောဒီးယားကြည်းတပ်၊ တော်ဝင်ကမ္ဘောဒီးယား ရေတပ် နှင့် တော်ဝင် ကမ္ဘောဒီးယား လေတပ်၊ တော်ဝင်တပ်ရဲ တို့ကို အားလုံးစုပေါင်း၍ ကမ္ဘောဒီးယား တော်ဝင်တပ်မတော် ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာ၏ အမိန့်ပေးထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိကာ ၎င်းတို့၏ အထက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား ဝန်ကြီးချုပ် ရှိသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ် နိုရိုဒွန် သီဟာမိုနီမှ ကမ္ဘောဒီးယား တော်ဝင် တပ်မတော်၏ စစ်သေနာပတိချုပ် ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်မှာမူ အရေးပါသော ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ရာထူးကို ထိရောက်စွာ ရယူထားသည်။

၂၀၀၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ပြင်ဆင်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံကို စတင်မိတ်ဆက်ခြင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားစစ်တပ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း၏ အစ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတဆင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လက်အောက်ခံ အထွေထွေ ရုံး ၃ခုဖြစ်သော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး၊ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာဌာန၊ ကာကွယ်ရေးဌာနတို့ကို ဗဟိုဌာနချုပ်၏ လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တီးဘန် ဖြစ်သည်။ သူသည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၇၉ မှ စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေး ဒု-ဝန်ကြီးများမှာ ချေဆိုင်ယွန် နှင့် ပေါ်ဘန်ဆရူး တို့ ဖြစ်ကြသည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား တော်ဝင်တပ်မတော်၌ အမြဲတမ်းအင်အား ၁၀၂,၀၀၀ ဦး (အရန်အင်အား ၂၀၀,၀၀၀ ဦး) ရှိသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား၏ စစ်ရေးအသုံးစရိတ်မှာ နိုင်ငံတော် စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ၃% ရှိသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား တော်ဝင်တပ်ရဲတွင် တပ်သား ၇,၀၀၀ ရှိသည်။ ၎င်း၏ တာဝန်များတွင် လုံခြုံရေးနှင့် ပြည်သူတို့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရန်၊ စနစ်တကျ စီစဉ်လုပ်ဆောင်သော ရာဇဝတ်မှုကြီးများ၊ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် အခြားကြမ်းတမ်းသော အဖွဲ့အစည်းများကို ကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရန်နှင့် တားဆီးရန်၊ နိုင်ငံတော်နှင့် အများပြည်သူတို့၏ အိုးအိမ်များကို ကာကွယ်ရန်၊ အရေးပေါ်အခြေအနေများ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ၊ ပြည်တွင်းရေး မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများတွင် ပြည်သူများနှင့် အခြား အရေးပေါ်အဖွဲ့များကို အကူအညီပေးရန် တို့ ဖြစ်သည်။

ဟွန်ဆန်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်း အလွန်အားကောင်းသော ဩဇာအာဏာကို တည်ဆောက်ထားပြီး နိုင်ငံ၏ ပုံမှန်စစ်တပ်များနှင့် အပြိုင်နီးပါး စွမ်းရည်ရှိသော ခါးပိုက်ဆောင်တပ်လည်း ပါဝင်ကာ နိုင်ငံရေးအရ ပြိုင်ဘက်များကို ဖိနှိပ်ရန် အသုံးပြုသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံရသည်။&lt;ref&gt;Fuller, Thomas (6 January 2014) [https://www.nytimes.com/2014/01/06/world/asia/cambodia-crackdown-on-dissent.html Cambodia Steps Up Crackdown on Dissent With Ban on Assembly]. New York Times&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အဏုမြူတားဆီးရေး စာချုပ်အား ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&amp;mtdsg_no=XXVI-9&amp;chapter=26&amp;clang=_en |title=Chapter XXVI: Disarmament&amp;nbsp;– No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons |publisher=United Nations Treaty Collection |date=7 July 2017}}&lt;/ref&gt;

===ဥပဒေဝန်ထမ်း===
ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဥပဒေရေးရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ခမာနီအစိုးရကြောင့် ဥပဒေစနစ် တစ်ခုလုံးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး တရားသူကြီးများနှင့် ရှေ့နေများအားလုံးမှာ ဓနရှင်ရန်သူ များအဖြစ် စွပ်စွဲခံရပြီး ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်။ ဥပဒေဝန်ထမ်း ၆ ဦးမှ ၁၂ ဦး အထိသာ နိုင်ငံအတွင်း အသက်ရှင် ကျန်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cambodiatribunal.org/assets/pdf/court-filings/e51_7_1_en-1.pdf|title=CO-PROSECUTORS' SUBMISSION ON STATUTE OF LIMITATIONS FOR NATIONAL CRIMES|date=2 May 2011}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၅ ခုနှစ် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဘား အဖွဲ့အား တည်ထောင်သည့် အချိန်အထိ ရှေ့နေ့ မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Introduction to CAMBODIAN LAW|publisher=Konrad-Adenauer-Stiftung, Cambodia|year=2012|isbn=978-99950-982-1-6|editor-last=Peng|editor-first=Hor|pages=7–8, 15–16|editor-last2=Phallack|editor-first2=Kong|editor-last3=Menzel|editor-first3=Jörg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kim|first1=Chin|last2=Falt|first2=Jeffrey L.|date=1996|title=LAW OF THE BAR: KINGDOM OF CAMBODIA (STATUTORY UNDERPINNINGS OF THE DEVELOPMENT OF AN INDEPENDENT BAR IN CAMBODIA: CODE OF ETHICS; INTERNAL REGULATIONS)|journal=California Western International Law Journal|volume=27: 2, Art. 5|pages=357–387|via=CWSL Scholarly Commons}}&lt;/ref&gt;

===လူ့အခွင့်အရေး===
[[File:Kem Sokha with Sam Rainsy.jpg|thumb| ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဒုတိယ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ကမ်ဆိုခ (ဝဲ)အား ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာတွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် ဆမ်ရိန်းဆီးမှာ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလ ကတည်းက ပြည်ပတွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည်။]]
အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အစီရင်ခံစာအရ ဟွန်ဆန်၏ လက်အောက်ရှိ တပ်များနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီတို့သည် ကြီးကျယ်ပြီး မကြာခဏဖြစ်သော မတရားမှုများကို ကျူးလွန်ကြပြီး ၎င်းတို့တွင် ဥပဒေမဲ့ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းတို့ ပါဝင်ကာ ထိုအတွက် နောက်ဆက်တွဲ အရေးယူမှုများ မရှိဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;World Report 2014: Cambodia Human Right Watch&lt;/ref&gt; ၂၀၁၆ ခု ကမ္ဘာ့ကျွန်ပြုမှုညွှန်းကိန်း အရ ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၂၅၆,၈၀၀ ဦးမျှ ကျွန်ပြုခံနေရပြီး လူဦးရေ စုစုပေါငး်၏ ၁.၆၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Bales|first1=Kevin|display-authors=et al|title=Cambodia|url=https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/|website=The Global Slavery Index 2016|publisher=The Minderoo Foundation Pty Ltd|access-date=13 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314004151/https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/|archive-date=14 March 2018|url-status=dead|accessdate=3 June 2021|archivedate=14 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180314004151/https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/}}&lt;/ref&gt;

အစိုးရဝန်ထမ်း ရာထူးကြီးသူများ၊ စစ်တပ်များနှင့် အစိုးရနှင့် ဆက်နွယ်နေသော စီးပွားရေးသမားများမှ မြေမတရားသိမ်းယူခြင်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် အမြဲတွေ့ရလေ့ရှိသည့် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Bales|first1=Kevin|display-authors=et al|title=Cambodia|url=https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/|website=The Global Slavery Index 2016|publisher=The Minderoo Foundation Pty Ltd|access-date=13 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314004151/https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/|archive-date=14 March 2018|url-status=dead|accessdate=3 June 2021|archivedate=14 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180314004151/https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/}}&lt;/ref&gt; ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း သိန်းပေါင်းများစွာသော ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူများထံမှ မြေယာများကို သိမ်းယူခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် နှင့် အမျိုးမျိုးသော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဩဇာအာဏာတည်ဆောက်ရန် အစရှိသည်တို့အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Bales|first1=Kevin|display-authors=et al|title=Cambodia|url=https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/|website=The Global Slavery Index 2016|publisher=The Minderoo Foundation Pty Ltd|access-date=13 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314004151/https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/|archive-date=14 March 2018|url-status=dead|accessdate=3 June 2021|archivedate=14 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180314004151/https://www.globalslaveryindex.org/country/cambodia/}}&lt;/ref&gt; ယုံကြည်စိတ်ချရသော အစိုးရဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လူဦးရေ ၇၇၀,၀၀၀ တို့သည် အနည်းဆုံး ဟက်တာ ၄ သန်း ( ဧက ၁၀ သန်း) မျှသော မြေသိမ်းမှုကြောင့် နစ်နာဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ဟု ပဲရစ်တွင် အခြေစိုက်သော နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်း (IFDH) က ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rfa.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rfa.org/english/news/cambodia/complaint-10072014181216.html|title='Ruling Elite' in Cambodia Face ICC Complaint Over Land Grabs|work=Radio Free Asia|access-date=28 October 2014|archive-date=18 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018152313/http://www.rfa.org/english/news/cambodia/complaint-10072014181216.html/}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကျွမ်းကျင်သူမှ &quot;ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ဇူလိုင်လ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ မီဒီယာများ၊ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်များနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပါဝင်မှုများကို ကန့်သတ်ခြင်းကြောင့် လွန်စွာ စိုးရိမ်ရသည်။&quot; ဟု ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;Cambodia at a crossroads&quot;: UN expert calls on Government to choose path of human rights |url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=22820&amp;LangID=E |publisher=Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) |date=14 March 2018}}&lt;/ref&gt;အစိုးရအား ဝေဖန်သူများမှာ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းမှားများ ထုတ်လွှင့်သည် ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Cambodia accused of political clampdown amid coronavirus outbreak |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/cambodia-accused-political-clampdown-coronavirus-outbreak-200324063233803.html |work=Al Jazeera |date=24 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Cambodia: Covid-19 Spurs Bogus 'Fake News' Arrests |url=https://www.hrw.org/news/2020/04/29/cambodia-covid-19-spurs-bogus-fake-news-arrests |work=Human Rights Watch |date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt;

===အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ===
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်များနှင့် ပြည်နယ်များသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်များ အပါအဝင် ပြည်နယ် ၂၅ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။

စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်များနှင့် ခရိုင်များသည် ဒုတိယအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်များအား ခရိုင် ၁၅၉ခု နှင့် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ၂၆ ခု အဖြစ် ထပ်မံပိုင်းခြားထားသည်။ ခရိုင်များနှင့် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်များကို မြို့နယ်နှင့် ရပ်ကွက်များ အဖြစ် ထပ်မံ ပိုင်းခြားထားသည်။
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြည်နယ်
! မြို့တော်
! ဧရိယာ (km2)
! လူဦးရေ (၂၀၁၉)
|-
| ၁
| ဗန်တေးမိန်ဇယ (Banteay Meanchey)
| ဆရီ ဆေဖိုအမ် နှင့် ပွိုင်းပက်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၆,၆၇၉
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၈၆၁,၈၈၃
|-
| ၂
| ဗတ္တမ်ဗောင်း (Battambang)
| ဗတ္တမ်ဗောင်း
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၁,၇၀၂
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၉၉၇,၁၆၉
|-
| ၃
| ကမ်ပုန်းချမ် (Kampong Cham)
| ကမ်ပုန်းချမ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၄,၅၄၉
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၈၉၉,၇၉၁
|-
| ၄
| ကမ်ပုန်းချနန်း (Kampong Chhnang)
| ကမ်ပုန်းချနန်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၅,၅၂၁
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၅၂၇,၀၂၇
|-
| ၅
| ကမ်ပုန်စပူ (Kampong Speu)
| ရှဘားမန်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၇,ဝ၁၇
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၈၇၇,၅၂၃
|-
| ၆
| ကမ်ပုန်ထုမ် (Kampong Thom)
| စတန်း စိန်း
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၃,၈၁၄
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၆၈၁,၅၄၉
|-
| ၇
| ကမ်ပုတ် (Kampot)
| ကမ်ပုတ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၄,၈၇၃
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၅၉၃,၈၂၉
|-
| ၈
| ကဏ္တာလ (Kandal)
| တာခမော
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၃,၁၇၉
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁,၂၀၁,၅၈၁
|-
| ၉
| ကပ် (Kep)
| ကပ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၃၃၆
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၄၂,၆၆၅
|-
| ၁၀
| ကော့ကောင်း (Koh Kong)
| ခက်မရက် ဖိုးမင်း
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၀,၀၉၀
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၂၅,၉၀၂
|-
| ၁၁
| ကရာကျယ် (Kratié)
| ကရာကျယ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၁,ဝ၉၄
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၃၇၄,၇၅၅
|-
| ၁၂
| မဏ္ဍလဂီရီ (Mondulkiri)
| စန်မိုနိုရွမ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၄,၂၈၈
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၉၂,၂၁၃
|-
| ၁၃
| ဥတ္တရမိန်ဇယ (Oddar Meanchey)
| ဆမ်မရောင်း
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၆,၁၅၈
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၂၇၆,၀၃၈
|-
| ၁၄
| ပိုင်လင် (Pailin)
| ပိုင်လင်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၈၀၃
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၇၅,၁၁၂
|-
| ၁၅
| ဖနွမ်းပင် (Phnom Penh)
| ဒေါင်ပင်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၆၇၉
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၂,၂၈၁,၉၅၁
|-
| ၁၆
| ဖရဲသီဟနု (Preah Sihanouk)
| ဖရဲသီဟနု
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁,၉၃၈
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၃၁၀,၀၇၂
|-
| ၁၇
| ဖရဲဝိဟာရ (Preah Vihear)
| တိဘန် မိန်းချေး
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၃,၇၈၈
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၂၅၄,၈၂၇
|-
| ၁၈
| ဗောဓိစတ် (Pursat)
| ဗောဓိစတ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၂,၆၉၂
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၄၁၉,၉၅၂
|-
| ၁၉
| ပရေဗင် (Prey Veng)
| ပရေဗင်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၄,၈၈၃
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁,၀၅၇,၇၂၀
|-
| ၂၀
| ရတနဂီရီ (Ratanakiri)
| ဘန်လောင်း
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၀,၇၈၂
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၂၁၇,၄၅၃
|-
| ၂၁
| ဆီယမ်ရိ (Siem Reap)
| [[ဆီယမ်ရိမြို့]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၀,၂၉၉
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁,ဝ၁၄,၂၃၄
|-
| ၂၂
| စီတောင်တရင်း (Stung Treng)
| စီတောင် တရင်း
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၁,ဝ၉၂
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၁၆၅,၇၁၃
|-
| ၂၃
| စဝေရင်း (Svay Rieng)
| စဝေရင်း နှင့် ဘာဗက်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၂,၉၆၆
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၅၂၅,၄၉၇
|-
| ၂၄
| တကောင် (Takéo)
| ဒွန်ကာယက်ဗ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၃,၅၆၃
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၉၀၀,၉၁၄
|-
| ၂၅
| တပေါင်ခနုမ်း (Tboung Khmom)
| ဆူဝမ်
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၅,၂၅၀
| style=&quot;text-align: right;&quot; | ၇၇၆,၈၄၁
|}

== စီးပွားရေး ==
[[File:Cambodia, Trends in the Human Development Index 1970-2010.png|thumb|left|upright=1.6|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လူထုဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း (၁၉၇၀-၂၀၁၀)]]
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လူတစ်ဦးချင်းဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၃၀၉ ဖြစ်ပြီး ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်းကို ထည့်တွက်ပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄,၀၂၂ မျှ ရှိသည်။ ကုလသမဂ္ဂမှ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအား ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ကျေးလက်အိမ်ထောင်စု အများစုမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော လုပ်ငန်းများ အပေါ်တွင် မှီခိုကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိက တင်ပို့ကုန်များမှာ ဆန်စပါး၊ ငါး၊ သစ်၊ အဝတ်အထည် နှင့် ရာဘာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ ဆန်စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ ၎င်းတို့၏ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ မျိုးစပါးဘဏ်မှ စပါးမျိုးပေါင်း ၇၅၀ ကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် မိတ်ဆက်တင်ပို့ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080819194125/http://www.irri.org/publications/today/pdfs/6-2/RiceToday%206-2.pdf ''Rice Today'', April–June 2007, Vol. 6, No. 2]. irri.org&lt;/ref&gt; ထိုမျိုးစပါးများမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ကမ္ဘောဒီးယားမှ စုဆောင်းထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အီကော်နောမစ်မဂ္ဂဇင်း နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးအဖွဲ့တို့၏ အဆိုအရ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပျမ်းမျှ ဂျီဒီပီ တိုးတက်နှုန်းမှာ ၇.၇% ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ ဂျီဒီပီ တိုးတက်နှုန်း အများဆုံး ၁၀ နိုင်ငံတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှု အမြန်ဆန်ဆုံး လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ခရီးသွား ၂၁၉,၀၀၀ မျှ ရှိရာမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၂ သန်း အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းမှာ ၁.၇% ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့မှု ပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆ ဘီလီယံ မျှ ဖြစ်သည်။

[[File:Siem Reap Art Center Night Market, 2018 (06).jpg|thumb|[[ဆီယမ်ရိမြို့]]ရှိ အစားအသောက် အရောင်းဆိုင်တစ်ခု]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံကို လေ့လာတင်ပြသော စာတမ်းဖြစ်သည့် &quot;ဆင်းရဲသားတွေ ဘယ်ရောက်သွားသလဲ။ ကမ္ဘောဒီးယား ဆင်းရဲမွဲတေမှု စစ်တမ်း ၂၀၁၃&quot; တွင် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ ကောက်ချက်ဆွဲခဲ့သည်မှာ &quot;၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ၇ နှစ်တာ ကာလအတွင်း ကမ္ဘောဒီးယား၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုသည် အလွန်အမင်းအားကောင်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးများထဲတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အိမ်ထောင်စုများ၏ သုံးစွဲနှုန်းမှာ ၄၀% အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ တိုးတက်မှုများသည် ဆင်းရဲသားများအတွက် ကောင်းမွန်ပြီး ဆင်းရဲချမ်းသာ မညီမျှမှုကို လျှော့ချနိုင်ရုံမျှမက ဆင်းရဲသားများ၏ သုံးစွဲနှုန်းကို ဆင်းရဲသားမဟုတ်သူများနှင့် ယှဉ်လျှင် ပိုမို များပြားလာစေခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေနှင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းသည် ၅၂.၂% မှ ၂၀.၅% သို့ လျော့ကျခဲ့ပြီး မျှော်မှန်းချက်အားလုံးကို ကျော်လွန်ရုံသာမက နိုင်ငံ၏ ထောင်စုနှစ် ဖွံ့ဖြိုးမှု ပန်းတိုင်၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်း ပစ်မှတ်ကိုပင် ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှ လွတ်မြောက်လာသူ အများစုမှာ အနည်းငယ်မျှသော ပမာဏဖြင့် လွတ်မြောက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး အလွန် စိတ်မချရသော အခြေအနေတွင် ရှိသေးသည်။ အနည်းငယ်မျှသော လှုပ်ခတ်မှုကြောင့်ပင်လျှင် သူတို့အနေနှင့် ဆင်းရဲမွဲတေသူ အဖြစ် ပြန်လည်သက်ဆင်း သွားနိုင်သည်။&quot; ဟု ဖော်ပြထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Where Have All The Poor Gone? Cambodia Poverty Assessment 2013&quot;, World Bank May 2014&lt;/ref&gt;

ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုမျှ စီးပွားရေး တိုးတက်ခဲ့ခြင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားအား ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရာတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အောင်မြင်ခဲ့သော ဇာတ်ကြောင်းအရ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံသည် ဆိုးရွားသော ပြည်တွင်းစစ်ကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ အလယ်အလတ်တန်း အနိမ့်ပိုင်း ဝင်ငွေ ရှိသော စီးပွားရေးရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်။ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အချက်အလက်ရှိသည့် နိုင်ငံ ၆၉ နိုင်ငံတွင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် ၂၀၀၄-၂၀၀၈ အတွင်း အလျှင်အမြန်ဆုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရာ၌ စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျခဲ့ပြီး ၂၀၁၅-၂၀၁၆ တွင် ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြ အိမ်ထောင်စုများအတွင် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်း ထပ်မံ လျော့ကျလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားသည်။ သို့သော်လည်း လူထုဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးတို့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားသည် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့နေရဆဲ ဖြစ်ပြီး တိုးတက်မှုအတွက် ဦးစားပေးအဆင့်အတန်း ရှိနေသေးသည်။&lt;ref&gt;[http://blogs.worldbank.org/eastasiapacific/cambodia-is-now-a-lower-middle-income-economy-what-does-this-mean Cambodia is now a lower-middle income economy: What does this mean? | East Asia &amp; Pacific on the rise]. Blogs.worldbank.org (1 July 2016). Retrieved on 20 December 2016.&lt;/ref&gt;

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား ရေပိုင်နက်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သော ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များမှာ ထုတ်ယူနိုင်စွမ်း အများအပြား ရှိသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုကြောင့် အများစုမှာ မထုတ်လုပ်ရသေးပေ။&lt;ref&gt;{{cite news|title=The struggle between Thailand and Cambodia over oil and gas resources|date=17 September 2010|agency=CLC Asia|url=http://www.clc-asia.com/the-struggle-between-thailand-and-cambodia-over-oil-and-gas-resources-2/|access-date=29 December 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cambodia Aims for Offshore Production Next Year|author=Gronholt-Pedersen, Jacob |date=26 September 2012|agency=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10000872396390443507204578020023711640726|access-date=29 December 2013}}&lt;/ref&gt;

[[File:Cambodia's rice fields.jpg|thumb|left|ဆီယမ်ရိပြည်နယ်ရှိ စပါးခင်း]]

ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတော်ဘဏ် သည် နိုင်ငံ၏ ဗဟိုဘဏ် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ဘဏ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍ နည်းဥပဒေများဖြင့် ထိန်းကြောင်း ကြပ်မတ်ပေးပြီး နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝင်ရောက်ရန်အတွက်လည်း တစိတ်တပိုင်း တာဝန်ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အတွင်းတွင် နိုင်ငံအတွင်း မှတ်ပုံတင်ထားသော ဘဏ်နှင့် အသေးစားငွေကြေးလုပ်ငန်းများမှာ ၃၁ ခုမှ ၇၀ ကျော်သို့ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေကြေးကဏ္ဍတွင် တိုးတက်မှုအား ထင်ရှားစေခဲ့သည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား ခရက်ဒစ် ဗျူရို ကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတော်ဘဏ်၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအောက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.creditbureaucambodia.com/about-us/credit-bureau-cambodiacom.html |title=CBC's Mission |publisher=Creditbureaucambodia.com |access-date=15 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613093221/http://www.creditbureaucambodia.com/about-us/credit-bureau-cambodiacom.html |archive-date=13 June 2013 |accessdate=19 July 2021 |archivedate=13 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613093221/http://www.creditbureaucambodia.com/about-us/credit-bureau-cambodiacom.html }}&lt;/ref&gt; ယခုအခါ ဘဏ်များနှင့် အသေးစား ငွေကြေးလုပ်ငန်းများ အနေနှင့် ဥပဒေအရ ချေးငွေပေးဆပ်မှုနှင့် ဆိုင်သည့် တိကျသော အချက်အလက်နှင့် ကိန်းဂဏန်းများကို အစီရင်ခံရသဖြင့် ခရက်ဒစ်ဗျူရိုမှ တဆင့် ကမ္ဘောဒီးယား ဘဏ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍအတွင်း ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ကြုံတွေ့နေရသော ကြီးမားသည့် စိန်ခေါ်မှု တစ်ခုမှာ အသက်ကြီးသော လူကြီးများသည် ပညာရေး မရှိကြပေ။ အထူးသဖြင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသများတွင် အခြေခံ အဆောက်အအုံလည်း မရှိပေ။ အသစ်တဖန် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် အစိုးရအတွင်း အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကြောင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို တွန့်ဆုတ်စေပြီး နိုင်ငံခြား အကူအညီများကို နှောင့်နှေးစေသည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံအချင်းချင်း အကူအညီပေးမှုများနှင့် နိုင်ငံများ ပေါင်းစပ်၍ အကူအညီပေးမှုများ ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၌ လှူဒါန်းသူများမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၀၄ သန်း လှူဒါန်းရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;CIACB&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia/ Cambodia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610095311/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia/ |date=10 June 2021 }}. CIA World FactBook.&lt;/ref&gt; အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် တစ်ခုတည်းမှ ချေးငွေ၊ အကူအညီနှင့် နည်းပညာ အထောက်အကူ စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅၀ သန်း အကူအညီပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=ADB&gt;{{cite web |url=http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/CAM.asp |title=A Fact Sheet: Cambodia and Asian Development Bank |publisher=Adb.org |date=25 February 2013 |access-date=16 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404015954/http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/CAM.asp |archive-date=4 April 2007 |accessdate=19 July 2021 |archivedate=4 April 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070404015954/http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/CAM.asp }}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ကုမ္ပဏီများထံမှ ပါမစ်လျှောက်ရာတွင် လာဘ်ငွေ တောင်းယူခြင်းများ ရှိပြီး ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ပါမစ် အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/todays-news/159794/bribes-hamper-business-in-cambodia|title=Bribes hamper business in Cambodia – Asia-Pacific – Worldbulletin News|work=World Bulletin}}&lt;/ref&gt;

[[File:Battambang Provinz 01.jpg|thumb|ဗတ္တမ်ဗောင်းပြည်နယ်တွင် လယ်သမားများ စပါးရိတ်သိမ်းနေပုံ]]
၂၀၁၅ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး ညွှန်းကိန်းတွင် ကမ္ဘောဒီးယားအား အလုပ်သမား စုစည်းမှုများအတွက် အဆိုးဆုံး အဆင့်များတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး &quot;အခွင့်အရေးအတွက် အာမခံချက်မရှိ&quot; သည့် နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Teehan, Sean (16 June 2015) [http://m.phnompenhpost.com/national/kingdom-ranked-low-labour-rights-index Kingdom ranked low in labour rights index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150706042351/http://m.phnompenhpost.com/national/kingdom-ranked-low-labour-rights-index |date=6 July 2015 }}. Phnompenh Post.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၆ ဧပြီလတွင် ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေအား စက်ရုံများတွင် အလုပ်သမားများမှ အကန့်အသတ်ရှိသော ဆန္ဒပြမှုများ ပြုလုပ်နေချိန်နှင့် လမ်းမများပေါ်တွင် လစာတိုးရန်နှင့် အလုပ်လုပ်ရသည့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် တောင်းဆိုသည့် အချိန်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://thediplomat.com/2016/04/the-trouble-with-cambodias-new-law-on-trade-unions The Trouble With Cambodia’s New Law on Trade Unions]. The Diplomat. Retrieved on 20 December 2016.&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဥပဒေအသစ်နှင့် ပတ်သက်သည့် စိုးရိမ်မှုများကို အလုပ်သမားနှင့် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့များသာမကဘဲ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများကပါ ယေဘုယျအားဖြင့် စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမား အဖွဲ့၏ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် လာအိုနိုင်ငံ ရုံးမှ ထိုဥပဒေတွင် အချို့သော အဓိကစိုးရိမ်ဖွယ် အချက်များနှင့် ဟာကွက်များ ရှိသည်ဟု မှတ်ချက်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.ilo.org/asia/info/public/pr/WCMS_466553/lang--en/index.htm ILO's statement on Trade Unions law in Cambodia]. Ilo.org (4 April 2016). Retrieved on 20 December 2016.&lt;/ref&gt;

အမှီအခိုကင်းသော သမဂ္ဂများနှင့် အလုပ်ရှင်များမှ ညှိမရသော အခြေအနေ ဖြစ်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ &quot;သမဂ္ဂ ၂၅ ခု ရှိတဲ့ စက်ရုံတစ်ခု အနေနဲ့ ဘယ်လို ရပ်တည်ရမလဲ။&quot; ဟု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဗန်ဆိုအင်းက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ သူက &quot;အလုပ်ရှင်အနေနှင့် အငြင်းပွားမှုတွေကို အဖွဲ့မတူတဲ့ သမဂ္ဂခေါင်းဆောင် ၂၅ ယောက်နဲ့ ညှိရမယ် ဆိုတာ နားမလည်နိုင်ဘူး။ ဥပဒေ အနေနဲ့ နိုင်ငံအတွင်းက သမဂ္ဂတွေကိုလည်း ထိန်းကွပ်သင့်တယ်။&quot; ဟု ထပ်၍ ပြောခဲ့သည်။ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်အသင်း၏ အဆိုအရ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အဝတ်အစားနှင့် အထည်အလိပ်တင်ပို့သော စက်ရုံ ၅၅၇ ရုံနှင့် ဖိနပ်စက်ရုံ ၅၈ ရုံတို့တွင် အလုပ်သမား ၅၀၀,၀၀၀ အတွက် သမဂ္ဂပေါင်း ၃,၁၆၆ ခု ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ အထည်ချုပ် လုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အကြီးဆုံး လုပ်ငန်း ဖြစ်နေပြီး နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၂၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း မျှ ရှိသော်လည်း ဗန်ဆိုအင်း၏ အဆိုအရ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဥပဒေ မရှိပါက နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေနှင့် စီးပွားရေး လာရောက်လုပ်ကိုင်လိမ့်မည် မဟုတ် ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[http://www.voacambodia.com/a/unions-and-employers-deeply-divided-over-cambodia-trade-union-law/3375693.html Unions and Employers Deeply Divided Over Cambodia’s Trade Union Law]. Voacambodia.com (15 June 2016). Retrieved on 20 December 2016.&lt;/ref&gt;

&quot;အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဥပဒေ ရှိမှသာ ကျွန်တော်တို့ အလုပ်ရှင်တွေ အသက်ဆက်နိုင်မယ်။ ကမ္ဘောဒီးယား တစ်နိုင်ငံတည်း မဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံတိုင်းမှာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဥပဒေ ရှိတယ်။ ဥပဒေကို ဝေဖန်တဲ့သူတွေ ကိုယ်တိုင် စီးပွားရေး လုပ်ကြည့်သင့်တယ်။ ဒါမှ သူတို့ နားလည်မယ်။&quot; ဟု သူက ဆိုသည်။

===ချည်မျှင်နှင့် အထည်လုပ်ငန်း===
[[File:Cambodia Exports Treemap 2017.svg|thumb|right|270px|၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘောဒီးယား ပို့ကုန် ပြပုံ]]
အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၏ အကြီးဆုံးသော အပိုင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ ပို့ကုန်၏ ၈၀% မျှ ရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် တင်ပို့မှု ပမာဏ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၆၁ ဘီလီယံ အထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်နှင့် ယှဉ်လျင် ၈% တိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနစ်၏ ပထမနှစ်ဝက်တွင် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း၏ အစီရင်ခံချက် အရ တင်ပို့ကုန် ပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅၆ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;investvine&quot;&gt;{{cite web|url=http://investvine.com/cambodias-textile-industry-grew-32/|title=Cambodia's textile industry grew 32%|first=Arno|last=Maierbrugger|work=Inside Investor|date=11 July 2013|access-date=11 July 2013|archive-date=2 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002063558/http://investvine.com/cambodias-textile-industry-grew-32/}}&lt;/ref&gt; ထိုကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမား ၃၃၅,၄၀၀ ဦးကို အလုပ်အကိုင်ပေးထားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၉၁% မှာ အမျိုးသမီးများ ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စက်ရုံများ အဖွဲ့ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား အဖွဲ့နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်အဖွဲ့မှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး ကော်ပိုရေးရှင်းတို့ ပူးပေါင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်မှ အလုပ်သမားများ၊ အလုပ်ရှင်များ နှင့် အစိုးရတို့နှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်၍ အလုပ်လုပ်ရသည့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို တိုးတက်ရန်နှင့် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းအတွင်း ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန်တို့ အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Better Factories Cambodia Annual Report 2018: An Industry and Compliance Review |url=https://betterwork.org/blog/portfolio/better-factories-cambodia-annual-report-2018-an-industry-and-compliance-review/ |website=betterwork.org |access-date=19 July 2021 |archive-date=8 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008220104/https://betterwork.org/blog/portfolio/better-factories-cambodia-annual-report-2018-an-industry-and-compliance-review/ }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့၏ ကမ္ဘောဒီးယားအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စက်ရုံများ အစီအစဉ် မှ စီမံကိန်း၏ အကြံပေးအဖွဲ့သည် ဖနွမ်းပင်မြို့တွင် တွေ့ဆုံပြီး အဖွဲ့၏ ကာလတဝက် သုံးသပ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သုံးသပ်ကောက်နှုတ်ချက် နှင့် အကြံပေးချက် မူကြမ်းအတွက် ထည့်သွင်းဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့်အပြင် အစီအစဉ်အတွက် ပွင့်လင်းမြင်သာသော အစီရင်ခံမှု အစပျိုးရန် အတွက် မည်သို့ ပိုမိုခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်သင့်သည် ဆိုသည့် နည်းလမ်းများကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

စီမံကိန်း၏ အကြံပေးအဖွဲ့မှ အစီအစဉ်၏ ကမ္ဘောဒီးယား အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းနှင့် လုပ်သားများအပေါ် သက်ရောက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ဆေးမှုများ၏ တွေ့ရှိချက်များကို အနှစ်ချုပ်သုံးသပ်ရာတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
* အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း တစ်ခုလုံး၏ ဖွံ့ဖြိုးမှု အပေါ်တွင် ပါဝင် အကျိုးပြုနိုင်ခဲ့သည်။
* ပိုမိုကောင်းမွန်သော စက်ရုံများ အစီအစဉ်မှာ အလုပ်သမား ၅ သိန်းကျော် အပြင် သူတို့ မိသားစုများ၏ ဘဝများကိုပါ တိုးတက်စေခဲ့သည်။
* အလုပ်သမားများအနေနှင့် မှန်ကန်သော လစာနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်မှု အခွင့်အလမ်းများ ရရှိရန် သေချာစေခဲ့သည်။
* ကလေးအလုပ်သမားများကို ထိုကဏ္ဍမှ လုံးဝ နီးပါး ဖယ်ရှားပစ်နိုင်ခဲ့သည်။
* အားလုံး အနေနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းကို ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရသည့် အနေအထား ဖြစ်စေခဲ့သည်။ 
* အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းအတွင်းရှိ အလုပ်သမားများ အားလုံးအတွက် အခွင့်အလမ်း ညီမျှသော အနေအထား အဖြစ် ဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့သည်။
* စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ချက်များကို (၁) စက်ရုံ၏ အချက်အလက်များကို အသုံးပြု၍ တိုးတက်နိုင်သည့် နေရာများကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ခြင်း (၂) နိုင်ငံတကာ အမှတ်တံဆိပ်များ/ဝယ်ယူသူများ၏ အန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် အဓိက အစိတ်အပိုင်းဖြစ် ရပ်တည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement from the Project Advisory Committee of Better Factories Cambodia on its 47th Meeting – Better Work |url=https://betterwork.org/blog/2018/06/20/statement-from-the-project-advisory-committee-of-better-factories-cambodia-on-its-47th-meeting/ |website=betterwork.org |access-date=20 July 2021 |archive-date=1 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101135945/https://betterwork.org/blog/2018/06/20/statement-from-the-project-advisory-committee-of-better-factories-cambodia-on-its-47th-meeting/ }}&lt;/ref&gt;

===ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း===
[[File:Angkor Wat Tourists.jpg|thumb|right|220px|နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ [[ဆီယမ်ရိမြို့]] ရှိ [[အန်ကောဝပ်]] သို့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား ၂.၆ သန်းခန့် လာရောက်လည်ပတ်လေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/business/angkor-hosts-26m-visitors|title=Angkor hosts 2.6M visitors|website=www.phnompenhpost.com}}&lt;/ref&gt;]]

ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း ပြီးလျှင် နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝင်ငွေအများဆုံး ရရှိသည့် လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;USDOS3&quot; /&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာမှ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားပေါင်း ၆ သန်းမျှ ရှိခဲ့ပြီး ၂၁ ရာစု အစမှစ၍ ၁၀ ဆမျှ တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=Tourism Statistics Report Year 2018 |url=https://www.tourismcambodia.com/img/resources/cambodia_tourism_statistics_2018.pdf |website=Ministry of Tourism |access-date=1 August 2019}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ နိုင်ငံအတွင်း အလုပ်လုပ်သူ ၂၆% ကို အလုပ်ပေးထားနိုင်ပြီး အရေအတွက်အားဖြင့် ဆိုပါက ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသားတို့အတွက် အလုပ်အကိုင် ၂.၅ သန်းမျှ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-04-06|title=This Is Why Cambodia Is the BEST Place to Visit Post Coronavirus Pandemic!|url=https://thegotofamily.com/2021/04/this-is-why-cambodia-is-the-best-place-to-visit-post-coronavirus-pandemic/|access-date=2021-04-08|website=The Go To Family|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ဖနွမ်းပင်မြို့ နှင့် အန်ကောဝပ်တို့ အပြင် အခြားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ သွားရောက်လည်ပတ်သော နေရာများတွင် အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ နာမည်ကျော် ကမ်းခြေများရှိသော သီဟာနုဗေးလ်မြို့ နှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗတ္တမ်ဗောင်းတို့ ဖြစ်ကြကာ ထိုနေရာနှစ်ခု စလုံးမှာ ကမ္ဘောဒီးယားသို့ လာရောက်လည်ပတ်သူများ၏ သိသာသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော ကျောပိုးအိတ်လွတ် ခရီးသွားများအတွက် ကျော်ကြားသော နေရာများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.myfunkytravel.com/backpacking-route-south-east-asia.html|title=Popular Backpacking Destinations in Southeast Asia|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt; ကမ်ပုတ်မြို့ နှင့် ဘိုကာတောင် စတေရှင် အပါအဝင် ကက်ပ် မြို့တို့ ဝန်းကျင်နေရာများမှာလည်း ခရီးသွားများ စိတ်ဝင်စားသော နေရာများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် UNTAC ရွေးကောက်ပွဲအပြီး တည်ငြိမ်သော ကာလမှစ၍ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ ပုံမှန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110304011512/http://www.cambodia-tourism.org/download/Cambodia_Touris_Statistics_2010.pdf Tourism Statistics Report March 2010]. cambodia-tourism.org.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လာရောက်လည်ပတ်သော နိုင်ငံခြားသား အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံသားများ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ဝင်ငွေသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၄ ဘီလီယံ အထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စုစုပေါင်း အမျိုးသား ထုတ်ကုန်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။ ဆီယမ်ရိပြည်နယ်ရှိ အန်ကောဝပ် သမိုင်းဝင် ဥယျာဉ်၊ သီဟာနုဗေးလ်ရှိ ကမ်းခြေများ၊ ဖနွမ်းပင် မြို့တော်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား ၏ ၁၅၀ ခုမျှသော ကက်စီနို လောင်းကစားရုံများ (၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ၅၇ ခုသာ ရှိသည်။)&lt;ref&gt;{{cite book |title=Transnational Organized Crime in Southeast Asia: Evolution, Growth, and Impact, 2019|url=https://www.unodc.org/documents/southeastasiaandpacific/Publications/2019/SEA_TOCTA_2019_web.pdf |date=2019 |publisher=United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) |location=Bangkok |page=20}}&lt;/ref&gt; တို့မှာ နိုင်ငံခြား ခရီးသွားများ အတွက် အဓိက ဆွဲဆောင်မှုများ ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားအား ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသည့် လည်ပတ်စရာနေရာ အဖြစ် နာမည်ယူခြင်းမှာ နိုင်ငံရေးနှင့် ပြည်တွင်း မငြိမ်သက်မှုများနှင့်&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cambodiadaily.com/archives/civil-unrest-119267/|title=Civil Unrest|date=16 October 2016|work=The Cambodia Daily|access-date=20 June 2017|language=en-US|accessdate=13 August 2021|archivedate=11 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170811055108/https://www.cambodiadaily.com/archives/civil-unrest-119267/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2016/08/27/kem-lays-murder-puts-cambodia-politics-economy-at-risk-as-unrest-looms.html|title=Kem Ley's murder puts Cambodia politics, economy at risk as unrest looms|website=CNBC|last=Chandran|first=Nyshka|date=27 August 2016|access-date=20 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.travelhappy.me/civil-unrest-in-phnom-penh-cambodia/|title=Civil Unrest in Phnom Penh, Cambodia – TravelHappy.Me|date=20 September 2013|work=TravelHappy.Me|access-date=20 June 2017|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811022429/http://www.travelhappy.me/civil-unrest-in-phnom-penh-cambodia/|archive-date=11 August 2017|accessdate=13 August 2021|archivedate=11 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170811022429/http://www.travelhappy.me/civil-unrest-in-phnom-penh-cambodia/}}&lt;/ref&gt; တိုင်းပြည်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သည့် နိုင်ငံခြား ခရီးသွားများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် နာမည်ကြီး ကြမ်းတမ်းရက်စက်သော မှုခင်းများကြောင့် ခက်ခဲနှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.khmertimeskh.com/news/15252/embassies-warn-of-rise-in-coastal-crime/|title=Embassies Warn of Rise in Coastal Crime|last=Laurenson|first=Jack|work=Khmer Times|access-date=20 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.khmertimeskh.com/news/14091/two-rapes-in-3-days-reveal-resort---s-dark-side/|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010224352/http://www.khmertimeskh.com/news/14091/two-rapes-in-3-days-reveal-resort---s-dark-side/|url-status=dead|archive-date=10 October 2017|title=Two Rapes in 3 Days Reveal Resort's Dark Side|last=Laurenson|first=Jack|work=Khmer Times|access-date=20 June 2017|accessdate=13 August 2021|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20171010224352/http://www.khmertimeskh.com/news/14091/two-rapes-in-3-days-reveal-resort---s-dark-side/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.khmertimeskh.com/news/12397/deaths-of-foreigners-shrouded-in-mystery/|title=Deaths of Foreigners Shrouded in Mystery|last=Laurenson|first=Jack|website=Khmer Times|access-date=20 June 2017}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအတွက် အိမ်ပြန်လက်ဆောင် ထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းမှာ ခရီးသွားများ စိတ်ဝင်တစား အဓိကလည်ပတ်ရာနေရာများ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လူအများအပြားကို အလုပ်ပေးထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်နိုင်သော လက်ဆောင်များ၏ အရေအတွက်မှာ တိုးပွားလာသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အတွက် မလုံလောက်သဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အတွက် ရောင်းချသော လက်ဆောင်ပစ္စည်းအများအပြားကို တရုတ်၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့မှ တင်သွင်းရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aha-kh.com/ |title=AHA Angkor Handicraft Association|website=Aha-kh.com |access-date=15 March 2013}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတွင်း ထုတ်လုပ်သော လက်ဆောင်ပစ္စည်းများတွင်
* ခရာမာ (ရိုးရာခေါင်းစည်း)
*ကြွေထည်များ
* ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်နှင့် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.senteursdangkor.com/html/en/our_products.php/ |title=Senteur d'Angkor |website=Senteursdangkor.com |access-date=15 March 2013 |accessdate=13 August 2021 |archivedate=4 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130504161246/http://www.senteursdangkor.com/html/en/our_products.php/ }}&lt;/ref&gt;
*သစ်သားပန်းပု၊ ယွန်းထည်နှင့် ငွေပန်းကန်များ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.artisansdangkor.com/|title=Artisans d'Angkor|website=Artisans d'angkor|access-date=1 August 2019|archive-date=14 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214110224/http://www.artisansdangkor.com/}}&lt;/ref&gt;
* ဆန်ဝိုင်အရက်ဖြည့်ထားသည့် ဆေးခြယ်ထားသော ပုလင်းများ တို့ ပါဝင်သည်။

===စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး===
{{main|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး}}
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်၌ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသည် ဂျီဒီပီ၏ ၉၀% မျှ ရှိပြီး အလုပ်လုပ်နိုင်သူ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အလုပ်ပေးထားသည်။ ဆန်စပါးသည် အဓိက စားနပ်ရိက္ခာ ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် အရန်စိုက်ပျိုးသီးနှံများတွင် ပြောင်းဖူး၊ ပီလောပီနံ၊ ကန်စွန်းဥ၊ မြေပဲ၊ ပဲပိစပ်၊ နှမ်း၊ ပဲခြောက် နှင့် ရာဘာ တို့ ပါဝင်သည်။ အဓိက စီးပွားဖြစ် သီးနှံမှာ ရာဘာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် ရာဘာသည် အဓိက စိုက်ပျိုးသီးနှံ ဖြစ်ပြီး ဆန်စပါးပြီးလျှင် ဒုတိယလိုက်ကာ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားငွေရရှိသည့် နည်းလမ်း အနည်းငယ် အတွင်းမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

===သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး===
[[File:Road 4 to Sihanouk.JPG|thumb|နိုင်ငံတော် အဝေးပြေးလမ်း အမှတ် ၄]]
ပြည်တွင်းစစ်နှင့် လျစ်လျူရှုမှုတို့ကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ အခြားနိုင်ငံများ၏ အကူအညီဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားသည် အဓိက အဝေးပြေးလမ်းမများကို နိုင်ငံတကာစံနှုန်းနှင့် အညီ အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး အများစုမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အဓိကလမ်းမ အများစုမှာ လမ်းခင်းပြီး ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ရထားလမ်း နှစ်ခု ရှိပြီး စုစုပေါင်း အရှည် {{convert|၆၁၂|km|mi|abbr=off}} မျှ ရှိပြီး တစ်လမ်းတည်းသွားသော {{convert|၁|m|ftin|spell=in|adj=mid|abbr=off}} အကျယ် ရထားလမ်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=CamRail&gt;{{cite news |title=Cambodian railway to be revived by 2013 |url=http://www.railwaygazette.com/nc/news/single-view/view/cambodian-railway-to-be-revived-by-2013.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110401003014/http://www.railwaygazette.com/nc/news/single-view/view/cambodian-railway-to-be-revived-by-2013.html |archive-date=1 April 2011 |work=Railway Gazette International |date=16 December 2009 |url-status=dead |accessdate=14 August 2021 |archivedate=1 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110401003014/http://www.railwaygazette.com/nc/news/single-view/view/cambodian-railway-to-be-revived-by-2013.html }}&lt;/ref&gt; ရထားလမ်းသည် မြို့တော်မှ တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ သီဟာနုဗေးလ်မြို့သို့ သွားသည်။ ရထားများသည် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ မြို့တော် တစ်မြို့နှင့် တစ်မြို့ အပြင် တောင်ပိုင်းရှိ ဒေသများသို့ ဆက်စပ် ပြေးလွှားလျက် ရှိသည်။ ၁၄ နှစ်ကြာပြီးနောက် မြို့တော် နှစ်ခုကြား ရထားပို့ဆောင်ရေး လတ်တလောတွင် ပြန်လည် စတင်ခဲ့ပြီး ကုန်းလမ်းခရီးသွားသူများ အတွက် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရသော ရွေးချယ်စရာ တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/travel/2016/jun/05/trains-phnom-penh-sihanoukville-kampot|title=Cambodia revives train service between Phnom Penh and Sihanoukville|work=The Guardian|access-date=4 February 2017}}&lt;/ref&gt; ရထားများသည် ဖနွမ်းပင်မှ ဆီဆိုဖွန်သို့လည်း ဆက်သွယ်ထားကြသည်။ (တစ်ခါတစ်ရံ ဗတ္တမ်ဗောင်း အထိ သွားလေ့ ရှိသည်။) ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဖနွမ်းပင်နှင့် ဗတ္တမ်ဗောင်းကြား တစ်ပတ်လျှင် ရထားတစ်ကြိမ်မျှသာ ရှိသော်လည်း အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်မှ အများဆုံး ထောက်ပံ့ထားသော အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၄၁ သန်းတန် စီမံကိန်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယား၏ အားနည်းကျဆင်းနေသော ရထားစနစ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းပေးခဲ့ပြီး အနာဂတ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားအား ဘန်ကောက်နှင့် ဟိုချီမင်းစီးတီးတို့ရှိ အဓိက စက်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုဌာနများသို့ ဆက်သွယ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=CamRail /&gt;

ဖနွမ်းပင်နှင့် သီဟာနုဗေးလ်မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ပြည်နယ်ချင်းဆက် လမ်း မျှသာမက ယခင်က မြေကြီးလမ်းများအား ကွန်ကရစ် ကတ္တရာလမ်း အဖြစ် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခြင်း အပြင် အဓိက မြစ်များအား ဖြတ်သန်းသွားသော နေရာ ၅ ခုအား တံတား တည်ဆောက်လိုက်ခြင်းကြောင့် ယခုအခါ ဖနွမ်းပင်နှင့် ကိုကောင်း တို့အား အမြဲတမ်း ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်ပြီဖြစ်ကာ ထို့အတွက်ကြောင့် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် ၎င်း၏ လမ်းများသို့ အဟန့်အတားမရှိသော လမ်းဖြင့်ဆက်သွယ်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။

[[File:Phnom Penh Airport Shuttle Train.jpg|thumb|right|ဖနွမ်းပင် လေဆိပ် လွန်းပျံရထား]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လမ်းများပေါ်တွင် ယာဉ်မတော်တဆမှု ဖြစ်ပွားခြင်းမှာ ကမ္ဘာ့စံနှုန်းနှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်မြင့်မားသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ကားစင်းရေ ၁၀,၀၀၀ အတွက် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လူသေဆုံးမှုနှုန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်လျှင် ၁၀ ဆမျှ များပြားသည်။ နောက် ၃ နှစ်တွင် လမ်းမပေါ်တွင် သေဆုံးမှုမှာ နှစ်ဆစီမျှ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.who.int/violence_injury_prevention/road_traffic/5year_strategy/en/travis_annualreport_execsum.pdf |title=Cambodia Road Traffic Accident and Victim Information System|website=WHO |access-date=16 March 2013}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယား၏ ကျယ်ပြန့်လှသော ပြည်တွင်းရေလမ်းကြောင်းများမှာ နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေးတွင် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါသည်။ မဲခေါင်မြစ်၊ တုန်လီဆပ်မြစ်နှင့် ၎င်းတို့၏ မြစ်လက်တက်များ ရှိပြီး တုန်လီဆပ်မြစ်၏ သိသာစွာ ရှည်လျားသော ရေလမ်းကြောင်းရှိကာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရေစူး {{convert|၀.၆|m|ft|1|abbr=off}} ဖြင့် သွားလာနိုင်သော ရေလမ်းကြောင်း  {{convert|၃,၇၀၀|km|mi|abbr=off}} မျှ ရှိပြီး ရေစူး {{convert|၁.၈|m|ft|1|abbr=off}} ဖြင့် သွားလာနိုင်သော ရေလမ်းကြောင်း {{convert|၂၈၂|km|mi|abbr=off}} မျှ ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;CNTRYDTA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-2187.html |title=Cambodia – Railroads |website=Country-data.com |access-date=16 March 2013}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် အဓိကဆိပ်ကမ်း နှစ်ခု ရှိပြီး ဖနွမ်းပင်နှင့် သီဟာနုဗေးလ်တို့ ဖြစ်ကာ ဆိပ်ကမ်း အသေး ၅ ခု ရှိသည်။ ဖနွမ်းပင်ဆိပ်ကမ်းသည် ဘတ်ဆပ်မြစ်၊ မဲခေါင်မြစ်နှင့် တုန်လီဆပ်မြစ်တို့ ဆုံရာတွင် တည်ရှိပြီး စိုစွတ်သော ရာသီတွင် တန်ချိန် ၈,၀၀၀ အထိ သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်နိုင်ကာ ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင် တန်ချိန် ၅,၀၀၀ အထိ သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်နိုင်သည်။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ များပြားလာသည်နှင့် အမျှ မော်တော်ကား အသုံးပြုမှု တိုးတက်လာသော်လည်း မော်တော်ဆိုင်ကယ်မှာ အဓိကနေရာယူထားဆဲပင် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;&quot;Picking Up Speed: As Cambodia's Traffic Levels Increase, So Too Does the Road 'Death Toll'&quot;, ''The Cambodia Daily'', Saturday, 9–10 March 2002.&lt;/ref&gt; &quot;ဆိုင်ကလို&quot; (ပြင်သစ်စကားမှ ဆင်းသက်သည်) သို့မဟုတ် ဆိုက္ကား များသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် လူကြိုက်များခဲ့သော်လည်း &quot;ဟွီးမော့&quot; (ဆိုင်ကယ်တွင် နောက်တွဲချိတ်ထားသောယာဉ်) နှင့် အိန္ဒိယမှ တင်သွင်းသော လန်ချားတို့သည် တဖြည်းဖြည်း အစားထိုး နေရာယူလာခဲ့သည်။ ဆိုင်ကလိုသည် ကမ္ဘောဒီးယား တစ်နိုင်ငံတည်းတွင်သာ ရှိပြီး ဆိုက္ကားနင်းသူသည် ခရီးသည်၏ နောက်တွင် နေရာယူပြီး နင်းရသည့်ယာဉ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://goseasia.about.com/od/cambodia/g/cyclo.htm |title=Cyclo – Transport in Cambodia |website=Goseasia.about.com |date=9 April 2012 |access-date=16 March 2013 |accessdate=15 August 2021 |archivedate=3 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403102938/http://goseasia.about.com/od/cambodia/g/cyclo.htm }}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ခရီးသည်စီး လေဆိပ် ၃ ခု ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စံချိန်တင်အဖြစ် ခရီးသည် ၁၀သန်းကို ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.phnompenhpost.com/business/airports-pass-10m-passenger-mark |title=Airports pass 10M passenger mark |work=The Phnom Penh Post |date=20 December 2018}}&lt;/ref&gt; ဖနွမ်းပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် သည် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ အစည်ကားဆုံး လေဆိပ် ဖြစ်သည်။ ဆီယမ်ရိ-အန်းကော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် ဒုတိယမြောက် အစည်ကားဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံသို့ အဝင်အထွက် ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ် အများဆုံး ပြေးဆွဲရာ လေဆိပ် ဖြစ်သည်။ သီဟာနု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ကမ်းရိုးတန်းမြို့ ဖြစ်သော သီဟာနုဗေးလ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။

==လူ့အဖွဲ့အစည်း==
===လူဦးရေပျံ့နံ့ နေထိုင်မှု===
{{Historical populations|type=Cambodia
| 1962|5728771
| 1980|6600000
| 1994|9900000
| 1996|10700000
| 1998|11437656
| 2004|12800000
| 2008|13395682
| 2013|14700000
| 2019|15552211
| percentages = pagr
| footnote    = National Institute of Statistics: General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019, Chapter 2, p. 6&lt;ref name=&quot;Census 2019&quot; /&gt;
}}

၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေ ကမ္ဘောဒီးယား၏ ပထမဆုံး တရားဝင် လူဦးရေစာရင်း ကို ကောက်ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အခွန်ကောက်ခံနိုင်ရန်အတွက် အသက် ၂၀ မှ အသက် ၆၀ အတွင်း အမျိုးသားများကို ထည့်သွင်းရေတွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=Organization and Administration of the General Population Census of Cambodia, 1998|date=2001|publisher=National Institute of Statistics, Ministry of Planning|location=Phnom Penh, Cambodia|page=2|url=https://books.google.com/books?id=KEnkAlnHECYC|access-date=17 July 2020}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၂ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း ကောက်ယူပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခများနှင့် မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ် အခြား တရားဝင် လူဦးရေ စာရင်း ကောက်ယူသည့် အချိန်အထိ ၃၆ နှစ်မျှကြာသော အချိန်ကွာဟမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Huguet, Jerrold R.|author2=Chamratrithirong, Apichat|author3=Rao, Nott Rama|author4=Than, San Sy|title=Results of the 1998 Population Census in Cambodia|journal=Asia-Pacific Population Journal|date=September 2000|volume=15|issue=3|page=1|url=https://www.unescap.org/sites/default/files/APPJ-Vol-15-No-3.pdf|access-date=17 July 2020|publisher=United Nations ESCAP|doi=10.18356/b3b0a408-en}}&lt;/ref&gt;

လက်ရှိအချိန်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားလူဦးရေ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် ဖြစ်သည်။ မိန်းမနှင့် ယောက်ျား အချိုးမှာ ၁.၀၄ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် မဟာမဲခေါင်ရပ်ဝန်းဒေသအတွင်း အမျိုးသမီး အလေးအသာဆုံး အချိုးရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html|title=Sex Ratio|work=CIA World Factbook|publisher=Cia.gov|access-date=21 December 2010|accessdate=16 August 2021|archivedate=30 November 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6LWbhGP6T?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html}}&lt;/ref&gt; အသက် ၆၅ နှစ်အထက် ကမ္ဘောဒီးယားများတွင် မိန်းမ နှင့် ယောက်ျား အချိုးမှာ ၁.၆:၁ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;CIACB&quot; /&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ [[မွေးဖွားနှုန်း]]မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ၂.၅ ဦး မျှ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN?end=2018&amp;locations=KH&amp;start=2018&amp;view=bar|title=Fertility rate, total (births per woman) – Cambodia|date=7 June 2020|work=World Bank|accessdate=16 August 2021|archivedate=7 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607030457/https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN?end=2018&amp;locations=KH&amp;start=2018&amp;view=bar}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် [[မွေးဖွားနှုန်း]]မှာ ကလေး ၄.၀ ဦး ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;CDHS&quot; /&gt; မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးသမီးများမှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကလေး ၂.၂ ဦး မွေးဖွားကြပြီး ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးသမီးများမှာ ကလေး ၃.၃ ဦး မွေးဖွားကြသည်။ &lt;ref name=&quot;CDHS&quot; /&gt; [[မွေးဖွားနှုန်း]]သည် မွန်ဒိုးကီရီပြည်နယ် နှင့် ရာတာနက် ကီရီပြည်နယ်တို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး တစ်ဦးလျှင် ပျမ်းမျှ ကလေး ၄.၅ ဦး မွေးဖွားကြသည်။ ဖနွမ်းပင်တွင် အနည်းဆုံး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ပျမ်းမျှ ကလေး ၂.၀ ဦးသာ မွေးဖွားကြသည်။&lt;ref name=&quot;CDHS&quot;&gt;[http://www.nis.gov.kh/ National Institute of Statistics CAMBODIA DEMOGRAPHIC AND HEALTH SURVEY 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110227230811/http://www.nis.gov.kh/ |date=27 February 2011 }}. Nis.gov.kh (10 November 2013). Retrieved on 5 July 2015.&lt;/ref&gt;

===လူမျိုးများ===
[[File:Cambodia ethnic map colors more distinct.png|thumb|left|380px|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ လူမျိုးများ နေထိုင်ရာပြ မြေပုံ]]
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိက လူဦးရေမှာ ခမာလူမျိုးများ (၉၅%ကျော်) ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည့် ခမာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ အများစုမှာ မျိုးတူကြသည်။ လူနည်းစုလူမျိုးများတွင် ချမ်လူမျိုး (၁.၂%)၊ ဗီယက်နမ်လူမျိုး (၀.၁%) နှင့် တရုတ်လူမျိုး (၀.၁%) တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;CIACB&quot; /&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး လူမျိုးစုမှာ ခမာလူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား လူဦးရေ၏ ၉၀% ရှိကာ ၎င်းတို့နေထိုင်သော မြေနိမ့်ပိုင်းမဲခေါင်ဒေသတွင် အရင်းခံသော လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။ ခမာများသည် သမိုင်းကြောင်း အရ မဲခေါင်မြစ်အောက်ပိုင်းအနီးတွင် ကန့်လန့်ဖြတ် မျဉ်းကွေးပုံစံ ဆက်တိုက် နေထိုင်ကြပြီး ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့ ဆုံစည်းရာ အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ ဗီယက်နမ်အရှေ့တောင်ပိုင်း မဲခေါင်မြစ်ဝအထိ တိုင်အောင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဒုတိယလူဦးရေ အများဆုံး လူနည်းစုလူမျိုးစုမှာ ဗီယက်နမ်လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၆,၀၀၀ ခန့် ရှိကာ နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ကပ်လျှက် ပြည်နယ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားအား မွန်-ခမာ ဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ထိုလူမျိုးနှစ်စုမှာ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဆက်နွယ်မှု လွန်စွာနည်းပါးပြီး အစောပိုင်း ခမာလူမျိုးများမှာ အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ဝန်း၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ကြရပြီး ဗီယက်နမ်တို့မှာ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ဝန်း၏ တစ်စိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;David Chandler 2000&quot;&gt;{{cite book |author=Chandler, David |title=A History of Cambodia |url=https://archive.org/details/historyofcambodi0000chan_w6h9 |publisher=Westview Press|date=2000}}&lt;/ref&gt; ခမာလူမျိုးနှင့် ဗီယက်နမ်လူမျိုးတို့အကြား လူမျိုးရေး တင်းမာမှုမှာ အန်ကောခေတ်အလွန် (၁၆ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုအတွင်း) မှစ၍ ခြေရာခံနိုင်ပြီး ထိုအချိန်အတွင်းတွင် တိုင်းပြည်သစ်ဖြစ်သော ဗီယက်နမ် နှင့် ထိုင်းတို့သည် အင်အားနည်းပါးလာသော အန်ကောခေတ်လွန် ကမ္ဘောဒီယားနိုင်ငံအား လက်အောက်ခံဖြစ်ရန် ကြိုးစားကြပြီး အင်ဒိုချိုင်းနားကို ထိရောက်စွာ လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;David Chandler 2000&quot; /&gt;

ကမ္ဘောဒီးယား တရုတ်လူမျိုးတို့မှာ လူဦးရေ၏ ၀.၁% ခန့်မျှသာ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Birth Rate&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html?countryName=Cambodia&amp;countryCode=cb&amp;regionCode=eas&amp;rank=57#cb |title=Birth Rate |work=CIA – The World Factbook |publisher=Cia.gov |access-date=15 March 2013 |accessdate=26 August 2021 |archivedate=23 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190223211514/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html?countryName=Cambodia&amp;countryCode=cb&amp;regionCode=eas&amp;rank=57#cb }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/peo_eth_gro-people-ethnic-groups |title=Ethnic groups statistics – countries compared |publisher=Nationmaster |access-date=2 September 2012}}&lt;/ref&gt; တရုတ်လူမျိုး အများစုမှာ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအတွင်း ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်အခံ နယ်မြေအဖြစ် ရှိစဉ်က ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အခွင့်အလမ်းများကြောင့် လာရောက်အခြေချခဲ့ကြသောသူတို့၏ မျိုးဆက်များ ဖြစ်သည်။ အများစုမှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြပြီး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။

တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသော ဒေသရင်း လူမျိုးစုများကို စုပေါင်း၍ မွန်တက်နတ်ဒ် သို့မဟုတ် ခမာလိုး ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး &quot;ကုန်းမြင့်ခမာ&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သူတို့သည် ကျောက်ခေတ်သစ် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့လာသော မွန်-ခမာစကားပြောသူ တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများ နှင့် ပြင်ပကို စိတ်မဝင်စားသော အရှေ့တောင်အာရှရှိ အောစထရိုနီးရှန်း စကားပြောသူတို့မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်များပေါ်တွင် သီးခြားနေထိုင်ကြသောကြောင့် ခမားလိုး လူမျိုး အုပ်စုများမှာ သူတို့၏ ဝမ်းကွဲများဖြစ်ကြသော ခမာများကဲ့သို့ အိန္ဒိယ လွှမ်းမိုးမှု မခံရဘဲ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ယနေ့ခေတ် ခမာလူမျိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဝေးကွာကြသည့် အပြင် အချင်းချင်းလည်း ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဝေးကွာကြပြီး အိန္ဒိယတို့နှင့် မထိတွေ့မီ အချိန်က ရိုးရာနှင့် ယုံကြည်မှဒ အများအပြားကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။

ချမ်လူမျိုးတို့သည်  ယနေ့ခေတ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတွင် ယခင်က တည်ရှိခဲ့ပြီး ခမာအင်ပိုင်ယာ၏ ပြိုင်ဖက် ဖြစ်သော ချမ်ပါးပြည်ရှိ  အော်စထရိုနီးရှန်းလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ချမ်လူမျိုး ဦးရေမှာ တစ်သန်းအောက်သာ ရှိပြီး နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် သီးခြားရွာများ ဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ချမ်လူမျိုး အားလုံး နီးပါးမှာ မွတ်ဆလင်များ ဖြစ်သည်။

===လူဦးရေ အများဆုံးဒေသများ===
{{ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}}

===ဘာသာစကား===
ခမာဘာသာစကားသည် အော်စထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားအုပ်စု၏ မွန်-ခမာ ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဖြစ်သည်။ ယခင်က အင်ဒိုချိုင်းနား၏ အစိုးရသုံး ဘာသာစကားဖြစ်သော ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို အသက်အရွယ်ကြီးသော ကမ္ဘောဒီးယားလူမျိုးတို့ ပြောဆိုရာတွင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်အစိုးရ ထောက်ပံ့ထားသော အချို့သော ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် သင်ကြားသည့် ဘာသာစကား အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာရှိပြီး အချို့သော ရုပ်မြင်သံကြား ချန်နယ်များမှာ ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြင့် ဖမ်းယူကြည့်ရှု နိုင်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ပြင်သစ်စကား အသုံးပြုသော လာဖရန်ကိုဖုန်းနီ နိုင်ငံများ အဖွဲ့ ၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီခေတ်က အကြွင်းအကျန် အဖြစ် ကမ္ဘောဒီးယား ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ကမ္ဘောဒီးယားတွင် တွေ့ရသော ပြင်သစ်ဘာသာစကား မျိုးကွဲ ဖြစ်ပြီး အစိုးရဌာနများတွင် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုကာ အထူးသဖြင့် တရားရုံးများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား အသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် ပြင်သစ်စကားအား အဓိကဘာသာစကား အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းမှ အစားထိုး ဝင်ရောက် လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို တက္ကသိုလ်အချို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ သင်ကြားကြပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများလည်း သိသာစွာရှိကာ လမ်းညွှန်ဆိုင်းဘုတ်များမှာ ခမာ နှင့် အင်္ဂလိပ် ၂ ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2010-06/30/c_13377375.htm |title=U.S. helps English program for poor Cambodian students |publisher=News.xinhuanet.com |date=30 June 2010 |access-date=16 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105013936/http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2010-06/30/c_13377375.htm |archive-date=5 November 2013}}&lt;/ref&gt; ထိုသို့ ပြောင်းလဲလာမှုကြောင့် ယခုအခါ ကမ္ဘောဒီးယား၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအား များသောအားဖြင့် အသုံးပြုလာကြကာ တံဆိပ်ခေါင်းပေါ်ရှိ ပြင်သစ်ဘာသာစကား နေရာတွင်လည်း အစားထိုးလာခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘောဒီးယား ငွေစက္ကူများပေါ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ဘာသာစကား အစား အစားထိုးလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Citation |last=Igawa |first=Koji |date=2008 |title=English Language and its Education in Cambodia, a Country in Transition |url=https://www.shitennoji.ac.jp/ibu/images/toshokan/kiyo46-20.pdf |language=en |volume=46 |pages=343–369 |access-date=20 December 2016 |work=Shitennōji daigaku kiyō |archive-date=17 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817210033/https://www.shitennoji.ac.jp/ibu/images/toshokan/kiyo46-20.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ခမာစာလုံးများသည် တောင်အိန္ဒိယရှိ ပါလဝါ စာလုံးများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

=== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု===
ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကိုးကွယ်ကြကာ နိုင်ငံအတွင်း ဘုန်းကြီးကျောင်း ပုထိုးပေါင်း ၄,၃၉၂ ခုခန့်မျှ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148861.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123110848/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148861.htm |url-status=dead |archive-date=23 November 2010 |title=Cambodia |publisher=State.gov |access-date=15 March 2013}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု တို့မှ နက်ရှိုင်းစွာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။

နတ်တို့နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့ နီးကပ်သော အပြန်အလှန် ဆက်ဆံမှု ရှိခြင်း၊ မကောင်းသောကံများကို မောင်းထုတ်ခြင်းဖြင့် လိုရာဆန္ဒပြည့်စေခြင်း၊ ကံကောင်းမှုကို ဆွဲဆောင် ညှို့ယူခြင်း နှင့် &quot;ဘာရိုမေး&quot; နတ်တို့ကဲ့သို့သော နတ်များဖြင့် ထိတွေ့ခြင်းဖြင့် လူတစ်ဦး၏ ဘဝကို ချုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း စသည်တို့သည်  ရိုးရာကိုးကွယ်မှုတို့မှ မြစ်ဖျားခံသည်။ ဟိန္ဒူဘာသာသည် ပဉ္စလက်ဆန်သော အပြုအမူများ ဖြစ်သည့် တန်ထရစ်ဝါဒ မှ လွဲ၍ အနည်းငယ်မျှသာ ခြေရာလက်ရာ ကျန်ခဲ့ပြီး ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားများမှာ နတ်များနှင့် ပေါင်းစည်းသွားကြသည်။ (ဥပမာအားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ &quot;နိတနတ်&quot; ဖြစ်သော &quot;ရီမော&quot; သည် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားမ ကာလီမယ်တော်၏ ခေတ်သစ် ပုံသဏ္ဍန် ဖြစ်သည်။

မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်လူမျိုး အများစု ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဘာသာရေး အပြုအမူများဖြစ်သည့် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ နှင့် ဘိုးဘွားများကို အရိုအသေပေးခြင်း၊ ကွန်ဖြူးရှပ် ဘာသာ၊ တာအိုဘာသာ တို့ကိုလည်း တရုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရောနှော ကိုးကွယ်ကြသည်။

အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူမှာ လူဦးရေ၏ ၂% မျှ ရှိပြီး ပုံစံသုံးမျိုး ရှိကာ ပုံစံနှစ်မျိုးကို ချမ်လူမျိုးများမှ ကျင့်သုံးကိုးကွယ်ကြပြီး တတိယတစ်မျိုးကို နိုင်ငံအတွင်း မျိုးဆက်ပေါင်း များစွာ နေထိုင်လာခဲ့ကြသော မလေးလူမျိုးတို့၏ မျိုးဆက်များမှ ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ မွတ်ဆလင် ဘာသာဝင်တို့၏ ၈၀% မှာ ချမ်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.khmertimeskh.com/news/13400/ramadan-ends-friday-evening/|title=Ramadan Ends Friday Evening|work=Khmer Times}}&lt;/ref&gt;

===ကျန်းမာရေး===
[[File:Defense.gov photo essay 120801-O-ZZ999-011.jpg|thumb|ကမ္ဘောဒီးယား ဆေးကျောင်းသားများ ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ကြည့်ရှုနေကြပုံ]]
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လူတစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၅ နှစ် ဖြစ်ပြီး &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.khmertimeskh.com/50808278/life-expectancy-increases-to-75-years/ |title=Life expectancy increases to 75 years
|publisher= General Population Census of Cambodia 2019 |access-date=29 January 2021}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၅ ခုနှစ် ပျမ်းမျှ သက်တမ်း ၅၅ နှစ်မှ ကြီးမားစွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&amp;met_y=sp_dyn_le00_in&amp;dl=en#!ctype=l&amp;strail=false&amp;bcs=d&amp;nselm=h&amp;met_y=sp_dyn_le00_in&amp;scale_y=lin&amp;ind_y=false&amp;rdim=region&amp;idim=country:KHM&amp;ifdim=region&amp;dl=en&amp;ind=false|title=World Development Indicators – Google Public Data Explorer|website=www.google.com|access-date=21 May 2018}}&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို အစိုးရ နှင့် ပုဂ္ဂလိက တို့မှ ဝန်ဆောင်မှု ပေးကြပြီး သုတေသန စစ်တမ်းများအရ ကမ္ဘောဒီးယား ကျေးလက်ဒေသတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ ကို လက်ခံမှု တိုးတက်လာရခြင်းမှာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူများအား ယုံကြည်မှုကြောင့်ဟု တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Ozawa|first=Sachiko|author2=Damian Walker|title=Comparison Of Trust In Public Vs Private Health Care Providers In Rural Cambodia|journal=Health Policy Plan|year=2011|volume=26|issue=Suppl 1|pages=i20 – i29|url=http://www.futurehealthsystems.org/publications/comparison-of-trust-in-public-vs-private-health-care-provide.html|access-date=26 May 2012|doi=10.1093/heapol/czr045|pmid=21729914|doi-access=free|archive-date=11 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111133748/http://www.futurehealthsystems.org/publications/comparison-of-trust-in-public-vs-private-health-care-provide.html|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.futurehealthsystems.org/publications/comparison-of-trust-in-public-vs-private-health-care-provide.html |access-date=28 August 2021 |archive-date=11 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111133748/http://www.futurehealthsystems.org/publications/comparison-of-trust-in-public-vs-private-health-care-provide.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.futurehealthsystems.org/publications/comparison-of-trust-in-public-vs-private-health-care-provide.html |accessdate=28 August 2021 |archivedate=11 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121111133748/http://www.futurehealthsystems.org/publications/comparison-of-trust-in-public-vs-private-health-care-provide.html }}&lt;/ref&gt; အစိုးရသည် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ ငှက်ဖျားနှင့် အခြား ရောဂါများနှင့် ပတ်သက်သော အသိပညာကို ပွင့်လင်းတိုးတက်စေခြင်းဖြင့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု၏ အရည်အသွေးကို တိုးမြင့်စေရန် ကြံစည်ထားသည်။

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ မွေးကင်းစကလေး သေဆုံးနှုန်းမှာ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကလေးငယ် ၁၀၀၀ လျှင် ၈၆ ဦးမျှ ရှိရာမှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၂၄ ဦး အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.IMRT.IN?end=2018&amp;locations=KH&amp;start=1975&amp;view=chart|title=Mortality rate, infant (per 1,000 live births) – Cambodia|date=7 June 2020|publisher=World Bank|archive-date=7 June 2020|access-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607024724/https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.IMRT.IN?end=2018&amp;locations=KH&amp;start=1975&amp;view=chart|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

အဆိုးရွားဆုံး ကျန်းမာရေး ညွှန်းကိန်းရှိသော ရတနဂီရိပြည်နယ်တွင် အသက် ၅ နှစ်မတိုင်မီတွင် ကလေးငယ် ၂၂.၉% မျှ သေဆုံးကြသည်။&lt;ref&gt;[http://www.methodfinder.com/wfpatlas/index.php?page=03&amp;lang=e &quot;National Child Mortality and Malnutrition (Food Insecurity Outcome) Maps&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010190629/http://www.methodfinder.com/wfpatlas/index.php?page=03&amp;lang=e |date=10 October 2017 }}. UN World Food Programme. Retrieved 4 May 2008.&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြေမြှုပ်မိုင်း အများဆုံးသော နိုင်ငံများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းချက်အချို့အရ မပေါက်ကွဲသေးသော မြေမြှုပ်မိုင်းများကြောင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်မှစ၍ အရပ်သား ၆၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာမှာ လက်ပြတ်ခြေပြတ်ဖြစ်ခြင်း နှင့် ဒဏ်ရာရခြင်း တို့ ခံခဲ့ကြရသည်။&lt;ref name=&quot;PBSORG&quot;&gt;PBS.org (25 July 2003). [https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/week647/cover.html ''Cambodia Land Mines''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20041209070351/https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/week647/cover.html |date=9 December 2004 }}&lt;/ref&gt; မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် သေဆုံးကြောင်း သိရှိရသည့် လူအရေအတွက်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ၈၀၀ မျှ ရှိရာမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၁၁၁ ဦး သို့ သိသာထင်ရှားစွာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last1=ZSOMBOR|first1=PETER|title=Landmine, Unexploded Ordnance Deaths Drop by Half in 2013|url=http://www.cambodiadaily.com/archives/landmine-unexploded-ordnance-deaths-drop-by-half-in-2013-52085/|access-date=23 October 2014|work=The Cambodia Daily|date=13 February 2014|accessdate=28 August 2021|archivedate=6 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706225418/https://www.cambodiadaily.com/archives/landmine-unexploded-ordnance-deaths-drop-by-half-in-2013-52085/}}&lt;/ref&gt; မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် အသက်မသေသော လူကြီးများမှာ လက်ခြေ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ဖြတ်တောက်ကြရကာ ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ရန် အတွက် တောင်းရမ်းစားသောက် ကြရသည်။&lt;ref name=&quot;PBSORG&quot; /&gt; ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြေမြှုပ်မိုင်း ကင်းစင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.khmertimeskh.com/news/1976/landmine-casualties-increase-in-2014/|title=Landmine Casualties Increase in 2014|work=KhmerTimes – News Portal Cambodia -|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု ကျန်ရစ်ခြင်းအတွက် မိဘမဲ့ဖြစ်ခြင်း နှင့် လူ ၂၉၀တွင် တစ်ဦးမျှ လက်ပြတ်ခြေပြတ် ဖြစ်နေခြင်းမှာ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Coomes|first1=Phil|title=Tackling the hidden weapons left behind|url=https://www.bbc.com/news/in-pictures-26865946|access-date=23 October 2014|work=BBC News|agency=BBC|date=3 April 2014}}&lt;/ref&gt; လာမည့်နှစ်များတွင် ကမ္ဘောဒီးယားအား ဆက်လက် သက်ရောက်မှု ရှိနေနိုင်သေးသည်။

ကမ္ဘောဒီးယားတွင် မြေမြှုပ်မိုင်း နှင့် လက်နက်ခဲယမ်း ပေါက်ကွဲမှု များကြောင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်း ဒဏ်ရာရရှိသူ ၄၄,၆၃၀ ဦးမျှ ရှိကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယား မိုင်း/ယူအိတ်စ်အို ခံရသူ အချက်အလက်စနစ် အရ သိရသည်။&lt;ref&gt;Moss, Rebecca (25 June 2015) [http://m.phnompenhpost.com/national/disability-survey-underscores-war-legacy Disability survey underscores war legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626105626/http://m.phnompenhpost.com/national/disability-survey-underscores-war-legacy |date=26 June 2015 }}. Phnompenh Post.&lt;/ref&gt;

===ပညာရေး===
ပညာရေး၊ လူငယ် နှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ပညာရေးနှင့် ပတ်သက်သော တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပေါ်လစီနှင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ချမှတ်ရန် တာဝန်ရှိသော ဌာန ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပညာရေး စနစ်မှ အလွန်ပင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု အားနည်းပြီး အစိုးရ၏ အဆင့် ၃ ခု ဖြစ်သော ဗဟို၊ ပြည်နယ် နှင့် ခရိုင် ဆိုင်ရာ အဆင့်တို့သည် စီမံခန့်ခွဲမှု အတွက် အသီးသီး တာဝန်ရှိကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသည် ၉ နှစ် အထိ မသင်မနေရ အခမဲ့ ပညာရေး စနှစ်ကို အားပေးအားမြှောက် ပြုထားပြီး အခြေခံ အရည်အသွေးရှိ ပညာရေး အတွက် လူတိုင်း အခွင့်အရေးကို အာမခံပေးထားသည်။

[[File:Institute of Foreign Languages.jpg|thumb|left|ဖနွမ်းပင် တော်ဝင် တက္ကသိုလ်၏ နိုင်ငံခြားဘာသာ အင်စတီကျု]]

၂၀၁၉ ခုနှစ် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်း အရ လူဦးရေ၏ ၈၈.၅ % သည် စာတတ်မြောက်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ (အမျိုးသား ၉၁.၁% နှင့် အမျိုးသမီး ၈၆.၂%) &lt;ref name=&quot;Census 2019&quot; /&gt; လူငယ်ယောက်ျားလေး အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ နှစ် အတွင်းတွင် စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းသည် ၈၉% ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ၈၆% ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/cambodia_statistics.html |title=UNICEF – Cambodia – Statistics |publisher=Unicef.org |access-date=16 March 2013 |accessdate=5 September 2021 |archivedate=2 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130402220546/http://www.unicef.org/infobycountry/cambodia_statistics.html }}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပညာရေးစနစ်သည် စိမ်ခေါ်မှုများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယခင်နှစ်များအတွင်းက သိသာစွာ တိုးတက်မှုများ ပြသလာပြီး အထူးသဖြင့် မူလတန်းကျောင်းသား ကျောင်းအပ်မှုနှုန်း မြင့်မားလာခြင်း၊ ပရိုဂရမ်ပေါ် အခြေခံသော ဘတ်ဂျက်ကို စတင်ကျင့်သုံးခြင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးမှု ပုံမှန်မဟုတ်သော ကလေးငယ်များ ပညာသင်ယူခွင့်ရနိုင်ရန် အတွက် ပေါ်လစီ များကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအနေဖြင့် သက်မွေးပညာသင်ကြားမှုတွင်လည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ဖြစ်ကာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် အလုပ်လက်မဲ့ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase1.php?ct=KHM|title=Cambodia on UNESCO-UNEVOC|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ntb.gov.kh/tvet/policy/NTDP2008.pdf Cambodia National TVET development Plan −2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001005023/http://www.ntb.gov.kh/tvet/policy/NTDP2008.pdf |date=1 October 2013 }}. (PDF) . Retrieved on 5 July 2015.&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားရှိ နာမည်ကျော်ကြား လူကြိုက်အများဆုံး တက္ကသိုလ်နှစ်ခုသည် ဖနွမ်းပင်တွင် ရှိသည်။

ရိုးရာအားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပညာရေးမှာ ဝပ် ဟု ခေါ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများမှ သင်ကြားပေးကြပြီး ပညာရေးကို ယောက်ျားလေးများအတွက်သာ သီးသန့်သင်ကြားပေးလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090218125514/http://culturalprofiles.net/Cambodia/Directories/Cambodia_Cultural_Profile/-36.html The Cambodia Cultural Profile. Education]. culturalprofiles.net&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ခမာနီ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပညာရေးသည် သိသာစွာ ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကလေးများကို အလုပ်စေခိုင်းမှုများကြောင့်လည်း ပညာရေးတွင် သိသာစွာ ဆုတ်ယုတ်မှုများ ရှိသည်။ ကင်မ် (၂၀၁၁) ၏ လေ့လာမှုအရ အလုပ်လုပ်နေကြသော ကလေးအများစုမှာ ကျောင်းအပ်ကြသော်လည်း သူတို့၏ အလုပ်ကြောင့် ကျောင်းအပ်နောက်ကျမှုများ ရှိပြီး သူတို့၏ သင်ကြားရေးအတွက် အနှုတ်သဘောဆောင်သော ရိုက်ခတ်မှု ဖြစ်စေခဲ့ကာ ကျောင်းထွက်နှုန်းကိုလည်း မြင့်မားစေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=1 September 2011|title=Child labour, education policy and governance in Cambodia|journal=International Journal of Educational Development|language=en|volume=31|issue=5|pages=496–504|doi=10.1016/j.ijedudev.2011.03.002|issn=0738-0593|last1=Kim|first1=Chae-Young}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ မူလတန်းကျောင်းသားများ၏ ကျောင်းတွင် စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သုတေသနများအရ သိရသည်မှာ မိဘတို့၏ သဘောထားနှင့် ယုံကြည်မှုတို့က အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Eng | first1 = S | year = 2013 | title = Cambodian Early Adolescents' Academic Achievement The Role of Social Capital | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-early-adolescence_2013-04_33_3/page/378 | journal = The Journal of Early Adolescence | volume = 33 | issue = 3| pages = 378–403 | doi=10.1177/0272431612441069| s2cid = 145561471 }}&lt;/ref&gt; ထိုလေ့လာမှုအရ တွေ့ရသည်မှာ အထူးသဖြင့် ကလေးများ၏ ညံ့ဖျင်းမှုသည် မိဘများမှ ကံကိုသာ ပုံချတတ်သော အယူအဆ ပြင်းထန်မှုနှင့် ဆက်စပ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ (လူ၏ ခွန်အားသည် ကံကို မပြောင်းလဲနိုင်ဟု ယုံကြည်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။) ခြုံငုံ၍ ကြည့်မည် ဆိုပါက ထိုလေ့လာမှုက ပြသနေသည်မှာ ပညာရေးတွင် ထူးချွန်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မိဘတို့၏ သဘောထားနှင့် ယုံကြည်မှုသည် ဗဟိုချက် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။

===ရာဇဝတ်မှု===
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ လူသတ်မှုနှုန်းမှာ လူဦးရေ ၁၀၀,၀၀၀ လျှင် ၂.၄ ဦး မျှ ရှိသည်။ &lt;ref name=UNODC&gt;{{cite web|url=https://www.unodc.org/gsh/en/index.html|title=UNODC: Global Study on Homicide|publisher=unodc.org}}&lt;/ref&gt;

ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တရားမဝင်လုပ်ငန်း ဖြစ်သော်လည်း နေရာအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။ ၁၉၉၃ ခုတွင် အမျိုးသမီးများအား ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အင်တာဗျူး အစီအစဉ်တွင် လေးပုံသုံးပုံမျှသော အင်တာဗျူး ဖြေကြားသူတို့ အနေနှင့် ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းကို လူမှုရေး သတ်မှတ်ချက် တစ်ခုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အလုပ်တစ်ခု အဖြစ်သာ ရှုမြင်ကြပြီး ရှက်စရာ မဟုတ်ဟု ခံစားကြသည်။ &lt;ref name=&quot;Barry 1&quot; /&gt; ထိုနှစ်တွင်ပင် ကမ္ဘောဒီးယား၌ လိင်လုပ်သား ၁၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ &lt;ref name=&quot;Barry 1&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p8N-zQGWVf8C&amp;pg=PA137 |page=137|title=The Prostitution of Sexuality |first=Kathleen |last=Barry |publisher=NYU Press |year=1996 |isbn=978-0-8147-1277-1 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်သည် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အနေနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလိုင်စင် အသစ်များ ထုတ်ပေးခြင်းမှ တားမြစ်သော အမိန့်ကြော်ငြာစာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး လက်ရှိ အော်ပရေတာများအနေနှင့် လိုင်စင်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသည် အထိသာ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခွင့် ရရှိကြမည် ဖြစ်သည်။ အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ &quot;အချို့သော နိုင်ငံခြားသားများသည် ထိုသို့သော လောင်းကစား ပုံစံကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပမှ သားကောင်များကို လိမ်လည်လှည့်ဖြားကြသည်။&quot; ဆိုသော အချက်ကို ပေါ်လစီအသစ် ထုတ်ပြန်ရခြင်း အကြောင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Narim |first1=Khuon |title=Online, arcade gambling banned by PM |url=https://www.khmertimeskh.com/50634805/online-arcade-gambling-banned/ |website=Khmer Times |access-date=20 August 2019 |date=18 August 2019}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် အမိန့်ကြော်ငြာစာအသစ် မထုတ်ပြန်ခင် အချိန် အထိ ထိုသို့သော လိုင်စင်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်ကို ထုတ်ပေးထားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=Cambodia to ban online gambling |url=https://www.igamingbusiness.com/news/cambodia-ban-online-gambling |website=iGaming Business |access-date=20 August 2019 |language=en |date=19 August 2019 |archive-date=20 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820024631/https://www.igamingbusiness.com/news/cambodia-ban-online-gambling |url-status=dead |accessdate=6 September 2021 |archivedate=20 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190820024631/https://www.igamingbusiness.com/news/cambodia-ban-online-gambling }}&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
[[File:Vorvong-Sorvong-tale-Pavie9.jpg|thumb|ဗော်ဗောင်း နှင့် ဆော်ဗောင်းတို့၏ ပုံပြင်ကို ၁၉ ရာစု ခြယ်မှုန်း ပြသထားပုံ]]
ကမ္ဘောဒီးယားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် အကြောင်းအရာများစွာ ပေါင်းစည်းခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ထိုအကြောင်းအရာများထဲတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ပြင်သစ်ကိုလိုနီစနစ် နှင့် အန်ကော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယနေ့ခေတ် လွှမ်းခြုံဆက်စပ်နေသော ကမ္ဘာ တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ ဝန်ကြီးဌာနသည် ကမ္ဘောဒီးယား ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်မြှင့်တင်ရန် အတွက် တာဝန်ရှိသော ဌာန ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ လူအများစုဖြစ်သော မြေနိမ့်ပိုင်း လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသာ ပါဝင်သည် မဟုတ်ပဲ ယဉ်ကျေးမှုအရ သီးသန့်ထင်ရှားသော တောင်ကုန်းနေ လူမျိုးစု ၂၀ တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုလည်း ပါဝင်သည်။ ထိုလူမျိုးစု ၂၀ တို့အား ခမာလိုး ဟု နိုဒွမ်သီဟာနုမှ နာမည်ပေးခဲ့ပြီး တောင်ကုန်းနှင့် မြေနိမ့်ပိုင်း လူမျိုးတို့အကြား ညီညွတ်မှု ရရှိစေရန် ရည်ရွယ် သုံးနှုန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ကျေးလက်နေ ကမ္ဘောဒီးယား ပြည်သူတို့သည် ခရာမာဟု ခေါ်သော ခေါင်းစည်းကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး ထိုခေါင်းစည်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယား ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၏ သီးသန့်ထင်ရှားသော အဝတ်အစားဖြစ်သည်။ ဆမ်ပြာ ဟု ခေါ်သော လက်အုပ်ချီ နှုတ်ဆက်ခြင်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယားတို့၏ ရိုးရာ အရ အခြားသူအား နှုတ်ဆက်ခြင်း သို့မဟုတ် လေးစားသမှု ပြသခြင်း ဖြစ်သည်။ ခမာ ယဉ်ကျေးမှုကို ခမာအင်ပိုင်ယာမှ ဖော်ထုတ်၍ ပြန့်နှံ့စေခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် ထင်ရှားသော အကပုံစံ၊ ဗိသုကာပညာ နှင့် ပန်းပုပညာတို့ ပါဝင်ကာ ၎င်းတို့ကို အိမ်နီးချင်းများ ဖြစ်သော လောနိုင်ငံ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှု တလျှောက် ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ အန်းကောဝပ် (အန်းကောဆိုသည်မှာ မြို့တော် ဝပ် ဆိုသည်မှာ ပုထိုး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဆိုသည်မှာ အန်းကောခေတ်မှ ခမာ ဗိသုကာပညာ၏ အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်ခဲ့သော ဥပမာ ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသအတွင်းနှင့် ထိုဒေသဝန်းကျင်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော အခြားသော ပုထိုးရာပေါင်းများစွာလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

ရိုးရာအားဖြင့် ခမာလူမျိုးတို့သည် အချက်အလက်များကို ထန်းရွက်များပေါ်တွင် ရေးသား မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ထန်းရွက်စာများတွင် ခမာလူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရိများ၊ ရာမယဏ ဇာတ်တော်၊ ဗုဒ္ဓဝင် နှင့် အခြားသော ဘုရားစာအုပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ထိုထန်းရွက်စာများကို ရေငွေ့နှင့် ရာသီဥတုဒဏ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန် အဝတ်ဖြင့် ပတ်၍ သိမ်းဆည်းထားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080924135657/http://english.vietnamnet.vn/travel/2008/09/805123/ A Khmer pagoda stores unique leaf prayer books]. english.vietnamnet.vn (23 September 2008).&lt;/ref&gt;

ဘွန်အွမ်တောက် (ကမ္ဘောဒီးယား ရေနှင့်လ ပွဲတော်) သည် နှစ်စဉ် ကျင်းပသော လှေပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ပြီး လူအများဆုံး ပါဝင်တက်ရောက်ကြသော အမျိုးသားပွဲတော် ဖြစ်သည်။ မိုးရာသီ အဆုံးတွင် ကျင်းပလေ့ ရှိပြီး ထိုအချိန်တွင် မဲခေါင်မြစ်အနေနှင့် မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရေကျစ ပြုလာပြီး တုန်လီဆပ်မြစ်ကို ပြောင်းပြန် ပြန်စီးစေသော အချိန်ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားလူမျိုးတို့၏ ၁၀% သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ထိုပွဲတော်ကို တက်ရောက်လေ့ ရှိပြီး ဝင်ရောက်ကစားရန်၊ လမင်းကို ကျေးဇူးတင်ရန်၊ မီးရှူးမီးပန်း ကြည့်ရှုရန် နှင့် ပွဲတော်ပုံစံ ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတွင် ညစာစားရန်နှင့် လှေပြိုင်ပွဲကို တက်ရောက်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;KMGOV&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/news.view.html?doc_oid=@140%7C1%7C1 |title=Bonn Om Touk, the Water and Moon Festivals |work=Government of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011210454/http://cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/news.view.html?doc_oid=%40140%7C1%7C1 |archive-date=11 October 2007 |url-status=dead |accessdate=6 September 2021 |archivedate=11 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011210454/http://cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/news.view.html?doc_oid=@140%7c1%7c1 }}&lt;/ref&gt;

လူကြိုက်များသော ကစားနည်းများတွင် ဘောလုံး၊ အဝတ်လုံးနှင့်တူသော ဆေ ဟုခေါ်သော အလုံးကို ကန်ခြင်း နှင့် စစ်တုရင် တို့ ပါဝင်သည်။ ဂန္ထဝင် အိန္ဒိယ နေအခြေခံ ပြက္ခဒိန်နှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်မှုအရ ကမ္ဘောဒီးယား၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲသည် ဧပြီလတွင်ကျရောက်သော အဓိက အားလပ်ရက် ဖြစ်သည်။ လတ်တလော ထင်ရှားသော အနုပညာရှင်များတွင် ဆင်း ဆီဆာမောက် နှင့် ရော့စ်ဆာရေး ဆိုသီ (နောက်ပိုင်းတွင် ပရိ ဆိုဗက် နှင့် ဆိုခွန် နီဆာ) တို့ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဂီတပုံစံအသစ်ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ 

နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် ကမ္ဘောဒီးယားတို့သည် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ ဘုရားများကို သွားရောက်ခြင်းဖြင့် ပီချမ်ဘန် ဟုခေါ်သော ဘိုးဘွားနေ့ကို ကျင်းပကြသည်။ ၁၅ ရက်မျှ ကြာသော ပွဲတော်အတွင်းတွင် လူတို့သည် သေဆုံးပြီးသော ဆွေမျိုးများ၏ ဝိဉာဉ်အတွက် ရှိခိုးဆုတောင်းခြင်းနှင့် အစားအသောက်များကို ဆက်ကပ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား လူမျိုးအများစုအတွက် ထိုအချိန်သည် ခမာနီ အစိုးရလက်ထက် ၁၉၇၅-၁၉၇၉ ခုနှစ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သော ဆွေမျိုးသားခြင်းများကို လွမ်းဆွတ်သတိရသည့် အချိန် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-cambodia-festival/cambodias-festival-of-the-dead-rice-offerings-and-buddhist-chants-idUSKCN1M50EK?il=0|title=Cambodia's Festival of the Dead: rice offerings and Buddhist chants|work=Reuters|access-date=25 September 2018}}&lt;/ref&gt;

===ဟင်းလျာများ===
{{multiple image
| perrow = 2
| total_width = 340
| image1 =
| image2 =
| image3 =
| image4 = Num Banh Chok.jpg
| footer = ထိပ်ဆုံးဘယ်ဖက်မှစ၍ လက်ယာရစ်။ ဟင်းရည်သောက် (&quot;ဆမ်လာကာရီ&quot;)၊ ပရာဟွတ်စိမ်အုန်းသီး (&quot;ပရာဟွတ် ကတစ်&quot;)၊ နမ်ဘန်ချောက် နှင့် ဆမ်မလာကာကိုး
| align = 
| direction = 
| alt1 = 
| caption1 = 
| caption2 = 
}}
အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် ဆန်သည် အဓိက စားစရာ ဖြစ်သည်။ မဲခေါင်နှင့် တုန်လီဆပ်မြစ်တို့မှ ငါးများသည်လည် အစားအစာ၏ အရေးပါသော အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အစားအစာနှင့် ကုန်သွယ်မှုအတွက် ငါးနှင့် ငါးမှရသော ပစ္စည်းတို့မှာ လူတစ်ဦးလျှင် {{convert|၂၀|kg|abbr=off}} သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးတစ်နေ့လျှင် ၂ အောင်စ မျှ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EARTH&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20040720042809/http://www.earthtrends.wri.org/pdf_library/country_profiles/Coa_cou_116.pdf Coastal and Marine Ecosystems-- Cambodia]. Earthtrends.org&lt;/ref&gt; အချို့သောငါးများကို ကြာရှည်အထားခံရန် ပရာဟွတ် အဖြစ် ထုတ်ပိုး ထိန်းသိမ်း ထားကြသည်။

ကမ္ဘောဒီးယားတို့၏ ဟင်းလျာများတွင် အပူပိုင်းသစ်သီးများ၊ စွတ်ပြုတ်များနှင့် ခေါက်ဆွဲများ ပါဝင်သည်။ အဓိကပါဝင်သည့် ပစ္စည်းများမှာ ကပ်ဖာသံပရာသီး၊ စပါးလင်၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငံပြာရည်၊ ပဲငံပြာရည်၊ မန်းကျည်းသီး၊ ဂျင်း၊ ခရုဆီ၊ အုန်းနို့ နှင့် ငရုတ်ကောင်းမည်း တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးဟင်းလျာများ အနေနှင့် နမ်ဘန်ချောက်၊ ငါးအာမော့ နှင့် အာပင်း တို့ ရှိကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ထင်ရှားသော ဒေသတွင်း လမ်းဘေးအစားအသောက်များ အတွက်လည်း ဂုဏ်ယူစွာ ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။

ပြင်သစ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ကမ္ဘောဒီးယား အစားအသောက်များတွင် တွေ့ရသည်မှာ ကမ္ဘောဒီးယား ဟင်းရည်နီ နှင့် မီးကင်ထားသော ဘာဂက်ပေါင်မုန့် ဖြစ်သည်။ မီးကင်ထားသော ဘာဂက်ပေါင်မုန့် အပိုင်းအစကို ဟင်းရည်ထဲတွင် နှစ်၍ စားသောက်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား ဟင်းရည်နီကို ထမင်းနှင့် ကြာဇံ တို့ဖြင့်လည်း စားသုံးကြလေ့ ရှိသည်။ အပြင်တွင် ထွက်၍ ညစာအဖြစ်စားသုံးလေ့ ရှိကြသော အစားအစာများထဲမှ လူကြိုက်များသော အစားအသောက်တစ်ခုမှာ ကူးအီတိဗ် ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဝက်စွပ်ပြုတ်ရည် ခေါက်ဆွဲပြုတ်ဖြစ်ပြီး ကြက်သွန်ကြော်၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ကြက်သွန်စိမ်း၊ တို့ ပါဝင်ကာ အမဲသားလုံး၊ ပုဇွန်၊ ဝက်အသည်းနှင့် မုန်လာရွက်တို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းစားသောက်လေ့ ရှိသည်။ ကမ်ပေါ့ ငရုတ်ကောင်းအား ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးဟု ဆိုလေ့ရှိပြီး ကပ်မြို့ အိုထရိုဂျပ်မြစ် ပေါ်ရှိ ဂဏန်းတဲတွင် ဂဏန်း နှင့် ပြည်ကြီးငါးတို့ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်။ &lt;ref&gt;[https://www.msn.com/en-us/foodanddrink/restaurantsandnews/cambodias-perfect-pepper-conquering-worlds-taste-buds/ar-AAmcYA1?li=BBnb7Kz&amp;ocid=mailsignout Cambodia's &quot;perfect pepper&quot; conquering world's taste buds] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170204171339/http://www.msn.com/en-us/foodanddrink/restaurantsandnews/cambodias-perfect-pepper-conquering-worlds-taste-buds/ar-AAmcYA1?li=BBnb7Kz&amp;ocid=mailsignout |date=4 February 2017 }}. Msn.com (25 January 2017). Retrieved on 1 March 2017.&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယား ဟင်းလျာများကို အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့၏ ဟင်းလျာများလောက် ကမ္ဘာက မသိကြပေ။

===အဖျော်ယမကာများ===
ကမ္ဘောဒီးယားတို့သည် မဏ္ဍလဂီရိပြည်နယ်နှင့် ကီရီရွန် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စိုက်ပျိုးသော လက်ဖက်ရည်ကို အများအပြား သောက်သုံးကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/khmer-brew-exploring-parviflora-tea-strain|title=Khmer brew: exploring the parviflora tea strain|last=Smits|first=Johann|date=6 October 2009|work=Phnom Penh Post|access-date=20 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; &quot;တီ ကရိုလပ်&quot; သည် အလွန် အရသာပြင်းသော လက်ဖက်ရည် ဖြစ်ပြီး ဖန်ခွက်ငယ်အတွင်း လက်ဖက်ရွက် အများအပြားနှင့် ရေတို့ကို ထည့်၍ ပန်းကန်ပြားကို ထိပ်မှ အုပ်ကာ အပေါ်အောက် ပြန်လှန်၍ နှပ်သော လက်ဖက်ရည် ဖြစ်သည်။ ရေသည် လုံလောက်သော အကျရည် အရောင်သို့ ပြောင်းလာပါက အခြားခွက်တစ်ခုထဲကို့ တဖြည်းဖြည်း လောင်းထည့်၍ သကြားအများအပြား ထည့်ကြသော်လည်း နို့ မထည့်ကြပေ။ လီမွန်တီး မှာ တရုတ် အနီရောင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် သံပုယိုရည် တို့ ပေါင်း၍ ဖျော်စပ်ကြသည်။ အပူနှင့် အအေးသည် လူကို လန်းဆန်းစေပြီး သကြား အများအပြား ထည့်၍ ဖျော်စပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;roughguides.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.roughguides.com/destinations/asia/cambodia/food-drink/|title=Food and drink {{!}} About Cambodia|website=Rough Guides|language=en-US|access-date=20 July 2017|archive-date=11 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811055005/https://www.roughguides.com/destinations/asia/cambodia/food-drink/}}&lt;/ref&gt;

ကော်ဖီနှင့် ပတ်သက်၍မူ ကော်ဖီစေ့ကို လာအို နှင့် ဗီယက်နမ်တို့မှ ယေဘုယျအားဖြင့် တင်သွင်းလေ့ရှိကြပြီး အချို့နေရာများတွင် ရတနာဂီရိ ပြည်နယ်နှင့် မဏ္ဍလဂီရိ ပြည်နယ်တို့မှ ပြည်တွင်း စိုက်ပျိုးသော ကော်ဖီများကို တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ ကော်ဖီစေ့များကို ရိုးရာအားဖြင့် ထောပတ်နှင့် သကြားတို့ဖြင့် လှော်လေ့ရှိကြသည့် အပြင် အခြားသော ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသော ရမ်အရက်မှစ၍ ဝက်ဆီ အထိ ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ထည့်သွင်းလေ့ ရှိကြသဖြင့် အရည်ကို ထူးဆန်းပြီး တခါတရံ ချောကလက်နံ့ ဖျော့ဖျော့ရသော အနံ့ကို ဖြစ်စေသည်။&lt;ref name=&quot;roughguides.com&quot; /&gt;

ကမ္ဘောဒီးယားတွင် သီဟာနုဗေးလ်ပြည်နယ်နှင့် ဖနွမ်းပင်တို့တွင် အဓိကအားဖြင့် တည်ရှိသော ဘီယာစက်ရုံကြီး အချို့ ရှိသည်။ ဖနွမ်းပင်နှင့် ဆီရမ်ယိတို့တွင် တိုးပွားလာသော ဘီယာစက်ရုံ အသေးစားများလည်း ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.phnompenhpost.com/post-plus/craft-beer-phnom-penh|title=Craft Beer Phnom Penh|last=Heliot|first=Rebecca|date=26 May 2015|work=The Phnom Penh Post|access-date=20 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.asialifemagazine.com/cambodia/craft-beer-cambodia/|title=Craft Beer in Cambodia|work=AsiaLIFE Cambodia|access-date=20 July 2017|language=en-US|accessdate=7 September 2021|archivedate=11 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170811011706/https://www.asialifemagazine.com/cambodia/craft-beer-cambodia/}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၄ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၈ အတွင်း လက်ချက် ဘီယာစက်ရုံ ၂ ခုမှ ၉ ခုအထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား၌ ဆိုင်ချက်ဘီယာဆိုင် သို့မဟုတ် ဘီယာချက်စက် အသေးများမှာ ၁၂ ခု အထိ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pennington |first1=John |title=Brewing up nicely: Cambodia's rapidly growing taste for craft beer |url=https://www.aseantoday.com/2019/05/brewing-up-nicely-cambodias-rapidly-growing-taste-for-craft-beer/ |access-date=14 May 2019 |work=ASEAN Today |date=13 May 2019 |accessdate=7 September 2021 |archivedate=14 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190514104124/https://www.aseantoday.com/2019/05/brewing-up-nicely-cambodias-rapidly-growing-taste-for-craft-beer/ }}&lt;/ref&gt;

ဆန်ဝိုင်အရက်သည် လူကြိုက်များသော အရက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ကွာလတီမှာ ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားပြီး အမြဲဆိုသလို သစ်သီးများ သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဝင် သစ်မြစ်များဖြင့် ရောစပ် ထုတ်လုပ်လေ့ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/how-rice-wine-ferments-cambodian-spirit|title=How rice wine ferments the Cambodian spirit|last=Mee|first=Stephanie|date=2 July 2009|work=The Phnom Penh Post|access-date=20 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; ဆွမ်ဘိုင်း အရက်ကဲ့သို့ သစ်သီး သို့မဟုတ် ဟင်းခပ်အမွှေးအကြိုင်များကို ရေစိမ်၍ ထုတ်လုပ်သည့် အခါတွင် &quot;ဆရာ ထရမ်&quot; (ရေစိမ်ဝိုင်) ဟို ခေါ်ကြပြီး ဆန်ဝိုင်အရက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပိုမို၍ အဝင်ချောသောကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့် အမျှ ပို၍ ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.asialifemagazine.com/cambodia/cambodian-rice-wine/|title=Cambodian rice wine|work=AsiaLIFE Cambodia|access-date=20 July 2017|language=en-US|accessdate=7 September 2021|archivedate=28 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728164547/https://www.asialifemagazine.com/cambodia/cambodian-rice-wine/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dunston |first=Lara |date=10 July 2014 |title=Cambodian Rice Wine Revival |url=http://www.gourmettraveller.com.au/travel/travel-news-features/2014/7/cambodian-rice-wine-revival/ |access-date=20 July 2017 |website=Gourmet Traveller |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Glasser |first=Miranda |date=1 August 2014 |title=Sombai Rice Wine Purveyors Open New Showroom |work=Phnom Penh Post |url=http://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/sombai-rice-wine-purveyors-open-new-showroom |access-date=20 July 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===အမျိုးသမီးများ===
[[File:Weddingkhmer.jpg|thumb|right|170px|ရိုးရာ မင်္ဂလာဆောင် ဝတ်စုံ (ဆုံပေါ့၊ ဆဘိုင်း၊ ချောင်ဘန်) ကို ဝတ်ဆင်ထားသော ကမ္ဘောဒီးယား စုံတွဲ]]

ခမာ အမျိုးသမီးများအား ရိုးရာအားဖြင့် နှိမ့်ချ၍၊ စကားပြော သိမ်မွေ့ကာ၊ ကောင်းစွာပြုမူနေထိုင် တတ်ပြီး &lt;ref name=Mekong /&gt; အလုပ်ကို ကြိုးစားလုပ်ကိုင်၍ &lt;ref name=Status /&gt; မိသားစု အား ဂရုစိုက်မည့်သူ နှင့် မိသားစုမှ ဂရုစိုက်ခံမည့်သူ &lt;ref name=Mekong /&gt;ဖြစ်သည့်အပြင် ငွေကြေးကိစ္စများကို စီမံခန့်ခွဲမည့်သူ၊ &lt;ref name=Status /&gt;လက်ထပ်သည့် အချိန်အထိ အပျိုရည်ကို ထိန်းသိမ်းကာ သစ္စာရှိသော ဇနီးမယား အဖြစ် ရှိမည့်သူ &lt;ref name=&quot;Mekong&quot;&gt;{{Cite web |last=Chey |first=Elizabeth |title=The Status of Khmer Women |url=http://www.mekong.net/cambodia/women.htm |website=www.mekong.net |language=en}}&lt;/ref&gt; နှင့် သူတို့၏ ခင်ပွန်းအတွက် အကြံပေး အဖြစ် ဆောင်ရွက်မည့်သူ &lt;ref name=&quot;Status&quot;&gt;{{Cite web |title=Women in Cambodian Society |url=http://www.seasite.niu.edu/khmer/ledgerwood/women.htm |publisher=www.seasite.niu.edu |access-date=7 September 2021 |archive-date=7 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107225356/http://www.seasite.niu.edu/khmer/ledgerwood/women.htm }}&lt;/ref&gt; အဖြစ် ရှုမြင် မျှော်လင့်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသမီးများ၏ လမ်းလျှောက်ပုံနှင့် အဝတ်အစားတို့၏ ကောင်းခြင်းရှိပုံတို့အား &quot;လှုပ်ရှားရာတွင် ညင်သာ၍ အခြားသူများ အနေနှင့် သူတို့၏ ပိုးထမီ ပွတ်တိုက်သံကို မကြားနိုင်&quot; ဟု ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ &lt;ref name=Status /&gt; ငွေကြေးကို စီမံခန့်ခွဲသူ အနေနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် မိသားစု အဆင့်တွင် အိမ်တွင်း အာဏာရှိသူ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။

=== အားကစား ===
ဘောလုံးကစားခြင်းသည် ရေပန်းအစားဆုံး အားကစားနည်း တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ကြေးစားအဆင့် အားကစားကို စုစည်းဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် စီးပွားရေး အခြေအနေကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများကဲ့သို့ မကျယ်ပြန့်ပေ။ ဘောလုံးကစားနည်းကို ပြင်သစ်တို့က ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံသားတို့ အကြားတွင် လူကြိုက်များသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Member Associations – Cambodia |url=http://www.aseanfootball.org/affiliates_02.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626194544/http://www.aseanfootball.org/affiliates_02.asp |archive-date=26 June 2008 |access-date=16 March 2013 |website=The Official Site of the ASEAN Football Federation |accessdate=7 September 2021 |archivedate=26 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626194544/http://www.aseanfootball.org/affiliates_02.asp }}&lt;/ref&gt;  ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် အာရှဖလားတွင် စတုတ္ထ ရရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ထိုအချိန်မှစ၍ တိုးတက်မှု နှေးကွေးခဲ့သည်။ 

အနောက်တိုင်း အားကစားနည်းများ ဖြစ်သော ဘတ်စကက်ဘော၊ ဘောလီဘော၊ ကာယဗလ၊ ဟော့ကီ၊ ရပ်ဂ်ဘီ ယူနီယံ၊ ဂေါက်သီး နှင့် ဘေ့စ်ဘော တို့မှာ လူကြိုက်များ ရေပန်းစားလာကြပြီ ဖြစ်သည်။ ဘော်လီဘော ကစားနည်းသည် အခုအချိန်အထိ ရေပန်းအစားဆုံး အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာ အားကစားနည်းများတွင် ရိုးရာလှေပြိုင်ခြင်း၊ ကျွဲပြိုင်ခြင်း၊ ပရာဒယ် ဆီရေး၊ ခမာရိုးရာ နပမ်းသတ်ခြင်း နှင့် ဘိုကေတာ တို့ ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ပထမဆုံး ပါဝင်ခဲ့ပြီး မြင်းစီးသမားများကို စေလွှတ် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ဂိန်းဖို(GANEFO) ဟုခေါ်သော အိုလံပစ်နှင့် အလားတူသော အားကစားပွဲကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်များက အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။

===အက===
{{multiple image|caption_align=center|header_align=center
 | align     = right
 | direction = vertical
 | width     = 235
 | image1    = Angkor Wat - 050 Apsaras (8580603733).jpg
 | caption1  = [[အန်ကောဝပ်]] ရှိ အက်ပ်စာရာ ကချေသည်များ
 | image2    = Danseuses kmer (2).JPG|
 | caption2  = ခမာ အက်ပ်စာရာ ကချေသည်များ
}}
ကမ္ဘောဒီးယား အကကို အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ခွဲခြားနိုင်သည်။ ခမာဂန္ထဝင်အက၊ ရိုးရာအက နှင့် ပွဲတက် အက တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ခမာဂန္ထဝင် အက၏ ဇာစ်မြစ် အမှန်မှာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ခမာပညာရှင်များက ယနေ့ခေတ် အကပုံစံကို အန်းကောခေတ်သို့ ပြန်လည် ခြေရာခံ ကြပြီး ပုထိုးအတွင်း ရေးဆွဲထွင်းထုထားသော ပုံများနှင့် တူညီမှုကို တွေ့မြင်သောကြောင့် ဖြစ်ကာ အခြားသူများကမူ ယနေ့ခေတ် ခမာ အက စတိုင်လ်များမှာ ၁၈၀၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ထိုင်းနန်းတော် ကချေသည်များ ထံမှ သင်ယူ (သို့မဟုတ် ထပ်မံသင်ယူ) ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။

ခမာဂန္ထဝင်အကကို ကမ္ဘောဒီးယား တော်ဝင်နန်းတော်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ပုံစံကျသော ဖျော်ဖြေရေး တစ်ခု ဖြစ်ကာ ဖျော်ဖြေရန် နှင့် အခမ်းအနားများတွင် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=UnescoDance&gt;{{cite web|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?RL=00060 |title=UNESCO Culture Sector – Intangible Heritage – 2003 Convention |publisher=Unesco.org |access-date=15 March 2013}}&lt;/ref&gt; ထိုအကများကို ရှုပ်ထွေးစွာ ဝတ်စားဆင်ယင်ထား၍ အပြင်းအထန် လေ့ကျင့်ထားသော အမျိုးသား အမျိုးသမီးများက အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ပွဲလမ်းများတွင် ရိုးရာ ဇာတ်လမ်းများ နှင့် ရာမယဏဇာတ်အား ခမာမှု ပြုထားသော ရင်းမ်ကာကဲ့သို့သော ကဗျာရှည်ကြီးများကို အမှတ်ရစေရန်၊ ပြန်ပြောင်းသတိရရန် နှင့် သရုပ်ဆောင်ရန် အတွက် ကပြလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;Cravath 1968&quot;&gt;{{Cite journal |last=Cravath |first=Paul |date=1986 |title=The Ritual Origins of the Classical Dance Drama of Cambodia |journal=Asian Theatre Journal |volume=3 |issue=2 |pages=179–203 |doi=10.2307/1124400 |jstor=1124400}}&lt;/ref&gt; &quot;ရိုဘမ် ပရီယာ ရိချ် ထရိုယပ်&quot; (&quot;တော်ဝင်ကြွယ်ဝမှု၏ ဇာတ်ရုံ&quot;) ဟု သိကြသော အရာမှာ ပင်ပိ တီးဝိုင်းကို အသံပါဝင် ဖျော်ဖြေသည့် ဂီတ ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘောဒီးယား ရိုးရာအကကို အမြဲလိုပင် မာဟိုရီဂီတ နှင့် တွဲဖက် ကပြလေ့ ရှိကြပြီး ကမ္ဘောဒီးယားရှိ အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမျိုးစု အဖွဲ့တို့၏ ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ကပြ လေ့ ရှိကြသည်။ ရိုးရာအကများ မြစ်ဖျားခံသည်မှာ ကျေးရွာများတွင် အစတည်ခဲ့ပြီး များသောအားဖြင့် ရွာသားများက အခြားရွာသားများအတွက် ကပြ ဖျော်ဖြေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;FolkDance&quot;&gt;{{Cite book |last1=Sam |first1=Sam-ang |url=http://www.reninc.org/BOOKSHELF/Khmer_Folk_Dance_Sam.pdf |title=Khmer Folk Dance |last2=Sam |first2=Chan Moly |date=1987 |publisher=Khmer Studies Institute |isbn=0-941785-02-5 |location=Newington, CT |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920064320/http://www.reninc.org/BOOKSHELF/Khmer_Folk_Dance_Sam.pdf |archive-date=2009-09-20}}&lt;/ref&gt; ကကွက်များမှာ စတိုင်သိပ်မကျပဲ ဝတ်ဆင်သည့် အဝတ်အစားမှာလည်း ကချေသည်များ ပုံစံတူ သရုပ်ဆောင်သည့် လူများ၏ အဝတ်အစားသာ ဖြစ်ကာ တောင်ကုန်းနေ လူမျိုးစုများ၊ ချမ်လူမျိုးများ သို့မဟုတ် လယ်သမားများ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ဂန္ထဝင် အကထက် ကကွက်ပိုမြန်ဆန်ပြီး ရိုးရာအကများမှာ သာမန်လူတို့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ဖြစ်သော အချစ်၊ ဟာသ နှင့် မကောင်းဆိုးဝါးများကို မောင်းထုတ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြသလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref name=FolkDance /&gt;

ပွဲတက်အကများကို ညစာစားပွဲများ၊ ပါတီများ နှင့် အခြား ကိန်းခမ်းမကြီးသော လူမှုရေးဆိုင်ရာ စုဝေးပွဲများတွင် တက်ရောက်သူများက ကလေ့ ရှိကြသည်။ ခမာတို့၏ ရိုးရာ ပွဲတက်အကမှာ အခြားသော အရှေ့တောင် အာရှနိုင်ငံများနှင့် ပုံစံတူသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဝိုင်းပတ်ကခုန်ရသော ရွန်ဗောင် နှင့် ရွန်ဗတ် တို့အပြင် &quot;ဆာရာဗန်&quot; နှင့် &quot;လမ်လိဗ်&quot; တို့လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ် အနောက်တိုင်း အကများ ဖြစ်ကြသော ချားချား၊ ဘိုလီရို နှင့် မက်ဒီဆင် တို့သည်လည်း ကမ္ဘောဒီးယား ပွဲတက်အကများ အပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ 

===စာကြည့်တိုက်များ===
ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသား စာကြည့်တိုက်ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;D’Amicantonio, J. (1997). The development of libraries in Cambodia: the post-Khmer Rouge years. ''World Libraries'', 8(1), 36–41.&lt;/ref&gt; စာကြည့်တိုက်သည် ခမာနီ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ပျက်စီးမှု အများအပြား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Dean, John F. 1990. “The Preservation of Books and Manuscripts in Cambodia.” ''American Archivist'' 53 (April): 282–97.
&lt;/ref&gt;

===ဂီတ===
ရိုးရာ ကမ္ဘောဒီးယား ဂီတသည် ခမာအင်ပိုင်ယာခေတ်ကပင် အစပြုခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;umbc&quot;&gt;{{Cite web |title=Cambodian History |url=https://www.umbc.edu/eol/cambodia/histcmus.htm |publisher=www.umbc.edu}}&lt;/ref&gt;တော်ဝင်အကများ ဖြစ်ကြသော အက်ပ်စာရာအကသည် ကမ္ဘောဒီးယားယဉ်ကျေးမှု၏ ပြယုဂ် ဖြစ်သကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့နှင့် တွဲဖက်ဖျော်ဖြေသော မာဟော်ရီတီးဝိုင်းသည်လည်း ပြယုဂ်ပင် ဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ဆန်သော ဂီတ အမျိုးအစားများမှာ &quot;ချာပေး&quot; နှင့် &quot;အာယိုင်&quot; တို့ ဖြစ်ကြသည်။ &quot;ချာပေး&quot; မှာ အသက်ကြီးသော လူကြီးများအတွင်း ခေတ်စားပြီး အများအားဖြင့် အမျိုးသားတစ်ဦးတည်းက ကမ္ဘောဒီးယား ဂစ်တာ ဖြစ်သော &quot;ချာပေး&quot; ကို သီချင်းစာပိုဒ်များကြားတွင် တီးခတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သီချင်းစာသားမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ကျင့်တရား နှင့် ဘာသာရေး အကြောင်းများ ဖြစ်သည်။

အယိုင် ဆိုသည်မှာမူ အမျိုးသား သို့မဟုတ် အမျိုးသမီး တစ်ဦးတည်းက ဖျော်ဖြေခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဟာသဆန်သည်။ သီချင်းစာသားပုံစံ ကဗျာဖြစ်ပြီး အမြဲဆိုသလို အဓိပ္ပာယ် နှစ်ခွ ထွက်သည်များ ပြည့်နှက်နေပြီး ၎င်းတို့ကို ကြိုတင်ရေးသားထားခြင်း ရှိသကဲ့သို့ လုံးဝ လက်တမ်းပြောဆိုခြင်း ရှိသလို အလွတ်တမ်း ပြောဆိုခြင်းလည်း ရှိသည်။ စုံတွဲ သီဆိုသည့် အခါတွင် အမျိုးသား နှင့် အမျိုးသမီးတို့ တစ်လှည့်စီ ဆိုကြပြီး အခြားတစ်ဦး၏ စာသားကို ပြန်လည် ဖြေကြားခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသူ ဖြေကြားရန် ပဟေဠိ ဖွက်ခြင်း တို့ဖြစ်ကာ တစ်ပိုဒ်နှင့် တစ်ပိုဒ်ကြားတွင် တီးလုံးဖြင့် အနားပေးလေ့ ရှိသည်။ &quot;ပလန် ကား&quot; (&quot;မင်္ဂလာဆောင် ဂီတ&quot;) မှာမူ တစ်နေကုန်ကြာမြင့်သော ခမာ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင် အတွင်း အမျိုးမျိုးသော အခမ်းအနားများတွင် တွဲဖက်ရန်နှင့် ဖျော်ဖြေရန် အတွက် တီးမှုတ်လေ့ ရှိသော ဂီတနှင့် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ 

ကမ္ဘောဒီးယား၏ လူကြိုက်များ ရေပန်းစားသော ဂီတကို အနောက်တိုင်း တူရိယာများဖြင့် ဖျော်ဖြေတီးခတ်လေ့ ရှိသလို ရိုးရာနှင့် အနောက်တိုင်းတူရိယာများကိုလည်း တွဲဆက် တီးခတ်လေ့ ရှိသည်။ အကအတွက် ဂီတကိုမူ ပွဲတက်အကများအတွက် သီးသန့်စတိုင်လ်ကို ရေးစပ်လေ့ ရှိသည်။ အချစ်အလွမ်းသီချင်းများကို သီဆိုလေ့ရှိသော ၁၉၆၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ စင်း စီစာမောက်၊ ရော့စ် စီရေးစိုသီယာ နှင့် ပန်ရန်တို့အား ကမ္ဘောဒီယား ၏ ဂန္ထဝင်ပေါ့ပ်ဂီတများဟု မှတ်ယူလေ့ ရှိသည်။ ခမာနီ တော်လှန်ရေးအတွင်း ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ ဂန္ထဝင် နှင့် လူကြိုက်များသော အဆိုတော်အများစုမှာ အသတ်ခံရခြင်း၊ သေသည်အထိ အစာငတ် ရေငတ် ပစ်ထားခံရခြင်း နှင့် သေသည်အထိ အလုပ်ခိုင်းခြင်း စသည့် ခမာနီတို့၏ ပြုကျင့်မှုများကို ခံခဲ့ရပြီး&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ringer |first=Greg |title=Killing Fields |date=2002 |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York, NY |pages=368–370}}&lt;/ref&gt; ထိုခေတ်အခါက မူရင်းမာစတာ တိပ်ခွေများ မှာ ပျောက်ဆုံးပျက်စီး ခဲ့သည်။

၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် ကီယို ဆူရာ့သ် (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပြန်လည်အခြေချသော ဒုက္ခသည်) နှင့် အခြားသူတို့သည် ဂန္ထဝင် အဆိုတော်များ၏ အမွေကို ဆက်ခံ၍ အမြဲဆိုသလိုပင် သူတို့၏ ရေပန်းစားသော သီချင်းများကို ပြန်လည် ထုတ်ဝေကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် &quot;ခန်ထရန်&quot; ဂီတ ရေပန်းစားလာခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ခမာဆူရင် လူမျိုးတို့၏ ဂီတပုံစံကို ခေတ်ပေါ် တူရိယာများဖြင့် တီးခတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 October 2002 |title=Cambodia |url=http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/cambodia_527 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120818104047/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/cambodia_527 |archive-date=18 August 2012 |access-date=16 March 2013 |website=National Geographic World Music |language=en}}&lt;/ref&gt;

ဩစတြေးလျ ဟစ်ဟော့ပ် အဖွဲ့ အက်စရိုနိုမီ ကလပ်စ် သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဖွား အမျိုးသမီးအဆိုတော် ကက် ချန်းသီ နှင့် အတူ အသံသွင်း အခွေထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knox |first=Claire |date=21 June 2013 |title=The Show Must Go On Tour |work=The Phnom Penh Post |url=http://www.phnompenhpost.com/7days/show-must-go-tour |access-date=18 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Will&quot;&gt;{{Cite news |last=Jackson |first=Will |date=2 May 2014 |title=7 Questions with Shannon Kennedy |work=The Phnom Penh Post |url=http://www.phnompenhpost.com/7days/7-questions-shannon-kennedy |access-date=12 May 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;ဒန်ဂီး ဖီဗာ&quot; ရော့ခ်အင်န်ရိုးလ် တီးဝိုင်းတွင် ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော် တစ်ဦးကို အဓိကထားပြီး နောက်ခံအဖြစ် ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ တီးဝိုင်းက တီးခတ်သည်။ ၎င်းအား ကမ္ဘာ့ဂီတ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား ဂီတ အား အနောက်တိုင်းစတိုင်လ် ရော့ခ်ဂီတဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

==သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာ==
၁၉၉၉ ခုနှစ်မှစ၍ ဝန်ကြီးဌာန ၁၁ ခုပါဝင်သော သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ အတွက် နိုင်ငံတော်ကော်မတီ တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးဌာန ၇ ခုနှ နိုင်ငံ၏ အများပိုင် တက္ကသိုလ် ၃၃ ခုအတွက် တာဝန်ရှိသော်လည်း ထိုတက္ကသိုလ် အများစုသည် ပညာရေး၊ လူငယ် နှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၏ အရိပ်အောက်တွင် ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;UNESCO Towards 2030&quot;&gt;{{Cite report |title=UNESCO Science Report: Towards 2030 |last1=Turpin |first1=Tim |last2=Zhang |first2=Jing A. |publisher=UNESCO |location=Paris |pages=698–713 |language=en |isbn=978-92-3-100129-1 |last3=Burgos |first3=Bessie M. |last4=Amaradsa |first4=Wasantha |chapter=Southeast Asia and Oceania |year=2015}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပညာရေး၊ လူငယ် နှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနမှ ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် သုတေသနဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ပေါ်လစီ တစ်ခုကို သဘောတူ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စသည် တက္ကသိုလ်များ တဝှမ်းလုံးတွင် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် နှင့် နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ သုတေသနရလဒ်များကို အသုံးချနိုင်ရန် အတွက် ပထမဆုံး ခြေလှမ်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;UNESCO Towards 2030&quot; /&gt;

ထိုပေါ်လစီ၏ နောက်တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး &quot;အမျိုးသား သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ မာစတာ ပလန် ၂၀၁၄-၂၀၂၀&quot; လိုက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအား စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး ကိုရီးယား နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အေဂျင်စီမှ ပံ့ပိုးသော နှစ်နှစ်စီမံကိန်း၏ အထွဋ်အထိပ်တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုအစီအစဉ်မှ စက်မှုဆိုင်ရာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို မြှင့်တင်ရန် အတွက် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ အုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်ပြီး အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ အဓိက လုပ်ငန်းများ နှင့် အိုင်စီတီ လုပ်ငန်းများကို အလေးပေးဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;UNESCO Towards 2030&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Cambodia National Science and Technology Master Plan 2014–2020|last=Korea International Cooperation Agency|first=Press release|date=2014|work=KOICA Feature News}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘောဒီးယားသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတကာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု ညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၁၁၀ ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် အဆင့် ၉၈ မှ ကျဆင်း သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Release of the Global Innovation Index 2020: Who Will Finance Innovation?|url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html|access-date=2021-09-02|website=www.wipo.int|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Global Innovation Index 2019|url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html|access-date=2021-09-02|website=www.wipo.int|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=RTD - Item|url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898|access-date=2021-09-02|website=ec.europa.eu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-10-28|title=Global Innovation Index|url=https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930|access-date=2021-09-02|website=INSEAD Knowledge|language=en|archive-date=2 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101622/https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930}}&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်.......... ==


== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==


{{ASEAN}}
{{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}}

[[Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]
[[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>d7usybnczh6e3lgykvxcgp3gxnwpn6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3762</id>
    <revision>
      <id>1039553</id>
      <parentid>875839</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31924" sha1="b462p872ont1hdsgtxbkjcczgp5ckt2" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| honorific_prefix =[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]၊ [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]] 
| name  = ဇော်ဂျီ
| image       =
| birth_name  = ဦးသိန်းဟန်
| birth_date  = {{birth date|1907|4|12|df=y}}
| birth_place = [[ဖျာပုံမြို့]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]]
| death_date  = {{death date and age|1990|9|26|1907|4|12|df=y}}
| nationality = မြန်မာ
| other_names = မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ရမောင်သိန်းဟန်
| known_for   =ခေတ်စမ်းစာပေ 
| occupation  = စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ
| parents = ဦးယော၊ ဒေါ်စိန်ညွန့်
|movement=[[ခေတ်စမ်းစာပေ]]
| spouse = [[စော၊ ကြီးကြီး (စာရေးဆရာမ)|ဒေါ်စောရင်]]
| children = ခင်မျိုးဟန်&lt;br/&gt;ခင်လှဟန်&lt;br/&gt;ခင်အုန်းဟန်
| alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]&lt;br/&gt;ဒဘလင်တက္ကသိုလ်
| awards =
*[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]](၁၉၄၉)
*[[သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ (၁၉၆၁)
| url = 
|signature = Zaw Gyi's Signature.jpg
}}
'''ဇော်ဂျီ''' (၁၂ ဧပြီ ၁၉၀၇ – ၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၀)  သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင် မြန်မာစာပါမောက္ခ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာစာပေ၏ ထင်ရှား​သော စာပေလှုပ်ရှားမှုတစ်ရ​​ပ်ဖြစ်သည့် [[ခေတ်စမ်းစာပေ]] လှုပ်ရှားမှုကို [[သိပ္ပံမောင်ဝ]]၊ [[နွယ်စိုး]]၊ [[မင်းသုဝဏ်]] တို့နှင့်အတူ ဦးဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;aa&quot;&gt;{{cite book|author=Anna J. Allott Ed.|year=1988|title=Far Eastern Literatures in the 20th. Century – Burmese Literature|publisher=Oldcastle Books|location=England|page=2}}&lt;/ref&gt; ဆရာဇော်ဂျီသည် ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ပြဇာတ်၊ ရသစာတမ်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာနှင့် စာပေဆိုင်ရာဆောင်းပါးများ၊ဘာသာပြန် စသော စာပေများကို ရေးသားခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး ခေတ်စမ်းကဗျာ ''ပိတောက်ပန်း'' ကို ဟံသာ့ကြေးမုံ လက်ကမ်းစာစောင်တွင် စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;sz&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lib.washington.edu/asp/myanmar/Bio/Zawgyi.htm|title=Saya Zawgyi (U Thein Han: a biography)|access-date=2006-08-22}}&lt;/ref&gt;

(ဘာသာစကားပညာရှင်လည်းဖြစ်သည်။)

သူ၏ ထင်ရှားသော လက်ရာများတွင် ပြင်သစ်စာရေးဆရာ [[မောလျဲ]]၏ ''[[:en:Le bourgeois gentilhomme|Le bourgeois gentilhomme]]'' ပြဇာတ်ကို မှီငြမ်းထားသည့် ''မဟာဆန်ချင်သူ'' ပြဇာတ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uiowa.edu/~iwp/WRIT/documents/MAUNGSwanYiformattedOctober13.pdf|author=Maung Swan Yi|year=2002|title=&quot;Chewing the West&quot;: The Development of Modern Burmese Literature under the Influence of Western Literature|access-date=2006-08-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080411150729/http://www.uiowa.edu/~iwp/WRIT/documents/MAUNGSwanYiformattedOctober13.pdf|archive-date=2008-04-11}}&lt;/ref&gt; သူ၏ ထင်ရှားသည့် ကဗျာ &quot;ဗေဒါလမ်း&quot;ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;aa&quot;/&gt;

== ငယ်ဘဝ ==
[[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ဖျာပုံမြို့]]ဇာတိဖြစ်၍ အဖဦးယော၊ အမိဒေါ်စိန်ညွန့်တို့မှ ၁၉၀၇-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၂ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းကိုးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးသိန်းဟန် ဖြစ်သည်။

ဆရာဇော်ဂျီသည် ငယ်စဉ်က ဖျာပုံမြို့ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာဇော်ဂျီတို့အိမ်တွင် လူကြီးများစုဝေးကာ စာအကြောင်း၊ ပေအကြောင်း ပြောကြသောကြောင့် ဆရာဇော်ဂျီသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကပင် မြန်မာမှု၊ မြန်မာစာပေတို့နှင့် အကျွမ်းတဝင် ရင်းနှီးခဲ့သည်။

== ပညာရေး ==
ထို့နောက် ဖျာပုံမြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သတ္တမတန်းအရောက်တွင် ၁၉၂ဝ ပြည့် ပထမကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားကျောင်းများ မြန်မာပြည် အနှံ့ပေါ်ပေါက် လာသောအခါ ဆရာဇော်ဂျီသည် ဖျာပုံမြို့၊ အမျိုးသားကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]]သို့ ပြောင်း၍ ၁၁ ဆင့် အောင်သည်အထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးမှာ ဦးဘလွင် ဖြစ်သည်။

၁၉၂၄ တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]]( မြို့မအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း)တို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းသား ဘဝတွင် ကဗျာများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၂၄ တွင် ဆာဂျေအေ မောင်ကြီး၏ ''သစ္စာဝါဒီ''သတင်းစာက ကြီးမှူးပြီး ကဗျာဘာသာပြန် ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရမည့် ကဗျာမှာ အင်္ဂလိပ် ကဗျာဆရာ ဟင်နရီဝေါတန် (Henry Wotton) ၏ The Character of a Happy Life အမည်ရှိ ကဗျာ ဖြစ်သည်။ ဆရာဇော်ဂျီသည် ကဗျာ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးက ရွှေဒင်္ဂါး ၅ ပြား ဆုချခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ တွင် ဆရာ ဇော်ဂျီသည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် တက်ရောက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်သောအခါ ရှေးဟောင်း မြန်မာ့စာပေကို စနစ်တကျ လေ့လာခွင့် ရသကဲ့သို့ တစ်ဖက်တွင်လည်း ကမ္ဘာ့စာပေများကိုလည်း ကျယ်⁠ကျယ်ပြန့်ပြန့် လိုက်စားနိုင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ကဗျာများကို ဖတ်ပြီး ကဗျာသစ်ကို စမ်းသပ် ရေးဖွဲ့ချင်စိတ် ပေါက်လာသည်။ ၁၉၂၈ တွင် ဆရာဇော်ဂျီသည် သူ၏ နာမည်ကျော် ''ပိတောက်ပန်း''  ကဗျာကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။

== ခေတ်စမ်းစာပေ ==
[[File:Zaw_Gyi.JPG|thumb|ဆရာဇော်ဂျီ|235x235px]]
ဆရာဇော်ဂျီသည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် သူကဲ့သို့ ဝါသနာတူ သူငယ်ချင်း ဆရာ[[မင်းသုဝဏ်]]နှင့် တွဲမိသွားသည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် ရှေးဟောင်းကဗျာများမှ တွေးပုံတွေးနည်း၊ ရေးပုံရေးနည်းများကို လမ်းသစ်ခွဲထွက်ကြသည်။ မိမိ ခံစားရသော အမြင်ကိုသာ အလှပဆုံး၊ အထိမိဆုံး ရေးဖွဲ့ ကြသည်။ ထိုကဗျာများကို တက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း၊ ဂန္တလောကမဂ္ဂဇင်း၊ ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းများတွင် ရေးသားကြသည်။

၁၉၃၄ တွင်[[ဆရာကြီး]] [[ဦးဖေမောင်တင်]] က ဆရာဇော်ဂျီ၊ ဆရာမင်းသုဝဏ်နှင့် တက္ကသိုလ် ပုရဝဏ်အတွင်း ရေးသားနေကြသော ကဗျာများကို စုစည်းထုတ်ဝေရာမှ ‘ခေတ်စမ်းကဗျာ’ ဟု အမည်တွင်လာသည်။ ဆရာဇော်ဂျီသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် တက္ကသိုလ်ပုရဝဏ်ထဲမှ ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်၊ ဆရာပွား၊ ပါမောက္ခလုစ်၊ ပါမောက္ခဂုဒ်တို့ထံမှ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ မြန်မာစာပေတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်။ ၎င်းအပြင် ပြင်ပစာပေလောကမှလည်း ဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]၊ အမျိုးသားပညာဝန်[[ဦးဖိုးကျား]]၊ [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] တို့ထံမှ ပြင်ပစာပေဗဟုသုတများကို ကြားနာခွင့်ရသည်။ ဆရာဇော်ဂျီသည် မိမိထက် အတန်းကြီးသော [[သိပ္ပံမောင်ဝ]]ထံမှ အက်ဆေး သဘောတရားများ၊ ဗဟုသုတများ ရရှိခဲ့ပြီး မိမိထက် ငယ်သော ဆရာမင်းသုဝဏ်နှင့်လည်း ကဗျာရေးဖော်ရေးဖက် ဖြစ်လာသည်။

ဆရာဇော်ဂျီသည် ၁၉၂၉-၃ဝ ပညာသင်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သည်။ ဆရာဇော်ဂျီသည် မိမိ ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းဆရာလုပ်နေစဉ်မှာပင် ဖျာပုံမြို့၌ ၁၉၃၁ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သော 'မြန်မာ့အာဇာနည်' ဂျာနယ်တွင် ဆရာဇော်ဂျီသည် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဂျာနယ် (၇)စောင်မျှသာ ရေးသားထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြန့်ချိမှု အခက်အခဲကြောင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ မြို့မကျောင်း ကျောင်းဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ဆရာဇော်ဂျီသည် ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးက ကြီးမှူးကျင်းပသော ဟောပြောပွဲတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာပေဝေဖန်ရေး စာတမ်းတစ်စောင် ဖတ်ကြားတင်သွင်းခဲ့သည်။ စာဆိုဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ တို့အကြောင်း ဖြစ်သည်။ စာတမ်းအမည်မှာ ''Eighteenth Century Poets in Burma'' ဖြစ်သည်။

စာတမ်း တင်သွင်းသော ခုနှစ်မှာ ၁၉၃၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက် ဖြစ်သည်။ သဘာပတိမှာ ဆရာကြီး ဦးလူဖေဝင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစာတမ်းကို ရန်ကုန်တိုင်းမ် (Rangoon Time) အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သတင်းစာတွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းကို ဖတ်မိသော ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာပါမောက္ခရုခ်က အလွန် နှစ်သက်သဘောကျ၍ ဆရာဇော်ဂျီကို ခေါ်ယူကာ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။ သို့ဖြင့် ဆရာဇော်ဂျီသည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မြို့မကျောင်းမှထွက်၍ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာပေနှင့် မြန်မာစာပေ နှစ်ဘာသာ (Double Literature) ယူကာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သည်။

== လုပ်ငန်းခွင် ==
၁၉၃၈ ခုနှစ် အထိ မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်တွင် မြန်မာစာနည်းပြ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၆-၄ဝ ပြည်နှစ် များတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဒဗ်ဗလင် တက္ကသိုလ်များတွင် စာကြည့်တိုက်ပညာ သင်ကြား၍ ဒီပလိုမာဘွဲ့ ရရှိသည်။&lt;ref name=&quot;sz&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kmn&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp1999/11-99/honour.htm|author=Dr. Khin Maung Nyunt|title=Honouring a National Literati|date=November 1999|publisher=Perspective|access-date=2006-08-22}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်မှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မြို့မကျောင်းမှ အထက်တန်းပြ ဆရာမ ဒေါ်စောရင် (ဘီအေ- ဘီအီးဒီ) [[စော၊ ကြီးကြီး (စာရေးဆရာမ)|ကြီး⁠ကြီးစော]](စာရေးဆရာမ)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း မြန်မာ အစိုးရ၏ [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးဝန် (စာပေနှင့် စာကြည့်တိုက် ဌာန) တာဝန် ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်မှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ် များ၌ တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော်ရုံးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး အထူးအရာရှိနှင့် အခြေခံဥပဒေ အချောကိုင်ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] ရရှိသည်။&lt;ref name=&quot;sz&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kmn&quot;/&gt;

၁၉၅၁-၅၇ ခုနှစ် များ၌ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ပြုစုရေး (ထုတ်လုပ်ရေး) ညွှန်ကြားရေးဝန် တာဝန်နှင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၌ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ တွင် ဆရာ ဇော်ဂျီသည် အစိုးရပညာရေး မစ်ရှင်အဖွဲ့ နှင့်အတူ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ မက္ကဆီကို၊ ကနေဒါ နိုင်ငံများသို့ သွားရောက် လေ့လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ပြန်လည်ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၅၅ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ၁၉၆၁ တွင် တရုတ်နိုင်ငံ များသို့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ချစ်ကြည်ရေးအဖွဲ့နှင့် အတူ သွားရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် မြန်မာစာပါမောက္ခ အဖြစ်နှင့် [[သီရိပျံချီ|သီရိပျံချီဘွဲ့]] ရရှိသည်။

၁၉၆၅ - ၇၅ ခုနှစ် များတွင်ပညာရပ် ဝေါဟာရ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၌ တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူပြီး ပညာရေး အထူး အရာရှိ (၁)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် များကို ထမ်းရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ်ပါ တာဝန်ယူခဲ့သည်။

ဆရာ ဇော်ဂျီသည် ''သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းဋီကာ'' စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ် အတွက် [[စာပေဗိမာန်စာမူဆု|စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ဆု]]၊ ''နင်လားဟဲ့ ချစ်ဒုက္ခနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ'' စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အတွက် [[အမျိုးသား စာပေဆု]] (ဘာသာပြန် စာပေ)၊ ''ရှေးခေတ်ပုဂံ ကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ'' စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၈၇ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ကဗျာဆု) တို့ကို ရရှိ ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;sz&quot;/&gt;

၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာခင်ဇော်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကာ [[ရာမာယဏ]]အကြောင်း စာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;sz&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kmn&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://goldenlandpages.com/hotspots/rama/rama.htm|title=Ramayana in Myanmar's Heart|access-date=2006-08-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061029183721/http://www.goldenlandpages.com/hotspots/rama/rama.htm|archive-date=2006-10-29}}&lt;/ref&gt;

ဆရာတက်တိုးက ဆရာဇော်ဂျီကို ဒဿနစာဆို (Philosopher Poet) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆရာမင်းသုဝဏ်ကို သုတေသီစာဆို (Scholar Poet) ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုမိန့်ဖူးသည်။

==မိသားစု==
ဆရာဇော်ဂျီသည် အသက် (၈၃) နှစ် အရွယ် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နေထိုင်ရာ ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်း မြို့နယ် ကမ္ဘောဇလမ်း အမှတ် (၁ဝ-က) နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်စောရင်၊ သမီးများဖြစ်သော ဒေါက်တာခင်မျိုးဟန်၊ ဒေါက်တာခင်လှဟန်နှင့် ဒေါက်တာခင်အုန်းဟန်တို့ ကျန်ရစ်သည်။ ဆရာဇော်ဂျီ၏ မိသားစု၊ တပည့်များနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက &quot;ဇော်ဂျီဆု&quot; နှင့် &quot;ဂန္ဓလောကသိင်္ခဟဆု&quot; တို့ကို စာကြည့်တိုက်နှင့် အချက်အလက်ပညာ ထူးချွန်သော ဒီပလိုမာနှင့် မာစတာကျောင်းသားများကို ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;sz&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes13-255/n018.htm |author=Yin Min Tun |title=Library Course Student Sweeps Annual Prizes |journal=[[Myanmar Times]] |volume=13 |issue=255 |date= 21–27 February 2005 |access-date=2006-08-22 }}.&lt;/ref&gt;

== ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည် စာအုပ်များ ==
{{columns-list|2|
#ကမ္ဘောဇသို့
# ကဗျာဥယျာဉ်
# ကဗျာ ပေါင်းချုပ်သစ် - ၁၉၇၄
# ကာလီဒါသနှင့် သကုဏ္ဍလ - ၁၉၅၈
# ကံ့ကော်မြိုင် စာတမ်း
# ခရီးသည် ( + မင်းသုဝဏ်)- ၁၉၆၅
# ဂန္ထလောက သင်္ဂဟသုတိ အထိမ်းအမှတ် စာတမ်းများ - ၂ဝဝဝ
# ဂျရတ်နှင့် မာဂရက်ဝတ္ထု (ဘာသာပြန်) (မဟာ ဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ရ မောင်သိန်းဟန် ကလောင် အမည်ဖြင့်) - ၁၉၄၁
# စာပေ လောက ( + မင်းသုဝဏ်)- ၁၉၄၉
# ဇော်ဂျီ ကဗျာပေါင်းချုပ် - ၁၉၆၇
# ဇော်ဂျီစာပေါင်းချုပ် (၅-တွဲ)
# ဇော်ဂျီ၏စာ - ၁၉၆ဝ
# တရုတ်-ဗမာ မိတ်ဆွေဖြစ်အသင်း
# နင် လားဟဲ့ ချစ်ဒုက္ခနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ (နိုဘယ်ဆုရ-ဝတ္ထုတိုများ) (ဘာသာပြန်) - ၁၉၇၉
# နွေဦးကျက်သရေနှင့်အခြားရသစာတမ်းများ
# ပလေထရိုနှင့်ကျွန်တော်(ဘာသာပြန်)
# ပလေးတိုးနိဒါန်း (ဘာသာပြန်) (၁၉၆၇-၁၉၉၆)
# ပိတောက်ရွှေဝါ ကဗျာများ - ၁၉၅၁
# ပခန်းမင်းကျော်စွာ နတ်သံနှင့် ပျော်ချင်း - ၁၉၃၈
# ပျို့နှင့် ပျို့စာဆို
# ပြည်ထောင်စုသမိုင်းပုံပြင်များ
# ဗေဒါလမ်း ကဗျာများ - ၁၉၆၃
# မဟာ ဆန်ချင်သူနှင့် အခြား တခန်းရပ် ပြဇာတ်များ - ၁၉၇၂
# မဟာ ဆန်ချင်သူ ပြဇာတ် - ၁၉၆၅ (၁၉၃၄၊ ၁၉၇၀) ဘာသာပြန်
# မိုးကြ်မို့လား (ဘာသာပြန်) - ၁၉၆၆
# မိုးကြယ်မို့လားနှင့် နိုဗယ်ဆုရ ဝတ္ထုတိုများ - ၁၉၆၆
# မိုးကြယ်မို့လားနှင့် လမ်းသစ်ဝတ္ထုတိုများ - ၁၉၇၇
# ရသစာပေနိဒါန်း - ၁၉၆၅
# ရသစာပေအဖွင့် - ၁၉၆၆
# ရသစာပေ အဖွင့်နှင့် နိဒါန်း - ၁၉၇၆
# ရွှေဒေါင်းညို (သို့) စနစ်တခု၏ အစ - ၁၉၉၉
# ရှေးခေတ်ပုဂံ ကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ - ၁၉၈၇
# လက်ရွေးစင် မြန်မာဝတ္ထုတိုများ - ၁၉၈၁
# လမ်းသစ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (ဘာသာပြန်) - ၁၉၆၆ (နိုဘယ်ဆုရဝတ္ထုတို)
# သကုဏ္ဍလ (ဘာသာပြန်) - ၁၉၅၅
# သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဋ်ိကာ - ၁၉၅၅
# သိန်းနှင့် ကျားဋ်ိကာ - ၁၉၈၄
# သုံးပွင့်ဆိုင်ခေတ် ဆန်းစာပေ (သိပ္ပံမောင်ဝ၊ မင်းသုဝဏ် တို့နှင့်တွဲ) - ၁၉၅၅
# မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ မောင်သိန်းဟန် ကလောင်အမည်ဖြင့် ဂျရတ်နှင့် မာဂရက် ဝတ္ထု (ဘာသာပြန်) - ၁၉၄၆
}}

== ကိုးကား ==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite journal|title=ဆရာ ဇော်ဂျီနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ငုပ်ကွယ် နေတဲ့ အချက် တစ်ချက်|author=ဖိုးအောင်လေး (စာပေဗိမာန် စာမူဆုရ)|date=ဧပြီ ၂၀၀၇|volume=အမှတ် ၂၆၈|journal=မဟေသီ မဂ္ဂဇင်း}}&lt;/ref&gt;
}}

== ပြင်ပစာမျက်နှာများ ==
* [http://www.lib.washington.edu/asp/myanmar/pdfs/ZG0004.pdf ''Sittathukha linkar''] in Burmese, Zawgyi
* [https://web.archive.org/web/20081007214532/http://www.bbc.co.uk/burmese/highlights/story/2006/01/060102_drama_mahasanchinthu.shtml ''Maha Sanchinthu'' radio drama] BBC Burmese, Retrieved 2006-10-17
* [http://www.lib.washington.edu/asp/myanmar/pdfs/ZG0005.pdf ''Padauk pan''] in Burmese, Zawgyi, The University College Magazine, March 1928
* [http://www.lib.washington.edu/asp/myanmar/pdfs/ZG0007.pdf ''Pahn pan lyet pè'' (The Hyacinth's Way)] in Burmese, Zawgyi, The ''Owei'' University Magazine, 1960
* [http://www.lib.washington.edu/asp/myanmar/pdfs/ZG0017.pdf A Study of the Rise of the Burmese Novel] Zawgyi, Journal of the Burma Research Society, June 1968
* [http://www.seasite.niu.edu/Burmese/literature/Short_Stories/wife/Wife.htm ''His Spouse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218110052/http://www.seasite.niu.edu/Burmese/literature/Short_Stories/wife/Wife.htm |date=18 December 2008 }} a short story by Zawgyi 1937 inc. audio
* [http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp2004/3-2004/now.htm ''Now as the Padauk'' (For Zawgyi)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313211610/http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp2004/3-2004/now.htm |date=13 March 2007 }} Win Pe
* [http://www.burmadebate.org/archives/winter00interview.html Interview and Poetry of U Tin Moe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080930114402/http://www.burmadebate.org/archives/winter00interview.html |date=30 September 2008 }} Radio Free Asia, September 2000

{{Lifetime|၁၉၀၇|၁၉၉၀|ဇော်ဂျီ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>b462p872ont1hdsgtxbkjcczgp5ckt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လားရှိုးမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4736</id>
    <revision>
      <id>1039492</id>
      <parentid>1020481</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၏ မြို့တော်</comment>
      <origin>1039492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26895" sha1="ettmca4c42i71wgwrpcejz9jx954ciz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = လားရှိုးမြို့
|native_name = 
|other_name = 
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|seat = [[လားရှိုးမြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|settlement_type = [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၏ မြို့တော်
|image_skyline = 
|image_map = Map of Lashio.svg
|map_caption = လားရှိုးမြို့မြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} 
|subdivision_type1 = [[ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag_of_the_Shan_State.svg| 23px]]  [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]]
|subdivision_type2 = [[ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[လားရှိုးခရိုင်|လားရှိုး]]
|subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]]
|subdivision_name3 = (၂၂)ဒီဂရီ၊ (၅၆)မိနစ်
|subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]]
|subdivision_name4 = (၉၇)ဒီဂရီ၊ (၄၅)မိနစ်
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display = 
|coordinates_region = MM

|latNS = N
|latd = 22
|latm = 56
|lats = 
|longEW = E
|longd = 97
|longm = 45
|longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[File:Lashio gate - panoramio.jpg|right | thumb | 250px|လားရှိုးမြို့အဝင် မုခ်ဦး ]]
'''လားရှိုးမြို့'''သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နီးစပ်သော ကုန်သွယ်ရေးရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာဆီယံသို့ ကုန်သွယ်ရေးဝင်ပေါက် လမ်းကြောင်းပေါ်မှ မြို့အဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်။ ထို့ကြောင့် စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။

== မြို့သမိုင်း ==
ရှေးယခင် သီပေါ၊ သိန္နီ၊ မိုင်းရယ်၊ နမ့်ခမ်း အစရှိသည့် ရှမ်းစော်ဘွားများအုပ်ချုပ်စဉ်က '''လွယ်ရိုး''' အမည်ရှိ ရွာလေးသာဖြစ်သည်။ ၁၉၀၄တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က သိန္နီစော်ဘွား နှင့် အနီးကပ်ဆက်သွယ်ရန် အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်တစ်ဦးထားရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မှီ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး ဖောက်လုပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် စီးပွားရေးကောင်းမွန်လာသဖြင့် လူနေထူထပ်လာသောကြောင့် လားရှိုးအမည်ဖြင့် မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ဆင်ဖြူရှင်]] လက်ထပ်က တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် စစ်စခန်းထောက်ရွာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] အတွင်းက ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်စခန်းချရာအဖြစ် လည်းကောင်း မှတ်တမ်းများရှိခဲ့သည်။

== တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း ==
မန္တလေးမြို့မှ အရှေ့မြောက် ၁၈၆မိုင် အကွာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပင်အမြင့် ၁၈၀၆ပေတွင်တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး အနေဖြင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ဒီဂရီ ၃၆မိနစ် ၅၃စက္ကန့် နှင့် ၂၃ဒီဂရီ ၄မိနစ် ၂၇စက္ကန့် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ဒီဂရီ ၃၁မိနစ် ၁၀စက္ကန့် နှင့် ၉၈ဒီဂရီ ၃၁မိနစ် ၄၈စက္ကန့် အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၆၃၃.၄၁ စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။
{{Wide image|Lashio pano.jpg|800px|&lt;center&gt;လားရှိုးမြို့ မြင်ကွင်းကျယ်&lt;/center&gt;}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
* မြို့ကို ရပ်ကွက်ကြီး (၁၂)ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး တိုးချဲ့ရပ်ကွက်များနှင့် မြို့ပြဧရိယာထဲ ထည့်သွင်းထားသည့် ကျေးရွာများလည်း ရှိသည်။ အကြမ်းအားဖြင့် တောင်ပေါ်နှင့် မြေပြန့်ပိုင်း နှစ်ပိုင်းရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဒေသခံများက မြေပြန့်ပိုင်းကို '''လားရှိုးကြီး ('''ရှမ်းလို'''&quot;လွယ်ရိုး လုံ&quot;)'''ဟုလည်းကောင်း ၊အစိုးရရုံးများရှိရာ အမြင့်ပိုင်းကို မူလအခေါ် '''လွယ်ရိုး'''ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ 

* ရောင်းဝယ်ရေးအတွက် မြို့မဈေးကြီး၊ ပျံကျကုန်စိမ်းဈေး၊ မန်ဆူဈေးကြီး၊ ဘူတာဈေး အပါအဝင် ရပ်ကွက်အချို့တွင်လည်း ဈေးငယ်များရှိသည်။ သို့သော် မြို့မဈေးကြီးမှာ အစည်ကားဆုံးနှင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန်ဆူဈေးကြီး အနီးတွင် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန်စေရန် ကုန်စည်ဒိုင်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ညပိုင်းတွင်သာ ခင်းကျင်းရောင်းချသည့် အောင်သီရိရုပ်ရှင်ရုံရှေ့ညဈေးမှာ အထူးစည်ကားသည်။ 

* ရုပ်ရှင်ရုံ လေးရုံရှိပြီး ယင်းတို့မှာ အောင်သီရိရုပ်ရှင်ရုံ၊ ရထိုက်ရုပ်ရှင်ရုံ (ယခင် စိန်မြဝင်းရုပ်ရှင်ရုံ)၊ သီတာအေးရုပ်ရှင်ရုံနှင့် သိန်းထိုက်ရုပ်ရှင်ရုံ တို့ဖြစ်ကြသည်။
*ထင်ရှားသည့်မော်ယာဉ်လိုင်းဂိတ်များမှာ မန်ဆူဂိတ်၊ ၄၁ ဂိတ်၊ မြို့ပြင်နားမခေါ်‌အ‌‌‌‌ဝေးပြေးဂိတ်စသည့်ဖြင့် ရှိသည်။ အခြား မြို့တွင်းယာဉ်လိုင်းဂိတ်ငယ်များလည်းရှိသည်။

== လူမျိုးများ ==
နေထိုင်သည့် လူမျိုးများမှာ [[ရှမ်း]]၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊[[ဗမာ]]၊[[လားဟူ]]၊ [[ကချင်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|တအာင်း(ပလောင်)]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ လွယ်လ&quot;[[ဝလူမျိုး|ဝ]]&quot; နှင့် အခြား[[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယနွယ်ဖွား]]များ အဓိကနေထိုင်ပြီး အခြားတိုင်းရင်းသားများလည်း အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။

== စီးပွားရေး ==
မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့သည့် ကုန်စည်များ၏ စီးဆင်းရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ ကုန်ပစ္စည်းများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကျော်ကြားသည်။ တပ်အတိုင်းအဝိုင်းများနှင့်နီးစပ်သည့်လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဒေသခံပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင်များမှ သတ္တုတွင်းလုပ်များကို တူးဖော်၍ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ‌တင်သွင်းပေးပို့သည်။ အခြားဒေသထွက်ကုန်စည်များ၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို ပြည်တွင်း နှင့် ပြည်ပ(တရုတ်နိုင်ငံ) များသို့တင်ပို့သည်။

== ပညာရေး ==

=== အခြေခံပညာ ===

* အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ၉ ကျောင်း ရှိသည်။ တရုတ်လူမျိုးများအတွက် မူလတန်းအဆင့် မြန်မာစာနှင့် တရုတ်စာတွဲဖက်သင်ကြားသည့် တရုတ်စာသင်ကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအတွက် အလယ်တန်းအဆင့် မြန်မာစာ နှင့် [[ကိုရမ်ကျမ်း]] တွဲဖက်သင်ကြားသည့် ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိသည်။

=== အဆင့်မြင့်ပညာ ===

* [[လားရှိုးတက္ကသိုလ်]]
* [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(လားရှိုး)]]
* [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(လားရှိုး)]]
* [[လားရှိုးပညာရေးကောလိပ် ]]

== ဘာသာရေး ==
[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကိုအများဆုံးကိုးကွယ်ကြပြီး အခြား [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ ထေရဂေါ်ရခါးဗုဒ္ဓဘာသာများလည်းရှိကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးများက မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ၎င်းတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို လိုက်နာကြသည်။ မြန်မာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၊ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် စေတီပုထိုးများကို နေရာအနှံ့တွေ့နိုင်သလို အစ္စလာမ်ဗလီများ၊ ဟိန္ဒူ နှင့် ဂေါ်ရခါးဘုရားကျောင်းများ အပါအဝင် တရုတ်ဘုံကျောင်းများလည်းရှိသည်။

== စာပေ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
ရှမ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု နှင့် မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အပါအဝင် အခြားတိုင်းရင်းနယ်ခံများ၏ယဉ်ကျေးမှုများကိုလည်း လွတ်လပ်စွာ ခွင့်ပြုထားရှိသည်။ မြို့တော်ခန်းမ နှင့် ပြဇာတ်ရုံတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ 

မြန်မာစာနှင့် စကား ၊ ရှမ်းစာပေနှင့် စကား တို့မှာ အသုံးများပြီး တရုတ်စကားမှာလည်း တွင်ကျယ်သော စာပေနှင့် စကားအဖြစ်သုံးစွဲကြသည်။

== ဆက်သွယ်ရေး ==
တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ဆက်သွယ်ထားသည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင်တည်ရှိသဖြင့် ကားလမ်းမှာ အများဆုံးအသုံးပြုသည့် သွားလာဆက်သွယ်ရေး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း]]၏ အဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သဖြင့် မီးရထားဖြင့်လည်း သွားလာနိုင်သည်။ ရာသီမရွေးအသုံးပြုနိုင်သည့် လေယာဉ်ကွင်းတစ်ခုလည်းရှိသည်။

== ရာသီဥတု ==
တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကြမ်းတမ်းသည့် ရာသီဥတုမျိုးရှိသည်။ ဆောင်းတွင်းကာလများတွင် ရေခဲမှတ်ထိရောက်ရှိနိုင်ပြီး။ မိုးရာသီတွင်လည်း ရက်ရှည်မိုးရွာသွန်းမှုမျိုးကို ကြုံရတတ်သည်။ နွေဦးကာလများတွင် အနည်းငယ်သာယာပြီး နွေလယ်ပိုင်းတွင် အပူချိန်အတန်ငယ်မြင့်တတ်သည်။

== အားကစား ==
ပြည်နယ်အဆင့် ဘောလုံးကွင်းနှင့် မိုးလုံလေလုံ အားကစားခန်းမတစ်ခုလည်းရှိသည်။ ရပ်ကွက်အလိုက် အခြားဘောလုံးကွင်းငယ်များလည်းရှိသည်။ ဘောလုံး နှင့် ဘက်စကတ်ဘောမှာ လူကြိုက်များသည့် အားကစားများဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သေနတ်ပစ်ကွင်း၊ ရေကူးကန် နှင့် [[လားရှိုးဂေါက်ကွင်း]]တို့လည်း ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီ စားပွဲတင်တင်းနစ် (Table Tennis) နောင်ရိုး ကလပ်လည်းရှိသည်။

== စေတီပုထိုးများ ==
* မန်ဆူဘုရား(စေတီ)
* ရန်တိုင်းအောင်ဘုရား(စေတီ)
* ရန်အောင်မြင်ဘုရား(စေတီ)
* တောင်ပေါ်ဘုရား(စေတီ)
* ရေကန်တောင်ဘုရား(ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား/စေတီ)
* နဂါးရုံဘုရား
* သာသနာ့ဗိမ္မာန်
*ကန်မိန်းဘုရား  ာ
* လားရှိုး မဟာမြတ်မုနိဘုရား

== အထင်ကရနေရာများ ==
[[File:Lashio Hot Spring Myanmar 001.jpg|right | thumb | လားရှိုးရေပူစမ်း ]]
[[File:lashio Motel.jpg|right | thumb | လားရှိုးမိုတယ်လ် ]]
* လွတ်လပ်ရေးပန်းခြံ(ယခင် နန်းဟေဝန်ပန်းခြံ)
* လားရှိုးမိုတယ်လ်
* ရေပူချောင်း
*သိန္နီစော်ဘွား‌‌‌ ဟော်နန်းငယ်
* ဟူးမွန်ဆည်
* ဆင်နှစ်ကောင် အပန်းဖြေစခန်း(ဟူးမွန်ဆည်အနီး)
* ဆင်တောင်
* ရေကန်တောင်
*ပေါ်‌တော်မူ ရှန်ခိုက်ဘုရား‌‌
*မန်ဆန်ရေကျ(ရေတံခွန်)
* တရုတ်ဘုံကျောင်း
* ကျောက်တောင် 
* အေတီချောင်း
*

==လားရှိုးမြို့==
လားရှိုးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ် သည်။ ပင်လယ်ပြင်မှ အမြင့်ပေ ၂၈ဝဝ ထက်တွင် တည်ရှိသည်။ လားရှိုးမြို့သည် မန္တလေးမှ ခွဲထွက်လာသော မီးရထားလမ်းတစ် ကြောင်း၏ အဆုံးဘူတာဖြစ်သည်။ မန္တလေးမှ ရထားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင် ကွာဝေးသည်။ သို့သော် ဘူတာရုံသည် မြို့နှင့်နှစ်မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော နေရာတွင်တည်ရှိသည်။ နေ့စဉ် မီးရထားများရှိသည့်အပြင် မေမန်းသယ်ယူပို့ ဆောင်ရေးမှ ခရီးသည်တင်မော်တော်ကားကြီးများကလည်း ခရီးသည်များကို နေ့စဉ် သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုမျှသာမကသေး ရှမ်းပြည်နယ် ရှိ အခြားမြို့များဖြစ်သော သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွမ်းလုံ၊ မိုင်းရယ်၊ နမ္မတူ၊ တန့်ယန်း၊ သီပေါ၊ ကျောက်မဲ စသောမြို့များသို့လည်း နေ့စဉ်အချိန်မှန် ခရီးသည်တင်ကားများ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အသုံးပြုနိုင်သည့် လေဆိပ်လည်းရှိသဖြင့် သွားလာမှု ပို၍လွယ်ကူ လေသည်။ ခရိုင်ရုံး စိုက်မြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ အစိုးရရုံးများ၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်များ၊ ဆေးရုံ၊ အပန်းဖြေဥယျာဉ်၊ ဧည့်ဂေဟာ၊ ဧည့်သည်များ တည်းခိုရာ အိမ်များနှင့် တိုက်တာအဆောက်အအုံ အိမ်ကြီးအိမ်ကောင်းများ ရှိသည်။ လားရှိုးမြို့သည် သို့အားဖြင့် စည်ကားသော ရှမ်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ် သည်။ ရာသီဥတုလည် မျှတကောင်းမွန်သည်။ သစ်တောများ ဝိုင်းလျက်ရှိ သောကြောင့် စိုပြည်စိမ်းလန်း၍ ရှုခင်းသာသည်။ လားရှိုးမြို့၌ ရှမ်း၊ ဗမာ၊ ပလောင်၊ ကချင်၊ လီရှော၊ ရှမ်းတရုတ်၊ ကုလား စသည့်လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်သည်။ လူဦးရေမှာ ၃ဝ၁ဝ၉ (၁၉၆၇ ခုနှစ်) ယောက်ရှိသည်။ လားရှိုးနှင့် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် မန်ဆူစေတီတော်တစ်ဆူ တည် ရှိသည်။ ရှေးမင်းများလက်ထက်က နတ်သိကြားများကိုယ်တိုင် တည်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ သုံးမိုင်ခန့်အကွာတွင် ရေပူတွင်းများရှိ၍ အချိန်မရွေး သွားနိုင်သည်။ ၂၇ မိုင်ခန့် ဝေးကွာသောအရပ်တွင်လည်း ထင်ရှားသော သိန္နီရေပူစခန်းရှိသည်။ ဗြိတိသျှလက်ထက်ကမူ လားရှိုးမြို့သည် စစ်တပ်စခန်းမြို့ဖြစ်သည်။ ယခင်အခါ စော်ဘွားများကြီးစိုးစဉ်က လားရှိုးမြို့သည် 
သိန္နီနယ်တွင် ပါဝင်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်ထိ လူဦးရေ ၃၅ဝဝ ခန့်သာရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း အင်္ဂလိပ်များမဆုတ်ခွာမီက တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးကို ဖွင့်လှစ်လိုက်သောအခါ လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသော လားရှိုးမြို့သည် နေ့ခြင်းညခြင်းပင် စည်ကားလာပေတော့သည်။ စစ်အတွင်းက ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာခံခဲ့ရ၍ တလင်းပြင်တမျှ ကျန်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးကာလတွင် ပြန်လည်၍ မြို့ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ယခုအခါ စည်ကားနေပေပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;
သို့သော်ငြားလည်း၂၀၂၄ဇူလိုင်လအတွင်းမှစတင်၍ဖြစ်ပွားခဲ့သောတပ်မတော်နှင့်မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်တို့တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့်ယခုလက်ရှိမြို့မှာမြို့ပျက်ကြီးသဖွယ်ဖြစ်နေရသည်။
        တရုတ်နိုင်ငံ၏ကြားဝင်ဖျန်ဖြေပေးမှုကြောင့်ယခုအခါ လားရှိုးမြို့မှာမြန်မာ့တပ်မတော်၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး စည်ကားနေပြန်ပါသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* ဖေဖော်ဝါရီ ၊ ၁၉ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ထုတ်ဝေသော [[ရန်ကုန်တိုင်းမ်|ရန်ကုန်တိုင်းမ်ဂျာနယ်]]။
* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊၂၀၀၀ခုနစ်ထုတ်

{{ရှမ်းပြည်နယ်}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>ettmca4c42i71wgwrpcejz9jx954ciz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တပ်မတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6154</id>
    <revision>
      <id>1039526</id>
      <parentid>1029163</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pho Sai</username>
        <id>45037</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1039526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144583" sha1="jcw16y1yahclkesi2hm9vff6jj8keee" xml:space="preserve">{{Infobox national military
 | name                     = မြန်မာ့တပ်မတော်&lt;br&gt;(Myanmar Armed Forces)
 | native_name              = တပ်မတော်
 | image                    = {{ubl|[[File:Full Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg|200px|frameless]]|[[မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ်|စည်းတံဆိပ်]]
----
[[File: Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|300px|border]]|အလံတော်}}
 | caption                  =
 | image_size               =
 | image2                   = {{ubl|[[File:Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg|150px|frameless]]|ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ်
----
&lt;center&gt;{{Photomontage
                        | photo1a = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg
                        | photo1b = Arm Badge or Shoulder Sleeve of Myanmar Navy.svg
                        | photo1c = Emblem or Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Air Force.svg
                        | size = 300
                        | spacing = 5
                        | color = transparent
                        | border = 0
                        | text = 
                              }}&lt;/center&gt;|(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ &lt;sup&gt;(ဝဲ မှ ယာ)&lt;/sup&gt;)&lt;br /&gt;ပင်မတပ်ဖွဲ့ကြီး(၃)ဖွဲ့၏တံဆိပ်များ{{efn|ကြည်း / ရေ / လေ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးများ၏ တံဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။}}&lt;ref&gt;[https://cincds.gov.mm/ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး တရားဝင် ဝဘ်စာမျက်နှာ]&lt;/ref&gt;}}
 | caption2                 = 
 | image_size2              = 
 | country                  = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
 | commander-in-chief_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
 | commander-in-chief       = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
 | commander_title          = {{Flagicon image|Deputy Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
 | commander                = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
 | minister_title           = {{Flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
 | minister                 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
 | chief_of_staff_title     = 
 | chief_of_staff           = 
 | manpower_age             = (၁၈ - ၆၀) နှစ်
 | current_form             =
 | headquarters             = စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]
 | motto                    = {{Nowrap|''&quot;ရဲသော် မသေ၊ သေသော် ငရဲမလား&quot;''}}
 | founded                  = {{Start date and age|1945|03|27|df=yes|p=yes|br=yes}}{{efn|နှစ်ပတ်လည်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်စွဲ}}&lt;ref&gt;[[တပ်မတော်နေ့]]&lt;/ref&gt;
 | age                      = အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူ
 | manpower_data            = &lt;small&gt;၂၀၁၀ ခန့်မှန်းချက်&lt;/small&gt;
 | available                = ၁၄,၇၄၇,၈၄၅၊
 | available_f              = ၁၄,၇၁၀,၈၇၁၊
 | fit                      = ၁၀,၄၅၁,၅၁၅၊
 | fit_f                    = ၁၁,၁၈၁,၅၃၇၊
 | reaching                 = ၅၂၂,၄၇၈၊
 | reaching_f               = ၅၀၆,၃၈၈၊
 | active                   = ၄၀၆,၀၀၀၊
 | ranked                   = ၉
 | reserve                  = ၇၂,၀၀၀ &lt;small&gt;(စစ်ရေးအရန်အင်အားစုများ)&lt;/small&gt;
 | branches                 = {{ubl
                               | {{army|Myanmar}}
                               | {{navy|Myanmar}}
                               | {{air force|Myanmar}}
                               | {{coast guard|Myanmar}}
                               | {{flagicon image|Myannmar Police Force1.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
                              }}
 | amount                   = $၂.၄ ဘီလီယံ (၂၀၁၄)
 | percent_GDP              = ၄ % (၂၀၁၄)
 | domestic_suppliers       = ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ
 | foreign_suppliers        = {{ubl
                               | {{PAK}}
                               | {{CHN}}
                               | {{UKR}}
                               | {{RUS}}
                               | {{IND}}
                               | {{SRB}}
                               | {{SGP}}
                               | {{IDN}}
                               | {{ISR}}
                               | {{BLR}}
                               | {{PRK}}
                               | {{KOR}}
                               | {{MYS}}
                              }}
 | ranks                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|မြန်မာ့စစ်ဘက် ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ]]
 | history                  = [[မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်းကြောင်း|မြန်မာ့တပ်မတော်သမိုင်း]]
}}
{{Infobox political party
| name          = လွှတ်တော်အမတ်နေရာများ
| logo          = [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|frameless|150px]]
| caption       = 
| colorcode     = 
| seats1_title  = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]အမတ်နေရာ
| seats1        = {{Composition bar|56|224|hex=#BA0C0D}}
| seats2_title  = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ
| seats2        = {{Composition bar|110|440|hex=#BA0C0D}}
}}

မြန်မာ့တပ်မတော် ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာ]] ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ရှိသည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့(စစ်တပ်) ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်ကို [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] မှ ထိန်းချုပ်ပြီး [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)]] နှင့် [[တပ်မတော် (လေ)]] ဟူသော တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ကြီး(၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး တပ်မတော်ကို [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-03-26 |title=တော်လှန်ရေးနေ့သမိုင်းမှန် မျိုးဆက်သစ်စစ်အရာရှိတွေ အကြား အသိအမြင်နည်း |url=https://burmese.voanews.com/a/burma-army-day-03-26-11-118715559/1242433.html |access-date=2026-03-30 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt; 

လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည်မှစ၍ ယခုထိ တပ်မတော်သည် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ရှမ်းစသော ပြည်နယ်များ၌ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ တော်လှန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]] ဟူ၍ သာယာဝပြောသော လူ့ဘောင်သစ်ကို တည်ဆောက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ [[ရှစ်လေးလုံး|ရှစ်လေးလုံး အရေးအခင်း]]ကြီးကို ပြင်းထန်စွာနှိပ်ကွပ်ပြီးနောက် တပ်မတော်သည် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]ကို လွတ်လပ်၍တရားမျှတမှုရှိသော ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကျင်းပရန် သဘောတူ ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] အနိုင်ရရှိသောအခါ ထိုရလဒ်အား လျစ်လျူရှုခဲ့ပြီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို အကျဉ်းချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wudunn|first=Sheryl|last2=Times|first2=Special To the New York|date=1990-12-11|title=New 'Burmese Way' Relies On Slogans From the Military (Published 1990)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1990/12/11/world/new-burmese-way-relies-on-slogans-from-the-military.html|access-date=2021-03-17|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၀၈ခုနှစ် တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းကာ ၂၀၁၀ခုနှစ် ၌ တပ်ထောက်ခံပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို အာဏာရစေခဲ့၏။ ၂၀၁၅ခုနှစ် တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တောင်ပြိုကမ်းပြိုနိုင်ခဲ့ကာ&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2015-12-03|title=Myanmar's 2015 landmark elections explained|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-33547036|access-date=2021-03-17}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အလားတူ အနိုင်ရရှိပြန်သည်။ ၂၀၂၀ တွင် ကြံခိုင်ရေးပါတီက ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ မဲမသမာသည်ဟု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားခြင်း၊ ပြည်သူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းများ အပါအဝင် လူ့အခွင့်ရေးဖောက်ဖျက်မှုများကြောင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;ohchr.org&quot;&gt;https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23475&amp;LangID=E&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/world/2018/aug/27/myanmars-military-accused-of-genocide-by-damning-un-report&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://time.com/5399251/myanmar-rohingya-genocide-fact-finding-mission-report/ |access-date=16 May 2021 |archive-date=25 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425232744/http://time.com/5399251/myanmar-rohingya-genocide-fact-finding-mission-report/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ohchr.org&quot;/&gt;&lt;ref&gt;https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/08/rohingya/568618/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.irrawaddy.com/news/burma/tatmadaw-claims-killed-karen-community-leader-plainclothes-fighter.html&lt;/ref&gt;

[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]]အရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူရသည်။&lt;ref&gt;http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf ''Ministry of Information''. September 2008&lt;/ref&gt; ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အတွင်းရေးမှူးသည် ရာထူးအလျောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2016%2F03%2F31%2Fid-10051 |accessdate=27 August 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094040/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2016%2F03%2F31%2Fid-10051 }}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{main|မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်းကြောင်း}}
မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှေးယခင်က အမြဲတမ်းတပ်မတော်ဟူ၍ မရှိဘဲ [[အနိရုဒ္ဓ|အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်မှစ၍ မြို့များကို ဆယ်ပြုမြို့၊ ရာပြုမြို့၊ ထောင်ပြုမြို့များဟူ၍ ဖွဲ့စည်းသည်။ စစ်ရေးပေါ်ပေါက်မှ ဆိုင်ရာမြို့များက ခွဲတမ်းကျစစ်သည်များ ထောက်ပံ့ရသည်။ ဗြိတိသျှတို့လက်အောက် ရောက်သွားသောအခါ အပျော်တမ်းတပ်များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သော်လည်း ပုန်ကန်မည်စိုးသဖြင့် ဗမာလူမျိုးများကို ထည့်သွင်းခြင်းမရှိဘဲ ကချင်၊ ကရင်၊ ချင်းစသည့် တောင်တန်းဒေသလူနည်းစု တိုင်းရင်းသားများဖြင့် အဓိကထား ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သောအခါမှ ဗြိတိသျှတပ်များသည် မေဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်တွင် တူရကီတပ်များနှင့် အကြိတ်အနယ် ရင်ဆိုင်ရသောအခါ ဗမာလူမျိုးများကို စစ်တပ်ထဲဝင်ခွင့်ပြုကာ စစ်မြေပြင်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်သားများသည် မေဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်တွင်ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာတို့ရဲ့ တပ်မတော် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaattiurai-ttpmtteaa |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt; 

ခေတ်သစ်စစ်တပ်၏အစမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗြိတိသျှတို့အား လက်နက်ဖြင့် တော်လှန်ရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်တဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]၌ စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]](BIA) ကို စတင်စုဖွဲ့ တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (BDA)၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော် (BNA)၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့ အခေါ်အဝေါ်အရ မျိုးချစ်တပ်မတော် (PBF) ဟူ၍ တစတစ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းတပ်မတော်သုံးရပ်၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင် စစ်သေနာပတိသည် တပ်မတော်၏ မူလပထမ ဖခင်အစစ် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သမိုင်းမှတ်ကျောက်တင်နိုင်သော မြန်မာ့တပ်မတော်(ကြေးမုံ) |url=http://www.mdn.gov.mm/my/smiungmttkeaakttngniungseaa-mnmaattpmtteaakemun |access-date=2026-03-30 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;
[[File:Aung San, 1943.jpg|thumb|251x251px|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]
[[File:Bo Saw Aung.gif|thumb|229x229px|ရဲဘော်သုံးကျိပ်ထဲတွင် ပထမဆုံး ကျဆုံးခဲ့သူ [[ရှမ်း]]လူမျိုး သခင်ငွေ (ခေါ်) [[စောအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်စောအောင်]]]]
သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြီးလျှင် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်|ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်]] စစ်ခေါင်းဆောင်များ၊ ဝါစဉ်အားဖြင့် [[ဗိုလ်လင်္ကျာ]]၊ [[စကြာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်စင်္ကြာ]]၊ [[ဗိုလ်ဇေယျ]]၊ [[နေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်နေဝင်း]] စသည်ဖြင့် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကန္ဒီစာချုပ်]]အရ အမြဲတမ်း တပ်မတော်အဖြစ် ပြင်ဆင် စုဖွဲ့ခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက တပ်မတော်မှ ထွက်ပြီး နိုင်ငံရေးလောကသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် သူရဲကောင်း ၆ ဦးသာ အမြဲတမ်း တပ်မတော်တွင် စစ်မှုဆက်ထမ်းခဲ့ကြသည်။ [[သခင်ထွန်းအုပ်]]၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ဗိုလ်နေဝင်းသည် အမြဲတမ်း ဗမာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်လက်ျာပြီးလျှင် နံပါတ် ၂ နေရာ ရခဲ့ပြီး ဗိုလ်ဇေယျက နံပါတ် ၃ နေရာရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-03-27 |title=တော်လှန်ရေးနေ့(ခေါ်)တပ်မတော်နေ့ ကျင်းပ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110327_arm_forces_day |access-date=2026-03-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;


၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် မြန်မာ့အပျော်တမ်းလေတပ်အဖွဲ့ကို မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဟုလည်းကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင့်အပျော်တမ်းရေတပ်အဖွဲ့ကို မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ရေတပ်မတော်တွင် ပထမဆုံးအလံတင်သင်္ဘောမှာ မေယု စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်တင်ပြီးနောက်လွတ်လပ်ရေး ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ မြန်မာကြည်းတပ်မတော်၊ မြန်မာရေတပ်မတော်၊ မြန်မာလေတပ်မတော်များသည် ပွင့်သစ်စပန်းများကဲ့သို့ ငွားငွားစွင့်စွင့် ကိုယ့်အလံ၊ ကိုယ့်တံဆိပ်များဖြင့် တလူလူထွက်ပေါ်လာတော့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense |accessdate=12 October 2019 |archivedate=12 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012061149/https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense }}&lt;/ref&gt;[[File:HMS Fal 1943 IWM FL 10071.jpg|thumb|[[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]]]
== အုပ်ချုပ်သူများ  ==

=== တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ ===
{{main|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}

# [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]] (၁၉၄၅ မှ ၁၉-၇-၁၉၄၇)​
#ဗိုလ်မှူးချုပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]] (၁၉-၇-၁၉၄၇ မှ ၄-၁-၁၉၄၈)
# [[ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်း|ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း]] (၄-၁-၁၉၄၈ မှ ၃၁-၁-၁၉၄၉)
# [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]] (၁-၂-၁၉၄၉ မှ ၂၀-၄-၁၉၇၂)
# [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု]] (၂၁-၄-၁၉၇၂ မှ ၇-၃-၁၉၇၄)
# [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရတင်ဦး]] (၈-၃-၁၉၇၄ မှ ၆-၃-၁၉၇၆)
# [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင်]](၆-၃-၁၉၇၆ မှ ၃-၁၀-၁၉၈၅)
# [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ ၂၂-၄-၁၉၉၂)
# [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] (၂၂-၄-၁၉၉၂ မှ ၃၀-၃-၂၀၁၁)
#[[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]&lt;ref&gt;Maung Aung Myoe, Building the Tatmadaw, Appendix (6)&lt;/ref&gt; (၃၀-၃-၂၀၁၁ မှ ၃၀-၃-၂၀၂၆)
#[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] (၃၀-၃-၂၀၂၆ မှ လက်ရှိ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;[[File:Burmese Navy visit to Indonesia, Jalesveva Jayamahe, p198.jpg|thumb|အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်)]][[ဖိုင်:Smith Dun.jpg|thumb|263x263px|မြန်မာ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ကရင်လူမျိုး ဗိုလ်ချုပ် [[စမစ်ဒွန်း]] (၁၉၄၈ - ၁၉၄၉)]]

=== ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများ (၁၉၄၇ - လက်ရှိ) ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|rowspan=2|စဉ်
|rowspan=2|အမည်
!colspan=2|ကာလ
|-
!မှ
!ထိ
|-
|၁
|[[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]]
|၁-၈-၁၉၄၇
|၁၃-၉-၁၉၄၈
|-
|၂
|[[ဦးနု]]
|၁၄-၉-၁၉၄၈
|၃-၄-၁၉၄၉
|-
|၃
|ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း
|၄-၄-၁၉၄၉
|၉-၉-၁၉၅၀
|-
|၄
|[[ဦးဝင်း]]
|၁၈-၉-၁၉၅၀
|၁၅-၃-၁၉၅၂
|-
|၅
|[[ဦးဗဆွေ]]
|၁၆-၃-၁၉၅၂
|၄-၆-၁၉၅၈
|-
|၆
|[[မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်မှူး အောင်]]
|၉-၆-၁၉၅၈
|၂၈-၉-၁၉၅၈
|-
|၇
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း
|၂၉-၉-၁၉၅၈
|၁၅-၃-၁၉၆၀
|-
|၈
|ဦးနု
|၁၆-၃-၁၉၆၀
|၂-၃-၁၉၆၂
|-
|၉
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း
|၃-၃-၁၉၆၂
|၂၀-၄-၁၉၇၂
|-
|၁၀
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု
|၂၁-၄-၁၉၇၂
|၇-၃-၁၉၇၄
|-
|၁၁
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး
|၈-၃-၁၉၇၄
|၆-၃-၁၉၇၆
|-
|၁၂
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင်
|၇-၃-၁၉၇၆
|၂၇-၇-၁၉၈၈
|-
|၁၃
|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်
|၂၈-၇-၁၉၈၈
|၁၉-၃-၁၉၉၂
|-
|၁၄
|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ
|၂၀-၃-၁၉၉၂
|၂၉-၃-၂၀၁၁
|-
|၁၅
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[လှမင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှမင်း]]
|၃၀-၃-၂၀၁၁
|၇-၉-၂၀၁၂
|-
|၁၆
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]]
|၈-၉-၂၀၁၂
|၁၂-၈-၂၀၁၅
|-
|၁၇
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း
|၂၅-၈-၂၀၁၅
|၁ -၂-၂၀၂၁
|-
|၁၈
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး
|၁-၂-၂၀၂၁
|၃-၈-၂၀၂၃
|-
|၁၉
|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
|၃-၈-၂၀၂၃
|၁၈-၁၂-၂၀၂၄
|-
|၂၀
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]]
|၁၈-၁၂-၂၀၂၄
|၁၀-၄-၂၀၂၆
|-
|၂၁
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းအောင်]]
|၁၀-၄-၂၀၂၆
|ယ​နေ့ထိ
|}
[[ဖိုင်:SeinHman.jpeg|thumb|alt=လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်  ဗိုလ်စိန်မှန်|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန် ဗိုလ်မှူး [[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|စိန်မှန်]] (ခေါ်) လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်စိန်မှန် (၁၉၄၇)|240x240px]]

=== လက်ရှိ တပ်မတော်အကြီးအကဲများ ===
{{main|တပ်မတော် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ}}

# ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] -  [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှှူးကြီး ရဲဝင်းဦးဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/310870 |access-date=2026-03-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
# ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] -  [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
#ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]]  -  [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]]
# ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] -  [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]]
# ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] -  [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
#ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းအောင်]] -  [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/burma-59951683&lt;/ref&gt;

[[File:The Commander-In-Chief, Myanmar Navy, Vice Admiral Thura Thet Swe calling on the Chief of Naval Staff, Admiral D.K. Joshi, in New Delhi on July 29, 2013.jpg|thumb|မြန်မာ - အိန္ဒိယ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)]]

=== ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန}}
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာန၊ မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ဌာနချုပ်၊ မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဌာနချုပ်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဌာနချုပ်တို့ကို စုစည်း၍ စစ်ရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာက ဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးရုံးနှင့် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရုံး တို့သည် ရန်ကုန်မြို့၊ [[အလံပြဘုရား|အလံပြဘုရားလမ်း]]၊ အမှတ် (၇၇)၊ စစ်ရုံးဝင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စစ်ရုံး၊ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ဌာနသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ အတွင်းဝန်ရုံး အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အတွင်းဝန်ရုံးတွင် ဌာနစု ၁၇ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အရာထမ်း ၁၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၃၅ ဦး၊ စုစုပေါင်းအင်အား ၁၄၅ ဦးဖြင့် ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်၏သမိုင်းကြောင်းနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲနေသော ပြည်သူ့တပ်မတော် {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/article/12420 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;

၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် စစ်ရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးမှာ [[ဦးဗဆွေ]] ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊ စစ်ရေးချုပ်ရုံး၊ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အတွင်းဝန်ရုံး(ကာကွယ်ရေး)၊ စစ်ရာထူးခန့် အတွင်းဝန်ရုံး၊ တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၊ ငွေစာရင်းရုံး(ကာကွယ်ရေး)များ ပါဝင်သည်။

၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လထိ အိမ်စောင့်အစိုးရကာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသော ပြည်ထောင်စုပါတီ အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]အစိုးရ တက်လာပြီးနောက် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်စွဲပါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီကြေညာချက် အမှတ် ၉၇ အရ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကိုဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ အတွင်းဝန်ရုံးကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းမှစ၍ ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးအဖြစ် အဖွဲ့ခွဲ(၃)ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်း၍ ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၇၇၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝင်းအတွင်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၄၄ ရှိ [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်|နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်နေ]]ရာဟောင်း (ယခု ယုဇနဂါးဒင်းဟိုတယ်)နေရာသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။

၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အဆိုပါရုံးနေရာမှ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ မော်ကွန်းတိုက်လမ်းနှင့် မင်းကျောင်းလမ်းထောင့်ရှိ ခြံအမှတ် ၂၄ ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး နေရာဟောင်းသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာမှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ နဝဒေးဝင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်၌ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] ရုံးအမှတ် ၂၀ သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်တွင် ရုံးအမှတ် ၂၄ သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense |accessdate=3 October 2019 |archivedate=12 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012061149/https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense }}&lt;/ref&gt;

ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံချင်းမတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားလေသည်။ အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများသည် ၎င်းတို့၏လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာန၊ ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဘုတ်အဖွဲ့များကို ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်ထားရှိပြီး ဝန်ကြီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်သည်။

ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှာမူ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ၊ ရေး၊ ထောက် စသည့် ဦးစီးရုံးများနှင့် လက်ရုံးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပေါင်းစည်းဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဝန်ကြီးဌာနအတွင်းရှိ ဦးစီးရုံးများမှ လုပ်ငန်းတာဝန်ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ရုံးအချင်းချင်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ကြလေသည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး [[တပ်မတော်]] ကို [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကိုခံယူရသည်။ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]] သည်  [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည်။

== ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ==
{{main|တပ်မတော်(အခြေခံဥပဒေ)|တပ်မတော်အက်ဥပဒေများ}}
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]]၊ အခန်း(၇)၊ တပ်မတော် အခန်းပါ [[ဥပဒေ]] ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာ]] နှင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အားပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအန္တရာယ်များမှကာကွယ်ရေးအတွက် တပ်မတော်က ဦးဆောင်ရမည်။ နိုင်ငံတော်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအတွက် ဘေးအန္တရာယ်များကျရောက်လာလျှင် တပ်မတော်ကကူညီဆောင်ရွက်ရမည်။ [[နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့်ဒုတိယသမ္မတများ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဆိုပြု ထောက်ခံချက်ဖြင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရမည်။&lt;ref&gt;ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ စာမျက်နှာ (၁၄၇-၁၄၈)။&lt;/ref&gt;

=== တပ်မတော်အက်ဥပဒေ ===
နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် (ကြည်း)အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(ရေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(လေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေကို  ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ''[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }}'' ကိုထုတ်ပြန်​ကြေညာခဲ့သည်။ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်း၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ကျေးဇူးခံစားခွင့်များ၊ ပြစ်မှုများ၊ ပြစ်ဒဏ်များ၊ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုမီ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းများ၊ စစ်တရားရုံးများလိုက်နာရမည့်ကျင့်ထုံးများ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းများ၊ ရေယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ နှင့် နည်းဥပဒေများ ပါဝင်သည်။

=== စစ်တရားရုံးများ ===
၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေအရ စစ်တရားရုံး လေးမျိုးရှိသည် -

* (က) စစ်တရားရုံးချုပ်၊
* (ခ) တိုင်းစစ်တရားရုံး၊
* (ဂ) အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်နှင့်
* (ဃ) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး။

စစ်တရားရုံးချုပ် အသီးသီးတွင်၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိတဦးပါဝင်ရမည့်ပြင်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး အသီးသီး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်အသီးသီးတွင်လည်း စစ်ဥပဒေအရာရှိ တဦးပါဝင်သည်။ စစ်တရားရုံးတရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အသီးသီးနှင့် စစ်ဥပဒေအရာရှိသည်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကိုမစမီ၊ ကျမ်းသစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ကတိ သစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ပြုရသည်။&lt;ref&gt;https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }}&lt;/ref&gt; ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန [[စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး]] သည် နေပြည်တော် ၌ တည်ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေး ===
၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ လွှတ်တော်အသီးသီးတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း တနည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးအားလုံးကို ပိတ်ဆို့နိုင်သည့် အာဏာဖြစ်သော နိုင်ငံတော်၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်]] ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာနေရာ (၂၅) ရာခိုင်နှုန်း ကို တပ်မတော်က ရယူထားပြီး တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တိုက်ရိုက်ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99/|title=တပ်မတော်သား လွှတ်တော်အမတ်များက ဥပဒေပြုရေး၌ အထောက်အကူပေးနိုင်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ပြော}}&lt;/ref&gt; ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အရပ်သားအစိုးရ၏ ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်မရှိဘဲ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းက ကာကွယ်ရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာနှင့် ပြည်ထဲရေး စသည့် ဝန်ကြီးဌာန (၃) မျိုးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ယင်းဌာနတို့၏ ဝန်ကြီးချုပ်များသည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ရွေးချယ်ထားသော တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည့် စစ်တပ်အရာရှိများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref&gt;https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/20190916/A_HRC_42_CRP.5.pdf&lt;/ref&gt;

တပ်မတော်သား မိသားစုဝင်များသည် ပါတီ နိုင်ငံရေး မလုပ်ရဟူသော စည်းကမ်းရှိသည်။ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းခါစ ကာလက အယူဝါဒများ တပ်မတော်အတွင်း ကွဲပြားခဲ့သဖြင့် တပ်မတော် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ တချို့  တောခိုခြင်းသမိုင်းများ ရှိခဲ့၍  တပ်တည်မြဲ အမိန့်တွင် စစ်သည် အဆင့်အတန်း အားလုံးအား မည်သည့်နိုင်ငံရေး ပါတီနှင့်မဆို ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ပါတီနိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မလိုလားသော သဘောဖြင့် ဆန့်ကျင်မှု၊ လှုံ့ဆော်ဝါဒဖြန့်မှု၊ ဝိုင်းဖွဲ့ ဆွေးနွေးမှု၊ ဆူပူမှုအတွက် အားပေးအားမြှောက် ပြုခြင်းတို့ကို တားမြစ်ထားသည်။ သို့သော် နိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ အခွင့်အရေးအဖြစ် တပ်မတော်သားများကို လွတ်လပ်စွာ မဲပေးခွင့်ပြုထားရာ ၎င်းတို့၏ စိတ်သဘောထားအရ မည့်သည်ပါတီကိုမဆို လွတ်လပ်စွာ မဲပေးခွင့်ရှိသည်။&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2020/08/13/228015.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2020/06/23/225155.html&lt;/ref&gt; သို့သော် တပ်မတော်သားများနှင့် တပ်မိသားစုဝင်များသည် ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် တပ်စခန်းများရှိ မဲရုံများ၌ သူတို့ အထက်လူကြီးများ၏ စောင့်ကြည့်မှု အောက်တွင်သာ မဲပေးခဲ့ရသည်။ တပ်စခန်းများရှိ မဲရုံအများစုသည် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာသူများအတွက် အကန့်အသတ်ဖြစ်နေသောကြောင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကလည်း မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/article/2020/08/06/227555.html&lt;/ref&gt;၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့၌ တပ်တွင်းမဲရုံများကို တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ပြင်ပ သင့်လျော်သော နေရာတွင် ထားရှိရန် 'လွှတ်တော်အရပ်ရပ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် နည်းဥပဒေပြင်ဆင်ချက်' အား အတည်ပြုခဲ့ရာ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှ စတင်၍ တပ်မတော်သားများနှင့် တပ်မိသားစုဝင်များသည် တပ်ပြင်ပမဲရုံများတွင် မဲပေးခွင့်ရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;https://burmese.voanews.com/a/myanmar-election-law-hluttaw-/5296590.html&lt;/ref&gt;

== တပ်ဖွဲ့ခွဲများ ==

* '''[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]'''
* '''[[တပ်မတော် (ရေ)]]'''
* '''[[တပ်မတော် (လေ)]]'''
* '''[[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့]]'''
* '''[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]'''

[[File:Degman 041.jpg|thumb|မြန်မာ ကြည်းတပ်သုံး T-72S တင့်ကား]]
[[File:Indo-Myanmar Coordinated Patrol Exercise 2018 (2).jpg|thumb|ကျန်စစ်သား အမျိုးအစား စစ်ရေယာဉ် ]][[File:Myanmar Air Force MiG-29 MRD.jpg|thumb|ရုရှားထုတ် [[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉|မစ်-၂၉]] ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]] (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)]]

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
{{ref improve|section|date=August 2021}}
[[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|thumb|လေတပ်ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့အား [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]၌ တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၇ ခုနှစ်)]]
ရှေးခေတ်က စစ်သည်ငါးဦးလျှင် တစ်အိုးစားဖြစ်ပြီး အကြပ်တစ်ယောက်က ကြီးကြပ်သည်။ ၎င်းအထက်တွင် သွေးသောက်၊ သွေးသောက်ကြီး၊ နာခံ၊ ‌ဗိုလ်စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရှိကြသည်။ တပ်မှူးအဆင့်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်၏အထက်တွင် ဗိုလ်မှူးရှိသည်။
 
လက်ရှိတပ်မတော်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အခြေခံအကျဆုံးအစိတ်အပိုင်းမှာ တပ်စိတ်ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ အင်အား(၄)ဦးစီပါဝင်သော ဒုတပ်ကြပ်ဦးစီးသည့် အဖွဲ့(၂)ဖြင့် တပ်စိတ်(၁)စိတ်ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ တပ်စိတ်(၁)စိတ်လျှင် အင်အား(၁၀)ဦးရှိပြီး တပ်ကြပ်တစ်ယောက် ကွပ်ကဲသည်။ တပ်စိတ်(၃)စိတ် လျှင် တပ်စု(၁)စုအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ဗိုလ်ကြီး(သို့မဟုတ်)ဗိုလ်(သို့မဟုတ်)ဒုဗိုလ်တစ်ယောက် ကွပ်ကဲသည်။ တပ်စု(၃)စုလျှင် တပ်ခွဲ(၁)ခွဲဟု သတ်မှတ်ပြီး ဗိုလ်မှူး (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်ကြီး တစ်ဦး ကွပ်ကဲသည်။ (၃) စိတ် (၁) စု၊ (၃) စု (၁) ခွဲ ပုံစံဖြစ်သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်စစ်တပ်]] ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ပုံစံတူညီသည်။ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ခွဲ(၄)ခွဲနှင့် ဌာနချုပ်တပ်ခွဲ(၁)ခွဲ၊ စုစုပေါင်း တပ်ခွဲ(၅) ခွဲပါဝင်ပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်နှင့် ၎င်းကိုအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာပံ့ပိုးသော ဗိုလ်မှူးတစ်ယောက် တို့က ကွပ်ကဲသည်။ ဌာနချုပ်တပ်ခွဲတွင် တပ်ရင်းအကူပစ်လက်နက်ကြီးတပ်စု၊ မော်တော်ယာဉ်တပ်စု၊ ဆေးတပ်စု စသည်တို့ပါဝင်ပြီး ဗိုလ်မှူးတစ်ယောက်က ဌာနချုပ်တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ကွပ်ကဲသည်။ 

ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းတစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားမှာ အရာရှိ(၃၁) ဦး၊ အခြားအဆင့် (၈၂၆) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၈၅၇) ဦး ဖြစ်သည်။ သို့သော် မူလတပ်ရင်းများမှ ခွဲထုတ်၍ တပ်ရင်းများတိုးချဲ့ဖွင့်လှစ် သောကြောင့် တပ်ရင်းအားလုံးနီးပါးမှာ ဖွဲ့စည်းပုံ၏ လေးပုံတစ်ပုံ (အရာရှိ၊အခြားအဆင့် စုစုပေါင်း-၂၀၀ ဝန်းကျင်)သာရှိသည်။

အနည်းဆုံး ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃) ရင်းကိုစု၍ နည်းဗျူဟာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့(နဗဟ) (သို့မဟုတ်) စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့(အခြေချ)/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့က ကွပ်ကဲသည်။
[[File:6th Indo-Myanmar Coordinated Patrol concludes at Coco Islands (3).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ  ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း ]]
ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း(၁၀)ရင်းအား စုဖွဲ့၍ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တစ်ခု (သို့မဟုတ်) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဗိုလ်မှူးချုပ် (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်မှ ကွပ်ကဲသည်။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်(တမခ)တစ်ခု (သို့မဟုတ်) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်(စကခ)တစ်ခုစီတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်စီကွပ်ကဲသော နည်းဗျူဟာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့(နဗဟ)(၃)ခုစီ ပါရှိသည်။ စစ်နယ်ဝှန်းအခြေအနေအရ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄) ခုရှိပြီး ဗိုလ်ချုပ်တစ်ယောက်မှ ကွပ်ကဲသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ၏လက်အောက်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်စီကွပ်ကဲသော အခြေချစစ်ဗျူဟာ(စဗခ)များနှင့် လှုပ်ရှားစစ်ဗျူဟာများရှိကြသည်။ 

စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အရပ်ဘက်မြေပုံများကဲ့သို့ မြို့နယ်၊ ခရိုင်၊ တိုင်း/ပြည်နယ်အလိုက်မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကို တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄) ခုတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားကာ ၎င်းတို့အောက်တွင် တပ်မြို့၊ တပ်နယ်များသတ်မှတ်ထားသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များသည် တပ်မြို့ (သို့မဟုတ်) တပ်နယ်များမှတဆင့် သက်ဆိုင်ရာနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်သည် မိမိစစ်နယ်ဝှန်းအတွင်းသို့ဝင်ရောက်လာသော တမခ၊ စကခတပ်များကိုလည်း ကွပ်ကဲရသည်။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တစ်ခု (သို့မဟုတ်) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုစီတွင်ကွပ်ကဲမှုအောက် တပ်ရင်း(၁၀)ရင်းစီရှိသော်လည်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များမှာ တပ်တည်မှုအနေအထားပေါ်မူတည်ကာ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းအရေအတွက် မတူညီကြပေ။

၂၀၀၆ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တိုင်းမှူး အသစ်များဖြင့် တပ်မတော်ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)စစ်ဦးစီးကွပ်ကဲမှုဌာနချူပ်ဖြစ်သော တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးကို [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ  [[နေပြည်တော်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။[[File:Super dvora mk3.jpg|thumb|မြန်မာရေတပ်သုံး [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]ထုတ် Super Dvora MK III အမြန်သွား ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်|alt=]]

=== တပ်မတော် (ကြည်း) ===
{{Main|တပ်မတော် (ကြည်း)}}တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အကြီးအကဲသည်  “ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)” ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်၌ ၎င်းရာထူးအထက်တွင် “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်” သာ ရှိလေသည်။ တပ်မတော်(ကြည်း) ၏ ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် -
* ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)။
*စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက် ဆိုင်ရာ အရာရှိချုပ်ရုံးများ။
* ကာကွယ်ရေးဦးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့များ။
* လက်ရုံး/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ အရာရှိချုပ်ရုံးများ။
* ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ လက်ရုံး/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ။
* တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် - (၁၄)ခု။
* ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် - (၁၀)ခု။
* စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၂၀)ခု။
* ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် - (၆)ခု။

==== ၁။ ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) ====
တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံး ရုံးဖြစ်ပြီး ကြည်းတပ်ဖွဲ့အားလုံးသည် ဤရုံး၏ ကွပ်ကဲမှု အောက်တွင်ရှိသည်။  ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုတွင် “''ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)”'' သည် အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး “''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်”'' ရာထူးကိုလည်း ‘''တပ်မတော်(ကြည်း)''’ မှ အရာရှိကြီးများကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် ''တပ်မတော်(ရေ)'' နှင့် ''တပ်မတော်(လေ)'' တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုလုပ်ငန်းပိုင်းများဖြစ်သော စစ်ရေး၊ စစ်ထောက်ပိုင်းများကိုပါ စီမံဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် ညွှန်ကြားခြင်းများ ပြုလုပ်ရသည့်အတွက် တနည်းဆိုရသော် အုပ်ချုပ်မှုဖွဲ့စည်းပုံတွင် ကက(ရေ) နှင့် ကက(လေ) တို့၏ အထက်တွင်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်(ကြည်း/ ရေ/ လေ) အားလုံး၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအခြေအနေများအား “''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး''” သို့ အစီရင်ခံတင်ပြပေးရသည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်(ကြည်း) ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ရှုပ်ထွေးသည်။ ''ကက(ကြည်း)'' ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးရသော ရုံးအတွင်းရှိ ဌာနကြီးနှင့် ပါဝင်သောဌာနများမှာ -

# စစ်ဆင်ရေးဌာနခွဲ
## [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။
## [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။
## [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။
## [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။
## [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။
## [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။
# [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်|စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်ရုံး]]
# စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်ရုံး(ကြည်း)
## စစ်ဆင်ရေးဌာန
## တာဝန်ဌာန
## သုတေသနဌာန
# တပ်မတော်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာသုတေသနဌာနချုပ်  ''('''မှတ်ချက်'''''&lt;nowiki/&gt;'''-''' ရုံး''အတွင်းရှိ ဌာနကြီးမဟုတ်သော်လည်း '''ကက(ကြည်း)'''မှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲသော ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်)''

==== ၂။ [[စစ်ရေးချုပ်]]ရုံး ====
''ကကရေး'' သည် စစ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စများ စီမံခြင်း နှင့် ညွှန်ကြားခြင်းတို့ကို အဓိကဆောင်ရွက်ရသည်။ အောက်ပါ အရာရှိချုပ်ရုံးများသည် လုပ်ငန်းပိုင်းတွင် ဤရုံး၏ အောက်တွင်ရှိသည် -

# စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး
# တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်ရုံး
# စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး(ကြည်း/ရေ/လေ)

==== ၃။ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး ====
''ကကထောက်'' သည် စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စများ စီမံခြင်း နှင့် ညွှန်ကြားခြင်းတို့ကို အဓိကဆောင်ရွက်ရသည်။ စစ်ထောက်လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ''“ကကယာ''၊ ''ကကပံ့''၊ ''ကကနက်'' နှင့် ''ကကလျှပ်”''  လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ တို့သည် ဤရုံး၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှု အောက်တွင်ရှိသည်။

==== ၄။ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး ====
လေ့ကျင့်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများတွင်  တပ်မတော် တက္ကသိုလ်များ၊ သင်တန်းကျောင်းများ အားလုံးသည် ဤရုံး၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိသည်။

==== ၅။ စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံး ====
{{main|စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့}}
၂၀၀၄ ခု အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်တွင် နည်းဗျူဟာ လေ့လာရေး ဌာနကြီး (The Office of Strategic Studies) နှင့် စစ်ထောက်လှမ်းရေး (Defence Service Intelligence) ကို [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်]] အား ထုတ်ပယ်စဉ်မှစ၍ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သော တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိချုပ်ရုံး နေရာကို ပြန်လည် အစားထိုးရန် တပ်မတော် စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံးကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင်၎င်း၊ စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအကူတပ်များ၊ စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးသင်တန်းကျောင်းများနှင့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင်၎င်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ရုံးချုပ်ဌာနကြီး (၆) ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - 
# စီမံရေးနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာနကြီး
# လေ့ကျင့်ရေးဌာနကြီး
# စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (ပြည်တွင်း)
# စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (ပြည်ပ)
# စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (တန်ပြန်)
# စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (နည်းပညာ) တို့ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mzn&quot;&gt;{{cite book|author=မိုးဇေညိမ်း|title=ဘာလဲဟဲ့ စွမ်းအားရှင်|chapter=ဘာလဲဟဲ့ စရဖဆောင်းပါး}}&lt;/ref&gt;

==== ၆။ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံး ====
{{main|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}}

===== လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၉)ခု =====

* [[အမှတ်(၁)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၂)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၃)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၄)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၅)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၇)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]

==== ၇။ [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံး]] ====

==== ၈။ [[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၉။ စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====

* အထူးဆောက်လုပ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၁)ခု

==== ၁၀။ [[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၁၁။ ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====
{{main|ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}}
===== ဖွဲ့စည်းပုံ =====

* ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး
* ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သုတေသနဌာနချုပ်
* တပ်မတော်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အီလက်ထရောနစ်ကျောင်း
* ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်းများ
* အဆင့်မြင့်ဆက်သွယ်မှုတပ်ရင်းများ
* လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အီလက်ထရောနစ်စစ်ဆင်မှုတပ်ရင်းများ
* လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ဆက်သွယ်မှုတပ်ရင်းများ
* ဆက်သွယ်ရေးလုံခြုံမှုတပ်များ
* ဆက်သွယ်ရေးအလုပ်ရုံတပ်များ
* ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းထိန်းတပ်များ

==== ၁၂။ [[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====

==== ၁၃။ သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====
{{main|သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့}}

* သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၅)ခု

==== ၁၄။ [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး ====
{{main|အမြောက်တပ်ဖွဲ့}}
===== အမြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (၁၀)ခု =====

* [[အမှတ်(၅၀၅) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၆၀၆) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၇၀၇) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၈၀၈) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉၀၉) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉၀၁) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉၀၂) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉၀၃) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉၀၄) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]
* [[အမှတ်(၉၀၅) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]

==== ၁၅။ ဒုံးတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး&lt;ref&gt;https://www.bnionline.net/mm/item/news-11441.html&lt;/ref&gt; ====
{{main|တပ်မတော်ဒုံးတပ်ဖွဲ့}}

* ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၁)ခု

==== ၁၆။ [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၁၇။ [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၁၈။ [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၁၉။ ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====
{{main|နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့}}

==== ၂၀။ [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၂၁။ [[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၂၂။ ငွေစာရင်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====

==== ၂၃။ [[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ====

==== ၂၄။ ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ====

==== ၂၅။ [[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး]] ====
[[File:Scud-launcher-scotland1.jpg|thumb|239x239px|မြန်မာ့ ဒုံးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့သုံး မိုင်၃၀၀ကျော်အထိပစ်ခတ်နိုင်သော Hwasong-6 ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်|alt=]]
[[File:Chinese KS-1 SAM mobile launcher.jpg|thumb|[[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] သုံး KS-1A လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်]]

==== ၂၆။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ ====
{{Main|တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ}}တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် များသည် စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များ၌ သက်ဆိုင်ရာ ''ကစထ'' များ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး ကျန် (ဦး/ရေး/ထောက်)လုပ်ငန်းများတွင်မူ သက်ဆိုင်သည့် အရာရှိချုပ်ရုံးများသို့ တိုက်ရိုက်အစီရင်ခံတင်ပြရသည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) လက်အောက်ရှိ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
# [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
# [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]

==== ၂၇။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ ====
''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)'' လက်အောက်ရှိ ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

# [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ် (၉၉) ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
==== ၂၈။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ ====
လက်ရှိ၌ ဖွဲ့စည်းထားပြီးသော စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များမှာ (၁၇)ခု ရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
# [[အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]

==== ၂၉။ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များ ====
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ဒကစ)များသည် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့်အလှမ်းဝေးသောဒေသရှိတပ်များကို တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထိရောက်သောအုပ်ချုပ်မှုပေးနိုင်ရန်၊ မဟာဗျူဟာအရအရေးပါသော်လည်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အသစ်တစ်ခုအနေဖြင့်ဖွင့်လှစ်ရန်မလိုအပ်သည့် ဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန်ရည်ရွယ်ကာဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်၊ ဌာနချုပ်မှူး(ဒကစမှူး)အဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးမှ တာဝန်ယူသည်။ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များ၏လက်အောက်ခံတပ်ရင်းအရေအတွက်သည် တပ်တည်ပုံအနေအထားအရ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူညီကွာခြားမှုရှိသည်။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကဲ့သို့ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း(၁၀)ရင်းမရှိသော်လည်း ထူးခြားမှုမှာ အခြားတပ်မှူး၊ စကခမှူးများမရရှိသော တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို ဒကစမှူးများက ရရှိသည်။ ဒကစအုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရာနယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားသော တပ်များကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲခွင့်ရရှိသည်။ လက်ရှိဖွဲ့စည်းဖွင့်လှစ်ထားပြီးသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (၆)ခုရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

# [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ကလေး)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)]]
# [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (စစ်တွေ)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]
# [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (တနိုင်း)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)]]
# [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ပြည်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)]]
# [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (လွိုင်ကော်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်)]]
# [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (လောက်ကိုင်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်)]]

==== ၃၀။ ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်များ ====
စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အဆင့်မှ တပ်မဟာ အဆင့်သို့ ပြင်ဆင်၍ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် '''ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်''' (၃)ခုရှိသည် -

# [[အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]]
# [[အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]]

==== ၃၁။ တပ်မတော်(ကြည်း) အထူးတပ်ဖွဲ့ခွဲများ ====

တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အထူးစစ်ဆင်ရေးများဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းထားသောအထူးတပ်ဖွဲ့ (၂)ဖွဲ့ရှိသည် -

# [[အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့]]
# [[တပ်မတော်အထူးလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] (S.S.F)

==== ၃၂။ တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့များ ====

# [[တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ ]]
# [[တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ (တန်ပြန်) ]]
# [[ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ်]]
# [[ဒရုန်းပြင်ဆင်ရေးနှင့် နည်းပညာတပ်ဖွဲ့]]

=== တပ်မတော် (ရေ) ===
{{Main|တပ်မတော် (ရေ)}}

==== ဖွဲ့စည်းပုံ ====

* ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) (ကက(ရေ))
* ဗျူဟာမြောက် ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (နေပြည်တော်)
* [[ရေတပ် လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်|ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်]]  (ဆိပ်ကြီးခနောင်တို)
* [[ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်|ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်]] (သန်လျင်)
* ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ
* [[ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စု|ရေတပ်ဗျုဟာ စစ်ရေယာဉ်စုများ]] 
* ရေတပ် တပ်ရင်းများ
* ရေတပ် အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Myanmar Navy SEALs) 

===== ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ =====

* [[ဧရာဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[မောရဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|မောရဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[ဓညဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[ပမ္မဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[တနင်္သာရီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|တနင်္သာရီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] 

=== တပ်မတော် (လေ) ===
{{Main|တပ်မတော် (လေ)}}

==== ဖွဲ့စည်းပုံ ====

* ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်)
* လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (မင်္ဂလာဒုံ/ မိတ္ထီလာ)
* မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်း (မိတ္ထီလာ)
* လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (ရှမ်းတဲ)
* လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ

===== လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ =====

* [[မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* မှော်ဘီ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
* [[မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မိတ္ထီလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[တောင်ငူလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[မြိတ်လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြိတ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြစ်ကြီးနား လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* [[မကွေးလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]
* ပုသိမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
* ဟုမ္မလင်း လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
* နမ့်စမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်

=== မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ ===
{{Main|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့}}

== မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ရာထူး နှင့် အဆင့် အခေါ်အဝေါ်များ ==
{{main|တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ၏ ရာထူးအလိုက် အပွင့်များ}}

=== စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ (''ရာထူး'') ===
{{columns-list|2|
#တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Commander in Chief of Defense Services)
#ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Deputy Commander in Chief of Defense Services)
#ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (Minster of Ministry of Defense) 
#ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ) (Joint Chief of Staff (Army, Navy ,Air Force))
#ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (ကြည်း) (Commander in Chief (Army))
#ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (ရေ) (Commander in Chief (Navy))
#ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (လေ) (Commander in Chief (Air Force))
#စစ်ဆင်ရေးအထူအဖွဲ့မှူး (Chief of Special Operation Bureau)
#စစ်ရေးချုပ် (Adjutant General)
#စစ်ထောက်ချုပ် (Quartermaster General)
#စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် (Military Appointments General)
#စစ်ဥပဒေချုပ် (Judge Advocate General)
#စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် (Chief of Military Affair Security)
#တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (Military Training General)
#တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ် (Defense Services Inspector General)
#လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် (Chief of Air Defense)
#ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် (Chief of Defense Equipment Production)
#စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) (Chief of Staff (Army))
#စစ်ဦးစီး အရာရှိချုပ် (ရေ) (Chief of Staff (Navy))
#စစ်ဦးစီး အရာရှိချုပ် (လေ) (Chief of Staff (Air Force))
#တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ် (Vice Adjutant General)
#တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ် (Vice Quartermaster General)
#တိုင်းမှူးများ (Regional Commander)
#တပ်ထိန်းချုပ် (Provost Marshal)
#စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Ordinance)
#စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Military Engineers)
#ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Medical Services)
#ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Signal)
#ပစ္စည်းဝယ်ယူမှု ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Defense Services Procurement)
#လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်းညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Security Printing)
#ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of People's Militias and Border Troops)
#ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Public Relations and Psychological Welfare)
#ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Resettlement)
#သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Armor)
#အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Artillery)
#ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Ordnance)
#ထောက်ပံ့ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Supply and Transport)
#အင်အားဖြည့်တင်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
#ကျောင်းအုပ်ကြီး (နကတ/ ဥစတ/ စတသ)  (Commandant)
#တိုင်းဦးစီး (Regional Chief Staff)
#ဒုတိယတိုင်းမှူး (Deputy  Regional Commander)
#ကျောင်းအုပ်ကြီး (တနတ/ တဆတ/ တသဆ/ ဗသက/ တခရ/ တအက/ တတက) (Commandant)
#ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီး (နကတ/ ဥစတ/ စတသ) (Deputy Commandant)
#ပါမောက္ခချုပ် (စတသ) (Rector)
#တပ်မမှူး (Divisional Commander)
#စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး (Military Operation Commander)
#ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး (Sector Operation Commander)
#တပ်နယ်မှူး (Garrison Commander)
#ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီး (တနတ/ တဆတ/ တသဆ/ ဗသက/ တခရ / တအက/ တတက) (Deputy Commandant)
#ဒုတိယတပ်မမှူး (Deputy Divisional Commander)
#ဒုတိယစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး (Deputy Military Operation Commmander)
#ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး (Deputy Sector Operation Commander)
#စစ်ဦးစီးမှူး (General Staff Officer)
#ဦးစီးအရာရှိ (စစ်ရေး/စစ်ထောက်) (Adjutant / Quartermaster Staff Officer)
#နည်းပြအရာရှိချုပ် ( စတသ/တနတ/ တနတ/တဆတ/တသဆ/ ဗသက/ တခရ /တအက/တတက) (Chief Instructional Officer)
#အထက်တန်းနည်းပြ (နကတ) (Senior Lecturer)
#စစ်ဗျူဟာမှူး (Tactical Operation Commander)
#နည်းဗျုဟာမှူး (Tactical Operation Commander)
#အထက်တန်းနည်းပြ (ဥစတ) (Senior Lecturer)
#စခန်းမှူး (Camp Commander)
#စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) (General Staff Officer (First Class))
#ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (Staff Officer (First Class))
#လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် (Assistant Judge Advocate General)
#တပ်ရင်းမှူး (Commander / Regimental Commander)
#ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး (Second-in-Command / Regimental Commander)
#ဌာနချုပ်တပ်ခွဲမှူး (Headquarter Company Commander)
#စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) (General Staff Officer (Second Class))
#ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (Staff Officer (Second Class))
#ဒုတိယလက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် (Vice Assistant Judge Advocate General)
#တပ်ခွဲမှူး (Company Commander)
#စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း) (General Staff Officer (Third Class))
#ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း) (Staff Officer (Third Class))
#လုံခြုံရေးတပ်စုမှူး (Security Platoon Commander)
#တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး (Adjutant)
#တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီး (Quarter Master)
#ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ (Intelligence Officer)
#ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိ (Signal Officer)
#ဆေးမှူး (Medical Officer)
#တပ်စုမှူး (Platoon Commander)
#တပ်ရင်းအရာခံဗိုလ် (Regimental Sergeant Major)
#ဆေးလက်ထောက်အရာခံဗိုလ် (Medical Assistant)
#တပ်ရင်းတပ်ထောက်အရာခံဗိုလ် (Regimental Quartermaster Sergeant)
#ရုံးအုပ်ကြီး (Head Clerk)
#အရာခံဗိုလ်/စာရေး (Warrant Officer Clerk)
#တပ်ကြပ်ကြီး/စာရေး (Sergeant Clerk)
#တပ်စိတ်မှူး (Squad Leader)
#တပ်စာရင်းကိုင် (Unit Accountant)
#ဗိုလ်လောင်း (Cadet)
}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးများနှင့် ခန့်အပ်သောအဆင့်များ
!ရာထူး
!အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သောအဆင့်
|-
|[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_10.png|50px|center]]

|-
|[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_9.5.png|50px|center]]
|-
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;4&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_9.png|50px|center]]
|-
|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)
|-
|[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
|-
|[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
|-
|စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)
| rowspan=&quot;14&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_8.png|50px|center]]
|-
|စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)
|-
|စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)
|-
|စစ်ရေးချုပ်
|-
|စစ်ထောက်ချုပ်
|-
|စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
|-
|စစ်ဥပဒေချုပ်
|-
|[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]
|-
|တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်
|-
|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်
|-
|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ်
|-
|[[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်]]
|-
|[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]]
|-
|စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး
|-
|တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်
| rowspan=&quot;30&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_7.png|50px|center]]
|-
|တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်
|-
|ဒုတိယစစ်ဥပဒေချုပ်
|-
|ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်
|-
|ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်
|-
|ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်
|-
|ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်
|-
|ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်
|-
|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) စခန်းမှူး
|-
|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနငွေစာရင်းရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
|-
|အမြှောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူ
|-
|[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|-
|ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|အင်အားဖြည့်တင်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|[[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|-
|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|တပ်မတော်မှတ်တမ်းရုံးညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများညွှန်ကြားရေးမှူး
|-
|တပ်ထိန်းချုပ်
|-
|ကျောင်းအုပ်ကြီး (နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်)
|-
|လေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|တိုင်းမှူး
|-
|ဒုတိယတိုင်းမှူး
| rowspan=&quot;15&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_6.png|50px|center]]
|-
|စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်(စစ်ဆင်ရေး)
|-
|တိုင်းဦးစီးချုပ်
|-
|လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး
|-
|ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး
|-
|စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|တပ်မမှူး
|-
|အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|ကျောင်းအုပ်ကြီး
(စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်စစ်တက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း)
(တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း)
(တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ)
|-
|ပါမောက္ခချုပ်
(စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်စစ်တက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်)
(တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)
|-
|ဆေးရုံအုပ်ကြီး (တပ်မတော်ဆေးရုံများ)
|-
|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိ
|-
|တပ်မတော်(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ကွန်ပြူတာဌာနမှူး
|-
|ဒုတိယလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး
| rowspan=&quot;19&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_5.png|50px|center]]
|-
|ဒုတိယရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဒုတိယစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဒုတိယတပ်မမှူး
|-
|ဒုတိယအမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဒုတိယသံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
|-
|ဌာနမှူး
|-
|စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး
|-
|ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး(စစ်ရေး/စစ်ထောက်)
|-
|ရေယာဉ်မှူး
|-
|စက်ရုံမှူး (ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ)
|-
|စက်ရုံမှူး (တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံများ)
|-
|စခန်းမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းစခန်းများ)
|-
|တပ်မှူး (စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်များ)
|-
|နည်းပြအရာရှိချုပ်
(တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း)
(တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း)
(တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ)
|-
|နည်းဗျူဟာမှူး
|-
|စစ်ဗျူဟာမှူး (စစ်ဗျူဟာ(အခြေချ))
|-
|စစ်ဗျူဟာမှူး
|-
|အထက်တန်းနည်းပြ
| rowspan=&quot;9&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_4.png|50px|center]]
|-
|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ဦးစီးအရာရှိ
|-
|စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)
|-
|ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း)
|-
|လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ်
|-
|စခန်းမှူး (တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်)
|-
|တပ်မှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ)
|-
|တပ်ရင်းမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း)
|-
|တပ်ရင်းမှူး (ခြေလျင်/ခြေမြန်)
|-
|စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း)
| rowspan=&quot;10&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_3.png|50px|center]]
|-
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်၏ ဦးစီးအရာရှိ
|-
|ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း)
|-
|ဒုတိယလက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ်
|-
|စခန်းမှူး (ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ကွပ်ကဲသောဌာနချုပ်များ)
|-
|ဒုတိယတပ်မှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ)
|-
|ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း)
|-
|ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး (ခြေလျင်/ခြေမြန်)
|-
|တပ်ခွဲမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း)
|-
|တပ်ဆွယ်မှူး
|-
|စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း)
| rowspan=&quot;12&quot; |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_2.png|50px|center]]
|-
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး/ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်၏ ဦးစီးအရာရှိ
|-
|ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်၏ ဦးစီးအရာရှိ
|-
|ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)
|-
|ဥပဒေအရာရှိ
|-
|တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး
|-
|တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီး
|-
|ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ
|-
|ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိ
|-
|တပ်ရင်းဆေးမှူး
|-
|တပ်ဖွဲ့ခွဲမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း)
|-
|တပ်ခွဲမှူး (ခြေလျင်/ခြေမြန်)
|-
|လုံခြုံရေးတပ်စုမှူး
|}

===ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်===

====ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ====

{| style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
{{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}}
{{Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OF/Myanmar}}
{{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OF/Myanmar}}
{{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OF/Myanmar}}
|}

====အခြားအဆင့်များ====

{| style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
{{Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OR/Blank}}
{{Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OR/Myanmar}}
{{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Myanmar}}
{{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Myanmar}}
|}

#ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Senior General)
#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General)
#ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (General)
#ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (Lieutenant General)
#ဗိုလ်ချုပ် (Major General)
#ဗိုလ်မှူးချုပ် (Brigadier General)
#ဗိုလ်မှူးကြီး (Colonel)
#ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး (Lieutenant Colonel)
#ဗိုလ်မှူး (Major)
#ဗိုလ်ကြီး (Captain)
#ဗိုလ် (Lieutenant)
#ဒုတိယ ဗိုလ် (Second Lieutenant)
#အရာခံဗိုလ် (Warrant Officer I)
#ဒုတိယ အရာခံဗိုလ် (Warrant Officer II)
#တပ်ခွဲ တပ်ကြပ်ကြီး (Quarter Master Sergeant)
#တပ်ကြပ်ကြီး (Sergeant)
#တပ်ကြပ် (Corporal)
#ဒုတပ်ကြပ် (Lance Corporal)
#တပ်သား (Private)

== လက်ရှိ တပ်တွင်း လစာများ ==
အစိုးရအဖွဲ့ဟာ လွှတ်တော်ရဲ့ သဘောတူညီချက်နဲ့ ၂၀၁၅ - ၁၆ ဘဏ္ဍာနှစ် ဧပြီလက စပြီး ဝန်ထမ်းများနှင့် တပ်မတော်သားများကို လစာတိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/34525 |accessdate=9 October 2019 |archivedate=9 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191009053407/https://7daydaily.com/story/34525 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.mmtimes.com/features/13986-2015-03-31-17-36-28.html |access-date=9 October 2019 |archive-date=9 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009053416/https://myanmar.mmtimes.com/features/13986-2015-03-31-17-36-28.html }}&lt;/ref&gt;

* တပ်သား တဦးလျှင် ဝင်ဝင်ခြင်း ကျပ် ၁၄၄၀ဝ၀ ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး 
* ဒုတပ်ကြပ်တဦးလျှင် ၁၆၈၀ဝ၀၊
* တပ်ကြပ် တဦးလျှင် ၁၈၆၀ဝ၀၊
* တပ်ကြပ်ကြီး တဦးလျှင် ၂၀၄၀ဝ၀၊
* တပ်ခွဲတပ်ကြပ်ကြီးတဦးလျှင် ၂၂၀ဝ၀၀၊
* ဒုအရာခံ ဗိုလ်တဦးလျှင် ၂၄၀၀ဝ၀၊
* အရာခံဗိုလ် တဦးလျှင်၂၅၈၀ဝ၀၊
* ဒုဗိုလ်တဦးလျှင် ၃ သိန်း၊ ဗိုလ်တဦးလျှင် ၃ သိန်း နှစ်သောင်း၊
* သုံးပွင့်အဆင့်ရှိ ဗိုလ်ကြီးတဦးလျှင် ၃ သိန်း ၅ သောင်းမှ သုံးနှစ်သက်တမ်းရှိပါက နှစ်တိုး ကျပ် ၄၀၀၀၊
* ဗိုလ်မှူးတဦးလျှင် ၃ သိန်း ၉ သောင်း၊
* ဒုဗိုလ်မှူးကြီး တဦးလျှင် ၄ သိန်း ၅ သောင်းမှ၊
* ဗိုလ်မှူးကြီး တဦးလျှင် ၅ သိန်း ၅ သောင်း၊
* ဗိုလ်မှူးချုပ် တဦးလျှင်  ၇ သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ် တဦးလျှင် ၁၀ သိန်း၊
* ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးတဦးလျှင် ၁၅ သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တဦးလျှင် ကျပ်  ၂၀ သိန်း၊
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး တဦးလျှင် ကျပ် ၂၅ သိန်းနှင့်
* ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအတွက် ကျပ် ၃၀ သိန်း သတ်မှတ်ထားသည်။

== စစ်ဘက် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ==
{{Main|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး_အရာရှိချုပ်ရုံး}}

ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ(ကပစ)များအနေဖြင့် တပ်မတော်သုံး လက်နက်ငယ်များ၊ လက်နက်ကြီးများကိုထုတ်လုပ်သည်။ လက်ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်က အသုံးပြုနေသော လက်နက်ခဲယမ်းများသည် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ(ကပစ)များ ကိုယ်ပိုင်ထုတ်လုပ်သောလက်နက် အများစုဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အရှေ့တောင်အာရှ]]နိုင်ငံများတွင် ကိုယ်ပိုင်လက်နက်ခဲယမ်းထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/burma-48101816&lt;/ref&gt; 

== စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ==

မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း(MEC) ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင် လီမီတက် (UMEHL) ကို စစ်မှုထမ်းများ သက်သာချောင်ချိရေး အတွက်  နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာကျပ်ငွေ ၁၀ ဘီလီယံအသုံးပြု မတည် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီများ၏ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာများမှာ လက်ရှိ ထိပ်တန်း တပ်မတော် ခေါင်းဆောင် တချို့နဲ့ အတူ စစ်မှုထမ်းဟောင်း အဖွဲ့က ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/burma-49272042&lt;/ref&gt; တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် MEC ၏  ဉက္ကဌဖြစ်သည်။ MEHL နှင့် MEC တို့က ပိုင်ဆိုင်သော စီးပွားရေးကဏ္ဍအမျိုးပေါင်းစုံတွင် ဆောက်လုပ်ရေး၊ ကျောက်မျက်ထုတ်ယူရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ အာမခံလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းစသည့် ကဏ္ဍတို့မှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းပေါင်း အနည်းဆုံး(၁၂၀)ခု မျှထိ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2019/08/05/world/asia/myanmar-military-business-united-nations.html&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]
* [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]]
* [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]]
* [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]]
* [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]

== ကိုးကား ==
=== ရှင်းလင်းချက်မှတ်စုများ ===
{{Notelist}}

=== ကိုးကားစာရင်း ===
{{reflist}}


== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }}
* [http://www.mod.gov.mm ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224135234/https://mod.gov.mm/ |date=24 February 2021 }}
* [http://cincds.gov.mm တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး] 
{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922134112/https://cincds.gov.mm/ |date=22 September 2020 }}


{{တပ်မတော်}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]]</text>
      <sha1>jcw16y1yahclkesi2hm9vff6jj8keee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သိန်းလွင် (ဒေါက်တာ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6818</id>
    <revision>
      <id>1039405</id>
      <parentid>1020492</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35464-36</username>
        <id>144565</id>
      </contributor>
      <comment>I add this profile in a list of Myanmar psychologists (မြန်မာ စိတ်ပညာ ဘာသာရပ် ပညာရှင်များ).</comment>
      <origin>1039405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14943" sha1="51vgled8u157edz7qiibp9xlnzb544e" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=သိန်းလွင်
|honorific_prefix=ဒေါက်တာ
|birth_date={{birth date and age|1944|2|11}}
|birth_place= [[မိကျောင်းရဲရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်|မကွေးမြို့နယ်၊ မိကျောင်းရဲ]]
|alma_mater=မိကျောင်းရဲအထက်တန်း
&lt;br&gt;မကွေးဥပစာကောလိပ်&lt;br&gt;ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်&lt;br&gt;ပညာရေးတက္ကသိုလ်
|occupation=ပါမောက္ခ&lt;br&gt;စာရေးဆရာ
|parents=ဦးအေးမောင် ဒေါ်မြသန်း}}

'''ဒေါက်တာ သိန်းလွင်''' ( ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၄ မွေးဖွား) သည် [[မြန်မာလူမျိုး]] ပညာရေးစိတ်ပညာပါရဂူ ဖြစ်သည်။သူသည် [[မော်စကို တက္ကသိုလ်|မော်စကိုတက္ကသိုလ်]] မှ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်|ပညာရေးတက္ကသိုလ်]]၌ နည်းပြနှင့် ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/iprd/news/81597|title=ကော့ကရိတ်မြို့၌ စာရေးဆရာ ဒေါက်တာသိန်းလွင်(ပညာရေးစိတ်ပညာပါရဂူ) ကျောင်းနှင့်ဘဝ ဆက်စပ်ပြင်ဆင်ကြစာအုပ်ဖြင့် စာဖတ်ဝိုင်း ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၈ ဧပြီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/mnmaa-ruraa-ynykemunng-pnnyaarepuupengcheaangrkmu|title=
မြန်မာ - ရုရှား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပညာရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု
|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;

== ဇာတိနှင့် ပညာရေး ==
ဒေါက်တာ သိန်းလွင်သည် [[၁၉၄၄]] ခုနှစ် [[၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁]] ရက် (သောကြာနေ့) တွင် [[မကွေးမြို့နယ်]]၊ [[မိကျောင်းရဲရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်|မိကျောင်းရဲတိုက်နယ်]]၌ အဖ ဦးအေးမောင်နှင့် အမိ ဒေါ်မြသန်းတို့၏ မွေးဖွားခဲ့သည်။

၁၉၄၉ ခုနှစ် မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ် အထိ [[မိကျောင်းရဲရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်|မိကျောင်းရဲ]]အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး (၁၀)တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၀ ခုနှစ် မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် အထိ မကွေးဥပစာကောလိပ်တွင် ဥပစာ(ခ)တန်းအထိ ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အထိ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၌ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရသည်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။

နောက်တစ်ဆင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ် အထိ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်|ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] တွင်  ဆက်လက်ပညာသင်ယူကာ B.Ed ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။

== ဘဝဖြတ်သန်းမှုများ ==
၁၉၆၆ ခုနှစ် တွင် [[အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော်|လမ်းမတော်အထက (၁)]] တွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ထိုတာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်  ၁၉၆၇ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ် အထိ [[မော်စကို တက္ကသိုလ်|မော်စကိုတက္ကသိုလ်]] တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခွင့်ရပြီး ပညာရေးစိတ်ပညာဘာသာရပ်ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ် အထိ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်|ပညာရေးတက္ကသိုလ်]]၊ ပညာရေးစိတ်ပညာဌာန၌ နည်းပြနှင့် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၆ ခုနှစ် တွင် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]တွင် ဒေသကောလိပ်များ ဖွင့်လှစ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ် မှ ၁၉၈၆ ခုနှစ် အထိ [[ထားဝယ်ကောလိပ်]] တွင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၁၉၈၆ ခုနှစ် တွင် ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးစိတ်ပညာဌာနတွင် ကထိက အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၈၇ ခုနှစ် မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ် အထိ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]]၊ ပညာရေးစိတ်ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လုပ်သက် (၃၀) ပြည့်၍ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ (U.K) တွင် အကြံပေးအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

== စာပေဖန်တီးမှုများ ==
ဒေါက်တာ သိန်းလွင် သည် ပညာရေးနှင့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေး အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည့် စာအုပ်များစွာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ထိုထဲတွင် -

* ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်  ယူနီဆက်အတွက်မိဘနှင့်ကလေးသူငယ်များ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအတွက်(လသားမှ ၅-နှစ်အထိ)လက်စွဲစာစောင်
* ၁၉၉၄ - ယူနီဆက်မှပင် ရေပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းရေးနှင့် တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေး(ဆရာလမ်းညွှန်) စာအုပ် 
* ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် နုနယ်စဉ်က အစပျိုးကြ(ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့U.K)၊ သောမတ်စ်ကို သင်ကြားခြင်း (U.K)၊ ပျော်ရွှင်ကြည်နူးစရာ ကလေးကစားစရာ အရုပ်များ၊ အခက်အခဲကျော်နိုင်ရေး နည်းလမ်းကောင်းများ အစရှိသည့် စာအုပ်များမှာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။

== အရပ်ဘက်ဝန်ထမ်းဘဝ ==
ဒေါက်တာ သိန်းလွင်သည် [[ယူနီဆက်(ဖ်)|ယူနီဆက်]]၊ [[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်|ယူအင်ဒီပီ]]၊ [[ယူနက်စကို]]၊ ESCAP တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ပညာရေးနှင့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ထိုအတွင်း ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင်   ESCAPနှင့် [[လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန]] တို့ ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်သော Community-bared Prevention-ပရောဂျက်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

သူသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ  ၂၀၀၀ ပြည်နှစ် အထိ   ယူအင်ဒီပီ-ယူနက်စကိုပညာရေး ပရောဂျက်တွင် ကျောင်းလုပ်ငန်းအစီအစဉ်များ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

ဒေါက်တာ သိန်းလွင်သည်  ဆိုဗီယက်ရုရှား၊ ဂျပန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ သီရိလင်္ကာ၊ စင်္ကာပူနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံများသို့ ပညာရေးဆိုင်ရာ လေ့လာရေးခရီးများသွားရောက်ခဲ့သည်။

=== ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များ ===
# ဗုဒ္ဓလမ်းစဉ်နှင့် ဘဝအမြင်
# မိဘနှင့်ကလေးသူငယ်များ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအတွက်(လသားမှ ၅-နှစ်အထိ)လက်စွဲစာစောင် (၁၉၉၃)
# ရေပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းရေးနှင့် တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေး(ဆရာလမ်းညွှန်) (၁၉၉၄)
# ခေတ်အမြင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အမေးအဖြေများ (၁၉၉၅)
# ဗုဒ္ဓနည်းကျ စိတ်ထားလေ့ကျင့်ပျိုးထောင်မှု (၁၉၉၆)
# သင့်ကလေးလူတော်လူကောင်းဖြစ်အောင် (၁၉၉၆)
# သားဖွားဆရာမများအတွက် အခြေခံဆက်သွယ်ရေး ကျွမ်းကျင်မှုများ(လက်စွဲစာစောင်) (၁၉၉၆)
# ရှေ့သို့တက်လှမ်းဘဝအောင်ပန်း (၁၉၉၆)
# နုနယ်စဉ်က အစပျိုးကြ (၁၉၉၇)
# သောမတ်စ်ကို သင်ကြားခြင်း (၁၉၉၇)
# ပျော်ရွှင်ကြည်နူးစရာ ကလေးကစားစရာ အရုပ်များ (၁၉၉၇)
# အခက်အခဲကျော်နိုင်ရေး နည်းလမ်းကောင်းများ (၁၉၉၇)
# ရဲဝံ့စိတ်ဖြင့် ဘဝကိုအနိုင်ယူပါ (၁၉၉၈)
# ပြီးပြည့်စုံသော ဘဝတစ်ခုကို ဖန်တီးခြင်း (၁၉၉၈)
# ကြီးပွားချမ်းသာသောနည်းလမ်းကောင်းများ (၁၉၉၉)
# သောကကင်းကွာ စိတ်ချမ်းသာ (၂၀၀၀)
# ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဘဝအောင်မြင်ရေးအလေ့အကျင့်များ (၂၀၀၀)
# ချမ်းသာအောင်နေနည်း (၂၀၀၀)
# အပြုသဘောစိတ်ကောင်းနှင့်ယှဉ်ပြီးနေတတ်သော အလေ့အကျင့် (၂၀၀၀)
# စိတ်စေတနာကောင်းဖြင့် အကျိုးဆောင်ခြင်း (၂၀၀၀)
# စိတ်ကျန်းမာရေးအတွေးစာစုများ(၄-တွဲ) (၂၀၀၀ - ၂၀၀၁)
# ချစ်ခြင်းမေတ္တာရသစာစုများ (၂၀၀၁)
# ပုံပြင်ဖတ်ရအောင် (၂၀၀၁)
# နိုင်ငံတကာပညာရေးနှင့်မြတ်ပညာ (၂၀၀၁)
# မိဘတို့၏ သူငယ်ဥယျာဉ် (၂၀၀၂)
# မိဘတို့၏အရိပ်ပြစကား လက်ဆောင် မွန်များ  (၂၀၀၂)
# စိတ်ဖိစီးမှုလျှော့ချနည်းများ (၂၀၀၃)
# လူတိုင်းအတွက်ပညာရေး၊ နိုင်ငံ အဆင့်လုပ်ငန်းစီမံချက် (ဘာသာပြန်) (၂၀၀၃)
# အမှားစွမ်းအင်၊ အမှန်ခွန်အား (၂၀၀၄)
# လူသားနှင့် နှလုံးသားအလှပုံရိပ်များ (၂၀၀၅)
# ဗုဒ္ဓဓမ္မအနှစ်ပြ (၂၀၀၆)

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{lifetime|၁၉၄၄|}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]
[[Category:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စိတ်ပညာ ဘာသာရပ် ပညာရှင်များ]]</text>
      <sha1>51vgled8u157edz7qiibp9xlnzb544e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျိုက်ထိုမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8865</id>
    <revision>
      <id>1039486</id>
      <parentid>962831</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28034" sha1="24hl9btogrxrmxhuv71zb20yjbx2k87" xml:space="preserve">{{Infobox မြို့
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;| official_name = Kyaikto &lt;br /&gt; ကျိုက်ထိုမြို့
| other_name = 
| native_name = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;ဍုၚ်ကျာ်ထဝ်
| nickname = 
| settlement_type = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
| motto = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_skyline = Kyaikto.jpg
| imagesize = 
| image_caption = 
| image_flag = 
| flag_size = 
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = 
| shield_size = 
| image_blank_emblem = 
| blank_emblem_type = 
| blank_emblem_size = 
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| image_map1 = 
| mapsize1 = 
| map_caption1 = 
| image_dot_map = 
| dot_mapsize = 
| dot_map_caption = 
| dot_x = 
| dot_y = 
| pushpin_map = Myanmar&lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ကျိုက်ထိုမြို့နယ် တည်နေရာပြ မြေပုံ
&lt;!-- Location ------------------&gt;| coordinates_display = 
| coordinates_region = ဒေသ
| subdivision_type = နိုင်ငံ
| subdivision_name = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| subdivision_type1 = ပြည်နယ်၊ တိုင်း
| subdivision_name1 = {{flag|မွန်ပြည်နယ်}}
| subdivision_type2 = ခရိုင်
| subdivision_name2 = [[ကျိုက်ထိုခရိုင်]]
| subdivision_type3 = မြို့နယ်
| subdivision_name3 = [[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]
| subdivision_type4 = 
| subdivision_name4 = &lt;!-- Politics -----------------&gt;
| government_footnotes = 
| government_type = ကျိုက်ထိုမြို့နယ် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွင့်ဖြိုးရေးကောင်စီ
| leader_title = 
| leader_name = 
| leader_title1 = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1 = 
| leader_title2 = 
| leader_name2 = 
| leader_title3 = 
| leader_name3 = 
| leader_title4 = 
| leader_name4 = 
| established_title = &lt;!-- Settled --&gt;
| established_date = 
| established_title2 = &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
| established_date2 = 
| established_title3 = &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
| established_date3 = &lt;!-- Area    ---------------------&gt;
| area_magnitude = 
| unit_pref = Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
| area_land_km2 = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
| area_water_km2 = 
| area_total_sq_mi = 
| area_land_sq_mi = ၃၆၅.၇
| area_water_sq_mi = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 
| area_urban_sq_mi = 
| area_metro_km2 = 
| area_metro_sq_mi = 
| area_blank1_title = 
| area_blank1_km2 = 
| area_blank1_sq_mi = &lt;!-- Population   -----------------------&gt;
| population_as_of = ၂၀၀၅
| population_footnotes = 
| population_note = 
| population_total = 
| population_density_km2 = 
| population_density_sq_mi = 
| population_metro = 
| population_density_metro_km2 = 
| population_density_metro_sq_mi = 
| population_urban = 
| population_density_urban_km2 = 
| population_density_urban_sq_mi = 
| population_blank1_title = လူမျိုးများ
| population_blank1 = ဗမာ၊ ကရင်၊ ပအိုဝ်း &lt;br /&gt;
| population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
| population_blank2 = &lt;br /&gt; [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊[[ခရစ်ယာန်]]၊[[အစ္စလာမ်]]
| population_density_blank1_km2 = 
| population_density_blank1_sq_mi = &lt;!-- General information  ---------------&gt;
| timezone = 
| utc_offset = 
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| latd = 17
| latm = 18
| lats = 
| latNS = N
| longd = 97
| longm = 1
| longs = 37
| longEW = E
| elevation_footnotes = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m = 
| elevation_ft = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
| postal_code_type = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code = 
| area_code = ၀၅၇
| blank_name = 
| blank_info = 
| blank1_name = 
| blank1_info = 
| website = 
| footnotes = 
}} 
'''ကျိုက်ထိုမြို့ မွန်ဘာသာ-ဍုၚ်ကျာ်ထဝ်''' သည် [[ရန်ကုန်]]-[[မော်လမြိုင်]] အဝေးပြေးကားလမ်းကြီးနှင့် [[မီးရထား]]လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရန်ကုန်မှ ၉၅ မိုင် ပဲခူးမှ ၄၈ မိုင် အသီးသီး ကွာဝေးသည်။ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုခရိုင်]]၏ လက်အောက်တွင် ရှိသော မြို့တစ်ခုပြီး ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့နယ်နှင့် [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] သည် ဝန်ထောက်ရုံးစိုက်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၆၅.၇ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။&lt;ref&gt;https://www.moi.gov.mm/local-info/3126&lt;/ref&gt;

==သမိုင်း==

ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၁၄ ခုနှစ် ဟံသာဝတီပြည်ကို တည်ထောင်သောအခါ အရန်မြို့ ၃၂ မြို့တွင် မွန်ဘာသာဖြင့် ကျိုက်ထုံ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့်
ဘုရားမြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြို့ကို မြို့စား ဗျဂ္ဃ က စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မင်းသား မောင်ဂုံ ဒိုင်းဝန် နှင့် ပုလဲဝန်တို့က မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်ဆို၏။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ ပြီးနောက် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သထုံ-ဒိစကြိတ်အောက် လွှဲပြောင်းပြီး သထုံခရိုင်ခွဲ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;https://www.moi.gov.mm/local-info/3126&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/283056645194715/posts/496467617186949/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/586009335092491/posts/1261545754205509/&lt;/ref&gt; 

ဤမြို့တွင် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်ကပင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်ထိုနယ်မှ ကျေးရွာပေါင်း ၁၇ ရွာကို [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူးခရိုင်]] [[သနပ္ပင်မြို့နယ်]]သို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရသဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင် ၈၃ မိုင်မျှ လျှော့သွားခဲ့ရသည်။  သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စိုက်ပျိုးမြေ ဧရိယာဧက ၂၃၄၀၁၇ ရှိသည်။

ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ဗမာလူဦးရေ အများဆုံးနေထိုင်ပြီး၊ ကရင်လူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံးနေထိုင်ကာ ပအိုဝ်းလူမျိုး တတိယအများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။

==စီးပွားရေး==

ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးနိုင်သော လယ်မြေများ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ တစ်ဖန်မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် လယ်မြေများကို [[ပင်လယ်]]ရေကတိုက်စားလေ့ရှိသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ကိုင်နိုင်သော မြေများ ပိုမိုနည်းပါးရလေသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ ထွက်သော ဆန်စပါးများသည် နယ်သူနယ်သားများအတွက် တစ်ခါတစ်ရံ မလုံမလောက် ဖြစ်တတ်သဖြင့် ပဲခူးနယ်မှ ဆန်စပါးများကို ဝယ်ယူတင်သွင်းရခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ မြေများလွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရခြင်း၊ လယ်မြေများ ရေတိုက်စားခံရခြင်း၊ [[ဆန်]]စပါးအထွက်နည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကျိုက်ထိုမြို့မှာ ယခင်ကလောက် စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကလုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့မှ [[ငါး (တိရစ္ဆာန်)|ငါး]]၊ [[ငါးခြောက်]]၊ [[ရာဘာ]]၊ [[ဝါး]]ပတ်ဦးထုပ်များနှင့် [[ခုံဖိနပ်]]များ၊ [[ကွမ်းရွက်ပင်|ကွမ်း]]၊[[ကွမ်းသီးပင်|ကွမ်းသီး]]၊ [[အုန်းသီး]] အပြင် အခြားသော ကုန်ပစ္စည်း အချို့ထွက်ရှိသည်။ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ခြေတွင် ဆေးဘက်ဝင် အပင်များ၊ ဝါး၊ [[ကြိမ်]]ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်။


==မြေမျက်နှာသွင်ပြင်==

ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် ၃၅ ပေ အထက်တွင် တည်ရှိသည်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မြင့်မားသော ပေါင်းလောင်းတောင်တန်းကြီးနှင့် တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ရေပြင်က နယ်နမိတ်သတ်မှတ်ထားသဖြင့် မြို့၏ ရှုခင်းမှာ သာယာစိုပြေသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ဖြစ်၍ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၆၁၈ ပေဖြစ်ပြီး မြို့နယ်၏ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမျာ အနောက်အရပ်ဖြစ်သည်။ ကတတ်ချောင်းခေါ် ကျိုက်ထိုချောင်းသည် ကျိုက်ထိုမြို့ကို တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်၍ စီးဆင်းသည်။ ကတတ်ချောင်း၏ အရှေ့ဘက်သည် မြို့၏ စည်ကားသော အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်မှာမူ ကော့စံနိုင်၊ ဘောဂနာ စသော ရပ်ကွက်များ သာဖြစ်သည်။ ကတတ်ချောင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကို ဆက်သွယ်သော တူးမြောင်းတစ်ခုကို [[၁၈၈၂]] ခုနှစ်က စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ [[၁၈၉၃]] ခုနှစ် ကုန်ခါနီးတွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုတူးမြောင်းသည် ၁၃ မိုင် ရှည်လျား၍ ငွေ ၁၀ သိန်းခန့် ကုန်ကျလေသည်။ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်တောင်းမြစ်မှ [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]]အထိ လှေသမ္ဗာန်များ သွားလာနိုင်သော တူးမြောင်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ 
[[File:View from the Kyaikto Pagoda.jpg|thumb|ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ပေါ်ရွာလေး]]
စစ်တောင်း-ကျိုက်ထို တူးမြောင်းသည် [[စစ်တောင်းမြစ်]]ဝရှိ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးခဲ့လေသည်။ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ ဘောဂနာရွာများတွင် ရေတံခါးများ ထားရှိခဲ့သည်။ ဝင်းပတောရွာရှိ ရေတံခါးမှာ ပျက်စီးလာခဲ့သဖြင့် [[၁၈၉၇]] ခုနှစ်တွင် [[မုပ္ပလင်]] ရွာ၌ ရေတံခါးပြောင်းလဲ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ ပင်လယ်ကမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဖောက်ထားသော စစ်တောင်း-ကျိုက်ထိုတူးမြောင်းမှာ ပင်လယ်ရေ တိုက်စားသဖြင့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားလေသည်။ သို့ဖြင့် စစ်တောင်းမြစ်မှ မော်လမြိုင်အထိ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းမှာလည်း လက်လျှော့လိုက်ရလေသည်။ စစ်တောင်းမြစ်ဝရှိ ဝင်းပတောရွာမှာလည်း ကမ်းပြိုသဖြင့် လုံးဝ ပျက်စီးသွားခဲ့လေသည်။ 

==ရာသီဥတု==

ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၁၃ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ နှစ်အလိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မိုးရေချိန်နှင့် အပူချိန်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! rowspan=&quot;3&quot; |စဉ်
! rowspan=&quot;3&quot; |ခုနှစ်
! colspan=&quot;2&quot; |မိုးရေချိန်
! colspan=&quot;2&quot; |အပူချိန်
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |မိုးရွာရက်
| rowspan=&quot;2&quot; |စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်(လက္မ)
|နွေရာသီ (°C)    
|ဆောင်းရာသီ (°C)
|-
|အမြင့်ဆုံး
|အနိမ့်ဆုံး
|-
|၁  
|၂၀၁၅ 
|၁၂၉ 
|၁၅၈.၄
|၄၁.၇
|၁၃.၀
|-
|၂
|၂၀၁၆
|၁၃၄
|၁၃၀.၅၉
|၄၂.၇
|၁၃.၀
|-
|၃
|၂၀၁၇
|၁၄၆
|၁၅၄.၉၂
|၄၁.၈
|၁၄.၅
|-
|၄
|၂၀၁၈
|၁၃၆
|၁၄၆.၁၈
|၄၀.၇
|၁၃.၅
|-
|၅
|၂၀၁၉
|၉၂
|၁၀၆.၂၄
|၄၀.၇
|၁၃.၅
|}

==သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်==

ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေမှာ သစ်တော်ဖုံးလွှမ်းမှု ၁၈.၉၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် သစ်တောကြိုးဝိုင်း ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ ၁၈.၉၆ ဖြစ်ပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ် တော်ဖုံးလွှမ်းမှုမှာကား မသိရချေ။ ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှ ပျဉ်းကတိုး၊ ကောင်းမှု၊ ကညင်၊ ပျဉ်းမ၊ မဏိဩဃ၊ သစ်ချ၊ သင်္ကန်း၊ ရေမနေ၊ ဒီးခူးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၄၅ မျိုးခန့်ပေါက်ရောက်သည်။ တွေ့ရှိရတတ်သည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များမှာ ဂျီ၊ မျောက်၊ တောဝက်၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ ချေ၊ မျောက်မျက်ကွင်းဖြူ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ 

==အခြေခံအဆောက်အအုံများ==

ကျိုက်ထို့မြို့နယ်တွင် ယခုအခါ မြို့နယ်ရဲစခန်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်အားကစားကွင်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်ခန်းမတစ်ခု၊ ဈေးကြီး ၃ ခုနှင့် အဝေးပြေးယဉ်ဂိတ် ၁ ခု၊ ဘူတာရုံ၊ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၂ ခု နှင့် မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၅၀ ခန့်ရှိသည်။ ယခုအခါ မြို့နယ် အိတ်ချိန်းရုံးများ၊ စာတိုက်ရုံး၊ ကြေးနန်းရုံး၊ မိုဘိုင်းစတေရှင်းများဖြင့် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ [[ကျိုက်ထီးရိုးပြတိုက်]] တို့ဖြစ်ကြသည်။  အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းကြီး ၂ ခုမှာ နိုင်ငံတော်အတွက် အားကိုးရသော ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်လူရွယ်များကို မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိပြီး မွန်ပြည်နယ် ပညာရေးတွင် နာမည်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၁၃၁၇၃ ယောက်ရှိ၏။ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ခုနှစ် သန်းခေါင်းစာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၁၆၄၈၁၂ယောက် ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ရှေးက ရှမ်းများနှင့် တောင်သူများ စတင်နေထိုင်ခဲ့သော ရပ်ကွက်များကို ရှမ်းစု၊ တောင်သူစု ဟူ၍ ယခုတိုင် ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။  

==ထင်ရှားသောနေရာများ==

ကျိုက်ထိုမြို့အလယ်တွင် ရွှေဘုံသာ စေတီတော်တည်ရှိ၍ မြို့၏ အရှေ့တောင်ယွန်းယွန်းတွင် [[ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားတော်]]တည်ရှိသည်။
ကျိုက်ပေါလော [[ရုပ်ပွားတော်]]ကို ပင်လယ်ထဲမှ ရရှိ၍ သီဟိုဠ်ကျွန်း [[ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း]]က ပင်လယ်၌ မျှောလိုက်သော ရုပ်ပွားတော် ၄ ဆူအနက် ကျောက်ဘီးပေါ်တွင် သီတင်းသုံး၍ မျောပါလာသော ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုကျောက်ဘီးကိုလည်း ဘုရားတန်ဆောင်းအတွင်းတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကျိုက်ပေါလောတန်ဆောင်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် သွန်းဘုရားကြီးခေါ် ကြေးဆင်းတုတော်တစ်ဆူရှိသည်။ ထိုဆင်းတုတော်မှာ [[မန္တလေးမြို့]] မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပုံတော်၏ ပုံကိုယူ၍ သွန်းလုပ်ထားသော ရုပ်တုတော်ဖြစ်သည်။  ကျိုက်ထိုမြို့ပေါ်နှင့် မြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ကျောင်းသင်္ခမ်းများ၊ စာသင်တိုက်များ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော စာသင်တိုက်များမှာ မဟာမေဃဝန်တိုက်၊ ဘုရားကြီးတိုက်၊ သစ်ချတောင်တိုက်နှင့် တိုက်တောင်ကျောင်းတိုက်တို့ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]၊ [[မွန်]]၊ [[ရှမ်း]]၊ [[ထားဝယ်]]၊ စသော လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ ကျောထောက်နောက်ခံ[[စီးပွားရေး]]မှာ ထင်သလောက် မကောင်းသောကြောင့် စည်ကားသင့်သလောက် စည်ကားမှုမရှိချေ။ သို့သော် [[ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား|ကျိုက်ထီးရိုးပွဲတော်]] ကာလများတွင် ပိုမိုစည်ကားသည်။  
[[File:Kyaikpawlaw Buddha Image Kyaikhto.jpg|thumb|200px|ကျိုက်ပေါလောမှည့်ရှင်တော်ဘုရား]] 


ကျိုက်ထိုမြို့၏ နောက်ထပ်ထင်ရှားလာသော နေရာတစ်ခုမှာ ကျိုက်ထိုမြို့ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဘုရားသုံးဆူတောင်၊ ဘုရားသုံးဆူကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် တည်ဆောက်ပူဇော်ထားသော ဂေါတမဗုဒ္ဓ ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော် (၂၅၅ ပေ ၆ လက်မ) အမြင့်ရှိပြီး [[ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး|အမြင့်ဆုံး ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ]] မြတ်စွာဘုရားကြီး ဟု ထင်ရှားပါသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/87380|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်လာမည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်တုတည်ဆောက်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၉၀ ကျော် ပြီးစီးနေပြီး လာမည့်ဧပြီလဆန်းတွင် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျင်းပမည်|newspaper=Eleven Media Group|access-date=4 March 2019|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324170601/https://news-eleven.com/article/87380|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ရပ်ကွက်များ ==
* ကံ့ကော်ရပ်ကွက်
* ကော့စံနိုင်ရပ်ကွက်
* တောင်သူစုရပ်ကွက်
* ‌မြောက်ပိုင်းရပ်ကွက်
* တောင်ပိုင်း ရပ်ကွက်
* ဇေယျာမွန်ရပ်ကွက်

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
# မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)
# အင်္ဂလိပ်ဝီကီ
# မြန်မာ့အဝါရောင်စာမျက်နှာများ

{{မွန်ပြည်နယ်}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]]

== ပြင်ပလင့်ခ် ==
* [http://burmese.monnews.org/2017/07/26/ကျိုက်ထိုတွင်-ရေအားလုံး/]

*[http://www.news-eleven.com/local/40172] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170724215010/http://www.news-eleven.com/local/40172 |date=24 July 2017 }}</text>
      <sha1>24hl9btogrxrmxhuv71zb20yjbx2k87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>WikiLeaks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12259</id>
    <revision>
      <id>1039460</id>
      <parentid>1029125</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52673" sha1="10ay5b3fgubqj7y0zmo1lzsvn5n0dkc" xml:space="preserve">{{Retaining title}}
[[File:Wikileaks logo.svg|thumb|right|ဝီကီလိ(ခ်) လိုဂို]]
'''ဝီကီလိ (ခ်)''' (wikileaks) သည် နိုင်ငံတကာ အကျိုးအမြတ်မရှာသော [[မီဒီယာသစ်]] မီဒီယာ အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အမည်မသိ သတင်းရင်းမြစ်နှင့် ပေါက်ကြားမှုများမှတဆင့် သာမန်အားဖြင့် ရရန်ခက်ခဲသော စာရွက်စာတမ်းများကို တင်ပေးနေသော နေရာဖြစ်သည်။ ဝီကီလိ (ခ်) ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို The Sunshine Press က ၂၀ဝ၆ တွင် စတင်သည်။ စတင်သည့် နှစ်မှာပင် စာရွက်စာတမ်းပေါင်း ၁.၂ သန်းခန့် တိုးပွားလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |title=Wikileaks has 1.2&amp;nbsp;million documents? |work=WikiLeaks |accessdate=28 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |archivedate=16 February 2008 }}&lt;/ref&gt;


ယခုအဖွဲ့ကို [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ [[ဥရောပ]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[အမေရိကန်]] တို့ရှိ နည်းပညာရှင်များနှင့် [[စာနယ်ဇင်းသမား]]၊ [[သင်္ချာပညာရှင်]] တရုတ်အတိုက်အခံများက စ၍ ထူထောင်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။ &lt;ref name=aboutwikileaks/&gt; သတင်းစာဆောင်းပါးများနှင့် The New Yorker မဂ္ဂဇင်းတို့က {{page number|issue=7 June 2010}} ဩစတြေးလျ အင်တာနက် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ [[ဂျူလီယန် အက်စ်ဆန်း]] (Julian Assange) ကို ဝီကီလိ (ခ်) ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ &lt;ref name=McGreal&gt;McGreal, Chris. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack Wikileaks reveals video showing U.S. air crew shooting down Iraqi civilians], ''The Guardian'', 5 April 2010.&lt;/ref&gt;


ဝီကီလိ (ခ်) သည် ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် [[The Economist|Economist မဂ္ဂဇင်း]] မီဒီယာသစ်ဆု အပါအဝင် ဆုပေါင်းများစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဝီကီလိ (ခ်) နှင့် ဂျူလီယန် အက်ဆန်သည် [[နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် အဖွဲ့]] (ယူကေ) ၏ မီဒီယာဆု (မီဒီယာသစ်ကဏ္ဍ) ကိုရရှိသည်။ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော “ကင်ညာ - သွေးညဉ်းသံ၊ တရားမဲ့ သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အပျောက်ဖျောက်ခြင်းများ” အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကင်ညာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေး အမျိုးသား ကော်မရှင်၏ အစီရင်ခံစာဖြစ်ပြီး ကင်ညာရှိ ရဲများ၏ တရားမဲ့ သတ်ဖြတ်မှုများကို ဖော်ပြထားသည်။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120103173015/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 Amnesty announces Media Awards 2009 winners] Amnesty.org.uk, 2 June 2009&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလတွင် နယူးယောက် နေ့စဉ် သတင်းက ဝီကီလိ (ခ်) ကို “သတင်းကို လုံးဝပြောင်းလဲသွားစေနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်” အဖြစ် ပထမနေရာတွင် အဆင့်သတ်မှတ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ &lt;ref name=5sites&gt;{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |title=5 pioneering Web sites that could totally change the news |last=Reso |first=Paulina |date=20 May 2010 |work=[[:en:Daily News (New York)|Daily News]] |accessdate=8 June 2010 |archivedate=27 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111027015113/http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html }}&lt;/ref&gt;


၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ဝီကီလိ (ခ်) က [[အချင်းချင်း ပြန်သတ်မှု]] အမည်ရှိ ၂၀ဝ၇ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့က အီရတ်နိုင်ငံ ဘဂ္ဂဒက် လေကြောင်း စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန် တပ်များကြောင့် သေကြေခဲ့ရသော အရပ်သားများနှင့် စာနယ်ဇင်းသမားအကြောင်း ဗီဒီယိုဖိုင်ကို တင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဝီကီလိ (ခ်) က ယခင် လူထုအကြား တခါမျှ မသိရှိသေးသော စာရွက်စာတမ်းပေါင်း ၇၆,၉၀ဝ ပါ [[အာဖဂန် စစ်ပွဲ]] (၂၀ဝ၁ မှ ယခုအထိ) ဖိုင်များကို တင်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလတွင် အဓိက စီးပွားရေး မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းကြီးများ၏ ပူးပေါင်းမှုဖြင့် [[အီရတ်စစ်ပွဲ မှတ်တမ်းများ]] အမည်ရှိ စာရွက်စာတမ်းဖိုင်ပေါင်း ၄၀ဝ,ဝ၀ဝ ကို တစုတည်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာတွင် ဝီကီလိ (ခ်) က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံတမန်များ အချင်းချင်း အလွတ်သဘောပြောဆိုသော ကြေးနန်းစာများကို ဖွင့်ချလိုက်သည်။


ဝီကီလိ (ခ်) စတင်စဉ်က အသုံးပြုသူ-အလွယ်တည်းဖြတ် စနစ်ဖြစ်ပြီး [[မီဒီယာဝီကီ]] ကိုလည်း သုံးစွဲခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုအခါ အစဉ်အလာ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းပုံစံဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်လာပြီး အသုံးပြုသူများ၏ ကော်မန့်နှင့် တည်းဖြတ်မှုကို ဆက်လက် လက်ခံခြင်း မရှိတော့ပေ။


== သမိုင်းကြောင်း ==
{{RWB Internet lists}}
ဝီကီလိ (ခ်) သည် ၂၀ဝ၆ ဒီဇင်ဘာတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ &lt;ref&gt;&quot;Reportedly spurred by the leak of the Pentagon papers, Assange unveiled WikiLeaks in December 2006&quot; {{cite web | title=WikiLeaks' War on Secrecy: Truth's Consequences | url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2034276-3,00.html | accessdate=4 December 2010 | archivedate=20 May 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130520104123/http://www.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C2034276-3%2C00.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;In December, 2006, WikiLeaks posted its first document&quot; {{cite web | title=No Secrets | url=http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=8 | accessdate= 1 December 2010}}&lt;/ref&gt; [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ [[ဥရောပ]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[အမေရိကန်]] နှင့် ဩစတြေးလျတို့ရှိ နည်းပညာရှင်များနှင့် [[စာနယ်ဇင်းသမား]]၊ [[သင်္ချာပညာရှင်]] တရုတ်အတိုက်အခံများက စ၍ ထူထောင်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref name=aboutwikileaks&gt;{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:About |title=Wikileaks:About |publisher=WikiLeaks |date= |accessdate=3 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314204422/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |archivedate=14 March 2008 }}&lt;/ref&gt; ဝီကီလိခ်ကို စတင်ဖန်တီးသူအား ခြေရာမခံနိုင်ခဲ့ပေ။&lt;ref name=NewScientist1&gt;{{cite news |author=Paul Marks |title=How to leak a secret and not get caught |url=http://www.newscientist.com/channel/tech/mg19325865.500-how-to-leak-a-secret-and-not-get-caught.html |work=New Scientist |date=13 January 2007 |accessdate=28 February 2008}}&lt;/ref&gt; ၂၀ဝ၇ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ [[ဂျူလီယန် အက်စ်ဆန်း]] နှင့် အခြားသူများ ပရိသတ်ရှေ့မှောက်တွင် ပေါ်လာသည်။ အက်စ်ဆန်းက သူ့ကိုယ်သူ ဝီကီလိ (ခ်) အကြံပေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဟု ဆိုသည်။ &lt;ref name=&quot;afp07&quot;&gt;{{cite news |author=Agence France Press |work=The Age |title=Chinese cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=http://www.theage.com.au/news/Technology/Chinese-cyberdissidents-launch-WikiLeaks-a-site-forwhistleblowers/2007/01/11/1168105082315.html |date=11 January 2007 |accessdate=17 June 2010 | location=Melbourne}}&lt;/ref&gt; The Australian သတင်းတပုဒ်တွင် အက်စ်ဆန်းကို ဝီကီလိ (ခ်) ကိုတည်ထောင်သူဟု ဖော်ပြထားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |title=Rudd Government blacklist hacker monitors police |work=The Australian author=Richard Guilliatt |date=30 May 2009 |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt; Wierd မဂ္ဂဇင်းကမူ အက်စ်ဆန်းနှင့် စကားပြောဆိုဖူးသည် ဆိုသည့် ကူညီရေးသားတဦး၏ အဆိုကို ကိုးကား၍ အက်စ်ဆန်းကို “ဝီကီလိ (ခ်) ၏ ဝိဉာဉ်နှင့် အသက်၊ တည်ထောင်သူ၊ အတွေးအခေါ် ချမှတ်သူ၊ ပြောခွင့်ရှိသူ၊ လက်ရင်း ကုဒ်ဖန်တီးသူ၊ ဆော်ဩသူ၊ ငွေကြေး မ တည်သူနှင့် အားလုံးတွင် တာဝန်ရှိသူ” ဟု ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2010/10/24/world/24assange.html|title=WikiLeaks Founder on the Run, Trailed by Notoriety}}&lt;/ref&gt; ၂၀ဝ၉ ခုနှစ် တွင် ဝီကီလိ (ခ်) ၌ ကူညီရေးသားသူပေါင်း ၁၂,ဝ၀ မှတ်ပုံတင်ထားသည်&lt;ref name=aboutwikileaks/&gt;။ အကြံပေးဘုတ်အဖွဲ့တွင် အက်စ်ဆန်း၊ ဖိလစ် အဒမ်၊ ဝန်ဒန်၊ စီ.ဂျေ.ဟင့်ခ်၊ ဘင် လော်ရေး၊ တာရှီ နမ်ဂျယ် ခမ်ဆစ်ဆန်၊ ရှောင်ကင်၊ ချီကို ဝှစ်တက်ကာနှင့် ဝန် ယုကိုင်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း Mother Jones မဂ္ဂဇင်းက ဆက်သွယ်မေးမြန်းခန်းတွင်မူ မစ္စတာ ခမ်ဆစ်ဆန်က သူ့အနေဖြင့် ဝီကီလိ (ခ်) မှ အီးမေးလ် လက်ခံရရှိခဲ့သော်လည်း အကြံပေးဖြစ်ရန် သဘောမတူခဲ့ပါဟု ငြင်းဆိုထားသည်။&lt;ref name=motherjones2&gt;{{cite web|url=http://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=2 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 April 2010}}&lt;/ref&gt;


ဝီကီလိ (ခ်) က ၎င်းတို့၏ “မူလရည်ရွယ်ချက်သည် အာရှ၊ ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံခွဲများ၊ အာဖရိက ဆဟာရ နိုင်ငံများနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ဖိနှိပ်သည့် အာဏာရှင် အစိုးရများကို ဖွင့်ထုတ်ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အစိုးရများ၊ ကော်ပိုရေးရှင်းများ၏ ကျင့်ဝတ်နှင့် မညီသော အပြုအမူများကို ဖော်ထုတ်ရန် ဆန္ဒရှိသည့် ဒေသအားလုံးမှ လူများ အထောက်အကူရရန်လည်း မျှော်လင့်သည်” ဟု ဆိုထားသည်။ &lt;ref name=aboutwikileaks/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author= |title=Cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221224039/http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |work=South China Morning Post |archivedate=21 February 2007 |date=11 January 2007 |accessdate=28 February 2008 }}&lt;/ref&gt;


၂၀ဝ၇ ဇန်နဝါရီတွင် ဝီကီလိ (ခ်) သည် ပေါက်ကြားလာသည့် ဖိုင်ပေါင်း ၁.၂ သန်းကျော် ရရှိထားပြီး ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ပေါ်သို့တင်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။&lt;ref name=NowPublic1&gt;{{cite web |author=Kearny |title=Wikileaks and Untraceable Document Disclosure |url=http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |work=Now Public News |date=11 January 2007 |accessdate=28 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927224330/http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |archivedate=27 September 2007 }}, ''Wikileaks''.&lt;/ref&gt; နယူးယော်ကာ (The New Yoker) သတင်းစာပါ တောင်းပါး တပုဒ်တွင်
&lt;blockquote&gt;ဝီကီလိ (ခ်) လုပ်ဆောင်သူများအနက် တဦးသည် ဆာဗာကို ကိုင်ထားပြီး သန်းနှင့်ချီသည့် လျှို့ဝှက်ဖိုင်များကို ထိုမှ တဆင့်ဖြတ်စေသည်။ လုပ်ဆောင်သူတဦးက တရုတ်မှ ဟက်ကာများသည် နိုင်ငံခြားအစိုးရများ၏ သတင်းအချက်များကို စုဆောင်းရန် ကွန်ရက်ကို သုံးနေကြောင်း သတိထားမိပြီး ထိုလမ်းကြောင်းကို စတင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဝီကီလိ (ခ်) တွင် အနည်းငယ်မျှသာ တင်သေးသော်လည်း အစောပိုင်း ဖော်ပြမှုများသည် ဝီကီလိ (ခ်) ဆိုဒ်အတွက် အခြေခံဖြစ်ခဲ့သည်။ အက်စ်ဆန်းက “ကျနော်တို့ နိုင်ငံပေါင်း ၁၃ နိုင်ငံက စာရွက်စာတမ်းပေါင်း ၁ သန်းကျော် လက်ခံရရှိထားပါတယ်”&lt;ref name=&quot;Khatchdourian&quot;&gt;{{cite news |first=Raffi |last=Khatchadourian |date=June 7, 2010  |url=http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?printable=true |title=No Secrets: Julian Assange's Mission for total transparency |work=The New Yorker |accessdate=June 8, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.wiktionary.org/wiki/tranche#Noun |title=Wiktionary definition of tranche |publisher=En.wiktionary.org |date=13 October 2010 |accessdate=22 October 2010}}&lt;/ref&gt;ဟု ဆိုသည်။&lt;/blockquote&gt; ဝီကီလိ (ခ်) အစောပိုင်းကာလများ၌ တရုတ်ဟက်ကာများကို ကြားဖြတ်ခိုးဝင်ခြင်းက အရေးပါသည့်ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အက်စ်ဆန်းက တုံ့ပြန်ပြောဆိုရာ၌ “ဒီစွပ်စဲမှုက မမှန်ပါဘူး။ ကျနော်တို့ အဆက်အသွယ်ထဲက တယောက်က တရုတ်ရဲ့ လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းမှုတွေထဲကို ၂၀ဝ၆ ခုနှစ်တုန်းက စုံစမ်းလေ့လာမှုတွေ လုပ်ခဲ့ဖို့ ပတ်သက်ခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီစာရွက်စာတမ်း လက်တဆုပ်စာကို ဝီကီလိ (ခ်) မှာ တင်ခဲ့ပါပြီ။ တိဘက် အဖွဲ့အစည်းတွေလို အစိုးရမဟုတ်တဲ့ အဖွဲ့တွေက တရုတ်ရဲ့ လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းမှုတွေကို ပစ်မှတ်ထားပါတယ်။”&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2010/06/02/wikileaks_tor_snooping_denial/|title=Wikileaks denies Tor hacker eavesdropping gave site its starte|work=[[The Register]]|accessdate=10 July 2010}}&lt;/ref&gt;ဟုဆိုသည်။ အဖွဲ့အနေနှင့် အာဖဂန်စစ်ပွဲကနေ ကင်ညာ လာဘ်စားမှုအထိ ထိပ်တန်းသတင်းများဖြစ်ခဲ့သော အရေးပါသည့် စာရွက်စာတမ်းများကို ဆက်တိုက် ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author= |title=Wikileaks Releases Secret Report on Military Equipment |url=http://www.nysun.com/article/62236 |work=The New York Sun |date=9 September 2007 |accessdate=28 February 2008 |archivedate=17 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071117062718/http://www.nysun.com/article/62236 }}&lt;/ref&gt;


ဝီကီလိ (ခ်) အဖွဲ့အနေဖြင့် ဖော်ကောင်လုပ်သူနှင့် ဂျာနယ်လစ်များ အရေးကြီးသည့် စာရွက်စာတမ်းများ အီးမေးလ်ဖြင့် ပို့မှုကြောင့် တရုတ်ဂျာနယ်လစ် ရှီတာအို (Shi Tao) ကဲ့သို့ ဒုက္ခမရောက်စေရန် အထူးသတိထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ရှီတာအိုသည် တိန့်အန်နန်မင် ရင်ပြင် လူသတ်ပွဲ နှစ်ပတ်လည်အကြောင်း တရုတ်အစိုးရအရာရှိများထံမှ အီးမေးလ်ကို လူအများသိအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် ၂၀ဝ၅ တွင် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။&lt;ref name=Scenta-coUK1&gt;{{cite news |author= |title=Leak secrets trouble free |url=http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&amp;FAArea1=widgets.content_view_1 |work=Scenta |date=15 January 2007 |accessdate=28 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071127164824/http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&amp;FAArea1=widgets.content_view_1 |archivedate=27 November 2007 }}&lt;/ref&gt;


ဒင်နီယယ် အဲလစ်ဘာ့ဂ် (Daniel Ellsbarg) ၏ ၁၉၇၁ ခုနှစ်က ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ် စာရွက်စာတမ်းများ ပေါက်ကြားမှုနှင့် ပရောဂျက်ကို နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။.&lt;ref name=LinuxworldWikileaks1&gt;Scott Bradner [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 &quot;WikiLeaks: a site for exposure&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=20 December 2008 }}, Linuxworld, 18 January 2007. Retrieved 18 January 2007.&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် စာရွက်စာတမ်းတချို့ ပေါက်ကြားမှုကို ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးထားသည်။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တွင် အမည်မခံဘဲ ပေါက်ကြားမှုကို အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် အာမခံရန် အမေရိကန် ဗဟိုတရားရုံးက စည်းမျဉ်းထုတ်ထားသည်။]].&lt;ref name=LinuxworldWikileaks1/&gt; စာရေးဆရာနှင့် ဂျာနယ်လစ် ဝှစ်တလေ စထရစ်ဘာ (Whitley Strieber) က ဝီကီလိ (ခ်) ပရောဂျက်၏ အကျိုးကျေးဇူးနှင့် ပတ်သက်၍ “အစိုးရရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ ပေါက်ကြားမှုဟာ ထောင်ချခံရနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ခဏလောက်ပါပဲ။ တရုတ်၊ အာဖရိကနဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းလို ဒေသမျိုးမှာတော့ ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်ကနေ သေဒဏ်အထိ ကျနိုင်ပါတယ်”.&quot;ဟု ဆိုသည်။

== စီမံခန့်ခွဲမှု ==

=== ဆိုဒ် စီမံခန့်ခွဲမှု ရေးရာများ ===

ဝီကီလိ (ခ်) အတွင်းမှာပင် ဆိုဒ်တည်ထောင်သူ [[ဂျူလီယန် အက်စ်ဆန်း]] နှင့် ဂျာမာန်မှ ဆိုဒ်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဒွန်စ်ချက်-ဘာ့ဂ် (Domscheit-Berg) တို့အကြား လူသိရှင်ကြား သဘောထား ကွဲလွဲနေသည်။ အက်စ်ဆန်းက နောက်ပိုင်းတွင် ဒွန်စ်ချက်ကို အက်ဒမင်အဖြစ်မှ ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။ ဒွန်စ်ချက်ကလည်း ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၈ တွင် ဆိုဒ်စီမံခန့်ခွဲရေး အတွင်းပြဿနာများကြောင့် ဝီကီလိ (ခ်) မှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.physorg.com/news205093515.html |title=WikiLeaks chief lashes out at media during debate |agency=Associated Press |date=30 September 2010 |accessdate=22 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2010/09/28/businessinsider-wikileaks-spokesman-quits.DTL &quot;WikiLeaks Spokesman Quits, Blasts Founder Julian Assange As Paranoid Control Freak, Admits To Using Fake Name&quot;, by Henry Blodget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306180126/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fg%2Fa%2F2010%2F09%2F28%2Fbusinessinsider-wikileaks-spokesman-quits.DTL |date=6 March 2012 }}, 28 September 2010, San Francisco Chronicle&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aolnews.com/world/article/wikileaks-woes-grow-as-spokesman-quits-site/19651296 |title=WikiLeaks' Woes Grow as Spokesman Quits Site |publisher=Aolnews.com |date= |accessdate=22 October 2010 }}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt;

=== ဆိုဒ်တင်ထားသည့် နေရာ (ဟို့စ်တင်) ===

=== အမည်ပေးခြင်းနှင့် မူဝါဒများ ===

=== စိစစ်ခြင်းနှင့် ဆိုဒ်ပေါ်တင်ခြင်း ===

=== ဖိုင် အာမခံ ===

== စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းနှင့် စွပ်စွဲပုတ်ခတ်မှုများ ==

=== အစိုးရများ၏ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ===

==== ဂျာမနီတွင် ဝီကီလိ (ခ်) ဒိုမိန်းပိုင်ရှင်အိမ်ကို ရဲက ဝင်စီးခြင်း ====

ဩစတြေးလျ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် မီဒီယာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (ACMA) ၏ စာရွက်စာတမ်းများကို ဝီကီလိ (ခ်) က ဖွင့်ချလိုက်ပြီးနောက် ဂျာမန်ဆိုင်ရာ ဝီကီလိ (ခ်) ဒိုမိန်းဖြစ်သော wikileaks.de ကို မှတ်ပုံတင်ထားသူ သီယိုဒို ရပ်(ပ်) (Theodor Reppe) ၏ နေအိမ်ကို ၂၀ဝ၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရဲများက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။[[:en:Australian Communications and Media Authority#ACMA blacklist leaked|censorship blacklist]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hausdurchsuchung bei Inhaber der Domain wikileaks.de |language=English, translated from German |trans_title=Search of owner of the domain wikileaks.de |accessdate=21 September 2009 |url=http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090603224840/http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archivedate=3 June 2009 }}&lt;/ref&gt; ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကိုမူ ထိခိုက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |title=Wikileaks raided by German police |publisher=Networkworld.com |date= |accessdate=30 April 2010 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407074609/http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Tech%2Band%2BScience/Story/STIStory_354564.html |title=Police raid Wikileaks owner |publisher=Straitstimes.com |date=25 March 2009 |accessdate=30 April 2010 |archivedate=18 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100818012617/http://www.straitstimes.com/Breaking+News/Tech+and+Science/Story/STIStory_354564.html }}&lt;/ref&gt;


==== တရုတ်၏ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ====

==== ဩစတြေးလျ၏ အနာဂတ်တွင် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မည့် အလားအလာ ====

၂၀ဝ၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် မီဒီယာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (ACMA) က ဝီကီလိ (ခ်) ကို ၎င်းတို့ ပြုစုနေသည့် နာမည်ပျက်စာရင်း၌ အင်တာနက်တွင် စိစစ်ဆင်ဆာလုပ်လျှင် ဩစတြေးလျတွင် ပိတ်ပင်ရန် စာရင်းသွင်းထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theage.com.au/news/home/technology/banned-hyperlinks-could-cost-you-11000-a-day/2009/03/17/1237054787635.html?page=fullpage#contentSwap1&amp;page=-1/ |title=Banned hyperlinks could cost you $11,000 a day |work=The Age |location=Melbourne, Australia|date=16 March 2009 |accessdate=16 March 2009 |  first=Asher | last=Moses}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အမည်ပျက် အဆိုပြုစာရင်းထဲမှ ဝီကီလိ (ခ်) ကို ပယ်ဖျက်ပေးလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Taylor |first=Josh |url=http://www.zdnet.com.au/wikileaks-removed-from-acma-blacklist-339307604.htm |title=Wikileaks removed from ACMA blacklist – Communications – News |publisher=Zdnet.com.au |date=17 March 2009 |accessdate=1 December 2010 |archivedate=29 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101129235721/http://www.zdnet.com.au/wikileaks-removed-from-acma-blacklist-339307604.htm }}&lt;/ref&gt;

==== ထိုင်း၏ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ====
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြေရှင်းရေး ဗဟိုဌာန (The Centre for the Resolution of the Emergency Situation - CRES) က ဝီကီလိ (ခ်) ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို ဆင်ဆာ လုပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thaivisa.com/forum/topic/391577-thailand-blocks-access-to-wikileaks-website/ |title=Thailand blocks access to WikiLeaks website | publisher=Thai Visa|date=18 August 2010 |accessdate=25 August 2010 | location=Bangkok}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် တခြားသော ဝက်ဘ်စာမျက်နှာ ၄၀,ဝ၀ဝ ကျော်ကိုလည်း ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703824304575435170175485654.html?mod=googlenews_wsj |title=Thai Groups Denounce Website Censorship |work=The Wall Street Journal date=17 August 2010 |accessdate=25 August 2010 | location=USA | first=Patrick | last=Barta}}&lt;/ref&gt;အကြောင်းပြချက်မှာ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် အရေးပေါ် ဒီကရီဖြင့် တားမြစ်ထားခြင်းဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|http://www.nytimes.com/2010/07/07/world/asia/07thailand.html |title=Citing Instability, Thailand Extends Emergency Decree |work=New York Times |date=6 July 2010 |accessdate=25 August 2010 | location=USA}}&lt;/ref&gt;. ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဝီကီလိ (ခ်) ကိုဝင်ပါက ဤစာမျက်နှာ [http://58.97.5.29/www.capothai.org/ဤစာမျက်နှာ]{{Dead link|date=January 2021 }} သို့ အလိုအလျောက် ရောက်သွားပေလိမ့်မည်။


==== အမေရိကန်၏ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ====

[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက် စာကြည့်တိုက်]] တွင် ဝီကီလိ (ခ်) ကို ဝင်မရအောင် ပိတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web  | last = Raymond  | first = Matt  | title = Why the Library of Congress Is Blocking Wikileaks  | date = 3 December 2010  | url = http://blogs.loc.gov/loc/2010/12/why-the-library-of-congress-is-blocking-wikileaks/  | accessdate = 3 December 2010 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ အိမ်ဖြူတော် စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ဘတ်ဂျက်ရုံးက ဝီကီလိ (ခ်) နှင့် တခြားဝက်ဘ်ဆိုဒ်မှ ဖိုင်များရယူခြင်းကို ဖက်ဒရယ် အစိုးရဝန်ထမ်းများနှင့် အငှားလုပ်နေသူများအား တားမြစ်မိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2010/US/12/03/wikileaks.access.warning/index.html |title=U.S. agencies warn unauthorized employees not to look at WikiLeaks |first1=David |last1=de Sola |date=4 December 2010 |publisher=CNN |accessdate=4 December 2010 |archivedate=21 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021230819/http://edition.cnn.com/2010/US/12/03/wikileaks.access.warning/index.html }}&lt;/ref&gt;

==== အိုက်စ်လန်၏ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ====

=== အဖွဲ့အစည်းနှင့် ကုမ္ပဏီများ၏ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ===

==== ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ====

ဝီကီလိ (ခ်) က ၂၀၁၀ ဧပြီလတွင် ပရိသတ် ၃၀,ဝ၀ဝ ရှိသော ၎င်းတို့၏ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]] စာမျက်နှာကို ဖျက်လိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။&lt;ref name=&quot;WikiLeaks-Twitter-Announcement-Facebook&quot;&gt;{{cite web | url = http://twitter.com/wikileaks/status/12558544922 | title = Twitter / WikiLeaks: Facebook deletes WikiLeaks fanclub with 30k fans |publisher=Twitter | date = 20 April 2010 | accessdate = 22 April 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=WikiLeaks claims Facebook deleted its page, 30000 fans |url=http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |publisher=News.com.au |date=21 April 2010 |accessdate=23 April 2010 |archivedate=30 May 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120530/http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Wikileaks Claims Facebook Deleted Their Fan Page Because They &quot;Promote Illegal Acts&quot; |url=http://gawker.com/5520933/wikileaks-claims-facebook-deleted-their-fan-page-because-they-promote-illegal-acts |publisher=Gawker |date=20 April 2010 |accessdate=21 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Wikileaks Fan Page Pulled Down for Being &quot;Inauthentic,&quot; Says Facebook |url=http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |publisher=techPresident |date=21 April 2010 |accessdate=22 April 2010 |archivedate=24 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100424055832/http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook }}&lt;/ref&gt; သို့သော် ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ဝီကီလိ (ခ်) ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပရိသတ် စာမျက်နှာ ပြန်ဖွင့်လိုက်ပြီး ပရိသတ် ၆၅၀,ဝ၀ဝ ကျော် အထိ တိုးပွားလာသည်။

==== မန်းနီးဘွတ်ကာ လီမိတက် ====

==== ဒိုင်းနမစ် နက်ခ်ဝပ် ဆားဗစ် ====

==== အမေဇုန် ====

==== ပေပယ်လ် ====

== လက်ခံအားပေးမှုများ ==

=== ထောက်ခံအားပေးမှု ===

==== ဆုရရှိမှုများ ====

==== အစိုးရများ၏ ချီးမွမ်းမှု ====

=== ဝေဖန်မှုများ ===

==== အစိုးရများ၏ ဝေဖန်မှု ====

== ပေါက်ကြားမှုများ ==

=== ၂၀ဝ၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ ===

==== သိသာလာသည့် ဆိုမာလီ လုပ်ကြံရေး အမိန့် ====

==== ဒင်နီယယ် အရပ် မွိုင် မိသားစု လာဘ်စားမှု အရှုပ်တော်ပုံ ====

၂၀ဝ၇ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ယခင် ကင်ညာခေါင်းဆောင်ကြီး ဒင်နီယယ် အရပ် မွိုင် မိသားစု လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုအကြောင်းကို မျက်နှာဖုံးသတင်းအဖြစ် ဗြိတိန်မှ The Guardian သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။ သတင်းစာက သတင်းရရှိသည့်ရင်းမြစ်ကို ဝီကီလိ (ခ်) ဟု ဖော်ပြ ကိုးကားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | author=| title=The looting of Kenya | url=http://www.guardian.co.uk/kenya/story/0,,2159757,00.html | work=The Guardian | date=31 August 2007| accessdate=28 February 2008 | location=London | first=Xan | last=Rice}}&lt;/ref&gt;

==== ဂျူးလိယက် ဘေယာ ဘဏ်၏ တရားစွဲဆိုမှု ====

==== ဂွမ်တာနာမို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ====

==== ဆိုင်ယန်တိုလိုဂျီ ====

==== ဆာရာ ပေါ်လင်၏ ယာဟူးမေးလ်ပါ အကြောင်းအရာများ ====

==== BNP အဖွဲ့ဝင် စာရင်း ====


=== ၂၀ဝ၉ ===

==== ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ မေးလ်များ ====

==== အင်တာနက် ဆင်ဆာ စာရင်း ====

==== ဘီလ်ဒါဘတ် အုပ်စု စည်းဝေးပွဲ အစီရင်ခံစာများ ====

==== ၂၀ဝ၈ ပီရူး ရေနံဆိုင်ရာ နာမည်ပျက်မှုများ ====

==== အီရန် နျူကလီးယား မတော်တဆမှု ====

==== အာဖရိကတွင် အဆိပ်အတောက် စွန့်ပစ်မှုများ - မင်တန် အစီရင်ခံစာ ====

==== ကူပ်သင် ဘဏ် ====

==== ပူးတွဲ ဆောင်ရွက်ရေး လုပ်ငန်းများဆိုင်ရာ ပရိုတိုကောလ် ၄၄၀ ====

၂၀ဝ၉ အောက်တိုဘာတွင် ဗြိတိသျှ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀ဝ၁ ခုနှစ်က စာမျက်နှာ ၂,၄၀ဝ ပါ ပူးတွဲ ဆောင်ရွက်ရေး လုပ်ငန်းများဆိုင်ရာ ပရိုတိုကောလ် (Joint Services Protocol 440) လျှို့ဝှက်ဖိုင် ပေါက်ကြားခဲ့သည်။ ယင်းစာရွက်စာတမ်းများတွင် ဟက်ကာများ၊ စာနယ်ဇင်းသမားများနှင့် နိုင်ငံခြား သူလျှိုများ၏ သတင်းအချက်အလက် နှိုက်ထုတ်မှုကို မည်သို့ ရှောင်ရှားနိုင်ကြောင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးချက်များ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;Tom Chivers. &quot;[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/defence/6261756/MoD-how-to-stop-leaks-document-is-leaked.html MoD 'how to stop leaks' document is leaked] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107215301/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/defence/6261756/MoD-how-to-stop-leaks-document-is-leaked.html |date=7 January 2011 }}&quot; ''The Daily Telegraph'' 5 October 2009. Retrieved 6 October 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kalle Holmberg. &quot;[http://www.dn.se/nyheter/varlden/brittisk-instruktion-mot-lackor-har-lackt-ut-1.968704 Brittisk instruktion mot läckor har läckt ut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223041417/http://www.dn.se/nyheter/varlden/brittisk-instruktion-mot-lackor-har-lackt-ut-1.968704 |date=23 December 2009 }}&quot; ''Dagens Nyheter'', 6 October 2009. Retrieved 6 October 2009.&lt;/ref&gt;

==== ၉-၁၁ ပေဂျာ မက်ဆေ့ချ် ကြားဖြတ်ဖမ်းယူမှု ====

၂၀ဝ၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၅ တွင် [[စက်တင်ဘာ ၉/၁၁ အကြမ်းဖက်မှု]] နေ့တွင် ပေးပို့ကြသည့် ပေဂျာ မက်ဆေ့ချ်ပေါင်း ၅၇၀,ဝ၀ဝ ကို ကြားဖြတ် ဖမ်းယူထားမှုအား ဝီကီလိ (ခ်) က ဖွင့်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://911.wikileaks.org/ |title=Wikileaks 9/11 Pager Data Website |publisher=911.wikileaks.org |date=|accessdate=2 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/34149853/ns/us_news-security/ |title=570,000 pager messages from 9/11 released MSNBC 25&amp;nbsp;November 2009 |publisher=MSNBC |date=25 November 2009 |accessdate=30 April 2010 |archivedate=28 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628212642/http://www.msnbc.msn.com/id/34149853/ns/us_news-security/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcnewyork.com/news/local-beat/Analysis-of-911-Pager-Data-Paints-Chilling-Picture-78219132.html|title=Analysis of 9/11 Pager Data Paints Chilling Picture|author=Jennifer Millman|publisher=NBC New York|date=1 December 2009 }}&lt;/ref&gt; [[ဘရက်ဒလေ မန်းနင်း]]က ဤလုပ်ရပ်မှာ [[အမေရိကန် အမျိုးသား လုံခြုံရေး အေဂျင်စီ]] (NSA) ၏ လုပ်ရပ်မှန်း သိသာ ထင်ရှားလှကြောင်း ပြောသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2010/06/07/wikileaks_arrest/|title=Wikileaks' US army 'leaker' arrested|author=Chris Williams|publisher=TheRegister|date=7 June 2010}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကြားလာသည့် မက်ဆေ့ချ်များမှာ ပင်တဂွန်စစ်ဘက် အရာရှိများနှင့် နယူးယောက် မြို့တော် ရဲဌာနကြား ပေးပို့ဆက်သွယ်မှုများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/threatlevel/2009/11/wikileaks-pages/|title=Wikileaks Says It Has Half-a-Million 9/11 Pager Messages|author=Kevin Poulsen|publisher=Wired|date=25 November 2009}}&lt;/ref&gt;

=== ၂၀၁၀ ===

==== ဝီကိလိ (ခ်) ပေါ်မှာ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများ ====

==== ဘဂ္ဂဒက် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ဗီဒီယို ====

===== ဘရက်ဒလေ မန်းနင်း အဖမ်းခံရခြင်း =====

==== အာဖဂန် စစ်ပွဲ ဒိုင်ယာရီ ====

==== Love Parade စာရွက်စာတမ်းများ ====

==== အီရတ်စစ်ပွဲ မှတ်တမ်းများ ====

==== သံတန် ပေးစာများ ပေါက်ကြားမှု ====

=== ထပ်မံဖွင့်ချဦးမည် ပေါက်ကြားမှုများဆိုင်ရာ ကြေညာချက် ===

၂၀ဝ၉ ခုနှစ်က Computer World နှင့် အင်တာဗျူးတွင် အက်စ်ဆန်းက အမေရိကဘဏ်မှ ၅ ဂစ်စာ အချက်အလက်များ ရရှိထားကြောင်း ပြောသွားသည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖောစ် မဂ္ဂဇင်း (Forbes Magazine) သို့ အက်စ်ဆန်းက ၂၀၁၁ အစောပိုင်းတွင် တခြားသော မဟာပေါက်ကြားမှု (megaleak) များ ပြုလုပ်သွားရန် အစီအစဉ် ရှိသည်ဟု ပြောသွားသည်။ ယခုကာလတွင်မူ ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍနှင့် အကြီးစား အမေရိကန် ဘဏ်တခုနှင့် ပတ်သက်၍ ပေါက်ကြားမှုများ တင်ပြရန် ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ဤကြေညာချက်အပြီး၌ အမေရိကဘဏ်၏ စတော့ဈေးနှုန်းများ ၃ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားသည်။.&lt;ref name=bankofamerica1&gt;{{cite news | title=Bank of America rumored to be in WikiLeaks’ crosshairs | last=Rothacker | newspaper=Boston Herald | first=Rick | url=http://news.bostonherald.com/business/general/view.bg?articleid=1299995 | accessdate=1 December 2010 }}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bankofamerica2&gt;{{cite news|last=Mark|first=Memmott|title=Bank Of America Stock Steadies After WikiLeaks-Related Drop|url=http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2010/12/01/131727190/bank-of-america-stock-steadies-after-wikileaks-related-drop|accessdate=2 December 2010|newspaper=NPR|date=1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ဤ ပေါက်ကြားမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အက်စ်ဆန်းက “ဘဏ်တခု၊ နှစ်ခုကတော့ ပြိုလဲသွားပါလိမ့်မယ်” ဟု သုံးသပ်ချက် ပေးထားသည်။.”&lt;ref name=bankofamerica3&gt;{{cite news|last=De La Merced|first=Michael|title=WikiLeaks’ Next Target: Bank of America??url=http://dealbook.nytimes.com/2010/11/30/wikileaks-next-target-bank-of-america/|accessdate=2 December 2010|newspaper=New York Times|date=30 November 2010}}ref&gt;{{cite news|author=By John Carney, CNBC |url=http://www.cnbc.com/id/40471184/ |title=Bank of America's Risky WikiLeaks Strategy |publisher=CNBC |date=2 December 2010|accessdate=5 December 2010}}&lt;/ref&gt;


၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် အက်စ်ဆန်း၏ ရှေ့နေ မာ့ခ် စတီဖင်စ် (Mark Stephens) က ဘီဘီစီ၏ အင်ဒရူး မား ပွဲတွင် အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ခုခံကာကွယ်ရန်လိုမည့် “သာမို-နျူကလီးယား ကိရိယာ” (thermo-nuclear device) အကြောင်း အချက်အလက်များကို ဝီကီလိ (ခ်) က ရရှိထားသည်ဟု ပြောသွားသည်။.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11921080|title=Wikileaks' Julian Assange to fight Swedish allegations|publisher=BBC|date=2010-12-05|accessdate=2010-12-05}}&lt;/ref&gt;

== ပြင်ပ လင့်ခ်များ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Wikileaks}}
* {{Twitter|wikileaks}}
* {{Facebook|wikileaks}}
* [http://www.fas.org/blog/secrecy/2010/06/wikileaks_review.html &quot;Wikileaks Fails “Due Diligence” Review&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213849/http://www.fas.org/blog/secrecy/2010/06/wikileaks_review.html |date=17 December 2010 }}, Steven Aftergood, June 2010
* [http://c2047862.cdn.cloudfiles.rackspacecloud.com/Saturday%20Keynote%20-%20Wikileaks.mp3 Wikileaks Keynote Address at The Next Hope (64kbs)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426042333/http://c2047862.cdn.cloudfiles.rackspacecloud.com/Saturday%20Keynote%20-%20Wikileaks.mp3 |date=26 April 2012 }}
* [http://www.havanatimes.org/?p=31387 Wikileaks and Freedom of the Press] by Guillermo Fernandez Ampie, ''Havana Times'', 20 Oct 2010
* [http://latimesblogs.latimes.com/technology/2010/12/wikileaks-bahnhof-amazon.html WikiLeaks' new home is in a former bomb shelter] ''Los Angeles Times'', 2 December 2010
* &quot;[http://www.everydns.com/news.php December 2, 2010 - 10:00pm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206221243/http://www.everydns.com/news.php |date=6 December 2010 }}.&quot; EveryDNS. Announcement of termination of wikileaks.org.
* [http://www.democracynow.org/2010/10/22/wikileaks_prepares_largest_intel_leak_in WikiLeaks Prepares Largest Intel Leak in US History with Release of 400,000 Iraq War Docs] – video report by ''Democracy Now!'', October 2010
* [http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=17 December 2010 }} of Julian Assange on a panel at the 2010 Logan Symposium in Investigative Reporting at the UC Berkeley (18 April 2010)
* ''Wikileaks vs. the World''. Presentation by WikiLeaks representatives Julian Assange and Daniel Schmitt at the 25th [[Chaos Communication Congress]], Berlin, December 2008. [http://chaosradio.ccc.de/25c3_m4v_2916.html online Flash video] and [http://events.ccc.de/congress/2008/wiki/Conference_Recordings#Official_Releases download in higher resolution formats]
* [http://www.onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04/ Leak Proof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218110643/http://onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04 |date=18 December 2010 }} Interview with Julian Assange. 2009/03/13
* [http://www.colbertnation.com/the-colbert-report-videos/270712/april-12-2010/julian-assange Video Interview with Julian Assange] on The Colbert Report hosted by Stephen Colbert. 2010/04/12
* [http://www.r-bloggers.com/animated-heatmap-of-wikileaks-report-intensity-in-afghanistan/ Animated Heatmap of WikiLeaks Report Intensity in Afghanistan]
* [http://www.wlcentral.org/ WL Central]: An unofficial WikiLeaks information resource.


== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}

[[Category:နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ]]
[[Category:မီဒီယာဝီကီ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ]]
[[Category:ဥရောပအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>10ay5b3fgubqj7y0zmo1lzsvn5n0dkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12337</id>
    <revision>
      <id>1039404</id>
      <parentid>713686</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35464-36</username>
        <id>144565</id>
      </contributor>
      <comment>I add this profile in a list of Myanmar psychologists (မြန်မာ စိတ်ပညာ ဘာသာရပ် ပညာရှင်များ).</comment>
      <origin>1039404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4618" sha1="f9dgu4ecce3dfb2ttar3p2o68bq7yxu" xml:space="preserve">{{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ
| အမည် =ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)
| ဓာတ်ပုံ =
| သက်တမ်း =
| အမည်ရင်း =ဦးခင်မောင်သန်း
| ကလောင်အမည်ခွဲများ = 
| မွေးသက္ကရာဇ် =[[စက်တင်ဘာ]] [[၁၉၃၇]]
| မွေးဖွားရာဒေသ=[[မုံရွာမြို့]]
| မိဘအမည် =ဦးကြင်ဖေ + ဒေါ်မိမိ
| နိုင်ငံသား =[[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| လူမျိုး =
| ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ =
| ပညာအရည်အချင်း =[[မဟာသိပ္ပံဘွဲ့]] ([[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]] [[ပါဒူးတက္ကသိုလ်]])
| အလုပ်အကိုင် =တက္ကသိုလ်ဆရာ၊ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]
| ကြင်ဖော် = 
| သားသမီး =
| ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု =[[စာရေးဆရာ]]
| ထင်ရှားသည့်လက်ရာများ=အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့်
| ရရှိခဲ့သည့်ဘွဲ့တံဆိပ်များ=
| ကွယ်လွန်ရက် =
| ကွယ်လွန်ရာဒေသ=
| လက်မှတ်=
| ကွန်ယက် =
 }}
*၁။ အမည်ရင်း - ဦးခင်မောင်သန်း
*၂။ မိဘအမည် - ဦးကြင်ဖေ၊ ဒေါ်မိမိ
*၃။ မွေးသက္ကရာဇ်- ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ
*၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - မုံရွာ

၁၉၆၁ - [[သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့]]ကို စိတ်ပညာ အဓိကဖြင့် ရခဲ့သည်။ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] စိတ်ပညာဌာန တွင် [[သရုပ်ပြဆရာ]]အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

၁၉၆၄ - [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]] [[ပါဒူးတက္ကသိုလ်]]တွင် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ [[မဟာသိပ္ပံဘွဲ့]]ရခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်ပြီး အမှုထမ်းခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ် စိတ်ပညာဌာန ပါမောက္ခဌာနမှူး(ငြိမ်း)

[[စိတ်ပညာ]] ဆောင်းပါးများကို လစဉ်ထုတ် စာစောင်များတွင် အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်။

အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့် ဟူသော စာအုပ်အပါအဝင် ရေးခဲ့၊ ထုတ်ခဲ့သော စာအုပ်ပေါင်း ၁ဝ အုပ်ကျော် ရှိသည်။


&lt;ref&gt;နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့၊ ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်၊ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ ပထမ အကြိမ်။&lt;/ref&gt;
စာရေးဆရာ ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)သည် အသက်(၇၄)နှစ် (၁၈-၁၁-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။)&lt;ref&gt; စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)&lt;/ref&gt;
== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စိတ်ပညာ ဘာသာရပ် ပညာရှင်များ]]</text>
      <sha1>f9dgu4ecce3dfb2ttar3p2o68bq7yxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039428</id>
      <parentid>1039404</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဖြည့်စွက်ရေးသားခြင်း</comment>
      <origin>1039428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10647" sha1="n0u89r5y28a4ma9njywqcxn3p1kr63x" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name             = ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)
| image            = 
| birth_name       = ခင်မောင်သန်း
| birth_date       = ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ
| birth_place      = [[မုံရွာမြို့]]
| death_date       = ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀
| death_place      = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| nationality      = [[မြန်မာ]]
| alma_mater       = 
* [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]၊ 
* ပါဒူးတက္ကသိုလ်
| occupation       = တက္ကသိုလ်ဆရာ၊ စာရေးဆရာ
| known_for        = စိတ်ပညာစာပေများ
| notable_works    = အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့်
| parents          = ကြင်ဖေ + မိမိ
}}
'''ပါမောက္ခ ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)''' (၁၉၃၇–၂၀၁၀) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ထင်ရှားသော စိတ်ပညာရှင်၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စိတ်ပညာဘာသာရပ်ကို မြန်မာ့ပညာရေးလောကတွင် ပျံ့နှံ့စေရန်နှင့် ပြည်သူလူထုအတွင်း စိတ်ပညာဗဟုသုတများ တိုးပွားစေရန်အတွက် ဆောင်းပါးများ၊ စာအုပ်များစွာကို ရေးသားပြုစုခဲ့သူဖြစ်သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ စိတ်ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိတ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခံရသူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့၊ ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်၊ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ ပထမ အကြိမ်။&lt;/ref&gt;

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မုံရွာမြို့၌ မိဘများဖြစ်ကြသော ဦးကြင်ဖေနှင့် ဒေါ်မိမိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူး) ဘွဲ့ကို စိတ်ပညာအဓိကဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ စိတ်ပညာဌာနတွင် သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]] ရှိ ပါဒူးတက္ကသိုလ် (Purdue University) တွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့ပြီး မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားပြီးနောက် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] တွင် ဆက်လက်အမှုထမ်းခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူချိန်တွင် စိတ်ပညာဌာန ပါမောက္ခဌာနမှူး (ငြိမ်း) ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bank |first=ShanYoma Knowledge |date=2026-05-09 |title=ခင်မောင်သန်း(စိတ်ပညာ)(၁၉၃၇- ) |url=https://shanyomaelibrary.wordpress.com/2026/05/09/%e1%80%81%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%8a%e1%80%ac%e1%81%81%e1%81%89/ |access-date=2026-06-18 |website=Shan Yoma Knowledge Bank |language=en}}&lt;/ref&gt;

== စာပေရေးသားခြင်း ==
ပါမောက္ခ ခင်မောင်သန်း(စိတ်ပညာ)သည်  စိတ်ပညာဘာသာရပ်ကို လေ့လာနေကြသည့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများအတွက် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းစာအုပ်များနှင့် 'တက္ကသိုလ်ပညာပဒေသာ' စာစောင်တို့တွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။ထို့အပြင် ပြင်ပရေးသားမှုများအဖြစ်  'ပေဖူးလွှာ' မဂ္ဂဇင်းတွင် စိတ်ပညာဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားရင်း စာပေနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ရှုမဝ၊ ငွေတာရီ၊ ပန်၊ သုတပဒေသာ၊ သုတစွယ်စုံနှင့် အတွေးအမြင် စသည့် မဂ္ဂဇင်းများအပြင် ဓန၊ ဇီဝက၊ ဗြူတီနှင့် ရွှေအောင်လံမဂ္ဂဇင်းများ၌လည်း စီးပွားရေးစိတ်ပညာနှင့် အထွေထွေစိတ်ပညာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ရေး သားခဲ့သည်။စိတ်ပညာနှင့် ပတ်သက်သည့် စာအုပ်ပေါင်း ၁၀ အုပ်ကျော် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ထင်ရှားသော စာအုပ်မှာ &quot;အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့်&quot; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=HeavenMall |title=အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် စိတ်ပညာရှုထောင့် |url=https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-16092 |access-date=2026-06-18 |website=heavenmall.net |language=my}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; padding: 10px;&quot; | ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
|- style=&quot;background: #f2f2f2; text-align: center;&quot;
! style=&quot;width: 10%; border: 1px solid #ccc;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width: 60%; border: 1px solid #ccc;&quot; | စာအုပ်အမည်
! style=&quot;width: 30%; border: 1px solid #ccc;&quot; | ထုတ်ဝေသည့်ခုနှစ်
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၁။ || ကြော်ငြာခြင်းအတတ်ပညာ || ၁၉၉၇
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၂။ || စီးပွားရေးစိတ်ပညာ || ၁၉၉၇
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၃။ || စိတ်ဖိစီးမှု (သို့) ဘဝအောင်မြင်ရေးအတွက် ခွန်အား || ၂၀၀၁
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၄။ || စိတ်ဖောက်ပြန်မှုနှင့် စံလွဲအပြုအမူများ || ၁၉၇၃
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၅။ || ရိုးရာနတ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ || ၁၉၉၈
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၆။ || လူ့သဘာဝနှင့် စိတ်ပညာသုတေသနဆောင်းပါးများ || ၁၉၉၄
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၇။ || သင့်ရင်သွေး ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်ရေး || ၁၉၉၇
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၈။ || သိပ္ပံနည်းကျ တွေးခေါ်မှု || ၁၉၉၆
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၉။ || မိဘနှင့် သားသမီးဆက်ဆံရေးဆောင်းပါးများ || ၁၉၉၈
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၁၀။ || သင့်ဘဝ သင့်အလိုကျ ဖြစ်လာအောင် || ၂၀၀၀
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၁၁။ || အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် စိတ်ပညာရှုထောင့် || ၁၉၉၇
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၁၂။ || အိမ်ထောင်ဖက်ရွေးချယ်မှုနှင့် စိတ်ပညာအမြင် || ၁၉၉၅
|}

== ကွယ်လွန်ခြင်း ==
စာရေးဆရာ ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ) သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အသက် (၇၄) နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title= ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)နာရေး |url=http://blog.irrawaddy.com/2010/11/blog-post_1806.html |access-date=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{lifetime|၁၉၃၇|၂၀၁၀ }}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စိတ်ပညာ ဘာသာရပ် ပညာရှင်များ]]</text>
      <sha1>n0u89r5y28a4ma9njywqcxn3p1kr63x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကင်မရွန်းနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12605</id>
    <revision>
      <id>1039463</id>
      <parentid>1027207</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171376" sha1="ovvqvbl795rd624110o357lgzxhesbi" xml:space="preserve">{{Coord|6|N|12|E|display=title}}
{{Infobox country
|နိုင်ငံအမည်အပြည့်  = ကင်မရွန်း သမ္မတနိုင်ငံ&lt;br /&gt;Republic of Cameroon	
| common_name                 = ကင်မရွန်းနိုင်ငံ
| native_name                 = {{native name|fr|République du Cameroun}}
{{native name|ff|Renndaandi Kamerun}}
|ပုံ_အလံ        = Flag of Cameroon.svg
|alt           = Vertical tricolor (green, red, yellow) with a five-pointed gold star in the center of the red.
|ပုံ_တံဆိပ်        = Coat of arms of Cameroon.svg
| symbol_type                 = Coat of arms
|alt_coat         = Tricolor shield before two crossed fasces. Its center is an inverted red kite shape covered with a purple outline of Cameroon below a gold star, with the scales of justice superimposed. Its left is green and its right is gold. Banners with fine print are above and below.
|နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ်      = &lt;br /&gt;{{native phrase|fr|&quot;Paix – Travail – Patrie&quot;|italics=off}}&lt;br /&gt;{{small|&quot;Peace – Work – Fatherland&quot;}}
|နိုင်ငံတော်သီချင်း     = &lt;&lt;br /&gt;{{native phrase|fr|[[O Cameroon, Cradle of Our Forefathers|Ô Cameroun, Berceau de nos Ancêtres]]|nolink=yes}}&lt;br /&gt;{{raise|0.2em|({{Lang-en|&quot;O Cameroon, Cradle of our Forefathers&quot;}}) }}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt; &lt;/div&gt;
| image_map                   = File:Cameroon (orthographic projection).svg
| alt_map                     = Location of Cameroon on the globe.
| image_map2                  =
|မြို့တော်                      = [[ယောင်အွန်ဒေးမြို့]]&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
| coordinates                 = {{Coord|3|52|N|11|31|E|type:city}}
| largest_city                = [[ယောင်အွန်ဒေးမြို့]] (city proper)
[[ဒူအာလာမြို့]] (metropolitan area)

|ရုံးသုံးဘာသာများ    = {{Plainlist|
* [[ပြင်သစ်ဘာသာစကား|ပြင်သစ်]] 
* [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]
}}
| regional_languages    = 
{{Plainlist|
* [[:en:Cameroonian Pidgin English|Cameroonian Pidgin English]] 
* [[:en:Fula language|Fula]] 
* [[:en:Ewondo language|Ewondo]]
* [[:en:Chadian Arabic|Chadian Arabic]] 
* [[:en:Igbo language|Igbo]]
* [[:en:Camfranglais|Camfranglais]]
}}
|လူမျိုးများ         = {{vunblist
 | {{nowrap|၃၁% [[:en:Ethnic groups in Cameroon|Cameroon Highlanders]]}}
 | ၁၉% [[:en:Bantu peoples|Equatorial Bantu]]
 | ၁၁% [[:en:Kirdi|Kirdi]]
 | ၁၀% [[:en:Fula people|Fulani]]
 | ၈% [[:en:Bantu peoples|Northwestern Bantu]]
| ၇% Igbo 
 | ၇% Eastern Nigritic
 | ၇% other African
 | &lt;၁% non-African
 }}
| religion                = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
  | ၇၀.၇% [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]
  | ၂၄.၄% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]
  | ၂.၃% [[:en:Traditional African religions|ရိုးရားယုံကြည်မှု]]
  | ၂.၁% [[ဘာသာမဲ့]]
  | ၀.၅% အခြား
  }}
| religion_year                = ၂၀၁၈
| religion_ref                = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/#people-and-society|title=Cameroon - the World Factbook|access-date=8 September 2021|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/#people-and-society|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demonym                     = Cameroonian
| government_type             = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[Dominant-party system|တစ်ပါတီ]] [[Semi-presidential system|သမ္မတတစ်ပိုင်း]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံသမ္မတစနစ်]]
|ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁)               = [[President of Cameroon|President]]
|ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁)       = [[ပေါလ် ဘီယာ]]
|ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂)             = [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]
|ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂)       = ဂျိုးဆက် အန်ဂူတီ
| legislature                 = [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]]
| upper_house                 = [[ဆီးနိတ်လွှတ်တော် (ကင်မရွန်း)|ဆီးနိတ်]]
| lower_house                 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော် (ကင်မရွန်း)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
| sovereignty_type            = {{nobold|[[ပြင်သစ်]]နှင့် [[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း]]မှ}} လွတ်လပ်ရေးရ
| established_event1          = ကြေညာခဲ့
| established_date1           = ၁၉၆၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်
| established_event2          = {{nowrap|ယခင်ဗြိတိသျှကင်းမရွန်းနှင့်&lt;br /&gt; ပေါင်းစည်းခြင်း}}
| established_date2           = ၁၉၆၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်
| area_km2                    = ၄၇၅,၄၄၂
| area_rank                   = ၅၃ &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] sourced from the UN--&gt;
| area_sq_mi                  = ၁၈၃,၅၆၉ &lt;!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
|area_magnitude      = 1 E11
| percent_water               = ၀.၅၇ &lt;!--CIA World Factbook--&gt;
| population_estimate         = {{increase neutral}}၂၆,၅၄၅,၈၆၄ &lt;ref&gt;United Nations. &quot;World Population Prospects 2020&quot;.&lt;/ref&gt;
| population_census           = ၁၇,၄၆၃,၈၃၆&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rapport de présentation des résultats définitifs |url=http://www.statistics-cameroon.org/downloads/Rapport_de_presentation_3_RGPH.pdf |page=6 |publisher=Institut national de la statistique |access-date=21 July 2012 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813123335/http://www.statistics-cameroon.org/downloads/Rapport_de_presentation_3_RGPH.pdf |archive-date=13 August 2012 }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year    = ၂၀၂၀
| population_estimate_rank    = ၅၁ &lt;!-- ''[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006.htm World Population Prospects: The 2006 Revision Population Database]''. 2006. United Nations Population Division.--&gt;
| population_census_year      = ၂၀၀၅
| population_density_km2      = ၃၉.၇
| population_density_sq_mi = ၁၀၂,၈ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank     = ၁၆၇ &lt;!--UN World Population Prospects--&gt;
| GDP_PPP                     = {{increase}}$၁၀၁.၉၅၀ ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=622,&amp;s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2018&amp;ey=2026&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2021 |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=6 April 2021}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year                = ၂၀၂၁
| GDP_PPP_rank                = ၉၄
| GDP_PPP_per_capita          = {{increase}}$၃,၇၄၅&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank     = ၁၅၁
| GDP_nominal                 = {{increase}}$၄၄.၈၉၃ ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_nominal_rank            = ၈၉
| GDP_nominal_year            = ၂၀၂၁
| GDP_nominal_per_capita      = {{increase}}$၁,၆၄၉&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၅၀
| Gini                        = ၄၆.၆ &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year                   = ၂၀၁၄
| Gini_change                 = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref                    = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&amp;series=SI.POV.GINI |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |website=databank.worldbank.org |access-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180331192040/http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&amp;series=SI.POV.GINI |archive-date=31 March 2018 }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank            =
| HDI                  = ၀.၅၆၃ &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year             = ၂၀၁၉&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change           = steady&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref              = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank            = ၁၅၃
|ငွေ               = [[ဗဟိုအာဖရိက CFA ဖရန့်]]
| currency_code       = XAF
| time_zone           = [[အနောက်အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်|WAT]]
| utc_offset          = +1
| utc_offset_DST      =
| time_zone_DST       =
| date_format         = dd/mm/yyyy &lt;br&gt; yyyy/mm/dd
| drives_on           = ညာ
| calling_code        = [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+237]]
| cctld               = [[.cm]]
| footnote_a          = These are the titles as given in the ''Constitution of the Republic of Cameroon'', Article X ({{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060228030033/http://confinder.richmond.edu/admin/docs/Cameroon.pdf |date=28 February 2006 |title=English }} and {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060228030033/http://www.prc.cm/instit/consti.htm |date=28 February 2006 |title=French }} versions). 18 January 1996. The French version of the song is sometimes called {{lang|fr|Chant de Ralliement}}, as in Swarovski Orchestra (2004). ''National Anthems of the World''. Koch International Classics; and the English version &quot;O Cameroon, Cradle of Our Forefathers&quot;, as in DeLancey and DeLancey 61.
}}
'''ကင်မရွန်းနိုင်ငံ'''၏ ရုံးသုံးအမည်မှာ ကင်မရွန်းသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အလယ်အာဖရိကတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ချဒ်နိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ]]၊ [[ဂါဘွန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် အတွင်းဟိုက်ပင်လယ်ကွေ့ တစ်ခု ဖြစ်သော ဘွန်နီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့နှင့် [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်းတွင် ပထဝီဝင်အနေအထားပေါင်းစုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောလျက် ရှိနေသောကြောင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံကို အာဖရိကတိုက်ငယ်ကလေး  ဟုလည်း တင်စားခေါ်ဆိုကြသည်။ သဘာဝ ပထဝီဝင် အနေဖြင့် အပန်းဖြေကမ်းခြေများ၊ သဲကန္တာရများ၊ တောင်တန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ၊ [[ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်]] များအစုံရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်မှာ နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ကင်မရွန်းတောင်ထိပ်  ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးမြို့တော်များမှာ ဒူဝါလာ (Douala)၊ [[ယောင်အွန်ဒေး]] (Yaoundé) နှင့် ဂရူဝါ (Garoua) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကင်မရွန်းတွင် ဘာသာစကားမျိုးကွဲပေါင်း (၂၀၀) ကျော်ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် သူတို့၏ တစ်မူထူးခြားသည့် makossa နှင့် bikutsi ဂီတအနုပညာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကင်မရွန်းဘောလုံးအသင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် လူသိများထင်ရှားသည်။ နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား အနေဖြင့် အင်္ဂလိပ် နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာစကားများကို သတ်မှတ်ထားသည်။

အစောပိုင်း လူနေမှုများမှာ ချဒ်ရေကန် ကြီးဝန်းကျင်ရှိ ဆောင် ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ အရှေ့တောင်ပိုင်း မိုးသစ်တောအတွင်းရှိ ဘာကာ မုဆိုးရွာများ  ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဒေသ ကမ်းရိုးတန်းသို့ ၁၅  ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူတို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ရိုင်ယိုဒေါ့စ်ကင်မရိုးစ် (''Rio dos Camarões'') ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပုစွန်မြစ် ဟု ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်မှတဆင့် ယခုခေါ်တွင်နေသော ကင်မရွန်းအမည် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၁၉  ရာစုနှစ်က နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဖူလာနီ စစ်သားများက အာဒါမဝါစော်ဘွားနိုင်ငံ ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အမျိုးမျိုးသော လူမျိုးစု နိုင်ငံငယ်များ ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံငယ်များကို chiefdoms သို့မဟုတ် fondoms များဟုခေါ်ဆိုသည်။ ၁၈၈၄တွင် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၏ [[ကိုလိုနီ]]ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

[[ပထမကမ္ဘာစစ်]]ကြီးအပြီးတွင် [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]] ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပြင်သစ် နှင့် ဗြိတိန် တို့၏ နှစ်ပိုင်းခွဲခြမ်း သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရပြန်သည်။ ကင်မရွန်းပြည်သူ့သမဂ္ဂပါတီ က ဦးဆောင်၍ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ တွင် ပြင်သစ်တို့က လက်မခံသဖြင့် ပြင်သစ်နှင့် တိုင်းရင်းသား စစ်တပ်များကြား ၁၉၇၁ အထိ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။  ၁၉၆၀ တွင် ပြင်သစ်တို့အုပ်ချုပ်သော ကင်မရွန်းအပိုင်းသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိလာပြီး အမာဒူအဟစ်ဂျို က သမ္မတအဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် ဗြိတိသျှတို့အုပ်ချုပ်သော တောင်ပိုင်းကင်မရွန်းနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး ကင်မရွန်းဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၂ တွင် ကင်မရွန်း ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၄ တွင် ကင်မရွန်းသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်လည်းကောင်း အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ 

အခြားသော အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့်နှိုင်းစာလျှင် ကင်မရွန်းသည် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး အတော်ပင် တည်ငြိမ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် မီးရထားလမ်းများ၊ ရေနံနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများ အများအပြားထွန်းကားလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကင်မရွန်းနိုင်ငံသားအများစုမှာ ဆင်းရဲလျှက်ပင်ရှိနေသေးသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် လယ်သမား အများစုဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အာဏာသည် သမ္မတ ပေါလ်ဘီယာ နှင့် ကင်မရွန်းပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်လှုပ်ရှားမှုပါတီ  ၏ လက်ထဲတွင် ၁၉၈၂  ခုနှစ်မှစတင်၍ ခိုင်မြဲလျက် ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသော ကင်မရွန်းတောင်ပိုင်းမှ နိုင်ငံရေးသမား များသည် ဗဟိုအစိုးရမှ ချုပ်ကိုင်မှုများကို လျှော့ချပေးရန် မှသည် တောင်ပိုင်းကို သီးခြားခွဲထွက်ရန် တောင်းဆိုသည်အထိ ပဋိပက္ခသဘောများ တိုးပွားလာလျက် ရှိသည်။  

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:Shumom-text.jpg|thumb|left|ဘာမွန်စာ]]
ယနေ့ခေတ် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ တည်ရှိရာဒေသသည် [[ကျောက်ခေတ်သစ်]] အချိန်ကပင် လူသားတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာပင် အစဉ်တစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများမှ ဘာကာ ဟုခေါ်သော ပစ်ဂမီ လူပုလေးများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 2.&lt;/ref&gt; ထို့နောက် ဘန်တူ လူမျိုးတို့၏ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်မှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် နှစ်ထောင် ခန့်ကပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ဆောင်ယဉ်ကျေးမှုမှာ အေဒီ ၅၀၀ ခန့်တွင် ချဒ်ရေကန် ဝန်းကျင် ဒေသ၌ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ကနန် အင်ပိုင်ယာနှင့် ၎င်းတို့ကို ဆက်ခံသော ဘော်နု အင်ပိုင်ယာတို့ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်တွင်မူ ကင်းဒမ်းများ၊ ဖောင်ဒမ်းများ နှင့် ချိဖ်ဒမ်းများ အဖြစ် အုပ်ချုပ်နေထိုင်ကြလေသည်။

၁၄၇၂ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီ သင်္ဘောသားတို့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ စတင် ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့မှ ဝေါ်ရီမြစ် အတွင်း များပြားလှသော ပုစွန်များကို သတိပြုမိခဲ့ကြပြီး ထိုမြစ်ကို ပေါ်တူဂီ ဘာသာဖြင့် ပုစွန်မြစ် (ရိုင်ယို ဒေါ့စ် ကင်မရော့စ်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက် ရာစုနှစ်များတွင် ဥရောပသားတို့က ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ နှင့် ပုံမှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ကြပြီး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများကမူ ကုန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မိုဒီဘို အဒါမာက ဖူလာနီ စစ်သားတို့ကို ဦးဆောင်၍ မြောက်ပိုင်းဒေသရှိ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သူများနှင့် မွတ်ဆလင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လူမျိုးများ ပေါ်တွင် ဂျီဟတ်ဒ်စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး အဒါမာဝါ စော်ဘွားနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဖူလာနီတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထွက်ပြေးလာကြသော အခြေချ နေထိုင်သူတို့မှာ အဓိက ပျံ့နှံ့သွားသော လူမျိုးများပင် ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းသည် အာရပ် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေး ကွန်ယက်၏ အဓိက နေရာ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဘာမွန် လူမျိုးများတွင် ဘာမွန်စာ သို့မဟုတ် ရှူးမန် ဟုခေါ်သော မူလ စာရေးသားခြင်း စနစ် ရှိသည်။ ထိုစာကို စူလ်တန် ဘုရင် အီဘရာဟင် အန်ဂျိုယာ က ၁၈၉၆ တွင် တီထွင် ခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 59&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NMAA&quot;&gt;{{cite web|url=http://africa.si.edu/exhibits/inscribing/bamum.html|title=Bamum|publisher=National Museum of African Art, Smithsonian Institution|accessdate=29 January 2012}}&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ဘာမွန်စာ နှင့် မော်ကွန်း စီမံကိန်း အဖြစ် သင်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;NMAA&quot;/&gt; ဂျာမန် အင်ပိုင်ယာမှ ၁၈၈၄ တွင် ကင်မရွန်း နိုင်ငံအား ကာမယ်ဝန် ကိုလိုနီဒေသ အဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ တစ်စတစ်စ ချင်းနင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်တို့က ကိုလိုနီ အခြေခံ အဆောက်အအုံကို အဓမ္မ ခိုင်းစေခြင်း စနစ် အသုံးပြု၍ တိုးတက်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;DeLancey 125&quot;&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 125.&lt;/ref&gt;

ဂျာမန်တို့ ပထမ ကမ္ဘာစစ်တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြပြီးနောက် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ ကြီးစိုးခွင့် အရ ထိုနယ်မြေကို ပြင်သစ် ကင်မရွန်း နှင့် ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း ဟူ၍ ၁၉၁၉ တွင် နှစ်ပိုင်း ခွဲခြား ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့က ကင်မရွန်း၏ စီးပွားရေးကို ပြင်သစ် စီးပွားရေး နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ကြပြီး အခြေခံ အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် ငွေပင်ငွေရင်း နှင့် ကျွမ်းကျင် လုပ်သားများကို အသုံးပြု လုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အဓမ္မ ခိုင်းစေသည့် စနစ်ကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။

ဗြိတိသျှ တို့ကမူ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သော နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ မှ တဆင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဒေသခံတို့ကမူ ထိုသို့ ပြုလုပ်မှုကြောင့် အမေ့လျော့ခံ ကိုလိုနီ၏ ကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု စောဒက တက်ကြသည်။ နိုင်ဂျီးရီးယား အလုပ်သမားတို့ ကင်မရွန်းတောင်ပိုင်းကို အလုံးအရင်း ပြောင်းရွှေ့ကြသဖြင့် အဓမ္မ စေခိုင်းမှု ပျောက်ကွယ်ခဲ့သော်လည်း မူရင်းနေထိုင်သူများကို ဒေါသဖြစ်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 4.&lt;/ref&gt; ၁၉၄၆ တွင် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ ကြီးစိုးခွင့် မှ ကုလသမ္မဂ္ဂ အပ်နှင်းခံ ကောင်စီ အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စမှာ ပြင်သစ် ကင်မရွန်းတွင် အရေးပါသော ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပြင်သစ်တို့က တော်လှန်ရေးစိတ် အပြင်းဆုံး နိုင်ငံရေး ပါတီ ဖြစ်သော ကင်မရွန်းပြည်သူ့သမ္မဂ္ဂ ပါတီကို ၁၉၅၅ ဇူလိုင်လ ၁၃ တွင် တရားမဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ကာလရှည် ပြောက်ကျားစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် ဖြစ်သော ရူဘင် အမ် နျိုဘီ မှာ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း အတွက် မေးခွန်းမှာမူ ပြင်သစ် ကင်မရွန်းနှင့် ပြန်လည် ပေါင်းစည်းမည်လော သို့မဟုတ် နိုင်ဂျီးရီးယားနှင့် ပေါင်းစပ်မည်လော ဟူသည့် မေးခွန်းပင် ဖြစ်သည်။
===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း (၁၉၆၀)===
[[File:Ahmadou Ahidjo.jpg|thumb|ယခင် သမ္မတ အာမာဒို အာဟီဒဂျို သည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ် အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။]]

၁၉၆၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်ကင်မရွန်းသည် သမ္မတ [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို|အာမာဒို အာဟီဒဂျို]]၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်သို့ လွှဲပြောင်း၍ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ယခင် ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း တောင်ပိုင်းသည် ပြင်သစ် ကင်မရွန်းနှင့် ပူးပေါင်း၍ ကင်မရွန်း ဖက်ဒရယ် သမ္မတ နိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို|အာဟီဒဂျို]] သည် ယူပီစီ နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကို အကြောင်းပြု၍ သူ၏ သမ္မတ အာဏာကို ခိုင်မြဲအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် ယူပီစီအား အပြီးသတ် ချေမှုန်း ပြီးသော်လည်း ဆက်လက်၍ ထိုအတိုင်းပင် ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DeLancey 6&quot;&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 6.&lt;/ref&gt;

[[File:Paul Biya 2014.png|thumb|left|ပေါလ်ဘီယာသည် ကင်မရွန်းအား ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှ စတင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။]]
သူ၏ နိုင်ငံရေး ပါတီဖြစ်သော ကင်မရွန်း အမျိုးသား သမ္မဂ္ဂ (စီအင်န်ယူ)သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ မှစ၍ တခုတည်းသော တရားဝင် နိုင်ငံရေး ပါတီ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ စနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ယောင်အွန်ဒေး မြို့မှ ဦးစီးအုပ်ချုပ်သော ညီညွတ်သော ကင်မရွန်း သမ္မတ နိုင်ငံ အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 19.&lt;/ref&gt; [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို|အဟီဒိုဂျို]]သည် စီးပွားရေး ပေါ်လစီအားဖြင့် စီမံကိန်း လစ်ဘရယ် စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ငွေရမည့် သီးနှံများနှင့် ရေနံ ရှာဖွေရေးတို့ကို ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အစိုးရသည် ရေနံမှ ရသော ငွေကြေးကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံဆိုင်ရာ အရံငွေကြေးကို တည်ဆောက်ကာ လယ်သမားများကို ပေးကမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဆိုင်ရာ အဓိက စီမံကိန်းများကို ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အာဟီဒိုဂျို အနေနှင့် လုပ်ငန်း မကျွမ်းကျင်သော သူနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သူများကို ခန့်အပ်ကာ ညွှန်ကြားစေသဖြင့် စီမံကိန်း အများအပြားမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 7.&lt;/ref&gt;


[[အမာဒူ အဟစ်ဂျို|အာဟီဒိုဂျို]]သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက် တွင် ရာထူးမှု နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ သူ့အား ဆက်ခံမည့်သူ [[ပေါလ် ဘီယာ|ပေါလ်ဘီယာ]] အား အာဏာလွှဲအပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အာဟီဒိုဂျိုသည် စီအင်န်ယူ ပါတီကို ချုပ်ကိုင်ပြီး နိုင်ငံအား နောက်ကွယ်မှ အုပ်ချုပ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်မှာ ဘီယာ နှင့် သူ၏ မဟာမိတ်များမှ သူ့အား အာဏာကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်ရန် ဖိအားပေးချိန် အထိ ပင် ဖြစ်သည်။ ဘီယာသည် သူ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအား ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်း ပိုကျသော အုပ်ချုပ်ရေး စနစ် အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မအောင်မြင်သော အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှု ပြီးနောက်တွင် သူ၏ ရှေ့ဆောင် လမ်းပြ ဖြစ်သော အာဟီဒိုဂျို၏ ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 8.&lt;/ref&gt;

၁၉၈၀ ခုနှစ်များ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတို့တွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အခြေအနေများ၊ မိုးခေါင်ခြင်း၊ ဓာတ်ဆီဈေး ကျဆင်းခြင်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ အကျင့်ပျက် ခြစားခြင်း၊ အုပ်ချုပ်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်း နှင့် ခရိုနီ စနစ် တို့ကြောင့် ကင်မရွန်းတွင် စီးပွားပျက်ကပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကင်မရွန်းသည် နိုင်ငံခြားမှ အကူအညီများ ရယူခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ အသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချကာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအား ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ပါတီစုံ စနစ်ကို ပြန်လည် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီးနောက် ယခင် ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်တောင်ပိုင်းမှ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ပိုမိုရရှိရန် တောင်းဆိုခဲ့ကာ တောင်ပိုင်း ကင်မရွန် အမျိုးသား ကောင်စီမှ အန်ဘာဇိုးနီးယား သမ္မတ နိုင်ငံ အဖြစ် ခွဲထွက်ရန် ထောက်ခံ အားပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DeLancey 9&quot;&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 9.&lt;/ref&gt; ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကင်မရွန်းသည် ၁၅ နှစ် အတွင်း အဆိုးရွားဆုံးသော အကြမ်းဖက် ဆန္ဒပြမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရပြီး ဒူဝါလာ ပို့ဆောင်ရေး သမ္မဂ္ဂ ဆန္ဒပြမှု မှ တဆင့် စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ် ၃၁ ခုတွင် အကြမ်းဖက် ဆန္ဒပြမှုများ အဖြစ် ပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Nkemngu&quot;&gt;Nkemngu, Martin A. (11 March 2008). &quot;[http://allafrica.com/stories/200803110765.html Facts and Figures of the Tragic Protests]&quot;, ''[[Cameroon Tribune]]''. Accessed 12 March 2008.{{subscription needed}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Matthews&gt;Matthews, Andy (12 March 2008). &quot;[http://www.africanews.com/site/list_messages/16465 Cameroon protests in USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206040327/http://www.africanews.com/site/list_messages/16465 |date=6 December 2008 }}&quot;, Africa News. Accessed 13 March 2008.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် ချီဘော့ခ် ကျောင်းသူများ ပြန်ပေးဆွဲမှု အပြီးနောက်တွင် ကင်မရွန်း သမ္မတ ပေါလ် ဘီယာ နှင့် ချဒ်မှ အီဒရစ် ဒက်ဘီ တို့မှ ဘိုကို ဟာရမ် သူပုန်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် ကြေညာခဲ့ပြီး နိုင်ဂျီးရီးယား နယ်စပ်တွင် တပ်များ ချထားခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web
| title = Cameroon, Chad Deploy Troops to Fight Boko Haram – Nigeria
| work = ReliefWeb
| accessdate = 10 June 2014
| url = http://reliefweb.int/report/nigeria/cameroon-chad-deploy-troops-fight-boko-haram
}}&lt;/ref&gt;

==အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး==
[[File:YaoundeUnityPalace.png|thumb|300px|သမ္မတ နေထိုင်ရာ ယူနတီ နန်းတော်]]

ကင်မရွန်း သမ္မတသည် အရွေးချယ်ခံ တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပေါ်လစီများ ဖန်တီးရန်၊ အစိုးရ အေဂျင်စီများကို အုပ်ချုပ်ရန်၊ စစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးရန်၊ စာချုပ် စာတမ်းများကို ညှိနှိုင်း အတည်ပြုရန် နှင့် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာရန် လွှတ်တော်နှင့် တိုင်ပင် လုပ်ဆောင်ရသည်။ &lt;ref name=&quot;Neba 250&quot;&gt;[[#Neba|Neba]] 250.&lt;/ref&gt; သမ္မတသည် အစိုးရ အရာရှိများကို အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးရပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ( အစိုးရ၏ တရားဝင် ဦးစီးပြုသူ) မှ စ၍ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ နှင့် တိုင်းဒေသ အရာရှိ များ အထိ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=msu&gt;{{cite web|url=https://globaledge.msu.edu/countries/cameroon/government|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon: Government|publisher=Michigan State University: Broad College of Business}}&lt;/ref&gt; သမ္မတသည် ခုနစ်နှစ် တစ်ကြိမ် မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြောက်ရသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;

အမျိုးသား လွှတ်တော်သည် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းရေးဆွဲသည်။ အမျိုးသား လွှတ်တော်တွင် အမတ် ၁၈၀ ပါဝင်ပြီး ၅ နှစ် သက်တမ်း အတွက် ရွေးချယ်ကာ တစ်နှစ်လျှင် သုံးကြိမ် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကြသည်။&lt;ref name=msu/&gt; ဥပဒေများကို မဲဆန္ဒများသည့် အပေါ် မူတည်၍ ပြဋ္ဌာန်းကြသည်။ သမ္မတက တင်ပြသော ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်း တားမြစ်ခြင်းသည် ကင်မရွန်း လွှတ်တော်တွင် အလွန် တွေ့ရခဲသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html|title=Cameroon|publisher=CIA|work=World Factbook|accessdate=24 September 2011|archivedate=15 May 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉၆ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဒုတိယ လွှတ်တော်ဖြစ်သည့် အမတ် ၁၀၀ ပါဝင်သော ဆီးနိတ် လွှတ်တော်အား ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အား ဆီးနိတ် ဥက္ကဋ္ဌမှ ဦးဆောင်၍ ဆီးနိတ်ဥက္ကဋ္ဌမှာ အရေးပေါ် သမ္မတ နေရာ လစ်လပ် သွားခဲ့လျှင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ ဆက်ခံမည့်သူ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် ရိုးရာ အကြီးအကဲများ၊ ဖောင် နှင့် လာမီဒိုခေါ် အုပ်ချုပ်သူများ၏ ဒေသ ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ဥပဒေ နှင့် မငြိစွန်းပါက ၎င်းတို့၏ အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းချက်တို့ကို လက်ခံပေးသည်။&lt;ref name=&quot;State Dept&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 252.&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်း တရားစီရင်ရေး စနစ်သည် ပြင်သစ် တရားမဥပဒေစနစ် အပေါ်တွင် များစွာ အခြေခံထားပြီး စီရင်ထုံး ဥပဒေ စနစ်၏ လွှမ်းမိုးမှုလည်း ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; ပုံမှန်အားဖြင့် တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ လွတ်လပ်စွာ တည်ရှိသော်လည်း တရားစီရင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အာဏာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;State Dept&quot;&gt;&quot;[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/26431.htm U.S. Relations With Cameroon]&quot;. United States Department of State. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;

သမ္မတသည် တရားသူကြီး အဆင့်အမျိုးမျိုးကို ခန့်အပ်လေ့ ရှိသည်။ တရားရုံးများကို ခုံရုံး၊ အယူခံရုံး နှင့် တရားလွှတ်တော် ဟူ၍ တရားဝင် ခွဲခြား ထားသည်။ အကယ်၍ အစိုးရ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦးမှ နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေးကို ထိပါးစေမှု တို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း ခံရပါက ဆုံးဖြတ်ရန် အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး ပါဝင်သော တရားရုံးချုပ်ကို အမျိုးသား လွှတ်တော်မှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.etat.sciencespobordeaux.fr/_anglais/institutionnel/cameroon.html|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon: Institutional Situation|publisher=Montesquieu University of Bordeaux|author=Abdourhamane, Boubacar Issa|archivedate=21 September 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100921001254/http://etat.sciencespobordeaux.fr/_anglais/institutionnel/cameroon.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.commonwealthofnations.org/sectors-cameroon/government/|accessdate=12 April 2013|title=Government in Cameroon|publisher=Commonwealth of Nations|archive-date=28 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328164623/http://www.commonwealthofnations.org/sectors-cameroon/government/}}&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံရေး ပုံစံ===
ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် အစိုးရ၏ အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ခြစားမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဌာန ၂၉ ခု၌ ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၂၅% မျှသာ အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့]]က နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၆ နိုင်ငံအား ခြစားမှု အနည်းဆုံးမှ အများဆုံး အထိ အဆင့်သတ်မှတ် ဖော်ပြရာတွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား အဆင့် ၁၄၄ တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=Corruption&gt;&quot;[http://cpi.transparency.org/cpi2012/results/ Corruption Perceptions Index 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131129013918/http://cpi.transparency.org/cpi2012/results/ |date=29 November 2013 }}&quot;. Transparency International.&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်တွင် သမ္မတ ဘီယာ က အမျိုးသား ခြစားမှုတိုက်ဖျက်ရေး စောင့်ကြည့် အဖွဲ့၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ဆောင်ရန် အစပျိုး ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;IRIN&quot;&gt;&quot;[http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=57951 Cameroon: New anti-corruption drive leaves many sceptical]&quot;. 27 January 2006. ''IRIN''. UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;  ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် အကြီးအကျယ် ခြစားမှု ရှိနိုင်သော နေရာများ ရှိပြီး ဥပမာ အားဖြင့် အကောက်ခွန်ဌာန၊ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ဌာန နှင့် အစိုးရ ဝယ်ယူရေး ဌာန တို့တွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Business Corruption in Cameroon|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx|publisher=Business Anti-Corruption Portal|accessdate=24 March 2014|archivedate=24 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140324190641/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/cameroon/business-corruption-in-cameroon.aspx}}&lt;/ref&gt;

[[File:Statue d'un chef coutumier à Bana.jpg|thumb|right|upright| ကင်မရွန်း အနောက်ပိုင်း ဘာနာရှိ ချိဖ်၏ ရုပ်တု]]
လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက ရဲနှင့် စစ်တပ်တို့အား မှုခင်းဆိုင်ရာ မသင်္ကာသူများ၊ လူနည်းစု လူမျိုးများ၊ လိင်တူ ချစ်သူများ နှင့် နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအား အကြမ်းဖက် ကိုင်တွယ်ခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့ အတွက် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;{{Cite web |title=&quot;Cameroon&quot; |url=http://web.amnesty.org/report2006/cmr-summary-eng |accessdate=10 August 2015 |archivedate=8 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070208022949/http://web.amnesty.org/report2006/cmr-summary-eng }}. ''Amnesty International Report 2006''. Amnesty International Publications. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Freedom House&quot;&gt;{{cite book|ref=House|chapter=Cameroon (2006)|url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2006&amp;country=6935|title=Country Report: 2006 Edition|publisher=Freedom House|accessdate=6 April 2007|archive-date=30 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930220940/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2006&amp;country=6935|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;&gt;&quot;[http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2006/78723.htm Cameroon]&quot;. Country Reports on Human Rights Practices, 6 March 2007. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, U.S. Department of State. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;EHRC&quot;&gt;{{Cite web |title=&quot;2006 Elections to the Human Rights Council: Background information on candidate countries&quot; |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGIOR410062006?open&amp;of=ENG-CMR |accessdate=10 August 2015 |archivedate=6 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060606221725/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGIOR410062006?open&amp;of=ENG-CMR }}. May 2006. Amnesty International Publications. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt; အကျဉ်းထောင်များမှာ ပြည့်သိပ်နေပြီး လုံလောက်သော အစားအစာ နှင့် ဆေးဝါးများကို ရရှိရန် အလွန်ခက်ခဲသည်။&lt;ref name = &quot;Human Rights Report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;EHRC&quot;/&gt; ထို့ပြင် ရိုးရာ အုပ်ချုပ်သူများ ဦးစီးသော မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ အကျဉ်းထောင်များတွင် အစိုးရ ကိုယ်စား နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။ သို့သော်လည်း ၂၁ ရာစု၏ ပထမ ဆယ်စုနှစ်မှ စ၍ ရဲများအား မသင့်လျော်သော စီမံခန့်ခွဲမှုများ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်းများ ပိုမို၍ များပြားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;/&gt;

၁၉၉၀ ဒီဇင်ဘာလ အထိ သမ္မတ ဘီယာ၏ ကင်မရွန်း ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု (စီပီဒီအမ်) ပါတီသည် တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ပါတီ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းများ ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။ အဓိက အတိုက်အခံမှာ ဆိုရှယ် ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦးဖြစ်ပြီး အန်ဂလိုဖုန်း ဒေသတွင် အများဆုံး အခြေစိုက်က ဂျွန်ဖရူနဒီမှ ဦးဆောင်သည်။&lt;ref name = &quot;lergai&quot;&gt;[[#West|West]] 11.&lt;/ref&gt;

ဘီယာနှင့် ၎င်း၏ ပါတီသည် သမ္မတရာထူးနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများ၌ ချုပ်ထိန်းထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်ပြီး ပြိုင်ဘက်များကမူ ထိုရွေးကောက်ပွဲများမှာ တရားမျှတမှု မရှိဟု အခိုင်အမာ ပြောကြသည်။ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့စည်းများက အစိုးရသည် ဆန္ဒပြမှုများကို တားမြစ်ခြင်း၊ အစည်းအဝေးများတွင် ဝင်ရောက် နှောက်ယှက်ခြင်း၊ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်များ နှင့် သတင်းစာသမားများကို ဖမ်းဆီးခြင်းအားဖြင့် အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းများ၏ လွတ်လပ်မှုကို ဖိနှိပ်သည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။ ဖရီးဒမ်း ဟောက်စ် မှ ကင်မရွန်းအား နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး နှင့် ပြည်သူ့ လွတ်လပ်မှုများတွင် &quot;လွတ်လပ်မှု မရှိ&quot; အဆင့်ဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Cameroon is rated at six in both categories on a scale of one to seven, with one being &quot;most free&quot; and seven being &quot;least free&quot;. [[#House|Freedom House]].&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref name=Kandemeh&gt;Kandemeh, Emmanuel (17 July 2007). &quot;[http://fr.allafrica.com/stories/200707170411.html Journalists Warned against Declaring Election Results]&quot;, ''Cameroon Tribune''. Accessed 18 July 2007 {{subscription needed}}.&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး===

ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများ အဖွဲ့ နှင့် လာ ဖရန်ကိုဖိုနီ အဖွဲ့တို့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီသည် အဓိက မဟာမိတ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယခင်က ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်ခဲ့သော ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီနှင့် နီးကပ်စွာ တူညီသည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 126&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ngoh 328.&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စစ် အသုံးစရိတ်မှာ အခြားသော ဌာနများ၏ အသုံးစရိတ်နှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်များပြား သော်လည်း&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 30.&lt;/ref&gt;  ကာကွယ်ရေး ကိစ္စများ အတွက် ပြင်သစ်ကို များစွာ အားကိုးသည်။,&lt;ref name=&quot;State Dept&quot;/&gt; သမ္မတ ဘီယာသည် ရေနံ ပေါကြွယ်ဝသော ဘာကာစီ ကျွန်းဆွယ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ နှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး (သို့သော် ထိုအငြင်းပွားမှုကို ဂရင်းထရီး သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြေလည်မှု ရခဲ့သည်။) ဂါဘွန်းနိုင်ငံ သမ္မတ အယ်လ် ဟတ်ဒ် အိုမာ ဘွန်ဂို နှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ကြောင့် အငြင်းပွားခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref name = &quot;lergai&quot;/&gt;

===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ===
[[File:Provinces of Cameroon EN.svg|thumb|upright|ကင်မရွန်းနိုင်ငံကို ဒေသ ၁၀ ခု အဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။]]
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ ၁၀ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဒေသ တစ်ခုချင်းစီတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော ဒေသဆိုင်ရာ ကောင်စီ ရှိသည်။ ဒေသတစ်ခုချင်းစီအား သမ္မတမှ ခန့်အပ်ထားသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်သည်။&lt;ref name=&quot;Neba 250&quot;/&gt;

ထိုခေါင်းဆောင်များသည် သမ္မတ၏ ဆန္ဒကို အကောင်အထည် ဖော်ပေးခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာ အထွေထွေ အခြေအနေ နှင့် အနေအထားများကို ပြန်လည် သတင်းပို့ရခြင်း၊ အစိုးရ ရုံးလုပ်ငန်းများကို အုပ်ချုပ်ရခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ရခြင်း နှင့် ပိုမို၍ သေးငယ်သော အုပ်ချုပ်ရေး ယူနစ်များကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှု ရခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများတွင် ကျယ်ပြန့်သော အာဏာစက် ရှိကြပြီး သူတို့၏ နယ်တွင် ဝါဒဖြန့်ဖြင်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အပြင် စစ်တပ်၊ ရဲ နှင့် ဂျန်ဒါမီ ရဲတို့ကို လိုအပ်ပါက ခေါ်သုံးနိုင်သည်။ အားလုံးသော ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ အရာရှိများမှာ ဗဟိုအစိုးရ၏ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများ အနေနှင့်လည်း ထိုဝန်ကြီးဌာနမှ ဘတ်ဂျက် အများဆုံးကို ရရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/26431.htm|title=Cameroon|publisher=US Department of State|date=25 August 2011|accessdate=24 September 2011}}&lt;/ref&gt;

ဒေသများကို တိုင်း ၅၈ တိုင်း အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြားထားပြီး ထိုတိုင်းများကို သမ္မတမှ ခန့်အပ်ထားသော တိုင်းဒေသဆိုင်ရာ အရာရှိများက ဦးဆောင်ကြသည်။ ထိုတိုင်းများကို တိုင်းငယ်များ အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြားထားပြီး ထိုတိုင်းငယ်များကို လက်ထောက် တိုင်းဒေသဆိုင်ရာ အရာရှိများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ခရိုင်မှူးမှ အုပ်ချုပ်သော ခရိုင်များမှာ အသေးဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုင်ရာ ယူနစ်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=unhchr&gt;{{cite web|url=http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/33bb745d595710e3c125693d0035f74b?Opendocument|accessdate=12 April 2013|title=Core document forming part of the reports of States Parties: Cameroon|publisher=UNHCHR}}&lt;/ref&gt;

မြောက်ဘက် အကျဆုံး ဒေသ ၃ ခုမှာ မြောက်ဖျား ဒေသ၊ မြောက်ပိုင်း ဒေသ နှင့် အဒါမဝါ ဒေသ တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ တောင်ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းဒေသ နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဒေသတို့ ရှိသည်။ တောင်ပိုင်း ဒေသသည် ဂီနီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး တောင်ဘက် နယ်နိမိတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်း၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းကို ဒေသ ၎ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ လစ်တော်ရယ် ဒေသ နှင့် အနောက်တောင်ပိုင်း ဒေသ တို့မှာ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိကြကာ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဒေသ နှင့် အနောက်ပိုင်း ဒေသတို့မှာ အနောက်ပိုင်း မြက်ခင်းပြင် ဒေသများတွင် တည်ရှိကြသည်။

==ပညာရေး နှင့် ကျန်းမာရေး==
[[File:Cameroonian school children gather around U.S. Army Master Sgt. John Reid, center, for a group photo near Douala, Cameroon, March 19, 2014, during Central Accord 14 140319-A-PP104-039.jpg|thumb|300 px|ကင်မရွန်းရှိ ကျောင်းသား ကလေးများ]]
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၇၁.၃ % (အမျိုးသား ၇၈.၃ %၊ အမျိုးသမီး ၆၄.၈%)မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; ကလေး အများစုမှာ ကိုင်ပိုင် စာသင်ကျောင်းနှင့် ဘာသာရေးကျောင်းများထက် အဖိုးနှုန်းထား သက်သာသော အစိုးရ ကျောင်းများတွင် စာသင်ကြားကြသည်။&lt;ref name=&quot;Mbaku 15&quot;&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 15.&lt;/ref&gt; ပညာရေး စနစ်မှာ ပြင်သစ် နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ ပညာရေး စနစ်ကို ရောနှော ဆက်ခံထားခြင်း ဖြစ်ပြီး&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 105–6.&lt;/ref&gt; သင်ကြားရာတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာတို့ကို အသုံးပြု၍ သင်ကြားကြသည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 16.&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် အာဖရိကရှိ ကျောင်းတက်မှု အများဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Mbaku 15&quot; /&gt; မိန်းကလေးများမှာ ယောက်ျားလေးများ နှင့် ယှဉ်လျှင် ကျောင်းပုံမှန် တက်ရောက်မှု မရှိပေ။ အကြောင်းမှာ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အစွဲအလမ်းများ၊ အိမ်မှုကိစ္စများ၊ စောစီးစွာ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းများ၊ ပဋိသန္ဓေ တည်ရှိခြင်းများ နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက် ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းတက်ရောက်မှု ပိုများသဖြင့်&lt;ref name=&quot;Mbaku 15&quot;/&gt; ဆရာ ဆရာမများ အများအပြား တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြခြင်းကြောင့် မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ကျောင်းများတွင် ဆရာ ဆရာမ ဦးရေ မလုံလောက်ပေ။&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;/&gt;

ကျောင်းတက်ရောက်မှု နည်းပါးခြင်း၏ အကြောင်းရင်း နောက်တစ်ခုမှာ ကလေး အလုပ်သမား များပြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုးရွားဆုံး ကလေး အလုပ်သမား အစီရင်ခံစာ အရ အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၄ နှစ် အထိ ကလေး သူငယ်၏ ၅၆% မှာ အလုပ်လုပ်နေသော ကလေးများ ဖြစ်ပြီး အသက် ၇ နှစ် မှ ၁၄ နှစ် အထိ ကလေးသူငယ်များ၏ ၅၃% မှာ ကျောင်းတက်ရင်း အလုပ်လုပ်နေရသော ကလေးများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/cameroon.htm 2013 Findings on the Worst Forms of Child Labor -Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150303052129/http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/cameroon.htm |date=3 March 2015 }}. Dol.gov. Retrieved on 29 June 2015.&lt;/ref&gt; ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားရေးရာ ဗျူရို မှ ထုတ်ပြန်သော ကလေးသူငယ်များ သို့မဟုတ် အဓမ္မ ခိုင်းစေခြင်း ခံရသူများ ထုတ်လုပ်သော ပစ္စည်းများ စာရင်းတွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ကိုကိုး ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကလေး အလုပ်သမားများကို အသုံးပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;[http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/ List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610003351/http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/ |date=10 June 2015 }}. Dol.gov. Retrieved on 29 June 2015.&lt;/ref&gt;

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အရည်အသွေးမှာလည်း ပုံမှန်အားဖြင့် နိမ့်ကျသည်။&lt;ref name = &quot;yqheor&quot;&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 21.&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် လူ ၅,၀၀၀ အတွက် ဆရာဝန်တစ်ဦးနှုန်းသာ ရှိသည်ဟု ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last=Staff|first=CNN|title=3 medical marvels saving lives|url=http://edition.cnn.com/2013/11/17/health/cnnheroes-medical-marvels/index.html?hpt=us_bn1|accessdate=18 November 2013|newspaper=CNN}}&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စနစ် အတွင်း ဘဏ္ဍာငွေ နည်းပါးမှုကြောင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အတွင်း လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော ဆရာဝန် နှင့် သူနာပြု အများစုမှာ အလုပ်များ၍ လုပ်ခနည်းပါးသောကြောင့် အခြားနိုင်ငံများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ သူနာပြု လိုအပ်သော်လည်း အလုပ်မရှိသော သူနာပြု အများအပြား ရှိသည်။ အချို့မှာ သူတို့၏ ကျွမ်းကျင်မှုများ လျော့ကျမသွားစေရန် အခမဲ့ အကူအညီ ပေးကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=The need is so great |author=Rose Futrih N. Njini |publisher=D+C Development and Cooperation/ dandc.eu |date=December 2012 |url=http://www.dandc.eu/en/article/cameroon-too-many-nurses-and-doctors-lack-perspective}}&lt;/ref&gt; အဓိက မြို့ကြီးများ၏ အပြင်ဘက်ရှိ ဆေးရုံဆေးခန်းများမှာ အများအားဖြင့် ညစ်ပတ်နေတတ်ပြီး ပစ္စည်းကိရိယာလည်း အစုံအလင် မရှိတတ်ပေ။&lt;ref name=&quot;West 64&quot;&gt;[[#West|West]] 64.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ မွေးစမှ ပျမ်းမျှသက်တမ်းကို ၅၄.၇၁ နှစ် သတ်မှတ်သဖြင့် ကမ္ဘာ့ ပျမ်းမျှသက်တမ်း အနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Cameroon&amp;countryCode=cm&amp;regionCode=afr&amp;rank=200#cm|work=CIA World Factbook|title=Life Expectancy ranks|accessdate=12 April 2013|archivedate=4 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504215553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Cameroon&amp;countryCode=cm&amp;regionCode=afr&amp;rank=200#cm}}&lt;/ref&gt; ပုံမှန် တွေ့ရလေ့ ရှိသော ရောဂါများမှာ [[သွေးလွန်တုပ်ကွေး]] ၊ [[ဖီလာရီယာသန်စွဲနာ]]၊ [[လီရှမာနီယာပိုးစွဲနာ]]၊ [[ငှက်ဖျားရောဂါ]]၊ [[ဦးနှောက်အမြှေးရောင် ရောဂါ]]၊ [[ရှစ်စတိုဆိုမာသန်စွဲနာ]] ၊ [[အာဖရိကန် ထရစ်ပနိုစိုမီရေးစစ်]] တို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#West|West]] 58–60.&lt;/ref&gt; အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၄၉ နှစ်အတွင်း အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ အေအိုင်ဒီအက်စ် တွေ့ရှိမှုနှုန်းမှာ ၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သော်လည်း ထိုရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ လူမှုရေးအရ ရှက်ကြောက်၍ ထုတ်မပြောကြသောကြောင့် နည်းပါးခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name = &quot;yqheor&quot;/&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးလေ့ ရှိသော ရိုးရာ အလေ့အထ တစ်ခုဖြစ်သည့် အပျိုဖော်ဝင်စ အမျိုးသမီးတို့၏ ရင်သားကို မာကျောသော အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် အပူပေးထားသော အရာဝတ္ထုဖြင့် ပျောက်ပျက်သေးငယ်အောင် လုပ်ခြင်းသည်လည်း အမျိုးသမီးတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည်။ &lt;ref&gt;Joe, Randy. (23 June 2006) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5107360.stm Africa | Cameroon girls battle 'breast ironing']. BBC News. Retrieved on 2015-06-29.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/programmes/p01pgpzf BBC World Service – Outlook, Fighting 'Breast Ironing' in Cameroon]. Bbc.co.uk (16 January 2014). Retrieved on 2015-06-29.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.channel4.com/news/breast-ironing-fgm-victim-girls-chest-cameroon-uk Campaigners warn of 'breast ironing' in the UK – Channel 4 News]. Channel4.com (18 April 2014). Retrieved on 2015-06-29.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bawe, Rosaline Ngunshi (24 August 2011) [http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/CEDAW/HarmfulPractices/GenderEmpowermentandDevelopment.pdf Breast Ironing : A harmful traditional practice in Cameroon]. Gender Empowerment and Development(GeED)&lt;/ref&gt; အမျိုးသမီးတို့၏ မအင်္ဂါစေ့ကို ဖြတ်တောက်သည့် အလေ့အထမှာလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မရှိသော်လည်း လူဦးရေ တစိတ်တပိုင်းတွင် ကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်ဟု ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူနီဆက်ဖ်၏ အစီရင်ခံစာ အရ သိရပြီး ကင်မရွန်း အမျိုးသမီးထု၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မအင်္ဂါစေ့ ဖြတ်တောက်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရိုးရာ တိုင်းရင်းဆေးမှာလည်း အနောက်တိုင်းဆေးပညာအပြင် အခြား ရွေးချယ်စရာ တစ်ခု အဖြစ် လူကြိုက်များဆဲပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=Lantum&gt;Lantum, Daniel M., and Martin Ekeke Monono (2005). &quot;Republic of Cameroon&quot;, ''Who Global Atlas of Traditional, Complementary and Alternative Medicine''. [[World Health Organization]], p. 14.&lt;/ref&gt;

==ပထဝီဝင်==
[[File:Rhumsiki Peak.jpg|thumb|မြောက်ဖျားဒေသ ရွမ်းစီးကီးရှိ မီးတောင်အဆို့ မြင်ကွင်း]]

ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ၁၈၃,၅၆၉ စတုရန်းမိုင် (၄၇၅,၄၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၃ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Demographic Yearbook&quot;&gt;[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2003/Table03.pdf ''Demographic Yearbook 2004'']. United Nations Statistics Division.&lt;/ref&gt; [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ]]ထက် အနည်းငယ်မျှ ပို၍ ကြီးမားပြီး [[ပါပူဝါနယူးဂီနီနိုင်ငံ]] နှင့် အရွယ်အစားတူမျှ ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် အလယ်အာဖရိကနှင့် အနောက်အာဖရိကရှိ ဘွန်နီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.international.ucla.edu/africa/countries/|accessdate=12 April 2013|title=Country Profiles|publisher=UCLA African Studies Center}}&lt;/ref&gt; မြောက်လတ္တီကျု ၁ ဒီဂရီမှ ၁၃ ဒီဂရီ အတွင်း အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၈ ဒီဂရီမှ ၁၇ ဒီဂရီ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။

ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားစာပေများတွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား အာဖရိကတိုက် အသေးစားလေးဟု ဖော်ပြလေ့ ရှိပြီး အကြောင်းမှာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အတွင်း အာဖရိက၏ အဓိက ရာသီဥတုများ နှင့် သဘာဝပေါက်ပင်များ အားလုံး ရှိပြီး ကမ်းရိုးတန်း၊ ကန္တာရ၊ တောင်ကုန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ နှင့် ဆာဗားနား မြက်ခင်းပြင်များ အားလုံး ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 16.&lt;/ref&gt;  အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများမှာ အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ချဒ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ၊ ဂါဘွန်နိုင်ငံ နှင့် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား အဓိက ပထဝီဝင်ဇုန်ကြီး ၅ ဇုန် အဖြစ်ခွဲခြားထားပြီး ၎င်းတို့မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ရာသီဥတု အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ သဘာဝ ပေါက်ပင်အားဖြင့် လည်းကောင်း အသွင် ကွဲပြားခြားနားသည်။ ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်သည် ဂီနီ ပင်လယ်ကွေ့မှ&lt;ref name=Fomensky&gt;Fomensky, R., M. Gwanfogbe, and F. Tsala, editorial advisers (1985) ''Macmillan School Atlas for Cameroon.'' Malaysia: Macmillan Education, p. 6&lt;/ref&gt; အတွင်းပိုင်းသို့ ၉ မိုင်မှ ၉၃မိုင် (၁၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၅၀ ကီလိုမီတာ) အထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်သွားပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်အားဖြင့် ၂၉၅ပေ (၉၀ မီတာ) မျှ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 14.&lt;/ref&gt; ထိုဒေသမှာ အလွန်ပူ၍ စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းပြီး တိုတောင်းသော ခြောက်သွေ့ရာသီ ရှိကာ ထိုရပ်ဝန်းဒေသသည် သစ်တောထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်နေပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစိုစွတ်ဆုံး ဒေသ အများအပြား ပါဝင်ကာ ခရော့စ် ဆာနာဂါ ဘိုင်အိုကို ကမ်းရိုးတန်း သစ်တော ဒေသ၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Extremes&quot;&gt;&quot;[http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html#highpre Highest Average Annual Precipitation Extremes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131128084534/http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html#highpre |date=28 November 2013 }}&quot;. Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation, [[National Climatic Data Center]], 9 August 2004. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;

တောင်ပိုင်း ကင်မရွန်း ကုန်းမြေမြင့်ဒေသသည် ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်မှ ပျမ်းမျှ အမြင့် ၂,၁၃၃ ပေ (၆၅၀ မီတာ) အထိ မြင့်တက်သွားသည်။&lt;ref name=&quot;Neba 16&quot;&gt;[[#Neba|Neba]] 16.&lt;/ref&gt; ထိုဒေသတွင် အီကွေတာ မိုးသစ်တောများ အဓိက တည်ရှိပြီး စိုစွတ်သော ရာသီဥတုနှင့် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု အပြောင်းလဲ ရှိခြင်းကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသထက် စိုထိုင်းမှု ပိုနည်းသည်။ ထိုဒေသသည် အတ္တလန္တိတ် အီကွေတာ ကမ်းရိုးတန်းသစ်တော ဇီဝရပ်ဝန်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unido.org/fileadmin/user_media/Procurement/Ahmed/16001956/16001956ZPaa_TOR_final%20Report.pdf|publisher=UNIDO|title=ICAM of Kribi Campo|accessdate=12 April 2013|archivedate=6 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130506165602/http://www.unido.org/fileadmin/user_media/Procurement/Ahmed/16001956/16001956ZPaa_TOR_final%20Report.pdf}}&lt;/ref&gt;

[[File:Hills near Ngaoundal.jpg|thumb|ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အဒါမဝါ ဒေသရှိ နျုန်းဒယ် အနီး ကျေးလက်မြင်ကွင်း]]
ကင်မရွန်းတောင်တန်း ဟုခေါ်သည့် ပုံသဏ္ဍန်မှန်သော တောင်ကုန်းများ၊ တောင်တန်းများ နှင့် ကုန်းမြေမြင့်များသည် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကင်မရွန်းတောင်မှ မြောက်ဘက်ပိုင်း ကင်မရွန်းနယ်စပ် လတ္တီကျု ၁၃ ဒီဂရီ ၅ မိနစ် ချဒ်ရေကန် အထိ ရှည်လျားစွာ တည်ရှိပြီး ကင်မရွန်းတောင်မှာ ၁၃,၄၃၅ ပေ( ၄,၀၉၅ ပေ)&lt;ref name=&quot;Neba 17&quot;/&gt; ဖြင့် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတွင် မိုးရွာကျမှု များသော်လည်း ပြင်းထန်သော ရာသီဥတု ရှိကာ အထူးသဖြင့် အနောက်ဘက် ကုန်းမြေမြင့် တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသရှိ မြေကြီးများအား ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရန် အကောင်းဆုံးသော မြေများ ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် မီးတောင်ဒေသဖြစ်သော ကင်မရွန်းတောင် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Neba 17&quot;&gt;[[#Neba|Neba]] 17.&lt;/ref&gt; မီးတောင်ကြောင့် မီးတောင်ထိပ်ဝရေကန်များ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်တွင် ထိုသို့သော ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည့် နျိုရေကန်မှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်လွှတ်သဖြင့် လူ ၁,၇၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ကြား သေဆုံး ခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Neba 17&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 161 report 1,700 killed; [[#Hudgens|Hudgens and Trillo]] 1054 say &quot;at least 2,000&quot;; West 10 says &quot;more than 2,000&quot;.&lt;/ref&gt; ထိုဒေသအား ကမ္ဘာ့သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့မှ ကင်မရွန်းကုန်းမြင့်သစ်တော ဇီဝ ရပ်ဝန်းဒေသအဖြစ် သတ်မှတ် ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/cameroon_highlands_forests.cfm|accessdate=12 April 2013|publisher=WWF|title=Cameroon Highlands Forests|archivedate=1 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501144939/http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/cameroon_highlands_forests.cfm}}&lt;/ref&gt;

တောင်ဘက် ကုန်းမြေမြင့်မှာ မညီညာ၍ မြက်ခင်းထူထပ်သော အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့် ဆီသို့ မြင့်တက်သွားသည်။ ထို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် အနောက်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသသို့ ဆန့်တန်းသွားပြီး နိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းကြား အရံအတား အဖြစ်ကာဆီးလျက် ရှိသည်။ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၃,၆၀၉ပေ (၁,၁၀၀ မီတာ) ဖြစ်ပြီး။&lt;ref name=&quot;Neba 16&quot;/&gt; ပျမ်းမျှ အပူချိန်မှာ ၂၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် မှ ၂၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် အထိ ဖြစ်သည်။ ဧပြီလနှင့် အောက်တိုဘာလကြား မိုးအများဆုံး ရွာကျပြီး မိုးရေချိန် အမြင့်ဆုံးမှာ ဇူလိုင်လ နှင့် ဩဂုတ်လ တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Gwanfogbe&quot;&gt; Gwanfogbe, Mathew; Meligui, Ambrose; Moukam, Jean and Nguoghia, Jeanette (1983). ''Geography of Cameroon.'' Hong Kong: Macmillan Education, p. 20, ISBN 0333366905.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 29.&lt;/ref&gt; မြောက်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသမှ အဒါမဝါ၏ အစွန်းမှ ချဒ်ရေကန်အထိ သွယ်တန်းလျက် ရှိပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၉၈၄ ပေ မှ ၁,၁၄၈ပေ (၃၀၀ မီတာ မှ ၃၅၀ မီတာ) အထိ ဖြစ်သည်။.&lt;ref name=&quot;Neba 17&quot;/&gt; ၎င်းတွင် တွေ့ရသော သဘာဝပေါက်ပင်များမှာ ဆာဗားနား ချုံထနောင်းတော နှင့် မြက်ခင်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသမှာ မိုးခေါင်သော ဒေသဖြစ်ပြီး မိုးကွက်ကျား ရွာကျကာ ပျမ်းမျှ အပူချိန် မြင့်မားသည်။&lt;ref name=Green&gt;Green, RH (1969). &quot;The Economy of Cameroon Federal Republic&quot;. In Robson, Peter, and DA Lury (eds). ''The Economies of Africa'', p.&amp;nbsp;239. Allen and Unwin.&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ရေဆင်းစနစ် ၄ မျိုးရှိသည်။ တောင်ဘက်ရှိ အဓိကမြစ်များမှာ အန်တမ်မြစ် ၊ နျောင်မြစ် ၊ ဆာနာဂါမြစ် နှင့် ဝူရီ မြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များမှာ အနောက်တောင်ပိုင်း နှင့် အနောက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းသွားကြပြီး ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဂျာမြစ် နှင့် ကဒဲမြစ်တို့မှာ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ကွန်ဂိုမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ကင်မရွန်းမြောက်ပိုင်းတွင်မူ ဘန်နောင်းမြစ်သည် မြောက်ဘက် နှင့် အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး နိုင်ဂျာမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ လိုဂုန်းမြစ်မှာမူ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ချဒ်ရေကန် အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကင်မရွန်းသည် ချဒ်ရေကန်အား အိမ်နီးချင်း ၃ နိုင်ငံ နှင့် အတူ ဝေမျှ ပိုင်ဆိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Country Files: Cameroon|url=http://www.fao.org/docrep/005/T0360E/T0360E04.htm|publisher=UN Food and Agriculture Organization|accessdate=3 March 2013}}&lt;/ref&gt;

==စီးပွားရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ==
[[File:Douala.JPG|thumb|ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမြို့တော် ဖြစ်ဿော ဒူဝါလာမြို့ ]]
[[File:Limbe1.png|thumb|လင်းဘေးမြို့မှ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာနေရာ]]
[[File:YaoundeSportPalace.png|thumb|ယောင်အွန်ဒေးမြို့မှ အားကစားနန်းတော်]]

ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီ ([[ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း]] အပါအဝင်) သည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၃၀၀ မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; အာဖရိက တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများထဲတွင် အဆင့် ၁ မှ ၁၀ အတွင်း ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Musa Biya plan&quot;&gt;Musa, Tansa (8 April 2008). &quot;[http://www.reuters.com/article/2008/04/08/idUSL08308448 Biya plan to keep power in Cameroon clears hurdle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924132016/http://www.reuters.com/article/2008/04/08/idUSL08308448 |date=24 September 2015 }}&quot;. Reuters. Accessed 9 April 2008.&lt;/ref&gt; အဓိက ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့ ရောင်းချသော နိုင်ငံများမှာ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ စပိန် နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;  ကင်မရွန်းသည် ၂၀၃၅ တွင် အရေးပါသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းထားသည်။

ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုစာမျှ စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ကောင်းမွန်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ဂျီဒီပီ ၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၈ အတွင်း အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ချေးငွေသည် ဂျီဒီပီ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် အထိ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အရန်ငွေကြေးမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံ အထိ ၄ ဆမျှ မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfw4a.org/cameroon/cameroon-financial-sector-profile.html|title=Cameroon Financial Sector Profile|publisher=MFW4A|accessdate=24 September 2011|archivedate=13 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513110637/http://www.mfw4a.org/cameroon/cameroon-financial-sector-profile.html}}&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံများသည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ၏ ဘဏ် အဖွဲ့ ၊အလယ်အာဖရိက နိုင်ငံများ၏ အကောက်ခွန် နှင့် စီးပွားရေး သမဂ္ဂ အဖွဲ့၊ အာဖရိကနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး ဥပဒေ ညီညွတ်ရေး အဖွဲ့တို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;ohada.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ohada.com/index.php|title=The business law portal in Africa|publisher=OHADA|accessdate=22 March 2009}}&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ငွေကြေးမှာ စီအက်ဖ်အေ ဖရန့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;

၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်မှာ နိုင်ငံတကာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်မျဉ်း ဖြစ်သော တစ်ရက်လျှင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၂၅ အောက်တွင် ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDI_2008_EN_Tables.pdf|work=Human Development Indices|title= Table 3: Human and income poverty|page=35|accessdate=1 June 2009|publisher=UN}}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ၏ နောက်ပိုင်းမှ အစပြု၍ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေး၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြောင်းလဲရေး နှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု တိုးတက်ရေး တို့အတွက် ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးအဖွဲ့တို့ အကြံပေးထားသော အစီအစဉ်များ ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;State Dept&quot;/&gt; အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အားပေးသည့် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://nl.nabc.nl/Portals/0/docs/Country%20information%20pdf/CAMEROON%20Fact%20Sheet.pdf | title=Cameroon Business Mission Fact Sheet 2010–2011 | publisher=Netherlands-African Business Council | year=2011 | accessdate=27 July 2015 | archivedate=13 October 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013032607/http://nl.nabc.nl/Portals/0/docs/Country%20information%20pdf/CAMEROON%20Fact%20Sheet.pdf }}&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး နှင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးရေး အတွက် အထူး သင့်လျော်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ စိုက်ပျိုးရေး ပြုလုပ်ကြပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်တွင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးမှာ ၁၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်း အများစုကို ဒေသခံ လယ်သမားများက ဝမ်းစာဖူလုံရုံမျှ အတွက် ရိုးရှင်းသော ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သူတို့သည် ပိုလျှံသော ထွက်ကုန်များကို ရောင်းချကြပြီး အချို့မှာ စီးပွားရေးအတွက် လယ်ကွင်းသီးသန့်များကို ထိန်းသိမ်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြို့ပြများက ၎င်းတို့၏ အစားအစာအတွက် လယ်သမားတို့၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို အားကိုး အားထား ပြုရသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသရှိ မြေသားများနှင့် ရာသီဥတုတို့က ငှက်ပျော၊ ကိုကိုး၊ ဆီအုန်း၊ ရာဘာ နှင့် လက်ဖက်တို့ကို စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးနိုင်ရန်အတွက် အထောက်အပံ့ပေးသည်။ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ တောင်ပိုင်း ကင်မရွန်းကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ဝင်ငွေရရှိနိုင်သော ကော်ဖီ၊ သကြား နှင့် ဆေးရွက်ကြီးတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ အဓိကဝင်ငွေရ သီးနှံမှာ ကော်ဖီ ဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းတွင် ဝါ၊ မြေပဲ နှင့် စပါးတို့ကို သဘာဝအလျောက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ပြည်ပထွက်ကုန်အတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို အားထားသောကြောင့် ကင်မရွန်းအနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ဈေးနှုန်းများကို ပြောင်းလဲရန် အတွက် အန္တရာယ်ကြီးမားသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;

[[File:Fulani herd in the dust.jpg|thumb|ကင်မရွန်းမြောက်ပိုင်းတွင် ဖူလာ နွားကျောင်းသမားက သူ၏ နွားများကို မောင်းနှင်နေပုံ။]]
တိရစ္ဆာန်များကို နိုင်ငံအနှံ့တွင် မွေးမြူကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/Counprof/cameroon/figure10.htm|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon livestock production map|publisher=FAO|archivedate=5 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605182824/http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/Counprof/cameroon/figure10.htm}}&lt;/ref &gt; ငါးဖမ်းခြင်း မှ လူပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကို အလုပ်ပေးထားပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် ပင်လယ်စာ ၁၀၀,၀၀၀ တန် ကျော်ကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/X0229E/x0229e05.htm|accessdate=12 April 2013|author=Som, Julienne|title=Women's role in Cameroon fishing communities|publisher=FAO|archivedate=3 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603014448/http://www.fao.org/docrep/X0229E/x0229e05.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=awf&gt;{{cite web|url=http://www.awf.org/country/cameroon|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon|publisher=AWF}}&lt;/ref&gt; ယခင်က ကျေးလက်နေ ကင်မရွန်းပြည်သူမျာအတွက် ပင်မ အစားအစာ ဖြစ်ခဲ့သော တောကောင်သားများမှာ  ယခု အခါတွင် နိုင်ငံရှိ မြို့ပြကြီးများအတွက် အထူးအစားအစာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တောင်ကောင်သားများကို စီးပွားဖြစ် ရောင်းဝယ်ခြင်းသည် ကင်မရွန်းရှိ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု အနေဖြင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းကို ကျော်တက်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1920391.stm|accessdate=12 April 2013|publisher=BBC|title=UK project tackles bushmeat diet|date=10 April 2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/cooking_in_the_danger_zone/7282187.stm|accessdate=12 April 2013|title=Cameroon's bushmeat dilemma|date=14 March 2008|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;

တောင်ပိုင်း မိုးသစ်တောများတွင် အလွန်များပြားသော သစ်ထုတ်လုပ်ရန် သစ်များရှိပြီး ကင်မရွန်းနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၃၇% မျှ ရှိသည်။ &lt;ref name=awf/&gt; သို့သော်လည်း သစ်တော နေရာ အတော်များများကို ရောက်ရှိရန် ခက်ခဲသည်။ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းအား နိုင်ငံခြားပိုင် ကုမ္ပဏီများမှ အများဆုံး လုပ်ကိုင်ကြပြီး&lt;ref name=awf/&gt; ၁၉၉၈ ခုနှစ် စာရင်းအရ အစိုးရအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၆၀ မျှ အထောက်အပံ့ပေးသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပဒေအရ သစ်ထုတ်လုပ်ရာတွင် အန္တရာယ် ကင်းရှင်းစေရန် နှင့် ရေရှည် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ကြီးကြပ်မှု အနည်းဆုံး လုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/congo_basin_forests/problems/deforestation/logging/|publisher=WWF|accessdate=12 April 2013|title=Logging in the Green Heart of Africa}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စက်ရုံလုပ်ငန်းများမှာ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ၂၉.၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စက်ရုံလုပ်ငန်းများ၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဒူဝါလာမြို့ နှင့် ဘိုနာဘယ်ရီမြို့ တို့တွင် တည်ရှိကြသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် သတ္တုတွင်းထွက်များ အတော်အတန် ရှိသော်လည်း ထိုတွင်းထွက်များကို ကျယ်ပြန့်စွာ တူးဖော်ခြင်း မပြုကြပေ။ &lt;ref name=&quot;State Dept&quot;/&gt; ရေနံ ရှာဖွေမှုမှာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ကျဆင်းလာခဲ့သော်လည်း အတော်အသင့် အရေးပါသော ကဏ္ဍ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရှိနေပြီး ရေနံ ဈေးကျဆင်းပါက နိုင်ငံ့ စီးပွားရေးကို အပြင်းအထန် ရိုက်ခတ်လေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/pdp/2006/pdp02.pdf|accessdate=12 April 2013|title=Strengthening Transparency in the Oil Sector in Cameroon|author=Cossé, Stéphane |publisher=IMF|year=2006}}&lt;/ref&gt; ရေမော်များ နှင့် ရေတံခွန်များက တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ မြစ်များတွင် အရံအတား များ အဖြစစ် ရှိနေကြသော်လည်း ထိုနေရာများက ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ရန် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိစေပြီး ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင် လိုအပ်မှုကို ဖြည့်ဆီးပေးလျက် ရှိသည်။ ဆာနာဂါ မြစ်မှ အီဒီယာရှိ အကြီးဆုံသော ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံကို စွမ်းအင် ပေးလျက် ရှိသည်။ ကျန်ရှိသော ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင် လိုအပ်မှုများကို ဆီဖြင့်မောင်းနှင်ရသော ဓာတ်အားပေးစက်များမှ ဖြည့်တင်းပေးလျက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ ဒေသ အတော်များများတွင် အားထားရသော လျှပ်စစ်မီး မရှိသေးပေ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.climateparl.net/cpcontent/pdfs/Kribi,%202010-03-27,%20Parlementarians.pdf|accessdate=12 April 2013|title=Harnessing Central Africa's Hydropower Potential|author=Prevost, Yves|publisher=Climate Parliament|archivedate=27 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140427082535/http://www.climateparl.net/cpcontent/pdfs/Kribi%2C%202010-03-27%2C%20Parlementarians.pdf}}&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ အများအားဖြင့် ခက်ခဲသည်။ အဓိက မြို့ကြီးများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော အခြားလမ်းများနှင့် ယှဉ်လျှင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခကြေးငွေကောက်ခံသည့် လမ်းများ (အားလုံးမှာ ကားတစ်စင်းသာ မောင်းနိုင်သည်။)သာ ရှိပြီး ထိုလမ်းများမှာလည်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု မရှိသလောက် ဖြစ်ပြီး ၁၀% မျှသာ ကတ္တရာ ခင်းထားသဖြင့် ဆိုးရွားသော ရာသီဥတုရှိလျှင် သွားလာ မရပေ။ လမ်းတွင်ရှိသော စစ်ဆေးရေးဂိတ်များမှာလည်း ရဲများ နှင့် ဂျန်ဒါမီ ရဲများ အတွက် ခရီးသွားများ ထံမှ ငွေညှစ်ရုံမှ အပ အခြားကောင်းမွန်သော ရည်ရွယ်ချက် မရှိပေ။&lt;ref&gt;[[#Hudgens|Hudgens and Trillo]] 1036.&lt;/ref&gt; လမ်းဓားပြတိုက်ခြင်းကလည်း အရှေ့ဘက် နှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်များရှိ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှ စ၍ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ မတည်မငြိမ် ဖြစ်မှုကြောင့် ပြဿနာမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Musa Gunmen&quot;&gt;Musa, Tansa (27 June 2007). &quot;[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L27787695.htm Gunmen kill one, kidnap 22 in Cameroon near CAR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629170646/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L27787695.htm |date=29 June 2007 }}&quot;. Reuters. Accessed 27 June 2007.&lt;/ref&gt;
ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီများမှ ဆောင်ရွက်သော မြို့အချင်းချင်း ဆက်သွယ်သည့် အဝေးပြေး ကားလိုင်းများမှ အဓိကမြို့ကြီးများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ အဝေးပြေးကားမှာ လူသုံးအများဆုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ်ရေးလ် ဟုခေါ်သော ကင်မရွန်း ရထားမှာ ဒုတိယမြောက် လူသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ရထားပို့ဆောင်ရေးမှာ အနောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ကွန်းဘာ မှ အရှေ့ဘက်ပိုင်းရှိ ဘဲလဘူမြို့သို့လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်ရှိ ညောင်ဒရေသို့လည်းကောင်း အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldtravelguide.net/cameroon/getting-around|accessdate=12 April 2013|publisher=World Travel Guide|title=Getting around Cameroon}}&lt;/ref&gt; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်များမှာ ဒူဝါလာမြို့ နှင့် ယောင်အွန်ဒေးမြို့များတွင် တည်ရှိကြပြီး တတိယမြောက်လေဆိပ်ဖြစ်သော မာအူယာ လေဆိပ်မှာ တည်ဆောက်ဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cameroononline.org/2013/04/03/equipments-for-the-future-maroua-international-airport/|accessdate=12 April 2013|title=Equipment for the Future Maroua International Airport|publisher=Cameroon Online|date=3 April 2013|archivedate=9 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509073605/http://www.cameroononline.org/2013/04/03/equipments-for-the-future-maroua-international-airport/}}&lt;/ref&gt; ဒူဝါလာမြို့မှာ နိုင်ငံ၏ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.soschildrensvillages.ca/where-we-help/africa/cameroon/douala/pages/default.aspx|accessdate=12 April 2013|title=SOS Children's Village Douala|publisher=SOS Children's Villages}}&lt;/ref&gt; မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်မူ ဘီနိုရေမြစ်ကို အသုံးပြု၍ ဂါအူယာမှ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံသို့ အချို့သော ရာသီများတွင် သွားလာနိုင်သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 68.&lt;/ref&gt;

၂၁ရာစု၏ ပထမ ဆယ်စုနှစ်မှစ၍ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် တိုးတက်လာသော်လည်း စာနယ်ဇင်းများမှာ ခြစားမှုများရှိ၍ နိုင်ငံရေး အစုအဖွဲ့များနှင့် အချို့သော ကိစ္စများကိုသာ ဦးတည်ရေးသားလေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Reporters&quot;&gt;&quot;Cameroon – Annual Report 2007&quot;.&lt;/ref&gt; သတင်းစာများမှာ အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ရှောင်ကွင်းရန် အတွက် မိမိဘာသာ ထိန်းသိမ်း ရေးသားကြသည်။ အဓိက ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်ခြင်းများကို အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပြီး အခြားသော ဆက်သွယ်ရေး စနစ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဖုန်းလိုင်းများ နှင့် ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးတို့မှာ အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်တွင် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 20.&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဆယ်လူလာ တယ်လီဖုန်းကွန်ယက် များနှင့် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပြုသူများမှာ ၂၁ရာစု ပထမ ဆယ်စုနှစ် မှစ၍ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; ဥပဒေနှင့် ထိန်းချုပ်မှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Freedom House&quot;/&gt;

==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ==
[[File:YaoundePanoramicView.jpeg|left|upright=2.0|thumb|ယောင်အွန်ဒေးမြို့၏ မြင်ကွင်းကျယ်]]

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 10px&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cfb;&quot;| ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ&lt;ref name=IEApop2011&gt;{{cite web|url=http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS|format=XLS|title=CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; Emissions from Fuel Combustion: Population 1971–2009|publisher=IEA|accessdate=24 September 2011|archivedate=12 October 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012151137/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS}} [http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=6 January 2012 }} pp. 87–89.&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;background:#cfb;&quot;| ခုနှစ်
! style=&quot;background:#cfb;&quot;| သန်းပေါင်း
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ၁၉၇၁|| style=&quot;text-align:right;&quot;| ၇.၀
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ၁၉၇၀ || style=&quot;text-align:right;&quot;| ၁၂.၂
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ၂၀၀၉|| style=&quot;text-align:right;&quot;| ၁၉.၅
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;| &lt;small&gt;Source: OECD/ကမ္ဘာ့ဘဏ်&lt;/small&gt;
|}
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁တွင် ၂၀,၀၃၃၀,၃၆၂ ဦး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldbank.org/en/country/cameroon |title=Cameroon |publisher=World Bank |accessdate=27 June 2013}}&lt;/ref&gt; လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၅၃.၆၉ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားများအတွက် ၅၂.၈၉ နှစ် အမျိုးသမီးများ အတွက် ၅၄.၅၂ နှစ် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် မြို့ပြနေထိုင်သူ နှင့် ကျေးလက်နေထိုင်သူ တစ်ဝက်စီ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;West 3&quot;&gt;[[#West|West]] 3.&lt;/ref&gt; လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုမှာ မြို့ပြများ၊ အနောက်ဘက် ကုန်းမြေမြင့် ဒေသနှင့် အရှေ့မြောက် လွင်ပြင်ဒေသတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 109–11.&lt;/ref&gt;  ဒူဝါလာမြို့၊ ယောင်အွန်ဒေးမြို့နှင့် ဂါရူဝါမြို့တို့မှာ အကြီးဆုံး မြို့များဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့်၊ အရှေ့တောင်ပိုင်း ဘီနိုရေး ချိုင့်ဝှမ်း နှင့် တောင်ဘက်ပိုင်း ကင်မရွန်း ကုန်းမြေမြင့် ဒေသတို့တွင် လူဦးရေ ကျဲပါးစွာ တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 111.&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်း အစိုးရ၏ အဆိုအရ ၂၀၀၅ ခုနှစ် သန္ဓေအောင်နှုန်းမှာ ၅.၀ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Citation | title = La population du Cameroun | year = 2010 | url = http://www.statistics-cameroon.org/downloads/La_population_du_Cameroun_2010.pdf | language = fr | trans_title = Cameroon population | publisher = Statistics Cameroon | access-date = 31 August 2015 | archive-date = 28 May 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150528185054/http://www.statistics-cameroon.org/downloads/La_population_du_Cameroun_2010.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

လူဦးရေ အဆမတန် လွန်ကဲနေသော အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျသော မြောက်ဘက်ပိုင်းတို့မှ လူများသည် ကမ်းရိုးတန်း စိုက်ပျိုးရာဒေသနှင့် မြို့ပြဒေသများသို့ အလုပ်ရရှိရန် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 105–6.&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် ဒေသများရှိ သစ်စက်များ နှင့် စိုက်ပျိုးရာဒေသများသို့ လူများ အလုပ်ရှာရန် အတွက် အနည်းငယ် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းများလည်း ရှိသည်။ &lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 106.&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး အနေနှင့် တိုင်းတာလျှင် ကျားမ အချိုးမှာ ညီတူမျှတူ ရှိသော်လည်း ထိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြသူ အများစုမှာ အမျိုးသားများ ဖြစ်သဖြင့် အချို့သော ဒေသများတွင် ကျားမအချိုးမညီမျှမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 103–4.&lt;/ref&gt;
[[File:Maison obus.jpg|thumb|300px|မြောက်ဖျားပိုင်း ဒေသရှိမတ်စ်ဂမ်တို့၏ အိမ်များမှာ မြေကြီးနှင့် မြက်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။]]

တစ်လင်တစ်မယား စနစ်အပြင် အိမ်ထောင်ဖက် အများအပြားရှိသော စနစ်ကိုလည်း ကျင့်သုံးကြပြီး ပုံမှန် ကင်မရွန်းမိသားစုများမှာ ကြီးမားပြီး ကျယ်ပြန့်သည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 139.&lt;/ref&gt; မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင်  အမျိုးသမီးများက အိမ်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြပြီး အမျိုးသားများက တိရစ္ဆာန်များကို ကျောင်းခြင်း သို့မဟုတ် လယ်သမားလုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ အမျိုးသမီးများက မိသားစု စားရန် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး အမျိုးသားများက သားငါးများကို ရှာဖွေခြင်း ငွေရသည့် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်း အများစု နည်းတူပင် ကင်မရွန်း လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် အမျိုးသားများက ဦးဆောင်ပြီး အမျိုးသမီးများအား အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတို့ကို နေရာအနှံ့ တွေ့ရသည်။.&lt;ref name=&quot;Freedom House&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 141.&lt;/ref&gt;

ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား ၂၃၀ မှ ၂၈၂ ခု အထိ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 65, 67.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#West|West]] 13.&lt;/ref&gt; အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့်သည် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများကို ကျယ်ပြန့်စွာ ပိုင်းခြားထားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ လူများမှာ အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသနှင့် မြောက်ပိုင်း မြေနိမ့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ဆူဒန် လူမျိုးစုများ နှင့် ကင်မရွန်းမြောက်ပိုင်း အနှံ့ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော ဖူလာနီ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ချဒ်ရေကန် အနီးတွင် ရှူဝါ အာရပ်လူမျိုး အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။  ကင်မရွန်း တောင်ပိုင်း ဒေသများတွင်မူ ဘန်တူ စကား နှင့် ဘန်တူစကား ရောစပ်ထားသော ဘာသာစကားကို ပြောကြားသော လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဘန်တူစကား ပြောသော လူမျိုးစု အဖွဲ့များမှာ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသနှင့် အီကွေတာ ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ဘန်တူစကား ရောစပ်ထားသော စကားကို ပြောဆိုသော လူမျိုးစုများမှာ အနောက်ပိုင်း မြက်ခင်းပြင် ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဂိုင်းလီ လူမျိုး ၅၀၀၀ ခန့်နှင့် ဘာကာ ပစ်ဂမီ လူမျိုးစုများမှဦ အရှေ့တောင်ပိုင်း နှင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသရှိ မိုးသစ်တောများ အတွင်း လှည့်လည် နေထိုင်ကြပြီး အချို့မှာ လမ်းဘေးတွင် နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 48.&lt;/ref&gt; နိုင်ငံခြားသားများတွင် အများဆုံးမှာ နိုင်ဂျီးရီးယား လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 108.&lt;/ref&gt;


[[File:Elephants around tree in Waza, Cameroon.jpg|thumb|300px|ဝါဇာ အမျိုးသား ဥယျာဉ် အတွင်းမှ ဆင်များ]]

===ဒုက္ခသည်များ===
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အတွင်း ဒုက္ခသည်နှင့် ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံသူပေါင်း ၉၇,၄၀၀ ဦး ခန့်မျှ ရှိသည်။ ထိုသူများထဲတွင် ၄၉,၃၀၀ ဦးမှာ ဗဟိုအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံမှ ဖြစ်ပြီး (အများစုမှာ စစ်ကြောင့် အနောက်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။)&lt;ref name=RCross&gt;International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (28 May 2007). &quot;[http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/EKOI-73N32R?OpenDocument Cameroon: Population Movement; DREF Bulletin no. MDRCM004] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20070613175522/http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/EKOI-73N32R?OpenDocument |date=13 June 2007 }}&quot;. ReliefWeb. Accessed 18 June 2007.&lt;/ref&gt; ၄၁,၆၀၀ ဦးမှာ ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံမှ ဖြစ်ကာ ၂,၉၀၀ဦးမှာ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;World Refugee Survey 2008&quot;&gt;{{cite news|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|date=19 June 2008|url=http://www.refugees.org/survey/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002225617/http://www.refugees.org/survey/|archivedate=2 October 2008}}&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံသားများအား ဗဟိုအာဖရိကနိုင်ငံမှ ဓားပြများ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းမှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပိုမိုများပြား လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Musa Gunmen&quot;/&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ်၏ အစပိုင်း လများတွင် [[ဗဟို အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် ဒုက္ခသည်များ ထောင်နှင့်ချီ၍ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web
| title = Cameroon: Location of Refugees and Main Entry Points (as of 02 May 2014) – Cameroon
| work = [[ReliefWeb]]
| accessdate = 8 June 2014
| url = http://reliefweb.int/map/cameroon/cameroon-location-refugees-and-main-entry-points-02-may-2014
}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ရက် သတိပေးကွန်ယက် (AlertNet) ၏ သတင်းအရ
&lt;blockquote&gt;
ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်၍ လူပေါင်း ၉၀,၀၀၀ ခန့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးလာခဲ့ကြပြီး တစ်ပတ်လျှင် ၂,၀၀၀ ခန့် အထိ ရှိသည်။ အများအားဖြင့် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များ ဖြစ်ပြီး ယခုတိုင် နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်နေဆဲဟု ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ဆိုသည်။

&quot;အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကလေးတွေဟာ ကင်မရွန်းကို ဆိုးဆိုးရွားရွား အခြေအနေတွေနဲ့ ရောက်ရှိလာကြတယ်။ ရက်သတ္တပါတ် ပေါင်း များစွာ တစ်ခါတစ်လေ ဆိုရင် လပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်မှာ အချိန်ကုန်ခဲ့ပြီး အစားအစာကို ရှာခဲ့ရတယ်။&quot; ဟု [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့]]  (WFP) မှ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ အာသရင်း ကာစင်က ပြောဆိုခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Nguyen
| first = Katie
| title = Cameroon: Starving, Exhausted CAR Refugees Stream Into Cameroon – UN
| work = allAfrica.com
| accessdate = 8 June 2014
| date = 4 June 2014
| url = http://allafrica.com/stories/201406051108.html
}}&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

===ဘာသာစကား===
ကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်း ဥရောပ ဘာသာစကားများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက် နှင့် အနောက်တောင်ဘက်ဒေသများရှိ လူမျိုးများနှင့် ပြင်သစ်စကား ပြောကြားသော နိုင်ငံ၏ ကျန်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းမှ လူများအကြား ဘာသာစကား ကွဲပြားမှုကို ဖြစ်ခေါ်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 28.&lt;/ref&gt; အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာစကား နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ပြင်သစ်ဘာသာစကားသည် လူများ နားအလည်ဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်ကာ ၈၀ ရာနှုန်းကျော်မျှ နားလည်ကြသည်။&lt;ref&gt;Nathan, Fernand (ed.) (2010) [http://www.francophonie.org/IMG/pdf/langue_francaise_monde_integral.pdf ''La langue francaise dans le monde en 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603081542/http://www.francophonie.org/IMG/pdf/langue_francaise_monde_integral.pdf|date=3 June 2012}}, ISBN 2098824076.&lt;/ref&gt;

ရှေးဦးစွာ ကိုလိုနီ စနစ်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဂျာမန်တို့၏ ဘာသာစကား သည် ပြင်သစ်ဘာသာ နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာတို့ဖြင့် အစာထိုး အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်း အင်္ဂလိပ် ကပြား ဘာသာစကားမှာ ယခင်က ဗြိတိသျှ တို့ အုပ်ချုပ်သော နယ်မြေများတွင် အများသုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Neba|Neba]] 94.&lt;/ref&gt; အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ် ဘာသာနှင့် ကပြားစကားတို့ ရောနှောထားသော ဖရန့်အန်းဂလိပ် ဟုခေါ်သည့် ဘာသာစကားမှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ၏ အလယ်ကတည်းက မြို့ပြဒေသများတွင် လူကြိုက်များ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 131&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Niba&gt; Niba, Francis Ngwa (20 February 2007). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6376389.stm New language for divided Cameroon]&quot;. ''BBC News''. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;

===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု===
{{bar box
|title=ကင်မရွန်းနိုင်ငံအတွင်း ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု (ပျူးသုတေသန)&lt;ref name=pew&gt;[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cameroon/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project: Cameroon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802193029/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cameroon/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 |date=2 August 2018 }}. [[Pew Research Center]]. 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IRFR&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010_5/168393.htm |title=July–December, 2010 International Religious Freedom Report – Cameroon|publisher=US Department of State|date=8 April 2011|accessdate=12 November 2011}}&lt;/ref&gt;
|titlebar=#ddd
|left1=ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ
|right1=ရာခိုင်နှုန်း
|float=right
|bars=
{{bar percent|ကက်သလစ်|yellow|40}}
{{bar percent|ပရိုတက်စတင့်|blue|30}}
{{bar percent|မွတ်စလင်|green|18}}
{{bar percent|ဘာသာမဲ့|black|6}}
{{bar percent|ရိုးရာ|red|3}}
{{bar percent|အခြား|gray|3}}
}}

ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ဘာသာတရား ကိုးကွယ်မှု အမြောက်အမြား ရှိပြီး ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်လည်း မြင့်မားသည်။&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;/&gt; အများပြားဆုံး သက်ဝင်ယုံကြည်မှုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ မျှ ကိုးကွယ်ကြသည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာမှာ လူနည်းစု ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာတရား ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၅ ပုံ ၁ပုံမျှသာ ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာ ဘာသာတရားများကိုလည်း ကျင့်သုံးသူ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ မွတ်စလင်များမှာ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် များပြားကြပြီး ခရစ်ယာန်များမှာ အဓိက အားဖြင့်  တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အများဆုံး ရှိသည်။ သို့သော် ဘာသာတရား ၂မျိုးစလုံးအား ကိုးကွယ်သူ အများအပြားကို တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref name=IRFR/&gt; မြို့ကြီးများတွင် ဘာသာတရား နှစ်မျိုးစလုံးမှ ကိုးကွယ်သူ သိသာစွာ များပြားသည်။&lt;ref name=IRFR/&gt; ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ မွတ်စလင်များကို ဆွန်နီ၊ ရှီယာ့၊ အာမာဒစ်စ်၊ ဆူဖီ၊ မူဝါဟစ် မွတ်စလင် နှင့် သီးခြားအစုဖွဲ့ မဖော်ပြထားသော မွတ်စလင် ဟူ၍ အုပ်စုကွဲနေကြသည်။ &lt;ref&gt;Pew Forum on Religious &amp; Public life. 9 August 2012. Retrieved 29 October 2013&lt;/ref&gt;

အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ပိုင်းခရိုင်တွင် နေထိုင်သူများမှာ ပရိုတက်စတင့် အများစု ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်စကား ပြောကြသော တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူများမှာမူ ကက်သလစ် များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=IRFR/&gt; တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများမှာ ခရစ်ယာန် ဘာသာ သို့မဟုတ် ရိုးရာ အာဖရိက နတ် များကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အချို့မှာ နှစ်မျိုးကို ရောထွေး ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူအများစုမှာ စုန်း အတတ် ကို ယုံကြည်ကြပြီး အစိုးရမှာ စုန်း အတတ်ကို ဥပဒေနှင့် ကန့်သတ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Geschiere&quot;&gt;Geschiere, Peter (1997). ''The Modernity of Witchcraft: Politics and the Occult in Postcolonial Africa''. Charlottesville: University Press of Virginia, pp. 169–170, ISBN 0813917034.&lt;/ref&gt; စုန်း ဟု ယူဆ ရသောသူများမှာ အုပ်စုဖွဲ့ အကြမ်းဖက်ခြင်းကို ခံရလေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Human Rights Report&quot;/&gt; အစ္စလာမ် ဂျီဟတ် အဖွဲ့ ဘိုကို ဟာရမ် သူပုန်များမှာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် လှည့်လည် ကျက်စားနေသည်ဟု ကြားသိရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-22538888 Boko Haram timeline: From preachers to slave raiders]. ''BBC''. 15 May 2013. retrieved 19 June 2013&lt;/ref&gt;

မြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဒေသခံ အများအပြား ရှိသော ဖူလာနီ တိုင်းရင်းသားများမှာ မွတ်စလင် အများစု ဖြစ်ကြပြီ လူဦးရေ အများစုကို ခြုံကြည့်လျှင် မွတ်စလင်၊ ခရစ်ယာန် နှင့် ရိုးရာ ကိုးကွယ်မှု ပြုသူများမှာ အညီအမျှ ရှိသည်။&lt;ref name=IRFR/&gt; အနောက်ပိုင်း ဒေသရှိ ဘာမွန် တိုင်းရင်းသား များမှာ မွတ်စလင် အများစု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=IRFR/&gt; ဒေသတွင်း ကျင်သုံးသော ရိုးရာ ဘာသာတရားများကို ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆက်လက် ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ကြီးများတွင်မူ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကိုးကွယ်မှု မပြုကြပေ။ ထိုသို့ ပြုရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း တစ်ခုမှာ ရိုးရာ ဘာသာတရားများမှာ ဒေသအတွင်းတွင်သာ ကိုးကွယ်လေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=IRFR/&gt;

==ယဉ်ကျေးမှု==
===ဂီတ နှင့် အက===
[[File:Baka dancers June 2006.jpg|thumb|အရှေ့ပိုင်းဒေသတွင် ကချေသည်များမှ ဧည့်သည်များကို နှုတ်ဆက်နေပုံ]]
ဂီတနှင့် အကတို့မှာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ ရှိ အခမ်းအနားများ၊ ပွဲလမ်းသဘင်များ၊ လူမှုရေး ဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံပွဲများနှင့် ပုံပြောပွဲများတွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 189&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;West 18&quot;/&gt; ရိုးရာ အကများ မှာ စနစ်တကျ အကွက်ချ စီစဉ်ထားပြီး အမျိုးသား နှင့် အမျိုးသမီးကို သီးသန့် ခွဲထားခြင်း သို့မဟုတ် လိင်တစ်ခုခုကို ပါဝင်မှု မပြုအောင် တားမြစ်ထားခြင်းများ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 204.&lt;/ref&gt; အကများ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖျော်ဖြေရေး သက်သက်မှ စ၍ ဘာသာရေး ဝတ်ပြုခြင်း အထိ အကြောင်း အချက် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;West 18&quot;&gt;[[#West|West]] 18.&lt;/ref&gt; ရိုးရာအားဖြင့် သီချင်းများကို ပါးစပ်ဖြင့်သာ လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ခြင်းမျိုး ရှိသည်။ ပုံမှန် ဖျော်ဖြေမှုတွင် ဖျော်ဖြေသူ၏ သီဆိုမှုကို သီချင်း သီဆိုသူ အများအပြားက လိုက်လံ သီဆိုလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;Mbaku 189&quot;&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 189.&lt;/ref&gt;

ဂီတနှင့် တွဲဖက်တင်ဆက်ရာတွင် လက်ခုပ်တီးခြင်း နှင့် ခြေဆောင့်ခြင်း အစရှိသည့် ရိုးရှင်းသည့် သံစဉ်ဖန်တီးမှုများမှ အစပြု၍&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 191.&lt;/ref&gt; ရိုးရာ တူရိယာများတွင် ကချေသည်များ ဝတ်ဆင်သည့် ခေါင်းလောင်းများ၊ သစ်သားလက်ခုပ်များ၊ ဗုံများ၊ တော့ကင်းဗုံများ၊ ပုလွေများ၊ ခရာများ၊ ဂျောက်ဂျက်များ၊ စခရက်ပါများ၊ ကြိုးတပ် တူရိယာများ၊ လေမှုတ်တူရိယာများ နှင့် ပတ္တလားများ ပါဝင်သည်။ တူရိယာများ ပေါင်းစပ်မှုမှာ လူမျိုးစုနှင့် ဒေသ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြား ခြားနားသည်။ အချို့သော ဖျော်ဖြေသူများမှာ စောင်းနှင့်တူသော တူရိယာနှင့် အတူ သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံး အစအဆုံး တစ်ဦးတည်း သီဆိုဖျော်ဖြေကြသည်။&lt;ref name=&quot;Mbaku 189&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#West|West]] 18–9.&lt;/ref&gt;

လူကြိုက်များသော ဂီတ စတိုင်လ်များတွင် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသမှ အမ်ဘာဆီ ဘေး စတိုင်လ်၊ ဘာဆာဒေသမှ အက်ဆီကို စတိုင်လ်၊ ဘန်ဂန်တေးမှ မန်ဂန်ဘူး စတိုင်၊ ဘာမီလီကီ ဒေသမှ ဆာမာဆီ စတိုင်လ်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 184.&lt;/ref&gt; နိုင်ဂျီးရီးယား ဂီတသည် ကင်မရွန်းမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဖျော်ဖြေသူများ အပေါ် လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး ပရင့်စ်နီကိုဘာဂါ၏ ဆွိမားသား အမည်ရသော တေးစီးရီးမှာ သမိုင်းတွင် အရောင်းရဆုံး အာဖရိက တေးစီးရီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 200.&lt;/ref&gt;

လူကြိုက်အများဆုံးသော စတိုင်လ် နှစ်ခုမှာ မာကိုဆာ နှင့် ဘီကူဆီတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မာကိုဆာမှာ ဒူဝါလာမြို့မှ မြစ်ဖျားခံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော စတိုင်လ် ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ရိုးရာ ဂီတ၊ ဟိုက်လိုက် ဂီတ၊ ဆိုးလ်ဂီတ နှင့် ကွန်ဂို ဂီတတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မာနူ ဒီဘန်ဂို၊ ဖရန်စစ် ဘီဘေး၊ မိုနီ ဘီလေးနှင့် ပတိပေး အစရှိသော ဖျော်ဖြေသူများက ၁၉၇၀ ခုနှစ် များ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် တကမ္ဘာလုံးသို့ ပျံ့နှံ့ ရောက်ရရှိစေခဲ့သည်။ အန်းမာရီ ဇီး အစရှိသော အနုပညာရှင်များက ၁၉၄၀ ခုနှစ်မှ စ၍ လူကြိုက်များသော အက အဖြစ် ဖော်ဆောင်ခဲ့ပြီး  မာမာ အိုဟန်ဂျာ နှင့် လက်စ် တေးတက်စ် ဘရူလီ အစရှိသူတို့က ၁၉၆၀၊ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် နိုင်ငံတကာသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိစေ ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 51&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nkolo&quot;&gt;Nkolo, Jean-Victor, and Graeme Ewens (2000). &quot;Cameroon: Music of a Small Continent&quot;. ''World Music, Volume 1: Africa, Europe and the Middle East''. London: Rough Guides Ltd., p. 43, ISBN 1858286352.&lt;/ref&gt;

===စားသောက်ဖွယ်ရာ===

[[File:Woman weaving baskets near Lake Ossa.jpg|thumb|လစ်တိုရယ်ဒေသ အော့ဆာ ရေကန်အနီးတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ခြင်းတောင်းရက်နေပုံ။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူများသည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံး ထိုသို့သော လက်မှုပညာများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။]]
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စားသောက်ဖွယ်ရာများသည် ဒေသအလိုက်ကွဲပြား ခြားနားကြသော်လည်း ကြီးမားပြီး တစ်မျိုးတည်းဖြစ်သော ညနေစာကို နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အစားအသောက်များမှာ သစ်ဥသစ်ဖု၊ ပြောင်း၊  ပီလောပီနံမှုန့်၊ ကောက်နှံ၊ ငှက်ပျော၊ အာလူး၊ ဆန် နှင့် မျောက်ဥတို့ကို အခြေခံ စားသောက်လေ့ ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထုထောင်း၍ ဂျုံမှုန့်ညက်နှင့် တူသော ဖူးဖူး ဟူသော အစားအစာမျိုးအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ ၎င်းတို့ကို မြေပဲ၊ စားအုန်းဆီနှင့် အခြား ဟင်းခပ် အမွှေးအကြိုင်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော  ဆော့စ်၊ ဟင်းရည်၊ ပြုတ်ရည် အစရှိသည်တို့နှင့် တွဲဖက် စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[[#West|West]] 84–5.&lt;/ref&gt; အသား နှင့် ငါးတို့မှာ လူကြိုက်များသော်လည်း ဈေးကြီးသော အဆာပလာများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Mbaku 121-2&quot;&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 121–2.&lt;/ref&gt; ဟင်းလျာများမှာ အမြဲလိုလို ပူနွေးပြီး ဆား၊ ငရုတ်ကောင်း၊ မက်ဂီ စသည်တို့ဖြင့် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် ထည့်သွင်းလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[[#Hudgens|Hudgens and Trillo]] 1047&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 122&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#West|West]] 84.&lt;/ref&gt;

ရေ၊ အုန်းသီးဝိုင်၊ ကောက်နှံ ဘီယာတို့မှာ အစားအသောက်နှင့် တွဲဖက် သောက်သုံးသော ရိုးရာ အဖျော်ယမကာ များ ဖြစ်ကြပြီး ဘီယာ၊ ဆိုဒါ နှင့် ဝိုင်တို့မှာ လူကြိုက်များလာကြသည်။ ငွေထည်အသုံးအဆောင်များကို အသုံးများပြီး အစားအသောက်ကို ညာလက်ဖြင့် ကိုင်တွယ်လေ့ ရှိကြသည်။ နံနက်စာတွင် ကျန်ရှိနေသော ပေါင်မုန့်နှင့် သစ်သီးများကို ကော်ဖီ သို့မဟုတ် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တွဲဖက် သောက်သုံးကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် နံနက်စာကို ဂျုံမှုန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပါ့ဖ်ပါ့ဖန် (ဒိုးနပ်)၊ ငှက်ပျောသီးမှ ပြုလုပ်ထားသော အက်ခရာ ငှက်ပျော၊ ပဲကိတ် နှင့် အခြား စားဖွယ်ရာ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ မုန့်ပဲ သွားရည်စာများမှာ အထူးသဖြင့် မြို့ကြီးများတွင် စားသုံးကြပြီး လမ်းဘေးဈေးသည်များထံမှ ဝယ်ယူစားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 121&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Hudgens|Hudgens and Trillo]] 1049.&lt;/ref&gt;

===ပြည်တွင်း အနုပညာ နှင့် လက်မှုပညာ===
ရိုးရာ အနုပညာနှင့် လက်မှုပညာတို့သည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် တည်ရှိနေပြီး စီးပွားရေး၊ ဘာသာရေး နှင့် အလှဆင်ရန် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်ကြသည်။ သစ်သားကို ထွင်းထုခြင်းနှင့် ပန်းပုတို့မှာ အထူးသဖြင့် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;[[#West|West]] 17.&lt;/ref&gt; အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ ကွာလတီမြင့် ရွှံ့များကို အိုးလုပ်ရန်နှင့် ကြွေထည်ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ အခြားသော လက်မှုပညာများတွင် ခြင်းတောင်း ရက်လုပ်ခြင်း၊ ပုတီးစေ့ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကြေးဝါနှင့် ကြေးထည် လုပ်ငန်း၊ ကာလာဘက်ရှ်သီးများကို ထွင်းထုခြင်း နှင့် ဆေးခြယ်ခြင်း၊ ပန်းထိုးခြင်း နှင့် သားရေလုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရိုးရာအိမ်များမှာ ဒေသအတွင်း ရရှိနနိုင်သော ပစ္စည်းများ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ဆောက်လုပ်ကြပြီး သစ်သားနှင့် သစ်ရွက်တို့ဖြင့် ယာယီဆောက်လုပ်သော လှည့်လည်သွားလာသူတို့၏ ဘိုရိုရို အိမ်များမှ စ၍ လေးထောင့်ပုံ ရွှံ့နှင့် သက်ကယ်တို့ကို အသုံးပြု ဆောက်လုပ်ကြသော တောင်ပိုင်းသားများ၏ အိမ်များ အထိ ပုံစံ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသည်။ ခဲမဖြူနှင့် ကွန်ကရစ်တို့ကို အသုံးပြု၍ နေအိမ်ဆောက်လုပ်ခြင်းမှာလည်း ထင်ရှားလာသည်။ &lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 110–3.&lt;/ref&gt; ခေတ်ပြိုင် အနုပညာများကို သီးသန့် ရပ်တည်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည့် ဒေါင်ရယ် အနုပညာ၊ အာဖရီးခရီးယား နှင့် အနုပညာ သည်များက ပျိုးထောင်ထားသည့် အတ်ဝပ်ရှိ၊ အပ်တဲလီးယား ဗိုက်ကင်း၊ အပ် ဘိတ်ကာရီ အစရှိသော အဖွဲ့အစည်းများက အဓိက မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=8690|accessdate=12 April 2013|work=The Post|author=Mulenga, Andrew|date=30 April 2010|title=Cameroon's indomitable contemporary art|archivedate=11 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311124956/http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=8690}}&lt;/ref&gt;

===ရုပ်ရှင်နှင့် စာပေ===
[[File:Cameroon vs Germany 2003.jpg|thumb|300px|ကင်မရွန်းအသင်းမှ ဂျာမနီအသင်းနှင့် လိုက်ပ်ဇစ် ဘောလုံးကွင်းတွင် ရင်ဆိုင်တွေ့နေပုံ၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ရက်]]
ကင်မရွန်းစာပေ နှင့် ရုပ်ရှင်တို့သည် ဥရောပ နှင့် အာဖရိက အာဘော် နှစ်ခုစလုံး အပေါ်တွင် အခြေခံ ထားသည်။  ကိုလိုနီခေတ် စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော လူးဝစ်မေရီ ပေါ်ကာ နှင့် ဆန်ကီး မေမို စသူတို့မှာ ဥရောပ သာသနာပြု အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပညာတတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် ထောက်ခံ ရေးသား ပေးခြင်း အားဖြင့် ကင်မရွန်းအား ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ အတွင်းသို့ ဆွဲသွင်းနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 80–1&lt;/ref&gt; ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အပြီး စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော မွန်ဂိုး ဘက်တီ နှင့် ဖာဒီနန် အိုယိုနိုတို့မှာမူ ကိုလိုနီ စနစ်ကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ၍ ဝေဖန်ခဲ့ကြပြီး သဟဇာတဖြစ်အောင် ပြုပြင်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=Fitzpatrick&gt; Fitzpatrick, Mary (2002). &quot;Cameroon.&quot; ''Lonely Planet West Africa'', 5th ed. China: Lonely Planet Publications Pty Ltd., p. 38&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 77, 83–4&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Volet&gt; Volet, Jean-Marie (10 November 2006). &quot;[http://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryCameroonEN.html Cameroon Literature at a glance]&quot;. ''Reading women writers and African literatures''. Accessed 6 April 2007.&lt;/ref&gt;

လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် များမကြာမီတွင် ရုပ်ရှင် ဖန်တီးသူများ ဖြစ်ကြသော ယန်းပေါလ် ဂက်ဆာ နှင့် သရေဆာ ဆီတာ ဘဲလ တို့က အလားတူ အာဘော်များကို ထပ်မံ ဖော်ထုတ် ခဲ့ကြပြန်သည်။ &lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 119–20&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#West|West]] 20.&lt;/ref&gt; ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် မွန်ဂိုး ဘက်တီ နှင့် အခြားသော စာရေးဆရာများက ကိုလိုနီခေတ်လွန် ဝါဒကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး အာဖရိက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး နှင့် အာဖရိကသားတို့၏ မူလ ပုံရိပ်များကို ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ရေး တို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[#Mbaku|Mbaku]] 85–6.&lt;/ref&gt;  ၁၉၇၀ ပြည်နှစ်များ၏ အလယ်ပိုင်းလောက်တွင်မူ ရုပ်ရှင် ဖန်တီးသူများ ဖြစ်ကြသည့် ဂျင်းပီးယာ့ ဒီကွန်ဂေး ပီပါ နှင့် ဒန်နီယယ် ကမ်ဝါတို့က ရိုးရာ နှင့် ကိုလိုနီခေတ်လွန် လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့ အကြား ပဋိပက္ခများကို တင်ပြခဲ့ကြသည်။ နောင် ဆယ်စုနှစ် ၂ ခုတွင်မူ စာပေ နှင့် ရုပ်ရှင်တို့သည် ကင်မရွန်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာ သက်သက်ကိုသာ အာရုံစိုက် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[[#DeLancey|DeLancey and DeLancey]] 120.&lt;/ref&gt;

===အားကစား===
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ပေါ်လစီမှ အားကစား ပုံစံမျိုးစုံကို အားပေးသည်။ ရိုးရာ အားကစားများတွင် ကနူးလေပြိုင်ပွဲ နှင့် နပန်းသတ်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး အပြေးသမား ရာပေါင်းများစွာတို့က နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ၂၅ မိုင် (၄၀ ကီလိုမီတာ) ခရီး ဖြစ်သော ကင်မရွန်းတောင် မျှော်လင့်ခြင်း အပြေးပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင် ဆင်နွှဲလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[[#West|West]] 127.&lt;/ref&gt; ကင်မရွန်းသည် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော အပူပိုင်း ဒေသ နိုင်ငံ အနည်းငယ်တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ အားကစားများတွင် ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ထင်ရှားလူကြိုက်များသည်။ အပျော်တမ်း ဘောလုံးကလပ်များကို လူမျိုးစု အလိုက် လည်းကောင်း၊ ကုမ္ပဏီများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းလေ့ ရှိကြသည်။ ကင်မရွန်း အမျိုးသား ဘောလုံး အသင်းသည် ၁၉၉၀ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ကောင်းစွာ ကစားပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် အာဖရိကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံး အသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကင်မရွန်း ဘောလုံးအသင်းသည် အာဖရိက ဖလားကို ၄ ကြိမ်တိုင် ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[#West|West]] 92–3, 127.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist|20em}}

[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံ| ]]</text>
      <sha1>ovvqvbl795rd624110o357lgzxhesbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကလကတ် (ငှက်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14115</id>
    <revision>
      <id>1039549</id>
      <parentid>918365</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mayor mt</username>
        <id>1506</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1039549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4674" sha1="4is95vjl7ywfffraf5er34hso64i3wp" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = ကလကတ်ငှက်&lt;br&gt;(Cotton pygmy goose)
| image = Cotton Pygmy-goose.jpg
| image_caption = Male (left) followed by a female, race ''albipennis''
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22680090/0 |title=''Nettapus coromandelianus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}&lt;/ref&gt;
| genus = Nettapus
| species = coromandelianus
| authority = [[:en:Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789
| subdivision_ranks = Subspecies
| subdivision =
* ''N. c. coromandelianus''
* ''N. c. albipennis'' {{small|Gould, 1842}}
| range_map = Nettapus_map.svg
}}
[[File:Cotton Pygmy-Goose.ogv|thumb|ကလကတ် (ငှက်)]] 
ကလကတ်ငှက်၊ မြန်မာအခေါ် ကရကတ်သည် [[ဝမ်းဘဲ]]တစ်မျိုးဖြစ်၏။ [[ကမ္ဘာ]]အရှေ့ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်၍ [[ရေအိုင်]] [[ရေကန်]]များတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၌ အမြဲတမ်း နေထိုင်သော [[ငှက်]]တစ်မျိုး ဖြစ်၏။

ဤငှက်သည် အလျား ၁၃ လက်မခန့်ရှိ၍ ဝမ်းဘဲမျိုးတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အမွှေးအတောင် စုံပြီးသော ငှက်ဖိုသည် [[ဦးခေါင်း]]ညိုမည်း၍ တစ်ကိုယ်လုံး ဖြူဖွေးနေသည်။ လည်ပင်း အောက်ပိုင်းတွင် မည်းနက်သော အရစ်ကြီးတစ်ခု ပါရှိသည်။ ကိုယ်အထက်ပိုင်းမှာ အစိမ်းနှင့် ခရမ်းရောင်နု ဖြစ်၏။ [[ခြေထောက်]]နှင့် နှုတ်သီးမှာ မည်း၍ [[မျက်စိ]]မှာ နီသည်။ အဖိုနှင့် အမမှာ အနည်းငယ်သာ ကွာခြား၍ ငှက်ကလေးများမှာ ငှက်မနှင့်ပို၍ တူကြသည်။

ကရကတ်သည် မြစ်ပြင်နှင့်တကွ သစ်ပင်ချုံ့ဖုတ် ပေါများ သော အင်းအိုင်၊ ချောင်းမြောင်းများတွင် အုပ်သင်းဖွဲ့၍ နေတတ်သည်။ ရေပြင်၊ ရေအောက်ရှိ [[ပိုးမွှား]]များနှင့် ရေမှော်ပင်များကို စားသောက်ကြသည်။ ရေငုပ် ကျင်လည်သည်။ ပျံသန်းရာ၌ လျင်မြန်၍ တောင်ပံရိုက်တတ်သည်။ များသောအားဖြင့် ရေပြင် တွင် ကပ်၍ ပျံသန်းပြီးလျှင် သစ်ငုတ်ချုံဖုတ်စသည်တို့ကို ကျင်လည်စွာ တိမ်းရှောင်သွားနိုင်သည်။ ပျံသန်းစဉ် အလွန်ဆူညံ စွာလည်း အော်တတ်သည်။

အသိုက်များကို သစ်ကိုင်း၊ မြက်၊ ငှက်မွေး၊ငှက်တောင် များဖြင့် ရေစပ်ရှိ မြေပြင်မှ ၁ဝ'၊ ၁၅'ခန့် မြင့်သော သစ်ခေါင်းများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ တမြုံလျှင် ဥ ၈ လုံးမှ ၁၄ လုံးအထိ ရှိတတ်၍ တစ်ခါ တစ်ရံ ၂၂ လုံးအထိပင် ရှိတတ်သည်။ ဥများမှာ ဖြူ၍ ပြောင်လက် ချောမွတ်နေသည်။ [[ဥ]]၏ အရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၁.၇&quot; နှင့် ပြက် ၁.၂၉&quot;ခန့် ရှိတတ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၁|title=ကလကတ်}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{Bird-stub}}


[[ကဏ္ဍ:ဘဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘဲမျိုးရင်းဝင် ငှက်များ]]</text>
      <sha1>4is95vjl7ywfffraf5er34hso64i3wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီဖယ်လ် မျှော်စင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15916</id>
    <revision>
      <id>1039434</id>
      <parentid>677669</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35506-65</username>
        <id>144570</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1039434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5106" sha1="gn2o6jbzqtkc2l76tgdz9ljsi48axgi" xml:space="preserve">[[File:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|thumb|250px|left|အီဖယ်လ်မျှော်စင်ကြီးအား အဝေးမှ တွေ့ရပုံ]]
[[File:Tour Eiffel - 20150801 15h30 (10621).jpg|thumbnail]]
[[File:Eiffel Tower Drone 4k-Qx c1X3zfEc-313-251.webm|thumb|အီဖယ်လ်မျှော်စင်]]
အီဖယ်လ်မျှော်စင်  ({{lang-en|Eiffel Tower}} {{IPAc-en|ˈ|aɪ|f|ə|l|_|ˈ|t|aʊr}} {{lang-fr|links=yes|'''tour Eiffel'''}} {{IPA-fr|tuʁ‿ɛfɛl|}}) သည် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ပါရီမြို့]]တို့၏ အထင်ကရပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအမြင့်ဆုံးနှင့် ပါရီမြို့၏ အမြင့်ဆုံးသော အီဖယ်လ် မျှော်စင်သည် ပါရီမြို့ရှိ ရှမ့် ဒီ မားစ် အရပ်တွင်တည်ရှိပြီး သံဘောင်များဖြင့် သီးသန့်တည်ဆောက်ထားသည့် လက်ရာဖြစ်သည်။ မျှော်စင်၏ အမည်အား ပုံစံထုတ်လုပ်ပေးသည့် အင်ဂျင်နီယာ ဂတ်စတပ်ဗ် အီဖယ်လ်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

မျှော်စင်သည် ခရီးသွားများနှင့် လေ့လာသူများအတွက် လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုရန် အထပ်သုံးထပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပထမထပ်(မြေညီထပ်) နှင့် ဒုတိယထပ်များအား လှေကားနှင့် ဓာတ်လှေကားများ အသုံးပြု၍ လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုနိုင်သော်လည်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် တတိယထပ်ကိုမူ ဓာတ်လှေကားတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ တက်ရောက်နိုင်သည်။

== နောက်ခံသမိုင်း ==
[[File:Eiffel.jpg|thumb|အီဖယ်လ် မျှော်စင်အား ညဘက်တွင် The Palais de Chaillot မှ တွေ့ရစဉ်]]
ပြင်သစ်တို့သည် နာမည်ကျော် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကြီး နှစ်၁၀၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ပါရီမြို့တော်တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး တည်ဆောက်ရန် အကြံရကြသည့်နောက် ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာပြိုင်ပွဲကျင်းပကာ ရွေးချယ်ခံရသည့် မျှော်စင်ပုံအား တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြင့် လုပ်သားပေါင်း ၃၀၀ကျော်တို့သည် အထူးသန့်စင်ထားသည့် သံမဏိသံပေါင် အစိတ်အပိုင်းပေါင်း ၁၈၀၃၈ခု တို့ကို ဆက်စပ်တပ်ဆင်ကြသည်။ ထိုသို့တပ်ဆင်ရာတွင် [[ရီပစ်]]ပေါင်း ၂သန်းခွဲကျော် အသုံးပြူခဲ့ကြရသည်။ ထိုခေတ်ကာလများတွင် ဤကဲ့သို့မြင့်မားသည့် မျှော်စင် အဆောက်အဦးတည်ဆောက်ခြင်းသည် အလွန်အန္တရာယ်များလှသော်လည်း တာဝနbiteည့် အင်ဂျင်နီယာ၊ ဗိသုကာများ၏ ကျွမ်းကျင်စေ့စပ်မှုတို့ကြောင့် တည်ဆောက်ရေးကာလအတွင်းတွင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းသေဆုံးမှုအနေဖြင့် လုပ်သားတစ်ဦးသာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ၃၁ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ကာ ၆ရက်၊ မေလတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မျှော်စင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါရီမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]</text>
      <sha1>gn2o6jbzqtkc2l76tgdz9ljsi48axgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကင်ညာနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16826</id>
    <revision>
      <id>1039462</id>
      <parentid>1036518</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259055" sha1="6lh3b68ai0yt26t4cazajqwhnlphxmx" xml:space="preserve">{{Coord|1|N|38|E|display=title}}
{{Infobox country
| နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ကင်ညာ သမ္မတနိုင်ငံ
| အမည်_ရင်း = ''Jamhuri ya Kenya''{{nobold|&lt;small&gt;([[ဆွာဟီလီဘာသာစကား|ဆွာဟီလီ]])&lt;/small&gt;}}
| ပုံ_အလံ = Flag of Kenya.svg
| ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Kenya (Official).svg
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = &quot;[[Harambee]]&quot; &lt;small&gt;(ဆွာဟီလီ)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;{{small|&quot;Let us all pull together&quot;}}
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = &quot;[[Ee Mungu Nguvu Yetu]]&quot;&lt;br /&gt;({{Lang-en|&quot;O God of all creation&quot;}})&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:National anthem of Kenya, performed by the United States Navy Band.wav|center]]&lt;/div&gt;
| image_map                  = {{Switcher|[[File:Kenya (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Kenya AU Africa.svg|frameless]]|Show map of Africa|default=1}}
| map_caption                = 
| image_map2                 = 
| မြို့တော် = [[နိုင်ရိုဘီမြို့]]
| coordinates                = {{Coord|1|16|S|36|48|E|type:city}}
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| ရုံးသုံးဘာသာများ = {{hlist |[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]|[[ဆွာဟီလီဘာသာစကား|ဆွာဟီလီ]]&lt;ref name=&quot;Conlang&quot;&gt;Constitution (2009) Art. 7 [National, official and other languages] &quot;(1) The national language of the Republic is Swahili. (2) The official languages of the Republic are Swahili and English. (3) The State shall–-–- (a) promote and protect the diversity of language of the people of Kenya; and (b) promote the development and use of indigenous languages, Kenyan Sign language, Braille and other communication formats and technologies accessible to persons with disabilities.&quot;&lt;/ref&gt;}}
| languages_type             = အမျိုးသားဘာသာစကား
| languages                  = [[ဆွာဟီလီဘာသာစကား|ဆွာဟီလီ]]&lt;ref name=&quot;Conlang&quot;/&gt;
| ethnic_groups              = {{unbulleted list
 | ၁၇.၁၃% [[:en:Kikuyu people|ခီခုယု]]
 | ၁၄.၃၅% [[:en:Luhya people|လုယာ]]
 | ၁၃.၃၇% [[:en:Kalenjin people|ကာလန်ဂျင်း]]
 | ၁၀.၆၅% [[:en:Luo people|လူအို]]
 | ၉.၈၁% [[:en:Kamba people|ကမ်ဘာ]]
 | ၅.၈၅% [[:en:Somalis|ဆိုမာလီ]]
 | ၅.၆၈% [[:en:Kisii people|ကစ်ဆီ]]
 | ၅.၂၃% [[:en:Mijikenda peoples|မီဂျီကန်ဒါ]]
 | ၄.၁၅% [[:en:Meru people|မေရု]]
 | ၁၃.၇၈% အခြား
 }}
| ethnic_groups_year          = ၂၀၁၉&lt;ref name=Census2019a&gt;{{cite web|url=https://www.knbs.or.ke/?wpdmpro=2019-kenya-population-and-housing-census-volume-iv-distribution-of-population-by-socio-economic-characteristics&amp;wpdmdl=5730&amp;ind=7HRl6KateNzKXCJaxxaHSh1qe6C1M6VHznmVmKGBKgO5qIMXjby1XHM2u_swXdiR |title=2019 Kenya Population and Housing Census Volume IV: Distribution of Population by Socio-Economic Characteristics |access-date=24 March 2020 |website=Kenya National Bureau of Statistics| df=dmy}}&lt;/ref&gt;
| religion                    = &lt;!-- direct figures from ReligionUNdata reference --&gt;{{ublist |item_style=white-space:nowrap;
  |၈၅.၅% [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]
  |—၆၀.၈% ပရိုတက်စတင့်
  |—၂၀.၆% ကက်သလစ်
  |—၄.၁% အခြားခရစ်ယာန်
  |၁၀.၉% အစ္စလာမ်
  |၁.၆% [[ဘာသာမဲ့]]
  |၀.၇% အာဖရိကရိုးရာယုံကြည်မှု
  |၁.၃% အခြား}}
| religion_year                = ၂၀၁၉&lt;ref name=Census2019a /&gt;
| demonym                      = [[:en:Demographics of Kenya|Kenyan]]
| government_type              = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[သမ္မတစနစ်|သမ္မတ]] [[:en:Constitution of Kenya|ဖွဲ့စည်းပုံ]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|သမ္မတနိုင်ငံစနစ်]]
| leader_title1                = [[ကင်ညာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| leader_name1                 = အူဟူရု ကင်ညာတာ
| leader_title2                = [[ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ|ဒုသမ္မတ]]
| leader_name2                 = ဝီလျံ ရူတို
| leader_title3                = [[ကင်ညာ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]
| leader_name3                 = ကန်နက် လုဆာကာ
| leader_title4                = [[ကင်ညာ အမျိုးသားသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|အမျိုးသားသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]
| leader_name4                 = ဂျက်စတင် မူတူရီ
| leader_title5                = [[ကင်ညာ တရာသူကြီးချုပ်|တရားသူကြီးချုပ်]]
| leader_name5                 = မာရ်သာ ခူးမီ
| leader_title6                = [[ကင်ညာ ရှေ့နေ့ချုပ်|ရှေ့နေချုပ်]]
| leader_name6                 = ပေါလ် ကီဟာရာ ကာရီယူကီ
| legislature                  = [[ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]]
| upper_house                  = [[ကင်ညာ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]]
| lower_house                  = [[အမျိုးသားလွှတ်တော် (ကင်ညာ)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
| sovereignty_type             =လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း
| ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = [[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း]]မှ
| ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = ဒီဇင်ဘာ ၁၂၊ ၁၉၆၃
| ထူထောင်ရေး_အမည်(၂) = သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ခြင်း &lt;br /&gt;
| ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၂) = ဒီဇင်ဘာ ၁၂၊ ၁၉၆၄
| area_km2                     = ၅၈၀,၃၆၇
| area_footnote                = &lt;ref name=&quot;unstats08&quot;&gt;{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|access-date=4 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012.htm|title=United Nations Statistics Division - Demographic and Social Statistics|website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
| area_rank                    = ၄၈ &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi                   = ၂၂၄,၉၆၀ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water                = ၂.၃
| အမြင့်ဆုံးနေရာ = 
| အရှေဆုံးမြစ် = 
| အကြီးဆုံးအင်း = 
| ကမ်ရိုးတန်း = 
| population_estimate = ၅၄,၉၈၅,၆၉၈&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.macrotrends.net/countries/KEN/kenya/population-growth-rate |title=Kenya Population Growth Rate 1950-2021 |website=Macrotrends.net |access-date=27 June 2021 |archive-date=27 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527122658/https://www.macrotrends.net/countries/KEN/kenya/population-growth-rate }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ၂၀၂၁
| population_estimate_rank = 29th
| population_census            = ၄၇,၅၆၄,၂၉၆&lt;ref name =KNBS2019&gt;{{cite web|url=https://www.knbs.or.ke/?p=5621 |title=2019 Kenya Population and Housing Census Results |access-date=15 November 2019 |website=Kenya National Bureau of Statistics|date=4 November 2019 | df=dmy }}&lt;/ref&gt;
| population_census_rank        = 
| population_census_year        = ၂၀၁၉
| population_density_km2        = ၇၈
| population_density_sq_mi      = ၂၀၂ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank       = ၁၂၄


| ပွဲများ = 

| GDP_PPP                       = $၂၅၀.၈၅၄ ဘီလီယံ&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&amp;pr.y=1&amp;sy=2015&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=664&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects (valuation of Kenya GDP) |publisher=International Monetary Fund}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year                  = ၂၀၂၀
| GDP_PPP_rank                  = 
| GDP_PPP_per_capita            = $၅,၂၇၄ &lt;ref name=&quot;IMFWEOKE&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=33&amp;pr.y=15&amp;sy=2017&amp;ey=2021&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=664&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&amp;grp=0&amp;a= |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[နိုင်ငံတကာ ‌ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=15 June 2019}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank                = 
| GDP_nominal                   = $၁၀၉.၁၁၆ ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOKE&quot;/&gt;
| GDP_nominal_year              = ၂၀၂၀
| GDP_nominal_rank              = 
| GDP_nominal_per_capita        = $၂,၂၉၆&lt;ref name=&quot;IMFWEOKE&quot;/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank                = 
| Gini                          = ၄၀.၈ &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year                     = ၂၀၁၅
| Gini_change                   = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref                      = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |title=Gini index |year=2019 |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=17 June 2021 }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                     = 
| HDI                           = 0.601 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year                      = 2019&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change                    = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                       = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|access-date=December 15, 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                      = ၁၄၃
| ဗဟိုဘဏ် = 
| ငွေ = ကင်ညာ ရှီလင်
| currency_code                = KES
| time_zone                    = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset                   = +3
| date_format                  = dd/mm/yy ([[အေဒီ]])
| drives_on                    = ဘယ်
| cctld                        = [[.ke]]
| အထိမ်းအမှတ်များ = 
| ISO 3166-1 = 
| calling_code = +၂၅၄
| footnotes                    = {{big|&lt;ref name=cia/&gt;}} According to the CIA, estimates for this country explicitly take into account the effects of mortality because of AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex, than would otherwise be expected.
}}
'''ကင်ညာနိုင်ငံ'''၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အရှေ့ အာဖရိကရှိ အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ခ် ဒေသတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ၏ [[မြို့တော်]]နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ [[နိုင်ရိုဘီမြို့]] ဖြစ်သည်။  ကင်ညာနိုင်ငံသည် [[အီကွေတာ]]ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ]] အနောက်ဘက်တွင် [[ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ]] နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ]] တို့ တည်ရှိသည်။ ကင်ညာနိုင်ငံသည် အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၂၂၄,၄၄၅ စတုရန်းမိုင် (၅၈၁,၃၀၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူဦးရေ ၄၄ သန်းမျှ ရှိသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံသည် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ပူနွေးပြီး စိုစွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်။ ထိုမှ ကုန်းတွင်း မြို့တော် ရှိရာသို့ ဝင်ရောက်သွားလျှင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ပေါများသည့် ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်၏ ရာသီဥတုမျိုး သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ နိုင်ရိုဘီတွင် အေးမြသော ရာသီဥတု ရှိပြီး  အမြဲတမ်း နှင်းဖုံးလွှမ်းနေသော တောင်ထွဋ် ၃ ခု ရှိသည့် [[ကင်ညာတောင်]]သို့ နီးကပ်လာသည် နှင့် အမျှ ပို၍ အေးလာသည်။ ထိုမှ ကုန်းတွင်းသို့  ဆက်လက် ဝင်ရောက်သွားလျှင် ဝိတိုရိယအိုင် အနီးတဝိုက်တွက် ပူနွေးပြီး စိုစွတ်သော အပူပိုင်း ရာသီဥတုသို့ တဖန်ပြန်၍ ပြောင်းလဲ သွားသည်။ ထိုမှတဆင့် အနောက်ပိုင်းရှိ တောအုပ်နှင့် တောင်ထူထပ်သော နေရာတွင် သမမျှတသော ရာသီဥတုသို့ တဖန် ပြောင်းလဲသွားသည်။ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော အရှေ့မြောက် ဒေသမှာ [[ကန္တာရ]]နီးပါးမျှ ဖြစ်သော ခြောက်သွေ့ရေရှား ရပ်ဝန်းဒေသ ဖြစ်သည်။  ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော [[ရေချိုအိုင်]] ဖြစ်ပြီး အပူပိုင်းဒေသ [[ရေကန်]]များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည့် [[ဝိတိုရိယအိုင်]]သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ၊ တန်ဇေးနီးယား နိုင်ငံတို့နှင့် ပိုင်နက် ဝေမျှ ထားသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံသည် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ နှင့် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံတို့နှင့် အတူ [[သားရိုင်းတိရစ္ဆာန်]] ကြည့်ရှုရန် အတွက် ထင်ရှားပြီး အရှေ့နှင့်အနောက် ဆာဗို အမျိုးသား ဥယျာဉ်၊ [[မာဆိုင်းမာရာ]]၊ [[နာကူရူးကန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်]]၊ [[အာဘာဒဲ အမျိုးသား ဥယျာဉ်]] အစရှိသည့် တောရိုင်း တိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသနှင့် [[အမျိုးသားဥယျာဉ်]]များကြောင့်လည်း ထင်ရှားသည်။ ထို့ပြင် [[လာမူး]] ကဲ့သို့သော [[ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာ]]များ လည်း ရှိပြီး နိုင်ငံတကာ [[ရွက်လှေပြိုင်ပွဲ]] နှစ်စဉ်ကျင်းပရာ ဖြစ်သော [[ကီလီဖီ ကမ်းခြေ]] ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာကျော် [[ကမ်းခြေ]]များလည်း ရှိသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံ ပါဝင်သော [[အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ခ် ဒေသ]]မှာ [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်ဦး]] ကာလ ကတည်းက လူသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ပထမ ထောင်စုနှစ်တွင် အနောက်-အလယ် အာဖရိကမှ [[ဘန်တူ]] တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှု ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်နိုင်ငံများ၏ နယ်နိမိတ်မှာ [[နိုင်ဂါ-ကွန်ဂို ဘာသာစကား]]များ၊ [[နိုင်လို-ဆာဟာရ ဘာသာစကား]]များ၊ [[အာဖရို-အေးရှားတစ် ဘာသာစကား]]များ၏ ဆုံဆည်းရာ ဒေသ ဖြစ်သဖြင့် [[အာဖရိကတိုက်]]ကြီး၏ [[လူမျိုး]] နှင့် [[ဘာသာစကား]]တို့ ရောပြွမ်းရာ ဒေသဖြစ်သဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသည် [[ယဉ်ကျေးမှု]] ပေါင်းစုံရှိရာ နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဥရောပသား နှင့် အာရပ်တို့ ခေတ်သစ် အစောပိုင်းကပင် မွမ်ဘာဆာ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဥရောပသားတို့က ၁၉ ရာစု အစပိုင်းကပင် နိုင်ငံ အတွင်းပိုင်းသို့ စူးစမ်း ရှာဖွေ ခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာက အရှေ့အာဖရိက ပရိုတက်ထရိတ် ကို ၁၈၉၅ တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၀ တွင် ကင်ညာကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ ကင်ညာ သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ဩဂုတ်လ ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ အပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် ကင်ညာသည် တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ ၄၇ ခု အဖြစ် ခွဲခြားခဲ့ပြီး ရွေးချယ်ခံ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။

မြို့တော် နိုင်ရိုဘီမြို့မှာ ဒေသအတွင်း စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ အရှေ့တောင် အာဖရိကနှင့် အလယ်အာဖရိကတွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် အားဖြင့် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်။
&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&amp;pr.y=2&amp;sy=2008&amp;ey=2011&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=644&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= Ethiopia GDP purchasing power 2010: 86 billion]. Imf.org. 14 September 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&amp;ey=2011&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=664&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=69&amp;pr.y=14 Kenya GDP purchasing power 2010: 66 Billion]. Imf.org. 14 September 2006.&lt;/ref&gt; စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးမှာ အဓိက စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး  ရှေးယခင်ကတည်းက လက်ဖက် နှင့် ကော်ဖီတို့ကို အဓိက တင်ပို့ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဥရောပသို့ ပန်း များ တင်ပို့ရောင်းချလျက် ရှိသည်။ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းမှာလည်း နိုင်ငံ၏ အဓိက စီးပွားရေး မောင်းနှင်အား တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ကင်ညာသည် အရှေ့အာဖရိက အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ အခြားသော အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကင်ညာတွင် နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး ပိုမို တည်ငြိမ်မှု ရှိသည်။

==အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း==

နိုင်ငံ၏ အမည်မှာ ကင်ညာတောင် ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီ: နိုင်ငံ၏ထင်ရှားသော အမှတ်အသားနှင့် [[အာဖရိက]]တိုက်တွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။

==ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု==
[[File:Un-kenya.png|thumb|right|ကင်ညာနိုင်ငံ၏ မြေပုံ]]
စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၂၄,၀၈၁ မိုင် (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၅၈၀,၃၆၇ ကီလိုမီတာ)&lt;ref name=cia&gt;{{cite web |author=Central Intelligence Agency |authorlink=Central Intelligence Agency |publisher=The World Factbook |title=Kenya |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |year=2012 |accessdate=28 May 2013 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html }}&lt;/ref&gt; မျှ ရှိသဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၄၇ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြ်စပြီး မာဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ၏ နောက်မှ ကပ်၍ လိုက်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၅° မှတောင်လတ္တီကျု ၅° အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၃၄° မှ ၄၂° အတွင်း တည်ရှိသည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှ အစပြုလျှက် မြေနိမ့်ဒေသများမှာ အတွင်းပိုင်း ကုန်းမြေမြင့် အဖြစ် တဖြည်းဖြည်း မြင့်မားသွားသည်။ ကုန်းမြေမြင့်များမှာ ကင်ညာတောင်ကြား ဒေသဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး အရှေ့ပိုင်းတွင် ကောင်းမွန်သော စိုက်ပျိုးမြေများ ရှိရာ ကုန်းမြေမြင့် တစ်ခု ရှိသည်။

ကင်ညာကုန်းမြင့်ဒေသတွင် အာဖရိကတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဒေသများ ပါဝင်သည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ကင်ညာတွင် အမြင့်ဆုံးနှင့် အာဖရိကတိုက်ပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သော ၁၇,၀၅၇ ပေ (၅,၁၉၉ မီတာ) အမြင့် ရှိသော ကင်ညာတောင် ပါဝင်ပြီး ရေခဲတောင်များလည်း ရှိသည်။ ၁၉,၃၄၁ ပေ ( ၅,၈၉၅ မီတာ) မြင့်သော ကီလီမန်ဂျာရိုတောင်ကို ကင်ညာနိုင်ငံမှ လှမ်းမြင်နိုင်သည်။

ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် အပူပိုင်းမှ အစပြုလျှက် ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် သမမျှတသော ရာသီဥတု ရှိကာ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ကန္တာရဆန်သော ရာသီဥတု ရှိသည်။ လတိုင်းတွင် နေသာပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး နွေရာသီနှင့် ကိုက်ညီသော အဝတ်အထည်များကိုသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အတွင်းပိုင်း မြင့်သော ဒေသများတွင် ညဘက် နှင့် မနက်အစောပိုင်းတွင် အေး လေ့ ရှိသည်။

မိုးရွာချိန် ရှည်လျားသော ရာသီဥတုမှာ မတ်၊ဧပြီလမှ မေ၊ ဇွန်လ အထိ ဖြစ်သည်။ မိုးရွာချိန် တိုတောင်းသော ရာသီဥတုမှာ အောက်တိုဘာလမှ နိုဝင်ဘာ ဒီဇင်ဘာ အထိ ဖြစ်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုမှာ တခါတရံ သည်းထန်ပြီး အများအားဖြင့် နေ့လယ်ပိုင်း နှင့် ညနေပိုင်းများတွင် ရွာလေ့ ရှိသည်။ မိုးရွာသွန်းသောလများတွင် အပူချိန်မှာမူ မြင့်နေမြဲ ဖြစ်တတ်သည်။ အပူဆုံး အချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလ နှင့် မတ်လ ဖြစ်ပြီး မိုးရွာချိန် ရှည်လျားသော ရာသီဥတု မတိုင်မီ ဖြစ်သည်။ အအေးဆုံးမှာ ဇူလိုင်လတွင် ဖြစ်ပြီး ဩဂုတ်လ အလယ်အထိ အေးတတ်သည်။
[[File:A lone giraffe in Nairobi National Park.jpg|thumb|နိုင်ရိုဘီမြို့ နောက်ခံဖြင့် နိုင်ရိုဘီအမျိုးသားဥယျာဉ်မှ သစ်ကုလားအုပ် တစ်ကောင်]]

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ {{resize|110%|Average annual temperatures}}
!colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;| မြို့
! အမြင့်(မီတာ) !! အမြင့်ဆုံး(°C) !! အနိမ့်ဆုံး (°C)
|-
|align=&quot;left&quot; | မွန်ဘာဆာ{{Spaces|2}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{Smaller|ကမ်းရိုးတန်းမြို့}}
| ၁၇ || ၃၂.၃ || ၂၃.၈
|-
|align=&quot;left&quot; | နိုင်ရိုဘီ
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{Smaller|မြို့တော်}}
| ၁,၆၆၁ || ၂၅.၂ || ၁၃.၆
|-
|align=&quot;left&quot; | ကီဆူမူ
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{Smaller|ကန်စပ်မြို့}}
| ၁,၁၃၁ || ၃၁.၈ || ၁၆.၉
|-
|align=&quot;left&quot; | အယ်လ်ဒိုရက်
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{Smaller|တောင်ကြားမြို့}}
| ၂,၀၈၅ || ၂၃.၆ || ၉.၅
|-
|align=&quot;left&quot; | လော့ဒ်ဝါ
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{Smaller|ခြောက်သွေ့မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်}}
| ၅၀၆|| ၃၄.၈ || ၂၃.၇
|-
|align=&quot;left&quot; | မန်ဒဲရာ
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{Smaller|ခြောက်သွေ့မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်}}
| ၅၀၆ || ၃၄.၈ || ၂၅.၇
|}


===တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ===
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ အတွက် ရည်ရွယ်ထားသော စားကျက် မြောက်မြားစွာ ရှိပြီး အပြာရောင် ဝိုင်းဘိစ် သတ္တဝါများ နှင့် အခြား ဘိုဗစ်(ကျွဲနွားနှင့် မျိုးနွယ်တူ) သတ္တဝါများ နှစ်စဉ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် ပါဝင်နေကြဖြစ်သော မာဆိုင်းမာရာကဲ့သို့သော ဒေသများ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ဝိုင်းဘိစ် ကောင်ရေ ၂၅၀,၀၀၀ ကျော် ခြောက်သွေ့သော ရာသီတွင် အစာရှိရာ နေရာကို ခက်ခဲကြမ်းတမ်း ရှည်လျားစွာ ပြောင်းရွှေ့ရင်း သေဆုံးကြသည်။

အာဖရိက၏ [[သတ္တဝါကြီး၅မျိုး]] ဖြစ်သော [[ခြင်္သေ့]]၊ [[ကျားသစ်]]၊ [[အာဖရိကကျွဲ]]၊ [[ကြံ့]] နှင့် [[အာဖရိကဆင်]] အားလုံးကို ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသည်။ အခြားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ [[တွားသွားသတ္တဝါများ နှင့် ငှက်များကိုလည်း ကင်ညာရှိ အမျိုးသား ဥယျာဉ်များ နှင့် အမဲလိုက်ရာ နေရာများတွင် တွေ့ရသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလ အတွင်း သတ္တဝါတို့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းမှု (အထူးသဖြင့် [[ဝိုင်းဘိစ်]]များ၏ ရွှေ့ပြောင်းမှု) တွင် တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ သန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်လေ့ ရှိကြသည်။

ကင်ညာသည် ကမ္ဘာ့ သဘာဝ အံ့ဖွယ်တစ်ခု ဖြစ်သော ဝိုင်းဘိစ် သတ္တဝါများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပွားရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၁.၅ သန်းမျှသော ထိုသတ္တဝါများသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မိုင် ၁၈၀၀ ကျော်မျှ ကွာဝေးသော တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ [[ဆရင်ဂတီ]] မှ မာဆိုင်းမာရာ အထိ ရေနှင့်အစာ ရှာဖွေရန် ပုံမှန် လက်ယာရစ် ရွှေ့ပြောင်းလေ့ ရှိကြသည်။

==သမိုင်း==
===[[သမိုင်းမတင်မီခေတ်]]===
[[File:Turkana Boy.jpg|thumb|right|150px|၁.၆ သန်းနှစ် သက်တမ်းရှိသော တာကာနာလူငယ် ဟိုမိုအီရပ်တက် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း]]

ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သန်း၂၀၀ ကျော် မီဆိုဇိုးရစ်ခေတ်က ကြီးမားသော [[မိကျောင်း]] ရုပ်ကြွင်းများ ကို တွေ့ရှိထားသည်။ ထို ရုပ်ကြွင်းများကို ယူတားတက္ကသိုလ် နှင့် ကင်ညာ အမျိုးသားပြတိုက်မှ အဖွဲ့များ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ ဩဂုတ်လ အတွင်း တာကာနာကန် အနီး လိုကီတောင် ချောက်ကမ်းပါးတွင် တူးဖော်ရှာဖွေရာမှ တွေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070310201631/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200503/s1320324.htm Kenya's first dinosaur dig yields fossil wealth], ''ABC News Online'', 10 March 2005.&lt;/ref&gt;

အရှေ့အာဖရိကတွင် တွေ့ရှိသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ အရ ပရိုင်းမိတ်များသည် ထိုဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သန်း ၂၀ ကျော် ကတည်းက လှည့်ပတ်သွားလာနေခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။ လတ်တလော ကင်ညာနိုင်ငံ၏ တာကာနာရေကန် အနီး တွေ့ရှိချက်များ အရ ဟိုမိုဟက်ဘီလစ် (လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၈သန်းမှ ၂.၅ သန်းကြား) နှင့် ဟိုမို အီရပ်တပ် (လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၈သန်း မှ နှစ်ပေါင်း ၃သိန်းခွဲ ကြား)  အစရှိသော ယနေ့ခေတ်လူတို့ တိုက်ရိုက် &lt;ref&gt;[http://sinanthropus.blogspot.com/2006/07/problems-with-out-of-savannahstan.html Sinanthropus: Problems with “Out of Savannahstan”&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; ဆင်းသက်ရာ လူတူသတ္တဝါများ ပလေစတိုဆင်း ခေတ်က နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Not Found&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.breitbart.com/Big-Peace/2013/10/19/New-Fossilized-Skull-Means-Home-Erectus-Sole-Human-Ancestor |accessdate=24 July 2014 |archivedate=14 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714151811/http://www.breitbart.com/Big-Peace/2013/10/19/New-Fossilized-Skull-Means-Home-Erectus-Sole-Human-Ancestor }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၄ ခုနှစ် တာကာနာ ရေကန်တွင် တူးဖော်ရှာဖွေ နေစဉ်အတွင်း ရစ်ချက် လီကီး သည် ကာမိုရာ ကီမူးနှင့် အတူ နှစ်ပေါင်း ၁.၆ သန်း သက်တမ်းရှိသော ဟိုမိုအီရပ်တက် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း တာကာနာလူငယ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

===ကျောက်ခေတ်သစ်===
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လူတို့၏ သမိုင်းသက်တမ်း အစမှ စ၍ လူသားတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

ယနေ့ခေတ် ကင်ညာနေရာတွင် ပထမဆုံး နေထိုင်ကြသူများမှာ မုဆိုးနှင့်စုဆောင်းရှာဖွေသူ အုပ်စုများဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် ခွိုင်ဆန် စကားပြောသူများ နှင့် နီးစပ်သည်။&lt;ref name=&quot;EhretC18&quot;&gt;Ehret, C. (2002) ''The Civilizations of Africa: a History to 1800,'' University Press of Virginia, ISBN 081392085X.&lt;/ref&gt; ထိုလူများ နေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာသူများမှာ ကူရှစ်တစ် စကားပြောသော ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရေး နှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EhretHRSC&quot;&gt;Ehret, C. (1980) ''The historical reconstruction of Southern Cushitic phonology and vocabulary'', Kölner Beiträge zur Afrikanistik 5, Bd., Reimer, Berlin.&lt;/ref&gt; ဟိုလိုစင်းခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဒေသတွင်း ရာသီဥတုမှာ ခြောက်သွေ့မှုမှ စိုစွတ်မှုသို့ ပြောင်းလဲလာသဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရန် အခွင့်သာလာခဲ့သည်။&lt;ref name=EhretC18/&gt;

ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် ယနေ့ခေတ် ကင်ညာနိုင်ငံမှ နိုင်လိုတစ် စကားပြောသူများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်သော နိုင်လိုတစ် စကားပြော ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးမွေးမြူသူများ ယနေ့ခေတ် တောင်ဆူဒန် နေရာမှ ကင်ညာနေရာသို့ စတင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;EhretCHS&quot;&gt;Ehret, C. (1983) ''Culture History in the Southern Sudan'', J. Mack, P. Robertshaw, Eds., British Institute in Eastern Africa, Nairobi, pp. 19–48, ISBN 1872566049.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmbroseALR&quot;&gt;Ambrose, S.H. (1982). &quot;Archaeological and linguistic reconstructions of history in East Africa.&quot; In Ehert, C., and Posnansky, M. (eds.), ''The archaeological and linguistic reconstruction of African history'', University of California Press, ISBN 0520045939.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmbroseSG&quot;&gt;Ambrose, S.H. (1986) ''Sprache und Geschichte in Afrika'' 7.2, 11.&lt;/ref&gt; ကင်ညာနိုင်ငံရှိ နိုင်လိုတစ် စကားပြောသော လူမျိုးစုများတွင် ဆမ်ဘူရူလူမျိုး၊ လူးအိုလူမျိုး၊ တာကာနာလူမျိုး၊ မာဆိုင်းလူမျိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;ILO&quot;&gt;International Labour Office, [http://books.google.com/books?id=_84Gg-o5BhYC&amp;printsec=frontcover ''Traditional occupations of indigenous and tribal peoples: emerging trends''], (International Labour Organization: 2000), p. 55, ISBN 9221122581.&lt;/ref&gt; အေဒီ ပထမ ထောင်စုနှစ် အတွင်း ဘန်တူစကားပြောသော လယ်သမားများ ဒေသတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;EhretACA&quot;&gt;Ehret, C. (1998) ''An African Classical Age : Eastern and Southern Africa in World History, 1000 BCE to 400 CE.'', University Press of Virginia, Charlottesville, pp. xvii, 354, ISBN 0813920574.&lt;/ref&gt; ဘန်တူများသည် ယနေ့ခေတ် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း နှင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ဒေသများ ဖြစ်သော ဘီနူးမြစ် တလျှောက်ရှိ အနောက် အာဖရိက ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EhretACA&quot; /&gt; ဘန်တူတို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီးနောက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးတွင် တိုးတက်မှုများနှင့် သံထည်လုပ်ငန်းများကို ဒေသအတွင်းသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WayneSmith&quot;&gt;Smith, C. Wayne (1995) ''Crop Production: Evolution, History, and Technology'', John Wiley &amp; Sons, p. 132, {{ISBN|0-471-07972-3}}.&lt;/ref&gt; ကင်ညာတွင် ရှိသော ဘန်တူလူမျိုးများတွင် ကီကူရူးလူမျိုး၊ လူယာ လူမျိုး၊ ကမ်ဘာလူမျိုး၊ ကီဆီးလူမျိုး၊ မီရူးလူမျိုး၊ အမ်ဘိုလူမျိုး၊ အမ်ဘီရီးလူမျိုး၊ ဝါဒါဝီဒါ-ဝါတူဝီတာလူမျိုး၊ ဝါပိုကိုမိုလူမျိုး နှင့် မီဂျီကန်ဒါ လူမျိုး တို့လည်း ပါဝင်သည်။

ဂရိတ်လိတ်ဒေသတွင် ၁၅ ရာစု အထိ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်သွားသော ဆီရီကွာလူမျိုး များမှာလည်း ယခင်က ထင်ရှားသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံ အတွင်းပိုင်းမှ ထင်ရှားသော သမိုင်းမတင်မီခေတ်က နေရာများတွင် တာကာနာရေကန်၏ အနောက်ပိုင်းရှိ နာမိုရာတွန်ဂါ ရှေးဟောင်းနယ်မြေ နှင့် မီဂိုရီ ကောင်တီရှိ တံတိုင်းခတ် နေထိုင်ရာ သင်မ်လိချ် အိုဟင်ဂါ နယ်မြေတို့ ဖြစ်သည်။

===ဆွာဟီလီ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး (၁ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ)===
[[File:Lamu door.jpg|thumb|right|လာမူရှိ ဆွာဟီလီ ရိုးရာ သစ်သားတံခါး]]
ကင်ညာ ကမ်းရိုးတန်းသည် ပန်းပဲဆရာများ နှင့် လယ်သမားများ၊ မုဆိုးများ၊ တံငါများ ကျင်လည်ကျက်စားရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ထိုသူတို့မှ ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ငါးဖမ်းခြင်း သံထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများ နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းတို့ဖြင့် အထောက်အကူ ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;pbs.org&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pbs./wonders/fr_e2.htm |title=Wonders of the African World |publisher=Public Broadcasting Service |accessdate=16 April 2010 }}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

အာရေဗျ တောင်ပိုင်းမှ အာရပ်တို့သည် ကမ်းရိုးတန်းတွင် နေထိုင်သော ဘန်တူလူမျိုး တို့ကြားတွင် ဝင်ရောက်အခြေချကြပြီး မွမ်ဘာဆာ၊ မာလင်ဒီ နှင့် ဇမ်ဇီဘာ တို့အပါအဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့ကြသည်။ အာရပ်မှ ရွေ့ပြောင်းလာသူတို့က အစ္စလာမ် ဘာသာကိုလည်း ထိုဒေသနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ယဉ်ကျေးမှုများ ရောနှောခြင်းကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒေသခံ ဘန်တူတို့၏ ဆွာဟီလီ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာစကားတို့တွင် အာရပ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှု သိသာစွာ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Nanjira&quot;&gt;Don Nanjira, Daniel (2010) [http://books.google.com/books?id=LZuxGsXVPoMC&amp;printsec=frontcover ''African Foreign Policy and Diplomacy: From Antiquity to the 21st century''], ABC-CLIO, p. 114 ISBN 0313379823.&lt;/ref&gt;

ကီလ်ဝါ ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေသည် သည် ကီလ်ဝါဟု ခေါ်သော ယနေ့ခေတ် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ နေရာတွင် အခြေပြု အုပ်စိုးခဲ့သော ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုအုပ်ချုပ်မှု ၏အာဏာ အမြင့်မားဆုံး အချိန်တွင် ဩဇာအာဏာမှာ ကင်ညာအပါအဝင် ဆွာဟီလီ ကမ်းရိုးတန်း တစ်ခုလုံးကို ဖြန့်ကျက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေကို ၁၀ ရာစုတွင် အီရန်တောင်ပိုင်း ရှီရဇ် ဒေသမှ ပါရှား ဆူလတန် တစ်ဦး&lt;ref&gt;Hastings, James (2003) ''Encyclopedia of Religion and Ethics Part 24'', Kessinger Publishing, p. 847&lt;/ref&gt; ဖြ်စသော အလီ အစ်ဘ် အယ်လ် ဟာဆန် ရှီရာဇီ &lt;ref&gt;شاكر مصطفى, ''موسوعة دوال العالم الأسلامي ورجالها الجزء الثالث'', (دار العلم للملايين: 1993), p. 1360&lt;/ref&gt; က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ဆက်ခံသည့် ဆူလတန်များသည် သန္တာကျောက်ဖြင့် ဗလီများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ကြေးပြားများကိုလည်း စတင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Watson&quot;&gt;Nicolini, Beatrice and Watson, Penelope-Jane (2004) [http://books.google.com/books?id=kVwhcDDhHQkC&amp;printsec=frontcover ''Makran, Oman, and Zanzibar''], Volume 3 of Islam in Africa, BRILL, p. 62 ISBN 9004137807.&lt;/ref&gt;

[[File:British Museum Kilwa pot sherds.jpg|thumb|left|၁၀ရာစုတွင် ပါရှား ဆူလတန်  အလီ အစ်ဘ် အယ်လ် ဟာဇန် ရှီရာဇီ ထူထောင်ခဲ့သောကီလ်ဝါ ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေမှ မြေအိုးကွဲများ]]

ဆွာဟီလီတို့သည် မွမ်ဘာဆာကို အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်ခု အဖြစ်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အနီးအနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများသာမက ပါရှား၊ အာရေဗျ နှင့် အိန္ဒိယရှိ ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာ နေရာများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု ပြုခဲ့ကြသည်။
&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://books.google.com/?id=6u3CRDloG-YC&amp;pg=PA22 |title=Hybrid Urbanism |publisher=Greenwood Publishing Group |date= 30 March 2001|isbn=978-0-275-96612-6|author=Alsayyad, Nezar}}&lt;/ref&gt;

၁၇ ရာစု နောက်ပိုင်း ဆွာဟီလီ ကမ်းရိုးတန်းကို အိုမာနီ အာရပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီး တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်သည့် အခါတွင် အိုမန် နှင့် ဇန်ဇီဘာရှိ စိုက်ခင်းတို့ရှိ အလုပ်သမား လိုအပ်မှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် အာရပ်တို့က ကျွန်ရောင်းဝယ်မှုကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24157/Slave-societies Slavery (sociology)]&quot;. ''Encyclopædia Britannica'' Online.&lt;/ref&gt; အစပိုင်းတွင် ရောင်းဝယ်သူတို့မှာ အိုမန်မှသာ အဓိက လာကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဇန်ဇီဘာမှလည်း အများအပြား လာရောက်ကြသည်။&lt;ref&gt;[http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/ft_20011001.6.html Swahili Coast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230022459/http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/data/2001/10/01/html/ft_20011001.6.html |date=30 December 2007 }}. Nationalgeographic.com.&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ပေါ်တူဂီ တို့ကလည်း အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်၍ ကျွန်အရောင်းအဝယ်ပြုရာတွင် ဗြိတိသျှ ကျွန်စနစ် ဖျက်သိမ်းရေး သမားတို့၏ ကြားဖြတ်နှောင့်ယှက်မှုကို ကြုံရသဖြင့် အိုမန်နှင့် ဇန်ဇီဘာတို့ ထံမှ ကျွန်များကို စတင် ဝယ်ယူခဲ့ကြလေသည်။

ဆွာဟီလီ ဘာသာစကား၊ အာရပ်ဘာသာ စကားပါဝင်သော ဘန်တူ ဘာသာစကား၊ ပါရှား ဘာသာစကားနှင့် အခြား အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတောင်ပိုင်းမှ အငှားသုံးသော စကားလုံးများဖြင့် ခြားနားသော လူမျိုးတို့ အခြား ကုန်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားတွင်လည်း ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ ငှားသုံးသော စကားလုံးများ ရှိသည်။

ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာ အတွင်း ကင်ညာကမ်းရိုးတန်းသည် ကုန်သည်မှားနှင့် စွန့်စားသွားလာသူများအတွက် အိမ်ရှင် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ကင်ညာကမ်းရိုးတန်းတွင် စီတန်း တည်ရှိနေသော မြို့ပြများတွင် မာလင်ဒီ လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့မှာ ၁၄ ရာစုကတည်းကပင် ဆွာဟီလီတို့၏ အရေးပါသော နေထိုင်ရာ အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့ပြီး တစ်ချိန်က အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသတွင် မွမ်ဘာဆာနှင့် အပြိုင်အဆိုင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ မာလင်ဒီသည် သာမန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသားများ အတွက် ဖော်ရွေသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ပင် ဖြစ်သည်။ ၁၄၁၄တွင် မာလင်ဒီရှိ ဆွာဟီလီ ဆူလတန်က စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[ကျန်းဟီ]]၏ ခရီးစဉ်တွင် တရုတ်ပြည် မင်မင်းဆက်နှင့် သံတမာန် ဆက်ဆံရေး စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/nova/sultan/expl2_01.html |title=Sultan of Malinda, PBS |publisher=Pbs.org |accessdate=16 April 2010}}&lt;/ref&gt;မာလင်ဒီ အာဏာပိုင်တို့သည် ၁၄၉၈တွင် ပေါ်တူဂီ စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[ဗတ်စကို ဒဂါးမား]] ကိုလည်း လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။

===ဗြိတိသျှကင်ညာ (၁၈၈၈-၁၉၆၂)===
[[File:Africa 1909 16a.png|thumb|right|၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသော ဗြိတိသျှ အရှေ့အာဖရိက]]
ဇမ်ဇီဘာရှိ ဆူလတန်၏ ကမ်းရိုးတန်း ပိုင်ဆိုင်မှု အပေါ်တွင် ဂျာမန်တို့က အထိန်းသိမ်းခံ နိုင်ငံ အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ရာမှ ကင်ညာ၏ ကိုလိုနီ သမိုင်းကြောင်း စတင်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အာဖရိက ကုမ္ပဏီ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဂျာမန်တို့က ၁၈၉၀ တွင် ဗြိတိန်သို့ ကမ်းရိုးတန်း ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပေးအပ်ရာမှ ဗြိတိသျှတို့၏ နေမဝင် အင်ပါယာ တပ်မတော် ၏ လှုပ်ရှားမှု ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသော ကင်ညာ-ယူဂန်ဒါ ရထားလမ်းကို ဗြိတိသျှတို့က စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia Britannica&quot;&gt;Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

ထို ရထားလမ်းအား အချို့သော ဒေသခံ လူမျိုးတို့က လက်မခံပဲ ကန့်ကွက် တော်လှန်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် နန်ဒီ လူမျိုးများက ၁၈၉၀ မှ ၁၉၀၀ ထိ ဆယ်နှစ်တိုင်အောင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့က ရထားလမ်းကို ပြီးဆုံးအောင် ဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။ နန်ဒီတို့သည် ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ခြင်းကို နှောင့်ယှက်သော ပထမဆုံးသော ဒေသခံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၂၀ တွင် အရှေ့အာဖရိက အထိန်းသိမ်းခံ နိုင်ငံအား ကိုလိုနီ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ထိုဒေသရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ကို အစွဲပြုကာ ကင်ညာဟု အမည်သစ် ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia Britannica&quot;/&gt;

ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်နေစဉ်တွင် လိုအပ်သော ကျွမ်းကျင်သည့် လုပ်သားများ အတွက် အိန္ဒိယ တိုင်းရင်းသား အမြောက်အမြား ဝင်ရောက် လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;R. Mugo Gatheru 2005&quot;&gt;[[R. Mugo Gatheru]] (2005) ''Kenya: From Colonization to Independence, 1888–1970'', McFarland, ISBN 0786421991&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက် အိန္ဒိယသားများမှာ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပြီး နောင်တွင် အစ်စမေးလ် မူဆလင် နှင့် ဆစ်ခ် အစရှိသော ကင်ညာရှိ သိသာထင်ရှားသော အိန္ဒိယ အုပ်စုများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jenkins, Orville Boyd  |url=http://orvillejenkins.com/profiles/sikh.html |title=Sikh |publisher=Orvillejenkins.com |accessdate=16 April 2010}}&lt;/ref&gt;

ဆာဗိုနယ်ကို ဖြတ်၍ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်နေစဉ်တွင် အချို့သော အိန္ဒိယ ရထားလမ်း အလုပ်သမားများနှင့် ဒေသခံ အာဖရိက အလုပ်သမားများမှာ [[ဆာဗို လူသားစား ခြင်္သေ့များ]] ဟု အမည်ရသော ခြင်္သေ့ နှစ်ကောင်၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.magicalkenya.com/default.nsf/doc21/4YQ4W3FZEI64?opendocument&amp;l=1&amp;e=7&amp;s=1 |title=Ismaili muslim |publisher=Magicalkenya.com |accessdate=16 April 2010 |archivedate=3 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090103151208/http://www.magicalkenya.com/default.nsf/doc21/4YQ4W3FZEI64?opendocument&amp;l=1&amp;e=7&amp;s=1 }}&lt;/ref&gt;

၁၉၁၄ ဩဂုတ်လ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သော အခါတွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့ အာဖရိက ဘုရင်ခံ နှင့် ဂျာမန် အရှေ့အာဖရိက ဘုရင်ခံတို့ နုနယ်သေးသော ကိုလိုနီများကို တိုက်ပွဲများမှ ကင်းလွတ်ရန်အတွက် ယာယီ မပစ်ခေတ်ရေး သဘောတူညီမှု ရယူခဲ့သည်။ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး ပေါလ် ဗွန် လက်တောင်း ဗော်ဘက်ခ် သည် ဂျာမန် စစ်တပ်များကို ဦးဆောင်၍ ဗြိတိသျှတို့၏ အရင်းအမြစ်များကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဂျာမနီ နိုင်ငံနှင့် လုံးဝ အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်နေသော်လည်း ဗွန်လက်တောင်း သည် ထိရောက်သော ပြောက်ကျားစစ်ကို ဆင်နွဲနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ်းလွန် တွင်နေထိုင်၍ ဗြိတိသျှတို့၏ ရိက္ခာများကို လမ်းမှ ဖြတ်တောက်၍ လုံးဝ မရှုံးနိမ့်ဘဲ ရှိနေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ၁၉၁၈ ခုနှစ် စစ်ကြီး ပြီးဆုံးပြီး ၁၄ ရက် ကြာသည့် အခါတွင်မှ ယနေ့ခေတ် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ နေရာဖြစ်သော မြောက်ရိုဒီးရှားတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;R. Mugo Gatheru 2005&quot;/&gt;
[[File:Kurve bei Mombasa.jpg|thumb|left|၁၈၉၉ ခုနှစ် ကင်ညာ-ယူဂန်ဒါ ရထားလမ်းကို မွမ်ဘာဆာ အနီးတွင် တွေ့ရပုံ]]
ဗွန်လက်တောင်း ကို ဖမ်းမိနိုင်ရန်အတွက် ဗြိတိသျှ တို့သည် အိန္ဒိယမှ ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ စစ်တပ်ကို ပို့လွှတ်ခဲ့ပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ကုန်းတွင်းပိုင်းကျသော နေရာများမှ ရိက္ခာများကို သယ်ပို့နိုင်ရန် အထမ်းသမား အမြောက်အမြားကို အသုံးပြုခဲ့ရသည်။ ကယ်ရီယာကော့ပ် ဟုခေါ်သော စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အာဖရိကသား ၄ သိန်းကျော်ကို အသုံးပြုခဲ့ရာ ထိုသူတို့၏ ရေရှည် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှု အတွက် အထောက်အပံ့ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;R. Mugo Gatheru 2005&quot;/&gt;

၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် အတွင်းပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ဗြိတိသျှ နှင့် အခြား ဥရောပ လယ်သမားတို့ အခြေချခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့မှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက် တို့ကို စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာ လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html &quot;We Want Our Country&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965.&lt;/ref&gt;၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူ လူဖြူ  ၃၀,၀၀၀ ခန့် အထိ ရှိလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံစီးပွားရေး အပေါ်တွင် သူတို့၏ ပံ့ပိုးမှုကြောင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပြောရေး ဆိုခွင့် ရလာခဲ့ကြသည်။

အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့် ဒေသတွင် ယခင်ကတည်းက ကီကူယူး လူမျိုး တစ်သန်းခန့် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ရွှေ့ပြောင်း လယ်သမားများ အဖြစ် နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ဥရောပတို့၏ ဥပဒေအရ မြေယာပိုင်ဆိုင်ခွင့် မရှိ ပေ။ နောက်မှ အခြေချ နေထိုင်သူတို့က သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန် ရွှေ့ပြောင်း လယ်သမားတို့ ကော်ဖီ စိုက်ပျိုးမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး တဲခွန် ကောက်ခံခဲ့သဖြင့် မြေယာမရှိသူတို့မှာ သူတို့၏ လုပ်အားအတွက် ပြန်ရသည်မှာ နည်းသည်ထက်နည်းလာခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ သဖြင့် မြို့ကြီးများသို့  အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;R. Mugo Gatheru 2005&quot;/&gt; ၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် ကင်ညာ၌ နေထိုင်သော လူဖြူ  ၈၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။&lt;ref&gt;&quot;''[http://books.google.com/books?id=R-r3g6OdLEUC&amp;pg=PA28 Kenya]''&quot;. Matthew Firestone (2009). p. 28. ISBN 1741047730&lt;/ref&gt;

၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် [[အဲလိဇဘက် ၂ ဘုရင်မကြီး]] နှင့် သူမ၏ ခင်ပွန်း ဖိလစ် မင်းသားတို့ ကင်ညာနိုင်ငံ ထရီးတော့ပ် ဟိုတယ်တွင် အပန်းဖြေခရီး လာရောက်နေခိုက်တွင် သူမ၏ ဖခင် ဆဌမမြောက် ဂျော့ရှ် ဘုရင် အိပ်နေရင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ မင်းသမီးငယ်သည် သူမ၏ ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး အိမ်သို့ အမြန်ပြန်ကာ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အဲလိဇဘက် ဘုရင်မ ၂ သည် [[ဝက်မင်စတာ ဘုရားကျောင်း]]တွင် ဘိသိက်ခံခဲ့ပြီး လူတစ်ဦးက သူမသည် အာဖရိကရှိ သစ်ပင်ပေါ်သို့ မင်းသမီး အဖြစ် တက်သွားပြီး ဘုရင်မ အဖြစ် ပြန်ဆင်းလာခဲ့သည်ဟု တင်စားပြောဆိုလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/the_queens_diamond_jubilee/9046958/Diamond-Jubilee-the-moment-that-Princess-Elizabeth-became-Queen.html | location=London | work=The Daily Telegraph | first=Hugo | last=Vickers | title=Diamond Jubilee: the moment that Princess Elizabeth became Queen | date=29 January 2012}}&lt;/ref&gt;

====မောမော ပုန်ကန်မှု (၁၉၅၂-၁၉၅၉)====
[[File:Statue of Dedan Kimathi Nairobi, Kenya.jpg|thumb|၁၉၅၀ ခုနှစ်များ အတွင်းက ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီစနစ်ကို ပုန်ကန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ကင်ညာ မောမော သူပုန် ခေါင်းဆောင် ဒီဒန် ကီမာသီ၏ ရုပ်တု]]
၁၉၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အထိ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို တွန်းလှန်သော မောမော ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပေါ်သဖြင့် အရေးပေါ် အခြေအနေ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံမှ ဘုရင်၏ အာဖရိက ရိုင်ဖယ်တပ် အပါအဝင် ဗြိတိသျှနှင့် အာဖရိကတပ်များကို တောင်းခံ ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ တို့သည် သူပုန် နှိမ်နှင်းရေးကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် မေ လမှ စတင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျော့ရှ် အားစ်ကိုင်း မှ ကိုလိုနီ တပ်များကို ဦးဆောင်ခဲ့ကာ [[ဝင်စတန် ချာချီ]] က နောက်မှ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Wunyabari O. Maloba 1993&quot;&gt;Maloba, Wunyabari O. (1993) ''Mau Mau and Kenya: An Analysis of Peasant Revolt'', Indiana University Press, 0852557450.&lt;/ref&gt; 

ဂျင်နရယ် ချိုင်းနား ဟု အမည်ရသော ဝါအူဟီအူ အီတိုတဲ ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅တွင် ဖမ်းဆီးရမိပြီး နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများမှ မောမော တပ်တို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုမို နားလည် သိရှိခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ တို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရက်သတ္တပတ်ပေါင်း များစွာ ပြင်ဆင် စီမံခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ တွင် အန်ဗေးစစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးမှ နိုင်ရိုဘီကို စစ်ရေး အရ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တွင်းနေသူတို့ကို စိစစ်ကာ မောမော ထောက်ခံသူများကို အကျဉ်းစခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ အိမ်စောင့်တပ်များတွင် အာဖရိက သစ္စာခံများ ပါဝင်ပြီး ဗြိတိသျှ စစ်တပ်နှင့် ဘုရင်၏ ရိုင်ဖယ်တပ်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြား စစ်တပ်များ မပါဝင်သဖြင့် အစိုးရ၏ နည်းဗျူဟာ များတွင် အချက်အချာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အရေးပေါ် အခြေအနေ အပြီးတွင် အိမ်စောင့်တပ်များမှ မောမောသူပုန် ၄,၆၈၆ ဦးကို သတ်ပစ်ခဲ့ပြီး သူပုန် စုစုပေါင်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၁တွင် နိုင်အာရီတွင် ဒီဒန် ကီမာသီကို ဖမ်းဆီးရမိပြီးနောက် မောမောတို့၏ ရှုံးနိမ့်ခြင်း အပြီးသို့ တိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ရေးတိုက်ပွဲများ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Wunyabari O. Maloba 1993&quot;/&gt; ထိုအချိန်များ အတွင်း မြေပိုင်ဆိုင်မှု နှင့် ပတ်သက်သော စနစ်များကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ သစ္စာခံများကို ဆုပေး၍ မောမောများကို ဒဏ်ပေးသော ဆွင်နာတန် အစီအစဉ်ပင် ဖြစ်သည်။

===လွတ်လပ်သော ကင်ညာနိုင်ငံ (၁၉၆၃)===
[[File:Jomo Kenyatta.jpg|thumb|150px|ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ နှင့် ကင်ညာကို တည်ထောင်သူ ဂျိုမို ကင်ညတ်တာ]]
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့မှ ဥပဒေပြု ကောင်စီသို့ တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်သော ပထမဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့က အစွန်းမရောက်သော ဒေသခံ ပြိုင်ဖက်တို့ကို အာဏာလွှဲပေးရန် မျှော်လင့်ထားခဲ့သောလည်း ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစုမှ ဂျိုမို ကင်ညတ်တာက ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် ကင်ညာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး မရမီ အချိန်ကလေးတွင် အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့တွင်ပင် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kenyadocex.com/political.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100828080219/http://www.kenyadocex.com/political.html |archivedate=28 August 2010 |title=Political – Welcome to THE Kenya Document Exchange |publisher=Kenyadocex.com |accessdate=1 August 2010 }}&lt;/ref&gt;

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကင်ညာစစ်တပ်မှ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ် ခရိုင်တွင် နေထိုင်ပြီး မြောက်ဘက် ဆိုမာလီ သမ္မတနိုင်ငံရှိ သူတို့၏ မျိုးနွယ်တူများနှင့် ပူးပေါင်းချင်သော ဆိုမာလီ သူပုန်များနှင့် ရှီဖတာစစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲရသည်။&lt;ref&gt;Bruce Baker, ''Escape from Domination in Africa: Political Disengagement &amp; Its Consequences'', (Africa World Press: 2003), p.83&lt;/ref&gt; ၁၉၆၇ အောက်တိုဘာလ အာရှုရာ ကြေညာချက်ဖြင့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို သဘောတူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်အထိ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု မရှိဘဲ ဖြစ်နေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Hogg1986&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Hogg | first1 = Richard | year = 1986 | title = The New Pastoralism: Poverty and Dependency in Northern Kenya | url = https://archive.org/details/sim_africa-uk_1986_56_3/page/319 | journal = Africa: Journal of the International African Institute | volume = 56 | issue = 3 | pages = 319–333 | jstor = 1160687 | doi = 10.2307/1160687 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Howell1968&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Howell | first1 = John |date=May 1968 | title = An Analysis of Kenyan Foreign Policy | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1968_6_1/page/29 | journal = The Journal of Modern African Studies | volume = 6 | issue = 1  | pages = 29–48 | jstor = 158675 | doi = 10.1017/S0022278X00016657 }}&lt;/ref&gt;နောက်ထပ် ကျူးကျော် ဝင်ရောက်မှုများကို တွန်းလှန်နိုင်ရန် အတွက် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာသည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံနှင့် ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး ယခုထိတိုင် အသက်ဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Pike, John  |url=http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1992/BHK.htm |title=Post-Independence Low Intensity Conflict in Kenya |publisher=Globalsecurity.org |year=1992 |accessdate=16 April 2010}}&lt;/ref&gt;

၁၉၆၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ်ကြေညာခဲ့ပြီး ဂျိုမို ကင်ညတ်တာသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kenya at the United Nations |author=Permanent Mission of the Republic of Kenya to the United Nations |url=http://kenyaun.org/polhistory.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608141216/http://kenyaun.org/polhistory.html |archivedate=8 June 2009 |year=2002 |publisher=Consulate General of Kenya in New York |accessdate=15 February 2010 }}&lt;/ref&gt;

====မွိုင်ခေတ် (၁၉၇၈-၂၀၀၂)====
၁၉၇၈ ခုနှစ် ကင်ယတ်တာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင်သည် ၁၉၇၉၊ ၁၉၈၃ နှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင်ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်သူ မရှိဘဲ သမ္မတ အဖြစ် ဆက်လက် အရွေးခံခဲ့သည်။ ထိုရွေးကောက်ပွဲများမှာ တစ်ပါတီ စနစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အောက်တွင် ကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကို တစ်နှစ်စော၍ ကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက် မအောင်မြင်သော စစ်တပ်၏ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။

[[File:Moi and Bush.jpg|thumb|right|ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် သမ္မတ ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင်ကို အမေရိကန် သမ္မတဟောင်း ဂျော့ချ် ဒဗလျူ  ဘုရှ် နှင့် အတူ တွေ့ရပုံ]]
မအောင်မြင်သော အာဏာသိမ်းမှုမှာ လေတပ်မှ ရာထူးငယ်သော ဝါရင့် တပ်သား အဆင့်ရှိ ဟဲဇာကိုင်းယား အိုချူ ကာမှ ဦးဆောင်စီမံ၍ လေတပ် အတွင်းမှ စစ်မှုထမ်း အမိန့်ဖြင့် ဝင်ရောက်နေသော တပ်သားများ အဓိက ပါဝင်သည်။ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုကို ဆိုမာလီ စစ်ဘက် အရာရှိဟောင်း ဖြစ်သော စစ်ဦးစီးချုပ် မာမု မိုဟာမက် ဦးဆောင်သော တပ်များ မှ လျင်မြန်စွာ နှိမ်နင်း နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=Society|year=1992|publisher=Nyamora Communications Limited|page=12|url=http://books.google.com/books?id=3MctAQAAIAAJ}}&lt;/ref&gt; ထိုတပ်ဖွဲ့များတွင် ရဲဘက်မှ စစ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်သည်။


၁၉၈၀ ခုနှစ် ဂါရစ်ဆာ လူသတ်ပွဲ အပြင် ကင်ညာတပ်များသည် ၁၉၈၄ တွင် ကင်ညာ အရှေ့မြောက် ခရိုင်မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်သော ဝါဂဲလာ လူသတ်ပွဲကို ကျူးလွန် ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိုလူသတ်ပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ဆေးရန် တရားဝင် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wagalla massacre: Raila Odinga orders Kenya probe|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12463001|accessdate=14 November 2013|newspaper=BBC|date=11 February 2011}}&lt;/ref&gt;

၁၉၈၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လျှို့ဝှက်မဲပေးစနစ် အစား မဲပေးသူများက မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်သော အမတ်၏ နောက်တွင် တန်းစီသည့် စနစ်ကို ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ထိုအချက်ကြောင့် ဒီမိုကရေစီ မဆန်သော အစိုးရ၏ သရုပ်ကို အမြင့်မားဆုံး ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် လှုပ်ရှားမှုများ အနှံ့အပြား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပါတီတစ်ခုတည်းကိုသာ ခွင့်ပြုသော ပုဒ်မ အပါအဝင် အခြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပုဒ်မ အများအပြားကို ရွေးကောက်ပွဲပြီး နှစ်များတွင် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/rihand/Kenya.html |title=Handbook on Religious Liberty Around the World |chapter=Kenya |editor=Moreno, Pedro C. |place=Charlottesville, VA |publisher=The Rutherford Institute |access-date=29 July 2014 |archive-date=29 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629014936/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/rihand/Kenya.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင် ပင် ပြန်လည် အရွေးခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Anderson | first1 = David M. | year = 2003 | title = Kenya's Elections 2002 – The Dawning of a New Era? | url = https://archive.org/details/sim_african-affairs_2003-04_102_407/page/331 |  journal = African Affairs | volume = 102 | issue = 407| pages = 331–342 | doi = 10.1093/afraf/adg007 }}&lt;/ref&gt;

====၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ====

၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် မွိုင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဆက်လက် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ပဲ အတိုက်အခံ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ &quot;အမျိုးသား သက်တန့် ညွန့်ပေါင်း&quot; မှ ယှဉ်ပြိုင်သော မွိုင်း ကီဘာကီ မှ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ အဖြစ် ဒေသခံ နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည်သူများမှ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အလှည့်အပြောင်း အချိန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နှစ် ဆက်တိုက် မိုးခေါင်ခဲ့ပြီး နှစ် ၆၀ အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး မိုးခေါင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အနောက်မြောက် တာကာနာ ဒေသတွင် အထိခိုက်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;RedCross&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.kbc.co.ke/news.asp?nid=71528 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104173650/http://www.kbc.co.ke/news.asp?nid=71528 |archivedate=4 January 2012 |title=Red Cross warns of catastrophe in Turkana |publisher=Kbc.co.ke |date=25 July 2011 |accessdate=7 August 2011 |author=Koech, Dennis }}&lt;/ref&gt; အကျိုးဆက်အားဖြင့် ဒေသအတွင်းရှိ ကျောင်းများကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Kscafthit&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indcatholicnews.com/news.php?viewStory=18686 |title=Kenya: schools close as famine takes hold in Turkana |publisher=Indcatholicnews.com |date=28 July 2011 |accessdate=7 August 2011}}&lt;/ref&gt; ထို ကပ်ဘေးကို ၂၀၁၂ အစောပိုင်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများဖြင့် ကျော်လွန် နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့များမှ ရေပေးမြောင်းများတူးဖော်ခြင်း နှင့် အပင်မျိုးစေ့များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်း အပါအဝင်  ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Unsfisiobrr&quot;&gt;Gettleman, Jeffrey (3 February 2012) [http://www.nytimes.com/2012/02/04/world/africa/un-says-famine-in-somalia-is-over-but-risks-remain.html U.N. Says Famine in Somalia Is Over, but Risks Remain]. New York Times.&lt;/ref&gt;

==အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး==
[[File:Mwai Kibaki, October 2003.jpg|thumb|သမ္မတဟောင်း မွိုင်း ကီဘာကီ]]
ကင်ညာသည် သမ္မတ ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားပြု ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သမ္မတသည် နိုင်ငံ၏ခေါင်းဆောင် နှင့် အစိုးရ အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ပါတီစုံ စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို အစိုးရက ကျင့်သုံးသည်။ ဥပဒေပြု အာဏာကို အစိုးရနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပါလီမန် အောက်လွှတ်တော် သို့ အပ်နှင်း ထားသည်။ တရားစီရင်ရေးမှာ အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် ဥပဒေပြုရေးတို့မှ သီးသန့်ဖြစ်သည်။ ယခင်က အထူးသဖြင့် ယခင် သမ္မတ ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင် လက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းမှ တရားစီရင်ရေး၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည်ဟု စိုးရိမ်မကင်း ရှိခဲ့ကြသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့ ၏နိုင်ငံအသီးသီးတို့၏ အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သော နေရာများတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် ခြစားမှုများ ကိုတိုင်းတာသော [[အဂတိ လိုက်စားမှု နိုင်ငံများ နှိုင်းယှဉ်စာရင်း]] တွင် အနိမ့်ပိုင်း၌ ကျရောက်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၆ နိုင်ငံတွင် နံပါတ် ၁၃၉ နေရာတွင် ရှိနေပြီး အမှတ်အားဖြင့် ၂၇/၁၀၀ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;TICPI&quot;&gt;{{cite web|title=Transparency International: CPI|url=http://www.transparency.org/country#KEN|publisher=Transparency International|accessdate=29 May 2013|archive-date=12 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200512190640/https://www.transparency.org/country#KEN}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ကင်ညာ အစိုးရ အဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အတွက် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှု အချို့ ရှိလာသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် လွတ်လပ်သော ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင် အသစ် ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Business Corruption in Kenya|url=http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/kenya/business-corruption-in-kenya.aspx|publisher=Business Anti-Corruption Portal|accessdate=4 April 2014}}&lt;/ref&gt; 

၁၉၉၇ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပို၍ အသေးစိတ်ကျစွာ ပြင်ဆင်နိုင်ရန် အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး ဥပဒေကို လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.kenyaconstitution.org/history/ A short history of the 2010 Kenya constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030152612/http://www.kenyaconstitution.org/history/ |date=30 October 2012 }}. kenyaconstitution.org&lt;/ref&gt;

၂၀၀၂ ခုနှစ် ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ပွင့်လင်းသော ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူများက လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအတွက် အရေးကြီးသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေး ရကတည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစု မှ နိုင်ငံရေးပါတီများ ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့ဖြစ်သော အမျိုးသား သက်တန့် ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့သို့ ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာ လွှဲပြောင်း ပေးခဲ့သည်။

သမ္မတ မွိုင်း ကီဘာကီ လက်ထက်တွင် အာဏာရလာသော ညွန့်ပေါင်း အစိုးရသစ်သည် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ဖြစ်ပေါ်ရန်၊ ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရန်၊ ပညာရေး တိုးမြှင့်ရန် နှင့် အခြေခံ ဥပဒေကို ပြန်လည်ရေးဆွဲရန် ကိစ္စရပ်များကို ဦးတည်ဆောင်ရွက်မည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။ အချို့သော ကတိများသာ လက်တွေ့ အကောင်အထည် ပေါ်လာခဲ့သည်။ မူလတန်း ပညာရေးမှာ အခမဲ့ ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ အထက်တန်း ပညာရေး အတွက် ကုန်ကျ စရိတ်ကို အစိုးရမှ များစွာ ထောက်ပံ့မည် ဟု အစိုးရမှ ကြေညာချက် ထုတ်ခဲ့ပြီး အစိုးရမှ ကျောင်းလခ အားလုံးကို ပေးခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7239577.stm |title=Africa &amp;#124; Free secondary schools for Kenya |publisher=BBC News |date=11 February 2008 |accessdate=26 February 2013}}&lt;/ref&gt;

===၂၀၀၇ ရွေးကောက်ပွဲများ===
၂၀၀၇ ခုနှစ် ကင်ညာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;K'telwa, Kipkirui (26 October 2007) [http://allafrica.com/stories/200710261072.html ECK sets poll date as Raila maintains lead] ''The Standard''.&lt;/ref&gt; ထိုရွေးကောက်ပွဲမှာ သမ္မတ၊ ပါလီမန် နှင့် အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အားလုံး အတွက် ဖြစ်သည်။

ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲမှာ လွတ်လပ်ပြီး ယေဘူယျအားဖြင့် တရားမျှတသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထိုရွေးကောက်ပွဲမှ သိသာသော ပြောင်းလဲမှု များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲမှ ကောက်နှုတ် တင်ပြရလျှင်-
* မိမိတို့ နေရာ အတွက် ပြန်လည်ယှဉ်ပြိုင်သော အမတ် ၁၉၀ ဦး ထဲမှ ၇၁ ဦးသာ ပြန်၍ အရွေးခံရသည်။
* မိမိတို့ နေရာအတွက် ပြန်လှည်ယှဉ်ပြိုင်သော ဝန်ကြီး ၂၀ ဦး ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
*၂၀၀၂ ခုနှစ် အတွက် တရားဝင် အတိုက်အခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသားတပ်ပေါင်းစုမှာ ၆၂ နေရာမှ ၁၄ နေရာသို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။
* ကင်ညာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် အများဆုံး အဖြစ် အမျိုးသမီး ၁၅ ဦး ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။   စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် အဓိက အငြင်းပွားကြသော ပြဿနာများမှာ-
* ဒေသအလိုက် ဖွံ့ဖြိုးရေး ရန်ပုံငွေများ ခွဲဝေပေးမှု
* အမတ်တို့၏ လစာ တိုးမြှင့်မှု
* ၉ ကြိမ်မြောက် ပါလီမန်မှ အတည်ပြု/အတည်မပြု ခဲ့သော ဥပဒေများ
* ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင်မှု လက်ရှိသမ္မတ ကီဘာကီသည် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီမှ နေ၍ ပြန်လည်အရွေးခံရန် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ဘက်မှာ အဓိက အတိုက်အခံ ပါတီဖြစ်သော လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီ  ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူများက ရွေးကောက်ပွဲသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံနှုန်း မမီ ဟု ပြောဆို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ပြီး အသစ်ဖွဲ့စည်းသော လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ-ကင်ညာမှ အရွေးခံသူ ကာလွန်ဇို မတ်စ်ယိုကာ ထံသို့ အရေးပါသော မဲအရေအတွက် ၈ ရာခိုင်နှုန်း ပါသွားခဲ့ပြီးနောက် အပြီးသတ် ယှဉ်ပြိုင်မှုမှာ လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ အရွေးခံသူ ရိုင်လာ အိုဒင်ဂါနှင့် ကီဘာကီတို့ နှစ်ဦးသာ ဖြစ်သည်။ ကင်ညာ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဌာနချုပ်တွင် မဲရေတွက်နေစဉ် အိုဒင်ဂါ ထောက်ခံသူများသော မဲဆန္ဒနယ်မှ မဲများ ဦးစွာ ရောက်ရှိလာသဖြင့် အိုဒင်ဂါ မှာ ပထမတွင် မသိမသာ မဲ အသာရနေခဲ့ပြီး နောက်တွင် သိသိသာသာ မဲ အသာရလာခဲ့သည်။ မဲများကို ဆက်လက်ရေတွက်နေခဲ့ပြီးနောက် ကီဘာကီ ထောက်ခံသူများသော မဲဆန္ဒနယ်မှ မဲများ ရောက်လာသော အခါတွင် ကီဘာကီမှ မဲ အရေအတွက် အမီလိုက်လာခဲ့ပြီးနောက် သိသိသာသာ ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကင်ညာရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ လုပ်ဆောင်ချက် မှားယွင်းသည်ဟု ဆိုပြီး  ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အိုဒင်ဂါက မိမိဘာသာ ပြည်သူ့ သမ္မတ ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး မဲပြန်လည်ရေတွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080312123250/http://www.chinadaily.com.cn/language_tips/auvideo/2008-01/07/content_6375707.htm Kenya election violence threatens its economic gains]. chinadaily.com.cn (7 January 2008).&lt;/ref&gt;

ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများမှ လူမျိုးရေး အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသဖြင့် လူ ၁၀၀၀ ခန့် သေဆုံးပြီး လူ ၆၀၀,၀၀ ခန့် မိမိတို့ နေအိမ်မှ စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;&quot;[http://www.reuters.com/article/homepageCrisis/idUSL0743589._CH_.2400 Up to 1,000 killed in Kenya crisis – Odinga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715200529/http://www.reuters.com/article/homepageCrisis/idUSL0743589._CH_.2400 |date=15 July 2009 }}&quot;. Reuters. 7 January 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;click_id=68&amp;art_id=nw20080113081804606C678503 Kenya death toll hits 693: report]{{Dead link|date=December 2021 }}&quot;. IOL: News for South Africa and the World. 13 January 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ODI&gt;Samir Elhawary (2008) [http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=1522&amp;title=crisis-kenya-land-displacement Crisis in Kenya: land, displacement and the search for 'durable solutions'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226064907/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=1522&amp;title=crisis-kenya-land-displacement |date=26 February 2010 }} Overseas Development Institute&lt;/ref&gt; ထိုအငြင်းပွားမှုမှ ၁၉၉၂ နှင့် ၁၉၉၇ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဖြ်စပွားခဲ့သော နောက်ခံအခြေအနေများ ဖြစ်သည့် မြေယာခွဲဝေမှု နှင့် ဆိုင်သော တင်းမာမှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။&lt;ref name=ODI/&gt; လူ သိန်းပေါင်းများစွာတို့သည် မိမိတို့၏ မြေမှ ဖိအားပေး နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရပြီး ဒေသ အတွင်းသို့ လက်နက်များ တင်သွင်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် မျှော်လင့်၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။&lt;ref name=ODI/&gt;

ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးဖူးချုပ်ဟောင်း [[ကိုဖီ အာနန်း]] ဦးဆောင်သော အာဖရိကရှိ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များက နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းအတွက် ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေတစ်ခုကို ညှိနှိုင်း ရှာဖွေ ပေးခဲ့ကြသည်။

ရွေးကောက်ပွဲ အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အစိုးရနှင့် လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ အနာဂတ်တွင် ထိုသို့သော အခြေအနေများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် အတွက် အစီအစဉ်များကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမှန်တရား၊ တရားမျှတမှုနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ကော်မရှင်မှ လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများမှ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ စတင်ခြင်း နှင့် ကင်ညာ အမျိုးသား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးတို့ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

===၂၀၀၈===
[[File:Raila Odinga, 2009 World Economic Forum on Africa-1.jpg|thumb|right|ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရိုင်လာ အိုဒင်ဂါ]]
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ကီဘာကီ နှင့် အိုဒင်ဂါတို့ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့ရန် သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက် အရ အိုဒင်ဂါသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို သဘောတူညီချက် အရ ပါလီမန် အတွင်း ပါတီတို့၏ အင်အားပေါ်မူတည်၍ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပါတီ နှင့် လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီ နှစ်ခု စလုံးမှ အမတ်များကို အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီး ခန့်အပ်ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ဒု-သမ္မတ တစ်ဦး နှင့် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦး ခန့်အပ်ရန်လည်း သဘောတူညီကြသည်။ ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများ အပြီးတွင် ပါလီမန်မှ ထိုသဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး ညွန့်ပေါင်း အစိုးရမှာ လက်ရှိ လွှတ်တော် သက်တမ်း ကုန်သည် အထိ သို့မဟုတ် တစ်ဘက်ဘက်မှ ထိုသဘောတူညီချက်မှ နုတ်ထွက်သည် အထိ သက်တမ်းရှိမည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Agreement on the Principles of Partnership of the Coalition Government|url=http://www.dialoguekenya.org/index.php/agreements.html|work=Kenya National Dialogue &amp; Reconciliation|accessdate=3 June 2013|archivedate=24 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824030037/http://dialoguekenya.org/index.php/agreements.html}}&lt;/ref&gt;

ဝန်ကြီးချုပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အသစ်တွင် အစိုးရ၏ ယန္တရားများကို စီမံခံ့ခွဲနိုင်ရန် အတွက် အာဏာနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် ပါဝင်ပြီး လွှတ်တော်တွင် အမတ်ရာခိုင်နှုန်းများသော ပါတီ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ရွေးချယ်ခံ လွှတ်တော် အမတ်မှ ဦးဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ကိုဖီအာနန်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော သူ၏ အဖွဲ့၊ အာဖရိက သမ္မဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ဂျာကာယာ ကီကွီတီတို့ ယခင်က ပြိုင်ဘက်များ သဘောတူ လက်မှတ်ထိုးပွဲသို့ အတူတကွ ခေါ်ဆောင်လာသည်ကို နိုင်ငံတော် ရုပ်သံမှ ထုတ်လွှင့်၍ တကမ္ဘာလုံးမှ စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ တွင် ပါတီနှစ်ဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ်များ အာဏာ ခွဲဝေရေး သဘောတူညီမှုနှင့် ပတ်သက်သော အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080305205228/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/africa/02/29/us.kenya.ap/index.html 'Hope is back' for Kenya].  CNN.com (29 February 2008)&lt;/ref&gt;အာဖရိကတွင် အတည်ငြိမ်ဆုံးနှင့် အကြွယ်ဝဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော နိုင်ငံအား ပြန်လည် ကယ်ဆယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ကင်ညာ ဥပဒေပြု အမတ်များမှ အာဏာခွဲခြမ်းရေး သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၈ ခု၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွက် တခဲနက် အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ သဘောတူညီချက်မှ ကီဘာကီ၏ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပါတီနှင့် အိုဒင်ဂါ၏ လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီတို့ကို အတူတကွ ပေါင်းစည်းခဲ့ပြီး အာဏာကို အညီအမျှ ခွဲဝေယူထားသော မဟာ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့စည်းမှု အတွက် အရိပ်လက္ခဏာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[http://www.aljazeera.com/news/africa/2008/03/200852512613636225.html Kenyan MPs pass power-share law]. Al Jazeera English (18 March 2008)&lt;/ref&gt;

===မဟာ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ===
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်တွင် သမ္မတ ကီဘာကီသည် ဝန်ကြီး ၄၁ ဦးပါဝင်သော မဟာ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ၎င်း၏ လက်ထောက် ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦး ပါဝင်သည်။ ဒု-ဝန်ကြီး ၅၀ ဦး အပါအဝင် အစိုးရ အဖွဲ့သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ရိုဘီမြို့ နိုင်ငံတော် အိမ်တော်တွင် ဒေါက်တာ ကိုဖီ အာနန်း နှင့် အခြား ဖိတ်ကြားထားသော ဂုဏ်သရေရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှေ့မှောက်တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ 

ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ဖယ်ရှားရန်&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8486238.stm |title=Kenya MPs opt to scrap prime minister position |publisher=BBC News |date=28 January 2010 |accessdate=16 April 2010}}&lt;/ref&gt;  နှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင်သမ္မတ၏ အခွင့်အာဏာကို လျှော့ချရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြောင်းလဲရန် စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ရန် လျာထားသော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအတွက် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပြွ ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်မှာ ထောက်ခံမဲ အများအပြား အသာရပြီး အတည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc20100805&quot;&gt;{{cite news
 | title = Kenyans back change to constitution in referendum
 | work=BBC
 | date = 5 August 2010
 | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-10876635
 | accessdate =6 August 2010}}&lt;/ref&gt; တခြားပြင်ဆင်ချက်များ နှင့် အတူ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်တွင် ဒေသခံ အစိုးရများသို့ အခွင့်အာဏာ ပိုမိုပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့အား နိုင်ငံသား အခွင့်အရေးများ ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Gettleman&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2010/08/06/world/africa/06kenya.html?_r=1|title=Kenyans Approve New Constitution |publisher=The New York Times |date=5 August 2010 |accessdate=11 August 2010 | first=Jeffrey | last=Gettleman}}&lt;/ref&gt; ထို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်တွင် နိုင်ရိုဘီမြို့ အူဟူရူ ဥယျာဉ်တွင် အမြောက် ၂၁ ချက် ပစ်ဖောက် ဂုဏ်ပြုမှု အပါအဝင် ပျော်ရွှင်ဖွယ် အခမ်းအနား အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြု ကြေညာခဲ့သည်။ ထို အခမ်းအနားကို အာဖရိက ခေါင်းဆောင် အများအပြားက ချီးမြှောက်ခဲ့ကြပြီး နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝန်းမှ ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။ ထိုနေ့မှ စ၍ ဒုတိယ သမ္မတနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

===၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် အစိုးရသစ်===

ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အသစ်နှင့် အတူ သမ္မတ ကီဘာကီမှာ ရွေးကောက်ခံနိုင်သည့် သက်တမ်းကျော်လွန်သွားသဖြင့် တတိယ သက်တမ်း ရွေးကောက်ခံပိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘဲ ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် အူဟူရူ ကင်ယတ်တာမှာ မတ်လ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မဲအရေအတွက် ၅၀.၅၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။

====နိုင်ငံတကာ ခေါင်းဆောင်များ လည်ပတ်ခြင်း====
သမ္မတ ကင်ယတ်တာနှင့် ဒု-သမ္မတ ဝီလီယမ် ရူတို တို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်တရားရုံးတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး အရေးအခင်းများ အတွက် တရားရင်ဆိုင် နေရသဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသား တစ်ဦး၏ သားဖြစ်သူ အမေရိကန် သမ္မတ [[ဘာရက် အိုဘားမား]] က ၂၀၁၃ ခုနှစ် အာဖရိက ခရီးစဉ် အတွင်း ကင်ညာနိုင်ငံကို အလည်အပတ် မပြု ခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;Epatko, Larisa, [http://www.pbs.org/newshour/rundown/2013/06/africa-tour.html &quot;Why Obama Is Visiting Senegal, South Africa and Tanzania But Not Kenya&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140121185125/http://www.pbs.org/newshour/rundown/2013/06/africa-tour.html |date=21 January 2014 }}, ''PBS NewsHour'', 25 June 2013. Retrieved 18 August 2013.&lt;/ref&gt; ထိုနှစ် နွေရာသီ နှောင်းပိုင်းတွင် ကင်ယတ်တာသည် တရုတ်သမ္မတ [[ရှီကျင့်ဖျင်]] ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရုတ်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး ရုရှားနိုင်ငံတွင် တစ်ထောက်နားခဲ့သော်လည်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကိုမူ သမ္မတ အဖြစ် အလည်အပတ် မပြုခဲ့ပေ။&lt;ref name=wp01&gt;Raghavan, Sudarsan, [http://www.washingtonpost.com/world/in-snub-to-washington-kenyan-president-visits-china-russia-in-first-official-visit-outside-africa/2013/08/17/baaed162-06a4-11e3-bfc5-406b928603b2_story.html &quot;In snub to Washington, Kenyan president visits China, Russia first&quot;], Washington ''Post'', 17 August 2013. Ambassador Liu's comments at ''capitalfm.co.ke'' linked to here [http://www.capitalfm.co.ke/eblog/2013/08/16/kenya-and-china-achieving-shared-dreams-hand-in-hand/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818125924/http://www.capitalfm.co.ke/eblog/2013/08/16/kenya-and-china-achieving-shared-dreams-hand-in-hand/ |date=18 August 2013 }}. Retrieved 18 August 2013.&lt;/ref&gt;

===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ===
[[File:Map showing Counties underthe new kenyan constitution..gif|thumb|ကင်ညာ၏ ကောင်တီ ၄၇ ခု]]
ကင်ညာနိုင်ငံသည် တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကောင်တီ ၄၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ထိုကောင်တီများကို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသစ်အရ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်သည်။ ထို ကောင်တီ ၄၇ ခုသည် ယခု အခါ နိုင်ငံ၏ ပထမ အဆင့် တိုင်းဒေသကြီးများ အဖြစ် ရှိကြသည်။ ယခင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အဟောင်းအရ ကင်ညာ နိုင်ငံတွင် ပြည်နယ် ၈ ခု ရှိပြီး သမ္မတမှ ခန့်အပ်သော ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး များက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို ပြည်နယ်များကို ခရိုင်များ အဖြစ် ဆက်လက် ပိုင်းခြား ကြသည်။

ကောင်တီ တစ်ခုချင်းစီတွင် မဲဆန္ဒနယ်များ ပါဝင်ကြသည်။ ၂၀၁၀တွင် ယာယီ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေး ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မဲဆန္ဒနယ်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့ကာ ၎င်း၏ အစီရင်ခံစာအရ မဲဆန္ဒနယ် အသစ် ၈၀ ခုကို ထပ်မံ ဖြည့်သွင်းရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီက ကင်ညာနိုင်ငံတွင် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း ၂၁၀ ခု ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Kenya Roads Board [https://web.archive.org/web/20080113052023/http://www.krb.go.ke/constituency.php Constituency funding under the RMLF]&lt;/ref&gt;

==စီးပွားရေး==
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အရှေ့နှင့် အလယ်အာဖရိကတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အတိုးတက်ဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ကြွယ်ဝသော မြို့နေ လူဦးရေ တချို့တဝက်ကြောင့် ကင်ညာနိုင်ငံအား ချမ်းသာသောနိုင်ငံဟု အထင်ရောက်စရာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ကင်ညာနိုင်ငံသည် ဆင်းရဲသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံ တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး [[လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း]] အားဖြင့် ၀.၅၁၉ မျှသာ ရှိ၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၆ နိုင်ငံတွင် အဆင့် ၁၄၅ မျှသာ ရှိကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ကျဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းသော ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့မှာ လုံးဝ ဆင်းရဲမွဲတေလျက် ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[http://www.businessdailyafrica.com/Kenya-poverty-level-is-down-to-38-per-cent-says-World-Bank-/-/539552/1886338/-/hboscsz/-/index.html Kenya’s economic growth prospects hang on exports, says World Bank – Money Markets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141128100359/http://www.businessdailyafrica.com/Kenya-poverty-level-is-down-to-38-per-cent-says-World-Bank-/-/539552/1886338/-/hboscsz/-/index.html |date=28 November 2014 }}. businessdailyafrica.com. Retrieved on 9 August 2013.&lt;/ref&gt; အရေးပါသော စိုက်ပျိုးမွေမြူရေး ကဏ္ဍမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်ပြီး ထုတ်ကုန် စွမ်းရည်ပြည့်ဝမှု မရှိပေ။ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းသော အလုပ်သမားတို့ ထိုကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသဖြင့် အစားအသောက် ဖူလုံပြီး ဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများ၏ အလုပ်သမား ၃ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်များပြားလှသည်။

[[File:Mombasa-MarketHall.jpg|thumb|right|မွမ်ဘာဆာရှိ ဈေးခန်းမ]]
အနောက်နိုင်ငံများမှ အလှူရှင်များ၏ အစိုးရနှင့် ပတ်သက်ပြီး မျှော်လင့်ထားသလို ဖြစ်မလာ၍ စိတ်ပျက်မှုများ ရှိသော်လည်း စီးပွားရေးသည် များစွာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ခရီးသွား လုပ်ငန်းအားဖြင့် အလွန် ကောင်းမွန်ပြီး၊ ပညာရေး နှင့် ဆက်သွယ်ရေးတို့တွင် အတော်အတန် ကောင်းမွန်ကာ မိုးခေါင်သည့်နှစ်များ အပြီး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍ အထူးသဖြင့် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးမှုတွင် လက်ခံနိုင်လောက်သည့် အနေအထား ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;lcweb2.loc.gov&quot;/&gt; ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်မျှ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြား ကြွေးမြီများကို များစွာ လျော့ချနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;lcweb2.loc.gov&quot;/&gt; သို့သော်လည်း ထိုအရာများမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး အငြင်းပွားမှုများ နှင့် နောက်ဆက်တွဲ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

အရှေ့နှင့် အလယ်အာဖရိကရှိ အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံမှာ ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍ၌ ကြောက်မခန်းလိလိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်းက အလျှင်အမြန် တိုးချဲ့လာသော ဆက်သွယ်ရေး နှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကြောင့် ဖြစ်ကာ ယခုတွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၆၂ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ သော စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်များမှာ စိတ်မချရသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး ထိုကဏ္ဍတွင် ပြည်တွင်း အလုပ်သမား၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ (စီးပွားရေး နိမ့်ကျသော နိုင်ငံများတွင် တွေ့ရတတ်သော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု အတွက် အဓိက တွန်းအားဖြစ်သော အစားအသောက် လုံခြုံမှု မရှိခြင်း ဖြစ်သည်။) နိုင်ငံ လူဦးရေ အတော်များများမှာ ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုနှင့် အမြဲကြုံတွေ့နေရပြီး အစားအသောက် အထောက်အပံ့များပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရသည်။ စက်ရုံနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းမှာ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ရှိပြီး အသေးငယ်ဆုံးသော ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။

ကင်ညာသည် ယခင်က လွတ်လပ်သော ဈေးကွက်ရှိပြီး လောင်စာဆီ ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍတွင်  အစိုးရ၏ ဈေးနှုန်းနှင့် ပတ်သက်သော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လတ်တလော ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေ အရ အစိုးရ အနေနှင့် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သော ဂျုံမှုန့်၊ ရေနံဆီ နှင့် ဟင်းချက်ဆီ စသည်တို့တွင် ဈေးနှုန်းကို ဆုံးဖြတ်ခွင့် နှင့် ထိန်းချုပ်ခွင့် ရှိလာသည်။

ယခု မရှိတော့ပြီ ဖြစ်သော ကင်ညာ စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်းများကို ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြုလုပ်ခြင်း အားဖြင့် အရှေ့အာဖရိက၏ အကျိုးအမြတ် အများဆုံး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဆာဖရီကွန် ကဲ့သို့သော ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီများ ပုဂ္ဂလိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများအပြားဖြင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။
[[File:Kenya Export Treemap.jpg|thumb|left|ကင်ညာ၏ ထုတ်ကုန် တင်ပို့မှု ခွဲတမ်း]]
၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလ ခန့်မှန်းချက်အရ စီးပွားရေး မျှော်မှန်းချက်မှာ အကောင်းဖက်တွင် ရှိပြီး ၄-၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် တန်ဖိုး တိုးတက်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ အထူးသဖြင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် တိုးချဲ့မှု နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍ ပြန်လည် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၄.၃ ရာခိုင်နှုန်း စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်း ခဲ့သည်။
.&lt;ref name=WorldBanki&gt;{{cite web|url= http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2012/12/05/energizing-kenya-s-economy-and-creating-quality-jobs|title=Kenya Economic Update|publisher=The World Bank|author=Fengler, Wolfgang|date=5 December 2012}}&lt;/ref&gt;


[[File:Kenya, Trends in the Human Development Index 1970-2010.png|thumb|ကင်ညာ၏ ၁၉၇၀မှ ၂၀၁၀ အတွင်း လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်း အတက်အကျ]]
[[File:Safari Gepard Tsavo Kenia 02.JPG|thumb|အရှေ့ဆာဗို အမျိုးသားဥယျာဉ်]]
၁၉၉၆ မတ်လတွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၊ တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ နှင့် ယူဂန်ဒါးနိုင်ငံ တို့မှ သမ္မတများ အရှေ့အာဖရိကအစုအဝေး ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အရှေ့အာဖရိက အစုအဝေး ၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ ကုန်သွယ်ခွန် နှင့် အကောက်ခွန်များ ညီတူညီမျှ ရှိရန်၊ လူများ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်ရန် နှင့် ဒေသအတွင်း အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် အရှေ့ အာဖရိက နိုင်ငံ ၃ ခုတို့ အကောက်ခွန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

ပိုမိုထိရောက်ပြီး အမြတ်အစွန်းများစွာ ရရှိစေသော နည်းပညာ-အသိပညာ-တတ်ကျွမ်းမှုကို အခြေခံသော ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းဖြစ်သည့် စက်ရုံနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်သမားထု၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသော်လည်း ကျန်ရှိနေသော စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးသည်။&lt;ref name=&quot;lcweb2.loc.gov&quot;&gt;{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Kenya.pdf |publisher=Library of Congress |work=Federal Research Division|title=Country Profile: Kenya |date=June 2007 |accessdate=23 April 2011}}&lt;/ref&gt;

ကင်ညာသည် အရှေ့နှင့် အလယ်အာဖရိကရှိ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်သည်။ နိုင်ရိုဘီ စတော့ အိတ်ချိန်း သည် ဈေးကွက် အရင်းပြုခြင်း အားဖြင့် အာဖရိကတွင် စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိသည်။ ကင်ညာ၏ ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ကင်ညာ ဗဟိုဘဏ်က ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပြီး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ် လုပ်ငန်းပေါင်း ၄၃ခု အပြင် အခြားသော ဘဏ်မဟုတ်သည့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည့် အပေါင်ခံ ကုမ္ပဏီများ၊ ငွေစုငွေချေး အဖွဲ့အစည်း ၄ ခု နှင့် နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်ရေး လုပ်ငန်းပေါင်း များစွာ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;lcweb2.loc.gov&quot;/&gt;

===ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း===
[[File:Elephants at Amboseli national park against Mount Kilimanjaro.jpg|thumb|ကီလီမန်ဂျာရိုတောင်ကို နောက်ခံပြုထားသော အမ်ဘိုဆယ်လီ အမျိုးသားဥယျာဉ်မှ ဆင်များ]]

ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၆၁ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးသော ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍတွင် ကမ္ဘာလှည့်  ခရီးသွား လုပ်ငန်းမှာ အဓိက ဖြစ်သည်။ [[ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]သည် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှ စ၍ နှစ်အတော်များများတွင် ပုံမှန် ဖွံ့ဖြိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များသို့ အရောက်တွင် နိုင်ငံ၏ အဓိက နိုင်ငံခြားငွေ ရရှိသော လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များတွင် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]] နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း ဒေသရှိ ကမ်းခြေများ နှင့်  အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ အလွန်ကျယ်ပြန့်ပြီး ၈၀၃၄ စတုရန်းမိုင် (၂၀,၈၀၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသော အရှေ့ နှင့် အနောက် ဆာဗို အမျိုးသား ဥယျာဉ်တို့ အဓိက ပါဝင်သည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများက [[ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား]]များ အတွက် အဓိက ဆွဲဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်  ခရီးသွား လုပ်ငန်းသည် ယခင် နှစ်အနည်းငယ်က သိသိသာသာ ပြန်လည်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ [[စီးပွားရေး]] ဖွံ့ဖြိုးမှု အရှိန်အဟုန် ရလာစေရန် အဓိက ပံ့ပိုးပေးသော အစိတ်အပိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အဓိက နိုင်ငံခြား ဝင်ငွေ ရရှိရာ ကဏ္ဍ ဖြစ်ပြီး [[ပန်း]]၊ [[လက်ဖက်]] နှင့် [[ကော်ဖီ]] တင်ပို့မှုတို့က နောက်မှ လိုက်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၈၀၃ သန်း ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် ရရှိခဲ့သော အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၉၉ သန်းမှ တိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၌ ဈေးဝယ်ရန်ကုန်တိုက်များ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဟိုက်ပါမတ်ကတ်ကြီး ၂ ခုလည်း ကင်ညာတွင် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။

===စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း===
[[File:Kenya-Tealand-Near-Kericho-2012.JPG|thumb|ကဲရိုချီ ကောင်တီ၊ ကဲရိုချီ အနီးမှ လက်ဖက်စိုက်ခင်း]]
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (ဂျီဒီပီ) အား ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ပံ့ပိုးသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သစ်တော လုပ်ငန်းနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း အပါအဝင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် ဂျီဒီပီ၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိပြီး လစာရရှိသော အလုပ်သမား၏ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ပြည်ပပို့ကုန် အမြတ်ငွေ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း မျှ ရှိသည်။ အဓိက ဝင်ငွေရသော ကောက်ပဲသီးနှံများမှာ လက်ဖက်၊ ဟော်ရီကာချာ ကောက်ပဲသီးနှံများ နှင့် ကော်ဖီ တို့ ဖြစ်သည်။ ဟော်ရီကာချာ ကောက်ပဲသီးနှံများ နှင့် လက်ဖက်တို့သည် အဓိက ဖွံဖြိုးတိုးတက်လာသော ကဏ္ဍများ ဖြစ်ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ပြည်ပပို့ကုန်၏ တန်ဖိုးအများဆုံး နှစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစားအသောက်အတွက် အဓိက ဖြစ်သော ပြောင်းကဲ့သို့သော အသီးအနှံများမှာ ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲပေါ် များစွာ မူတည်နေသည်။ စိုက်ပျိုးနိုင်စွမ်း လျော့ကျမှုကြောင့် အစားအသောက် အကူအညီများ အခါအားလျော်စွာ လိုအပ်လျက် ရှိသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ မိုးခေါင်မှုကြောင့်  လူ ၁.၈ သန်း အတွက် အစားအသောက် အကူအညီ လိုအပ်ခဲ့သည်။

[[File:2DU Kenya 86 (5367322642).jpg|thumb|left|ကင်ညာတောင် ဒေသတွင် အလုပ်လုပ်နေသော ကင်ညာ လယ်သမား တစ်ဦး]]
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခြောက်သွေ့ဆန်သော ဒေသများအတွက် ကောက်ပဲသီးနှံ သုတေသန အဖွဲ့ မှ ဦးဆောင်သော ယာယီပူးပေါင်းအဖွဲ့ တစ်ခုမှ လယ်သမားများအား ခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် ပဲစင်းငုံ အမျိုးအစားအသစ်များကို ပြောင်းအစား စိုက်ပျိုးရန် အတွက် ကူညီရာတွင် အောင်မြင်မှု အချို့ ရခဲ့သည်။ ပဲစင်းငုံသည် မိုးခေါင်မှုကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ပြီး နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် ၆၅၀ မီလီမီတာ အောက်နည်းသော ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ နောက်ဆက်တွဲ စီမံကိန်းများမှ ပဲတောင့်ရှည်ကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ဒေသအတွင်း မျိုးစေ့ ထုတ်လုပ်မှု နှင့် စိုက်ပျိုးရေး ဆိုင်ရာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသူများ၏ ကွန်ယက်ကို တိုးတက်စေခြင်းဖြင့် အားပေးအားမြှောက် ပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ရာတွင် နိုင်ရိုဘီနှင့် မွန်ဘာဆာတို့၌ ထုတ်လုပ်သူနှင့် လက်ကားရောင်းချသူများကို ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း နှင့် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ရောင်ဈေးကို ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိ တိုးမြှင့်စေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ [[ပဲစင်းငုံ]]ကို စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်ရောင်းချခြင်း ကြောင့် လယ်သမား အချို့တို့အား လက်ကိုင်ဖုန်း မှစ၍ စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေ နှင့် မွေးမြူနိုင်သော တိရစ္ဆာန်များ အထိ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ပိုင်ဆိုင်စေသဖြင့် ဆင်းရဲတွင်းမှ လွတ်မြောက်ရန် အတွက် လမ်းစကို ဖွင့်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://exploreit.icrisat.org/page/eastern_and_southern_africa/887/329 Pigeonpea in Eastern and Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140718193632/http://exploreit.icrisat.org/page/eastern_and_southern_africa/887/329 |date=18 July 2014 }}. ICRISAT Posted 10 October 2012. Downloaded 26 January 2014.&lt;/ref&gt;

လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊  [[နာနတ်လျှော်]]၊ [[ဆေးဂန္ဓမာ]]၊ [[ပြောင်း]]နှင့် [[ဂျုံ]]တို့ကို အာဖရိကရှိ အအောင်မြင်ဆုံး စိုက်ပျိုးရေး ဒေသတစ်ခုဖြစ်သော မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများမှာ ခြောက်သွေ့ဆန်သော ကန္တာရဒေသများ မှ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ဒေသများ အထိ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ [[အုန်းသီး]]၊ [[နာနတ်သီး]]၊ [[သီဟိုဠ်စေ့]]၊ [[ချည်]]၊ [[ကြံ]]၊ နာနတ်လျှော် နှင့် ပြောင်း တို့ကို မြေနိမ့်ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ သို့သော်လည်း ကင်ညာနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် အစားအစာ ဖူလုံမှုနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်သော ဆင်းရဲမွဲတေမှုတိုကို ဖြေရှင်းရန် အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် ထိရောက်မှု အဆင့်တစ်ခုသို့ မတက်လှမ်းနိုင်သေးပေ။ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသော နိုင်ငံသားများမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု စံသတ်မှတ်ချက်အောက် နိမ့်ကျနေကြပြီး နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့် အမြဲတစေ ကြုံတွေ့နေရပြီး အစားအသောက် အကူအညီ ပေါ်တွင် မှီခိုနေရသည်။ ဆိုးရွားသောလမ်းများ၊ မလုံလောက်သော ရထားလမ်းများ၊ ထိထိရောက်ရောက် အသုံးမပြုနိုင်သော ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး နှင့် ဈေးကြီးသော လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးတို့ကြောင့် ခြောက်သွေ့ ဒေသနှင့် ခြောက်သွေ့ဆန် ဒေသများကို ဝေးလံခေါင်းပါးသော ဒေသများ အဖြစ် တည်ရှိစေပြီး အချို့ဒေသများရှိ လယ်သမားများမှာ ဈေးကွက်သို့ မတင်ပို့နိုင်သဖြင့် အစားအသောက်များ လယ်ကွင်းအတွင်း၌ပင် ပုပ်သိုးပျက်စီးခြင်းနှင့် ကြုံတွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့်၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ နှင့် စက်တင်ဘာလ နောက်ပိုင်းတွင် ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှ ကင်ညာအတွက် ကင်ညာနိုင်ငံသားများ အမည်ရသော အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://conferences.ifpri.org/2020africaconference/program/day1summaries/kinyua.pdf Towards Achieving Food Security in Kenya]. Joseph Kinyua, Permanent Secretary, Ministry of Agriculture, Kenya; 1 April 2004, Kampala, Uganda&lt;/ref&gt;

===စက်ရုံနှင့်ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း===
[[File:Kencom house.jpg|thumb|right|နိုင်ရိုဘီရှိ ကင်ညာကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ် ဌာနချုပ်]]
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ဒေသတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း အဖွံ့ဖြိုးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် ဂျီဒီပီ၏ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှကိုသာ ပံ့ပိုးပေးသည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများမှာ မြို့ပြဒေသကြီးများ ဖြစ်သော နိုင်ရိုဘီ၊ မွမ်ဘာဆာ နှင့် ကီဆူမူး တို့တွင် စုပြုံတည်ရှိနေကြပြီး အစားအသောက် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည့် သီးနှံများ အချောသပ်ခြင်း၊ ဘီယာ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကြံကြိတ်ခြင်း နှင့် လူသုံးကုန် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ယခုအခါ အလျှင်အမြန် တိုးတက်လာနေသော ဘိလပ်မြေ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း ရှိနေသည်။ ကင်ညာတွင် ပြည်ပမှ တင်ပို့လာသော လောင်စာဆီ အကြမ်းစားများကို လောင်စာဆီနှင့် သက်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် လောင်စာဆီ အချောထုတ် လုပ်ငန်းလည်း ရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် ပြည်တွင်း ဈေးကွက် အတွက် ရည်ရွယ်သည်။ ထို့အပြင် ဒေသအတွင်း ဂျွာကာလီဟု ရည်ညွှန်းကြသော အိမ်သုံးပစ္စည်းများ၊ မော်တော်ယာဉ် အစိတ်အပိုင်းများ၊ လယ်ယာသုံး ပစ္စည်းများ ကို စနစ်တကျ မဟုတ်သော နည်းလမ်းဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသော လုပ်ငန်းများလည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရှိပြီး ချဲ့ထွင်နေကြသည်။ 

ကင်ညာသည် အမေရိကန် အစိုးရ၏ အာဖရိက ဖွံ့ဖြိုးရေး နှင့် အခွင့်အလမ်းဖန်တီးရေး ဥပဒေတွင် အထောက်အပံ့ရသော နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်သဖြင့် ယခုနှစ်ပိုင်းများတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများအား အထောက်အပံ့ ဖြ်စသည်။ ထိုဥပဒေ အသက်ဝင်သော ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကင်ညာမှ အမေရိကန်သို့ တင်ပို့ရောင်းချသော အဝတ်အထည်မှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄၄ သန်းတန်ဖိုးမှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၇၀ အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အခြား ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အထောက်အကူပြုသော အရာများမှာ စက်ကိရိယာများနှင့် ကုန်ကြမ်း အတွက် အကောက်ခွန် ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခြင်း အစရှိသော အစိုးရမှ စီစဉ်ပေးသော အခွန်အကောက် သတ်မှတ်ချက်များပင် ဖြစ်သည်။

===စွမ်းအင်===
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် အများစုမှာ တာနာမြစ် အထက်ပိုင်း ဆည်များနှင့် အနောက်ဘက် တာကွယ်ချောက်ဆည် ရှိ ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံများမှ လာသည်။ ကျန်ရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများကို ကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ လောင်စာဆီသုံး လျှပ်စစ် စက်ရုံ၊ နိုင်ရိုဘီမြို့ အနီး အော်လ်ကယ်ရီးယားရှိ မြေကြီးအပူချိန်သုံး လျှပ်စစ် စက်ရုံ နှင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံမှ တင်သွင်းခြင်းတို့ ဖြင့် ရရှိသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ကင်ညာရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အသုံးပြုမှုမှာ ၁,၁၄၂ မက်ဂါဝပ် ရှိသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ကင်ညာပါဝါ ကုမ္ပဏီ အမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော နိုင်ငံပိုင် ကင်ညာလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီက လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုကို လုပ်ဆောင်ပြီး ကင်ညာပါဝါ ကုမ္ပဏီက နိုင်ငံအတွင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လွှတ်ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်။ မိုးခေါင်မှုကြောင့် ရေစီးလျော့နည်းသည့် အခါတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မလုံလောက်မှုနှင့် အမြဲတစေ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လုံလောက်စွာ ရရှိနိုင်ရန် အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံမှ နျူးကလီးယား စွမ်းအင်သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား စက်ရုံကို ၂၀၁၇ တွင် တည်ဆောက်နိုင်ရန် ရည်မှန်းလျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;McGregor, Sarah (20 September 2010) [http://www.bloomberg.com/news/2010-09-20/kenya-aims-to-build-a-nuclear-power-plant-by-2017-minister-nyoike-says.html Kenya Aims to Build a Nuclear Power Plant by 2017]. bloomberg.com.&lt;/ref&gt;

[[File:Worker in Olkaria Kenya.jpg|thumb|အော်လ်ကယ်ရီးယားရှိ မြေကြီးအပူချိန်သုံး လျှပ်စစ် စက်ရုံမှ အလုပ်သမားများ]]
ကင်ညာနိုင်ငံ တာကာနာ တွင် ရေနံများ ရှိကြောင့် သက်သေအခိုင်အမာ ရှိပြီး စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဟု လတ်တလော တွေ့ရှိထားသည်။ တူလ်လိုး ရေနံ ကုမ္ပဏီမှ ခန့်မှန်းချက်အရ ကင်ညာတွင် ရေနံ စုစုပေါင်း ၁၀ ဘီလီယံ စည်ခန့် ရှိမည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[http://www.bloomberg.com/news/2013-08-19/kenya-from-nowhere-plans-east-africa-s-first-oil-exports-energy.html Kenya From Nowhere Plans East Africa’s First Oil Exports: Energy]. bloomberg.com.&lt;/ref&gt; အခြား ရေနံထွက်ရှိသော ဒေသများ ရှိမရှိကို ဆက်လက် ရှာဖွေလျက် ရှိသည်။ ကင်ညာနိုင်ငံသည် လက်ရှိတွင် လိုအပ်သော လောင်စာဆီကြမ်းများကို တင်သွင်းလျက် ရှိသည်။ အရှေ့အာဖရိက၏ အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော ကင်ညာနိုင်ငံတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံ ထိန်းသိမ်းဖယ်ချန်မှု မရှိပဲ ချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအရ ၂၁ ရက်စာ ဆီ ထိန်းသိမ်းဖယ်ချန်ခြင်းသာ ရှိသည်။ လောင်စာဆီ တင်သွင်းမှုမှာ နိုင်ငံ သွင်းကုန်၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://af.reuters.com/article/investingNews/idAFJOE74J0F220110520?pageNumber=1&amp;virtualBrandChannel=0 Kenya plans strategic oil reserve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120619062331/http://af.reuters.com/article/investingNews/idAFJOE74J0F220110520?pageNumber=1&amp;virtualBrandChannel=0 |date=19 June 2012 }}. Reuters (10 November 2011).&lt;/ref&gt;

===တရုတ်တို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် ကုန်သွယ်ရေး===
၂၀၁၃ ခုနှစ် သမ္မတ ကင်ယတ်တာ ဘေဂျင်းမြို့သို့ အလည်အပတ်သွားရောက်ချိန် ကင်ညာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံအမတ် လျူဂွမ်ယွမ်၏ ကင်ညာနိုင်ငံ ကက်ပီတယ် အက်ဖ်အမ် ရေဒီယို ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အဆိုအရ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထိ ကင်ညာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ ၄၇၄ မီလီယံ ဒေါ်လာရှိပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အများဆုံးသော နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး ကူးလူးဆက်ဆံမှုမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၈၄ ဘီလီယံ အထိ ရှိသည်။ ထိုသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ချိန်တွင် သမ္မတရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သမ္မတ ကင်ယတ်တာ နှင့်အတူ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ၆၀ ဦးတို့ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း မွမ်ဘာဆာ ဆိပ်ကမ်းမှ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ယူဂန်ဒါး သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည့် ရထားလမ်းဖောက်ရန် အစီအစဉ်နှင့် ဒေါ်လာ ၁.၈ ဘီလီယံ တန်သော ဆည် ဆောက်ရန်အတွက် တရုတ်တို့ထံမှ ထောက်ပံ့ကူညီမှု ရရန် မျှော်လင့်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=wp01/&gt; ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ ဩစတြေးလျ ဘေ့စ်အရင်းအမြစ် ကုမ္ပဏီ၏ ကုမ္ပဏီခွဲ ဖြစ်သော ဘေ့စ် တိုက်တေနီယမ် ကုမ္ပဏီမှ  တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံး တင်ပို့မှု အဖြစ်  အီလ်မန်နိုက် (ilmenite)  ၂၅,၀၀၀ တန်ကို ကင်ညာ ကမ်းရိုးတန်းမြို့ ကီလ်ဖီကီမှ တဆင့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ထိုတင်ပို့မှုမှ ကင်ညာနိုင်ငံ အတွက် ကင်ညာသျှီလင် ၁၅ ဘီလီယံ မှ ၂၀ ဘီလံယံ အထိ ဝင်ငွေ ရမည်ဟု မျှော်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.standardmedia.co.ke/business/article/2000104631/kenya-joins-mineral-exporters-as-first-titanium-cargo-leaves-port Kenya joins mineral exporters as first titanium cargo leaves port :: Kenya - The Standard&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

===ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀===
[[File:Vision2030 logo.svg|thumb|right|ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀၏ တရားဝင် လိုဂို]]

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာ အစိုးရသည် ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀ ဟုအမည်ရသော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အစီအစဉ်ကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၃၀ ခုနှစ်တွင် အာရှကျားများ နှင့် တန်းတူ ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု လုပ်ဆောင်ချက် အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀တွင် ရာသီဥတု အပြောင်းလဲကို အဓိက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အချက်အဖြစ်မှ ဖယ်ချန် ထားခဲ့ခြင်းမှာ လစ်ဟာမှုသာ ဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြု ကြေညာခဲ့သည်။ စာမျက်နှာ ၂၀၀ မျှ ရှိသော အစီအစဉ်ကို ရာသီဥတုနှင့် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး ဆိုင်ရာ အသိပညာ ကွန်ယက်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ကင်ညာ အစိုးရ၏ ဗွီးရှင်းအဖြစ် ကာဗွန်ပမာဏ အနည်းငယ်ဖြင့် ရာသီဥတုကို မထိခိုက်စေဘဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေမည့် လမ်းကြောင်းကို ချပြခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် အစီအစဉ် ကို ဖော်ထုတ်ပြသရာတွင် စီမံကိန်း၊ အမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး နှင့် ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးမှ အသစ်ပြောင်းလဲရေးဆွဲသော အစီအစဉ်တွင် ရာသီဥတုနှင့် ဆိုင်သော ကိစ္စသည် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း ဖြ်စမည်ဟု အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တိုက်ရိုက် ဖြစ်ပြီး ခိုင်မာသော အစီအစဉ် အကောင်အထည်ဖော်ရေးဆိုင်ရာ အခြေခံကို ဖန်တီးနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကို စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေသော ကိစ္စအဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဟုလည်း အသေအချာ ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://cdkn.org/2013/03/news-kenyas-national-climate-change-action-plan-is-officially-launched/ NEWS: Kenya’s National Climate Change Action Plan is officially launched], Climate &amp; Development Knowledge Network, 28 March 2013&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;line-height:1.0em;&quot;| {{resize|120%|စီးပွားရေး အကျဉ်းချုပ်}}
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| ဂျီဒီပီ
| အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄၁.၈၄ ဘီလီယံ (၂၀၁၂) ဖြင့် ပေါက်ဈေး။ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၆.၀၇ ဘီလီယံ (ဝယ်ယူနို်ငစွမ်း ကွာခြားမှုနှုန်း၊ ၂၀၁၂ ထည့်သွင်းပြီး)
တရားဝင် ဂျီဒီပီ ကိန်းဂဏန်းတွင် မပါဝင်သော တရားဝင် ထည့်သွင်းမရေတွက်သည့် စီးပွားရေးလည်း ရှိသည်။
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| နှစ်စဉ် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်း
| ၅.၁% (၂၀၁၂)
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| တစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ
| တစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ (ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း ကွာခြားမှုနှုန်းဖြင့် တွက်ချက်ပြီး) = အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁,၈၀၀
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှု
| လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊ ပြောင်း၊ ဂျုံ၊ ကြံ၊ သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ အမဲသား၊ဝက်သား၊ကြက်ဥ
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း
| အသေးစား လူသုံးပစ္စည်း (ပလတ်စတစ်၊ ပရိဘောဂ၊ ဘက်ထရီ၊ ချည်ထည်၊ အဝတ်အထည်၊ ဆပ်ပြာ၊ စီးကရက်၊ ဂျုံမှုန့်)၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပစ္စည်းများ၊ ဟော်ရီကားချား ပစ္စည်းများ၊ ရေနံ သန့်စင်ခြင်း၊ အလူမီနီယံ၊ စတီးလ်၊ ခဲ၊ ဘိလပ်မြေ၊ စီးပွားဖြစ် သင်္ဘောပြင်ခြင်း၊ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;line-height:1.0em;&quot;| ၂၀၁၂ ကုန်သွယ်မှု
|-

!style=&quot;text-align:left;&quot;| တင်ပို့ကုန်
| အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅.၉၄၂ ဘီလီယံ
| လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊ ဟော်ရီကားချား ထုတ်ကုန်၊ လောင်စာဆီဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်၊ ဘိလပ်မြေ၊ ငါး
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| အဓိက ဈေးကွက်များ
|colspan=&quot;2&quot;|[[ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ]] ၉.၉%၊ [[တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ]] ၉.၆%၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ ၈.၄%၊  ယူကေ ၈.၁%၊ အီဂျစ် ၄.၉%၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ၄.၂% (၂၀၁၂)  &lt;ref name=cia/&gt;
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| တင်သွင်းကုန်
| အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၄.၃၉ ဘီလီယံ
| စက်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်များ၊ လောင်စာဆီ ပစ္စည်းများ၊ မော်တော်ယာဉ်၊ သံနှင့် စတီးလ်၊ရီဆင် နှင့် ပလတ်စတစ်
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;| အဓိက ရောင်းချသူများ
|colspan=&quot;2&quot;| တရုတ် ၁၅.၃%၊ အိန္ဒိယ ၁၃.၈%၊ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ၁၀.၅%၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ ၇.၃%၊ တောင်အာဖရိက ၅.၅%၊ ဂျပန် ၄.၀% (၂၀၁၂)&lt;ref name=cia/&gt;
|}

===ရေနံရှာဖွေခြင်း===
[[File:Kenya Aerial 2009-08-27 14-26-44.JPG|thumb|တာကာနာ ကောင်တီ၏ နယ်နိမိတ် တာကာနာကန်]]
ကင်ညာနိုင်ငံ တာကာနာ ကောင်တီတွင် ရေနံများ ရှိသည်ဟု အခို်ငအမာ သက်သေရှိသည်။ သမ္မတ မွိုင် ကီဘာကီက ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် အင်ဂလို-အိုင်းရစ်ရှ် ကုမ္ပဏီ ရေနံ ရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သော တာလိုး ရေနံကုမ္ပဏီက ရေနံများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍မူ ၃ နှစ်ခန့် လေ့လာပြီးမှ အတည်ပြုရမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-17513488 BBC News – Kenya oil discovery after Tullow Oil drilling]. Bbc.co.uk. 26 March 2012.&lt;/ref&gt;

၂၀၀၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ်သမ္မတ [[ဟူကျင်တောင်း]] က ရေနံရှာဖွေရေး စာချုပ်တစ်ခုကို ကင်ညာနိုင်ငံနှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ထိုစာချုပ်မှာ တရုတ်၏အလျင်အမြန် ကျယ်ပြန့်လာသော စီးပွားရေးသို့ အာဖရိကမှ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ စီးဝင်လာစေရန် အတွက် ရည်ရွယ်သော သဘောတူညီချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

ထိုသဘောတူညီချက်မှ တရုတ်နိုင်ငံပိုင် ကမ်းလွန် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် တရုတ်အမျိုးသားကမ်းလွန်ရေနံ ကော်ပိုရေးရှင်း (စီအန်အိုအိုစီ) အား ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ရေနံရှာဖွေရန် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် ကင်ညာနိုင်ငံ နယ်စပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း ရေပြင်တွင် ပထမဆုံး အစမ်းတွင်းများ တူးဖော်ခဲ့သည်။ ရေနံများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း တရားဝင် ခန့်မှန်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း များလည်း ရှိခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/a51a39d2-280c-11db-b25c-0000779e2340.html|title=China's scramble for Africa finds a welcome in Kenya |last=Barber |first=Lionel |author2=England, Andrew  |date=10 August 2006|work=Financial Times |accessdate=27 June 2008}}&lt;/ref&gt;

===ကလေးအလုပ်သမားနှင့် ပြည့်တန်ဆာ ပြဿနာ===
[[File:Maasai People Clothing.jpg|thumb|မာဆိုင်း လူမျိုးများ]]
ကလေးသူငယ်များအား အလုပ်ခိုင်းစေမှုမှာ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် နေရာအနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ကလေးအများစုကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Country profile report – Kenya&quot;&gt;{{cite web|title=Country profile report – Kenya|year=2009|publisher=United Nations|url=http://www.unhcr.org/refworld/pdfid/4d4a6806d.pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ခုနှစ် ယူနီဆက်ဖ်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မာလင်ဒီ၊ မွမ်ဘာဆာ၊ ကာလီဖီ နှင့် ဒီယာနီ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများရှိ မိန်းကလေး ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ကျားမ နှင့် ကလေးသူငယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကလေးသူငယ်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အရာရှိ ၉၀၀ ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကလေး အလုပ်သမား ပြဿနာမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ပညာသင်ရန် အခက်အခဲရှိမှု၊ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ အားနည်းမှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Country profile report – Kenya&quot;/&gt; ကင်ညာသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် အမှတ် ၈၁ ဖြစ်သော စက်ရုံဆိုင်ရာ အလုပ်သမား စစ်ဆေးရေး နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် အမှတ် ၁၂၉ ဖြစ်သော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား စစ်ဆေးရေး တို့ကို သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Invisible Child Worker in Kenya: The Intersection of Poverty, Legislation and Culture|author=Suda, Collette|journal=Nordic Journal of African Studies|volume=10|pages=163–175|year=2001|url=http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol10num2/suda.pdf|issue=2|archive-date=15 February 2019|access-date=1 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215084810/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol10num2/suda.pdf|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol10num2/suda.pdf |access-date=1 August 2014 |archive-date=15 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215084810/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol10num2/suda.pdf }}&lt;/ref&gt;

==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့တည်ရှိပုံ==
[[File:Kikuyu woman traditional dress.jpg|thumb|right|ရိုးရာဝတ်စုံဖြင့် တွေ့ရသော ကီကူရူး အမျိုးသမီးတစ်ဦး]]
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လူမျိုးပေါင်းစုံကို တွေ့ရပြီး အာဖရိကရှိ အဓိက လူမျိုးနွယ်စု နှင့် ဘာသာစကားကွဲ အများစု ကို တွေ့ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူမျိုးစုပေါင်း ၄၂ ခုမျှ ရှိပြီး ဘန်တူလူမျိုး (၆၇%)၊ နိုင်လိုတစ် လူမျိုး (၃၀%) တို့မှာ ဒေသခံ နေထိုင်သူ အများစု ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Asongumarr&quot;&gt;{{cite book|author=Asongu, J. J. and Marr, Marvee |title=Doing Business Abroad: A Handbook for Expatriates|year=2007|publisher=Greenview Publishing Co.|isbn=0979797632|pages=12 &amp; 112}}&lt;/ref&gt; ကူရှစ်တစ် လူမျိုးများမှာ လူနည်းစု ဖြစ်ပြီး အာရပ်လူမျိုး၊အိန္ဒိယလူမျိုး နှင့် ဥရောပသားများမှာလည်း လူနည်းစု ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Asongumarr&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Okothndaloh&quot;&gt;Okoth, A. and Ndaloh, A. (2006) [http://books.google.com/books?id=bfT2njyPThgC&amp;pg=PA60 ''Peak Revision K.C.P.E. Social Studies''], East African Publishers, pp. 60–61 ISBN 9966254501.&lt;/ref&gt;

စီအိုင်အေ ကမ္ဘာ့အချက်အလက်များ စာအုပ်အရ နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူမျိုးစုများမှာ ကီကူရူး ၂၂%၊ လူယာ ၁၄%၊ လူယို ၁၃%၊ ကလန်ဂျင်း ၁၂ %၊ ကမ်ဘာ ၁၁%၊ ကီစီး ၆%၊ အခြား အာဖရိကသား ၁၅% နှင့် အာဖရိကသား မဟုတ်သော အာရှ၊ ဥရောပနှင့် အာရပ်လူမျိုးများမှာ ၁% တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=cia/&gt;

နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူဦးရေ အများစုမှာ လူငယ်များဖြစ်ပြီး ၇၃% သော နေထိုင်သူများမှာ အသက်၃၀ အောက် ဖြစ်ကြကာ လူဦးရေတိုးနှုန်း လျင်မြန်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;&quot;[http://www.csmonitor.com/2008/0114/p17s01-wmgn.html Why a new president may slow population growth]&quot;. Csmonitor.com. 14 January 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zinkina J., Korotayev A. [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=360&amp;Itemid=1 Explosive Population Growth in Tropical Africa: Crucial Omission in Development Forecasts (Emerging Risks and Way Out). ''World Futures'' 70/2 (2014): 120–139].&lt;/ref&gt;ယခင် ရာစုနှစ် အတွင်း ၂.၉ သန်းမှ သန်း ၄၀ သို့ တိုးပွားလာသည်။&lt;ref&gt;&quot;[http://www.nytimes.com/2008/01/17/opinion/17iht-edheinsohn.1.9292632.html Exploding population]&quot;. The New York Times. 7 January 2008.&lt;/ref&gt;

ကင်ညာရှိ လူမျိုး အများစုများမှာ ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ လူမျိုးစု အတွင်း သူတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ အခြား လူမျိုးစုများနှင့် ဆက်သွယ်ရာတွင်မူ ရုံးသုံးဘာသာစကား နှစ်ခု ဖြစ်သော အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှင့် ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားတို့ကို သင့်လျော်သလို အသုံးပြုကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကျောင်းများ နှင့် အစိုးရ ဌာနများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Cugrwed&quot;&gt;{{cite book|last=Proquest Info &amp; Learning (COR)|title=Culturegrams: World Edition|year=2009|publisher=Proquest/Csa Journal Div|isbn=0977809161|page=98}}&lt;/ref&gt; မြို့ပြများကြား နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူတို့မှာမူ ဘာသာစကား အများအပြား မပြောတတ်ကြဘဲ ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကိုသာ ပြောဆိုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Broassim&quot;&gt;{{cite book|author=Brown, E. K.; Asher, R. E. and Simpson, J. M. Y. |title=Encyclopedia of language &amp; linguistics, Volume 1, Edition 2|year=2006|publisher=Elsevier|isbn=0080442994|page=181}}&lt;/ref&gt;

အက်သနိုလော့ဂျ် ၏ အဆိုအရ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုသော ဘာသာစကား ၆၉ မျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကား အများစုမှာ နိုင်ဂါ-ကွန်ဂို ဘန်တူ ဘာသာစကားခွဲနှင့် နိုင်လို-ဆာဟာရ နိုင်လိုတစ် ဘာသာစကားခွဲတို့တွင် ပါဝင်ကြပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဘန်တူလူမျိုးများ နှင့် နိုင်လိုတစ်လူမျိုးများ အသီးသီး ပြောဆိုကြသည်။ ကူရှစ်တစ်နှင့် အာရပ်လူမျိုးစုတို့ အသုံးပြုသောဘာသာစကားများမှာ အာဖရို-အာရှ မိသားစုတွင် ပါဝင်ကြပြီး အိန္ဒိယနှင့် ဥရောပ နေထိုင်သူတို့ အသုံးပြုသော ဘာသာစကားများမှာ အင်ဒို-ဥရောပ မိသားစုတွင် ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Ethnken&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=KE Languages of Kenya]. Ethnologue.com.&lt;/ref&gt;

ထို့ပြင် ကင်ညာ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နို်ငရိုဘီမြို့တွင် ကီဘဲယာဟု ခေါ်သော ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး ကျူးကျော်ရပ်ကွက် ရှိသည်။ ထိုကျူးကျော် ရပ်ကွက်တွင် ဒေသခံ ၁၇၀,၀၀၀&lt;ref name=&quot;nation1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nation.co.ke/News/Kibera%20numbers%20fail%20to%20add%20up/-/1056/1003404/-/13ga38xz/-/index.html|title=Myth shattered: Kibera numbers fail to add up|date=3 September 2010|publisher=[[Daily Nation]]|first=Muchiri|last=Karanja|accessdate=4 September 2010}}&lt;/ref&gt; မှ ၁ သန်း အထိ နေထိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2010/03/100322/swimming-in-sewage-for-world-water-day/ |title=World Water Day Focus on Global Sewage Flood |publisher=News.nationalgeographic.com |date=22 March 2010 |accessdate=10 February 2012}}&lt;/ref&gt;မြောက်ဘက် ဒါဘတ်ရှိ ယူအင်န်ဟိတ်ချ်စီအာရ်တွင်လည်း လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်ကို နေရာချထားပေးသည်။&lt;ref name=&quot;DadaabPop&quot;&gt;[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/search?page=search&amp;docid=4e579df59&amp;query=dadaab The UN Refugee Agency]. Unhcr.org.&lt;/ref&gt;

===ဘာသာရေး===
[[File:Catholic Church in Mombasa.JPG|thumb|right|မွမ်ဘာဆာရှိ ဟိုလီးဂိုစ့် ကက်သီဒါရယ် ဘုရားကျောင်း]]
ကင်ညာရှိ လူဦးရေ အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် (၈၃%) များ ဖြစ်ကြပြီး ၄၇.၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပရိုတက်စတင့်များ ဖြစ်ကာ ၂၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လက်တင်ဘုရားကျောင်းမှ အခွဲ ရိုမန်ကက်သလစ်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;KNBS&quot;&gt;Wycliffe Ambetsa Oparanya (31 August 2010) {{Cite web |title=2009 Population &amp; Housing Census Results |url=http://www.knbs.or.ke/docs/PresentationbyMinisterforPlanningrevised.pdf |accessdate=1 August 2014 |archivedate=13 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111113152122/http://www.knbs.or.ke/docs/PresentationbyMinisterforPlanningrevised.pdf }}. Ministry of State for Planning. knbs.or.ke&lt;/ref&gt; အရှေ့အာဖရိက ပရက်ဘီစတီးယန်း ဘုရားကျောင်းမှ ကင်ညာနှင့် အနီးဝန်းကျင် နိုင်ငံတို့တွင် ကိုးကွယ်သူ ၃ သန်းမျှ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.reformiert-online.net/adressen/detail.php?id=1390&amp;lg=eng Address data base of Reformed churches and institutions]. Reformiert-online.net. Retrieved on 16 April 2013.&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ကွန်ဆာဗေးတစ် ပြုပြင်ရေး ဘုရားကျောင်းများ ဖြစ်သော အာဖရိက ဧဝံဂေလိ ပရက်စ်ဘီတီးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း၊ &lt;ref&gt;[http://www.wrfnet.org/c/portal/layout?p_l_id=PUB.1.24&amp;p_p_id=62_INSTANCE_119G&amp;p_p_action=0&amp;p_p_state=maximized&amp;p_p_mode=view&amp;p_p_col_id=&amp;p_p_col_pos=0&amp;p_p_col_count=0&amp;_62_INSTANCE_119G_struts_action=%2Fjournal_articles%2Fview&amp;_62_INSTANCE_119G_groupId=1&amp;_62_INSTANCE_119G_articleId=479&amp;_62_INSTANCE_119G_version=1.0 The World Reformed Fellowship – Promoting Reformed Partnerships Worldwide – News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127092806/http://www.wrfnet.org/c/portal/layout?p_l_id=PUB.1.24&amp;p_p_id=62_INSTANCE_119G&amp;p_p_action=0&amp;p_p_state=maximized&amp;p_p_mode=view&amp;p_p_col_id=&amp;p_p_col_pos=0&amp;p_p_col_count=0&amp;_62_INSTANCE_119G_struts_action=/journal_articles/view&amp;_62_INSTANCE_119G_groupId=1&amp;_62_INSTANCE_119G_articleId=479&amp;_62_INSTANCE_119G_version=1.0 |date=27 November 2024 }}. Wrfnet.org. Retrieved on 16 April 2013.&lt;/ref&gt; လွတ်လပ်သော ကင်ညာ ပရက်စ်ဘီတီးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း နှင့် အရှေ့အာဖရိက ပြုပြင်ရေး ဘုရားကျောင်း များလည်း ရှိကြသည်။ ကင်ညာနိုင်ငံသား ၆၁၂,၂၀၀ ဦးမှာ ရှေးရိုးစွဲ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/en/member-churches/regions/africa/kenya.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080311215546/http://www.oikoumene.org/en/member-churches/regions/africa/kenya.html |archivedate=11 March 2008 |title=Kenya |publisher=Oikoumene.org |date=3 February 2008 |accessdate=26 February 2013 }}&lt;/ref&gt; မှတ်သားဖွယ်ရာ တစ်ခုမှာ ကင်ညာတွင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် စစ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်သော ကွေကာ ခရစ်ယာန် ဂိုဏ်းဝင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများဆုံ ဖြစ်ပြီး ၁၃၃,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.fwccamericas.org/publications/images/fwcc_map_2007_sm.gif Finding Quakers Around the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215155622/http://www.fwccamericas.org/publications/images/fwcc_map_2007_sm.gif |date=15 December 2010 }}. FWCC. GIF map&lt;/ref&gt;

အခြားသော ဘာသာ ယုံကြည်သက်ဝင်သူများမှာလည်း အတော်အသင့် ရှိပြီး မွတ်စလင် ၁၁.၂%၊ ဘာသာမဲ့ ၂.၄% နှင့် အာဖရိက ရိုးရာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ ၁.၇% ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;KNBS&quot;/&gt; ကင်ညာ၏ မွတ်စလင် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုဒေသရှိ လူဦးရေ၏ ၅၀% ဖြစ်သည်။  မွတ်စလင် ၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အာ့မဒီယာ ဖြစ်ပြီး၊ ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ရှီယာ့ ဖြစ်ကာ အခြားသော ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂိုဏ်းမရှိသော မွတ်စလင်များ ဖြစ်၍ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဆွန်နီ မူစလင်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Pew Forum on Religious &amp; Public life. 9 August 2012. Retrieved 16 November 2013.&lt;/ref&gt; ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ၏ အနောက်ပိုင်း ဒေသများမှာ ခရစ်ယာန် အများစု ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းဒေသ၏ အပေါ်ပိုင်းမှာ နိုင်ငံအတွင်း မူစလင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ထိုဒေသတွ်င လူများစု ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာ အဖြစ် တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108374.htm |title=Kenya: International Religious Freedom Report 2008|work=U.S. Department of State |year=2008 |accessdate=16 April 2010}}&lt;/ref&gt;ထို့အပြင် ကင်ညာတွင် ဟိန္ဒူ လူဦးရေ အများအပြား ရှိပြီး ၃ သိန်းခန့် ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ အတွင်း စီးပွားရေးတွင် အချက်အချာ ကျသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူများ ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယမှ လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဗဟိုင်း ဘာသာဝင် အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adherents.com/largecom/com_bahai.html |title=Largest Baha'i Communities |publisher=Adherents.com |accessdate=26 June 2010 |archivedate=7 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100707164054/http://www.adherents.com/largecom/com_bahai.html }}&lt;/ref&gt;

===ကျန်းမာရေး===
[[File:Kapsowarhospital1.jpg|thumb|right|ကပ်ဆိုဝါရှိ အေအိုင်စီ ကပ်ဆိုဝါဆေးရုံ ပြင်ပလူနာဌာန]]
ကျေးလက် နှင့် ဝန်ထမ်းမလုံလောက်သော မြို့ပြရှိ ဆေးပေးခန်း၊ ကျန်းမာရေး ဌာန နှင့် ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများသို့ လာရောက် ကုသကြသော လူနာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို သူနာပြုများက ကုသကြသည်။ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ရောဂါများအတွက် ဆေးခန်း အရာရှိများ၊ ဆရာဝန်များ နှင့် အထူးကုများ ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးကြသည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ အမျိုးသား စာရင်းအင်း ဗျူရို၏ မှတ်တမ်းအရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၌ လူဦးရေ ၄၃ သန်းအတွက် အသိအမှတ်ပြု သူနာပြု  ၆၅,၀၀၀၊ ဆေးခန်း အရာရှိ ၈,၆၀၀ နှင့် ဆရာဝန် ၇,၀၀၀ ရှိသည်။ (ထိုစာရင်းတွင် သေဆုံးသွားသူများနှင့် ကျန်းမာရေး နယ်ပယ်တွင် ဆက်လက် မလုပ်ကိုင်တော့သူများ ပါဝင်သဖြင့် စာရင်းဇယား အမှန်မှာ ထိုထက် နည်းနိုင်သည်။

ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုများ ရရှိ သော်လည်း ကင်ညာသည် စိန်ခေါ်မှုများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ လူ့သက်တမ်း ခန့်မှန်းခြေမှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၅၅ နှစ်သို့ လျော့ကျသွားပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှင့် ယှဉ်လျှင် ၅ နှစ်မျှ လျော့ကျသွားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.unicef.org/infobycountry/kenya_statistics.html#85 UNICEF Statistics: Kenya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604143317/https://www.unicef.org/infobycountry/kenya_statistics.html#85 |date=4 June 2019 }}. Unicef.org.&lt;/ref&gt; မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀၀ လျှင် ၄၄ ဦးမျှ ရှိသဖြင့် မြင့်မားဆဲဟု ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html?countryName=Kenya&amp;countryCode=ke&amp;regionCode=afr&amp;rank=53#ke Infant Mortality ranks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200802233410/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html?countryName=Kenya&amp;countryCode=ke&amp;regionCode=afr&amp;rank=53#ke |date=2 August 2020 }}. CIA World Factbook&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ကလေးမွေးဖွားရာတွင် ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှင်များက စောင့်ကြပ်မွေးဖွားပေးနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/EN_WHS2011_Part1.pdf WHO Health-Related Millennium Development Goals Report 2011].&lt;/ref&gt;

ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများမှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် ကြွယ်ဝမှု ဖြန့်ဝေခြင်း စသည်တို့နှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသည်။ ကင်ညာနိုင်ငံသား တစ်ဝက်ခန့်မှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်၏ အောက်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါများ ဖြစ်သည့် ငှက်ဖျား၊ ဟိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ နျူမိုးနီးယား၊ ဝမ်းရောဂါနှင့် အာဟာရ ချို့တဲ့ခြင်းမှာ ကြီးစွာသော ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး ဖြစ်ပြီး ကလေးသူငယ်များကို အဓိက သေဆုံးစေသည့် အကြောင်းအရာ ဖြစ်ကာ သေဆုံးမှုများစွာ အတွက် တရားခံဖြစ်သည်။ အများနှင့် ဆိုင်ရော ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် ပေါ်လစီ မခိုင်မာခြင်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်း၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်း မလုံလောက်ခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း နှင့် ခေါင်းဆောင်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းတို့သည် အဓိက အပြစ်တင်ရန် အချက်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီတွေ့ရှိမှုမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ၏ ၆.၃% အထိ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2155rank.html?countryName=Kenya&amp;countryCode=ke&amp;regionCode=afr&amp;rank=11#ke CIA World Factbook: HIV/AIDS – Adult Prevalence Rate Rankings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329123741/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2155rank.html?countryName=Kenya&amp;countryCode=ke&amp;regionCode=afr&amp;rank=11#ke |date=29 March 2019 }}. Cia.gov. Retrieved on 23 April 2012.&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် UNAIDS ၏ အစီရင်ခံစာ အရ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပြန့်ပွားမှု နှင့် ဆက်စပ်၍ ကင်ညာတွင် တိုးတက်မှုများ ရှိလာပြီး အိတ်ချ်အိုင်ဗွီတွေ့ရှိမှုမှာ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အတွင်း လူငယ်များ နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများတွင် လျော့နည်းလာသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf UNAIDS World AIDS Day Report 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140824062831/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf |date=24 August 2014 }}.&lt;/ref&gt;

ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ကလေး[[မွေးဖွားနှုန်း]]မှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးလျှင် ကလေး ၄.၄၉ ဦးမျှ ဖြစ်သည်ဟု ၂၀၁၂ တွင် ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.google.com/publicdata/explore?ds=n4ff2muj8bh2a_&amp;ctype=l&amp;strail=false&amp;bcs=d&amp;nselm=h&amp;met_y=TFR&amp;fdim_y=scenario:1&amp;scale_y=lin&amp;ind_y=false&amp;rdim=world&amp;idim=country:KE&amp;ifdim=world&amp;tstart=1106895600000&amp;tend=2842498800000 Forecast provided] by [[International Futures]] and hosted by Google's [[Public Data Explorer]]&lt;/ref&gt; ကင်ညာအစိုးရ၏ ၂၀၀၈-၀၉ စစ်တမ်း အရ စုစုပေါင်း ကလေး[[မွေးဖွားနှုန်း]]မှာ ၄.၆ %  ဖြစ်ပြီး လက်ထပ်ပြီး အမျိုးသမီးများတွင် ပဋိသန္ဓေ တားဆီးခြင်းမှာ ၄၆ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။&lt;ref&gt;[http://statistics.knbs.or.ke/nada/index.php/catalog/23 Kenya – Kenya Demographic and Health Survey 2008–09] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102045335/http://statistics.knbs.or.ke/nada/index.php/catalog/23 |date=2 January 2019 }}. Kenya National Data Archive (KeNADA)&lt;/ref&gt; မိခင် သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ မြင့်မားပြီး အမျိုးသမီး မအင်္ဂါစေ့ ဖြတ်တောက်ခြင်း နှင့် တစိတ်တပိုင်း သက်ဆိုင်နေသည်။&lt;ref name=&quot;lcweb2.loc.gov&quot;/&gt; ထို လုပ်ဆောင်မှုမှာ ယခုအခါ လျော့နည်းလာပြီး နိုင်ငံ ခေတ်မီတိုးတက်လာမှု အပြင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ထိုအပြုအမူကို တားမြစ် ပိတ်ပင်လိုက်ခြင်း ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။
&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/society/sarah-boseley-global-health/2011/sep/08/women-africa | last=Boseley | first=Sarah | accessdate=7 January 2012 | title=FGM: Kenya acts against unkindest cut | date=8 September 2011 | publisher=The Guardian | location=London}}&lt;/ref&gt;

==ပညာရေး==
[[File:Community work in Kenya DVIDS342488.jpg|thumb|စာသင်ခန်းအတွင်းမှ ကလေးငယ်များ]]

လွတ်လပ်သော ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပညာရေး စနစ်ကို ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီတို့က စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;edu&quot;&gt;{{cite web|title=Education|url=http://www.information.go.ke/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=57&amp;Itemid=183|work=Ministry of Information and Communications|publisher=Government of Kenya|accessdate=23 April 2011|archivedate=2 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602221207/http://www.information.go.ke/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=57&amp;Itemid=183}}&lt;/ref&gt;၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် ကင်ညာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်တွင် အိုမင်ဒဲ ကော်မရှင်ဟု အမည်ရသော အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်းသော အပြောင်းအလဲများကို စတင်ပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ထိုကော်မရှင်မှ ထိုအချိန်တွင် အရေးပါသော ကိစ္စရပ်များ ဖြစ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုတို့ကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ သမိုင်းနှင့် ပထဝီတို့တွင် ပါဝင်သော သင်ရိုးများကို ပြောင်းလဲခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံ၏ စုစည်းမှုကို ညွှန်းဆိုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၁၉၆၄ မှ ၁၉၈၅ အတွင်း ၇-၄-၂-၃ စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မူလတန်းတွင် ၇ နှစ်၊ အထက်တန်း အငယ်ပိုင်းတွင် ၄ နှစ်၊ အထက်တန်း အကြီးပိုင်းတွင် ၂ နှစ် နှင့် တက္ကသိုလ်တွင် ၃ နှစ် တို့ဖြစ်သည်။ ကျောင်းအားလုံးတွင် တူညီသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ရှိသည်။

၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတမှ လမ်းညွှန်သော ဒုတိယ တက္ကသိုလ် ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်မည့် အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဒုတိယတက္ကသိုလ် တစ်ခု ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် နှင့် ပညာရေး စနစ်တစ်ခုလုံးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အတွက် နည်းလမ်းရှာဖွေနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။&lt;ref name=&quot;edu&quot;/&gt; ကော်မတီမှ ၇-၄-၂-၃ စနစ် အစား ၈-၄-၄ စနစ် (မူလတန်းတွင် ၈နှစ်၊ အထက်တန်းတွင် ၄ နှစ် နှင့် တက္ကသိုလ်တွ ၄ နှစ်) ကို ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံးရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ တွင် ၈-၄-၄ စနစ်ကို အစပြုခဲ့ပြီးနောက် ၇-၄-၂-၃ စနစ်ကို မူအားဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သော်လည်း စနစ်ဟောင်းမှ နောက်ဆုံးအသုတ် ကျောင်းသား များမှ ကင်ညာ တက္ကသိုလ်များမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှသာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;edu&quot;/&gt;

လက်ရှိ ၈-၄-၄ စနစ်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ferre&quot;&gt;{{cite journal | last=Ferre | first=Celine | date=February 2009 | title=Age at First Child: Does Education Delay Fertility Timing? The Case of Kenya | publisher=World Bank | series=Policy Research Working Paper | issue=4833 | url=http://library1.nida.ac.th/worldbankf/fulltext/wps04833.pdf | archive-date=10 August 2013 | access-date=2 August 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130810215910/http://library1.nida.ac.th/worldbankf/fulltext/wps04833.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eshiwani&quot;&gt;{{cite journal| last=Eshiwani | first=G.S. | year=1990 | title=Implementing Educational Policies in Kenya | publisher=World Bank | series=Africa Technical Department Series Discussion Paper | issue=85 |url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2000/01/11/000178830_98101903573855/Rendered/PDF/multi_page.pdf}}&lt;/ref&gt; ထိုစနစ်မှ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ဘာသာရပ်များကို အလေးအနက် ထားခဲ့ပြီး စနစ်သည် အနေဖြင့် ကျောင်းမှ ထွက်သွားသူများ အနေဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အလုပ်လုပ်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် အရပ်ဘက် ကဏ္ဍများတွင် အလုပ်ရရှိနိုင်ရန် အတွက် ယူဆ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကင်ညာ အစိုးရမှ မူလတန်း အခမဲ့ ပညာရေးကို ကြေညာခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် မူလတန်းတွင် ကျောင်းအပ်သူ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထက်တန်းနှင့် အဆင့်မြင့်တန်း ပညာရေး အတွက်မူ ကျောင်းလခ ပေးရန် လိုအပ်နေသေးသဖြင့် ကျောင်းအပ်မှု သိသာစွာ များပြားမလာပေ။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ ကျောင်းလခ အားလုံးကို အကုန်ခံပြီး အထက်တန်းပညာရေးကို အထောက်အပံ့များစွာ ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

[[File:MSc student at Kenyatta University.jpg|thumb|right|နိုင်ရိုဘီ ကင်ယတ်တာ တက္ကသိုလ်မှ မဟာသိပ္ပံ ကျောင်းသားတစ်ဦး]]
ကလေးများသည် အသက် ၅ နှစ်အရွယ်အထိ မူကြိုကျောင်းများကို ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများတွင် တက်ရောက်ကြသည်။ မူကြိုမှာ ၁ နှစ်မှ ၃ နှစ် (ကေဂျီ၁၊ ကေဂျီ၂၊ ကေဂျီ၃)အထိ ကြာတတ်ပြီး ယခုလတ်တလောတိုင်အောင် အစိုးရက အထောက်အပံ့ပေးမည့် ပေါ်လစီ မရှိသဖြင့် မိဘများက အခကြေးငွေ အကုန်ခံရသည်။ ကေဂျီ၃ ပြီး၍ ကလေးငယ်များ ပထမတန်းသို့ တက်ရောက်နိုင်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်သည့်အခါ မူကြိုကျောင်းဆင်းပွဲကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်။

အခြေခံပညာ အတန်းမှာ ၆ နှစ်မှစ၍ ၁၂ နှစ်မျှ ကြာမြင့်ကာ မူလတန်းတွင် ၈ နှစ်နှင့် အထက်တန်းတွင် ၄ နှစ် ဖြစ်သည်။ အစိုးရကျောင်းများတွင် မူလတန်း ပညာရေးမှာ အခမဲ့ ဖြစ်၍ မူလတန်း ပြီးဆုံးသည့် အခါတွင် လူငယ်အတတ်သင်ကျောင်းများ သို့မဟုတ် ကျေးရွာ ပေါ်လီတက်ခနစ်များကို တက်ရောက်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက မိမိတို့ အစီအစဉ်ဖြင့် စက်ချုပ်၊ လက်သမား၊ ကားပြင်၊ အုတ်စီ၊ ပန်းရန် စသည့် အလုပ်များတွင် အလုပ်သင် အဖြစ် လေ့လာကြသည်။ အထက်တန်းအောင်မြင်ပါက ပေါ်လီတက်ခနစ်များ သို့မဟုတ် နည်းပညာ ကောလိပ်များတွင် ၃နှစ်မျှ ဆက်လက် တက်ရောက်နိုင်ပြီး သို့မဟုတ်ပါက တက္ကသိုလ်သို့ တိုက်ရိုက်တက်ရောက်၍ ၄ နှစ်မျှ ဆက်လက် သင်ကြားနိုင်သည်။ ပေါ်လီတက်ခနစ် သို့မဟုတ် ကောလိပ်များမှ အောင်မြင်သူများမှာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး တစ်နှစ် သို့မဟုတ် နှစ်နှစ် အတွေ့အကြုံရှိပါက အထူးပြု အဆင့်မြင့် ဒီပလိုမာများကို ရယူနိုင်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက တက္ကသိုလ်သို့လည်း ဆက်လက် တက်ရောက်နိုင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များတွင် ဒုတိယနှစ် သို့မဟုတ် တတိယနှစ်မှ စ၍ တက်ရောက်နိုင်သည်။ အလုပ်ရှင် အများအပြားမှာ အဆင့်မြင့် ဒီပလိုမာ လက်မှတ်ကို ဘွဲ့လက်မှတ် အနေဖြင့် လက်ခံကြပြီး အချို့ တက္ကသိုလ်များတွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းသို့ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် အမြန် ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိကြသည်။

ကင်ညာရှိ အများနှင့်ဆိုင်သော တက္ကသိုလ်များမှာ အလွန်စီးပွားဖြစ် လုပ်ဆောင်သော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ပြီး အထက်တန်းအောင်မြင်သူထဲမှ အနည်းငယ်မျှကိုသာ အစိုးရမှ ထောက်ပံ့သော ပညာသင်ဆုဖြင့် မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ ဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားနိုင်သည်။ အများစုမှာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်များသို့ ဝင်ရောက်ကြပြီး ထိုဘာသာရပ်များမှာ သင်ကြားပို့ချရန် အတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ နည်း၍ ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက မိမိဘာသာ အကုန်အကျ ခံပြီး ကျောင်းလခကို အပြည့်ပေး၍ တက်ရောက်နိုင်သည်။ အရည်အချင်းမှီသော်လည်း အရွေးမခံရသော ကျောင်းသားများမှာ အလယ်အလတ်တန်း ဖြစ်သော ဒီပလိုမာ ပရိုဂရမ်များကို အစိုးရ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်နှင့် ပေါ်လီတက်ခနစ်များတွင် တက်ရောက်ရန် ရွေးချယ်ကြသည်။

နိုင်ငံ၏ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ လူဦးရေ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ အသက် ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ် အထိ ကလေးငယ်များအတွက် ရည်ရွယ်ဖွင့်လှစ်သော မူကြိုကျောင်းများမှာ ပညာရေး စနစ် ၏ အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပထမတန်းသို့ တက်ရောက်ရန် အဓိကကျသော လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မူလတန်း ပြီးမြောက်သည့် အခါတွင် ကျောင်းသားများမှာ ကင်ညာမူလတန်းပညာရေး အောင်လက်မှတ် (ကေစီပီအီး) အတွက် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုကြရပြီး ထိုစာမေးပွဲမှ အထက်တန်းသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည် သို့မဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာသင်ကျောင်းများသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည် စသည်တို့ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။ မူလတန်း နေသည့် အသက်အရွယ်မှာ ၆နှစ် ၇နှစ် မှ ၁၃နှစ် ၁၄နှစ် အထိ ဖြစ်သည်။ အထက်တန်းသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်သူများမှာ လေးနှစ်ပြီးသည့် အခါတွင် ကင်ညာအထက်တန်းပညာရေး အောင်လက်မှတ် (ကေစီအက်စ်အီး) ကို ဖြေဆိုကြရပြီး ထိုစာမေးပွဲမှ တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည်၊ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပညာ သင်ကြားနိုင်မည် သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်နိုင်မည် စသည်တို့ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။ ကျောင်းသားများမှာ မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ၈ ဘာသာကို ရွေးချယ် ဖြေဆိုနိုင်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်၊ ဆွာဟီလီ နှင့် သင်္ချာတို့မှ မယူမနေရ ဘာသာရပ်များ ဖြစ်သည်။ 

ပေါင်းစပ် ဝင်ခွင့် စိစစ်ရေး အဖွဲ့မှာ အစိုးရ တက္ကသိုလ်များသို့ တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားများကို ရွေးချယ်ရန် ဖြစ်သည်။ အစိုးရ ကျောင်းများ အပြင် နိုင်ငံ အတွင်း ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းပေါင်းများစွာ ရှိပြီး အများစုမှာ မြို့ပြတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ နိုင်ငံတကာကျောင်း အချို့လည်း ရှိပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ပြည်ပမှ ပညာရေး စနစ် အမျိုးမျိုးတို့ကို သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

==ယဉ်ကျေးမှု==
[[File:Kenyan dancers.jpg|thumb|right|ကင်ညာမှ ကောင်လေးနှင့် ကောင်မလေးများ ရိုးရာအကကို ကနေပုံ]]
[[File:Nation media house.jpg|thumb|နေးရှင်းမီဒီယာ ဂရု တည်ရှိရာ နေရှင်းမီဒီယာဟောက်စ်]]
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားသော ယဉ်ကျေးမှုများ ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လူမျိုးစုစွဲဝါဒသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အဓိက ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း လူမျိုးစုများ၏ ပုံသေကားကျပုံစံနှင့် ဒေသအလိုက် စကားပြော အသံထွက် ကွဲပြားခြားနားမှုများမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရယ်ရွှင်ကြည်နူးဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူမျိုးကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းကို ကင်ညာတွင် ရိုင်းစိုင်းသည်ဟု မခေါ်နိုင်ပေ။

ကင်ညာရှိ ထင်ရှားသော လူမျိုးများမှာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသမှ ဆွာဟီလီ လူမျိုးများ၊ မြောက်ဘက်မှ တိရစ္ဆာန်မွေးသော လူမျိုးစုများ နှင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းမှ အမျိုးမျိုးသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မာဆိုင်းလူမျိုးများမှာ ကင်ညာတွင် လူနည်းစု ဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကြောင့် လူသိများကြသည်။ မာဆိုင်းလူမျိုးများသည် သူတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းကို ကြီးကျယ်စွာ ဆင်ယင်ခြင်းနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ အများအပြား ဝတ်ဆင်ခြင်းတို့ကြောင့် ထင်ရှားသည်။

ကင်ညာတွင် များပြားလှသော ဂီတ၊ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ပြဇာတ် များ ရှိသည်။

===မီဒီယာ===
ကင်ညာ၏ မီဒီယာမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ခိုင်မာမှု ရှိပြီး ကင်ညာနှင့် ကမ္ဘာတဝှမ်းမှ နောက်ဆုံးရ သတင်းများကို အချိန်နှင့် တပြေးညီ တင်ဆက်နိုင်စွမ်း ရှိရုံသာမက နောက်ဆုံးရ အထူးသတင်းများ၊ စီးပွားရေး သတင်းများ၊ အားကစား သတင်းများ နှင့် ဖျော်ဖြေရေး သတင်းများကိုလည်း တင်ဆက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ထင်ရှားသော သတင်းစာများတွင်
* ဒေးလီးနေးရှင်း (နေးရှင်း မီဒီယာ ဂရု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ဈေးကွက်ဝေစု အများဆုံး ရရှိထားသည်။)
* စတန်းဒတ်
* စတား
* ပီးပဲလ်
*အရှေ့ အာဖရိက အပတ်စဉ်
* တိုင်းဖ လီယို  တို့ ဖြ်စကြသည်။

ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ယက်များတွင်
* ကင်ညာ ရုပ်မြင်သံကြား ကော်ပိုရေးရှင်း (Kenya Broadcasting Corporation (KBC))
* စီတီဇင် တီဗွီ
* ကင်ညာ တယ်လီဗီးရှင်း နက်ဝပ် (KTN)
* အင်န်တီဗွီ (နေးရှင်း မီဒီယာ ဂရု၏ အစိတ်အပိုင်း)
* ကစ်စ် တယ်လီဗွီးရှင်း
* ကေ၂၄ တယ်လီဗွီးရှင်း
*ကျူ  - တီဗွီ
* ကက်စ် - တီဗွီ တို့ ပါဝင်သည်။

အဆိုပါ မြေပြင် ရုပ်သံလွှင် ဌာနများ အားလုံးမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ် စနစ်ဖြင့် ထုတ်လွှင့်ကြသည်။

===စာပေ===
[[File:Ngũgĩ wa Thiong'o (signing autographs in London).jpg|thumb|right|ကင်ညာ စာရေးဆရာ ဂူဂီးဝ တီအောင်ဂို]]
ဂူဂီးဝ တီအောင်ဂို (Ngũgĩ wa Thiong'o)သည် ကင်ညာနိုင်ငံ ရှိ စာရေးဆရာများတွင် လူသိအများဆုံး ဖြစ်သည်။ သူ၏ စာအုပ်ဖြစ်သော မငိုနဲ့ ကလေး (Weep Not, Child) စာအုပ်မှာ ဗြိတိသျှ လက်အောက်တွင် ရှိသော ကင်ညာနိုင်ငံမှ ဘဝကို ခြယ်မှုန်း ရေးသားထားသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းမှာ မောမောတို့ကြောင့် ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့ အပေါ် သက်ရောက်မှုများ အကြောင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်တွင် ကိုလိုနီစနစ်၊ ပညာရေး နှင့် အချစ်တို့ကို ရောနှော ဇာတ်လမ်း ဆင်ထားသဖြင့် အာဖရိကရှိ လူသိအများဆုံး စာအုပ်များတွင် တစ်အုပ် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

အမ်.ဂျီ.ဗာဆန်ဂျီ (M.G. Vassanji) ၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဝတ္ထု ဖြစ်သော ဗီကရမ်လော ကြားမှ ကမ္ဘာ (The In-Between World of Vikram Lall) စာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဂေလာဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းမှာ ကင်ညာနိုင်ငံရှိ အိန္ဒိယမျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသူ တစ်ယောက်နှင့် သူ၏ မိသားစုတို့၏ကင်ညာနိုင်ငံ ကိုလိုနီ စနစ်မှ ကိုလိုနီ ခေတ်လွန်စနစ်သို့ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း ကူးပြောင်းလာသော အခါတွင် လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် နေထိုင်ရမှုတို့ကို ဝတ္ထုဆန်ဆန် ရေးသားထားသော မှတ်တမ်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ စာပေဂျာနယ် တစ်ခု ဖြစ်သော ကွာနီ သည် ခေတ်ပြိုင် စာပေများကို ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။

===ဂီတ===
[[File:Juacali 2.jpg|thumb|right|ကင်ညာမှ ထင်ရှားသော ဂီတသမား ဂျွာကာလီ]]
ကင်ညာတွင် ဒေသတွင်း ဘာသာစကား ၄၀ကျော်ကို အခြေခံသော ရိုးရာဂီတ အမျိုးမျိုး တို့အပြင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော ဂီတပုံသဏ္ဌန်များ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.wipo.int/wipo_magazine/en/2007/04/article_0001.html On the Beat – Tapping the Potential of Kenya's Music Industry], WIPO Magazine (July 2007).&lt;/ref&gt;

ကင်ညာ၏ ထင်ရှားသောသော ဂီတတွင် ဂစ်တာသည် အဓိကကျသော တူရိယာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂစ်တာ ရစ်သမ် မှာ အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး ဒေသခံ စည်းချက်များနှင့် နိုင်ငံခြား စည်းချက်များ ရောနှောနေသည်။ အထူးသဖြင့် ကွန်ဂိုသားတို့၏ ကာဗာချာ ရစ်သမ်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ကင်ညာ၏ ထင်ရှားသော ဂီတတွင် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု နှင့် လတ်တလောတွင် ပညာပြထားသော ဂစ်တာ ဆိုလိုများလည်း ပါဝင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဂျွာကာလီ အပါဝင် ဟစ်ပ်ဟော့ပ် အဆိုတော် အများအပြားလည်း  ရှိသည်။

သီချင်းစာသာများမှာ အများအားဖြင့် ဆွာဟီလီ သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်။ ကွန်ဂိုသား ဂီတသမားတို့ထံမှ ရယူထားသော လင်ဂါလာ ဘာသာစကားဖြင့် စာသားများလည်း လတ်တလော ပေါ်ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ သီချင်းစာသားများကို ဒေသသုံး ဘာသာစကားများဖြင့်လည်း ရေးဖွဲ့ကြသည်။ မြို့ပြ ရေဒီယိုများမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အင်္ဂလိပ်သီချင်းများကိုသာ ထုတ်လွှင့်လေ့ ရှိပြီး ဒေသသုံး ဘာသာစကားများဖြင့် ထုတ်လွှင့်သော ရေဒီယို အသံလွှင့်ဌာနများလည်း ရှိသည်။

ထိုမျှသာမက ကင်ညာတွင် ခရစ်ယာန် ဂေါ်စပယ် ဂီတများလည်း ပျံ့နှံ့လာသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ဒေသခံ ဂေါ်စပယ် ဂီတသမားများတွင် ကင်ညာဘွိုင်းကာရယ် မှာ ထင်ရှားသည်။

၁၉၆၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းများမှ စ၍ ဘင်ဂါ ဂီတသည် ထင်ရှားလာပြီး အထူးသဖြင့် ဝိတိရိယရေကန် တဝိုက်ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။ ဘင်ဂါဆိုသော စကားလုံးကို ပေါ့ပ် ဂီတ မည်သည့်အမျိုးအစားကို မဆို ရည်ညွှန်းရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ဘေ့စ်ဂီတာ၊ ဂစ်တာ နှင့် ပါကပ်ရှင်းတို့မှာ အသုံးများသော တူရိယာများ ဖြစ်သည်။

===အားကစား===
[[File:Loroupe, Tegla.JPG|thumb|right|၂၀၊၂၅ နှင့် ၃၀ ကီလိုမီတာအတွက် ကမ္ဘာ့စံချိန် တင်ထားသော ကင်ညာမှ တက်ဂလာ လိုရုကို ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရစဉ်]]
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အာကစား အများအပြားကို လုပ်ဆောင်ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ခရစ်ကက်၊ ကားပြိုင်ခြင်း၊ ဘောလုံး၊ ရပ်ဂ်ဘီ နှင့် လက်ဝှေ့တို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း ကင်ညာသည် တာလတ်နှင့် တာဝေးပြေး အားကစားသမားများအတွက် ထင်ရှားသည်။ ကင်ညာသည် အိုလံပစ် ကစားပွဲနှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ ကစားပွဲတို့ အတွက် အမျိုးမျိုးသော အကွာအဝေးတို့အတွက် ချန်ပီယံများကို အမြဲတစေ မွေးထုတ်ပေးလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် မီတာ ၈၀၀၊ မီတာ ၁၅၀၀၊ မီတာ ၃၀၀၀၊ မီတာ ၅၀၀၀၊ မီတာ ၁၀၀၀၀ နှင့် မာရသွန် တို့ ဖြစ်သည်။ ကင်ညာ အာကစားသမားများ အထူးသဖြင့် ကာလန်ဂျင်း လူမျိုးတို့မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပြေးပြိုင်ပွဲများအတွက် မော်ရိုကိုနှင့် အီသီယိုးပီးယားတို့၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုကြောင့် နေရာ အရ လျော့နည်းသွားသော်လည်း နေရာ အများအပြားကို ရယူထားဆဲ ဖြစ်သည်။ ကင်ညာ၏ ထင်ရှားသော အားကစားသမားများထဲတွင် ဘော့စတွန် မာရသွန် ချန်ပီယံဆု နှစ်ကြိမ်နှင့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ နှစ်ကြိမ် ရရှိထားသော ကက်သရင်း ဒရဲဘာ၊ ယခင် မာရသွန် ကမ္ဘာ့စံချိန် တင်ခဲ့သူ ပေါလ် တာဂတ် နှင့် ဂျွန်ဂူဂီတို့ ပါဝင်သည်။

ကင်ညာနိုင်ငံသည် ဘေဂျင်း အိုလံပစ်တွင် ဆုတံဆိပ် အချို့ ရရှိခဲ့ပြီး ရွှေ ၆ခု၊ ငွေ ၄ ခု နှင့် ကြေး ၄ ခု ဖြစ်ကာ ၂၀၀၈ အိုလံပစ်အတွင်း အာဖရိက၏ အအောင်မြင်ဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အာကစား သမား အသစ်များတွင် အာရုံစိုက်မှု ခံရသူများမှာ အမျိုးသမီး မီတာ ၈၀၀ ရွှေတံဆိပ် ဆုရှင် ပန်မလာ ဂျယ်လီမို နှင့် အမျိုးသား မာရသွန်ပွဲတွင် အနို်ငရခဲ့သော ဆင်မြူရယ် ဝန်ဂျူရူ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအောင်မြင်နေသော အပြေး အားကစားကို ဦးဆောင်လမ်းပြခဲ့သူမှာ အနားယူသွားပြီဖြစ်သော  ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များမှ အိုလံပစ် နှင့် ဓနသဟာယ အားကစားပွဲ ချန်ပီယံဟောင်းကစ်ပ်ချိုဂ ကေနို ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နောက်တွင် ဓနသဟာယ ကစားပွဲချန်ပီယံ ဟင်နရီ ရိုနို က ကမ္ဘာ့စံချိန် ပေါင်းမြောက်မြားစွာကို ဆက်တိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် ကင်ညာ အာကစားသမား အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကင်ညာကစားသမား အမြောက်အမြား ဘက်ပြောင်းခြင်းဖြင့် ကြုံတွေ့နေရပြီး အထူးသဖြင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံ နှင့် ကာတာနိုင်ငံများသို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;IAAF&quot;&gt;IAAF: [http://www.iaaf.net/mm/Document/imported/42196.pdf Changes of Allegiance 1998 to 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509091352/http://www.iaaf.net/mm/Document/imported/42196.pdf |date=9 May 2013 }}.&lt;/ref&gt; ကင်ညာ အားကစား ဝန်ကြီးဌာနက ဘက်ပြောင်းခြင်းကို တားဆီးရန် ကြိုးစားသော်လည်း ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး အနေဖြင့် ဘားနတ် လာဂတ်က အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;IAAF&quot;/&gt; ထို့သို့ ဘက်ပြောင်းချင်း အများစုမှာ စီးပွားရေး သို့မဟုတ် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖြင့် သက်ဆိုင်နေသည်။ အချို့သော ကင်ညာ အပြေးသမားများမှာ နိုင်ငံ၏ အလွန်အားကောင်းသော ကိုယ်စားပြု အသင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် အရည်အချင်း မမှီနိုင်သော်လည်း အခြားနိုင်ငံများကို ကိုယ်စားပြုရန်မူ လွယ်ကူနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

[[File:David Rudisha Daegu 2011.jpg|thumb|left|အိုလံပစ် မီတာ ၈၀၀ ကမ္ဘာ့ စံချိန်တင် ကစားသမား ဒေးဗစ် ရူဒီရှား]]
ကင်ညာ၏ အမျိုးသမီး ဘော်လီဘော အသင်းမှာ အာဖရိက တွင် ထင်ရှားပြီး ကလပ်အသင်းများ နှင့် နိုင်ငံ ကိုယ်စားပြု အသင်း နှစ်ခုစလုံး ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်း အာဖရိကတိုက်၏ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲများတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသမီး ဘော်လီဘော အသင်းမှာ အိုလံပစ် နှင့် ကမ္ဘာ့ ဖလားတို့တွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း သိသာထင်ရှားသည့် အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ပေ။

ခရစ်ကက်မှာ အခြားထင်ရှားပြီး အောင်မြင်သော အားကစား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကင်ညာ ခရစ်ကက် အသင်းသည် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ကတည်းက ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် ကမ္ဘာ့ အကောင်းဆုံး ခရစ်ကက် အသင်း အချို့ကို အနိုင်ရခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဆီမီးဖိုင်နယ် အဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ကင်ညာ၏ ရပ်ဂ်ဘီ အသင်းမှာလည်း လူကြိုက်များပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပသော ဆာဖာရီ ဆဲဗင်း ပြိုင်ပွဲမှာ အထူးထင်ရှားသည်။ ကင်ညာ၏ အမျိုးသား အသင်းမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ အဆင့် ၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းမှာလည်း ဒေသအတွင်း အားကောင်းသော အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ကင်ညာ ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်အတွင်း အငြင်းပွားမှုများကြောင့် အောင်မြင်မှုကျဆင်းခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;New Vision, 3 June 2004: [http://www.newvision.co.ug/PA/8/30/364022 Wrangles land Kenya indefinite FIFA ban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080110015009/http://www.newvision.co.ug/PA/8/30/364022 |date=10 January 2008 }}&lt;/ref&gt;ထို့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘာ့ ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၇ခုနှစ် မတ်လတွင်မှ ပြန်လည် ကစားခွင့် ရရှိခဲ့သည်။

ကားပြိုင်ပွဲများတွင်မူ ကင်ညာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွ်င အခက်ခဲ အကြမ်းတမ်းဆုံးဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသော ကမ္ဘာကျော် ဆာဖာရီ ရယ်လီ ကျင်းပရာ နေရာဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;The Auto Channel, 21 July 2001: [http://www.theautochannel.com/news/2001/07/22/025841.html FIA RALLY: Delecour takes points finish on Safari Rally debut]&lt;/ref&gt; ထိုပြိုင်ပွဲမှာ ကမ္ဘာ့ ရယ်လီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် ဖယ်ချန်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကင်ညာမှ ကမ္ဘာ့ အကောင်းဆုံး ရယ်လီ ကစားသမားများမှာ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည်။ ထိုရယ်လီ ပြိုင်ပွဲမှာ အာဖရိက ရယ်လီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ၏ တစိတ်တဒေသ အဖြစ် နှစ်စဉ် ကျင်းပမြဲ ဖြစ်သော်လည်း လာမည့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ကမ္ဘာ့ ရယ်လီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိရန် မျှော်လင့်လျက် ရှိကြသည်။

===ဟင်းလျာများ===
[[File:Ugali &amp; Sukuma Wiki.jpg|thumb|right|ကင်ညာဟင်းလျာ အတွဲအဆက် ဖြစ်သော အူဂါလီ နှင့် ဆူကူမာ ဝီကီ]]

ကင်ညာသားတို့သည် တစ်ရက်လျှင် သုံးနပ် စားကြပြီး မနက်ခင်းတွင် မနက်စာ၊ နေ့ခင်းတွင် နေ့လယ်စာနှင့် ညဘက်တွင် ညစာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအတွင်းတွင် မနက် ၁၀ နာရီ လက်ဖက်ရည်ချိန် နှင့် ညနေ ၄ နာရီ လက်ဖက်ရည်ချိန် တို့လည်း ရှိသည်။ နံနက်စာတွင် လက်ဖက်ရည် သို့မဟုတ် ယာဂုနှင့် ပေါင်မုန့်၊ ချာပါတီ၊ မာဟာမရီ၊ အာလူးပြုတ် သို့မဟုတ် ကန်စွန်းဥပြုတ် တို့ကို စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ နေ့လယ်စာနှင့် ညစာ အတွက်မူ လူ အများစုမှာ အူဂါလီ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ နို့ချဉ်၊ အသား၊ ငါး သို့မဟုတ် အခြားသော ပြုတ်ချက်စာများ ကို စားသုံးကြသည်။

ကင်ညာအနောက်ပိုင်းရှိ လူယာ၊ လူအို နှင့် ကလန်ဂျင်းလူမျိုး များမှာ ရိုးရာ အစားအစာများ အတွက် လိုင်းဟု ခေါ်သော ပြာမှ ရသော ဟင်းခတ်တစ်မျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး မာဆစ်ဟု ခေါ်သော ရိုးရာ နို့ သောက်စရာ တစ်မျိုးကို သောက်သုံးကြသည်။ ထိုဒေသအတွင်း လည်ချောင်း ကင်ဆာ အဖြစ်များမှု အတွက် လိုင်းမှာ တရားခံ ဖြစ်သည် ဆိုသည့် အချက်ကိုမူ တိတိကျကျ မပြောနိုင်သေးပေ။

နိုင်ရိုဘီ အစရှိသော မြို့ကြီးများတွင်မူ စတီးယား၊ ကေအက်ဖ်စီ၊ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://worldnews.nbcnews.com/_news/2012/08/10/13223149-fast-food-finds-fans-in-sub-sahara-africa-where-obesity-problem-is-growing?lite |title=Fast food finds fans in sub-Sahara Africa, where obesity problem is growing – World News |publisher=Worldnews.nbcnews.com |date=24 October 2012 |accessdate=26 February 2013}}&lt;/ref&gt;  ဆပ်ဝေး&lt;ref&gt;[http://www.businessdailyafrica.com/Subway-to-open-first-Kenya-outlet-in-August/-/539552/1691534/-/bax3pa/-/index.html US fast food chain to open first Kenya outlet in August – Money Markets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023161931/https://www.businessdailyafrica.com/Subway-to-open-first-Kenya-outlet-in-August/-/539552/1691534/-/bax3pa/-/index.html |date=23 October 2018 }}. businessdailyafrica.com. Retrieved on 9 August 2013.&lt;/ref&gt; အစရှိသော အမြန်ပြင်ဆင် ချက်ပြုတ်ပေးသည့် စားသောက်ဆိုင်များ ရှိသည်။ နေ့လယ်စာအတွင်း ထုတ်ပိုးယူသွားနိုင်သည့် ထင်ရှားသော ဖစ်ရှ်အင်န်ချစ်ပ် ( ငါးနှင့်အာလူးကြော်) စားသောက်ဆိုင်များလည်း ရှိသည်။

==အခြားကြည့်ရန်==

==ကိုးကား==
{{reflist|2}}


[[Category:ကင်ညာနိုင်ငံ]]
[[Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>6lh3b68ai0yt26t4cazajqwhnlphxmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20919</id>
    <revision>
      <id>1039494</id>
      <parentid>828887</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11112" sha1="f7dq0gug05wqbu1v3ul7y69o8g7l17w" xml:space="preserve">'''ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ''' (Computer science)  သို့မဟုတ် '''ကွန်ပျူးတင်းပညာ''' (computing science) ဟူသည် [[သတင်းအချက်အလက်]] (information) နှင့် [[အတွက်အချက်]] (computation) များဆိုင်ရာ အခြေခံ [[သီအိုရီ]] သဘောတရား များကို လေ့လာခြင်း နှင့် ယင်းအခြေခံအုတ်မြစ်များပေါ်တွင် အခြေပြု၍ [[ကွန်ပျူတာစနစ်]]များ (computer system) ကို အသုံးပြုကာ လက်တွေ့ အသုံးချမှုများကို စူးစမ်းလေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင်]] များသည် သတင်းအချက်အလက်များကို ဖန်တီးနိုင်၊ ဖော်ပြနိုင်၊ ပြောင်းလဲစေနိုင်စွမ်းရှိသော [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) များကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite doi|10.1145/63238.63239}} &quot;Computer science and engineering is the systematic study of algorithmic processes-their theory, analysis, design, efficiency, implementation, and application-that describe and transform information.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference|author=Wegner, P.|title=Research paradigms in computer science|booktitle=Proceedings of the 2nd international Conference on Software Engineering |location=San Francisco, California, United States| date=October 13–15, 1976|publisher=IEEE Computer Society Press, Los Alamitos, CA|quote=Computer science is the study of information structures}}&lt;/ref&gt;

ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရပ်အောက်တွင် များစွာသော ပညာရပ်ခွဲများ ထပ်မံခွဲစိပ်ထားသည်။  
*[[တွက်ချက်ရှုပ်ထွေးမှုဆိုင်ရာသီအိုများ]]
*[[ကွန်ပျူတာဂရပ်ဖစ်ပညာ]]
*[[ပရိုဂရမ်းမင်းပညာ]] 
*[[လူနှင့်ကွန်ပျူတာဆက်သွယ်မှုပညာ]] 

အများအားဖြင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင် (computer scientist) များကို [[သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ]] (information technology) ဘက်မှ [[ကွန်ပျူတာကျွမ်းကျင်သူ]]များနှင့် လွဲမှားလေ့ရှိသည်။ သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာသည် ကွန်ပျူတာကို အသုံးချတတ်သော အတွေ့အကြုံ တတ်သိမှုနှင့် ပတ်သက်နေသည်ဟု လွဲမှားစွာထင်မှတ်နေတတ်သည်။ &lt;ref&gt;&quot;''Common myths and preconceptions about Cambridge Computer Science''&quot; [https://web.archive.org/web/20110718081431/http://www.cl.cam.ac.uk/admissions/undergraduate/myths/ Computer Science Department], [[University of Cambridge]]&lt;/ref&gt;

&lt;div class=&quot;thumb tright&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;thumbinner&quot; style=&quot;width:200px;&quot;&gt;
{| style=&quot;border:1px solid #ccc;&quot;
|-
| [[File:Lambda lc.svg|94px|alt=large capital lambda|Programming language theory|link=Programming language theory]]
| [[File:Sorting quicksort anim frame.png|94px|alt=Plot of a quicksort algorithm|Computational complexity theory|link=Computational complexity theory]]
|-
| [[File:Utah teapot simple 2.png|94px|alt=Utah teapot representing computer graphics|Computer graphics|link=Computer graphics (computer science)]]
| [[File:3-Tasten-Maus Microsoft.jpg|94px|alt=Microsoft Tastenmaus mouse representing human-computer interaction|Human–computer interaction|link=Human–computer interaction]]
|}
&lt;div class=&quot;thumbcaption&quot;&gt;Computer science deals with the theoretical foundations of information, computation, and with practical techniques for their implementation and application.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
== သမိုင်းကြောင်း ==

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}

== လေ့လာရန်စာအုပ်အညွှန်း ==
;Books
* {{cite book|first=Allen B.|last=Tucker|authorlink=Allen B. Tucker|title=Computer Science Handbook|url=https://archive.org/details/computerscienceh0000unse|edition=2nd|publisher=Chapman and Hall/CRC|year=2004|isbn=158488360X}}
** &quot;Within more than 70 chapters, every one new or significantly revised, one can find any kind of information and references about computer science one can imagine. [...] all in all, there is absolute nothing about Computer Science that can not be found in the 2.5 kilogram-encyclopaedia with its 110 survey articles [...].&quot; (Christoph Meinel, ''[[Zentralblatt MATH]]'')
* {{cite book|first=Jan|last=van Leeuwen|authorlink=Jan van Leeuwen|title=Handbook of Theoretical Computer Science|publisher=The MIT Press|year=1994|isbn=0262720205}}
** &quot;[...] this set is the most unique and possibly the most useful to the [theoretical computer science] community, in support both of teaching and research [...]. The books can be used by anyone wanting simply to gain an understanding of one of these areas, or by someone desiring to be in research in a topic, or by instructors wishing to find timely information on a subject they are teaching outside their major areas of expertise.&quot; (Rocky Ross, ''[[SIGACT News]]'')
* {{cite book|title=Encyclopedia of Computer Science|edition=4th|first1=Anthony|last1=Ralston|authorlink=Anthony Ralston|first2=Edwin D.|last2=Reilly|authorlink2=Edwin D. Reilly|first3=David|last3=Hemmendinger|authorlink3=David Hemmendinger|publisher=Grove's Dictionaries|year=2000|isbn=156159248X|url=http://portal.acm.org/ralston.cfm}}
** &quot;Since 1976, this has been the definitive reference work on computer, computing, and computer science. [...] Alphabetically arranged and classified into broad subject areas, the entries cover hardware, computer systems, information and data, software, the mathematics of computing, theory of computation, methodologies, applications, and computing milieu. The editors have done a commendable job of blending historical perspective and practical reference information. The encyclopedia remains essential for most public and academic library reference collections.&quot; (Joe Accardin, Northeastern Illinois Univ., Chicago)
;Selected papers
* {{cite book|first=Donald E.|last=Knuth|authorlink=Donald Knuth|title=Selected Papers on Computer Science|publisher=CSLI Publications, [[Cambridge University Press]]|year=1996}}
** &quot;Covering a period from 1966 to 1993, its interest lies not only in the content of each of these papers &amp;mdash; still timely today &amp;mdash; but also in their being put together so that ideas expressed at different times complement each other nicely.&quot; (N. Bernard, ''Zentralblatt MATH'')
;Articles
* Peter J. Denning. ''[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=1053309&amp;coll=&amp;dl=ACM&amp;CFID=15151515&amp;CFTOKEN=6184618 Is computer science science?]'', Communications of the ACM, April 2005.
* Peter J. Denning, ''[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=971303&amp;dl=ACM&amp;coll=&amp;CFID=15151515&amp;CFTOKEN=6184618 Great principles in computing curricula]'', Technical Symposium on Computer Science Education, 2004.
* Research evaluation for computer science, Informatics Europe [http://www.informatics-europe.org/docs/research_evaluation.pdf report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720212845/http://www.informatics-europe.org/docs/research_evaluation.pdf |date=20 July 2011 }}. Shorter journal version: Bertrand Meyer, Christine Choppy, Jan van Leeuwen and Jorgen Staunstrup, ''Research evaluation for computer science'', in [[Communications of the ACM]], vol. 52, no. 4, pp.&amp;nbsp;31–34, April 2009.
; Curriculum and classification
* [[Association for Computing Machinery]]. [http://www.acm.org/class/1998/overview.html 1998 ACM Computing Classification System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828002940/http://www.acm.org/class/1998/overview.html |date=28 August 2008 }}. 1998.
* Joint Task Force of Association for Computing Machinery (ACM), [[Association for Information Systems]] (AIS) and [[IEEE Computer Society]] (IEEE-CS). [http://www.acm.org/education/curric_vols/CC2005-March06Final.pdf Computing Curricula 2005: The Overview Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021153204/http://www.acm.org/education/curric_vols/CC2005-March06Final.pdf |date=21 October 2014 }}. September 30, 2005.
* [[Norman Gibbs]], [[Allen Tucker]]. &quot;A model curriculum for a liberal arts degree in computer science&quot;. ''Communications of the ACM'', Volume 29 Issue 3, March 1986.


== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://www.lib.uwaterloo.ca/society/compsci_soc.html Scholarly Societies in Computer Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623002546/http://www.lib.uwaterloo.ca/society/compsci_soc.html |date=23 June 2011 }}
* [http://jeffhuang.com/best_paper_awards.html Best Papers Awards in Computer Science since 1996]
* [http://se.ethz.ch/~meyer/gallery/ Photographs of computer scientists] by [[Bertrand Meyer]]
* [http://www.eecs.berkeley.edu/department/history.shtml EECS.berkeley.edu]
; Bibliography and academic search engines
* [http://citeseerx.ist.psu.edu/ CiteSeer&lt;sup&gt;''x''&lt;/sup&gt;] ([[CiteSeerX|article]]): search engine, digital library and repository for scientific and academic papers with a focus on computer and information science.
* [http://dblp.uni-trier.de/ DBLP Computer Science Bibliography] ([[Digital Bibliography &amp; Library Project|article]]): computer science bibliography website hosted at Universität Trier, in Germany.
* [http://liinwww.ira.uka.de/bibliography/ The Collection of Computer Science Bibliographies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607123538/http://liinwww.ira.uka.de/bibliography/ |date=7 June 2011 }} ([[Collection of Computer Science Bibliographies|article]])
;Webcasts
* [http://www.lecturefox.com/computerscience/ Directory of free university lectures in Computer Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512152252/http://lecturefox.com/computerscience/ |date=12 May 2008 }}
* [http://videolectures.net/Top/Computer_Science/ Collection of computer science lectures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428010325/http://videolectures.net/Top/Computer_Science/ |date=28 April 2011 }}
* [https://web.archive.org/web/20120227154151/http://www.oid.ucla.edu/webcasts/courses/2006-2007/2006fall/cs1/ UCLA Computer Science 1 Freshman Computer Science Seminar Section 1]


[[Category:ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ|*]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>f7dq0gug05wqbu1v3ul7y69o8g7l17w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုဖီအန်နန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20956</id>
    <revision>
      <id>1039477</id>
      <parentid>852737</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8250" sha1="rmb0fpcg6fc2a1v1tph3lzndw2amc9w" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name         = Kofi Annan
|image        = Kofi Annan 2012 (cropped).jpg
|order        = သတ္တမမြောက်
|office       = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်
|deputy       = Louise Fréchette&lt;br /&gt;Mark Malloch Brown
|term_start   = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၇ 
|term_end     = ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆ 
|predecessor  = Boutros Boutros-Ghali
|successor    = [[ဘန်ကီမွန်း]]
|office1      = United Nations and Arab League Envoy to Syria
|1blankname1  = {{nowrap|အ​ထွေထွေအတွင်းရေးမှူး}}
|1namedata1   = [[ဘန်ကီမွန်း]] ([[ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့|UN]])&lt;br /&gt;Nabil Elaraby ([[Arab League|AL]])
|term_start1  = ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ 
|term_end1    = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ 
|predecessor1 = Position established
|successor1   = Lakhdar Brahimi
|birth_date   = {{birth date|1938|4|8|df=y}}
| death_date = {{nowrap|{{death date and age|2018|08|18|1938|4|8}}}}
| death_place = ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ
|birth_place  = [[Kumasi|Comassie]], [[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(now [[Kumasi]], [[ဂါနာနိုင်ငံ]])&lt;/small&gt;
|nationality= ဂါနာ
|spouse       = Titi Alakija &lt;small&gt;(1965–late 1970s)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Nane Lagergren &lt;small&gt;(1984–present)&lt;/small&gt;
|children     = Kojo Annan&lt;br /&gt;Ama&lt;br /&gt;Nina
|alma_mater   = Kwame Nkrumah University of Science and Technology&lt;br /&gt;Macalester College&lt;br /&gt;Graduate Institute of International and Development Studies&lt;br /&gt;MIT Sloan School of Management
|religion     = ပရိုစတင့်ဘာသာဝင်&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lefevere |first=Patricia |title=Annan: `Peace is never a perfect achievement'&amp;nbsp;– United Nations Secretary General Kofi Annan |publisher=National Catholic Reporter |date=11 December 1998 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_7_35/ai_53460476 |accessdate=26 February 2008 |archivedate=13 July 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120713031248/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_7_35/ai_53460476/ }}&lt;/ref&gt;
|signature = Kofi Annan signature.svg
}}


'''ကိုဖီအန်နန်''' (Kofi Atta Annan) (၈.၄.၁၉၃၈ မွေးဖွား) သည် ဂါနာလူမျိုး သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁.၁.၁၉၉၇ မှ ၃၁.၁၂.၂၀၀၆ အထိ [[ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့]] ကြီးတွင် သတ္တမမြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးမည့် [[ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အေ့ဒ်စ်ရောဂါနှင့် ကျန်းမာရေး ရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] (Global AIDS and Health Fund) ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်းအတွက် အန်နန် နှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ကြီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု|နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု]] ကို ပူးတွဲ ရရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Nobel Peace&quot;&gt;{{cite web|last=Annan|first=Kofi|title=The Nobel Peace Prize 2001|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2001/index.html|publisher=nobelprize.org|accessdate=25 July 2013}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်​နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kofi Annan, former UN chief, dies at 80 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-45232892 |accessdate=|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AJ&quot;&gt;{{cite web |title=Former UN chief Kofi Annan dies |url=https://www.aljazeera.com/news/2018/08/chief-kofi-annan-dies-180818093156348.html |publisher=Al-Jazeera |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
;အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ အင်တာဗျူးနှင့် ကိုယ်ရေးရာဇဝင်
* [https://web.archive.org/web/20070116024856/http://www.un.org/sg/annan.shtml Official UN biography]
* [http://www.nobel.se/peace/laureates/2001/annan-bio.html Nobel Peace Prize biography]
* [http://www.pbs.org/wnet/un/ Kofi Annan: Center of the Storm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011184903/http://www.pbs.org/wnet/un/ |date=11 October 2017 }} Detailed PBS profile. Includes interactive biography and map of Annan's worldwide travels, among other things. Requires Flash.
* [http://www.pbs.org/newshour/bb/international/un_splash_10-18.html Kofi Annan: An Online News Hour Focus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040628084536/http://www.pbs.org/newshour/bb/international/un_splash_10-18.html |date=28 June 2004 }} A compilation of information, interviews, and initiatives about and by Kofi Annan, by the website of the ''NewsHour with Jim Lehrer''. From 1998–1999.
* [http://www.ghf-geneva.org/ghf_board.html Kofi Annan, President] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726174852/http://www.ghf-geneva.org/ghf_board.html |date=26 July 2012 }}, [[Global Humanitarian Forum]] [[Geneva]]
* [http://www.globalpolicy.org/secgen/annanbio.htm Kofi Annan: Biographical Note] Basic biography by Phyllis Bennis of the Global Policy Forum.
* [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_n12_v53/ai_21225422/print One-on-one with UN Secretary-General Kofi Annan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016002612/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_n12_v53/ai_21225422/print |date=16 October 2015 }} October 1998 interview of Kofi Annan by Kevin Chappell of ''Ebony''.
* [http://www.williamshawcross.com/annan1.html Annan Article in Saga Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312022505/http://www.williamshawcross.com/annan1.html |date=12 March 2007 }}
*[http://www.africaprogresspanel.org/english/biography.php?id=1 Short Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019004304/http://www.africaprogresspanel.org/english/biography.php?id=1 |date=19 October 2007 }} at the Africa Progress Panel website

;ဆောင်းပါးများ
* Ian Williams, ''[[The Guardian]]'', 20 September 2005, [http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,3604,1573765,00.html &quot;Annan has paid his dues: The UN declaration of a right to protect people from their governments is a millennial change&quot;]
* [http://www.newsobserver.com/559/story/520366.html Annan, Kofi A. &quot;Lessons from the U.N. leader&quot;] ''The Washington Post'', 12 Dec 2006
* [http://www.opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110009383 &quot;Kofi and U.N. Ideals&quot;] ''The Wall Street Journal'', 14 Dec 2006
* Colum Lynch, ''[[The Washington Post]]'', 24 April 2005, [https://web.archive.org/web/20111103115145/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12395-2005Apr23?language=printer &quot;U.N. Chief's Record Comes Under Fire&quot;]
*[http://www.cnn.com/2005/WORLD/meast/06/14/oil.food/index.html &quot;Oil-for-food memo raises questions for Annan&quot;] – CNN

;မိန့်ခွန်းများ
* [http://www.un.org/News/ossg/sg/pages/statements.html Statements of Secretary-General Kofi Annan]
* [http://www.nobel.se/peace/laureates/2001/annan-lecture.html Nobel Peace Prize lecture]

{{ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်များ}}

{{lifetime|၁၉၃၈|၂၀၁၈| }}
[[Category:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်များ]]


{{bio-stub}}</text>
      <sha1>rmb0fpcg6fc2a1v1tph3lzndw2amc9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58122</id>
    <revision>
      <id>1039453</id>
      <parentid>806687</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T19:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3612" sha1="j0q7nioopak0it2v7aoojt2us0usux4" xml:space="preserve">{{Sky|00|07|15.86||27|42|29.7|190000000}}
{{Infobox galaxy
| name = [[New General Catalogue|NGC]] 1
| image = NGC1.png
| alt = NGC 1
| upright = 1.2
| caption = NGC 1, as seen on [[:en:Sloan Digital Sky Survey|SDSS]]
| epoch = [[J2000]]
| ra = {{RA|00|07|15.84}}&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| dec = {{DEC|+27|42|29.1}}&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| constellation name = [[ပီဂါဆု (ကြယ်စုတန်း)|ပီဂါဆု]]
| z = 0.015177 ± 0.000002&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| h_radial_v = {{nowrap|4550 ± 1 [[:en:Metre per second|km/s]]}}&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| gal_v = {{nowrap|4723 ± 7 [[:en:Metre per second|km/s]]}}&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| dist_ly = 211 ± 14 M[[အလင်းနှစ်|ly]]&lt;br/&gt;{{nowrap|(64.7 ± 4.5 M[[parsec|pc]])}}&lt;ref name=ned-dist&gt;{{cite web
  |title=Distance Results for NGC 0001
  |work=NASA/IPAC Extragalactic Database
  |url=http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nDistance?name=NGC+0001
  |access-date=2010-05-03}}&lt;/ref&gt;
| type = SABbc&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| size_v = 1.6' × 1.2',&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| appmag_v = 13.65&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| appmag_b = 13.6&lt;ref name=&quot;seds&quot;&gt;{{Cite web|url=http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1|title=Revised NGC Data for NGC 1|website=spider.seds.org|access-date=2017-12-09}}&lt;/ref&gt;
| absmag_v = -22.08&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
| notes =
| names = [[Uppsala General Catalogue|UGC]] 57, [[Principal Galaxies Catalogue|PGC]] 564, Holm 2A, [[Morphological Catalogue of Galaxies|MCG]]+04-01-025.&lt;ref name=&quot;ned&quot; /&gt;
}}

'''NGC 1''' သည် [[ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီ]] SbbPa Ring အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး [[ပီဂါဆု (ကြယ်စုတန်း)|ပီဂါဆု]] [[ကြယ်စုတန်း]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[နေအဖွဲ့အစည်း]]မှ [[အလင်းနှစ်]]သိန်းပေါင်း ၂၁၀ မှ ၂၁၅ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အချင်းမှာ အလင်းနှစ် ၉၀၀၀၀ ရှိကာ [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]ထက် အနည်းငယ်ပိုသေးသည်။ ဂလက်ဆီအား Heinrich d'Arrest ဆိုသူက ၁၈၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cseligman&quot;&gt;{{Cite web|url=http://cseligman.com/text/atlas/ngc0.htm#1|title=New General Catalog Objects: NGC 1 - 49|website=cseligman.com|language=en-US|access-date=2017-11-11}}&lt;/ref&gt; ယင်းသည် [[New General Catalogue]] စာရင်းတွင် ပထမဆုံး စာရင်းသွင်းခံထားရသည်။&lt;ref name=&quot;ned&quot;&gt;{{cite web
  | title=NASA/IPAC Extragalactic Database
  | work=Results for NGC 0001
  | url=http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC+1&amp;img_stamp=yes&amp;extend=no
  | accessdate=2006-11-04}}&lt;/ref&gt;

[[File:NGC 0001 2MASS.jpg|150px|thumb|none|NGC 1 ([[2MASS]])]]

==ကျမ်းကိုး==
{{Reflist}}
{{refbegin}}
:* [http://seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?1 http://seds.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820174004/http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?1 |date=20 August 2009 }}
:* [http://backword.me.uk/2005/August/galaxies.html http://backword.me.uk/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421003437/http://backword.me.uk/2005/August/galaxies.html |date=21 April 2012 }}
{{refend}}

{{Ngc5}}
[[Category:ပီဂါဆု (ကြယ်စုတန်း)]]
{{Spiral-galaxy-stub}}</text>
      <sha1>j0q7nioopak0it2v7aoojt2us0usux4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာဒေးရှပ် စကေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62799</id>
    <revision>
      <id>1039471</id>
      <parentid>806845</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17304" sha1="82w7zqpb85j47ax08nzrl3e7yds81fl" xml:space="preserve">'''ကာဒေးရှပ် စကေး'''({{lang-ru|Шкала Кардашёва}})သည် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်း(civilization) စွမ်းအင် အသုံးချနိုင်မှုပေါ်မူတည်၍ ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်း၏ နည်းပညာတိုးတက်မှုအဆင့်ကို တိုင်းတာသော စကေးဖြစ်သည်။&lt;ref name= Kard_TransInfoCiv /&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် [[ဆိုဗီယက်]]နိုင်ငံသား နိုကိုလိုင်း ကာဒေးရှပ်(Kardeshev Scale)({{lang-ru|Николай Кардашёв}})ဆိုသူ ရူပနက္ခတဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးက အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သော ကာဒေးရှပ် စကေးဖြစ်သည်။ ထိုစကေးတွင် အဖွဲ့အစည်းတို့ကို ၎င်းတို့၏ စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုပမာဏအလျောက် အမျိုးအစား (၁)၊(၂)၊(၃) စသည်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုအမျိုးအစားများသည် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ နည်းပညာတိုးတက်မှုနှင့် စွမ်းဆောင်နိုင်ရည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ 

== အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ==
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ကာဒေးရှပ်၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ စွမ်းအင် အသုံးချနိုင်မှုပေါ်မူတည်၍ အဖွဲ့အစည်း သုံးမျိုးရှိသည်။ 
=== အမျိုးအစား (၁) ===
အမျိုးအစား (၁) အဖွဲ့အစည်းများသည် သူတို့၏ မိခင်ဂြိုဟ်တွင်ရှိသော သယံဇာတများအကုန်လုံးကို အသုံးချနိုင်ရသည်။ ကားဒေးရှပ်စကေးအရ အမျိုးအစား (၁) အဖွဲ့အစည်းများသည် စွမ်းအင်အနေ့နှင့် တစ်စက္ကန့်ကို ၁၀&lt;sup&gt;၁၆&lt;/sup&gt; ဝါဒ့်မှ ၁၀&lt;sup&gt;၁၇&lt;/sup&gt; ဝါဒ့်အကြား သုံးစွဲနိုင်ကြသည်။&lt;ref name= Lemarchand&gt;{{Cite journal | url = http://www.coseti.org/lemarch1.htm | title = Detectability of Extraterrestrial Technological Activities | first = Guillermo A | last = Lemarchand | publisher = Coseti}}&lt;/ref&gt; ၂၁ ရာစု လူ့အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် တစ်စက္ကန့်ကို ၄ × ၁၀&lt;sup&gt;၁၂&lt;/sup&gt;ဝါဒ့်သာ သုံးစွဲနိုင်ပါသေးသည်။&lt;ref name= Kard_TransInfoCiv&gt;{{cite journal| last = Kardashev| first =Nikolai| authorlink=Nikolai Kardashev| title=Transmission of Information by Extraterrestrial Civilizations| date = 1964 | journal=Soviet Astronomy | bibcode = 1964SvA.....8..217K | volume = 8 | page=217}}&lt;/ref&gt;

=== အမျိုးအစား (၂) ===
အမျိုးအစား (၂) အဖွဲ့အစည်းများကတော့ တဆင့်မြင့်ပြီး သူတို့ မိခင်ကြယ်၏ နျူကလိယစွမ်းအင်အကုန်ကို ထုတ်ယူနိုင်စွမ်းရှိသည်။ 

=== အမျိုးအစား (၃) ===
အမျိုးအစား (၃) အဖွဲ့အစည်းများအနေနှင့် ကြယ်တာရာအစုအဝေးတစ်ခုလုံးရှိ စွမ်းအင်ကို စိတ်ကြိုက်ခြယ်လှယ်နိုင်တဲ့အထိ တက်ကျွမ်းသည်။

== လက်ရှိလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ စွမ်းအင်သုံးစွဲနိုင်မှု အခြေအနေ ==
ကြိုးမျှင်သီအိုရီ အထူးပြုရူပဗေဒပညာရှင်နှင့် အနာဂတ်ဝါဒီတစ်ဦးလည်းဖြစ်သူ ကကု မီချီအို (Michio Kaku) ကမူ လက်ရှိလူ့အဖွဲ့အစည်းသည် နှစ် ၁၀၀ မှ ၂၀၀ အတွင်း အမျိုးအစား (၁) အဖွဲ့အစည်း၊ နှစ်ထောင်ပေါင်းအနည်းငယ်တွင် အမျိုးအစား (၂) အဖွဲ့အစည်း၊ ၁၀၀,၀၀၀ မှ ၁ မီလီယံနှစ်တွင် အမျိုးအစား (၃) အဖွဲ့အစည်း သို့ ကူးပြောင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု ဟောကိန်းထုတ်ထားသည်။ &lt;ref name=&quot;Interstellar Travel&quot;&gt;{{cite web
 | last = Kaku
 | first = Michio
 | authorlink = Michio Kaku
 | title = The Physics of Interstellar Travel: To one day, reach the stars.
 | date = 2010
 | url = http://mkaku.org/home/?page_id=250
 | accessdate = 2010-08-29}}&lt;/ref&gt;

ရူပဗေဒပညာရှင် ကားလ်ဆေဂန် (Carl Sagan) ၏အဆိုမှာ

:&lt;math&gt;K = \frac{\log_{10}P - 6} {10}&lt;/math&gt;,

ဆိုသော ဖော်မြူလာ (K = ကာဒေးရှပ်စကေးအရ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးအစား၊ P= သုံးစွဲသည့် စွမ်းအင်ပမာဏ (ဝါဒ့်))အရ လက်ရှိလူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ အမျိုးအစား ၀.၇ ကျော်ကျော် ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးစွမ်းအင်သုံးစွဲမှု စုစုပေါင်းသည် ၅၅၃ exajoules (553×10&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; J=153,611 TWh) &lt;ref name=EIA&gt;{{cite web | publisher=U.S. Energy Information Administration |work=Statistical Review of World Energy 2008-2012 |url=http://www.eia.gov/cfapps/ipdbproject/iedindex3.cfm?tid=44&amp;pid=44&amp;aid=2&amp;cid=ww,&amp;syid=2008&amp;eyid=2012&amp;unit=QBTU| title=Total Primary Energy Consumption 2008-2012 | format = cfm }}&lt;/ref&gt;ရှိပြီး ဆေဂန်၏ ကာဒေးရှပ်စကေးအရ ၀.၇၂၄ ရှိခဲ့သည်။

== အမျိုးအစား (၁) အဖွဲ့အစည်း ==
အမျိုးအစား (၁) အဖွဲ့အစည်းများသည် မိခင်ဂြိုဟ်မှာ ကျရောက်လာတဲ့ သဘာဝကပ်ဘေး၊ အန္တရာယ်- ဥပမာ စူပါမိုးကြိုးမုန်တိုင်း၊ မီးတောင်၊ ငလျင် စတဲ့ဟာတွေ အားလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရုံသာမကပဲ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာရေပြင်ပေါ်တွင်လည်း မြို့များတည်ထားနိုင်ကြသည်။ ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ်နှစ်လုံးဓာတ်ပြု၍ ဟီလီယမ်အက်တမ် ထွက်ရှိသည့် Fusion process အရလည်း သမုဒ္ဒရာရေထုထည်ကို စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ထို့ပြင် စကြဝဠာအတွင်းမှာ သဘာဝအလျောက်တည်းရှိနေသော ဆန့်ကျင်ဖက်ဒြပ် (anti-matter)ကို စုဆောင်းနိုင်မည့် နည်းပညာတွေလည်း ပိုင်ဆိုင်ကောင်း ပိုင်ဆိုင်နိုင်သည်။ 

== အမျိုးအစား (၂) အဖွဲ့အစည်း  ==
အမျိုးအစား (၂) အဖွဲ့အစည်းတွေကတော့ စွမ်းအင်အနေဖြင့် ၄ × ၁၀&lt;sup&gt;၂၆&lt;/sup&gt; ဝါ့ဒ်အထိ သုံးစွဲနိုင်ကြသည်။ ကြယ်များကို ဝိုင်းပတ်ကာရံထားပြီး ထိုကြယ်မှ ထုတ်လွှတ်သောစွမ်းအင်ကို အလေအလွင့်မရှိ စုပ်ယူနိုင်တဲ့ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ဆန် နေစွမ်းအင်သုံး စလောင်းပုံအစုအဝေးခေါ် ဒိုင်ဆင် စက်လုံး (Dyson Sphere) များမှာလည်း အမျိုးအစား (၂) အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ဧရာမစွမ်းအင်လိုအပ်မှုကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည့် နည်းပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြားနည်းတွေကတော့ ကြယ်ဆီမှ ဒြပ်ထုကို တိုက်ရိုက်ထုတ်ယူခြင်း၊ [[တွင်းနက်]]ထဲသို့ ကြယ်တစ်လုံးကို ထည့်ကျွေးရာမှ ထွက်ရှိသော ဖိုတွန်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ ဒြပ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဒြပ်တို့ကို သင့်လျော်စွာ ထိန်းသိမ်းဓာတ်ပြုစေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော [[မဟာပေါက်ကွဲမှု]]မှ စွမ်းအင်ရယူခြင်း၊ အဆုံးစွန်အားဖြင့် စကြဝဠာအတွင်းမှာ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဂါမာစွမ်းအင် ပေါက်ကွဲမှုများကို ဖမ်းယူခြင်း စသည်တို့ပဲ ဖြစ်သည်။ အမျိုးအစား (၂) အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ ခေတ်မီသော နည်းပညာများကို အသုံးပြုပြီး ကြယ်များပေါက်ကွဲခြင်း (supernova)၊ ဥက္ကာခဲဝင်ဆောင့်ခြင်း စသော နက္ခက်တာရာ ဘေးဥပါဒ်များကိုပင် အလွယ်တကူ ရှောင်ကျဉ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ၎င်းတို့ရဲ့ ဧရာမစွမ်းအင်သယံဇာတများကို အသုံးချပြီး စကြဝဠာရဲ့ အချိန်နေရာဖွဲ့စည်းပုံကို တွန့်လိမ်စေကာ '''တီကောင်တွင်း (wormhole) '''များကို ဖန်တီးပြီး စကြဝဠာအတွင်း လျင်မြန်စွာ ခရီးနှင်နိုင်ကြသည်။

== အမျိုးအစား (၃) အဖွဲ့အစည်း ==
အမျိုးအစား (၃) အဖွဲ့အစည်းအနေနှင့် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းပညာတွေကို ကြယ်အစုအဝေးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ 
[[File:Consommations énergétiques des trois types de l'échelle de Kardashev.svg|thumb|center|upright=3|alt=Three schematic representations: Earth, Solar System and Milky Way|အမျိုးအစား ၃ မျိုးသော ကာဒေးရှပ် စကေးအရ ခန့်မှန်းခြေ စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုပုံစံ]]

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

==ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန်==
{{Refbegin}}
* Dyson, Freeman J. ''Energy in the Universe'' Article in September 1971 ''Scientific American'' magazine (Special September Issue on ''Energy'')
* {{Cite web|url=http://hypertextbook.com/facts/1998/MarvinRusinek.shtml|title=Energy Consumption of Europe|date=1998|last=Rusinek|first=Marvin|work=The Physics Factbook}}
* [http://www.hawaii.gov/dbedt/ert/femp/cannonfiles/sld006.htm Wind Powering America]
* [http://web.idrc.ca/en/ev-64514-201-1-DO_TOPIC.html Clean Energy for Planetary Survival: International Development Research Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016190136/http://web.idrc.ca/en/ev-64514-201-1-DO_TOPIC.html |date=16 October 2015 }}
* [http://www.lbl.gov/Science-Articles/Archive/global-warming.html LBL Scientists Research Global Warming] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128152810/http://www.lbl.gov/Science-Articles/Archive/global-warming.html |date=28 January 2021 }}
* [http://www.oit.doe.gov/e3handbook/appenf.shtml E³ Handbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427053958/http://www.oit.doe.gov/e3handbook/appenf.shtml |date=27 April 2006 }}
* [https://web.archive.org/web/20160102225622/https://web.gat.com/hydrogen/images/pdf%20files/clarke_h2_energy_systems.pdf Clarke H2 energy systems] 
* {{Cite web| url=http://www.amacad.org/publications/bulletin/fall2003/holdren.pdf| format=PDF| title=Environmental Change and the Human Condition| first=John P.| last=Holdren| accessdate=2006-08-10| pages=24–31| work=Bulletin Fall| date=2003| author2=Carl Kaysen| archivedate=14 July 2006| archiveurl=https://web.archive.org/web/20060714063924/http://www.amacad.org/publications/bulletin/fall2003/holdren.pdf}}
* {{Cite book| chapter=Exponential Expansion: Galactic Destiny or Technological Hubris?| title=The Search for Extraterrestrial Life: Recent Developments| editor=B. R. Finney, M. D. Papagiannis| last=Dordrecht| first=D.| publisher=Reidel Publ. Co.| date=1985| pages=465–463}}
* [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/S/Shkadov.html Shkadov Thruster]
*{{Cite book |last=Korotayev |first=A. |last2=Malkov |first2=A. |last3=Khaltourina |first3=D. |title=Introduction to Social Macrodynamics: Compact Macromodels of the World System Growth |url=http://urss.ru/cgi-bin/db.pl?cp=&amp;lang=en&amp;blang=en&amp;list=14&amp;page=Book&amp;id=34250 |location=Moscow |publisher=URSS |date=2006 |isbn=5-484-00414-4 }}
* {{Cite journal| last=Kardashev| first=Nikolai| title=Cosmology and Civilizations| url=https://archive.org/details/sim_astrophysics-and-space-science_1997-03_252_1-2/page/25| journal=Astrophysics and Space Science| volume=252| pages=25| date=March 1997| doi=10.1023/A:1000837427320}}
* ''Supercivilizations as Possible Products of the Progressive Evolution of Matter'': also by Kardashev
* ''Search for Artificial Stellar Sources of Infrared Radiation'', by Freeman J. Dyson
* ''The Radio Search For Intelligent Extraterrestral Life'', by Frank Drake
* {{Cite book| first=Robert A.| last=Freitas Jr.| title=Energy and Culture (chapter 15)}}
* {{Cite book| first=John| last=Griffin| title=Operation TOGA: Type One Go Ahead |isbn=1-4502-0702-2}}
{{Refend}}

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/K/Kardashevciv.html Kardashev civilizations]
* [http://library.thinkquest.org/C003763/index.php?page=concepts04 Astrobiology: The Living Universe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514085824/http://library.thinkquest.org/C003763/index.php?page=concepts04 |date=14 May 2013 }}
* [http://www.coseti.org/lemarch1.htm Detectability of Extraterrestrial Technological Activities]
* [http://www.ibiblio.org/astrobiology/index.php?page=concepts04#1 Flash Animation on Civilizations]
* [http://contactincontext.org/cic/v2i2/farewell.htm After Kardashev: Farewell to Super Civilizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108010029/http://contactincontext.org/cic/v2i2/farewell.htm |date=8 January 2007 }}
* [http://astranaut.org/library/exotic-civilizations-beyond-ka.php Exotic Civilizations: Beyond Kardashev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220193345/http://astranaut.org/library/exotic-civilizations-beyond-ka.php |date=20 February 2009 }}
* [http://bigthink.com/videos/the-birth-pangs-of-a-planetary-civilization Description of civilization types from Dr. Michio Kaku]
* [http://www.theskepticsguide.org/alien-super-civilizations-playing-great-game-of-hide-seek Search for Type III civilizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525204234/http://www.theskepticsguide.org/alien-super-civilizations-playing-great-game-of-hide-seek |date=25 May 2015 }}

[[Category:သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>82w7zqpb85j47ax08nzrl3e7yds81fl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောင်အွန်းကျီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65253</id>
    <revision>
      <id>1039488</id>
      <parentid>945610</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31666" sha1="7y5qk3cy2rzr188xzayzy1pxyzaasf6" xml:space="preserve">{{Translation incomplete}}
{{Infobox person
| name                = ကျောင်အွန်းကျီ (Jung Eun-ji)
| image               = Jung Eun-ji at Girls Awards Girls Collection in Osaka, 1 November 2015.jpg
| image_size          = 
| caption             = Jung Eun-ji in Osaka, နိုဝင်ဘာလ ၂၀၁၅
| birth_name          = Jung Hye-rim
| alias               = အွန်ဂျီ (Eunji)
| birth_date          = {{Birth date and age|1993|8|18}}&lt;ref name=jej-profile&gt;Jung Eun-ji biography:
* {{cite web|title=Apink Profile|url=http://www.a-cube.co.kr/apink|website=Official Korean website|accessdate=September 22, 2014|language=Korean|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006074547/http://www.a-cube.co.kr/apink}}
* {{cite web|title=Apink Biography|url=http://www.universal-music.co.jp/apink/biography|website=Official Japanese website|accessdate=October 31, 2014|language=Japanese}}
* Although her official romanized name is ''Jeong Eun-ji'', this article prefers the more commonly used name, ''Jung Eun-ji''.&lt;/ref&gt;
| birth_place         = [[Haeundae]], [[Busan]], South Korea
| occupation          = {{flatlist| 
* အဆိုရှင်
* သရုပ်ဆောင်
* သီချင်းရေး}}
| module              = {{Infobox musical artist|embed=yes    
| background          = solo_singer 
| instrument          = {{flatlist| 
* အသံ/အဆို
* စန္ဒယား
* ဂစ်တာ}}
| years_active        = ၂၀၁၁–လက်ရှိ
| genre               = {{flatlist| 
* [[ကေ-ပေါ့ဖ်]]}}
| associated_acts     = {{flatlist| 
* [[Apink]]}}
| label               = [[List of LOEN Entertainment labels#Plan A Entertainment|Plan A Entertainment]]
}}}}
'''ကျောင်အွန်းကျီ Jung Eun-ji''' (မွေးနာမည် ဂျောင်ဟျဲရိမ် '''Jung Hye-rim'''၊ ၁၈ ဩဂုတ်လ ၁၉၉၃) သည် တောင်ကိုရီးယား၏ အနုပညာကြယ်ပွင့် အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် သီချင်းရေးစပ်သူ ဖြစ်သည်။&lt;font style=&quot;background-color: rgb(254, 252, 224);&quot;&gt; &lt;/font&gt;တောင်ကိုရီးယား မိန်းကလေးတေးဂီတအဖွဲ့ Apink ၏ အဓိကအဆိုရှင်အဖြစ် လူသိများသည်။ ဂျွန်ဟာ အချစ်ဇာတ်လမ်း coming-of-age နှင့် ''Reply 1997'' (၂၀၁၂) တို့တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ သူမဟာ''That Winter, the Wind Blows'' (၂၀၁၃), ''Trot Lovers'' (၂၀၁၄) နှင့် ''Cheer Up!'' (၂၀၁၅) တို့တွင် အဓိကနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခွင့်ရခဲ့သည်။

== အစောပိုင်းနှစ်များ ==
ဂျွန်အွန်ဂျီကို ဟွှန်းဒေးခရိုင် (Haeundae)၊ [[ဘူဆန်မြို့]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.soompi.com/2013/11/15/a-pinks-jung-eunji-might-be-losing-her-special-talent/|title=Apink's Jung Eunji Might Be Losing Her Special Talent|work=[[Soompi]]|date=November 15, 2013|accessdate=December 12, 2013|archive-date=31 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160531022007/http://www.soompi.com/2013/11/15/a-pinks-jung-eunji-might-be-losing-her-special-talent/}}&lt;/ref&gt;၌ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်၊ ၁၉၉၃&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&amp;query=%EC%A0%95%EC%9D%80%EC%A7%80&amp;sm=tab_txc&amp;ie=utf8&amp;key=PeopleService&amp;os=215030|script-title=ko:정은지|work=[[Naver]]|language=Korean|date=July 1, 2013|accessdate=December 12, 2013}}&lt;/ref&gt;တွင် ဂျွန်ဟေးရန်&lt;ref name=&quot;Eunji Info&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2012/10/eallkpop-radar-eunji|title=allkpop Radar: Eunji|work=[[Allkpop]]|date=October 21, 2012|accessdate=December 12, 2013}}&lt;/ref&gt;အဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဟပ်ဒို (Hapdo) သူငယ်တန်းကျောင်း၊ ရှင်ဂျေး (Shinjae) မူလတန်းကျောင်း၊ ဂျေးစောင် (Jaesong) မိန်းကလေးအလယ်တန်းကျောင်းနှင့် ဟေးဝှာ (Hyehwa) မိန်းကလေးအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Jung-hee|url=http://news.busan.go.kr/sub/special01.jsp?amode=_viw&amp;arti_sno=201308291019520001|script-title=ko:에이핑크 정은지 &quot;부산, 늘 그립고 가고 싶어…&quot;|work=BUVI News|date=September 29, 2013|accessdate=December 12, 2013|language=Korean|trans_title=Apink Jung Eun-ji &quot;Busan, it's always nostalgic and I want to go there...&quot;}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၄ မှာတော့ ဂျွန်ဟာ ကေဘီအက်စ် (KBS) ရုပ်သံလိုင်းက ကြီးမှူးကျင်းပတဲ့ ''Exciting Day Enjoyable Day'' ({{lang|ko|신나는 날 즐거운 날}}) (စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်နေ့ ပျော်ရွှင်ဖွယ်နေ့) အစီအစဉ်မှာ ပထမဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပါတယ်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jeon|first=Hyung-jin|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201209061425403323|script-title=ko:정은지, 알고보니 과거 동요대회서 최우수상|work=My Daily|date=September 6, 2012|accessdate=December 12, 2013|language=Korean|trans_title=Jung Eun-ji, actually first place in a past melody singing contest}}&lt;/ref&gt; In November 2010, Jung passed the auditions to become the main singer of Apink.&lt;ref name=&quot;Dorm Guide&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2011/05/a-pink-takes-you-on-a-tour-through-their-dorm-life|title=Apink takes you on a tour through their dorm life|work=[[Allkpop]]|date=May 30, 2011|accessdate=December 16, 2013}}&lt;/ref&gt; She had not received any professional training prior to joining Apink, and had trained for only two months with the group.&lt;ref name=&quot;Dorm Guide&quot;/&gt;

အဆိုတော်ဘဝအား ရွေးချယ်ရန် သူမ၏ဆုံးဖြတ်ချက်အား မိသားစုမှ သဘောမတူခဲ့ကြောင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်၊ ၂၀၁၆ တွင် ဖွင့်ဟပြောကြားခဲ့ပါတယ်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Eunji opens up about her family's opposition to her pursuing music|url=http://www.allkpop.com/article/2016/01/eunji-opens-up-about-her-familys-opposition-to-her-pursuing-music|website=Allkpop|date=January 12, 2016|accessdate=April 21, 2016}}&lt;/ref&gt;
[[File:Jung_Eunji_on_11_April_2014_02.png|thumb|Jung Eun-ji on April 11, 2014]]

== Apink ==
In March 2011, Jung was revealed to be the fourth member of Apink via an online video of her covering Jennifer Hudson's &quot;Love You I Do&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|title=에이핑크 정은지 미모+가창력, 네티즌 &quot;대박 신인 나타났다&quot; 극찬|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201103101402021001|publisher=Newsen|date=March 10, 2013|accessdate=April 17, 2015}}&lt;/ref&gt; Jung joined with the rest of the group to film ''Apink News'' prior to debut.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Apink News|url=http://apink.hyundaimedia.com/|publisher=Hyundai Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928071143/http://apink.hyundaimedia.com/|archivedate=September 28, 2013|language=Korean}}&lt;/ref&gt; On April 21, 2011, Jung made her debut as a main vocalist of Apink on Mnet's ''M! Countdown'' with two songs, &quot;Mollayo&quot; and &quot;Wishlist&quot;, from the debut extended play ''Seven Springs of Apink''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allkpop.com/2011/04/apink-releases-debut-ep-seven-springs-of-apink|title=Apink releases debut EP, &quot;Seven Springs of Apink&quot;|work=[[Allkpop]]|date=April 18, 2011|accessdate=June 30, 2014}}&lt;/ref&gt;

== တစ်ကိုယ်တော် လှုပ်ရှားမှုများ ==
Jung has collaborated with various artists for OSTs and promotional songs. For the project ''A Cube for Season #Green'', Jung Eun-ji and fellow Cube artist Yang Yo-seob, sang the duet track &quot;Love Day.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2012/03/b2sts-yoseob-and-a-pinks-eunji-release-mv-for-love-day-2|title=B2ST's Yoseob and Apink's Eunji release MV for ''Love Day''|work=[[Allkpop]]|date=March 13, 2012|accessdate=December 22, 2013}}&lt;/ref&gt; In August 2012, Jung recorded two promotional singles, &quot;All For You&quot; and &quot;Our Love Like This&quot; with ''Reply 1997'' co-star Seo In-guk for the drama's soundtrack.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee|first=Hye-ji|title=''Respond 1997'' couple Seo In-guk, A PINK's Eunji's duet song reigns atop Gaon Chart|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012090609523396404|accessdate=November 18, 2012|work=10Asia|date=September 6, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Jeon|first=Su-mi|title=Jung Eun Ji and Seo In Guk Continue Success of ''Reply 1997'' with a Duet All-Kill|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=14135|accessdate=November 18, 2012|work=enewsWorld|date=September 5, 2012|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129092224/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=14135}}&lt;/ref&gt;

In 2014, Jung sang &quot;It's You&quot; for the soundtrack of ''Three Days''. The song rose to number 1 on various music charts such as Bugs, Soribada, and Daum Music shortly after its release on March 5.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Apink's Eunji lends her voice for new drama ''Three Days'' with the song ''It's You''|website=[[Allkpop]]|url=http://www.allkpop.com/article/2014/03/a-pinks-eunji-lends-her-voice-for-new-drama-three-days-with-the-song-its-you|accessdate=June 30, 2014|date=March 5, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Apink's Eunji tops real-time charts with ''It's You'' from ''Three Days'' OST|website=[[Allkpop]]|url=http://www.allkpop.com/article/2014/03/a-pinks-eunji-tops-real-time-charts-with-its-you-from-three-days-ost|date=March 6, 2014}}&lt;/ref&gt;

On 18 April 2016 (the day before Apink's 5th anniversary), Jung debuted as a solo artist with the mini-album &quot;Dream&quot; which consisted of 6 songs. The title song is &quot;Hopefully Sky&quot; (feat. Hareem) and she also released a piano version of it. Jung also took part in the composing and lyrics in the mini-album.

== သရုပ်ဆောင်ခြင်း ==
Jung made her acting debut in ''Reply 1997'', a 1990s nostalgic dramedy which became one of the highest-rated Korean series on cable television.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nostalgic Drama Puts Apink's Jung Eun-ji in the Spotlight|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/09/15/2012091500304.html|accessdate=November 18, 2012|work=The Chosun Ilbo|date=September 15, 2012}}&lt;/ref&gt; She played the female protagonist, a hardcore H.O.T. fan who becomes a TV drama writer.&lt;ref name=&quot;Praise 1997&quot;&gt;{{cite web|last=Lee|first=Kyung-nam|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/15209/kim-soo-ro-praises-a-pinks-jung-eun-ji-for-her-acting-in-reply-1997|title=Kim Soo Ro Praises Apink's Jung Eun Ji for Her Acting in ''Reply 1997''|work=enewsWorld|date=September 17, 2013|accessdate=December 16, 2013|archivedate=20 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140220084135/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/15209/kim-soo-ro-praises-a-pinks-jung-eun-ji-for-her-acting-in-reply-1997}}&lt;/ref&gt; Jung was complimented by critics and audiences for her comedic and emotional acting, which was impressive for a newcomer, as well as for her authentic Busan dialect.&lt;ref name=&quot;Praise 1997&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2012/07/a-pinks-eunji-spends-the-night-on-the-streets|title=Apink's Eunji spends the night on the streets?|work=Allkpop|date=July 31, 2012|accessdate=December 16, 2013}}&lt;/ref&gt; The role won her several awards, including the 49th Baeksang Arts Award for Best New TV Actress.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wowtv.co.kr/newscenter/news/view.asp?bcode=T30001000&amp;artid=A201305090421|script-title=ko:`백상예술대상` 당신의 귀에 콕 박힌 스타의 말말말?|work=WOW한국경제TV|date=May 9, 2013|accessdate=December 16, 2013|language=Korean|trans_title=''Baeksang Arts Awards'' Words words words of celebrities that stuck with you?}}&lt;/ref&gt;

Jung performed in a Korean staging of the Hollywood film-turned-musical ''Legally Blonde'', playing the lead role of Elle Woods.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ho|first=Stewart|title=Apink's Jung Eun Ji Cast as Lead of ''Legally Blonde'' Musical|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15921|accessdate=November 18, 2012|work=enewsWorld|date=September 25, 2012|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129030002/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15921}}&lt;/ref&gt; The show ran from November 16, 2012 to March 17, 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sunwoo|first=Carla|title=Jung Eun-ji cast in ''Legally Blonde''|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/Article.aspx?aid=2959967|accessdate=November 18, 2012|work=Korea JoongAng Daily|date=September 26, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2012/09/a-pinks-eunji-takes-on-musical-legally-blonde-as-next-acting-project|title=Apink's Eunji takes on musical ''Legally Blonde'' as next acting project|work=Allkpop|date=September 25, 2012|accessdate=December 16, 2013}}&lt;/ref&gt;

Jung was then cast in a supporting role in the 2013 melodrama ''That Winter, the Wind Blows''.&lt;ref name=&quot;Wind&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.kdramastars.com/articles/8829/20130327/winter-wind-blows-jung-eun-jis-fashion-sense-expresses-personality.htm|title=''That Winter, The Wind Blows'' Jung Eun Ji's Fashion Sense that Expresses the Personality of her Character|work=KDramaStars|date=March 27, 2013|accessdate=December 16, 2013}}&lt;/ref&gt; She won Best Performance at the 2nd APAN Star Awards and New Star Award at the SBS Drama Awards.&lt;ref name=&quot;Wind&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ho|first=Stewart|title=Apink's Jung Eun Ji Confirmed for Zo In Sung, Song Hye Gyo's ''Wind Blows in Winter''|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=18634|accessdate=November 18, 2012|work=enewsWorld|date=October 24, 2012|archivedate=28 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130128223101/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=18634}}&lt;/ref&gt;

In 2014, she starred in another musical, the stage adaptation of 2004 series ''Full House''.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Hong|first=Grace Danbi|title=B2ST Yang Yo Seop, Apink Jung Eun Ji, VIXX Leo, Joo, and More to Star in Musical ''Full House''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/60213/idols-to-star-in-musical|work=enewsWorld|accessdate=March 6, 2014|date=March 5, 2014|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303220048/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/60213/idols-to-star-in-musical}}&lt;/ref&gt; Afterwards, Jung was cast in the leading role in romantic comedy series ''Trot Lovers'', which depicted a female singer's struggles to become successful in the old-fashioned musical genre trot.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Jin|first=Eun-soo|title=''Lover of Trot'' cast announced|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2989359|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=May 20, 2014|date=May 20, 2014|archive-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140521202624/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2989359|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Jeon|first=Su-mi|title=Apink′s Jung Eun Ji Confirmed for ''Trot Lovers''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66103/apink-jungeunji-to-star-in-drama|work=enewsWorld|accessdate=May 21, 2014|date=May 19, 2014|archivedate=21 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521195611/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66103/apink-jungeunji-to-star-in-drama}}&lt;/ref&gt;

In 2015, Eunji starred as the female lead role in the KBS2 high school drama ''Cheer Up!'' playing the role of Kang Yeon-doo. The drama involves the life of high school students and their struggles in a cheerleading squad.

== တေးသီချင်းခွေများ ==

=== EPs ===
* ''Dream (အိပ်မက်)''

===သီချင်းများတွင်ပါဝင်မှုနှင့် တစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေမှုများ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; table-layout:fixed; margin-right:0&quot;
|-
! width=5%| ခုနှစ်
! width=25%| သီချင်း
! width=25%| အဲလ်ဘမ်
! width=15%| ရောင်းအား&lt;br /&gt;(digital download)
! width=30%| အနုပညာရှင်
|-
| rowspan=3| ၂၀၁၂ || &quot;Love Day&quot; (အချစ်နေ့) || ''A Cube For Season #Green'' || 1,604,167+&lt;ref name=&quot;2012 Top 100 Gaon Download Chart&quot;&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&amp;serviceGbn=S1020&amp;targetTime=2012&amp;hitYear=2012&amp;termGbn=year|title=2012 Top 100 Gaon Download Chart}}&lt;/ref&gt; || with [[Yang Yo-seob]] 
|-
| &quot;All For You&quot; (အရာရာ မင်းအတွက်) || rowspan=2| ''[[Reply 1997#Soundtrack|Reply 1997 OST]]'' || 2,499,273+&lt;ref name=&quot;2012 Top 100 Gaon Download Chart&quot;/&gt; || rowspan=2| with [[Seo In-guk]]
|-
| &quot;Just the Way We Love&quot; (ဒါငါတို့ချစ်ပုံ) || 1,428,802+&lt;ref name=&quot;2012 Top 100 Gaon Download Chart&quot;/&gt;
|-
| rowspan=7| ၂၀၁၃ || &quot;A Year Ago&quot; (တစ်နှစ်အကြာက) || ''A Cube for Season #White'' || 300,616+&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/chart/download.php?f_chart_kind_cd=T&amp;f_week=02&amp;f_year=2013&amp;f_type=week|title=2013 Week 2 Gaon Download Chart}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/chart/download.php?f_chart_kind_cd=T&amp;f_week=03&amp;f_year=2013&amp;f_type=week|title=2013 Week 3 Gaon Download Chart}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/chart/download.php?f_chart_kind_cd=T&amp;f_week=04&amp;f_year=2013&amp;f_type=week|title=2013 Week 4 Gaon Download Chart}}&lt;/ref&gt; || with [[Kim Nam-joo (singer)|Kim Nam-joo]], [[Jang Hyun-seung]]
|-
| &quot;Short Hair&quot; (ဆံတို) || ''A Cube for Season #Blue'' || 1,207,766+&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&amp;serviceGbn=S1020&amp;targetTime=2013&amp;hitYear=2013&amp;termGbn=year|title=2013 Top 100 Gaon Download Chart}}&lt;/ref&gt; || rowspan=2| with [[Huh Gak]]
|-
| &quot;Know We're Going to Break Up&quot; (ငါတို့ လမ်းခွဲတော့မယ်ဆိုတာ သိပါတယ်) || ''Little Giant'' || 192,124+ 
|-
| &quot;Fanta Time&quot; || ''Fanta Time'' || N/A || with [[Lee Kwang-soo]], [[Ahn Daniel|Niel]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Enjoy a 'Fanta Time' with TEEN TOP's Niel, Apink's Eunji, and Lee Kwang Soo |website=[[Allkpop]]|url=http://www.allkpop.com/article/2013/06/enjoy-a-fanta-time-with-teen-tops-niel-a-pinks-eunji-and-lee-kwang-soo |accessdate=June 30, 2014 |date=June 17, 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;One Minute Ago&quot; (တစ်မိနစ်အကြာက) || ''[[Barefooted Friends]] OST'' || N/A || with [[Kang Ho-dong]]&lt;ref&gt;{{cite web | title='Barefoot Friends' unviels &amp;#91;sic&amp;#93; 1st OST 'My Story, My Song' featuring songs by UEE, Yoon Si Yoon, &amp;amp; Kang Ho Dong &amp;#124; allkpop.com | website=[[Allkpop]] | url=http://www.allkpop.com/article/2013/08/barefoot-friends-unveil-1st-ost-my-story-my-song-featuring-songs-by-uee-yoon-si-yoon-and-kang-ho-dong |accessdate=June 7, 2015 |date=August 19, 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;Saving Santa&quot; (ဆန်တာကို ကယ်တင်ခြင်း) || ''[[Saving Santa]] OST'' || N/A || Solo
|-
| &quot;Christmas Song&quot; (ခစ္စရစ်မတ် သီချင်း) || ''Cube Entertainment Family'' || N/A || with [[Cube Entertainment]] artists
|-
|rowspan=2| ၂၀၁၄ || &quot;Break Up to Make Up&quot; || ''A Cube for Season #Sky-Blue'' || 803,627+&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&amp;serviceGbn=S1020&amp;targetTime=2014&amp;hitYear=2014&amp;termGbn=year|title=2014 Top 100 Gaon Download Chart}}&lt;/ref&gt; || with [[Huh Gak]]
|-
| &quot;It's You&quot; (အဲ့ဒါမင်း) || ''[[Three Days (TV series)|Three Days]] OST'' || 417,438+&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/chart/2014.php?f_type=S1020|title=First Half 2014 Top 100 Gaon Chart}}&lt;/ref&gt; || Solo
|-
|rowspan=1| ၂၀၁၆ || &quot;A Love Before&quot; (အရင်ကအချစ်)|| ''[[Entertainer_(2016_TV_series)|Entertainer]] OST''|| 27,570+ &lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&amp;serviceGbn=S1020}}&lt;/ref&gt; ||Solo||
|}

== သံစဉ်နှင့်စာသား သီဖွဲ့မှု ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! width=&quot;75&quot; |ခုနှစ် 
! width=&quot;220&quot; |သီချင်း 
! width=&quot;75&quot; |အနုပညာရှင် 
! width=&quot;75&quot; |အဲလ်ဘမ် 
! width=&quot;480&quot; |မှတ်စု
|-
| ၂၀၁၅
| Promise U (새끼손가락) (ဂတိပေးပါတယ်)
| A Pink
| Pink Memory
| Lyrics with Beom &amp; Nang, Music with Beom &amp; Nang, Arrangement with Beom &amp; Nang
|}

== သရုပ်ဆောင်မှု မှတ်တမ်းများ ==

=== ရုပ်သံအချစ်ဇာတ်လမ်းများ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; table-layout:fixed; margin-right:0; width:650px&quot;
! ခုနှစ်
! ခေါင်းစဉ်
! သရုပ်ဆောင်မှုအပိုင်း
! ရုပ်သံလွှင့်ဌာန
|-
| ၂၀၁၂ 
| ''Reply 1997'' 
| Sung Shi-won 
| tvN 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၂၀၁၃ 
| ''That Winter, the Wind Blows'' 
| Moon Hee-sun 
| SBS
|-
| ''Reply 1994'' 
| Sung Shi-won (cameo, episodes 16-17, 21) 
| tvN 
|-
| ၂၀၁၄ 
| ''Trot Lovers'' 
| Choi Choon-hee 
| rowspan=&quot;2&quot; |KBS2
|-
| ၂၀၁၅ 
| ''Cheer Up!'' 
| Kang Yeon-doo 
|}

=== ရုပ်ရှင်များ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; table-layout:fixed; margin-right:0; width:650px&quot;
!  ခုနှစ်
!  ခေါင်းစဉ်
! သရုပ်ဆောင်မှုအပိုင်း
!  မှတ်စု
|-
| ၂၀၁၃ 
| ''Saving Santa'' 
| Shiny 
| animated, Korean dubbed
|}

=== Musical theatre ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; table-layout:fixed; margin-right:0; width:650px&quot;

! width=&quot;15%&quot; | ခုနှစ်
! width=&quot;45%&quot; | ခေါင်းစဉ်
! width=&quot;40%&quot; | ပါဝင်ဖျော်ဖြေမှုအပိုင်း
|-
| ၂၀၁၂-၂၀၁၃ 
| ''Legally Blonde'' 
| Elle Woods 
|-
| ၂၀၁၄ 
| ''Full House'' 
| Han Ji-eun 
|}

=== Variety / Entertainment Shows ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;

! ခုနှစ်
! ခေါင်းစဉ်
! ပါဝင်ဖျော်ဖြေမှုအပိုင်း
! ဇာတ်လမ်းတွဲ
! ရုပ်သံလွှင့်ဌာန
! မှတ်စု

|-
| ၂၀၁၄-၂၀၁၅
| ''Running Man''
| ဧည့်
| 218
162
| [[Seoul Broadcasting System|SBS]]
|
|}

== ဆုရရှိမှုများနှင့် ဇကာတင်ရွေးချယ်ခံရခြင်းများ ==

{{See also|List of awards and nominations received by Apink}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; table-layout:fixed; margin-right:0&quot;
! width=5%|ခုနှစ်
! width=30%|ဆု
! width=25%|ဇကာတင် ရွေးချယ်ခံရခြင်းများ
! width=30%|ကဏ္ဍ
! width=10%|ရလဒ်
|-
| rowspan=&quot;9&quot;| ၂၀၁၂
| [[5th Korea Drama Awards|5th]] [[Korea Drama Awards]]
| ''[[Reply 1997]]''
| |Best Couple (with [[Seo In-guk]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ph.news.yahoo.com/winners-5th-korea-drama-awards-083541850.html |title=Winners at the 5th Korea Drama Awards |work=[[Manila Bulletin]] via [[Yahoo!]]|date=October 5, 2012 |accessdate=December 22, 2013}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| 5th [[Style Icon Awards]]
| ''[[Reply 1997]]''
| Top 10 Style Icons (with [[Seo In-guk]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://omg.yahoo.com/news/a-pink-s-jung-eun-ji-expresses-thoughts-052600046.html|title=Apink's Jung Eun Ji expresses thoughts on winning Style Icon|date=October 29, 2012|accessdate=December 22, 2013|work=Korea Star Daily via [[Yahoo!]]|archivedate=21 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921061214/http://omg.yahoo.com/news/a-pink-s-jung-eun-ji-expresses-thoughts-052600046.html}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| [[2012 Mnet Asian Music Awards|14th]] [[Mnet Asian Music Awards]]
| &quot;All For You&quot;&lt;br /&gt;''[[Reply 1997]]''
| [[Mnet Asian Music Award for Best OST|Best OST]] (with [[Seo In-guk]])&lt;ref&gt;{{cite web |last=Har |first=Garman |url=http://www.theaureview.com/news/hello-asia-14th-mnet-asian-music-awards-winners-convention-and-exhibition-centre-hong-kong-30-11-12 |title=Hello Asia! News! 14th Mnet Asian Music Awards - Winners, Convention and Exhibition Centre, Hong Kong (30.11.12) |website=the AU review |date=December 3, 2012 |accessdate=December 22, 2013 |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129021611/http://www.theaureview.com/news/hello-asia-14th-mnet-asian-music-awards-winners-convention-and-exhibition-centre-hong-kong-30-11-12 }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| [[1st K-Drama Star Awards|1st]] [[APAN Star Awards|K-Drama Star Awards]]
| &quot;All For You&quot;&lt;br /&gt;''[[Reply 1997]]''
| Best OST (with [[Seo In-guk]])&lt;ref name=&quot;All For You Win&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.allkpop.com/article/2012/12/k-drama-star-awards-winners-kim-hyung-jun-shares-his-feelings-on-winning|title=''K-Drama Star Awards'' winners + Kim Hyung Jun shares his feelings on winning |work=[[Allkpop]] |date=December 9, 2012 |accessdate=December 22, 2013}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| ''[[Reply 1997]]''
| Best Couple (with [[Seo In-guk]])&lt;ref name=&quot;All For You Win&quot; /&gt;
|{{won}}
|-
| ''[[Reply 1997]]''
| Rising Star Award&lt;ref name=&quot;All For You Win&quot; /&gt;
|{{won}}
|-
| ''[[Reply 1997]]''
| Acting Award, Actress
|{{nom}}
|-
| 4th [[MelOn Music Awards]]
| &quot;All For You&quot;&lt;br /&gt;''[[Reply 1997]]''
| Best OST (with [[Seo In-guk]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allkpop.com/article/2012/12/winners-from-the-2012-melon-music-awards|title=Winners from the ''2012 MelOn Music Awards''! |work=[[Allkpop]] |date=December 14, 2012 |accessdate=December 22, 2013}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| 1st [[DramaFever]] Award 
| ''[[Reply 1997]]''
| Best Kiss (with [[Seo In-guk]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dramafever.com/m/df2012awards |title=2012DramaFever Awards |work=[[DramaFever]] }}{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot;| ၂၀၁၃
| 2nd [[Gaon Chart K-Pop Awards]]
| &quot;All For You&quot;&lt;br /&gt;''[[Reply 1997]]''
| Songs of the Year&lt;br /&gt;(Digital Awards [September])&lt;br /&gt;(with [[Seo In-guk]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allkpop.com/article/2013/02/winners-from-the-2nd-gaon-chart-k-pop-awards|title=Winners from the ''2nd Gaon Chart K-Pop Awards'' |work=[[Allkpop]]|date=February 13, 2013|accessdate=December 22, 2013}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| [[49th Paeksang Arts Awards|49th]] [[Baeksang Arts Awards]]
| ''[[Reply 1997]]''
| Best New TV Actress&lt;ref&gt;{{cite web|title=Winners of the ''49th Baeksang Arts Awards''|url=http://www.allkpop.com/article/2013/05/winners-of-the-49th-baeksang-arts-awards|work=[[Allkpop]]|date=May 10, 2013|accessdate=December 22, 2013}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| ''[[Reply 1997]]''
| Popular TV Actress
|{{nom}}
|-
| [[2nd APAN Star Awards|2nd]] [[APAN Star Awards]]
| ''[[That Winter, the Wind Blows]]''
| Best Performance&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://beatuscorner.com/2013-apan-star-awards-winners-list-2/ |title=2013 APAN Star Awards – Winners List |work=Beatus Corner |date=November 16, 2013 |accessdate=December 23, 2013 |archive-date=3 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203095504/http://beatuscorner.com/2013-apan-star-awards-winners-list-2/ }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| [[2013 SBS Drama Awards|SBS Drama Awards]]
| ''[[That Winter, the Wind Blows]]''
| Best New Actress&lt;ref&gt;{{cite web|title=Winners from the 2013 SBS Drama Awards|url=http://www.allkpop.com/article/2013/12/winners-from-the-2013-sbs-drama-awards|website=[[Allkpop]]|accessdate=August 31, 2014|date=December 31, 2013}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;10&quot;| ၂၀၁၄
| rowspan=&quot;2&quot;| 16th [[Seoul International Youth Film Festival]]
| ''[[Trot Lovers]]''
| Best Young Actress
|{{won}}
|-
| &quot;It's You&quot;&lt;br /&gt;''[[Three Days (TV series)|Three Days]]''
| Best OST by a Female Artist
|{{nom}}
|-
| 22nd Korea Culture and Entertainment Awards 
| ''[[Trot Lovers]]''
| Excellence Award, Actress in a Drama
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| [[2014 Mnet Asian Music Awards|16th]] [[Mnet Asian Music Awards]]
| rowspan=&quot;2&quot;| &quot;Break Up to Make Up&quot;
| Best Collaboration (with [[Huh Gak]])&lt;ref name=MAMA2014&gt;{{cite web|title=MAMA 2014 Nominations|url=http://mama.interest.me/2014mama/vote|accessdate=October 27, 2014|archivedate=27 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141027134247/http://mama.interest.me/2014mama/vote}}&lt;/ref&gt;
|{{nom}}
|-
| Song of the Year (with [[Huh Gak]])&lt;ref name=MAMA2014 /&gt;
|{{nom}}
|-
| 6th [[MelOn Music Awards]]
| &quot;It's You&quot;&lt;br /&gt;''[[Three Days (TV series)|Three Days]]''
| Best OST&lt;ref&gt;{{cite web|title=Taeyang, IU, god and More Receive Awards at 2014 MelOn Music Awards|url=http://www.soompi.com/2014/11/13/taeyang-iu-god-and-more-receive-awards-at-2014-melon-music-awards/|website=[[Soompi]]|accessdate=November 15, 2014|archive-date=16 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316102925/http://www.soompi.com/2014/11/13/taeyang-iu-god-and-more-receive-awards-at-2014-melon-music-awards/}}&lt;/ref&gt;
|{{nom}}
|-
| MTV Best of the Best
| &quot;Break Up to Make Up&quot;
| Best Collaboration (with [[Huh Gak]])
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| [[2014 KBS Drama Awards|KBS Drama Awards]]
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[Trot Lovers]]''
| Excellence Award, Actress in a Miniseries
|{{nom}}
|-
| Best New Actress
|{{nom}}
|-
| Popularity Award, Actress
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| ၂၀၁၅
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| [[2015 KBS Drama Awards|29th]] [[KBS Drama Awards]]
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Cheer Up! (TV series)|Cheer Up!]]''
| Popularity Award, Actress
| {{nom}}
|-
| Best Couple Award (with [[Lee Won-keun]])
| {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |၂၀၁၆
|Soompi Awards 
|''[[Cheer Up! (TV series)|Cheer Up!]]''
|Best Couple Awards (with [[Lee Won-keun]])
|{{won}}
|}

=== ဆင်တင်သီချင်းဖျော်ဖြေမှုများ ===
====Music Triangle====
{{South Korean music program awards table}}
|-
| 2012
| September 19&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Nancy|title=''Reply 1997'' Song Ranks First on Mnet's New Music Ranking Program ''Music Triangle''|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15656|accessdate=2012-11-28|work=enewsWorld|date=21 September 2012|archivedate=23 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923201132/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15656}}&lt;/ref&gt;
| &quot;All For You&quot; (with [[Seo In-guk]])
|}

====[[M! Countdown]]====
{{South Korean music program awards table}}
|- 
| 2016
| April 28
| &quot;Hopefully Sky&quot;
|}

====[[Inkigayo]]====
{{South Korean music program awards table}}
|- 
| 2016
| May 1
| &quot;Hopefully Sky&quot;
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}
[[Category:၁၉၉၃ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>7y5qk3cy2rzr188xzayzy1pxyzaasf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စင်ကာပူ စံတော်ချိန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68921</id>
    <revision>
      <id>1039541</id>
      <parentid>806709</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="8zz206rscropkv13hce8fverf237c7c" xml:space="preserve">'''စင်ကာပူ စံတော်ချိန် (Singapore Standard Time''' ('''SST''') သို့မဟုတ် '''Waktu Piawai Singapura''' ('''WPS''') ({{zh|s=新加坡标准时间}})သည် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]တွင် အသုံးပြုသော စံတော်ချိန်ဖြစ်ပြီး [[ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်|GMT]] ([[UTC+08:00]]) ထက် ၈ နာရီ ရှေ့သို့စောသည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
[[:en:British Malaya|ဗြိတိသျှ မာလာယု]]လက်အောက်တွင်ရှိစဉ်က စင်ကာပူနိုင်ငံသည် [[:en:Malaysia Standard Time|မလေးရှား စံတော်ချိန်]]အား အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ထက် ၇ နာရီ ၃၀ မိနစ်စောခဲ့သည်။

ဂျပန်တို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မာလာယုကျွန်းဆွယ်၌ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှစ၍ GMT+9 တွင်ရှိသော [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]] စံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာမှုများကို တိုကျိုစံတော်ချိန်အရ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း စင်ကာပူတွင် မတူညီသော စံတော်ချိန် ၂ ခုကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ စင်ကာပူရှိ အိမ်များတွင် ၎င်းတို့ သိမ်းပိုက်ခြင်းမခံရမီက စံတော်ချိန်အား အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ လက်ပတ်နာရီများတွင် တိုကျိုစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုကြသည်။

[[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]ပြီးဆုံးသွားပြီး မာလာယုကျွန်းဆွယ်သို့ ဗြိတိသျှတို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် စင်ကာပူ၌ စစ်မတိုင်မီက အချိန်ဇုန်အား အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

=== မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စံသတ်မှတ်ချက် ===
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]တွင် နိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံး၌ စံအချိန်ဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းအားပြုလုပ်ခဲ့ပြီး [[UTC+08:00]] အဖြစ်အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရသည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ အလုပ်ချိန်များနှင့် ခရီးသွားအချိန်များကို ထိုစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုပြောင်းလဲမှု၏ အကျိုးသည် ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၂ တွင် ၎င်းတို့ စံတော်ချိန်အား နာရီဝက်ရှေ့သို့တိုးခဲ့ပြီး [[ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်|GMT]] ထက် ရှေ့သို့ ၈ နာရီစောသော စံတော်ချိန်အား &quot;စင်ကာပူစံတော်ချိန် (Singapore Standard Time)&quot; (SST) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ထိုစံတော်ချိန်သည် ဟောင်ကောင်၊ တိုင်ပေ၊ ဘေကျင်း၊ [[မနီလာမြို့|မနီလာ]] နှင့် [[ပါ့သ်မြို့|ပါ့သ်]] စံတော်ချိန်များနှင့် တူညီခဲ့သည်။ 
{| style=&quot;margin-bottom: 34px;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
| '''အသုံးပြုခဲ့သော ကာလ&lt;br&gt;
'''
| '''Time offset from [[ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်|GMT]]'''
|-
| ၁ ဇွန် ၁၉၀၅ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၂
| [[UTC+07:00]]
|-
| ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၃ – ၃၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁
| UTC+07:20
|-
| ၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၁ – ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂
| UTC+07:30
|-
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ – ၁၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၅
| [[UTC+09:00]]
|-
|  ၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၅ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၁
| UTC+07:30
|-
| ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၂ - လက်ရှိ
| [[UTC+08:00]]
|}

== ပြင်ပလင့်များ ==
* [http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/timezone.html Why is Singapore in the &quot;Wrong&quot; Time Zone?]
* [http://www.singaporestandardtime.org.sg/index.asp Singapore Standard Time]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105180639/http://www.singaporestandardtime.org.sg/index.asp |date=5 January 2014 }}
* [http://www.nmc.a-star.edu.sg/ National Metrology Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216191117/http://www.nmc.a-star.edu.sg/ |date=16 December 2013 }}
[[Category:အချိန်ဇုန်များ]]</text>
      <sha1>8zz206rscropkv13hce8fverf237c7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂင်ဂိုအွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69107</id>
    <revision>
      <id>1039517</id>
      <parentid>1029071</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30445" sha1="08bqjkkrh861765stavvrfnksja2fhp" xml:space="preserve">{{Infobox person|agent=HODU&amp;U Entertainment|birth_date={{birth date and age|1991|7|2}}|birth_place=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]|caption=In June 2016|education=[[ကိုးရီးယားအနုပညာတက္ကသိုလ်|Korea National University of Arts]] - Theater                                    Kaywon High School of Arts, Seoul|image=160603 백상 김고은.jpg|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent| | hangul                = 김고은 |  rr                    = Gim Go-eun | mr                    = Kim Goŭn }}|name=Kim Go-Eun|occupation=[[ရုပ်ရှင်မင်းသမီး]]}}''' ကင်ကိုအွန်'''(၂ ဇူလိုင် ၁၉၉၁ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ကာ''' '''ဝေဖန်သံညံခဲ့သော''' '''[[A Muse]] (၂၀၁၂)ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ပွဲဦးထွက်လာခဲ့သည်။ မှုခင်းသည်းထိတ်ရင်ဖို [[Monster]] (2014) နှင့်  [[Coin Locker Girl (2015)]] တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သလို သိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲ [[Memories of the Sword (2015)]]၌လည်း ပါခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် [[tvN]] ဇာတ်လမ်းတွဲများဖြစ်သော [[Cheese in the Trap (2016)]]နှင့် [[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး|Guardian: The Lonely and Great God (2016)]]တို့၌လည်း ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
သူ့အသက်လေးနှစ်၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၌ တမိသားစုလုံး တရုတ်ပြည်၊ ပေကျင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ၁၀ နှစ်ကြာ နေခဲ့သည်ဖြစ်၍ တရုတ်စကားကို သွက်လက်စွာ ပြောဆိုနိုင်လေသည်။ ကိုရီးယား၏ ခက်ခဲပင်ပန်းသော ပညာရေးစနစ်၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုကို အတွေ့အကြုံလုံးဝမရှိသောကြောင့် ထွန်းတောက်လာသော သူ့ကို ဒါရိုက်တာ ဂျန်ဂျီဝူး(အသံထွက်မှားနေပါက ပြင်ပေးရန်)က ပြောသည်မှာ &quot;သူက ပင်ကို စပ်စုလိုစိတ်များတယ်၊ ရဲရင့်တယ်၊ ဘယ်သူ့လွှမ်းမိုးမှုမှ မခံဘူး၊ သူများတွေ လုပ်တာမျိုး လိုက်မလုပ်ဘူး&quot;ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
&lt;ref name=&quot;newmuse&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/entertainment/Detail.jsp?newsMLId=20120502001302|title=Jung Ji-woo talks on his new film, new muse|last=Lee|first=Claire|date=2 May 2012|accessdate=2012-11-18|archive-date=21 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120521005301/http://www.koreaherald.com/entertainment/Detail.jsp?newsMLId=20120502001302}}&lt;/ref&gt;

တရုတ်ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ချိန်ခိုင်ကဲ ရိုက်ကူးသော Together ကို အခေါက်ပေါင်းများစွာ ကြည့်ပြီး ကြည့်တိုင်းလည်း ငိုခဲ့ရသော သူမသည် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူတဦးဖြစ်လာရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ခဲ့သော်လည်း ကံအားလျော်စွာ ပြဇာတ်ဘက်သို့ ရောက်သွားခဲ့သည်။ [[Korea National University of Arts]] ၌ ဒရာမာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;lolita&quot;&gt;{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/04/21/2012042100308.html|title=Unknown Starlet Gets Big Break as Korean Lolita|date=21 April 2012|accessdate=2012-11-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hancinema.net/stars-from-korea-national-university-of-arts-42641.html|title=Stars from Korea National University of Arts|date=17 May 2012|accessdate=2012-11-18}}&lt;/ref&gt;

== အနုပညာခရီး ==

=== ''ဝေခွဲမရ''(A Muse) နှင့် စန်းပွင့်ခြင်း ===
၂၀၁၂ ၌ ကင်သည်ဝေခွဲမရဇာတ်ကား၌ ယောက်ျားနှစ်ဦး၏ နှောင်ကြိုးကို သဘောပေါက်လာသူ ၁၇ နှစ်အရွယ် အထက်တန်းကျောင်းသူ အွန်ဂျိုအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ မီဒီယာများ၏ ဝေဖန်မှုနှင့် အာရုံစိုက်မှုကို ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;herald&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/entertainment/Detail.jsp?newsMLId=20120327000995|title=Park Hae-il back on the big screen as poet|last=Lee|first=Claire|date=27 March 2012|accessdate=2012-11-18|archive-date=21 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120521004715/http://www.koreaherald.com/entertainment/Detail.jsp?newsMLId=20120327000995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiatoday.co.kr/news/view.asp?seq=616983|title=''Eun-Gyo'' heroine Kim Ko-eun's big smile|date=28 March 2012|accessdate=2012-11-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.movieweek.co.kr/article/article.html?aid=28676|last=Jang|first=Seong-ran|date=2 April 2012|language=Korean|accessdate=2012-11-18|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|archivedate=9 September 2012|archiveurl=https://archive.today/20120909054401/http://www.movieweek.co.kr/article/article.html?aid=28676}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.movieweek.co.kr/article/article.html?aid=28755|last=Jang|first=Seong-ran|date=13 April 2012|language=Korean|accessdate=2012-11-18|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|archivedate=4 September 2012|archiveurl=https://archive.today/20120904222044/http://www.movieweek.co.kr/article/article.html?aid=28755}}&lt;/ref&gt; သူ့သရုပ်ဆောင်မှုက ထိုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် မင်းသမီးဆုကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

၂၁ နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်သည့်တိုင် တီဗီရုပ်ရှင်များ၌ တခန်းမှ မပါဖူးသူ ကင်သည် ကျောင်းတုန်းက ပြဇာတ်နှင့် ထုတ်လုပ်ရေးအနည်းအကျဉ်း၌သာ သရုပ်ဆောင်ဖူးလေသည်။ သူငယ်ချင်းများ၏ သိကျွမ်းဖွဲ့ပေးမှုကြောင့် ဝေခွဲမရရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဂျန်ဂျီဝူးနှင့် တွေ့စဉ်ပင် ရုပ်ရှင်အတွက် လူရွေးပွဲခေါ်နေကြောင်း သတိမပြုမိပေ။ ဒါရိုက်တာနဲ့ စကားစမြည်ပြောပြီးနောက် လူတွေ့စစ်ဆေးတာလည်း ပြီးသွားတယ်၊ ဘာမှပြင်ဆင်ဖို့ အချိန်တောင် မရလိုက်ဘူးလေဟု ကင်က ပြောပြသည်။ လူတွေ့စစ်ဆေးခံရသူ သရုပ်ဆောင် ၃၀၀ ကျော်ထဲမှ သူမအရွေးခံရသည်။&lt;ref name=&quot;veil&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hancinema.net/a-muse-kim-go-eun-i-takes-off-the-veil-40432.html|title=''A Muse'' Kim Go-eun takes off the veil|date=25 March 2012|accessdate=2012-11-18}}&lt;/ref&gt; ဒေါသထွက်စရာကောင်းသော ဇာတ်လမ်းကျောရိုးဖြစ်လျက်ပင် ရုပ်ရှင်ထဲ၌ လိင်ဇာတ်ဝင်ခန်း ၂ ခန်း ပါလေရာ ကင်သည် မရိုက်ကူးမီတွင် စိတ်ရှုပ်ထွေး၍ ရှက်ကြောက်ခဲ့ရသည်ဟု ဝန်ခံသည်။ သို့သော် ကင်မရာများ စတင်ရိုက်ကူးသည့်အခါ ဇာတ်ကောင်စရိုက်၌ စုံးစုံးနစ်မျောသွားခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;lolita&quot; /&gt; ဂျန်ကပြောသည်မှာ ကင်သည် အဆိုပါ ရုပ်ရှင်ကြောင့်သာ မွေးဖွားလာခြင်းဟု ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပိုင်းရိုက်နေတုန်းက သူ့မျက်နှာအမူအရာကို ခင်ဗျားတို့ တွေ့စေချင်စမ်းတယ်၊ ဇာတ်လမ်းရိုက်ကူးစတုန်းကနဲ့ လုံးလုံးလျားလျား ကွာခြားသွားပြီ၊ သူက သူအတွက်ကော အခြားသူတွေအတွက်ကော ဘယ်လောက် အဖိုးတန်တဲ့သူလဲဆိုတာ နားလည်သွားတဲ့ ပုံမျိုး၊ ကိုယ့်မှာ ကိုယ်ပိုင်အလှနဲ့ လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာကို သဘောမပေါက်တဲ့လူတယောက်မှာ ရှိတဲ့ အရည်အချင်းမျိုး သူက ပြခဲ့တာပါဟု ပြောသည်။&lt;ref name=&quot;newmuse&quot; /&gt;

သူမအလုပ်အကိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ ခံစားချက်ကို ပြောရာတွင် ကင်က စတိတ်စင်ပေါ်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ရပ်နေတုန်းက အရမ်းစိတ်လှုပ်ရှားခဲ့တယ်၊ ကျမရဲ့ လက်ကျန်ဘဝကိုလည်း ဒါကိုပဲ လုပ်သွားရမယ်ဆိုရင် သိပ်ပင်ပန်းမှာပဲလို့ တွေးမိပြီးတော့၊ ဒါပေမယ့်လည်း ဒုတိယအကြိမ် ဖျော်ဖြေတော့ ကျောမှာအတောင်ပံပေါက်နေသလိုပဲ ပီတိဖြစ် ခံစားရတယ်၊ စတိတ်စင်ပေါ်ကကို မဆင်းချင်တော့ဘူးဟူ၍ ပြောသည်။ &lt;ref name=&quot;lolita&quot; /&gt; ကြော်ငြာများတွင် သိပ်မပါတော့ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နောက်ရုပ်ရှင်ကားတွေ ရွေးချယ်ရာမှာ ကျမရဲ့ပုံရိပ် ဒါမှမဟုတ် အရှည်ကို သိပ်မတွေးဖြစ်ခဲ့ဘူး၊ ကျမစိတ်ပူနေတာက စီးပွားရေးကြော်ငြာတွေမှာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့တာတွေက ကျမရဲ့ ဇာတ်ရုပ်ကို ထိခိုက်သွားမလား ဆိုတာပဲဟု ပြောခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2014/03/14/2014031401852.html|title=3 Young Women Show Long-Missing Movie Star Material|date=14 March 2014|accessdate=2014-03-14}}&lt;/ref&gt;

=== ရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လှည့်ခြင်း ===
ဝေခွဲမရဇာတ်ကားပြီးနောက် ကမ်းလှမ်းမှုများစွာ ရရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်နှစ်ခန့် နားရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီး ဘွဲ့အပြီးထိတက်ရန် ကျောင်းသို့ ပြန်သွားခဲ့ပေသည်။ ၂၀၁၄ ၌ ငွေရောင်ပိတ်ကားပေါ်သို့ ပြန်လှည့်လာခဲ့သည်၊ သည်းထိတ်ရင်ဖို Monster ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ စွယ်စုံရကြောင်း ပြခဲ့သည်၊ ရက်စက်သော ကွင်းဆက်လူသတ်သမား၏ အသတ်ခံခဲ့ရသော ညီမ၏ အစ်မ မသန်စွမ်းအမျိုးသမီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ပြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၊ မုန်းတီးမှုနှင့် လက်စားချေလိုမှုတို့ကြောင့် စိတ္တဇဖြစ်လုနီးနီး ဖြစ်ပုံကို သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140221000808|title=Kim Go-eun to come back in vicious revenge tale|last=Lee|first=Claire|date=21 February 2014|accessdate=2014-02-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=2933|title=Press Conference Held for MONSTER: Actor Transformations Front and Center|last=Song|first=Soon-jin|date=24 February 2014|accessdate=2014-03-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2985944|title=Eun-gyo takes on ''Monster'' role|last=Kim|first=Hee-eun|date=7 March 2014|accessdate=2014-03-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140316000321|title=Eun-gyo returns as a ''Monster''|last=Lee|first=Claire|date=16 March 2014|accessdate=2014-03-18}}&lt;/ref&gt;

 ၂၀၁၅ ၌ ၁၉၈၀ ခုနှစ်ကဂျပန်ဝတ္ထု Coin Locker Babies ကို အခြေတည်ထားသော မီးရထားဘူတာရုံရှိ အခပေးလော့ကာထဲ စွန့်ပစ်ထားခံရပြီး ငွေတိုးချေးစားသူ လုပ်ငန်းရှင်မကြီးက မွေးစားလိုက်ပြီးနောက်ဆုံး လုပ်ငန်းများကို ပိုင်ဆိုင်ရသူ မိန်းကလေးငယ်အကြောင်း ရိုက်ကူးထားသည့် Coin Locker Girl တွင် ကင်ဟဲဆူးနှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=3028|title=KIM Hye-soo and KIM Go-eun Team Up for COIN LOCKER GIRL|last=Conran|first=Pierce|date=14 May 2014|accessdate=2014-05-19}}&lt;/ref&gt;နောက် ကင်သည် သိုင်းကား Memories of the Sword ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ သူ လေးစားသော စံပြုပုဂ္ဂိုလ် မင်းသမီး ဂျွန်ဒိုယွန်နှင့်အပြိုင် သရုပ်ဆောင်ရလေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreanfilm.or.kr/webzine/sub/people.jsp?mode=A_VIEW&amp;wbSeq=15|title=KIM Go-eun, Star of Monster and Memories of the Sword: To be Remembered as a Good actress, Not as an Overnight Star|last=Tae|first=Sang-joon|date=24 January 2014|accessdate=2014-01-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3008104|title=Going deep in ''Memories''|date=20 August 2015|accessdate=2014-08-26|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051046/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3008104|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2015/08/22/2015082200399.html|title=Kim Go-eun Recalls Difficulties in Latest Film|date=22 August 2015|accessdate=2015-08-22}}&lt;/ref&gt; ထိုနောက်တွင်ကား နိုင်လိုမင်းထက်ဆန်သော ရှေ့နေအဖြစ် The Advocate: A Missing Body ၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201509071541252597500_2|title=Lee Sun-kyun and Kim Go-eun on ''The Advocate: A Missing Body''|date=7 September 2015|accessdate=2015-09-12}}&lt;/ref&gt;

=== ရုပ်သံပွဲဦးထွက် ===
တူညီသော ခေါင်းစဉ်နှင့် [[ဝက်တူး]]ဇာတ်လမ်းပေါ် အခြေခံထားသည့် ရုပ်သံစီးရီး Cheese in the Trap နှင့် ပွဲဦးထွက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507281131528272073_2|title=Kim Go-eun to star in ''Cheese in the Trap''|date=28 July 2015|accessdate=2015-07-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3007160|title=Kim confirmed for ''Cheese''|date=29 July 2015|accessdate=2015-07-29|archive-date=23 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023160753/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3007160|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507291722307980317_2|title=Kim Go-eun snaps up major film, TV drama roles|date=29 July 2015|accessdate=2015-07-29}}&lt;/ref&gt; ---&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2016/02/kim-go-eun-sings-an-ost-for-her-drama-cheese-in-the-trap|title=Kim Go Eun sings an OST for her drama 'Cheese in the Trap'|date=2016-02-29|publisher=allkpop.com|accessdate=2016-12-12}}&lt;/ref&gt;
သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ခြင်းကြောင့် မျက်နှာသစ် ရုပ်သံမင်းသမီးအတွက် ပေစန်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အဘွားနှင့် ပြန်ပြေလည်သော ဇာတ်လမ်း မိသားစုစတိုင် ကနိုလာ ရုပ်ရှင်တွင် ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကင်အွန်စွတ်ရေးသားသည့် စိတ်ကူးယဉ်အချစ်ဇာတ်လမ်းတွဲ [[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး]]တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သည်။

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ==
ဩဂုတ် ၂၀၁၆ တွင် ကင်၏အကျိုးဆောင်က ထုတ်ပြန်သည်မှာ နောက်တက်သရုပ်ဆောင် ရှင်ဟာကျွန်းနှင့် ရည်ငံနေသည်ဟု ဖြစ်၏။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/08/201_212623.html|title=Age gap no barrier to Shin Ha-kyun, Kim Go-eun romance|date=2016-08-24|publisher=Koreatimes.co.kr|accessdate=2016-12-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.soompi.com/2016/08/24/old-photos-shin-ha-kyun-kim-go-eun-resurface-dating-announcement/|title=Old Photos Of Shin Ha Kyun And Kim Go Eun Resurface After Dating Announcement|author=August 24, 2016|date=2016-08-24|publisher=Soompi|accessdate=2016-12-12|archive-date=21 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161121135248/http://www.soompi.com/2016/08/24/old-photos-shin-ha-kyun-kim-go-eun-resurface-dating-announcement/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.soompi.com/2016/08/23/kim-go-eun-shin-ha-kyun-revealed-dating/|title=Kim Go Eun And Shin Ha Kyun Revealed To Be Dating|author=August 23, 2016|date=2016-08-23|publisher=Soompi|accessdate=2016-12-12|archive-date=28 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028055303/http://www.soompi.com/2016/08/23/kim-go-eun-shin-ha-kyun-revealed-dating/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2016/08/25/2016082501047.html|title=Another Celebrity Couple with Big Age Difference - The Chosun Ilbo (English Edition): Daily News from Korea - Entertainment &gt; Entertainment|date=2016-08-25|publisher=English.chosun.com|accessdate=2016-12-12}}&lt;/ref&gt;

== Filmography ==

=== ရုပ်ရှင် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 500px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |နှစ်
! ခေါင်းစဉ်
! ဇာတ်ကောင်
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012 
| ''A Muse'' (ဝေခွဲမရ) 
| ဟန်အွန်ကျို
|-
| ''Yeonga'' (ယွန်ဂ) (short film)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indieforum.co.kr/xe/48070|title=영아 Yeonga|date=14 May 2012|accessdate=2012-11-18|archivedate=20 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220055418/http://www.indieforum.co.kr/xe/48070}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://diff.kr/13th/c1-4.html|title=영아 Yeonga|accessdate=2012-11-18|archivedate=4 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150204141027/http://diff.kr/13th/c1-4.html}}&lt;/ref&gt; 
| ယန်းအာ
|-
| 2013 
| ''Neverdie Butterfly'' (နိစ္စလိပ်ပြာ)
| မွန်းဆူးယွန်
|-
| 2014 
| ''Monster'' (အကောင်ကြီး)
| ဘို့ဆွန်း
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2015 
| ''Coin Locker Girl'' (လော့ကာကောက်ရမိန်းကလေး)
| အီယောင်း
|-
| ''Memories of the Sword'' (ဆောင်ဓားမှတ်ဉာဏ်)
| ဆိုးဟီး
|-
| ''The Advocate: A Missing Body'' (ပျောက်ဆုံးအလောင်း)
| ဂျင်စွန်မီ
|-
| 2016 
| ''Canola'' (ကနိုလာ)
| ဟေဂျီ
|}

=== ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 500px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |နှစ်
! ခေါင်းစဉ်
! ဇာတ်ကောင်
! နက်ဝပ်
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2016 
| ''Cheese in the Trap'' (ထောင်ချောက်ထဲကဒိန်ခဲ)
| ဟုန်ဆိုး 
| align=&quot;center&quot; |tvN
|-
| ''[[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး]]'' 
| ဂျီအွန်တက် 
| align=&quot;center&quot; |tvN
|}

== Awards and nominations ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; 
! Year
! Award
! Category
! Nominated work
! Result
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |2012 
| 8th [//en.wikipedia.org/wiki/Jecheon_International_Music_&amp;_Film_Festival Jecheon International Music &amp; Film Festival]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Suk|first=Monica|title=JIMFF: Rising stars pop champagne with fizz and sparkle|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?sec=ent5&amp;idxno=2012081220480271991|accessdate=2012-11-18|website=10Asia|date=12 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Suk|first=Monica|title=''Eungyo'' actress Kim Go-eun wins rising star award from Moet &amp; Chandon|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012081220215542813|accessdate=2012-11-18|website=10Asia|date=13 August 2012}}&lt;/ref&gt; 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Moët_&amp;_Chandon Moët] Rising Star Award 
| rowspan=&quot;11&quot; |&lt;center&gt; ''[//en.wikipedia.org/wiki/A_Muse A Muse]''&lt;/center&gt; || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/21st_Buil_Film_Awards 21st] [//en.wikipedia.org/wiki/Buil_Film_Awards Buil Film Awards]&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:김고은, '그물에 잡힌 가녀린 각선미' (부일영화상)|url=http://tvdaily.mk.co.kr/read.php3?aid=1349431996397031017|website=TV Report|language=Korean|accessdate=2012-12-04|date=5 October 2012|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|archivedate=19 February 2013|archiveurl=https://archive.today/20130219024716/http://tvdaily.mk.co.kr/read.php3?aid=1349431996397031017}}&lt;/ref&gt; 
| Best New Actress || {{won}}
|-
| 32nd [//en.wikipedia.org/wiki/Korean_Association_of_Film_Critics_Awards Korean Association of Film Critics Awards]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jang|first=Sung-ran|title=PIETA Wins a Triple Crown|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=1954|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2012-11-18|date=19 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:'영평 신인상' 김고은 &quot;믿음으로 지켜봐준 부모님께 감사하다&quot;|url=http://www.tvreport.co.kr/?c=news&amp;m=newsview&amp;idx=278935|website=TV Report|language=Korean|accessdate=2012-12-04|date=7 November 2012}}&lt;/ref&gt; 
| Best New Actress || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[//en.wikipedia.org/wiki/49th_Grand_Bell_Awards 49th] [//en.wikipedia.org/wiki/Grand_Bell_Awards Grand Bell Awards]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Claire|title=''Gwanghae'' sweeps Daejong Film Awards|url=http://nwww.koreaherald.com/view.php?ud=20121030001144|accessdate=2012-11-18|website=[[The Korea Herald]]|date=30 October 2012|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225633/http://nwww.koreaherald.com/view.php?ud=20121030001144}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:김고은 대종상 신인여우상 &quot;박해일 김무열에 감사하다&quot;|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201210302004343210|website=Newsen|language=Korean|accessdate=2012-12-04|date=30 October 2012}}&lt;/ref&gt; 
| Best Actress || {{nom}}
|-
| Best New Actress || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/33rd_Blue_Dragon_Film_Awards 33rd] [//en.wikipedia.org/wiki/Blue_Dragon_Film_Awards Blue Dragon Film Awards]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ji|first=Yong-jin|title=PIETA Wins Best Picture at Blue Dragon Awards|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=2054|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2012-12-04|date=4 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:제33회 청룡영화상: 신인여우상 김고은 &quot;초심 잃지 않겠다&quot;|url=http://www.blueaward.co.kr/bbs/board.php?bo_table=blue_award_news&amp;wr_id=409|website=[[Blue Dragon Film Awards]]|language=Korean|accessdate=2012-12-01|date=30 November 2012|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923192448/http://www.blueaward.co.kr/bbs/board.php?bo_table=blue_award_news&amp;wr_id=409}}&lt;/ref&gt; 
| Best New Actress || {{won}}
|-
| 2nd Beautiful Artist Awards&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ji|first=Yong-jin|title=KIM Ki-duk Scores Another Brilliant Achievement|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=2036|website=Korean Film op Zone|accessdate=2012-12-01|date=28 November 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;
([//en.wikipedia.org/wiki/Shin_Young-kyun Shin Young-kyun] Arts and Culture Foundation) 
| New Artist Award || {{won}}
|-
| 13th [//en.wikipedia.org/wiki/Busan_Film_Critics_Awards Busan Film Critics Awards] 
| Best New Actress || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013 
| 4th KOFRA Film Awards&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ji|first=Yong-jin|title=PIETA Regarded as the Best Film in 2012 by Reporters|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=2211|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2013-02-04|date=1 February 2013}}&lt;/ref&gt;  
| Best New Actress || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/49th_Paeksang_Arts_Awards 49th] [//en.wikipedia.org/wiki/Baeksang_Arts_Awards Baeksang Arts Awards] 
| Best New Actress (Film) || {{nom}}
|-
| 12th [//en.wikipedia.org/wiki/New_York_Asian_Film_Festival New York Asian Film Festival]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Conran|first=Pierce|title=KIM Ko-eun Honored by NYAFF This Summer|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=2539|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2013-06-14|date=12 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Actress Kim Go-eun Feted as Rising New Star in New York|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/07/02/2013070200891.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|accessdate=2013-07-03|date=2 July 2013}}&lt;/ref&gt; 
| Star Asia Rising Star Award || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015 
| 19th [//en.wikipedia.org/wiki/Bucheon_International_Fantastic_Film_Festival Bucheon International Fantastic Film Festival]&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Conran|first1=Pierce|title=LEE Min-ho and MOON Chae-won to Receive BiFan Awards|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?mode=VIEW&amp;seq=3493|website=Korean Film Biz Zone|accessdate=2015-07-10|date=10 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
| Fantasia Award 
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt; ''[//en.wikipedia.org/wiki/Coin_Locker_Girl Coin Locker Girl]''&lt;/center&gt; || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/24th_Buil_Film_Awards 24th] [//en.wikipedia.org/wiki/Buil_Film_Awards Buil Film Awards] 
| Best Actress || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2016
| rowspan=&quot;2&quot; |[//en.wikipedia.org/wiki/52nd_Paeksang_Arts_Awards 52nd Paeksang Arts Awards]
|Best New Actress (Television)
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;''[//en.wikipedia.org/wiki/Cheese_in_the_Trap_(TV_series) ''Cheese in the Trap'']''&lt;/center&gt;
|{{won}}
|-
|Most Popular Actress (Television)
|{{Nominated}}
|-
|[//en.wikipedia.org/wiki/APAN_Star_Awards 5th APAN Star Awards]
|Best New Actress
|{{nom}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Style_Icon_Awards Style Icon Awards] 
| Amazing Rising Star 
| &lt;center&gt;Herself &lt;/center&gt;|| {{won}}
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}
[[Category:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>08bqjkkrh861765stavvrfnksja2fhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျန်နာရာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69525</id>
    <revision>
      <id>1039531</id>
      <parentid>828265</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51942" sha1="n1r4rrmp1b8yzlhsqtmdpo3jf1of2gl" xml:space="preserve">{{Infobox person|birth_date={{birth date and age|mf=yes|1981|3|18}}|birth_place=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ တောင်ကိုရီးယား။|image=(특별수사 사형수의 편지) 셀럽 엄지척 영상 장나라 10s.jpg|module={{Infobox musical artist|embed=yes | background      = solo_singer | instrument      = [[Vocals]] | genre           = [[Pop music|Pop]] | years_active    = 2001–present | label           = {{unbulleted list|Pure Entertainment|WS Entertainment|Narajjang.com Corporation}} | associated_acts =  | website         = {{url|http://www.narajjang.com/}} }}|name=Jang Na-ra|occupation={{hlist|Singer|actress}}|years_active=1997–present|signature=Jang Na-ra signature.svg}}
'''ဂျန်နာရာ''' ({{Korean|장나라}}; ၁၈ မတ် ၁၉၈၁ မွေး) သည် တောင်ကိုရီးယားအဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ပြီး တောင်ကိုရီးယားနှင့် တရုတ်အနုပညာလောက၌ ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=장나라 - Daum 영화|url=http://movie.daum.net/movieperson/Summary.do?personId=2058|work=Daum|accessdate=21 May 2014|language=Korean|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305011408/http://movie.daum.net/movieperson/Summary.do?personId=2058}}&lt;/ref&gt; သူ့သီချင်း '' အိပ်မက်လှလှ ''ကြောင့် လူသိများသည်။  New Nonstop, Successful Story of a Bright Girl, Bratty Princess, Baby Faced Beauty, School 2013, My Love Patzzi, Fated to Love You နှင့် I Remember You စသော ဇာတ်လမ်းများကြောင့်လည်း လူသိများလေသည်။

== ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ==
* အရပ် ၁၆၅ စင်တီ
* အလေးချိန် ၄၅ ကီလို
* အေသွေး
* လက်ရှိ၌ ဖခင်၊ အစ်ကိုနှင့် အတူနေထိုင်လျက်ရှိ။
* 
== ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး ==
ဂျန်သည် သူ၏ငယ်စဉ်ဘဝအချိန်အများစုကို တောင်ကိုရီးယား၊ ဆိုးလ်မြို့ရှိ ယွတ်ချွန်းဒုံ အွန်ပြောင်းခရိုင်မွေးရပ်မြေ၌သာ ကုန်လွန်ခဲ့သည်။ မူလတန်းကျောင်းနေစဉ်က Les Misérables ဟူသော ပြဇာတ်၌ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သော သူ့အဖေ ဂျုဟျိုစုံနှင့်အတူ ကပြဖူးရာ နောင်သော် သရုပ်ဆောင်ဖြစ်လာရေး ဝါသနာအတွက် မျိုးစေ့ချခဲ့မိခြင်းဟု ဆိုနိုင်သည်။ မတ် ၂၀၀၀ ၌ [[ချောင်အန်း တက္ကသိုလ်]]၊ သရုပ်ဆောင်မေဂျာမယူမီ အထက်တန်းကျောင်းသူဘဝမှာပင် ရုပ်သံကြော်ငြာများအတွက် ကြော်ငြာမော်ဒယ် လုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ နောက် ၁၀ နှစ်အကြာ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၀ ၌ ဘွဲ့ရသည်။ တက္ကသိုလ် တက်ပြီးကတည်းက နှောင့်နှေးမှုများ ဖြစ်ခဲ့ရသည်မှာ အလုပ်များ အဆက်မပြတ် လုပ်နေရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်၌လည်း ကျောင်းသားဟောင်းများအသင်းက ပေးသောဆု ရခဲ့သေးသည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/02/12/2010021200277.html|title=The Chosun Ilbo (English Edition): Daily News from Korea - Jang Na-ra to Finally Graduate from University|publisher=English.chosun.com|date=2010-02-12|accessdate=2016-06-12}}&lt;/ref&gt;

== ဂီတခရီး ==
ဂျန်သည် ၂၀၀၂ မေ၌ အဆိုတော်အဖြစ်နှင့် ဖျော်ဖြေရေးကမ္ဘာအေဂျင်စီမှ ပွဲဦးထွက်လာသည်။ အက်စ်အမ် ဖျော်ဖြေရေးနှင့် စာချုပ်ချုပ်ပြီး အဆိုတော်ပေါက်စအဖြစ် သူ၏ အနုပညာခရီးကို စခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အက်စ်ဖျော်ဖြေရေးမှ အခြားအနုပညာရှင်များထက် လူကြိုက်နည်းလိမ့်မည်ဟူသော ခန့်မှန်းချက်ဖြင့် သူ့ကို ဖြုတ်ခဲ့သည်။.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2010/02/jang-nara-finally-graduates-after-10-years|title=Jang Nara finally graduates after 10 years|date=2010-02-19|publisher=allkpop.com|accessdate=2016-06-12}}&lt;/ref&gt; အက်စ်အမ်စီမံခန့်ခွဲရေးမှ မည်သို့ပင် ထင်မြင်နေပစေ၊ ဂျန်သည် ငါ့မျက်ရည်တွေ သင်္ချိုင်းဖြစ်ဟူသော သီချင်းဖြင့် '''ပထမဆုံးဇာတ်လမ်း''' ဟူသော ပွဲဦးထွက် အယ်လ်ဘမ်ကို ဖြန့်ချိလိုက်သည်။ အစကနဦး၌ သိပ်လက်မခံကြရကား ကိုရီးယားတေးဂီတဇယား၌ နံပါတ် ၁၂ သာ ချိတ်လေ၏။ လူသိများသော ပွဲဦးထွက်သူများ sitcom New Nonstop ၌ ပါဝင်ပြီးနောက် ကျော်ကြားလာပြီးလျှင် အခြားသီချင်းများ Confession နှင့် April Story တို့ကဲ့သို့သော အယ်လ်ဘမ်များကို ဆက်တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အားလုံးသည် တေးဂီတဇယားအမျိုးမျိုးတို့၌ ဘုတ်ထိပ်စွဲလေတော့သည်။ &lt;ref name=&quot;soompi.com&quot;&gt;{{cite web|author=April 9, 2007|url=http://www.soompi.com/2007/04/09/artist-of-the-week-jang-nara/#.U6ZbL6i7n9A|title=Artist of the week - Jang Nara|publisher=Soompi|date=2007-04-09|accessdate=2016-06-12|archive-date=7 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807030609/http://www.soompi.com/2007/04/09/artist-of-the-week-jang-nara/#.U6ZbL6i7n9A}}&lt;/ref&gt; အယ်လ်ဘမ်သည် ကော်ပီပေါင်း သုံးသိန်း ရောင်းချရ၏။ သို့ဖြစ်၍ ဂျန်သည် အမ်ဘီစီ၏ တေးဂီတရှိုး၌ ပင်တိုင်တက်ဆက်သူအလုပ်ကို ဆက်လက်တည်မြဲစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်လေသည်။ ကေဘီအက်စ် ဆွေးနွေးပွဲ အချစ်ဇာတ်လမ်း၌လည်း ပင်တိုင်တင်ဆက်သူ လုပ်သည်။ ၂၀၀၁ အကုန်၌ နှစ်ကုန် တေးဂီတဆုပေးပွဲ၌ လူသစ်အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်ဆုကိုလည်းကောင်း၊ ဖျော်ဖြေရေးဆုပေးပွဲ၌ လူသစ်တင်ဆက်သူဆုကိုလည်း ရရှိလေသည်။

၂၀၀၂ အောက်တိုဘာ၌ ဒုတိယအယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော Jjang Nara Vol.2 Sweet Dream ကို ဖြန့်ချိသည်။ '''အိပ်မက်လှလှ'''သီချင်းသည် ချက်ချင်းပေါက်သွားပြီး ကိုရီးယားတေးဂီတဇယား၌ နံပါတ်တစ် တန်းချိတ်လေသည်။ (...) ၎င်းအယ်လ်ဘမ်သည်လည်း ထိုနှစ်အတွက် တောင်ကိုရီးယား၌ အရောင်းရဆုံး အယ်လ်ဘမ်များထဲမှ တခု ဖြစ်လာသည်။ ထိုသီချင်းကို သူ၏ ၂၀၀၂ ဇာတ်လမ်းဖြစ်သော  My Love Patzzi ၌ ဇာတ်ဝင်တေးအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ သူ၏ အတောမသတ် ကျော်ကြားမှုကြောင့် အမ်ဘီစီ ဂီတပွဲတော်နှင့် ကေဘီအက်စ် ဂီတဆုပေးပွဲ၌ ဒေဆန်ဆုနှစ်ဆု သို့မဟုတ် ဂရင်းဆု(တနှစ်တာကိုရီးယားထိပ်တန်းအနုပညာရှင်နှင့် ညီ)ပါဝင်သော ဆုပေါင်းမြောက်မြားစွာကို ရရှိခဲ့လေသည်။&lt;ref name=&quot;english.visitkorea.or.kr&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.visitkorea.or.kr/enu/CU/content/cms_view_304742.jsp|title=VisitKorea|publisher=VisitKorea|date=|accessdate=2016-06-12|archivedate=17 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817153006/http://english.visitkorea.or.kr/enu/CU/content/cms_view_304742.jsp}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၃ ၌ တရုတ်စီစီတီဗီ-အမ်တီဗီ ဆုပေးပွဲ၌ တနှစ်တာကိုရီးယားအဆိုတော်ဆုကို ရပြန်သည်။

ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၃ ၌ တတိယအယ်လ်ဘမ် 3rd Story ကို ထုတ်ရာ ပေါက်ပြန်ရာ နံပါတ်တစ်ချိတ်သော်လည်း သူ၏ ဒုတိယအယ်လ်ဘမ်ကို မကျော်ဖြတ်နိုင်သည့်အပြင် မမီပေ။


၂၀၀၄ ၌ ယခင်အယ်လ်ဘမ်သုံးခုမှ ပေါက်သီချင်းများကို စုစည်းပြီး အယ်လ်ဘမ်တခု ထုတ်ပြန်သည်။ ၎င်းနောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၄ ၌ I Love School နှင့် Winter Diary ပါသော ငါ့ရဲ့ဇာတ်လမ်းဟူသော လေးခုမြောက် အယ်လ်ဘမ်ကို ဖြန့်သည်။

တရုတ်ပြည်၌ သူ့ကို လူကြိုက်များမှုက တရုတ်ဗားရှင်း အယ်လ်ဘမ်များ ထုတ်ဖြစ်ခြင်းဖြင့် တရုတ်၌လည်း နယ်ပယ်တခု ရရှိခဲ့သည်။ သူ့ပထမဆုံးတရုတ်အယ်လ်ဘမ်သည် တရှိန်ထိုးအောင်မြင်ပြီး ယခင်ဖြန့်ချိပြီးသော ကိုရီးယားသီချင်းများကို တရုတ်လိုဘာသာပြန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ '''အိပ်မက်လှလှ'''၊ It's Probably Love(အချစ်ပဲနဲ့တူတယ်)၊ I'm A Woman Too(ကျမလည်းမိန်းမသား) တို့၏တရုတ်ဗားရှင်းသည် အာရှတဝန်း ရေဒီယိုများ၌ အထူးလူကြိုက်များလေသည်။ ကိုရီးယားနှင့် တရုတ်သီချင်း နှစ်မျိုးလုံး ဆိုရလေ့ရှိသော တရုတ်ပြည်အနှံ့ တေးဂီတဝိုင်းများ၌လည်း ဖျော်ဖြေရသည်။ ၂၀၀၆ ၌ ဒုတိယတရုတ်အယ်လ်ဘမ် ကွန်ဖူးကို ဖြန့်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.hancinema.net/jang-nara-cancels-press-conference-in-china4838.html]{{Dead link|date=June 2016}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၀၇ ၌ ကိုရီးယား ပေါ့လောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာပြီး၊ ပဉ္စမမြောက်အယ်လ်ဘမ် '''သူမ''' ကို ဖြန့်ချိပြီးနောက်တနှစ်တွင် အာရှအိပ်မက်ဟူသော နှစ်ဘာသာအယ်လ်ဘမ်ကို ဖြန့်သည်။

၂၀၀၈ ပေကျင်းနွေရာသီအိုလံပစ်အတွင်း၊ ၂၀၀၈ အိုလံပစ်သီချင်းဖြစ်သော ပေကျင်းက မင်းကို ကြိုဆိုတယ်၌ ပါဝင်သီဆိုရာ တရုတ်စကားမပြောသောနိုင်ငံမှ တဦးတည်းသော အဆိုရှင်ဖြစ်လေသည်။

ဂျန်သည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး '''မိုးနှင့်သမုဒ္ဒရာ'''၊ ရုပ်သံရှိုးများအတွက် '''ဒုံရီ'''နှင့် '''ကလေးရုပ်အလှ'''စသည့် သံစဉ်များကိုလည်း ဆိုပေးခဲ့သည်။ ကိုရီးယားအန်နီမဲရုပ်ရှင်များ၌လည်း အသံသရုပ်ဆောင်သည်။

အာရှအိပ်မက်ကို ထုတ်ပြီး လေးနှစ်အကြာ ၂၀၁၂ ၌ ငါမင်းကိုပဲသတိရနေဟူသော ဒီဂျစ်တယ်ဆင်ဂဲလ်ဖြင့် တဖန် ဝင်ရောက်လာသည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2948725|title=Jang Nara 'Can Only Think of You'-INSIDE Korea JoongAng Daily|date=2012-02-20|publisher=Koreajoongangdaily.joins.com|accessdate=2016-06-12|archive-date=16 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160616180539/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2948725|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== သရုပ်ဆောင်ခရီး ==
ဂျန်သည် အောင်မြင်သော သရုပ်ဆောင်ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူလည်း ဖြစ်သည်။ အမ်ဘီစီရုပ်သံ၏ ကျော်ကြားသော sitcom New Nonstop ၌ ဦးစွာ ပါဝင်လိုက်ရာ၌ သူ၏ မျက်နှာချောချောလှလှလေးကြောင့် အကြီးအကျယ် ပေါက်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။

၂၀၀၂ ၌ ဂျန်ပထမဦးဆုံး ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ရသော ဇာတ်လမ်းမှာ အက်စ်ဘီအက်စ်၏  Successful Story of a Bright Girl (명랑소녀 성공기) ဖြစ်ပြီး ဂျန်ဟွပ်နှင့် တွဲရသည်။ ၎င်းဇာတ်လမ်းကို ကောင်းစွာ လက်ခံကြပြီး ပရိသတ်ကြည့်ရှုနှုန်း မြင့်မားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.donga.com/3/all/20140524/63717436/1|title=“우리는 환상의 커플”, 안방극장 ‘재회 커플’들이 이끈다 : 뉴스 : 동아닷컴|date=2014-05-24|publisher=News.donga.com|accessdate=2016-06-12}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၃ ပေဆန် အနုပညာဆုပေးပွဲ၌ ၎င်းဇာတ်လမ်းတွဲအတွက် မျက်နှာသစ်ရုပ်သံမင်းသမီးဆုကို ရရှိသည်။ ရုပ်သံနှင့် ပေါက်သီချင်း ချိုမြိန်သောအိပ်မက်တို့ကြောင့် ထိုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယား၏ ကြယ်ပွင့်အဖြစ် ထွန်းတောက်လာခဲ့သည်။ ရုပ်သံနှင့် ပရင့်ကြော်ငြာများအတွက် သူ့ထောက်ခံကြော်ငြာပေးမှုများကို ပြလုပ်ရန်၊ ရုပ်သံရှိုးများနှင့် ရုပ်ရှင်များအတွက် ကမ်းလှမ်းမှုများစွာ လက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် အလုပ်အများဆုံးနှင့် ကိုရီးယားအမျိုးသမီးအနုပညာရှင်များအကြား အရှာဖွေခံရဆုံး သူတဦးဖြစ်လာသည်။

၂၀၀၅ ၌ တရုတ်ပြည်တွင် သူ့ကို လူကြိုက်များသောကြောင့် Bratty Princess (刁蛮公主) ၌ ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်ကြည့်လေရာ၊ တရုတ်စကားပြောပရိသတ်များ ချစ်ခင်မှုကို ရရှိပြီး၊ တရုတ်ပြည်နှင့်တကွ အခြား တရုတ်စကားပြောနိုင်ငံများ၌ ထင်ရှားလေသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲအောင်မြင်မှုက ဂျန်ကို တရုတ်၌ hallyu ခေါ် ကိုရီးယားလှိုင်းကြယ်ပွင့်အဖြစ် ရောက်ရှိစေပြီးလျှင် တရုတ်၌ အခြားဇာတ်လမ်းတွဲများစွာ၌လည်း ပါဝင်ရလေသည်။&lt;ref&gt;[[cmn:刁蛮公主|zh:刁蛮公主]]&lt;/ref&gt; 

ဟယ်လိုမွန်းစတားဇာတ်လမ်းတွဲ၌ [[ပတ်ဘိုဂွံ]]နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် နှစ်များတွင်ကား ဂျန်သည် တရုတ်ပြည်နှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံကို အိမ်ဦးနှင့်ကြမ်းပြင် သွားလာ၍ အဆိုတော်လုပ်သည်များ သရုပ်ဆောင်သည်များကို အကျဉ်းရုံး၍ သိရသည်။ ဆုပေါင်းများစွာကိုလည်း ရရှိသည်ဖြစ်ရာ ရုပ်သံစာရင်းများနှင့် သီချင်းစာရင်းများကို အောက်ပါ ဇယားတို့၌ ကြည့်ရှုနိုင်လေသည်။

== အထင်လွဲကြခြင်း ==
၂၀၀၉ အောက်တိုဘာ၌ ဂျန်နာရာသည် တောင်ကိုရီးယားရှိ ဆွေးနွေးခန်းအစီအစဉ်၌ မိမိ၏ ရုပ်ရှင်သစ်အကြောင်း ပြောကြစဉ် ရန်ပုံငွေကိစ္စကြောင့် တရုတ်ပြည်သို့ သုံးလေးခေါက်သွားပြီး လှုပ်ရှားခဲ့ရသည်ကို နောက်ခံပိတ်ကား၌ စာတန်းထိုးလိုက်သည်မှာ '''ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်ပြဿနာရှိတိုင်း တရုတ်ပြည်သွားတာပဲ'''ဟု ဖြစ်လေသည်။ နောက်ပိုင်း၌ ထိုမြင်ကွင်းကို တရုတ်အင်တာနက်သုံးစွဲသူတဦးမှ အင်တာနက်ပေါ်သို့ တင်လိုက်လေရာ၊ '''ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်ပြဿနာရှိတိုင်း တရုတ်ပြည်သွားတာပဲ'''ဟူသော စကားသည် ဂျန်နာရာကိုယ်တိုင် ပြောသည်ဟု ထင်သွားကြပြီးလျှင်၊ ထိုစကား ထပ်ကားသွားသည်မှာ ''ပိုက်ဆံပြတ်တိုင်းတရုတ်ပြည်သွား၍သရုပ်ဆောင်ရသည်''၊ ''ပိုက်ဆံမရှိသည်နှင့်တရုတ်လာရသည်''ဟု ဖြစ်သွားသည်။ ၎င်းသည် သတင်းများ၌ ပါလာရာ၊ တရုတ်ပြည်ပရိသတ်များ၏ မကောင်းမြင်ခံရလေသည်။ ထိုမှတဆင့် တရုတ်အနုပညာအသိုင်းအဝိုင်း၌ ကျင်လည်နေသော အခြား ကိုရီးယားအနုပညာရှင်များသို့ပါ ရိုက်ခတ်သွားတော့ရာ၊ &lt;ref&gt;[http://v.sohu.com/20091112/n268167986.shtml 张娜拉狂言“没钱就去中国演出” 张娜拉遭抵制-搜狐娱乐播报&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://ent.ifeng.com/music/jpkr/detail_2009_11/13/139540_0.shtml&lt;/ref&gt;ပေကျင်းရှိ ဂျန်၏အေဂျင်စီမှ ကိုယ်စားတောင်းပန်ရသည်မှာ ထိုစကားသည် ''နောက်ပြောင်ခြင်း''သာဖြစ်သည်၊ တရုတ်ပြည်၌ သရုပ်ဆောင်ခြင်းက နိုင်ငံယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း ဖြေရှင်းလိုက်မှ ပရိသတ်၏ ပိုမိုပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုကို ကြုံရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=张娜拉称“中国揽财”是开玩笑 实质为国家交流_娱乐焦点_大楚网_腾讯网&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://hb.qq.com/a/20091113/000022.htm |access-date=12 January 2017 |archive-date=6 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306045341/http://hb.qq.com/a/20091113/000022.htm }}&lt;/ref&gt;

၎င်းနောက် ဂျန်နာရာသည် '''ပေါ်ခဲ့'''အင်တာနက် မီဒီယာမှတဆင့် အလေးအနက် ပြောကြားသည်မှာ

 {{Quote box |width=50% |align=center |quoted=1 |quote= ကျမတို့အလေးအနက်ပြောကြားလိုတာကတော့၊ ဂျန်နာရာဟာ ငွေကြေးပြဿနာကြောင့် တရုတ်ပြည်လာတာ လုံးဝမဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှာ ဂျန်နာရာဟာ ကိုယ့်အနုပညာလောကမှာ လူသိများနေစဉ် တရုတ်ပြည်လာပါတယ်၊ အကြောင်းရင်းကတော့ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုကို စွဲလမ်းတဲ့ ၎င်းရဲ့ ဖခင်ဆန္ဒကို ပြည့်ဝစေလိုတာကတကြောင်း၊ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုနဲ့ ကိုရီးယားတရုတ်ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်တာကို တဆင့်မြှင့်တင်လိုတာကတကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်၊ ဒီကိစ္စကို ခြုံငုံပြီးရှင်းလင်းရမယ်ဆိုပါက အထင်လွဲမှုတခုကြောင့် ဖြစ်မှာပါ၊ အားလုံးပဲ အငြင်းပွားနေကြတဲ့ '''''ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်ပြဿနာရှိတိုင်း တရုတ်ပြည်သွားတာပဲ'''''ဆိုတဲ့ ဘာသာပြန်ဟာ ခိုင်မာတဲ့နှလုံးသားအစီအစဉ်မှာပါတဲ့ စာတန်းထိုး ဖြစ်ပြီး၊ ဂျန်နာရာကိုယ်တိုင် ပြောခဲ့တဲ့စကားမဟုတ်ပါဘူး၊ ဒီလိုအထင်လွဲမှုဖြစ်ရတဲ့အတွက် ဂျန်နာရာရဲ့ပရိသတ်ဖြစ်စေ၊ တရုတ်ပြည်သူများဖြစ်စေ၊ ကျမတို့က အလေးအနက်တောင်းပန်အပ်ပါတယ် |salign=right }}

ဟု ဖြစ်လေသည်။&lt;ref&gt;[http://blog.sina.com.cn/s/blog_4bd1954c0100g8hh.html 关于张娜拉“没钱就去中国演出”报道的声明书_张娜拉_新浪博客&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

== အလှူအတန်းနှင့် အခြားလှုပ်ရှားမှုများ ==
ဂျန်သည် ငတ်မွတ်နေသော မြောက်ကိုရီးယားကလေးငယ်များသို့ နို့မှုန့်များ အခမဲ့ ပေးပို့ခြင်းကဲ့သို့သော လှူဒါန်းမှုအများအပြား ပြုခဲ့သည်။ the FHI Charity organization အဖွဲ့၌လည်း အလုပ်လုပ်သည်။

၂၀၀၇ တရုတ်ပြည်၌ ဂျန်သည် လူကေးမီးယားသွေးကင်ဆာရောဂါသည်ကလေးငယ်များအတွက် ရန်ပုံငွေတီးဝိုင်းကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၅ နှစ်မြောက် တရုတ်နှင့် တောင်ကိုရီးယားသံတမန်ဆက်ဆံရေးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပေကျင်းရှိ ဇွန် ၉ ဖျော်ဖြေပွဲ၌ သူနှင့် ဖန်အသင်း တွေ့ဆုံပွဲမှ ရရှိသော ပိုက်ဆံများဖြင့်''' ဂျန်ဖောင်ဒေးရှင်း'''ကို တည်ထောင်သည်။ ဖျော်ဖြေပွဲ လက်မှတ် ၁၂၀၀ လုံး စောလျင်စွာ ရောင်းကုန်သွားသည်။ ဖျော်ဖြေပွဲအပြီး စင်ပေါ်၌ တရုတ် လှူဒါန်းရေးအဖွဲ့က ဂျန်ကို နှလုံးသားလှသံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီး၊ ဂျန်သည် ထိုသို့ဂုဏ်ပြုခံရသည့် ပထမဆုံးသော နိုင်ငံခြားသား ဖြစ်လာသည်။
&lt;ref&gt;{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702234403/http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1463495_11858.html|archivedate=2007-07-02|title=Jang Nara Named Ambassador of Chinese Charity|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1463495_11858.html|work=KBS GLOBAL|date=2007-06-29|accessdate=2007-06-30}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၈ စီချွမ်ငလျင်လှုပ်ပြီးသော်၊ အလှူခံအဖွဲ့များသို့ ဒေါ်လာ တသိန်းခွဲ လှူဒါန်းပြီးလျှင်၊ ဒုက္ခသည်များအတွက် ဂျန် အလှူခံရာ အဝတ်အထည်ပေါင်း ၈ ဘီလီယံ ရရှိသည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://seoulfull.wordpress.com/2009/01/22/jang-nara-donates-8-bil-won-of-clothing-to-quake-hit-sichuan/|title=Jang Nara Donates 8 Bil Won of Clothing to Quake-hit Sichuan &amp;#124; SEOULFULL|author=Name|publisher=Seoulfull.wordpress.com|accessdate=2016-06-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.triptokorea.com/english/viewtopic.php?popup=yes&amp;today=no&amp;printable=yes&amp;t=11425&amp;postdays=0&amp;postorder=desc&amp;start=0|title=Jang Nara Donates Money to Help Earthquake Victims in China|date=2008-05-22|publisher=English.triptokorea.com|accessdate=2016-06-12|archivedate=13 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813170152/http://english.triptokorea.com/english/viewtopic.php?popup=yes&amp;today=no&amp;printable=yes&amp;t=11425&amp;postdays=0&amp;postorder=desc&amp;start=0}}&lt;/ref&gt;

ဇွန် ၂၀၁၀ ၌ ဂျန်သည် ပေကျင်း ဟွာကျာတက္ကသိုလ်၌ ဆက်ဆံရေးပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
&lt;ref&gt;{{ကိုးကားခြင်း|last=Jo|first=Sang-won|title=10년만에 대학 졸업한 장나라, 중국에서 교수됐다 {{bracket|Jang Nara, only ten years out of university, becomes professor in China}}|date=2010-07-02|url=http://www.kwnews.co.kr/nview.asp?s=801&amp;aid=210070100156|periodical=Gyeongwon Ilbo|access-date=2010-07-04}}More than one of &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;accessdate=&lt;/code&gt; and &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=&lt;/code&gt; specified ([[Help:CS1 errors#redundant parameters|help]]); Wikilink embedded in URL title ([[Help:CS1 errors#wikilink in url|help]])
[[Category:Pages with citations having redundant parameters]]
[[Category:Pages with citations having wikilinks embedded in URL titles]]&lt;/ref&gt;

၂၀၁၁ ၌ ဆိုးလ်၊ ဂန်နမ်ဂု ဧရိယာ၌ ခရီးသွားပိုမိုလာစေရန် သံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2011/01/178_79513.html|title=Jang Nara to promote Gangnam District|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805112222/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2011/01/178_79513.html|archivedate=2016-08-05|date=2011-01-11|publisher=Koreatimes.co.kr|accessdate=2016-06-12}}&lt;/ref&gt;

== ဖလင်ရိုက်ကူးရေး ==

=== ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! နှစ်
! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ်
! မူလခေါင်းစဉ်
! ဇာတ်ရုပ်
! ကွန်ရက်
! နိုင်ငံ
|-
| 2001 
| ''New Nonstop'' 
| 뉴논스톱 
| ဂျန်နာရာ 
| MBC 
| rowspan=&quot;5&quot; |South Korea
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2002 
| ''Successful Story of a Bright Girl'' 
| 명랑소녀 성공기 
| Cha Yang-soon 
| SBS
|-
| ''My Love Patzzi'' 
| 내 사랑 팥쥐 
| Yang Song-yee 
| MBC 
|-
| 2003 
| ''Hello! Balbari'' 
| 헬로 발바리 
| (cameo) 
| KBS2
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2004 
| ''Love Is All Around'' 
| 사랑을 할꺼야 
| Jin Bo-ra 
| MBC
|-
| ''Silver Love'' 
| 银色年华 
| China
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2005 
| ''Banjun Drama'' &lt;br&gt;
&quot;I Got Married to a Weird Woman&quot; &lt;br&gt;
&quot;My Love Mite&quot; &lt;br&gt;
&quot;Reincarnation&quot; &lt;br&gt;
&quot;And There Was Nothing&quot; &lt;br&gt;
&quot;Strange Village&quot; &lt;br&gt;
&quot;The Golden Age of Gas Man&quot; 
| 대결! 반전 드라마 
| SBS 
| South Korea
|-
| ''My Bratty Princess'' (ဗရုတ်မင်းသမီး)
| 刁蠻公主 
| Situ Jing/Xiao Long Xia 
| CCTV 
| China
|-
| ''Wedding'' 
| 웨딩 
| Lee Se-na 
| KBS2 
| South Korea
|-
| 2007 
| ''Good Morning Shanghai'' 
| 纯白之恋 
| You Hao Yun 
| rowspan=&quot;3&quot; |China
|-
| 2010 
| ''Iron Masked Singer'' 
| 铁面歌女 
| Hu Die/Hu Yin Yin 
| JLTV 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011 
| ''Unruly Qiao'' 
| 刁蛮俏御医 
| He Tian Xin 
| SZTV 
|-
| ''Baby Faced Beauty'' 
| 동안미녀 
| Lee So-young 
| KBS2 
| South Korea
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012 
| ''Race Course'' (ပြိုင်ကွင်း)
| 跑馬場 
| CCTV 
| China
|-
| ''School 2013'' 
| 학교 2013 
| Jung In-jae 
| KBS2 
| South Korea
|-
| 2013 
| ''Red Palaquin'' (ဝေါယာဉ်နီ)
| 红轿子 
| Huzhou TV 
| China
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2014 
| ''Fated to Love You'' (မင်းကိုချစ်ဖို့ကံပါလာ)
| 운명처럼 널 사랑해 
| Kim Mi-young 
| rowspan=&quot;3&quot; | MBC 
| rowspan=&quot;3&quot; | South Korea
|-
| ''Drama Festival'' &quot;Old Farewell&quot; 
| 오래된 안녕 
| Han Chae-hee 
|-
| ''Mr. Back'' 
| 미스터 백 
| Eun Ha-soo
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015 
| ''One-Winged Eagle'' (တောင်ပံပဲ့လင်းယုန်)
| 单翼雄鹰 
| (cameo) 
| CCTV 
| China
|-
| ''Hello Monster'' 
| 너를 기억해 
| Cha Ji-an 
| KBS2 
| South Korea
|-
| 2016 
| ''One More Happy Ending'' 
| 한번 더 해피엔딩 
| Han Mi-mo 
| MBC 
| South Korea
|}

=== ရုပ်ရှင်များ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! နှစ်
! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ်
! မူလခေါင်းစဉ်
! ဇာတ်ရုပ်
! နိုင်ငံ
|-
| 2003 
| ''Oh! Happy Day'' 
| 오! 해피데이 
| Kong Hee-ji 
| South Korea
|-
| 2007 
| ''Girl's Revolution'' (ဂဲလ်တော်လှန်ရေး)
| 麻雀要革命 
| China
|-
| 2009 
| ''Sky and Ocean'' (ကောင်းကင်နှင့်သမုဒ္ဒရာ)
| 하늘과 바다 
| Ha-neul 
| South Korea
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012 
| ''Flying With You'' (အတူပျံသန်း)
| 一起飞 
| He Qianqian / Baby 
| rowspan=&quot;2&quot; | China
|-
| ''Whoever'' (ဘယ်သူ့ပဲချစ်ချစ်)
| 愛誰誰 
| Yawen (cameo) 
|-
| 2015 
| ''Polaroid''
| 폴라로이드 
| ဧည့်သရုပ်ဆောင်
| South Korea
|}

== တေးသံသွင်း ==

=== အယ်လ်ဘမ်များ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! align=&quot;left&quot; | #
! align=&quot;left&quot; |'''Information'''
! align=&quot;left&quot; |'''Tracks'''
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''1st'''
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''First Story''
* '''Released''': June 21, 2001
* '''Sales''': 323,168&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2001_2h.htm|title=:: 한국음반산업협회 ::|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040926015035/http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2001_2h.htm|archivedate=26 September 2004|accessdate=12 June 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2002_2h.htm|title=:: 한국음반산업협회 ::|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071221002102/http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2002_2h.htm|archivedate=21 December 2007|accessdate=12 June 2016}}&lt;/ref&gt;
* '''Language''': [[ကိုရီးယားဘာသာစကား|Korean]]
* '''Label''': S.M. Entertainment (SMPDCD-6)
| align=&quot;left&quot; |
# 고백 (Confession)
# 눈물에 얼굴을 묻는다 (Burying My Face In Tears)
# 연 (Yun)
# Make it Right
# 물고기자리 (Pisces)
# 4월이야기 (April Story)
# 눈물에 얼굴을 묻는다 (Burying My Face In Tears, String Version)
# Gloomy Sunday
# Blue
# 약속 (Promise)
# My Pain
# 지독한 사랑 (Vicious Love)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''2nd'''
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''Sweet Dream''
* '''Released''': October 2, 2002
* '''Sales''': 411,253
* '''Language''': Korean
* '''Label''': Warner Music Korea (77083-2, 8809217680065)
| align=&quot;left&quot; |
# Sweet Dream
# 아마도사랑이겠죠 (Amado Sarangigetjyo, &quot;Perhaps Love&quot;)
# 혼자서도 잘해요 (Honjaseodo Jalhaeyo, &quot;I Can Do It Well By Myself&quot;)
# Pinekiss
# 철부지 (Cheolbuji, &quot;A Mere Child&quot;)
# Ending
# I'll be there for you
# 뙈지아가 (Ttwaejiaga, &quot;Pig Baby&quot;)
# 물망초 (Mulmangcho, &quot;A Forget-Me-Not&quot;)
# 사막한가운데서 (Samakhangaundeseo, &quot;In The Middle of the Desert&quot;)
# Snowman
# 다시 받아주겠니? (Dasi Badajugenni? &quot;Can You Accept Me Again?&quot;)
# 바람아 멈추어다오 (Barama Meomchueodao, &quot;Please Stop the Wind&quot;)
# 아마도 사랑이겠죠 (Amado Sarangigetjyo, &quot;Perhaps Love&quot;) (Radio edit)
# Snowman (Radio edit)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''3rd'''
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''The Third Story''
* '''Released''': December 2, 2003
* '''Sales''': 161,103&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2003_2h.htm|title=:: 한국음반산업협회 ::|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040902011524/http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2003_2h.htm|archivedate=2 September 2004|accessdate=12 June 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2004.htm|title=2004년 총결산 국내음반 판매량집계|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929090954/http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2004.htm|archivedate=29 September 2007|accessdate=12 June 2016}}&lt;/ref&gt;
* '''Language''': Korean
* '''Label''': Warner Music Korea (77083-2, 8809217680065)
| align=&quot;left&quot; |
# We
# 별이 빛나는 밤에
# 기도 (Last Pray)
# 10년이 지난 후 나는
# 그게 정말이니?
# 나도 여자랍니다
# 키키
# My Boy
# 약속
# 늘 그래왔듯이
# Say Good-Bye
# 눈물로 남을텐데
# 그게 정말이니 (Band ver.)
# 별이 빛나는 밤에(Ver.2)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''4th'''
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''My Story''
* '''Released''': December 20, 2004/March 23, 2007
* '''Sales''': 28,940
* '''Language''': Korean
* '''Label''': Warner Music Korea (77083-2, 8809217680065)
| align=&quot;left&quot; |
# Intro
# 달팽이 (Snail)
# 겨울일기 (Winter diary)
# I Love School
# Always
# 이젠 괜찮아요 (Now no problem at all)
# 혹시라도 (Perhaps)
# 모시는 글 (Mosin Gul)
# 연인 (Duet with 신혜성) (Lover, Duet with Shin Hye Sung (Shinhwa))
# 사랑하기 좋은 날 (Good Day to Love)
# 겨울일기 (Bossa Nova.ver) (Winter diary)
# 나 (I)
# Make it right
# 飛不起來(페이부치라이) (중국드라마'은색연화'주제가) (Cannot fly—Chinese soap opera ' Silver time passage ' Theme song)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''5th'''
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''She''
* '''Released''': February 23, 2007
* '''Sales''': N/A
* '''Language''': Korean
* '''Label''': Warner Music Korea (20276-2)
| align=&quot;left&quot; |
# 사랑 부르기 (Calling out love)
# 마음을 잃다 (Losing one's mind)
# You &amp; I
# 손톱 (Fingernails)
# 가면무도회 ft. HaHa (A Masquerade)
# 사랑을 향합니다 (Towards love)
# Everything for you
# Tonight
# 이젠 말해볼까 (Shall we talk about it now?)
# 당신의 모든 것을 사랑합니다 (I love everything about you)
# 사랑 부르기 (Acoustic Ver.) (Calling out love)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''6th'''
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''Dream of Asia''
* '''Released''': March 27, 2008
* '''Sales''': 1,200,000
* '''Languages''': Korean, Mandarin, [[ဂျပန်ဘာသာစကား|Japanese]], Cantonese, [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|English]]
* '''Label''': LOEN Entertainment (SDL-0099, SDL-0104)
| align=&quot;left&quot; |
CD 01 [Korean / Japanese / English]
# 신기루 (Mirage)
# Jump!!Jump!!
# 흉터 (Scar)
# 미련한 미련이란 것이 (Stupidity What Is Stupidity)
# Thinkin’ Of You
# 거짓말쟁이 (Liar)
# Long Good-Bye
# 달맞이 꽃 (Evening Primrose)
# 눈의 아이 (Snow Child)
# 결혼할래요 - feat. 박묵환 / Park Moon Hwan
# Shining Day
# Fairytale [English Version]
# 신기루 (しんきろう) [Japanese Version] (Mirage)
# Jump!!Jump!! [Japanese Version]
# We [Japanese Version]

CD 02 [Mandarin / Cantonese]
# 우리들의 꿈 / 我們的夢想 / Wo Men De Meng Xiang (Our Dream)
# 독신주의 / 獨身主意
# 신기루 / 海市蜃樓 / Hai Shi Shen Lou (Mirage)
# Jump!!Jump!! / 跳!跳! / Tiao!Tiao!
# 남은 건 추억뿐 / 只剩下從前
# 나를 따라 해 봐 / 跟我走 / Gen Wo Zou (Follow Me)
# 못된 성질 / 大脾氣 / Da Pi Qi
# 멈춘 사랑 / 停愛 / Ting Ai
# 조금만 / 一点点 / Yi Dian Dian
# 달빛은 내 마음을 대신해 / 月亮代表我的心 / Yue Liang Dai Biao Wo De Xin [Cantonese Version]
# 달빛은 내 마음을 대신해 / 月亮代表我的心 / Yue Liang Dai Biao Wo De Xin [Mandarin Live Version] (Teresa Teng Cover)
|}

=== တရုတ်အယ်လ်ဘမ်များ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! align=&quot;left&quot; |'''အချက်အလက်'''
! align=&quot;left&quot; |'''ပါဝင်သီချင်းများ'''
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: 一张'''
* '''Released: February 1, 2005'''
* '''Sales: ''N/A'''''
* '''Language: Chinese'''
| align=&quot;left&quot; |
# 风儿啊！请你停下来 (Wind, please stop)
# 全世界下雨 (The whole world is raining)
# 娜拉In China
# 飞不起来 (Unable to fly)
# Sweet Dream
# 恋爱宣言
# 我也是女人 (I am also a woman)
# 甜蜜蜜 (Sweet)
# 可能是爱情 (It's probably love)
# Ends
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Gong Fu'''
* '''Released: December 21, 2005'''
* '''Sales: ''N/A'''''
* '''Language: Chinese'''
| align=&quot;left&quot; |
# 对不起我不爱你 (Sorry, I don't love you)
# 功夫
# 爱上你全部 (Loving all of you)
# 我要你崇拜
# 梦飞翔
# Everyday
# 危险恋人
# 天边
# 出乎预料
# 烦着呢
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Journey of Love '''
* '''Released: August 2, 2012'''
* '''Sales: ''N/A'''''
* '''Language: Chinese'''
* '''Label: Wireless Star'''
| align=&quot;left&quot; |
# 愛的出口 Export of Love
# 想說給你聽 Want To Say To You
# 耍花招 Flashy
# 我知道 I Know
# 背靠背 Back To Back
# 謝謝你給我的幸福 Thank You To My Happiness
# 只想起你﹙中﹚I Only Think Of you (Chinese version)
# 只想起你﹙韓﹚I Only Think Of You (Korean version)
# 救人哪 Rescue Which
# 讓心去流浪 Heart To Stray
|}

=== အခြား ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! align=&quot;left&quot; |'''အချက်အလက်'''
! align=&quot;left&quot; |'''ပါဝင်သီချင်းပုဒ်များ'''
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''Jang Nara and Friends''
* '''Released''': April, 2003
* '''Language''': Korean
| align=&quot;left&quot; |
# 오 해피데이 (영화‘오 해피데이’삽입곡)
# 피노키오
# 그날이후 (영화 ‘오 해피데이’ 삽입곡)
# Friend (Solo Version)
# And
# Lately
# Will be mine
# Luv n u
# Today
# Friend (Duet Version)
# 부디
# 그래요
# 아무것도 아닌 이야기
# 다시
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''Ladylike''
* '''Released''': December 29, 2006
* '''Language''': Korean
* '''Label''': LOEN Entertainment
| align=&quot;left&quot; |
# 안 행복해 (I’m not happy)
# 그렇담 Good-bye (Then good-bye)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''너만 생각나 I Only Think Of You'' (Digital Single)
* '''Released''': March 26, 2012
* '''Language''': Korean/Chinese
* '''Label''': CJ E&amp;M
| align=&quot;left&quot; |
# 너만 생각나 I Only Think Of You
# 바로 너였어 (With 알렉스) It Was You (With Alex of Clazziquai)
# I Only Think Of You (Chinese version)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title''': ''Love'' (Digital Single)
* '''Released''': October 23, 2013
* '''Language''': Korean
| align=&quot;left&quot; |
# Love
# Love (instrumental)
|}

=== ဇာတ်ဝင်တေးများ (OST) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! align=&quot;left&quot; |'''အချက်အလက်'''
! align=&quot;left&quot; |'''ပါဝင်သီချင်းများ'''
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Ah Hyeon Dong's Madam OST'''
* '''Released:''' February 14, 2008
* '''Language:''' Korean
| align=&quot;left&quot; |
# It's alright
# It's alright(instrumental)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Sky and Ocean OST'''
* '''Released:''' May 2009
* '''Language:''' Korean
| align=&quot;left&quot; |
# 하늘과 바다 
# 마녀 여행을 떠나다 
# If You Ask Me To
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Dong Yi OST'''
* '''Released''': June 15, 2010
* '''Language''': Korean
* '''Label''': Neowiz Internet (네오위즈인터넷)
| align=&quot;left&quot; |
# 천애지아 (하늘 끝에 이르는 바람) (Walking On A Dreamy Road)
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Baby Faced Beauty OST'''
* '''Released''': June 21, 2011
* '''Language''': Korean
* '''Label''': LOEN Entertainment (로엔엔터테인먼트)
| align=&quot;left&quot; |
# 오렌지 나무 Orange Tree
# 오월의 눈사람
|- style=&quot;background:#f0f8ff;&quot;
| align=&quot;left&quot; |
* '''Title: Mr. Back OST'''
* '''Released''': December 17, 2014
* '''Language''': Korean
* '''Label''': LOEN Entertainment (로엔엔터테인먼트)
| align=&quot;left&quot; |
# 하루 종일 All Day
|}
=== ဆုများ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! နှစ်
! ဆုပေးပွဲ
! အမျိုးအစား
! ဇကာတင်လက်ရာ
! ရလဒ်
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2001 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Golden_Disk_Awards Golden Disk Awards] 
| Best New Artist 
| rowspan=&quot;4&quot; |''First Story'' || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/SBS_Gayo_Daejeon SBS Music Awards] 
| Best New Artist || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/MBC_Gayo_Daejejeon MBC Music Awards] 
| Best New Artist || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/KBS_Gayo_Daechukje KBS Music Awards] 
| Best New Artist || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;11&quot; |2002 
| rowspan=&quot;3&quot; | [//en.wikipedia.org/wiki/2002_Mnet_Asian_Music_Awards Mnet Asian Music Awards] 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Mnet_Asian_Music_Award_for_Best_Female_Artist Best Female Artist] 
| rowspan=&quot;9&quot; |''Sweet Dream'' || {{Won}}
|-
| Special Jury Prize || {{nom}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Mnet_Asian_Music_Awards_in_the_Special_Awards_Category Mobile Popularity Award] || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/KBS_Gayo_Daechukje KBS Music Awards] 
| Grand Prize (Daesang) || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/MBC_Gayo_Daejejeon MBC Music Awards] 
| Most Popular Artist || {{Won}}
|-
| KMTV Korean Music Awards 
| KMTV Award || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/SBS_Gayo_Daejeon SBS Music Awards] 
| Most Popular Artist || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Golden_Disk_Awards Golden Disk Awards] 
| Main Prize (Bonsang) || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Seoul_Music_Awards Seoul Music Awards] 
| Main Prize (Bonsang) || {{Won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/KBS_Entertainment_Awards KBS Entertainment Awards] 
| Best Newcomer in a Variety Show || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/SBS_Drama_Awards SBS Drama Awards] 
| Top 10 Stars 
| rowspan=&quot;2&quot; |''[//en.wikipedia.org/wiki/Successful_Story_of_a_Bright_Girl Successful Story of a Bright Girl]'' || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2003 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Baeksang_Arts_Awards Baeksang Arts Awards] 
| Best New Actress (TV) || {{Won}}
|-
| CCTV-MTV Music Awards 
| Korean Singer of the Year || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2004 
| Commendation from the [//en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_National_Defense_(South_Korea) Secretary of Defense] 
| Recipient || {{NA}} || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Honorary_degree Honorary] [//en.wikipedia.org/wiki/Master's_Degree Master's Degree] from the [//en.wikipedia.org/wiki/Beijing_Film_Academy Beijing Film Academy] 
| Recipient || {{NA}} || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/2004_Mnet_Asian_Music_Awards Mnet Asian Music Awards] 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Mnet_Asian_Music_Award_for_Best_Female_Artist Best Female Artist] 
| ''Is That True?'' || {{nom}} 
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | 2005 
| China Golden Disk Awards 
| Most Popular Singer || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Asia-Pacific Music Chart Awards 
| Asia's Best Female Singer || {{Won}}
|-
| Award for Outstanding Contribution &lt;br&gt;
to Korean-Chinese Cultural Exchange || {{NA}} || {{Won}}
|-
| Top 10 Golden Song || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Inter-Parliamentary_Union Inter-Parliamentary Union] Award for Social Service 
| Recipient || {{NA}} || {{won}}
|-
| 2007 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Chunsa_Film_Art_Awards Chunsa Film Art Awards] 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Hallyu Hallyu] Cultural Award || {{NA}} || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2008 
| Asia Model Festival Awards 
| Asia Star Award || {{NA}} || {{won}}
|-
| Today's Young Artist Awards 
| Recipient || {{NA}} || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2009 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Corporate_social_responsibility CSR] Korea Awards 
| Special Award (Individual) || {{NA}} || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/Grand_Bell_Awards Grand Bell Awards] 
| Best Actress 
| rowspan=&quot;2&quot; |''Sky and Ocean'' || {{nom}}
|-
| 2010 
| China [//en.wikipedia.org/wiki/Golden_Rooster_Awards Golden Rooster] and [//en.wikipedia.org/wiki/Hundred_Flowers_Awards Hundred Flowers Awards] 
| Best Actress in a Foreign Film || {{Won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2011 
| rowspan=&quot;2&quot; | [//en.wikipedia.org/wiki/2011_KBS_Drama_Awards KBS Drama Awards] 
| Top Excellence Award, Actress 
| rowspan=&quot;2&quot; |''[//en.wikipedia.org/wiki/Baby_Faced_Beauty Baby Faced Beauty]'' || {{nom}}
|-
| Excellence Award, Actress in a Miniseries || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012 
| rowspan=&quot;2&quot; | [//en.wikipedia.org/wiki/2012_KBS_Drama_Awards KBS Drama Awards] 
| Top Excellence Award, Actress 
| rowspan=&quot;2&quot; |''[//en.wikipedia.org/wiki/School_2013 School 2013]'' || {{nom}}
|-
| Excellence Award, Actress in a Miniseries || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2014 
| [//en.wikipedia.org/wiki/3rd_APAN_Star_Awards APAN Star Awards] 
| Top Excellence Award, Actress in a Miniseries 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/Fated_to_Love_You_(2014_TV_series) Fated to Love You]'' || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [//en.wikipedia.org/wiki/2014_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] 
| Top Excellence Award, Actress in a Miniseries 
| rowspan=&quot;2&quot; |''[//en.wikipedia.org/wiki/Fated_to_Love_You_(2014_TV_series) Fated to Love You]'', ''[//en.wikipedia.org/wiki/Mr._Back Mr. Back]'' || {{Won}}
|-
| Popularity Award, Actress || {{Won}}
|-
| Best Couple Award with [//en.wikipedia.org/wiki/Jang_Hyuk Jang Hyuk] 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/Fated_to_Love_You_(2014_TV_series) Fated to Love You]'' || {{Won}}
|-
| 2015 
| [//en.wikipedia.org/wiki/8th_Korea_Drama_Awards Korea Drama Awards] 
| Top Excellence Award, Actress 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/Hello_Monster Hello Monster]'' || {{nom}}
|}

==ကိုးကား==
{{reflist|2}}
[[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>n1r4rrmp1b8yzlhsqtmdpo3jf1of2gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂင်ဂျယ်ဝန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69646</id>
    <revision>
      <id>1039522</id>
      <parentid>1029062</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28333" sha1="6xlbdk0tbejcumv9pvt15d6lwi39xww" xml:space="preserve">{{Infobox person|agent=Will Entertainment &lt;br&gt; (2014-present)|birth_date={{birth date and age|1981|2|18|df=y}}|birth_place=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]|education=Sangmyung University - Theater and Film &lt;br/&gt; Hanyang University Graduate School of International Tourism|image=Kim Jaewon at the 20th Korean Culture and Entertainment Awards.jpg|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent  | hangul      = 김재원  | rr          = Gim Jae-won  | mr          = Kim Chae-wŏn  }}|name=Kim Jaewon|occupation=[[သရုပ်ဆောင်]]|website=http://www.kimjaewon.co.kr/|years_active=၂၀၀၁-လက်ရှိ}}'''ဂင်ဂျယ်ဝန်း'''&lt;ref name=&quot;website&quot;&gt;The actor indicates a preference of spelling his name &quot;Jaewon&quot; (without a space or hyphen) on his [http://www.kimjaewon.co.kr/ official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200220020857/http://www.kimjaewon.co.kr/ |date=20 February 2020 }}.&lt;/ref&gt; (၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၁ မွေး) သည် တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ '''သံယောဇဉ်'''(၂၀၀၂)၊ '''နှလုံးသားခေါ်သံ'''(၂၀၁၁)၊ '''မေလဘုရင်မ'''(၂၀၁၂)နှင့် '''အရှုပ်တော်ပုံ၊ လန့်စရာမှားယွင်းနေသောအတွေ့အကြုံ'''(၂၀၁၃)တို့ကြောင့် ထင်ရှားလေသည်။

== အနုပညာခရီး ==
၂၀၀၁ ၌ ဟန်နီဟန်နီဖြင့် ပွဲဦးထွက်လာသည်။ သံယောဇဉ်ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် ကြယ်ပွင့်ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Romance (2002, MBC miniseries)|url=http://www.koreanfilm.org/tvdramas/index.htm#romance|work=Koreanfilm.org|accessdate=2013-09-01}}&lt;/ref&gt; '''ရန်သူ'''(ဆိုယူးဂျင်နှင့်)နှင့် '''ငါ့အချစ်ပတ်ဇီလေး'''(ဂျန်နာရာနှင့်ကင်ရေဝေါင်တို့နှင့်)ဇာတ်လမ်းတွဲတို့၌ ပို၍ ကျော်ကြားလာသည်။

'''ဝိုင်တို့မြေ'''(၂၀၀၃)ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ရန်သူဇာတ်လမ်းတွဲ၏တွဲဘက် ကင်မင်ဂျောင်နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ပြီး၊ မိသားစုရန်ငြိုးကြားမှ ရိုးရာအရက်ကို ပြန်လည်ရှင်သန်လာအောင် ကြိုးပမ်းကြပုံကို မြင်တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Seung-jae|title=SBS Ups Ante on ''Land of Drink'' After Phenomenal ''All In''|url=http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2003040407498&amp;path_dir=20030404|work=The Dong-a Ilbo|accessdate=2013-09-01|date=3 April 2003}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၄ ၌ တောင်ကိုရီးယားနှင့်တရုတ် ပူးတွဲထုတ်လုပ်သော တရုတ်ပြည်၌ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းရိုက်ကူးသည့်''' ပေကျင်းကချစ်သူ'''၌ စွန်ဖေးဖေးနှင့်အပြိုင် သရုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cheon|first=Seung-hoon|title=Manly Chang Dong-gun Is My Favorite Actor|url=http://english.donga.com/srv/service.php3?bicode=130000&amp;biid=2003112426878|work=The Dong-a Ilbo|accessdate=2013-09-01|date=23 November 2003}}&lt;/ref&gt; အချစ်ဟာသရုပ်ရှင် '''စောက်ကြီးကျယ်နဲ့ရက်တရာ''' ၌ ပါပြီးနောက် ဆက်လက်၍ '''ငါ့ရဲ့၁၉နှစ်သားမရီး'''၌ ဇာတ်ရံအဖြစ် ပါခဲ့သည်။

'''အံ့စရာဘဝ'''(၂၀၀၅)၌ ကင်သည် စင်္ကာပူ၌ တစ်ညတာလွန်ကျူးခဲ့သော အကျိုးဆက်အဖြစ် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ ကလေးအဖေ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်း သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ အမွေကြီး(၂၀၀၆)၌ မူကြိုကျောင်းကို အမွေဆက်ခံရရှိသော လူဆိုးဂိုဏ်းသားတစ်ဦးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။ ပထမဆုံးသမိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည့် '''ဟွမ်ဂျီနီ'''၌ ဂေရှားမယ်နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်မိသည့် မျိုးရိုးမြင့်သူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ကင်၏ ကိုရီးယားလှိုင်းကြယ်ပွင့်အဖြစ် ကျော်ကြားမှုက တရုတ်ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ စီစီတီဗီက ၂၀၀၈ ၌ လွှင့်သည့် '''အချစ်ဦး'''၌ ပါဖြစ်စေသည်။

စစ်မှုထမ်းရန်ရည်ရွယ်၍ ၂၃ မတ် ၂၀၀၉ ၌ စာရင်းပေးပြီး၊ ကာကွယ်ရေးမီဒီယာအေဂျင်စီ၌ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wee|first=Geun-woo|title=Korean stars at shine at Korean military concert|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010031216144195440|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=12 March 2010}}&lt;/ref&gt; ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ ၌ ပြီးဆုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Jong-gil|title=Actor Kim Jae-won discharged from military today|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011012413442783809|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=24 January 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Actor Kim Jae-won poses on completing his mandatory military service in Yongsan, Seoul|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/01/25/2011012500353.html|work=The Chosun Ilbo|accessdate=2013-09-01|date=25 January 2011|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102242/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/01/25/2011012500353.html}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Jessica|title=Kim Jae-won cast as male lead for upcoming drama|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011020716494981500|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=7 February 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=New Kim Jae-won TV series to air April 2|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011033015270422466|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=30 March 2011}}&lt;/ref&gt;ပြန်လာသည့်အနေဖြင့် '''နှလုံးသားခေါ်သံ'''၌ နားမကြားသူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရာ ချီးကျူးခြင်းခံရသည်။ သူနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သူ ဟွမ်ဂျောင်အွန်တို့သည် နောက်တွင် နှစ်ကုန် အမ်ဘီစီ ရုပ်သံဆုပေးပွဲ၌ အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;mbc2011&quot; /&gt;

၂၀၁၁ ဆောင်းဦး၌ ကင်သည် [[အီဂျီအာ]]နှင့်အတူ '''ငါလည်းပါတယ်၊ ပန်းကလေး'''၌ သရုပ်ဆောင်ရန် လက်မှတ်ထိုးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Jessica|title=Kim Jae-won joins E Ji-ah drama|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011092109381106743|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=21 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=E Ji-ah, Kim Jae-won attend first script reading for new drama|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011093012404008547|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ၄ အောက်တိုဘာ ရိုက်ကူးသည့် ဦးဆုံးရက်၌ သူစီးသော ဆိုင်ကယ်သည် စက်ချို့ကာ အရှိန်မြန်ပြီး၊ သူဒဏ်ရာရသွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Park|first=Hyun-min|title=Kim Jae Won Dislocates His Shoulder, Promises to Make Quick Recovery|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/735|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=5 October 2011|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110152931/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/735}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Park|first=So-jung|title=Kim Jae-won gets into motorcycle accident|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011100509253366716|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=5 October 2011}}&lt;/ref&gt; ပခုံးလွဲ၊ အရိုးအက်ကာ၊ အရွတ်နှင့်အရိုးနုများ စုတ်ပြတ်သွားကြောင်း တွေ့ရှိရပြီးနောက်၊ သူ နုတ်ထွက်လိုက်ကာ ယွန်းရှီယွန်းကို အစားထိုးလိုက်ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Jessica|title=Kim Jae-won to leave E Ji-ah drama|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011101411420528346|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=14 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Choe|first=Min-ji|title=Kim Jae Won Drops Out of ''Me Too, Flower!''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/935|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=14 October 2011|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110152840/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/935}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Myung-hyun|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011101413072991030|title=Yoon Si-yoon cast as male lead in upcoming E Ji-ah TV series|work=10Asia|date=14 October 2011|accessdate=2012-12-03}}&lt;/ref&gt; ဆယ်လခန့် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်နားလိုက်ရကာ၊ ဒေါက်တာနာယောင်းမူလမ်းညွှန်ချက်အောက်၌ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ရပြီး၊&lt;ref&gt;{{cite web|last=Park|first=Hyun-min|title=Kim Jae Won Likely to Return Earlier than Expected|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1446|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=9 November 2011|archive-date=1 September 2013|archive-url=https://archive.today/20130901000738/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1446}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=In-kyung|title=Kim Jae Won is Rapidly Recovering|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1852|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=30 November 2011|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305195957/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1852/kim-jae-won-is-rapidly-recovering}}&lt;/ref&gt; နောက်ဆုံး၌ လုံးဝပြန်လည်နလံထူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=In-kyung|title=Kim Jae Won Makes Full Recovery From Motorcycle Accident|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4094|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=7 March 2012|archive-date=1 September 2013|archive-url=https://archive.today/20130901000707/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4094}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၂ ၌ '''မေလဘုရင်မ'''ဖြင့် ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာပြီး၊ သင်္ဘောဆောက်လုပ်ရေး၌ အောင်မြင်သော လူတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရိုက်ကူးထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Hye-ji|title=Kim Jae-won returning to TV with ''May Queen'' after recovering from injury|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012071314592034327|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=13 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=In-kyung|title=Kim Jae Won Reveals He was Traumatized by Poverty|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/6355|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=7 May 2012|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305144902/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/6355/kim-jae-won-reveals-he-was-traumatized-by-poverty}}&lt;/ref&gt; နောက်တွင် အမ်ဘီစီရုပ်သံဆုပေးပွဲ၌ ထိပ်တန်းထူးချွန်ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းပွဲ၌လည်း တင်ဆက်သူ လုပ်သေးသည်။&lt;ref name=&quot;freeagent&quot;&gt;{{cite web|last=An|first=So-hyoun|title=Kim Jae Won Joins the Free Agent Market|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/26664|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=17 January 2013|archive-date=1 September 2013|archive-url=https://archive.today/20130901000744/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/26664}}&lt;/ref&gt; ကင်သည် အခပေးချယ်နယ် '''အွန်စတိုင်'''၌လည်း ယောက်ျားသားများအတွက် အလှအပအစီအစဉ်ဖြစ်သော အိမ်လှလှလေးရွေးကြစို့၌ ပင်တိုင်တင်ဆက်သူဖြစ်လေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Oh|first=Esther|title=Kim Jae Won to Serve as Pretty Boy MC of ''Get It Beauty HOMME''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/14104|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=5 September 2012|archive-date=6 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306090219/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/14104/kim-jae-won-to-serve-as-pretty-boy-mc-of-get-it-beauty-homme}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Jin-ho|title=Kim Jae Won Thought He Was Born with His Skin|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/15154|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=17 September 2012|archive-date=1 September 2013|archive-url=https://archive.today/20130901000658/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/15154}}&lt;/ref&gt;

ဖြူစင်သော အသားအရေနှင့် တောက်ပသောအပြုံးတို့ကြောင့် ကင်သည် ကကျော်ကြားခဲ့သော်လည်း (ထို့ကြောင့်လည်း ပရိသတ်များက မိန်းမဆန်သည့် အမည်ဖြစ်သော ''အပြုံးနတ်သမီး''ဟု ပေးခဲ့ကြ)၊ မကြာသေးမီနှစ်များက ကင်သည် လူကြမ်းတစ်ယောက် ဖြစ်ပုံပေါက်အောင် လေ့ကျင့်လာခဲ့သည်။ သူ့အဖေအဖြစ်မှတ်ယူထားသူက သူ့ကို မိဘအရင်းများဆီမှ ပြန်ပေးဆွဲလာခဲ့သူ ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိသွားသော စုံထောက်တစ်ယောက်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည့် '''အရှုပ်တော်ပုံ၊ လန့်စရာမှားယွင်းသောအတွေ့အကြုံ'''(၂၀၁၃)၌ ထိုပုံကို တွေ့နိုင်လေသည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Eun-ah|title=Actor Kim Jae-won to Return to Small Screen|url=http://www.tenasia.com/archives/54858|work=10Asia|accessdate=2013-09-01|date=10 May 2013|archivedate=28 June 2013|archiveurl=https://archive.today/20130628025709/http://www.tenasia.com/archives/54858}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ၌ ကင်သည် '''သားလေးယောက်နှင့်သမီးတစ်ယောက်'''အစစ်အမှန်ရှိုး၌ ပါဝင်ကာ၊ ၎င်းရှိုး၏ လုပ်ကွက်မှာ နာမည်ကြီးထင်ရှားသူ လေးဦးနှင့် ဖိတ်ခေါ်ထားသည့် ဧည့်သည်အမျိုးသမီးကြယ်ပွင့်နှင့်အတူ တောအရပ်၌ မိဘအတုများနှင့် မိသားစုသဏ္ဌာန် သရုပ်ဆောင်လုပ်ပြခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lee|first=Cory|title=Kim Jae-won Joins MBC's New Variety Show|url=http://www.tenasia.com/archives/75792|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131208101759/http://www.tenasia.com/archives/75792|website=10Asia|archivedate=2013-12-08|date=6 December 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Lee|first1=Sun-min|title=Celebs to become family on new MBC show|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2981568|website=Korea JoongAng Daily|accessdate=2015-01-06|date=6 December 2013|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100425/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2981568|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; မျက်မှောက်ရေးရာအစီအစဉ်၌လည်း ပါဝင်တင်ဆက်ပြီး၊ ကောလာဟလနှင့် ဟော့သတင်းများကို အချက်အလက်များနှင့်တကွ အမှု ပြန်လည်တည်ဆောက်ကာ ထုတ်ဖော်ခြင်း ပြုရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Actor Kim Jae Won to Host Current Affairs Program ''Real Story Eye''|url=http://www.soompi.com/2014/02/26/actor-kim-jae-won-to-host-current-affairs-progam-real-story-eye/|website=Soompi|accessdate=2014-03-02|date=26 February 2014|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072406/http://www.soompi.com/2014/02/26/actor-kim-jae-won-to-host-current-affairs-progam-real-story-eye/}}&lt;/ref&gt; ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်း၌ '''ဆန္ဒဖျော်ဖြေရေး'''မည်သော တေးလင့်အေဂျင်စီတစ်ခုနှင့် စာချုပ်လိုက်သည်။

၂၀၁၅ ၌၊ ကြမ်းကြုတ်သော ဘုရင်အင်ဂျိုအဖြစ်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် '''စပလင်းဒီး နိုင်ငံရေး'''ဟု အမည်ရသော သမိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် ပြန်လာလေသည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Doo|first1=Rumy|title=Fact, fiction mingle in ''Splendid Politics''|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20150408000793|website=The Korea Herald|accessdate=2015-04-08|date=8 April 2015}}&lt;/ref&gt;

== ကိုယ်ရေး ==
* အရပ် ၁၈၃ စင်တီ
* အလေးချိန် ၆၈ ကီလို
* သွေးအမျိုးအစား ဘီ
* အိမ်ထောင်စုစာရင်း၌ မွေးနေ့မှာ ဇွန် ၁၈ ဖြစ်သည်။
''ပတ်ဆိုယွန်''နှင့် ၂၈ ဇွန် ၂၀၁၃၊ ဆိုးလ်၊ '''ရုတ်စံဒုံ'''ရှိ '''ရုမ်'''မင်္ဂလာခန်းမ၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Choi|first=Eun-hwa|title=Kim Jae Won Says Marriage is a Sure Way to Happiness|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/39556|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=28 June 2013|archivedate=7 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131107023247/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/39556}}&lt;/ref&gt; နှစ်ဦးသားမှာ ငယ်သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်ကာ၊ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂ ၌ စတင်တွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last1=An|first1=So-hyoun|last2=Lee|first2=In-kyung|title=Kim Jae Won to Get Married to His Pregnant Fiancee on June 28|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/37788|work=enewsWorld|accessdate=2013-09-01|date=4 June 2013|archivedate=17 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917130601/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/37788}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Park|first=Si-soo|title=Actor Kim to tie knot on June 28|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/06/386_136918.html|work=The Korea Times|accessdate=2013-09-01|date=4 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Yoon|first=Min-sik|title=Actor Kim Jae-won to get married late June|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130604001074|work=The Korea Herald|accessdate=2013-09-01|date=4 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kim Jae-won to Wed Childhood Sweetheart|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/06/05/2013060500788.html|work=The Chosun Ilbo|accessdate=2013-09-01|date=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; ''ပတ်''သည် ကြော်ငြာအေဂျင်စီအကြီးအကဲတဦး၏ သမီးဖြစ်ကာ၊ မော်ဒယ်အေဂျင်စီတခု၌ စီမံခန့်ခွဲရေးပိုင်း၌ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=MacDonald|first=Joan|title=Fans Learn More About Kim Jae Won's Non-Celebrity Wife|url=http://www.kdramastars.com/articles/9969/20130715/fans-learn-more-kim-jae-wons-non-celebrity-wife.htm|work=KDramaStars|accessdate=2013-09-01|date=15 July 2013}}&lt;/ref&gt; ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃ ၌ မွေးသော သူတို့သားကို အိမ်နာမည် '''ကောင်းကင်ဘုံ'''ဟု ပေးထားလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Actor Kim Jae Won Is Now a Father!|url=http://www.soompi.com/2013/12/31/actor-kim-jae-won-is-now-a-father/|work=Soompi|accessdate=2014-02-13|date=31 December 2013|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305015305/http://www.soompi.com/2013/12/31/actor-kim-jae-won-is-now-a-father/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.soompi.com/2013/07/02/kim-jae-won-reveals-babys-nickname-and-his-true-personality/ &quot;Kim Jae Won Reveals Baby's Nickname&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223504/http://www.soompi.com/2013/07/02/kim-jae-won-reveals-babys-nickname-and-his-true-personality/ |date=4 March 2016 }}.&lt;/ref&gt;

== ရိုက်ကူးရေး ==

=== ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ===
* ''Honey Honey'' (SBS, 2001)
* ''Open Drama Man &amp; Woman'' &quot;You say it's Love, but I think it's Desire&quot; (SBS, 2001)
* ''Wuri's Family'' (MBC, 2001)
* ''Romance'' (MBC, 2002)
* ''Rival'' (SBS, 2002)
* ''My Love Patzzi'' (MBC, 2002)
* ''Land of Wine'' (SBS, 2003)
* ''Beijing My Love'' (KBS2, 2004)
* ''My 19 Year Old Sister-in-Law'' (SBS, 2004)
* ''Wonderful Life'' (MBC, 2005)
* ''Great Inheritance'' (KBS2, 2006)
* ''Hwang Jini'' (KBS2, 2006)
* ''First Love'' (CCTV, 2008)
* ''Can You Hear My Heart'' (MBC, 2011)
* ''May Queen'' (MBC, 2012)
* ''Scandal: A Shocking and Wrongful Incident'' (MBC, 2013)
* ''Splendid Politics'' (MBC, 2015)
* ''Father, I'll Take Care of You'' (MBC, 2016)

=== ရုပ်ရှင် ===
* ''100 Days with Mr. Arrogant'' (2004)

=== စုံစိရှိုး ===
* ''Inkigayo'' (SBS, 2002) 
* ''Get It Beauty HOMME'' (OnStyle, 2012) 
* ''Four Sons and One Daughter'' (MBC, 2014–present) 
* ''The Real Story Eye'' (MBC, 2014–present) 

=== တေးဗီဒီယိုများ ===
* Lee Soo-young - &quot;I'm Thankful to Her&quot;  (2001)
* Leeds - &quot;Silent Goodbye&quot; (2002)
* ''Ditto &amp; Sympathy 2'' compilation - &quot;함께 있음을&quot; (2005)
* [[ဂျိုလင်းချိုက်|Jolin Tsai]] - &quot;Agent J&quot; (2007)
* [[ဂျိုလင်းချိုက်|Jolin Tsai]] - &quot;Alone&quot; (2007)
* [[ဂျိုလင်းချိုက်|Jolin Tsai]] - &quot;Fear-free&quot; (2007)
* Kan Jong-wook - &quot;초연&quot; (2011)

== တေးသံသွင်း ==
* ''Promise - Onaji Sora no Shita'' (Japanese [[Single (music)|single]], 2008)
* ''My Woman - Stay in the Moment'' (Korean [[Single (music)|single]], 2013)

== ဆုနှင့်စကာတင်စာရင်း ==
{| class=&quot;wikitable&quot; 
! Year 
! Award 
! Category 
! Nominated work 
! Result
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |2002 
| 18th Korea Best Dresser Awards 
| Best Dressed, TV actor category || {{NA}} || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[//en.wikipedia.org/wiki/MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] 
| Best New Actor 
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;''Romance'' &lt;/center&gt;|| {{won}}
|-
| Popularity Award || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[//en.wikipedia.org/wiki/SBS_Drama_Awards SBS Drama Awards] 
| New Star Award 
| rowspan=&quot;4&quot; |&lt;center&gt;''Rival'' &lt;/center&gt;|| {{won}}
|-
| Popularity Award || {{won}}
|-
| SBSi Award || {{won}}
|-
| Top 10 Stars || {{won}}
|-
| 2005 
| 1st China Drama 풍운방 Awards 
| Most Popular Foreign Actor 
| &lt;center&gt;''Beijing My Love'' &lt;/center&gt;|| {{won}}
|-
| 2010 
| 4th Korea Cable TV Broadcasting Awards 
| Star of the Year Award || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2011 
| Jaekyung Ilbo's 2011 Star of the Year 
| Best Actor 
| rowspan=&quot;4&quot; |&lt;center&gt;''[//en.wikipedia.org/wiki/Can_You_Hear_My_Heart Can You Hear My Heart]''&lt;/center&gt; || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/4th_Korea_Drama_Awards 4th Korea Drama Awards] 
| Best Actor || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[//en.wikipedia.org/wiki/2011_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards]&lt;ref name=&quot;mbc2011&quot;&gt;{{cite news|last=Hong|first=Lucia|title=''The Greatest Love'' snags 7 honors at 2011 MBC Drama Awards|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012010209563739211|accessdate=2012-12-03|newspaper=10Asia|date=2 January 2012}}&lt;/ref&gt; 
| Excellence Award, Actor in a Miniseries || {{won}}
|-
| Popularity Award || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012 
| 20th Korean Culture and Entertainment Awards&lt;ref name=&quot;freeagent&quot; /&gt; 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Hallyu Hallyu] Star Award 
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;''[//en.wikipedia.org/wiki/May_Queen_(TV_series) May Queen]'' &lt;/center&gt;|| {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/2012_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] 
| Top Excellence Award, Actor in a Serial Drama || {{won}}
|-
| 2013 
| [//en.wikipedia.org/wiki/2013_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.soompi.com/2013/12/30/live-updates-winners-of-the-2013-mbc-drama-awards/|title=Winners of the 2013 MBC Drama Awards|work=Soompi|date=30 December 2013|accessdate=2013-12-30|archive-date=4 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160504083047/http://www.soompi.com/2013/12/30/live-updates-winners-of-the-2013-mbc-drama-awards/}}&lt;/ref&gt; 
| Top Excellence Award, Actor in a Special Project Drama 
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;''[//en.wikipedia.org/wiki/Scandal:_A_Shocking_and_Wrongful_Incident Scandal: A Shocking and Wrongful Incident]'' &lt;/center&gt;|| {{won}}
|-
| 2014 
| 9th [//en.wikipedia.org/wiki/Seoul_International_Drama_Awards Seoul International Drama Awards] 
| Outstanding Korean Actor || {{nom}}
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}
[[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>6xlbdk0tbejcumv9pvt15d6lwi39xww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျောင်အီးလ်ဝူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69710</id>
    <revision>
      <id>1039536</id>
      <parentid>1029067</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28892" sha1="8vi0vdwgz67cfszv94bct5bjcnotyzq" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=Jung Il-woo
|agent=Fantagio &lt;br&gt; (၂၀၁၀-၂၀၁၂)&lt;br&gt; Soop Entertainment&lt;br&gt; (၂၀၁၂-၂၀၁၃)&lt;br&gt; Haru Entertainment&lt;br&gt; (၂၀၁၃-၂၀၁၆)&lt;br&gt;HB Entertainment &lt;br&gt; (၂၀၁၆-လက်ရှိ)&lt;br&gt;Yuehua Entertainment&lt;br&gt;(China), ၂၀၁၅-လက်ရှိ) &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Lee|first1=Hyo-won|title=K-Pop stars gear up for Pope Francis' visit with papal tributes|url=http://edition.cnn.com/2014/08/14/world/asia/south-korea-pope-k-pop/|website=[[CNN]]|accessdate=2015-04-10|date=14 August 2014}}&lt;/ref&gt;
|alma_mater=Hanyang University
|birth_date={{Birth date and age|1987|9|9|df=y}}
|birth_place=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]
|caption=Jung Il-woo at the VIP premiere of ''[[Architecture 101]]'' in 2012
|image= Jung Il-woo at the VIP premiere of &quot;Architecture 101&quot; in 2012.JPG
|image_size=200px
|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent  | hangul = {{linktext|정|일|우}}  | hanja  = {{linktext|丁|一|宇}}  | rr     = Jeong Ir-u  | mr     = Chŏng Ir-u }}
|nationality=တောင်ကိုရီးယား
|occupation=[[ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်]]
|website=* {{URL|http://www.jungilwoo.com|Website}} * {{URL|https://www.instagram.com/jilwww |Instagram}}
|years_active=၂၀၀၆–၂၀၁၆ (Military Hiatus)
}}
'''ကျောင်းအီလ်ဦ''' ({{Korean|정일우}}; ၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇ မွေး) သည် တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်တဦး ဖြစ်ကာ၊ ''တန့်မရတဲ့အမြင့်ကန်ချက်'' (၂၀၀၆)၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြစ်သော ''အီဂျိမဲ ပြန်လာခြင်း'' (၂၀၀၉)၊ ''၄၉ရက်'' (၂၀၁၁)၊ ''ညစောင့်ရဲ့နေ့စဉ်မှတ်တမ်း'' (၂၀၁၄)နှင့် ''စင်ဒရဲလားနှင့်သူရဲကောင်းလေးဦး'' (၂၀၁၆)တို့၌ ထင်ရှားသည်။

== ငယ်ဘဝ ==
ယခင်ရုပ်သံတွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတင်ဆက်သူ၏ သားဖြစ်သော ကျောင်းအီလ်ဦသည် မူလက ဆိုးလ်အနုပညာကောလိပ်၌ အသံလွှင့်ခြင်းကို သင်ယူနေသော်လည်း နောက်ပိုင်း ထွက်လိုက်ပြီး၊ ဟန်ယန်တက္ကသိုလ်၌ ပြဇာတ်နှင့်ရုပ်ရှင်ဌာနသို့ ပြောင်းခဲ့သည်။

၂၀၀၆ ဩဂုတ်၌ ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သော လီမင်ဟိုနှင့် အတူ ကားစီးရာမှ ပြင်းထန်သောမတော်တဆ၌ နှစ်ယောက်လုံး ဒဏ်ရာရှိခဲ့ကြသည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kang|first=Myoung-seok|title=10LINE: Lee Min-ho|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009102120505396430|work=TenAsia|accessdate=2014-02-25|date=21 October 2009}}&lt;/ref&gt;

== အနုပညာခရီး ==
၂၀၀၆ ၌ သည်းထိတ်ရင်ဖို ''အသံမဲ့ကမ္ဘာ''၌ ဇာတ်ရံအဖြစ် ပွဲဦးထွက်လာခဲ့ပြီး ပုန်ကန်လိုသော လူငယ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သော ''တန့်မရတဲ့အမြင့်ကန်ချက်''၌ စတင်ကျော်ကြားလာသည်။  ၂၀၀၇ တွင် ''ငါ့ချစ်သူ''၌ ပါသည်။

၂၀၀၉ ၌ သမိုင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သော ''အီဂျိမဲ ပြန်လာခြင်း''၌ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/09/201_37754.html|title=Young Star Jung il-woo Returns With Iljimae|last=Han|first=Sang-hee|date=13 January 2009|work=The Korea Times|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://content.mbc.co.kr/english/interview/1729028_56322.html|title=Moon River Interview with Jung Il-woo|date=29 January 2009|work=MBC Global Media|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20090204000070|title=KBS drama up against MBC's comic-book hero|last=Oh|first=Jean|date=4 February 2009|work=The Korea Herald|accessdate=2014-02-19|archive-date=23 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223214424/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20090204000070}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009103018163438352|title=INTERVIEW: Actor Jung Il-woo - Part 1|last=Choi|first=Ji-eun|date=30 October 2009|work=TenAsia|accessdate=2014-03-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009103019250396846|title=INTERVIEW: Actor Jung Il-woo - Part 2|last=Choi|first=Ji-eun|date=30 October 2009|work=TenAsia|accessdate=2014-03-29}}&lt;/ref&gt; ၎င်းဇာတ်လမ်းကို လူငယ်ထု ကြိုက်ကြသောကြောင့် ဒုတိယအကြိမ် ကိုရီးယားဂျူနီယာကြယ်ပွင့်ဆုပေးပွဲ၌ ဒေဆန်ဆုကို ရရှိသည်။ အချစ်ဟာသ ''မိုင်ဖဲယားလေဒီ''၌ ဇာတ်ရံ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2009/08/201_50291.html|title=New Drama to Bring Modern Princess With Edge|last=Han|first=Sang-hee|date=18 August 2009|work=The Korea Times|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် သူ့ကိုယ်သူ စိန်ခေါ်သည့်အနေနှင့် ဂျပန်ပြဇာတ်ရေးဆရာ မယုမိ နခတနိ ရေးသော ရောင်းမလောက်သည့် ''လှပတဲ့ဆန်းဒေး''ပြဇာတ်၌ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီပိုးရှိသော ဂေးအဖြစ် ၂၀၁၀ ပွဲဦးထွက် စင်တင်ကပြလေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/01/135_59765.html|title=Jung Il-woo to Make His Stage Debut|last=Chung|first=Ah-young|date=27 January 2010|work=The Korea Times|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;

ဂျန်ကို အထူးကျော်ကြားစေသည့် ဇာတ်ကောင်မှာ ၂၀၁၁ မျက်ရည်ချူသည့် ''၄၉ရက်'' ဇာတ်လမ်းတွဲမှ ခေတ်ဆန်ကာ ဉာဏ်များသော သေမင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011010508452199483|title=Jung Il-woo cast as male lead in upcoming SBS drama|last=Hong|first=Lucia|date=5 January 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011030908040553963|title=Jung Il-woo says watched films ''Meet Joe Black'' and ''Constantine'' to prep for new drama|last=Hong|first=Lucia|date=9 March 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011031809554026383|title=INTERVIEW: Actor Jung Il-woo of ''49 Days''|last=Lee|first=Ji-hye|date=18 March 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011042513335706212|title=Actor Jung Il-woo's Movie Picks|last=Lee|first=Ji-hye|date=25 April 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011053117530961586|title=INTERVIEW: Actor Jung Il-woo|last=Lee|first=Ga-on|date=31 May 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ အခပေးအချစ်ဟာသ ''ပန်းလူလေးရဲ့ခေါက်ဆွဲဆိုင်''(Flower Boy Ramyun Shop)၌ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011102714242621598|title=Jung Il-woo watched ''Boys Over Flowers'' for new series|last=Hong|first=Lucia|date=27 October 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ပေါက်သမိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော ''နေကိုဖက်တဲ့လ''၌ ဇာတ်ပို့အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tenasia.com/archives/9503|title=Jung Il-woo confirms appearance in new historical drama|last=Hong|first=Lucia|date=26 December 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19|archive-date=11 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111055135/http://www.tenasia.com/archives/9503}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jung Il-woo to appear in MBC drama|last=Sunwoo|first=Carla|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/html/149/2946149.html|date=26 December 2011|accessdate=2012-10-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4512/interview-jung-il-woo-on-the-sun-and-the-moon|title=Interview: Jung Il Woo Would Be 'Yang Myung' Again|last=Choi|first=Eun-hwa|date=20 March 2012|work=enewsWorld|accessdate=2014-02-19|archivedate=20 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020154615/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4512/interview-jung-il-woo-on-the-sun-and-the-moon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4515/interview-jung-il-woo-and-kim-soo-hyun-are-now-close|title=Interview: Jung Il Woo and Kim Soo Hyun are Now BFFs|last=Choi|first=Eun-hwa|date=20 March 2012|work=enewsWorld|accessdate=2014-02-19|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304003418/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/4515/interview-jung-il-woo-and-kim-soo-hyun-are-now-close}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၄ ထိ ''ရွှေသက်တံ့''၌ ရှေ့နေအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tenasia.com/jung-il-woo-to-pair-up-with-u-ie-in-new-drama/|title=Jung Il-woo to Pair Up with U-ie in New Drama|last=Lee|first=Cory|date=15 October 2013|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19|archivedate=18 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140418220321/http://www.tenasia.com/jung-il-woo-to-pair-up-with-u-ie-in-new-drama/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://content.mbc.co.kr/english/interview/2331405_56322.html|title=Interview: ''Golden Rainbow'' Jung Il-woo|date=15 November 2013|work=MBC Global Media|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=10861|title=Interview: Jung Il Woo, &quot;I Like Being Called Flower Boy&quot;|last=Kim|first=Yena|date=3 April 2014|work=BNTNews|accessdate=2014-04-19|archivedate=18 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140418234132/http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=10861}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/63043/interview-jungilwoo-talks-about-his-gap-period-and-plans-for-future|title=Interview: Jung Il Woo Says the Gap Period Became His Flesh and Blood|last=Lee|first=Min-ji|date=12 April 2014|work=enewsWorld|accessdate=2014-04-27|archivedate=14 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414025902/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/63043/interview-jungilwoo-talks-about-his-gap-period-and-plans-for-future}}&lt;/ref&gt; 

ဂျန် ကိုရီးယားလှိုင်းကြယ်ပွင့် ဖြစ်လာသည့်အခါ၊ ကမ္ဘာတဝန်းရှိ ပရိသတ်များကို တွစ်တာ၊ စိုင်ဝေါ၊ အင်စတာဂရမ်နှင့် ဝေးပေါ်စသည့် ဆိုရှယ်နက်ဝပ်များမှ ဆက်သွယ်သည်။&lt;ref name=&quot;earnest&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1901/interview-jung-il-woo-from-pretty-boy-to-earnest-actor|title=Interview: Jung Il Woo, From Pretty Boy to Earnest Actor|last=Choi|first=Eun-hwa|date=2 December 2011|work=enewsWorld|accessdate=2014-02-19|archivedate=25 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225120215/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/1901/interview-jung-il-woo-from-pretty-boy-to-earnest-actor}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ပေကျင်းဟွာတင်းဆုပေးပွဲ၌ ဆုပေးပွဲစတင်ကျင်းပသည့် ၂၀၀၅ မှစ၍ ပထမဦးဆုံးသော တရုတ်အနုပညာရှင်မဟုတ်ဘဲလျက်၊ အာရှအမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012062914201445108|title=Jung Il-woo becomes 1st Korean actor to be invited to China's Huading Awards|last=Suk|first=Monica|date=29 June 2012|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ၌ ကိုရီးယားနှင့်တရုတ် တွဲထုတ်သော High-End Crush ၌ ဂျင်ဆယ်ယွန်းနှင့် အပြိုင် ပါဝင်ရာ၊ တလအတွင်း ကြည့်ရှုသူ သန်း ၂၀၀ ဖြင့် စံချိန်တင်ပြီး၊ ဂျန်သည် ပို၍ လူကြိုက်များလာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Web Drama ‘High-End Crush’ Hits 200 Million Views in China {{!}} Mwave&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/102926/web-drama-high-end-crush-hits-200-million-views-in-china |accessdate=17 January 2017 |archivedate=5 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170305063303/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/102926/web-drama-high-end-crush-hits-200-million-views-in-china }}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် တရုတ်အချစ်ဟာသ ဖြစ်သော ''ယောက်ျားလျာများပုန်ကန်ခြင်း''၌ သရုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3003911|title=Jung opts for a role in Chinese movie|date=8 May 2015|accessdate=2015-05-10|archive-date=22 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085144/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3003911|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; သူသည် ဟူနန်ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော ''မိန်းမလှ''၌ ပါဝင်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.allkpop.com/article/2015/10/actor-jung-il-woo-to-take-on-his-very-first-chinese-drama Actor Jung Il Woo to take on his very first Chinese drama&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီ၌ အိတ်ချ်ဘီခေါ်သော အေဂျင်စီအသစ်နှင့် စာချုပ်ချုပ်ပြီး၊&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201601120906071110|title=정일우 中위에화 이어 韓HB엔터 전속계약|last=Jo|first=Yeong-yeong|date=12 January 2016|work=Newsen|accessdate=2015-11-12}}&lt;/ref&gt; ဇွန်လ၌ ''ဂွန်ရတ်ဂိမ်မာယာ''၌ ပါဝင်ပြီး၊ ထိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ပထမဆုံးပါဝင်သော ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင် ဖြစ်လာသည်။ &lt;ref&gt;[http://en.yibada.com/articles/129553/20160607/jung-il-woo-first-k-drama-star-land-lead-role.htm Jung Il Woo is the first k-drama star to land a lead role in&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ဩဂုတ်၌ တီဗီအင်၏ စင်ဒရဲလားနှင့်သူရဲကောင်းလေးဦးဖြင့် ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲလောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jung Il Woo, Park So Dam, Ahn Jae Hyun and More Cast in New Fairytale Drama {{!}} Soompi&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.soompi.com/2016/01/23/jung-il-woo-park-so-dam-ahn-jae-hyun-and-more-cast-in-new-fairytale-drama/ |access-date=17 January 2017 |archive-date=19 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719024722/https://www.soompi.com/2016/01/23/jung-il-woo-park-so-dam-ahn-jae-hyun-and-more-cast-in-new-fairytale-drama/ }}&lt;/ref&gt;

== ကိုယ်ရေး ==
၂၀၁၆ နိုဝင်ဘာ၌ ဦးနှောက်နှင့်ဆိုင်သော နှလုံးအဆို့ရှင်အားနည်းခြင်းကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိရပြီး စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရနိုင်သော်လည်း ဒီဇင်ဘာ၌ စာရင်းပေးသွင်းခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jung Il Woo Enlisting In National Service Despite Cerebral Aneurysm {{!}} Soompi&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.soompi.com/2016/11/29/jung-il-woo-enlisting-national-service-despite-cerebral-aneurysm/ |access-date=17 January 2017 |archive-date=21 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221105420/https://www.soompi.com/2016/11/29/jung-il-woo-enlisting-national-service-despite-cerebral-aneurysm/ }}&lt;/ref&gt;

== ရိုက်ကူးရေး ==

=== ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title
! Original
! Role
! Network
! Notes
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2006-2007 
| ''Unstoppable High Kick'' 
| 거침없이 하이킥 
| Lee Yoon-ho
| MBC
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2008
| ''The Secret of Coocoo Island''
| 크크섬의 비밀 
| Lee Yoon-ho 
| MBC
| cameo, episode 1
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |2009
| ''The Return of Iljimae''
| 돌아온 일지매
| Iljimae
| MBC
|-
| ''My Fair Lady''
| 아가씨를 부탁해
| Lee Tae-yoon
| KBS2
|-
| ''High Kick Through the Roof''
| 지붕 뚫고 하이킥 
| Il-woo 
| MBC
| guest, episode 35
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |2011
| ''49 Days''
| 49일
| Scheduler/Song Yi-soo
| SBS
|-
| ''Flower Boy Ramyun Shop''
| 꽃미남 라면가게
| Cha Chi-soo
| tvN
|-
| ''High Kick: Revenge of the Short Legged''
| 지붕 뚫고 하이킥 
| Il-woo 
| MBC
| guest, episode 40
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2012
| ''Moon Embracing the Sun''
| 해를 품은 달
| Prince Yang-myung
| MBC
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2013
| ''Queen of the Office''
| 직장의 신 
| Cha Chi-soo in &lt;br&gt;
Chasung Group TV ad
| KBS2
| cameo, episode 3
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2013-2014
| ''Golden Rainbow''
|  황금 무지개
|  Seo Do-young
|  MBC
| Main Cast
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2014
| ''The Night Watchman's Journal''
|  야경꾼일지 
|  Lee Rin
| MBC
| Main Cast
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2015
| ''High-End Crush''
|  고품격 짝사랑 
|  Choi Se-hoon
| Naver TV Cast
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2016
| ''Cinderella and Four Knights''
|  신데렐라와 네 명의 기사 
|  Kang Ji-woon
| tvN
| Main Cast
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2017
| ''Love and Lies''
|  กลรักเกมมายา
|  Tim
| True4U
| First Thai drama
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |TBA
| ''Beautiful Woman''
| 女人花似梦 
| Kim Moon-ho
| Hunan TV
| First Chinese drama
|}

=== ရုပ်ရှင် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! English Title
! Original Title
! Role
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2006
| ''The World of Silence''
| 조용한 세상 
| young Ryu Jung-ho
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007
| ''My Love''
| 내사랑 
| Ji-woo
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2016
| ''The Rise of a Tomboy''
| 女汉子真爱公式
| Ge Yang
|}

=== တေးဗီဒီယို ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Song Title
! Hangul
! Artist
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |2007
| &quot;This Is Me&quot; 
| 이게 나예요
| SAT
|-
| &quot;Goodbye Sadness&quot;
| 굿바이 새드니스 (Part 1: 오죽했으면 / Part 2: 그러니까)
| Goo Jung-hyun
|}

=== စုံစိရှိုး ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title
! Network
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
| ''One More Time – Jung Il-woo''
| MTV Korea
|-
| ''Amazing Dream Project''
| jTBC
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2012
| ''Day Day Up''&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jung Il Woo to Guest on Chinese TV Talk Show ''Tian Tian Xiang Shang''|last=Ho|first=Stewart|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=6370|date=7 May 2012|accessdate=2012-11-13|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129011058/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=6370}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012050809040755875|title=Jung Il-woo to make appearance on TV program in China|last=Hong|first=Lucia|date=8 May 2012|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt; 
| Hunan TV
|-
| 完全娛樂
| TTV
|-
| ''100% Entertainment''
| GTV
|-
| 2014
| ''Infinite Challenge''
| MBC
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
| ''Star Chef'' 
| JSTV
|-
| ''Running Man (Ep. 242)''
| SBS
|-
| 2016
| ''Running Man (Ep. 283, 290)''
| SBS
|}

== ကဇာတ်ရုံ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title 
! Hangul 
! Role
|-
| 2010 
| ''Beautiful Sunday'' 
| 뷰티풀 선데이 
| Lee Joon-seok
|}

== တေးသံသွင်း ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title 
! Hangul
! Notes
|-
| 2009 
| &quot;Guilty&quot; 
| 죽일 놈 
| narration for Dynamic Duo song 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2011 
| &quot;Scarecrow&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011032909152750859|title=Jung Il-woo to sing track for SBS' TV series ''49 Days'' soundtrack|last=Hong|first=Lucia|date=29 March 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt; 
| 허수아비 
| track from ''49 Days'' OST 
|-
| &quot;Someone Like You&quot; 
| 너란 사람 
| track from ''Flower Boy Ramyun Shop'' OST
|-
| 2014 
| &quot;Rain Tears Instead&quot; 
| 차라리 비눈물에 
| track from ''The Night Watchman's Journal'' OST, duet with Nicole Jung
|}

== ဆိုရှယ် ကန်ထရီဗျူးရှင်း ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 850px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Event
! Notes
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2011
| 12th Jeonju International Film Festival 
| Honorary ambassador&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jung Il-woo, Kim So-eun to Promote Jeonju Int'l Film Fest|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/03/09/2011030901319.html|date=9 March 2011|accessdate=2012-11-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011032211035181780|title=Jung Il-woo, Kim So-eun to promote Jeonju film fest|last=Kim|first=Jessica|date=22 March 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011042815405670225|title=(JIFF) Jung Il-woo, Kim So-eun: Goal is to watch a movie and have a get-together|last=Lee|first=Ji-hye|date=28 April 2011|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19}}&lt;/ref&gt;  
|-
| Canadian Tourism Commission 
| Honorary ambassador
|-
| TOTO Workshop 
| Official mentor
|-
| 2012 
| 4th Japan-Korea Friendship Festival 
| Korean representative&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2950604|title=Jung Il-woo invited to Korea-Japan diplomacy festival|last=Sunwoo|first=Carla|date=29 March 2012|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2014-02-19|archive-date=24 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140224213139/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2950604|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/5048/jung-il-woo-invited-to-4th-japan-korea-friendship-festival|title=Jung Il Woo Invited to '4th Japan-Korea Friendship Festival'|last=Choi|first=Eun-hwa|date=3 April 2012|work=enewsWorld|accessdate=2014-02-19|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303212723/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/5048/jung-il-woo-invited-to-4th-japan-korea-friendship-festival}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/5349/jung-il-woo-meets-fans-in-korea-japan-friendship-festa|title=Jung Il Woo Meets Fans in 'Korea-Japan Friendship Festa'|last=Choi|first=Eun-hwa|date=10 April 2012|work=enewsWorld|accessdate=2014-02-19|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303215554/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/5349/jung-il-woo-meets-fans-in-korea-japan-friendship-festa}}&lt;/ref&gt;    
|}

== ဆုများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; 
! Year
! Award
! Category
! Nominated work
! Result
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2007
| [//en.wikipedia.org/wiki/44th_Paeksang_Arts_Awards 44th] [//en.wikipedia.org/wiki/Baeksang_Arts_Awards Baeksang Arts Awards] 
| Best New Actor (Film) 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/My_Love_(2007_film) My Love]'' || {{nom}}
|-
| 9th [//en.wikipedia.org/wiki/Mnet_Asian_Music_Awards Mnet KM Music Festival] 
| [//en.wikipedia.org/wiki/Mnet_Asian_Music_Awards#Music_Video_Acting_award Best Actor in a Music Video] 
| ''Goodbye Sadness'' || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1st [//en.wikipedia.org/wiki/Mnet_20's_Choice_Awards Mnet 20's Choice Awards] 
| New Star Award 
| rowspan=&quot;3&quot; |''[//en.wikipedia.org/wiki/Unstoppable_High_Kick Unstoppable High Kick]'' || {{won}}
|-
| Drama Star Award || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/MBC_Entertainment_Awards MBC Entertainment Awards] 
| Best Male Newcomer in a Comedy/Sitcom || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2009 
| 2nd Korea Junior Star Awards 
| Daesang (Grand Prize), TV category 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Return_of_Iljimae The Return of Iljimae]'' || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/2009_KBS_Drama_Awards KBS Drama Awards] 
| Best New Actor 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/My_Fair_Lady_(2009_TV_series) My Fair Lady]'' || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2012 
| 7th Asia Model Festival Awards&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=KARA, Jung Il-woo, Rainbow to be honored at 2012 Asia Model Festival Awards|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012011810423908680|work=TenAsia|accessdate=2014-02-19|date=18 January 2012}}&lt;/ref&gt; 
| Fashionista Award 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/49_Days 49 Days], [//en.wikipedia.org/wiki/Flower_Boy_Ramyun_Shop Flower Boy Ramyun Shop]'' || {{won}}
|-
| 2nd [//en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Health_and_Welfare_(South_Korea) Ministry of Health and Welfare] Share Happiness Awards 
| Recipient || {{NA}} || {{won}}
|-
| 7th Huading Awards 
| Asia Male Actor Award || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/2012_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] 
| Excellence Award, Actor in a Miniseries 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/Moon_Embracing_the_Sun Moon Embracing the Sun]'' || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2013 
| iQiyi Awards 
| Male Actor Award || {{won}}
|-
| [//en.wikipedia.org/wiki/2013_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] 
| Excellence Award, Actor in a Special Project Drama 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/Golden_Rainbow_(TV_series) Golden Rainbow]'' || {{nom}}
|-
| 2014 
| [//en.wikipedia.org/wiki/2014_MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] 
| Top Excellence Award, Actor in a Special Project Drama 
| ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Night_Watchman's_Journal The Night Watchman's Journal]'' || {{won}}
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}

[[Category:၁၉၈၇ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>8vi0vdwgz67cfszv94bct5bjcnotyzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဘိမ်းမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72117</id>
    <revision>
      <id>1039429</id>
      <parentid>909199</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{main|မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}</comment>
      <origin>1039429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5159" sha1="85xrlfa56zcqctoq3b3d1hb6hdgjo7y" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မဘိမ်းမြို့
|official_name = 
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1  =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိုးမိတ်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[မဘိမ်းမြို့နယ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_as_of = 
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 23
|latm = 29
|lats = 0
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 37
|longs = 0
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
}}
'''မဘိမ်းမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် [[ရွှေလီမြစ်]]၊ မိုးမိတ်နှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ ဗန်းမော်တို့ဖြင့် ကုန်းလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.modins.net/myanmarinfo/media/transport.htm|title=Transport in Myanmar|publisher=MODiNS.Net|accessdate=2009-03-13|archivedate=28 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170628125707/http://www.modins.net/myanmarinfo/media/transport.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/02nlm/n020326.htm#(%204%20)|title=Maj-Gen Ye Myint inspects regional development tasks|publisher=''New Light of Myanmar''|date=26 March 2002|accessdate=2009-03-13|archivedate=31 August 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040831162236/http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/02nlm/n020326.htm#(%204%20)}}&lt;/ref&gt; မဘိမ်းမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]နှင့် ၉၀ ကီလိုမီတာခန့်သာ ကွာဝေးပြီး မြောက်ဘက်၌ [[မန္တလေးမြို့]]နှင့်  ကီလိုမီတာ ၂၀၀ ကွာဝေးသည်။&lt;ref name=USGS&gt;{{Cite web|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2004/bmmyb04.pdf|author=Yolanda Fong-Sam|title=The Mineral Industry of Burma|publisher=United States Geological Survey Minerals Yearbook — 2004|accessdate=2009-03-13|archive-date=1 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101180950/https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2004/bmmyb04.pdf}}&lt;/ref&gt;မဘိမ်းမြို့သည် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းတွင် ဆန်စပါးအထွက်ကောင်းသော နယ်မြေဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mizzima.com/news/inside-burma/623-regional-commander-bans-rice-export-to-china.html|author=Myo Gyi|title=Regional commander bans rice export to China|publisher=''Mizzima News''|date=3 June 2008|accessdate=2009-03-13|archivedate=29 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090429042250/http://www.mizzima.com/news/inside-burma/623-regional-commander-bans-rice-export-to-china.html}}&lt;/ref&gt;

== အုပ်ချုပ်မှုအပြောင်းအလဲ ==
{{main|မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က မဘိမ်းမြို့အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KIA-Led Troops Seize Another Shan Town From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-led-troops-seize-another-shan-town-from-myanmar-junta.html}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.geonames.org/1312704/mabein.html Satellite map] ''GeoNames''


{{ရှမ်းပြည်နယ်}}

[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]]


{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>85xrlfa56zcqctoq3b3d1hb6hdgjo7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျီချန်ဝု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73494</id>
    <revision>
      <id>1039533</id>
      <parentid>1029009</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33037" sha1="33cdbsayoabdu3sam2vwb01nwwdki3o" xml:space="preserve">{{Infobox person|agent=
Free Agent (၂၀၂၃ - လက်ရှိ) &lt;br&gt;
Glorious Entertainment (၂၀၀၆-၂၀၂၃)|alma_mater=Dankook University &lt;br&gt;&lt;small&gt;(Performing Arts)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;&lt;/ref&gt;|birth_date={{birth date and age|1987|07|05}}&lt;ref name=profile&gt;{{cite web|title=Ji Chang-wook's profile|url=http://www.glorious.co.kr/sub02_01.php|accessdate=2015-01-15|website=Glorious Entertainment|language=Korean|archivedate=15 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150115051005/http://www.glorious.co.kr/sub02_01.php}}&lt;/ref&gt;|birth_place=Anyang, Gyeonggi, Gyeonggi Province, [[South Korea]]|caption=At the press conference of ''The K2'', September 2016|image=(TV10) 지창욱의 마지막 드리마 더케이투 제작발표회 현장 지창욱 42s.jpg|module={{Infobox  Korean name|child=yes|color=transparent  | hangul      = 지창욱  | rr          = Ji Chang-uk  | mr          = Chi Ch'anguk  }}|name=Ji Chang-wook|occupation=ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|years_active=၂၀၀၆–လက်ရှိ}}'''ဂျီချန်ဝု''' (၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၇ မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်တဦး ဖြစ်သည်။ ''ထပ်ပြုံး (Smile Again)'' ဇာတ်လမ်းတွဲ(၂၀၁၀-၂၀၁၁) ၌ ဒုန်းဟယ် အဓိကဇာတ်ရုပ်ဖြင့် စတင်ထင်ရှားလာပြီးနောက်၊ ''စစ်သည်တော်ဘက်ဒုန်းဆူ Warrior Baek Dong-soo (၂၀၁၁)'' ၊ ''ဧကရီဘုရင်မ ကီ (Empress Ki)'' (၂၀၁၃-၂၀၁၄)၊ ''ကုစားသူ (Healer)'' (၂၀၁၄-၂၀၁၅)၊ ''ကေတူး (The K2)'' (၂၀၁၆)နှင့် မှုခင်းအက်ရှင်ဖြစ်သော ''လံကြုပ်မြို့ (Fabricated City)'' (၂၀၁၇) တို့၌ ပါဝင်လာသည်။

== ကိုယ်ရေးရာဇဝင် ==
* အရပ် ၁၈၂ စင်တီ
* ကိုယ်အလေးချိန် ၆၅ ကီလို
* သွေးအုပ်စု အေဘီ
* ဒန်းကုတက္ကသိုလ်မှ ပါဖောမင့်အနုပညာဖြင့် ဘွဲ့ရ။
* တဦးတည်းသော သားဖြစ်
* အထက်တန်းကျောင်းဘဝကတည်းက သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ရန် ရည်မှန်းခဲ့၍ ဒန်းကုတက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်လျှောက်ထား။
* မိမိ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ရွေးချယ်မှုကို မိခင်က သဘောမတူ​ခဲ့၍ အိမ်က ဆင်းခဲ့။
* အကြိုက်ဆုံး အစားအစာမှာ ထမင်း၊ ချစ်သူရည်းစားက လုပ်ပေးတာကို ခံချင်သော ဟင်းလျာမှာ [[ပြောင်းဖူး]]မုန့်၊ လိမ္မော်သီးကို ကြိုက်သည် ဖြစ်ရာ ဆောင်းရောက်သည့်အခါ [[လိမ္မော်သီး]]ကို လက်ကပင် မချ။
* [[မုန်လာဥနီ]] မကြိုက်သောကြောင့် စား၍မရ။
* လူပျိုကြီးရဲ့ဟင်းရွက်ဆိုင်ဇာတ်လမ်းတွဲ ရိုက်ကူးနေစဉ်အတွင်း အကောင်းစားအစားအသောက်များကို တဦးတည်း တိတ်တဆိတ် ခိုးစားပစ်ခဲ့။
* ကလေးဘဝကပင် အားကစားဝါသနာ ပါသည် ဖြစ်၍၊ ဘက်ဒုန်းဆူဇာတ်လမ်း ရိုက်ကူးစဉ် နည်းပြမှ ဘာလုပ်တတ်သလဲ မေးရာ၊ နောက်ပြန်ဂျွမ်းထိုးတတ်သည်ဟု ဖြေလိုက်ရာ၌ စတန့်သမားမပါဘဲ လူကိုယ်တိုင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့။
* '''ဂိုးမား (Ggoma)''' အမည်ရှိ ဘက်လင်တန် တယ်ရီယာ (Bedlington Terrier)အမျိုးအစား ခွေးတကောင် ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ တွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြောင်း ကျီချန်အွတ်က  ''Dayrock Daum Fan Cafe'' မှတဆင့် ပရိသတ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် နှစ်သစ်နှုတ်ခွန်းဆက်စာလွှာတွင် ‌ထည့်သွင်း အသိပေးခဲ့သည်။

== အနုပညာခရီး ==

=== ၂၀၀၆-၂၀၀၉၊ အစ ===
ဂျီသည် ဂီတဇာတ်ရုံ၌ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ရုပ်ရှင် ''နေ့ရက်များစွာ... ''၌ ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး ''နှလုံးသားဝှက်သူ''(၂၀၀၈)ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ၌ မထင်မရှားဇာတ်ရုပ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ရုပ်ရှင် ''အိပ်ပျော်နေသောမိန်းမလှ'' ၌သာ တရားဝင် ပွဲဦးထွက်သည်။

၂၀၀၉ ၌၊ ပြည့်စုံလွန်းတဲ့သားတွေ ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ပါပြီး၊ သိမ်မွေ့ပြီး မိန်းမဆန်သော ညီအထွေးဆုံးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ကာ အသက် ၂၀ အရွယ်၌ အချစ်ဆုံးသူငယ်ချင်း၏ သမီးကို မွေးမြူခြင်းနှင့် အဆုံးသတ်ထားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|last=Jin|first=Young-ju|title=''My Too Perfect Sons'' Records Viewer Ratings of 43.3 Percent|url=http://english.kbs.co.kr/hallyu/gallery_view.html?No=198|work=KBS Global|accessdate=2013-08-31|date=16 September 2009|archivedate=12 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712184413/http://english.kbs.co.kr/hallyu/gallery_view.html?No=198}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် အက်ရှင်ဟာသဇာတ်လမ်းတွဲ ''ဟီးရိုး ၌ ''ဇာတ်ပို့ပါဝင်သည်။ 

=== ၂၀၁၀-၂၀၁၂၊ လူကြိုက်များလာခြင်း ===
၂၀၁၀ ၌ ၁၅၉ ပိုင်းပါ ''ထပ်ပြုံး (Smile Again)'' ၌ စတင်ပါဝင်သည်။ ကိုရီးယားအမေရိကန် ရေခဲစကိတ်ပတ်လမ်းတိုပြိုင်ပွဲဝင်အဖြစ်နှင့် ရေခဲစကိတ်ကွင်း၌ တနေ့လျှင် လေးငါးနာရီ လေ့ကျင့်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Yoon|first=Seo-hyun|title=Trace the steps of your favorite drama stars|url=http://www.tvreport.co.kr/?c=news&amp;m=newsview&amp;idx=66600|work=TV Report|date=28 September 2010}}&lt;/ref&gt; ''ထပ်ပြုံး (Smile Again)'' သည် ၁၅ ပတ်ဆက်တိုက် ဘုတ်တွင် ထိပ်စွဲပြီး ကေဘီအက်စ်ရုပ်သံဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံး နေ့စဉ်ရုပ်သံမင်းသားဆုကို သူသည် ချီးမြင့်ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Heidi|title=''Smile Again'' wraps up after commanding TV charts for 15 weeks|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011051614290343336|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=16 May 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kbs&quot;&gt;{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=Shin Ha-kyun scores top prize at 2011 KBS Drama Awards|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012010211173680289|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=2 January 2012}}&lt;/ref&gt;

ထို့နောက် ၂၀၁၁ တွင် သမိုင်းနောက်ခံ-အက်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲ ''စစ်သည်တော်ဘက်ဒုန်းဆူ (Warrior Baek Dong-soo)'' ၌ ဇတ်လမ်းအမည်အစွဲပြုခံရသော အဓိကဇာတ်ရုပ်၌ ပါဝင်သည်။ လီဂျေဟော်၏ မူလကာတွန်းဇာတ်လမ်း ''ဂုဏ်သရေရှိ ဘက်ဒုန်းဆူ (Honorable Baek Dong-soo)'' ကို မှီငြမ်းထားသော ၎င်းဇာတ်လမ်းသည် ဂျိုဆွန်းခေတ် ဓားသမား ဘက်ဒုန်းဆူဆိုသူ ငယ်စဉ်မှ ကြီးပြင်းလာသည့်တလျှောက် နိုင်ငံရေးလျှို့ဝှက်ကြံစည်မှုများတွင် ပါဝင်စွန့်စားရာမှ ငယ်သူငယ်ချင်း တဖြစ်လဲ ရန်သူနှင့် ဖက်ပြိုင်ရင်ဆိုင်ရပုံအကြောင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Hee-ju|title=On the set of SBS TV series ''The Warrior, Baek Dong-soo''|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011062013512898768|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=20 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Han|first=Yeo-wool|title=SBS series ''The Warrior, Baek Dong-soo'' extended by 6 episodes|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011090617585546919|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=6 September 2011}}&lt;/ref&gt; ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် ရုပ်သံလွှင့်အစီအစဉ်၌ ၁၃ ပတ်တာ နံပါတ်တစ် ဖြစ်ပြီး၊ ဂျီသည် အက်စ်ဘီအက်စ်ရုပ်သံဆုပေးပွဲ၌ မျက်နှာသစ်ဆုကို ရရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;sbs&quot;&gt;{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=''The Warrior Baek Dong-soo'' bows out atop Mon-Tues lineup for 13th win|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011101208530544321|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=12 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kim|first=Jessica|title=Han Suk-kyu reclaims glory at SBS Drama Awards|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012010211492553867|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=2 January 2012}}&lt;/ref&gt; ထိုနှစ်နောက်ပိုင်း၌ အခပေးရုပ်သံ ''လူပျိုလေးရဲ့ဟင်းရွက်ဆိုင် (Bachelor's Vegetable Store)'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ အဓိကဇာတ်ရုပ်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး၊ ဖြစ်ရပ်မှန်အောင်မြင်သူတယောက်အကြောင်း အခြေခံထားကာ သေးနုတ်သော စတုရန်းပေ ၃၅၀ ရှိ ဟင်းရွက်ဆိုင်ကို  ၁၉၉၈ ၌ စတင်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတဝန်း ဆိုင်ကြီး ၃၃ ဆိုင်အထိ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပုံအကြောင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=Choi|first=Eun-hwa|title=Ji Chang Wook On Always Being the ''Good Guy''|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=2164|accessdate=2012-11-26|work=enewsWorld|date=15 December 2011|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129031236/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=2164}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၂ တွင် ပထမဆုံး အပြိုင်ဇာတ်ရုပ်အနေဖြင့် အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ ဂီတပါရမီကို မနာလိုငြူစူခဲ့သော စန္ဒယားပညာရှင်အဖြစ် ''လက်ငါးချောင်း (Fiver Fingers)'' ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|last=Choi|first=Eun-hwa|title=''Five Fingers'' Confirms Cast with Joo Ji Hoon and T-ara's Ham Eun Jung|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=9087|accessdate=2012-11-26|work=enewsWorld|date=4 July 2012|archivedate=8 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120708061538/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=9087}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hong|first=Lucia|title=Poster of Ju Ji-hoon, T-ara Hahm Eunjung's TV series unveiled|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072411543373348|accessdate=2012-11-26|work=10Asia|date=24 July 2012}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ တွင် ဂီတပြဇာတ်လောကသို့ တဖန်ြပန်လာပြီး ''နေ့ရက်များစွာ (The Days)'' ပြဇာတ်တွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၂၀) က အမည်မသိ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့်အတူ ထူးဆန်းစွာ ပျောက်ဆုံးသွားသော သမ္မတသက်တော်စောင့် အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ''နေ့ရက်များစွာ (The Days)'' သည် ကင်ကွမ်ဆော့ (Kim Kwang-seok) ၏ ကျေးလက်ရော့ခ်သီချင်းများကို အသုံးပြုပြီး တဆန်းသစ်ထားသော Jukebox တေးဂီတပြဇာတ် ဖြစ်သည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kwon|first=Mee-yoo|title=Emptying nostalgia's vault|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/03/143_130877.html|work=The Korea Times|accessdate=2013-04-03|date=21 February 2013}}&lt;/ref&gt;

=== ၂၀၁၃-၂၀၁၇၊ ပြည်ပထိ ထိုးဖောက်ခြင်း ===
သမိုင်းနောက်ခံဇာတ်လမ်း ''ဘုရင်မကြီးကီ ''၌ ယွမ်မင်းဆက် ၁၆ ကြိမ်မြောက် ဧကရာဇ် ဟွေကျုံဟုလည်းသိသော တော့ဟောတယ်မွာ အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ကာ တဟုန်ထိုး ကျော်ကြားလာသည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲသည် နိုင်ငံအဝန်း ကြည့်ရှုသူများ၏ အမှတ်ပေးခြင်း ခံရပြီး၊ ၂၅.၁၂ ရာခိုင်နှုန်းထိ ရရှိခဲ့သည်။ ဘုရင်ငယ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ပီပြင်မှုက ဝေဖန်ရေးသမားများနှင့် ပရိသတ်များစိတ်ထဲ ကြီးစွာ အကောင်းမြင်ခံရပြီး၊ များစွာ ချီးကျူးခံရသည်။ ထိုင်ဝမ်၌ ပထမဦးဆုံးသော ပရိသတ်တွေ့ဆုံပွဲ လုပ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ji Chang-wook Cast in Ha Ji-won's New Historic Series|url=http://entertain.naver.com/read?oid=213&amp;aid=0000370967|work=Naver Corporation|date=5 September 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Chung|first=Joo-won|title=Ji Chang-wook benchmarks Kim Soo-hyun, Lee Min-ho over Asia|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140502000634|work=The Korea Herald|accessdate=2014-05-02|date=2 May 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Baek|first=Byung-yeul|title=Leaping toward stardom: ''Empress Ki'' actor outshines Ha Ji-won with breakthrough role|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2014/05/201_157405.html|work=The Korea Times|accessdate=2014-05-20|date=18 May 2014}}&lt;/ref&gt;

ဆုန်းဂျီနာ ရေးသားသော ထိတ်လန့်အက်ရှင် ဟီးလား၌ ၂၀၁၄ ဒီဇင်ဘာမှ ၂၀၁၅ ဖေဖော်ဝါရီအထိ အဓိက သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ လျှို့ဝှက်သော ကြေးစားသမားဇာတ်ရုပ်အတွက် သိုင်းသင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ji shows off his range in ‘Healer’|url=http://mengnews.joins.com/view.aspx?aId=3001218|website=Korea JoongAng Daily|date=26 February 2015|accessdate=27 March 2017|archivedate=16 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170216063212/http://mengnews.joins.com/view.aspx?aId=3001218}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ji Chang-wook leaps to new heights through ‘Healer’|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201502121622461769128_2|website=The Korea Herald|date=12 February 2015}}&lt;/ref&gt; ဇာတ်လမ်းတွဲ လွှင့်ပြီးသော် ဂျီသည် တရုတ်နှင့် အာရှအတော်များများ၌ လူကြိုက်များသွားလေသည်။ ၂၀၁၅ တွင် ဝေးပေါ်အကောင့်ဖွင့်ပြီး ဖန်များကို လက်ခံရာ နှစ်လမပြည့်မီအတွင်း၌ ဖန်ပေါင်း တသန်းကျော်လေသည်။ ထို့ပြင် ၂၀၁၅ ကိုရီးယားမီဒီယာများက ပြုလုပ်သော '''ချစ်သူများနေ့မှာ ဘယ်ကိုရီးယားအမျိုးသားသရုပ်ဆောင်နဲ့ အချိန်းတွေ့ချင်ဆုံးလဲ''' မဲပေးလှုပ်ရှားမှု၌ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် နံပါတ်တစ် ရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/88862/ji-chang-wook-sees-rise-in-popularity-overseas-after-healer|title=Ji Chang Wook Sees Rise in Popularity Overseas After ′Healer′|date=14 March 2015|work=MWave|accessdate=27 March 2017|archivedate=14 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170814144109/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/88862/ji-chang-wook-sees-rise-in-popularity-overseas-after-healer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201502031744561546412_2|title=Ji Chang-wook’s popularity soars in China|date=3 February 2015|work=The Korea Herald}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက်တွင် ''လေပွေမိန်းကလေး ၂ ''နှင့် ''မစ္စတာရိုက် ''တရုတ်စကားပြောဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201602291417188134660_2|title=Ji Chang-wook to star in Chinese drama|date=29 February 2016|work=The Korea Heral}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201601261809562372457_2|title=Ji Chang-wook is the new ‘Mr. Right’|date=26 January 2016|work=The Korea Herald}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၆ ၌၊ တီဗီအင်၏ အက်ရှင်သဲဖို ကေတူး၌ နောက်လိုက်များ၏ သစ္စာဖောက်ခြင်းခံရပြီး လူတွေကို ကြောက်သော မိန်းကလေးနှင့် ချစ်ကြိုက်သည့် သက်တော်စောင့်အဓိကဇာတ်ရုပ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ji Chang-wook confirms lead in ‘K2’|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3021839|website=Korea JoongAng Daily|date=28 July 2016|access-date=27 March 2017|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813112940/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3021839|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ဇာတ်လမ်းတွဲသည် ထုတ်လွှင့်သည် ၈ ပတ်လုံးလုံး အခပေးရုပ်သံ ကြည့်ရှုနှုန်း၌ ထိပ်စွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;herald&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161113000279|title=‘K2’ wraps up with top ratings|work=The Korea Herald|author=Rumy Doo|date=November 13, 2016|accessdate=November 14, 2016}}&lt;/ref&gt; နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆ ၌ လိုတီဂျူတီဖရီးဆိုင်အတွက် ''ပထမဆုံး အနမ်းခုနှစ်ခု (First Seven Kisses)'' အမည်ရ ပရိုမိုးရှင်း ဝဘ်ရုပ်သံ၌ ပူးတွဲရိုက်ကူးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=421&amp;aid=0002368636|title=[단독]이종석•이준기•지창욱•박해진 뭉쳤다…'첫키스만 여섯번째' 출연|work=Naver Corporation|date=2 November 2016}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ၌ အက်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သော ''လံကြုပ်မြို့ကြီး ''၌ အလုပ်မရှိသော ဂိမ်းစွဲနေသူတဦး ဘဝမှ နာမည်ကြီးလူသတ်သမား ဖြစ်လာပုံ သရုပ်ဆောင်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ji Chang-wook finds a fitting film : A lead role in the action hit ‘Fabricated City’ was a first for the young star|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3029859|website=Korea JoongAng Daily|date=15 February 2017|access-date=27 March 2017|archive-date=29 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729213643/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3029859|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; နောက်ထပ်ရိုက်ကူးသည့် အက်စ်ဘီအက်စ်၏ ရို-ဟာ-ဖို  ဇာတ်လမ်းတွဲ ဒီမိန်းမကို စောင့်ကြည့်ထား သည် မေလ၌ အစမ်းပြရန် စီစဉ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&amp;entry_id=829807&amp;_REFERER|title=지창욱, SBS 새 수목 '이 여자를 조심하세요' 출연 확정 (공식입장)|date=16 March 2017|work=Xports News|accessdate=27 March 2017|archivedate=17 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317055113/http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&amp;entry_id=829807&amp;_REFERER}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၂၀၂၃ တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ၁၇ နှစ်တိုင် လက်တွဲလုပ်ကိုင်ခဲ့သော အေဂျင်စီဖြစ်သည့် Glorious Entertainment နှင့်စာချုပ်ကို နှစ်ဘက်သဘောတူညီမှုဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် Free Agent အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

== ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ ==

=== ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! Year 
! Title
! Role
! Network
! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|- 
| 2008 || ''You Stole My Heart'' || Lee Phillip || rowspan=&quot;2&quot; | [[KBS2]]
|
|-
| 2009 || ''[[My Too Perfect Sons]]'' || Song Mi-poong 
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Hero (2009 TV series)|Hero]]'' || Park Jun-hyeong || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]]
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Smile Again (2010 TV series)|Smile Again]]'' || Carl Laker / Dong-hae || [[KBS1]]
|
|-
| 2011 || ''[[Warrior Baek Dong-soo]]'' || Baek Dong-soo || [[Seoul Broadcasting System|SBS]]
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Bachelor's Vegetable Store]]'' || Han Tae-yang || [[Channel A (TV channel)|Channel A]]
|
|-
| 2012 || ''[[Five Fingers (2012 TV series)|Five Fingers]]'' || Yoo In-ha || [[Seoul Broadcasting System|SBS]]
|
|-
| 2013–2014 ||  ''[[ဘုရင်မသစ္စာ (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|Empress Ki]]'' || [[Toghon Temür]] / Ta Hwan || [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]]
|
|-
| 2014–2015 || ''[[Healer (TV series)|Healer]]'' || Seo Jung-hoo / Park Bong-soo / Healer || [[KBS2]] 
|
|-
| rowspan=2|2016 || ''[[The Whirlwind Girl 2]]'' || Chang An || [[Hunan TV]]
|
|-
| ''[[The K2]]'' || Kim Je-ha || [[TVN (South Korea)|tvN]] 
|
|-
| 2017 || ''[[ သံသယဖြစ်ဖွယ်မိတ်ဖက် (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|Suspicious Partner]]'' || Noh Ji-wook || [[Seoul Broadcasting System|SBS]]
|
|-
| TBA || ''Mr Right'' || Wang Weian || [[Hunan Broadcasting System|HBS]]
|
|-
|}

=== ရုပ်ရှင် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; 
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title
! Role
!Notes
|- 
| 2006 
| ''Days...'' 
|-
| 2008 
| ''Sleeping Beauty'' 
| Jin-seo
|-
| 2010 
| ''Death Bell 2: Bloody Camp'' 
| Soo-il
|-
| 2013 
| ''How to Use Guys with Secret Tips'' 
| Hong-jun's brother
| rowspan=&quot;2&quot; |Guest role
|-
|2015
|''The Long Way Home''
|Nation's armed forces conscription military police
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
|''Fabricated City''
| Kwon Yoo
|-
| ''Two Constables'' 
|}

=== ဝဘ်ရုပ်သံ ===
===Web series===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
! Year
! Title
! Role
! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|- 
! scope=&quot;row&quot; | 2014 
| ''ကာရာ: လျှို့ဝှက်အချစ် (Kara: Secret Love)'' 
| နတ်သားနံပါတ် ၂၀၁၃, ချောန်ဆနာမ် (Angel No. 2013, Chun Sa Nam) 
| အပိုင်း ၉-၁၀
|-
! scope=&quot;row&quot; |2016
|''[[ပထမဆုံးသော အနမ်းခုနှစ်ခု (First Seven Kisses)]]''
|rowspan=&quot;1&quot;|ကိုယ်တိုင် (Himself)
| အပိုင်း ၃-၄
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2020–2021
|''[[ချစ်ခြင်တို့နိုးထသော မြို့ပြ (Lovestruck in the City)]]''
|ပတ်ဂျယ်ဝန်း (Park Jae-won)
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2022
| ''[[မှော်ရုံမြိုင်၏ တေးသံ (The Sound of Magic)]]'' 
| ရီဦး (Lee Eul)
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |2023
|''[[အဆိုးတကာ့ အဆိုးဆုံး (The Worst of Evil)]]''
| ပတ်ဂျူမို (Park Joon-mo)
|-
|}

=== စုံစိရှိုး ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 600px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title
! Network
! Notes
|-
| 2013 
| ''Radio Star'' 
| MBC 
| Guest, episode 322
|-
| 2014 
| ''Running Man'' 
| SBS 
| Guest, episodes 211-212
|-
| 2015 
| ''Happy Camp'' 
| HBS 
| Guest
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016 
| ''Taxi'' 
| tvN 
| Guest, episode 445
|-
| ''We Got Married'' 
| MBC 
| Guest, episode 347
|}

=== တေးသရုပ်ဆောင် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 600px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Song Title
! Artist
|- 
| 2007 
| &quot;Are You Ready&quot; 
| Lena Park feat. Dynamic Duo
|-
| 2009 
| &quot;We Broke Up Today&quot; 
| Younha
|-
| 2009 
| &quot;Falling You&quot; 
| T-ara
|-
| 2010 
| &quot;I Have to Let You Go&quot; 
| Young Gun
|-
| 2011 
| &quot;Cry Cry&quot; 
| rowspan=&quot;2&quot; | T-ara 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012 
| &quot;Lovey-Dovey&quot;
|-
| &quot;I Need You&quot; 
| K.Will 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2013 
| &quot;That's My Fault&quot; 
| rowspan=&quot;2&quot; | Speed
|-
| &quot;It's Over&quot;
|-
| &quot;Runaway&quot; 
| Kara 
|}

== ကဇာတ်ရုံ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 10px;&quot; 
! style=&quot;width:50px;&quot; |Year &lt;br&gt;
! style=&quot;width:140px;&quot; |Title
! style=&quot;width:110px;&quot; |Role
! style=&quot;width:500px;&quot; |Notes
|- 
|2007
|''Fire and Ice''
| style=&quot;font-size: 85%;&quot; |
* Composed of three short plays: Moon Story, Sandglass, That's Right!
|-
|2011
|''Thrill Me''
|Richard Loeb
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013
|''The Days''
|Mu-young
| style=&quot;font-size: 85%;&quot; |
* Jukebox musical featuring songs by late folk-rock singer Kim Kwang-seok.
* Starred in the musical's first run from April to September 2013.
|-
|''Jack the Ripper'' 
|Daniel
|-
|''Brothers Were Brave'' 
|Lee Joo-bong
|-
|2014
|''The Days''
|Mu-young
| style=&quot;font-size: 85%;&quot; |
* Reprised his role for the musical's second run from October 2014 to May 2015, December 2015.
|}

== တေးသံသွင်း ==

=== အယ်လဘမ် ===
* 2016: ''Be With You'' (Japanese)

=== တကိုယ်တော် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 600px; margin-bottom: 10px;&quot;
! width=&quot;10&quot; |Year
! Title
! width=&quot;300&quot; |Notes
|- 
| rowspan=&quot;3&quot; |2011 
|  &quot;Meet Again&quot; 
| track from ''Warrior Baek Dong-soo OST''
|-
|  &quot;Oh Sing Sing Men&quot; &lt;br&gt; 
&lt;small&gt;(with Lee Kwang-soo, Kim Young-kwang, Shin Won-ho, Sung-je, and Ji-hyuk)&lt;/small&gt; 
| rowspan=&quot;2&quot; |tracks from ''Bachelor's Vegetable Store OST'' &lt;br&gt;
Japanese release
|-
|  &quot;Your Warmth&quot; 
|-
| 2012 
|  &quot;Fill Up&quot; 
| track from ''Five Fingers OST''
|-
| 2014 
|  &quot;To the Butterfly&quot; 
| track from ''Empress Ki OST''
|-
| 2015 
|  &quot;I Will Protect You&quot; 
| track from Healer OST
|-
| 2016 
| &quot;Kissing You&quot; 
| track from First Seven Kisses OST
|}

== ဆုနှင့်ဇကာတင် ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; 
! Year
! Award
! Category
! Nominated work
! Result
!Ref.
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2011 
| 4th Korea Drama Awards 
| Best New Actor 
| rowspan=&quot;2&quot; |''Smile Again'' || {{nom}}
|-
| KBS Drama Awards 
| Excellence Award, Actor in a Daily Drama || {{won}}
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | SBS Drama Awards 
| New Star Award 
| ''Warrior Baek Dong-soo'' || {{won}}
|  
|-
| 2012 
| Excellence Award, Actor in a Weekend/Daily Drama 
| ''Five Fingers'' || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2013 
| 7th The Musical Awards 
| Best New Actor 
| ''The Days'' || {{won}}
|-
| MBC Drama Awards 
| Excellence Award, Actor in a Special Project Drama 
| rowspan=&quot;4&quot; | ''Empress Ki'' || {{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://star.mt.co.kr/view/stview.php?no=2013123100094623811&amp;type=1&amp;outlink=1|title='기황후' 하지원, MBC연기대상 대상..7년만에 2번째 대상(종합)|website=Star News|date=31 December 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2014 
| 9th Seoul International Drama Awards 
| Outstanding Korean Actor || {{nom}}
|-
| 7th Korea Drama Awards 
| Top Excellence Award, Actor || {{nom}}
|-
| 3rd APAN Star Awards 
| Excellence Award, Actor in a Serial Drama || {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | KBS Drama Awards 
| Excellence Award, Actor in a Mid-length Drama 
| rowspan=&quot;5&quot; | ''Healer'' || {{nom}} 
|-
| Popularity Award, Actor || {{won}}
|-
| Best Couple Award with Park Min-young || {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015 
| 4th APAN Star Awards 
| Excellence Award, Actor in a Miniseries || {{nom}}
|-
| Anhui TV Drama Awards 
| Most Popular Actor (Overseas) || {{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ent.163.com/16/0102/08/BCAEUF1A00031GVS.html?baike#p=BC8DILQD00B70003|title=国剧盛典拉下帷幕 胡歌范冰冰分获视帝视后_网易娱乐|website=NetEase|date=2 January 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016 
| 1st Asia Artist Awards 
| Popularity Award 
| ''The K2'' || {{nom}} 
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.asiaartistawards.com/vote/result_3/9/#v3nd|title=AAA|publisher=Asia Artist Awards|date=2016-11-12|accessdate=2016-12-15|archivedate=7 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170507073928/http://www.asiaartistawards.com/vote/result_3/9#v3nd}}&lt;/ref&gt;
|-
| 31st Korea's Best Dresser Swan Awards 
| Best Dressed Actor 
| ''{{N/a}}'' || {{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201612111359030310|title=지창욱부터 윤아까지 ‘베스트드레서 스완어워드’ 16人 수상자 확정(공식입장) - 손에 잡히는 뉴스 눈에 보이는 뉴스 - 뉴스엔|date=11 December 2016|publisher=Newsen.com|accessdate=2016-12-15}}&lt;/ref&gt;
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}

[[Category:၁၉၈၇ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]

{{Lifetime|၁၉၈၇| |}}</text>
      <sha1>33cdbsayoabdu3sam2vwb01nwwdki3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂင်ဝူဘင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76668</id>
    <revision>
      <id>1039524</id>
      <parentid>1029015</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25161" sha1="r29zs0pqi17j6qr1fvfffaiize75v6l" xml:space="preserve">{{Infobox person|agent=SidusHQ|birth_date={{Birth date and age|1989|7|16}}|birth_name=Kim Hyun-joong|birth_place=[[ဆိုးလ်မြို့]], [[South Korea]]|caption=At ''Uncontrollably Fond'' press conference, July 2016|education=ဂျွန်ဂျုတက္ကသိုလ်|height={{height|cm=188}}|image=Kim Woo-bin at &quot;Uncontrollably Fond&quot; press conference, 4 July 2016 02.jpg|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent | hangul       = {{linktext|김|우|빈}} | At hırsızı       = {{At Hırsızı|Tipe Bak}} | rr           = Gim U-bin | hanja    = {{linktext|金|宇|彬}} | mr           = Kim U-bin | hangulborn   = {{linktext|김|현|중}} | hanjaborn    = {{linktext|金|賢|中}} | rrborn       = Gim Hyeon-jung | mrborn       = Kim Hyŏn-chung  }}|name=Kim Woo-bin|native_name_lang=ko|occupation=သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်|religion=ရိုမန်ကက်သလစ်|years_active=၂၀၀၉-ယနေ့ထိ}}'''ဂင်ဝူဘင်''' (ကျောင်းနာမည် '''ကင်ဟွန်းဂျွန်း''' ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယား မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;KT&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/08/386_140953.html|title=Crisscrossing runways and screens: Rising actor Kim Woo-bin has looks, style and sincerity|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130820212031/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2013/08/386_140953.html|archivedate=20 August 2013|last=Park|first=Jin-hai|date=12 August 2013|work=The Korea Times|accessdate=2013-08-12}}&lt;/ref&gt; အနုပညာခရီးကို ရှိုးလျှောက်မော်ဒယ် တစ်ဦးအနေဖြင့် ၂၀၀၉ ၌ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းသရုပ်ဆောင်အနေဖြင့် အဖြူရောင်ခရစ္စမတ်(၂၀၁၁)တွင် ပွဲဦးထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် လူကြီးလူကောင်းတစ်ယောက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ(၂၀၁၂)တွင် လူသိများပြီး၊ ကျောင်း ၂၀၁၃(၂၀၁၃)နှင့် အမွေခံ(၂၀၁၃)တို့ဖြင့် ထိုးဖောက်အောင်မြင်လာသည်။ နောက်တော့ ကင်သည် ဘုတ်ချိတ်သော ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်သည့် မိတ်ဆွေ၊ ကြီးမားသော မွေ(၂၀၁၃)၊ လိမ်အနုပညာရှင်(၂၀၁၄)နှင့် နှစ်ဆယ်(၂၀၁၅)တို့၌ သရုပ်ဆောင်သည်။ ၂၀၁၆ တွင် သူ၏ ပထမဦးဆုံး ခေါင်းဆောင်ပါဝင်သည့် ရုပ်သံ (တရုတ်၌ သန်း ၄.၁ ထောင်ကျော် ကြည့်ရှုခြင်း ခံရသော) '''ထိန်းချုပ်မရအောင် ချစ်ခြင်း'''၌ ကင်ဆာရောဂါ ခံစားနေရသော အဆိုတော် သရုပ်ဆောင် ရှင်းဂျွန်းယောင်းအဖြစ်၊ မင်းသမီး ဘဲဆူဇီနှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။

== သက်မွေးမှု ==
=== ၂၀၁၅-၂၀၁၆၊ ရုပ်ရှင်လောကတွင် အောင်မြင်မှုရခြင်း ===
၂၀၁၅ တွင် ကင်သည် လီကျောင်ဟီး ဇာတ်ညွန်းခွဲသော ''ထိန်းချုပ်မရအောင် ချစ်ခြင်း''၌ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် ပါဝင်သည်။ ရုပ်သံကို ၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ ၌ စလွှင့်ရာ ပြည်တွင်း၌ ထင်ထားသလောက် ကြည့်ရှုသူ မမီသော်လည်း၊ အာရှတဝန်းနှင့် ပြည်ပတွင် အထူး လူကြိုက်များခဲ့လေသည်။ 

တရုတ်တွင် ယိုးခု၊ ထူတို့ စသော အင်တာနက်ရုပ်သံနက်ဝပ်တွင် ကိုရီးယားတွင် လွှင့်ပြီး မရှေးမနှောင်း၌ ပြသသည်။ &lt;ref&gt;Woo, Jae-yeon. [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2016/07/04/0200000000AEN20160704008200315.html &quot;'Uncontrollably Fond' geared up for capturing global audience with all things love&quot;]. ''Yonhap News''. Retrieved July 4, 2016.&lt;/ref&gt;ပရိသတ်ကောင်းစွာ လက်ခံပြီး၊ ထိုဆိုဒ်တွင် ကြည့်ရှုသူ သန်း လေးထောင် တစ်ရာ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/thaad-row-china-blocks-streaming-of-korean-dramas Thaad row: China blocks streaming of Korean dramas, East Asia News &amp; Top Stories - The Straits Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

စင်္ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနှင့် ဟောင်ကောင်တို့တွင်၊ မူရင်းကိုရီးယား၌ လွှင့်ပြီး တစ်နာရီတွင် တပိုင်းစီကို အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးနှင့် (Viu)က ပြန်လွှင့်သည်(အင်ဒိုတွင် အင်ဒိုစာတန်းထိုး၊ ဟောင်ကောင်တွင် ရိုးရာတရုတ်စာတန်းထိုးဖြင့်) 

ထိုင်းတွင် တောင်ကိုရီးယားတွင် ထုတ်လွှင့်ပြီး တစ်နေ့တည်းတွင် ပြန်လွှင့်သည်။ ၎င်းသည် တောင်ကိုရီးယားနှင့် တချိန်တည်း ထုတ်လွှင့်သော ထိုင်း၏ ပထမဆုံး ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.starenews.com/2016/06/16/uncontrollably-fond-%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-8-kim-woobin/ &quot;ฟินยกประเทศ &quot;ช่อง 8&quot; คว้า &quot;อันคอนโทรลเลบลี ฟอนด์&quot; ออนแอร์พร้อมเกาหลีครั้งแรกในประเทศไทย&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203185033/http://www.starenews.com/2016/06/16/uncontrollably-fond-%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-8-kim-woobin/ |date=3 December 2022 }}. ''starenews'' (in Thai). June 16, 2016. Retrieved June 17, 2016.&lt;/ref&gt;

ထိုင်ဝမ်တွင် တချိန်တည်း ပြသသည်။&lt;ref&gt;[http://en.yibada.com/articles/119472/20160427/uncontrollably-fond-release-date-broadcast-simultaneously-5-countries.htm &quot;'Uncontrollably Fond' to be broadcast simultaneous&quot;]. En.yibada.com. 2016-04-27. Retrieved 2016-12-20.&lt;/ref&gt;

ဗီယက်နမ်တွင်၊ ထုတ်လွှင့်ပြီး ၁၂ နာရီကြာတွင် ဗီယက်နမ်စာတမ်းထိုးဖြင့် ပြန်လွှင့်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=XuT5NE3P-2U &quot;HTV2 - Yêu không kiểm soát (Uncontrollably Fond) chính thức phát sóng độc quyền trên YouTube HTV2&quot;]. YouTube. 2016-06-26. Retrieved 2016-12-20.&lt;/ref&gt;

တောင်မြောက်အမေရိကတွင်၊ ထုတ်လွှင့်ပြီး တနာရီကြာ၌ ပြန်လွှင့်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.dramafever.com/drama/4783/Uncontrollably_Fond_%2528a.k.a._Lightly%252C_Ardently%2529/ &quot;Uncontrollably Fond (Lightly, Ardently) - 함부로 애틋하게 - Watch Full Episodes Free on DramaFever&quot;]{{Dead link|date=August 2021 }}. Dramafever.com. Retrieved 2016-12-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://media.daum.net/m/entertain/newsview/20160411135252351|title='함부로 애틋하게' 측 &quot;12일 촬영종료..7월 6일 첫방&quot;[공식입장]|last=Jang|first=Seo-jeong|date=17 November 2015|language=Korean|publisher=OSEN|accessdate=11 April 2016}}&lt;/ref&gt;

ထို့နောက် သူသည် [[လီဗြောင်ဟွန်း]]၊ [[ကန်ဒုံဝန်]]တို့နှင့် အပြိုင် ''မာစတာ'' ရုပ်ရှင်တွင် သရုပ်ဆောင်ရာ၊ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.nate.com/view/20160422n07880?mid=n1008|title=이병헌 강동원 김우빈 '마스터', 첫 만남 보니 '눈 호강'|date=22 April 2016|language=Korean}}&lt;/ref&gt;  ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ ၌ ရုံတင်သော ၎င်းရုပ်ရှင်သည် တောင်ကိုရီးယားတွင် ၂၀၁၆ အရောင်းရဆုံး ရုပ်ရှင်၌ နံပါတ် ၁၁ ချိတ်လေသည်။ အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ အီတလီ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ထိုင်း၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်္ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အခြား နိုင်ငံများ ပါဝင်သော ၃၁ နိုင်ငံသို့ ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ အထိ၊ မာစတာသည် တောင်ကိုရီးယားရုပ်ရှင်ဇယားတွင် ဒေါ်လာ ၄၉.၈၁ သန်း မြတ်စွန်းပြီး၊ ကိုရီးယားရုပ်ရှင်ကောင်စီ သတင်းအရ၊ လက်မှတ်ပေါင်း ၇.၁၄ သန်း ရောင်းချခဲ့ပြီဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://entertainment.mb.com.ph/2017/02/03/master-continues-to-rake-it-in/|title=‘Master’ continues to rake it in|last=Hicap|first=Jonathan|date=3 February 2017|access-date=27 May 2017|archive-date=30 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170530234505/http://entertainment.mb.com.ph/2017/02/03/master-continues-to-rake-it-in/}}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
ကင်နှင့် အခင်ဆုံး သူငယ်ချင်းမှာ နောက်တက် မော်ဒယ်သရုပ်ဆောင်လည်း ဖြစ်၊ ကျောင်း ၂၀၁၃ ၌ တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်လည်း ဖြစ်သော [[လီဂျွန်ဆောက်|လီဂျောင်ဆွတ်]] ဖြစ်ကာ၊ မော်ဒယ်ဘဝကတည်းကပင် စသိခဲ့ကြသည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/48741/lee-jong-suk-talks-about-kim-woo-bin|title=Lee Jong Suk says Kim Woo Bin is the Only Friend He Can Lean On|last=Choi|first=EunHwa|date=22 October 2013|accessdate=7 April 2016|archivedate=8 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140208233733/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/48741/lee-jong-suk-talks-about-kim-woo-bin}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/53224/staroftheweek-kimwoobin-and-his-best-buds|title=[Star of the Week] Kim Woo Bin's Past, Present and Future Best Friends|last=Hong|first=Grace Danbi|date=15 December 2013|accessdate=20 February 2015|archivedate=18 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131218231903/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/53224/staroftheweek-kimwoobin-and-his-best-buds}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201606231434429624390_2|title=Strong friendships among male celebrities|last=Kim|first=Soo-hyang|date=23 June 2016|accessdate=29 June 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/53892/kimwoobin-talks-about-leejongsuk-as-a-friend|title=Kim Woo Bin Says Lee Jong Suk is Not a Rival, But a Beloved Friend|last=Kwon|first=Soo Bin|date=21 December 2013|publisher=Newsen|accessdate=25 December 2013|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160405112755/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/53892/kimwoobin-talks-about-leejongsuk-as-a-friend}}&lt;/ref&gt;

ဇူလိုင် ၂၀၁၅ တွင်၊ ကင်နှင့် တောင်ကိုရီးယားမင်းသမီး '''ရှင်းမင်းအာ'''တို့ ချစ်ကြိုက်နေကြောင်း အတည်ပြုလိုက်သည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/people/2016/03/178_183408.html|title=Actor Kim woo-bin in love with Shin Min-ah: agency|date=March 2016|work=The Korea Times}}&lt;/ref&gt;

၂၄ မေ ၂၀၁၇ ၌၊ '''နှာခေါင်းလည်ချောင်းကင်ဆာ''' ရောဂါ စွဲကပ်နေကြောင်း ဆေးစစ်တွေ့ရှိရသည်။ ကင်၏ အေဂျင်စီ ဆီဒပ် အိတ်ချ်ကယူက ကင်သည် ဆေးဝါးနှင့် ဓာတ်ကင် ကုသမှု စတင် ခံယူနေပြီ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အနုပညာ လှုပ်ရှားမှုအားလုံး ရပ်တန့်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်။ သူခေါင်းဆောင် ပါဝင်ခဲ့သော ထိန်းချုပ်မရအောင် ချစ်ခြင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲထဲကအတိုင်း အပြင်လောက၌ ကင်ဆာရောဂါ ခံစားရခြင်းကြောင့် သူ၏ ပရိသတ်များက သနား ဂရုဏာသက်လျက် ရှိသည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/news/2017/05/24/0200000000AEN20170524008500315.html|title=Actor Kim Woo-bin diagnosed with rare cancer, starts treatment|date=24 May 2017|work=Yonhap}}&lt;/ref&gt;

== ဂုဏ်ထူးဆောင် သံတမန် ==
ဧပြီ ၂၀၁၇ တွင်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ပြောင်းချန်းတွင် ကျင်းပမည့် ၂၀၁၈ ဆောင်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲအတွက် ဂုဏ်ထူးဆောင် သံတမန်အဖြစ် ကင်ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကင်သည် ဤကဏ္ဍကို တာဝန်ယူရသော ဒုတိယမြောက် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်ပြီး၊ လူကြိုက်များလာအောင် လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/04/14/2017041400877.html|title=Kim Woo-bin to Promote Pyeongchang Olympics|date=14 April 2017|accessdate=2017-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20170413000922|title=Kim Woo-bin named ambassador for 2018 Winter Olympics|last=Hong|first=Dam-young|date=13 April 2017|work=The Korea Herald|accessdate=2017-04-20}}&lt;/ref&gt;

== ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ ==

=== ရုပ်ရှင် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 550px; margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Title
! Role
|-
| 2012 
| ''Runway Cop'' 
| (cameo, last part)
|-
| 2013 
| ''Friend: The Great Legacy'' 
| Han Sung-hoon
|-
| 2014 
| ''The Con Artists'' 
| Ji-hyuk
|-
| 2015 
| ''Twenty'' 
| Chi-ho
|-
| 2016 
| ''Master''
|Park Jang-goon
|-
|2018 
| ''Wiretap'' 
|Park Sang-dae
|}

=== ရုပ်သံ ===
[[File:Actor_Kim_Woo-bin_arrives_at_the_red_carpet_event_of_the_Pifan_in_Bucheon_on_July_17,_2014.jpg|thumb|In July 2014]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 550px; margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Title
! Role
! Network
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2011
|''Drama Special'' ''White Christmas''
| Kang Mi-reu
| rowspan=&quot;2&quot; |KBS2
|-
|''Drama Special'' &quot;Cupid Factory&quot;
| Roy
|-
|''Vampire Idol''
| Woo-bin
| MBN
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2012
| ''A Gentleman's Dignity''
| Kim Dong-hyub
| rowspan=&quot;2&quot; |SBS
|-
| ''To the Beautiful You''
| John Kim &lt;br&gt;
(guest, episodes 9-11)
|-
| ''School 2013''
| Park Heung-soo
| KBS2
|-
| 2013
| ''The Heirs''
| Choi Young-do
| SBS
|-
| 2016
| ''Uncontrollably Fond''
| Shin Joon-young
| KBS2
|}

=== ဝက်ဇာတ်လမ်း ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 550px; margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Title
! Role
|-
| 2014 
| ''Love Cells'' 
| Dating god
|}

=== တေးဗီဒီယို ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 550px; margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Title
! Artist
|-
| 2013 
| ''Don't Mess With Me''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/39239|title=Kim Woo Bin to Appear in 2EYES' Drama MV of ''Don't Mess With Me''|last=Hong|first=Grace Danbi|date=25 June 2013|work=enewsWorld|accessdate=2013-08-12|archivedate=30 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130730002439/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/39239}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/39612|title=Kim Woo Bin Appears in New Teasers for 2EYES' ''Don't Mess With Me'' MV|last=Choi|first=Eun-hwa|date=1 July 2013|work=enewsWorld|accessdate=2013-08-12}}{{Dead link|date=December 2020 }}&lt;/ref&gt; 
| 2EYES
|}

=== စုံစိရှိုး ===
[[File:Kim_Woo-bin_at_the_The_Flu_premiere_(cropped).jpg|thumb|In August 2014]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 550px; margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Title
! Network
! Notes
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2011 
| ''Korea's Next Top Model, Cycle 2'' 
| OnStyle 
| Guest
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2012 
| ''Lord of the Ring'' 
| MBC 
| Guest, episode 1
|-
|''Battle Between Women Who Cook &lt;br&gt;
and Men Who Never Die'' 
| QTV 
| Guest &lt;small&gt;with Hong Jong-hyun&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 2013 
| ''Running Man'' 
| SBS 
| Guest, episodes 138, 166
|-
| ''Hello Counselor'' 
| KBS2 
| Guest, episode 118 &lt;small&gt;with Lee Soo-hyuk and Hyun Woo&lt;/small&gt;
|-
| ''Hwasin – Controller of the Heart'' 
| SBS 
| Guest, episode 7
|-
| ''Style Log: PLAY BOYZ'' 
| OnStyle 
| Guest &lt;small&gt;with Kim Young-kwang and Sung Joon&lt;/small&gt;
|-
| ''Mnet Wide Starcam'' 
| rowspan=&quot;2&quot; | Mnet 
|-
| 2013-2014 
| ''M! Countdown'' 
| Host
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 2014 
| ''Four Sons and One Daughter'' 
| MBC 
| Guest, episode 12&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2985876|title=Kim Woo-bin joins ''Four Sons and A Daughter''|last=Kim|first=Hee-eun|date=6 March 2014|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2014-03-06|archive-date=21 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621234103/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2985876|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ''Running Man'' 
| rowspan=&quot;2&quot; | SBS 
| Guest, episodes 188, 189, 191, 225
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2015 
| Guest, episode 240
|}

== တေးသံသွင်း ==

=== သီချင်းများ ===

==== အဆိုပိုင်း ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |Year
! rowspan=&quot;2&quot; |Title
!Peak chart positions
! rowspan=&quot;2&quot; |Sales
! rowspan=&quot;2&quot; |Album
|-
!&lt;small&gt;KOR&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;Gaon&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|&quot;Picture In My Head&quot;
|&lt;center&gt;91&lt;/center&gt;
|{{N/a}}
| rowspan=&quot;2&quot; |''Uncontrollably Fond'' OST
|-
|&quot;Do You Know&quot;
|&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
|{{N/a}}
|-
| colspan=&quot;5&quot; |&lt;center&gt;&lt;small&gt;&quot;—&quot; denotes releases that did not chart or were not released in that region.&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

== ဆုနှင့် ဆန်ခါတင် ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Award
! Category
! Nominated work
! Result
|-
| rowspan=&quot;9&quot; |2013
| &lt;center&gt;8th Asia Model Festival Awards&lt;/center&gt;
| New Star Award
| {{NA}}
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;49th Baeksang Arts Awards&lt;/center&gt;
| Best New Actor (TV)
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''School 2013''
| {{nom}}
|-
| Most Popular Actor (TV)
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;7th Mnet 20's Choice Awards&lt;/center&gt;
| 20's Booming Star&amp;nbsp;– Male
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;6th Korea Drama Awards&lt;/center&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | Best New Actor
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;2nd APAN Star Awards &lt;/center&gt;
| {{won}}
|-
| &lt;center&gt;Anhui TV Drama Awards&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/people/2013/12/178_148244.html|title=''Heirs'' stars receive awards in China|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131220012059/http://koreatimes.co.kr/www/news/people/2013/12/178_148244.html|archivedate=20 December 2013|date=19 December 2013|work=The Korea Times|accessdate=2014-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
| Popular Foreign Actor
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''The Heirs''
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;SBS Drama Awards&lt;/center&gt;
| Top 10 Stars
| {{won}}
|-
| Popularity Award
| {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;15&quot; |2014
| &lt;center&gt;9th Asia Model Festival Awards&lt;/center&gt;
| Asia Star Award
| {{NA}}
| {{won}}
|-
| &lt;center&gt;9th Max Movie Awards&lt;/center&gt;
| Best New Actor
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''Friend: The Great Legacy''
| {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;50th Baeksang Arts Awards&lt;/center&gt;
| Best New Actor (Film)
| {{nom}}
|-
| Most Popular Actor (Film)
| {{nom}}
|-
| Most Popular Actor (TV)
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''The Heirs''
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;2nd Asia Rainbow TV Awards&lt;/center&gt;
| Best Supporting Actor
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;18th Puchon International Fantastic Film Festival&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.korea.net/NewsFocus/Culture/view?articleId=120658|title=Film festival kicks off in Bucheon|last=Jeon|first=Han|date=18 July 2014|accessdate=2014-07-23}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
| Fantasia Award
| {{NA}}
| {{won}}
|-
| &lt;center&gt;6th Singapore Entertainment Awards&lt;/center&gt;
| Most Popular Korean TV Artiste
| {{NA}}
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;9th Seoul International Drama Awards&lt;/center&gt;
| People's Choice Actor
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''The Heirs''
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;7th Korea Drama Awards&lt;/center&gt;
| Excellence Award, Actor
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;7th Style Icon Awards&lt;/center&gt;
| Top 10 Style Icons
| {{NA}}
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;3rd APAN Star Awards&lt;/center&gt;
| Excellence Award, Actor in a Miniseries
| style=&quot;text-align:center;&quot; |''The Heirs''
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;51st Grand Bell Awards&lt;/center&gt;
| Hana Financial Group Star Award &lt;br&gt;
(Popularity Award)
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''Friend: The Great Legacy''
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;35th Blue Dragon Film Awards&lt;/center&gt;
| Best New Actor
| {{nom}}
|-
| Popular Star Award
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2015
| &lt;center&gt;10th Max Movie Awards&lt;/center&gt;
| Best Actor
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''The Con Artists''
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;51st Baeksang Arts Awards&lt;/center&gt;
| Most Popular Actor (Film)
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;Korean Film Actors' Guild Awards&lt;/center&gt;
| Popularity Award
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |''Twenty''
| {{won}}
|-
| &lt;center&gt;24th Buil Film Awards&lt;/center&gt;
| Best New Actor
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;52nd Grand Bell Awards&lt;/center&gt;
| Popularity Award
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;30th Korea Best Dresser Swan Awards&lt;/center&gt;
| Best Dresser Award
| {{NA}}
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2016
| &lt;center&gt;5th APAN Star Awards&lt;/center&gt;
| Excellence Award, Actor in a Miniseries
| style=&quot;text-align:center;&quot; |''Uncontrollably Fond''
| {{nom}}
|-
| &lt;center&gt;Korean Advertisers Association Awards&lt;/center&gt;
| Best Model
| {{NA}}
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;KBS Drama Awards&lt;/center&gt;
| Excellence Award, Actor in a Mid-length Drama
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;''Uncontrollably Fond'' &lt;/center&gt;
|{{nom}} 
|-
|Best Couple Award &lt;small&gt;with Bae Suzy&lt;/small&gt;
|{{nom}}
|-
|Netizen Award, Actor
|{{nom}} 
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}

[[Category:၁၉၈၉ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>r29zs0pqi17j6qr1fvfffaiize75v6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yangon Japanese School</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78145</id>
    <revision>
      <id>1039461</id>
      <parentid>806378</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T01:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1484" sha1="d41sj5v9ei49ddl5x83fy9a30oe5hdw" xml:space="preserve">{{nihongo|'''Yangon Japanese School'''|ヤンゴン日本人学校|Yangon Nihonjin Gakkō}} ကို ယခင်က  {{nihongo|'''Rangoon Japanese School'''|ラングーン日本人学校|''Rangūn Nihonjin Gakkō}} ဟု သိကြသည်။ [[Nihonjin gakko|ဂျပန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်း]] တစ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ တည်နေရာမှာ ဒဂုံမြို့နယ်၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;&quot;[http://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/clarinet/002/006/001/001/001.htm アジアの日本人学校一覧（平成25年4月15日現在）].&quot; () Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology. Retrieved on 6 January 2014. &quot;No.1, Thantaman Road, Dagon T/S, Yangon, MYANMAR&quot;&lt;/ref&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://neoyjs.web.fc2.com/ Yangon Japanese School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044029/http://neoyjs.web.fc2.com/ |date=1 September 2017 }} {{ja icon}} 
* [http://web.archive.org/web/*/http://yjs.fc2web.com/ Yangon Japanese School] {{ja icon}} (2005-2011 Archive)

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{coord|16.7865|96.1382|type:edu_region:MM|display=title}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]]
[[Category:ရန်ကုန်မြို့]]</text>
      <sha1>d41sj5v9ei49ddl5x83fy9a30oe5hdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆောင်းတွင်းအိပ်မက် ကတောက်ကတက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79620</id>
    <revision>
      <id>1039394</id>
      <parentid>856732</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35669-82</username>
        <id>144566</id>
      </contributor>
      <comment>/* အဓိပ္ပာယ် */ ဆောင်းအခါ အိပ်မက်မက်လျှင် ဟိုရောက်သည်ရောက်၊ တိတိပပမရှိ မက်တတ်သည့်သဘော</comment>
      <origin>1039394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="07u0ekyutjf4kymmmvw7ckv1bybykx6" xml:space="preserve">'''ဆောင်းတွင်းအိပ်မက် ကတောက်ကတက်''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;မြန်မာဆိုရိုးစကား&quot;&gt;{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}&lt;/ref&gt;

===အဓိပ္ပာယ်===

'''ဆောင်းတွင်းအိပ်မက် ကယောက်ကယက်''' ဆိုသည်မှာ ဆောင်းရာသီတွင် မက်သော အိပ်မက်များသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိ၊ ယောင်ယမ်းပြီး မရေမရာ ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ အိပ်မက်နှင့် ရာသီဥတု ဆက်စပ်မှုအပေါ် ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ အေးသော ရာသီဥတုသည် လူတို့၏ အိပ်စက်မှုကို သက်ရောက်မှုရှိပြီး အိပ်မက်များကိုလည်း ထူးဆန်းစွာ မက်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဆောင်းတွင်းတွင် မက်သော အိပ်မက်များကို အလေးအနက်ထား မှတ်ယူရန် မလိုအပ်ဟု ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆောင်းတွင်းအခါ၌ အိပ်မက်များ ကယောင်ချောက်ချား မက်တတ်သောကြောင့် ထိုကာလ အိပ်မက်မျိုးကို အတိတ်နိမိတ်အဖြစ် ကောက်ယူရန် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။

===ကိုးကားချက်များ===

*   '''ဆောင်းခါအိပ်မက်ကတောက်ကတက်ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ဆောင်းခါများ မက်လျှင်ဖြင့် ကတောက်ကတက် ဆိုချင်ဆိုပါတော့၊ ယခုမှာတော့ ဆောင်းခါလည်းမဟုတ်သေးဘူး၊''' &lt;ref name='''HteePa53'''&gt;[၁၂၈၇] ''ထီး''၊ ပ။ ၅၃။&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]]</text>
      <sha1>07u0ekyutjf4kymmmvw7ckv1bybykx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂယ်ဂဒေါ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87433</id>
    <revision>
      <id>1039529</id>
      <parentid>623442</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15279" sha1="fe94h0e8ebxiqys9h1quut0izsssmi8" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Gal Gadot
| image        = Gal_Gadot_for_Revlon.png
| caption      = Gadot in 2019
| birth_name   = 
| birth_date   = {{Birth date and age|1985|04|30|df=y}}
| birth_place  = Petah Tikva, [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|Israel]]
| citizenship  = အစ္စရေး
| alma_mater   = IDC Herzliya
| occupation   = {{flatlist|
* Actress
* model}}
| height       = {{convert|5|ft|10|in|cm|order=flip|abbr=on}}&lt;ref name=Ynet&gt;{{cite news |first=Sivan | last=Kadmi |date=1 April 2010 |url=http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3868197,00.html |title=גל גדות |trans-title=Gal Gadot |language=he |publisher=Ynet}}&lt;/ref&gt;
| years_active = ၂၀၀၄–လက်ရှိ
| spouse       = {{marriage|Yaron Varsano|2008}}&lt;!-- This is the spelling on his unverified Instagram https://www.instagram.com/jaronvarsano/, which is tagged in a post by Gal Gadot at https://www.instagram.com/p/BQgNiTgDfFc/--&gt;
| children     = ၂
| awards       = Miss Israel 2004
| website      = {{URL|galgadot.com/}}}}

'''ဂယ်ဂဒေါ့''' ({{lang-en|Gal Gadot-Varsano}})&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pplus.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4886627,00.html |title=גל גדות על פרשת אופק בוכריס: &quot;איפה הצדק?&quot; |publisher=}}&lt;/ref&gt; ({{IPAc-en|g|ə|ˈ|d|ɒ|t}};&lt;ref name=&quot;forward.com&quot;&gt;{{cite web|last=Scott|first=Becky|date=30 May 2017|url=http://forward.com/schmooze/373367/have-you-been-pronouncing-gal-gadot-wrong/|title=Have You Been Pronouncing Gal Gadot Wrong?|work=The Forward}}&lt;/ref&gt; {{lang-he|גל גדות}} {{IPA-he|ˈɡal ɡaˈdot|}};&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=208qNSQTyE4 |title=Wonder Woman: Gal Gadot and Chris Pine |first= |last=IMAX |date=15 May 2017 |publisher= |via=YouTube}}&lt;/ref&gt; (၃၀ ဧပြီ ၁၉၈၅ မွေးဖွား)&lt;ref name=allmoviebio&gt;{{cite web |url=http://www.allmovie.com/artist/gal-gadot-p626487 |title=Gal Gadot |publisher=AllMovie.com |accessdate=20 January 2016}}&lt;/ref&gt; သည် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]] မှ အလှမယ်နှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်၌ Miss Israel (၂၀၀၄) ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ သူမသည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးတွင် တိုက်ခိုက်ရေးနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် IDC Herzliya ကောလိပ်၌ မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်ပညာရပ်များကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Gal Gadot Kicks Ass&quot;&gt;{{cite web |last1=Weaver |first1=Caity |title=Gal Gadot Kicks Ass |url=https://www.gq.com/story/the-gal-gadot-next-door-profile |publisher=GQ Magazine |accessdate=15 November 2017}}&lt;/ref&gt; ဂယ်ဂဒေါ့သည် ''The Fast and the Furious'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Gisele Yashar အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် Wonder Woman ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ ဂဒေါ့သည် Batman v Superman: Dawn of Justice, Justice League စသည့်ရုပ်ရှင်များ၌လည်း Wonder Woman အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Fleming |first=Mike |url=http://deadline.com/2013/12/newcomer-gal-gadot-set-for-wonder-woman-in-batman-vs-superman-646905/ |title=Emerging Star Gal Gadot Set For Wonder Woman In 'Batman Vs. Superman' |publisher=Deadline.com |date=4 December 2013 |accessdate=4 December 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://variety.com/2013/film/news/gal-gadot-wonder-woman-batman-vs-superman-1200918310/ |title=Gal Gadot to Play Wonder Woman in 'Batman vs. Superman' |newspaper=[[:en:Variety (newspaper)|Variety]] |date=4 December 2013 |accessdate=4 December 2013}}&lt;/ref&gt;

== ငယ်ဘဝ ==
ဂဲ ဂဒေါ့အား [[ပီတာ့တိတ်ဗာမြို့]]တွင် မွေးပြီး  အဆိုပါမြို့အနီးရှိ [[ရာ့ဟာရင်မြို့]] ၌ ကြီးပြင်းသည်။ [[ဟီဘရူးဘာသာစကား]]ဖြင့် ဂဲ ဆိုသည်မှာ လှိုင်းဟု ဆိုလိုပြီး ဂဒေါ့မှာ မြစ်ကမ်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဖခင် မိုက်ကယ် ဂဒေါ့မှ အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူ အိုင်ရစ် (Irit) မှာ ဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ဦးစလုံးမှာ အစ္စရေးဖွားများ ဖြစ်သည်။ ဂဒေါ့၌ [[ဒါနာ]]အမည်ရှိ ညီမတစ်ဦး ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://heavy.com/entertainment/2017/06/gal-gadot-family-mother-father-sister-dana-husband-children-alma-maya/ |title=Gal Gadot’s Family: 5 Fast Facts You Need to Know {{!}} Heavy.com&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |access-date=4 April 2018 |archive-date=27 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827010817/https://heavy.com/entertainment/2017/06/gal-gadot-family-mother-father-sister-dana-husband-children-alma-maya/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

အထက်တန်းကျောင်းသူဘဝက ဇီဝဗေဒအား အဓိကဘာသာအဖြစ် ယူသည်။ သူမ၏အရပ်မြင့်မှုကြောင့် ဘက်စကတ်ဘောအား ကောင်းစွာကစားနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ &lt;ref&gt;http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3868197,00.html&lt;/ref&gt; ဆယ်ကျော်သက်ဘဝ၏ ပထမဆုံးအလုပ်အကိုင်မှာ ဘာဂါကင်း၌ ကလေးထိန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သော် [[ဟာဇယ်လီယာ]]ရှိ အိုင်ဒီစီကျောင်းတွင် ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ဘာသာရပ်များကို ဆည်းပူးသည်။

== စစ်မှုထမ်း ဘဝ ==
[[အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တွင် တိုက်ခိုက်ရေးနည်းပြအဖြစ် နှစ်နှစ်ကြာ အမှုထမ်းသည်။ ဤအတွေ့အကြုံများက Fast &amp; Furious ဇာတ်ကားအား သရုပ်ဆောင်ရာတွင် အရေးပါကြောင်း ဖွင့်ဟဖူးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chatting With 'Fast Five' Star Gal Gadot – The Forward&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://blogs.forward.com/the-shmooze/137439/chatting-with-fast-five-star-gal-gadot/ |accessdate=4 April 2018 |archivedate=18 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418031354/http://blogs.forward.com/the-shmooze/137439/chatting-with-fast-five-star-gal-gadot/ }}&lt;/ref&gt;

== မော်ဒယ်နှင့် အလှမယ် ဘဝ ==
၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ [[အစ္စရေးအလှမယ် ၂၀၁၄|အစ္စရေးအလှမယ်]] အဖြစ် သရဖူဆောင်းသည်။ အီကွေဒေါသို့ သွားရောက်ကာ စကြာဝဋ္ဌာအလှမယ် အဖြစ် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော်လည်း ဆုရခြင်း မရှိပေ။

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Maxim မဂ္ဂဇင်းမှ &quot;အစ္စရေးတပ်မှ စစ်သမီးများ&quot; ​ခေါင်းစီးဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.maxim.com/women/chosen-ones-israeli-defense-forces The Chosen Ones: Israeli Defense Forces - Maxim&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ဂဒေါ့၏ပုံကို အဆိုပါအထူးထုတ်မဂ္ဂဇင်းအတွက်ပြုလုပ်သော ပါတီသို့ဖိတ်ကြားစာတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ၎င်းပုံကို [[နယူးယောက်ပို့စ်]] သတင်းစာ၏ မျက်နှာဖုံးအဖြစ်လည်း ဖော်ပြခံရသည်။ 

၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး၏ နာမည်အကြီးဆုံးအဝတ်အထည်တံဆိပ် [[ကတ်စထရို]]အတွက် ရှေ့ထွက်မော်ဒယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။

== သရုပ်ဆောင် ဘဝ ==
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးအချစ်ဇာတ်ကား Bubot (မြန်မာလို အရုပ်များ) တွင် ပါဝင်ကာ သရုပ်ဆောင် ဘဝ စတင်သည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် [[ဗန် ဒီဇယ်]] နှင့် [[ပေါလ် ဝေါကာ]] တို့ အဓိကပါဝင်သည့် Fast &amp; Furious ဇာတ်ကားတွင် ဂီစလီ ယာရှာ အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။ 

တွမ် ခရုစ် နှင့် ကင်မရွန်း ဒီရက် တို့ အဓိကသရုပ်ဆောင်သည့် ၂၀၁၀ ထုတ် Knight and Day ဇာတ်ကားတွင် တွမ် ခရုစ်၏ ရန်သူ့လက်ထောက် နာအိုမီ နေရာမှ ပါဝင်သည်။ Date Night ဇာတ်ကား၌လည်း မာ့ခ် ဝဲလ်ဘာ့ ၏ အစ္စရေး ရည်းစား နာတာညာ နေရာ၌ သရုပ်ဆောင်သည်။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Fast &amp; Furious ဇာတ်ကားတွဲမှ Fast Five ဇာတ်ကားတွင် ပြန်လည် ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါဇာတ်ကားတွဲမှ Fast Fix ဇာတ်ကား၌ ပါဝင်ခွင့် ရပြန်သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စူပါဟီးရိုးဇာတ်ကားတစ်ကားဖြစ်သည့် Batman v Superman: Dawn of Justice ၌ Wonder Woman အဖြစ် ပါဝင်သည်။ အဆိုပါဇာတ်ရုပ်အတွက် ဓားခုတ်နည်း၊ ကန်ကျောက်နည်းများအပြင် ဂျူဂျစ်ဆု၊ [[ကွန်ဖူး]]ကဲ့သို့ ကိုယ်ခံပညာများကိုပါ လေ့လာခဲ့ရသည်။ [[ကိတ် ဝင်းစလက်]] နှင့် [[အာရွန် ပေါလ်]] တို့ ပါဝင်ထားသည့် Triple 9 အမည်ရှိ အသတ်အပုတ်ဇာတ်ကားတွင် ဇာတ်ရန် အယ်လီနာနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သေးသည်။&lt;ref&gt;[http://www.deadline.com/2014/02/open-road-acquires-domestic-on-triple-nine-michael-b-jordan-aaron-paul-gal-gadot-michael-pena-join-killer-cast/ Open Road Acquires Domestic On ‘Triple 9’; Michael B. Jordan, Aaron Paul, Gal Gadot, Michael Pena Join Killer Cast | Deadline&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; Criminal အမည်ရှိ ဇာတ်ကားတွင်လည်း [[ရိုင်ယန် ရေးနော့]] ၏ ဇနီးနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သေးသည်။ 

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လူကြိုက်များသည့် သူမ၏ဇာတ်ရုပ် Wonder Woman အား ဇာတ်ကားအဖြစ် ဇာတ်ကြောင်းပြန် သရုပ်ဖော်သည်။&lt;ref&gt;[http://herocomplex.latimes.com/movies/gal-gadot-cast-as-wonder-woman-comics-world-reacts-on-twitter/#/0 Gal Gadot cast as Wonder Woman: Comics world reacts on Twitter | Hero Complex – movies, comics, pop culture – Los Angeles Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; Justice League ဇာတ်ကားတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် Wonder Woman နေရာမှလည်း ပါဝင်သည်။

ရုပ်ရှင်အနုပညာအတတ်ပညာအကယ်ဒမီ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ်းလှမ်းခံရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-academy-new-members-20170628-story.html Motion picture academy opens its doors to 774 new members as push for diversity continues&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ကိုယ်ပိုင် ဘဝ ==
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင် ယာရွန် ဗာဆာနိုနှင့် လက်ထပ်သည်။ [[အယ်မာ]] (၂၀၁၁) နှင့် [[မာယာ]] (၂၀၁၇) ဟူသော သမီးနှစ်ဦ: ရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://twitter.com/GalGadot/status/843899122935455744 Gal Gadot on Twitter: &quot;And then we were four...She is here, Maya. I feel so complete blessed and thankful for all the Wonders in my life #family #newborn #grateful… https://t....&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; [[တဲလ် အဗစ်|တဲလ် အာဗစ်]]မြို့တွင် ဟိုတယ်တစ်လုံး ပိုင်ဆိုင်သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ရိုမန် အေဘရာမိုဗစ်ချ်|ရိုမန် အေဗရာမိုဗစ်]] အား ဒေါ်လာ ၂၆ သန်းဖြင့် ရောင်းချထားသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{Lifetime|၁၉၈၅| |}}</text>
      <sha1>fe94h0e8ebxiqys9h1quut0izsssmi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87581</id>
    <revision>
      <id>1039440</id>
      <parentid>883817</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>51145</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Sky Train Silom Bangkok Photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Sky Train Silom Bangkok Photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c::Special:PermanentLink/1233517926#Mass rename requested|Uploader's request]]</comment>
      <origin>1039440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12236" sha1="mqznifznsrfjqmkxajdcw6z21wt2ycz" xml:space="preserve">{{Infobox public transit|box_width=285px|name=ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထား|image=|imagesize=100px|image2=Bangkok Skytrain 2011.jpg|imagesize2=275px|native_name=รถไฟฟ้าบีทีเอส|owner=[[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]]
|locale=[[ဗန်ကောက်မြို့|ဘန်​ကောက်]]၊ ထိုင်းနိုင်ငံ|transit_type= အမြန်သယ်ယူပို့​ဆောင်​ရေး|lines=၃
|stations=62&lt;ref&gt;https://www.bts.co.th/eng/routemap.html&lt;/ref&gt;
|ridership= 723,167 &lt;small&gt;({{rint|bangkok|Sukhumvit}} and {{rint|bangkok|Silom}})&lt;/small&gt;&lt;br&gt;7,550 &lt;small&gt;({{rint|bangkok|Gold}})&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;2024&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-31 |title=&quot;ปริมาณผู้ใช้บริการระบบขนส่งทางราง ประจำปี “พ.ศ. 2567”|url=https://www.drt.go.th/media/infographic/%e0%b8%9b%e0%b8%a3%e0%b8%b4%e0%b8%a1%e0%b8%b2%e0%b8%93%e0%b8%9c%e0%b8%b9%e0%b9%89%e0%b9%83%e0%b8%8a%e0%b9%89%e0%b8%9a%e0%b8%a3%e0%b8%b4%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e0%b8%9a%e0%b8%9a-6 |access-date=2024-09-04 |website=กรมการขนส่งทางราง กระทรวงคมนาคม |language=th}}&lt;/ref&gt;


|began_operation=၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၉|operator=Bangkok Mass Transit System Public Company Limited|vehicles=၅၂|system_length={{convert|36.45|km|mi|abbr=on}}|track_gauge={{RailGauge|sg|allk=on}}|el=လျှပ်စစ်ဓာတ်သံလမ်းအားဖြင့် 750 ဗို့အား DC (တိုက်ရိုက်လျှပ်စီးကြောင်း)|average_speed={{convert|35|km/h|mph|abbr=on}}|top_speed={{convert|80|km/h|mph|abbr=on}}|map={{BTS Route}}|map_state=collapsed}}'''ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထား''' ခေါ် '''ဘန်ကောက်မိုးပျံရထား''' (အင်္ဂလိပ်: Bangkok Mass Transit System, BTS Skytrain, ထိုင်း: รถไฟฟ้าบีทีเอส, RTGS: Rot Faifa BTS) သည် [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်​ကောက်မြို့]]၏ အဆင့်မြင့် သယ်ယူပို့​ဆောင်​ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ​မြောက်ဘက်နှင့် အ​ရှေ့ဘက်သို့​ ပြေးဆွဲရာ [[ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း|ဆူခုမ်ဗစ်လိုင်း]] (Sukhumvit Line) နှင့် ဘန်​ကောက်၏ စီးပွား​ရေးမြို့နယ်ဖြစ်​သော စီလုမ်နှင့် ဆာသွန်ဘက်သို့​ ပြေးဆွဲရာ စီလုမ်လိုင်း (Silom Line) တို့ ဖြစ်သည်။ 

ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထားလိုင်း၌ ပင်မလိုင်းနှစ်သွယ် ပါဝင်ပါသည်။ ဆူခုမ်ဗစ်လမ်းကြောင်းသည် ခူခွတ်ဘူတာမှ စတင်၍ ဂေဟာဘူတာ၌ ဆုံးခန်းတိုင်ပါသည်။ [[စီလုမ်လိုင်း|စီလုမ်လမ်း]]ကြောင်းသည် အမျိုးသားအားကစားရုံဘူတာမှ စတင်ကာ ဘန်ဝါဘူတာအထိ ပေါက်ရောက်ပါသည်။ အဆိုပါ ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်သွယ်သည် ဆယမ်ဘူတာကြီး၌ ဆုံဆည်းကြပြီး ခရီးသည်များအနေဖြင့် လိုင်းပြောင်း၍ စီးနင်းနိုင်ပါသည်။

ရွှေရောင်လမ်းကြောင်း (Gold Line) မှာမူ ကရုန်ထွန်ဘူရီဘူတာမှ ခလောင်ဆန်အရပ်သို့ ဦးတည်သွားလာပြီး ထင်ရှားသော ICONSIAM ကုန်တိုက်ကြီးကို ဖြတ်သန်းပါသည်။ ယင်းရွေရောင်လမ်းကြောင်းနှင့် အခြားရထားလမ်းကြောင်းများကို ဆယမ်နှင့် ကရုန်ထွန်ဘူရီဘူတာများတွင် လိုင်းပြောင်းစီးနင်းရန် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထားလိုင်း၏ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ်မှာ &quot;[[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ|ဘုရင်မင်းမြတ်]]၏ သက်တော် ၇၂ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် မိုးပျံရထားလိုင်း&quot; (ထိုင်းဘာသာဖြင့်: รถไฟฟ้าเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา) ဖြစ်ပါသည်။

ဘီတီအက်စ်ရထားလိုင်းများအပြင် ဘန်ကောက်မြို့၏ အမြန်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်တွင် မြေအောက်ရထားလိုင်း (MRT) နှင့် မြေပေါ်ပြေးဆွဲသော MRT လိုင်းခွဲများ၊ ဘတ်စ်ကား အမြန်ပို့ဆောင်ရေးစနစ် (BRT)၊ သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ ဆက်သွယ်ပေးသော လေဆိပ်ရထားလိုင်း (Airport Rail Link) နှင့် နိုင်ငံပိုင်ထိုင်းမီးရထား၏ ဆင်ခြေဖုံးပြေးဆွဲသော လိုင်းအချို့လည်း ပါဝင်လျက်ရှိပါသည်။ [[File:BKK_masstransit_map_2016-01.png|thumb|ဘန်​ကောက်မြို့ပြ၏ရထားစနစ်များ(BTS၊MRT၊SARL)]]

== သမိုင်း​ကြောင်း ==
[[File:Sky Train Silom Bangkok Photo Don Ramey Logan.jpg|left|thumb|ဆလာဒန်ဘူတာမှထွက်လာ​သောရထား]]
[[File:Bangkok_Skytrain_interior.JPG|left|thumb|ရထားအတွင်းပိုင်း]]
အမြန်သယ်ယူပို့​ဆောင်​ရေးစနစ်(Mass Transit System)ကို ဘန်​ကောက်မြို့၌ ၁၉၈၀ အ​စောပိုင်းတွင်စတင်ခဲ့သည်။
[[File:Bts-station-bangkok-large.jpg|thumb|ဘူတာပလက်ဖောင်းနမူနာ]]

== ဘူတာရုံပုံစံများ ==
[[File:BTSWongwianyaiStationb.jpg|left|thumb|​ဝေါင်း​ဝေယံဘူတာအပြင်ဘက်]]
[[File:Siam_Station_Upper_Platform_201801.jpg|thumb|ဆယမ်ဘူတာကြီး၏ အပေါ်ထပ်ပလက်ဖောင်း]]
ဘူတာအားလုံးကိုမြင့်မား၍အများအားဖြင့်၂ထပ်အဖြစ်​ဆောက်လုပ်ထားသည်။ လမ်းမကြီးများ၏လမ်းလယ်ကျွန်းများတွင်​ဖောင်​ဒေးရှင်းချထားသည်။ ပလတ်​ဖောင်းများ​ပေါမှ​​နေ၍​​လှေကားဖြင့်လည်း​ကောင်း၊စက်​ကှေားဖြင့်လည်း​ကောင်းတက်နိုင်သည်။ အချို့ရုံများတွင်ဓာတ်​​လှေကားများပါရှိသည်။

ပထမထပ်တွင် လက်မှတ်စက်၊စား​သောက်ဆိုင်များဆိုင်​သေး​သေး​လေးများနှင့်လက်မှတ်စစ်ဂိတ်များရှိသည်။ ဒုတိယထပ်(ဆိုင်ရမ်တွင်တတိယထပ်ပါ)ဘူတာစကြ်န်နှင့် ရထားလမ်းများရှိသည်။ ဆိုင်ရမ်ရုံတွင်လိုင်း​ပြောင်းရန်မှာ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရထား​ပေါသို့တက်ရန်သာဖြစ်သည်။

ဆလာဒန်၊အဆုတ်နှင့်မိုချစ်တို့တွင် ​မြေ​အောက်ရထားနှင့်ကူး​ပြောင်းစီးနိုင်သည်။

== လက်မှတ်နှင့်စီးနင်းပုံ ==
[[ဖိုင်:Ticket machine at Ari BTS Station.jpg|thumb|BTS မိုးပျံရထား လက်မှတ်စက်]]
ရထားလက်မှတ်ဝယ်ရန်အင်မတန်လွယ်ကူသည်။၂၀၀၇တွင် &quot;ဘီတီအက်စ် စမတ်ပတ်စ် ကတ်များ &quot;ထုတ်​ပေးခဲ့ပြီး​မေလ၂၀၁၂တွင် &quot;ရတ်ဘစ်ကတ်(Rabbit card)&quot;များဖြင့်အစားထိုးခဲ့သည်။ 

ရတ်ဘစ်ကတ်မှာ မိုးပျံရထားနှင့် BRTဘတ်စ်ကားများတွင်သုံးနိုင်​သောအီလတ်ထ​ရောနစ်ကတ်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် BTSနှင့်မိတ်ဖက်ဖြစ်​သော McDonald's, Burger King, Starbucks တို့တွင်လည်း သုံးနိုင်သည်။

ဘူတာရုံပထမထပ်ရှိ လက်မှတ်စက်တွင် လက်မှတ်ဝယ်ယူနိုင်သည်။ စက်​ဘေးရှိ​ မြေပုံတွင် မိမိသွားလို​သောဘူတာ၏ ကုန်ကျ​​ငွေကို ကြည့်ကာ စက်ထဲ၌နှိပ်၍ကျသ​လောက်​ငွေထည့်ရသည်။ ထိုအခါစက်မှ လက်မှတ်ထွက်လာမည်။ ထိုလက်မှတ်ကို အချိန်၂နာရီ အတွင်းသာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထိုလက်မှတ်ကိုလက်မှတ်စစ်ဂိတ်ရှိ စက်ထဲသို့ထည့်လိုက်လျှင်​မောင်းတံပွင့်ကာလက်မှတ်ပြန်ထွက်လာမည်။ 

ထို့​နောက်လက်မှတ်ကို ယူကာ ဒုတိယထပ်ရှိ ပလက်ဖောင်းတွင် ရထားစီးကာ ဆင်းမည့်ဘူတာရှိ လက်မှတ်ဂိတ်တွင် လက်မှတ်ကိုပြန်ထည့်လိုက်ရသည်။ 

လက်မှတ်မှန်ကန်မှသာ ​မောင်းတံပွင့်​ပေမည်။ အကူအညီလိုပါက သတင်းအချက်အလက်ဂိတ်များတွင်အကူအညီ​တောင်းနိုင်သည်။

== ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် ==

* [[ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း]]
* [[စီလုမ်လိုင်း]]

[[File:Bangkok_Skytrain_exterior.JPG|right|thumb|250x250px]]

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:လျှပ်စစ်ရထား ပို့ဆောင်ရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]</text>
      <sha1>mqznifznsrfjqmkxajdcw6z21wt2ycz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစား အစီအစဉ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87984</id>
    <revision>
      <id>1039499</id>
      <parentid>1023229</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117275" sha1="o5qucccyusddg2acfe8ew0gvfn4eoe2" xml:space="preserve">ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ (ဥပမာ - ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ) သည် Gazprom ကုမ္ပဏီမှ နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ လူမှုအစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဘောလုံးကစားခြင်းဖြင့် မတူညီသော ဓလေ့ထုံးစံများနှင့် နိုင်ငံသားဖြစ်မှုများကို လေးစားတတ်စေရန်အတွက် နိုင်ငံမျိုးစုံမှ ကလေးများအား ပျိုးထောင်ပေးရန်၊ ငယ်ရွယ်သော မျိုးဆက်တစ်ခုကို မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော တန်ဖိုးများဖြင့် မြှင့်တင်ပေးရန်နှင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော လူနေမှုပုံစံမှ အကျိုးကျေးဇူး ရရှိစေရန်တို့ ဖြစ်သည် &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.sportindustry.biz/news/football-friendship-project-returns&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; ။  အစီအစဉ်၏ မူဘောင်အတွင်းတွင် နိုင်ငံပေါင်းစုံမှ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်ရှိသော ဘောလုံးကစားသူများသည်  &lt;ref&gt;inserbia.info/today/2014/04/gazproms-football-for-friendship-2014&lt;/ref&gt; နှစ်စဉ် နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များဖိုရမ်၊ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်၊ နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့တို့တွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ကြသည်။&lt;ref&gt;www.newswire.ca/en/story/1505319/europe-and-asia-to-meet-within-football-for-friendship-international-children-s-social-project-of-gazprom&lt;/ref&gt;။ အစီအစဉ်ကို ဖီဖာ၊ ယူအေးအက်အေ၊ ယူအန်၊ အိုလံပစ်နှင့် မသန်စွမ်း အိုလံပစ် ကော်မတီများ၊ နိုင်ငံပေါင်းစုံမှ အစိုးရများနှင့် ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်များ၊ နိုင်ငံတကာ ပရဟိတအဖွဲ့များ၊ အများပြည်သူ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘောလုံးကလပ်များက ပံ့ပိုးပေးထားသည်။&lt;ref&gt;https://www.sport-express.ru/football/gazprom/reviews/futbol-dlya-druzhby-2018-obyavleny-imena-uchastnikov-programmy-ot-rossii-1401229/&lt;/ref&gt; အစီအစဉ်ကို ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် စီစဉ်ဆောင်ရွက်သူမှာ AGT Communications Group (Russia) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;www.prnewswire.com/news-releases/young-football-players-from-24-countries-of-europe-and-asia-meet-at-third-international-childrens-football-for-friendship-forum-506472841.html&lt;/ref&gt; 

== နောက်ခံသမိုင်း ==

=== ၂၀၁၃ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
ပထမဆုံး နိုင်ငံတကာ ကလေးများညီလာခံ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဘူဂေးလ်ရီးယား၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဟန်ဂေရီ၊ ဂျာမဏီ၊ ဂရိ ၊ ရုရှား၊ ဆားဘီးယား နှင့် စလိုဗေးနီးယား စသော နိုင်ငံပေါင်း ၈နိုင်ငံမှ ကလေးပေါင်း ၆၇၀ ဦး ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည် ။ ရုရှားနိုင်ငံကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၁၁သင်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ရုရှားနိုင်ငံ၏ မြို့ ၁၁ မြို့ကို ကိုယ်စားပြုကာ ၎င်းမြို့များသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား လက်ခံကျင်းပမည့်မြို့များဖြစ်ကြသည်။ ဇင်းနစ်၊ ချဲလ်ဆီး၊ ရှော်ကေး ၀၄၊ ခရာဗင်ညာဇဗက်ဇဒါ၊ တို့မှ လူငယ် အသင်းများ၊ ဂဇ်ပရွန်းမ် ကလေးများ အားကစားနေ့ အထိမ်းအမှတ် ချန်ပီယံအသင်းများ၊ ဖာခဲလ်ပွဲတော် အထိမ်းအမှတ် ချန်ပီယံအသင်းများ အစရှိသည့် အသင်းများ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://archive.today/20150515191023/http:/fcbusiness.co.uk/news/article/newsitem=2379/title=franz+beckenbauer+kicks+off+gazprom%92s+%91football+for+friendship%92+campaign&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

ပွဲတော်အတွင်း၊ ပါဝင်ဆင်နွှဲသော ကလေးများ အနေဖြင့် အခြားနိုင်ငံများမှ ၎င်းတို့နှင့် သက်တူရွယ်တူ ကလေးများ၊ နာမည်ကြီး ဘောလုံးသမားများ နှင့်စကားပြောဆိုခဲ့ကြပြီး ၂၀၁၂/၂၀၁၃ ဝင်ဘလေအားကစားကွင်း တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;www.ntv.ru/sport/627113&lt;/ref&gt;

ညီလာခံ၏ ရလဒ်များကို အိတ်ဖွင့်ပေးစာ အဖြစ်ရေးသားခဲ့ပြီး ကလေးသူငယ်များမှ ကျင့်ဝတ်နှင့်တန်ဖိုး ၈ မျိုးဖြစ်သော ချစ်ကြည်မှု၊ ညီမျှမှု၊ တရားမျှတမှု၊ ကျန်းမာမှု၊ ငြိမ်းချမ်းမှု၊ သစ္စာတရားရှိမှု၊ အောင်မြင်မှု နှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းနောက် အဆိုပါပေးစာကို ယူအီးအက်ဖ်အေ၊ ဖီဖာနှင့် အိုင်အိုစီ &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/sponsorship/partners/gazprom.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;တို့မှ အရာရှိများသို့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရုရှားသမ္မတဖြစ်သူ ဗလာဒီမာပူတင်နှင့် ဗိုက်တယ်လီ မွတ်ကို၊တို့ဖြင့်တွေ့ဆုံခဲ့စဉ်အတွင်း ဆပ်ဘလတ္တာမှ ပေးစာအားရရှိ ကြောင်းပြောဆိုခဲ့ကာ ၎င်းအနေဖြင့် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးပွဲအား စတင်ရန်အသင့်ရှိကြောင်း ပြန်လည်ပြောကြား လာခဲ့သည် &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://web.archive.org/web/20150522173321/http:/www.epochtimes.de/service/vladimir-putin-und-fifa-praesident-joseph-s-blatte-bei-football-for-friendship-222&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;။ 

=== ၂၀၁၄ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစား အစီအစဉ်မှာ ၂၀၁၄ခုနှစ် မေ ၂၃ မှ ၂၅ အထိ လစ်စဘွန်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၆ နိုင်ငံမှ လူငယ်ပေါင်း ၄၅၀ ကျော်တို့အား ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ ၎င်းနိုင်ငံများမှာ ဘယ်လာရုစ်၊ ဘူဂေးရီးယား၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဟန်ဂေရီ၊ ဂျာမဏီ၊ အီတလီ၊ နယ်သာလန်၊ ပိုလန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ရုရှား၊ ဆားဘီးယား၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ တူရကီ၊ ယူကရိန်း၊ ပြင်သစ်နှင့် ခရိုအေးရှား တို့ဖြစ်သည်။ ဘောလုံးသမား ကလေးငယ်လေး များအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ပွဲတော်ကို ပါဝင်ဆင်နွှဲ ခဲ့ကြပြီး ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲစဉ် ၂၀၁၃/၂၀၁၄ သို့တက်ရောက် အားပေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;www.euronews.com/2014/05/27/football-for-friendship-teaching-values-through-football&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတကာ အပျော်တမ်း လမ်းပေါ် ဘောလုံးပွဲစဉ် ၂၀၁၄ ၏ချန်ပီယံမှာ ဘင်ဖီကာ လူငယ်အသင်း(ပေါ်တူဂီ)နိုင်ငံမှဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပွဲတော်၏ ရလဒ်မှာ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစား အစီအစဉ် ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ရွေးကောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသူမှာ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံမှ ဖီလစ်ပီ ဆွာရက်ဇ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အဆိုပါ ခေါင်းဆောင်၏ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများအနေဖြင့်၊ နဝမအကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာ လူငယ် ဘောလုံးပွဲစဉ်သို့သွားရောက်ခဲ့ပြီး အန်ဒရေရီးဗစ်ခ်ျ မိုရိုဇော့ဗ်ဆိုသူနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;www.lazionews.eu/settore-giovanile/oltre-450-ragazzi-riuniti-da-gazprom-in-occasione-del-secondo-forum-internazionale-football-for-friendship/&lt;/ref&gt; 

=== ၂၀၁၅ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
တတိယအကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာ လူမှုပရိုဂရမ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစား အစီအစဉ်ကို ဘာလင်မြို့၌ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လက ကျင်းပခဲ့သည် &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;www.noodls.com/viewNoodl/28582380/oao-gazprom/young-football-players-from-24-countries-of-europe-and-asia-&lt;/ref&gt;။ အာရှတိုက်မှ ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသော ကလေးသူငယ်များမှာ အထူးသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်၊ ကာဇက်စတန် တို့မှ ကလေးဘောလုံးအသင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အနေဖြင့် ပထမဆုံးပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းအားဖြင့်၊ နိုင်ငံပေါင်း ၂၄ နိုင်ငံမှ ကလေးဘောလုံးအသင်း ၂၄သင်းက တတိယ အကြိမ်မြောက်ပွဲတော်တွင်ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ဘောလုံးသမားလေးများ အနေဖြင့် အခြားနိုင်ငံမှ ၎င်းတို့နှင့် သက်တူရွယ်တူ များ၊ နာမည်ကျော် ဘောလုံးသမားများနှင့် ဖရန့်ဇ် ဘက်အန်ဘူရာ ပရိုဂရမ် ၏ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သံကိုယ်စားလှယ်များနှင့်ပါ စကားလက်ဆုံ ပြောခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာ အပျော်တမ်းလမ်းပေါ်ဘောလုံးပွဲစဉ်ကိုလည်း ကလေးဘောလုံးအသင်းများပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

နိုင်ငံတကာ အပျော်တမ်း လမ်းပေါ် ဘောလုံးပွဲစဉ် ၂၀၁၅ ၏ ချန်ပီယံမှာ ရက်ပစ်ဂျူနီယာ အသင်း(ဩစတျေးလျ)မှ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

တတိယအကြိမ်မြောက် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစား ပရိုဂရမ် အခမ်းအနားသို့ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း စာနယ်ဇင်းများမှ စာနယ်ဇင်းသမားပေါင်း ၂၀၀ ခန့် တက်ရောက် ခဲ့ကြပြီး ဥရောပ နှင့် အာရှဒေသမှ လူငယ်သတင်းထောက် ၂၄ ဦးလည်းတက်ရောက် သတင်း ရယူခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ နိုင်ငံတကာ ကလေးများဆိုင်ရာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ဌာန မှ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ ထိပ်တန်ုးအခမ်းအနား မှာ ကျင့်ဝတ်နှင့်တန်ဖိုး (၉) မျိုး ဖလား ဆုချီးမြှင့်ပွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းပွဲစဉ်တွင် ဆုချီးမြှင့်ခံရသည့် အနိုင်ရရှိသော အသင်းမှာ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည် ။ အနိုင်ရရှိသည့် အသင်းကို ပွဲတော်တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲနေကြသော ကလေးများမှ ရွေးချယ်ပေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း၂၄နိုင်ငံတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာလုံးဆို်င်ရာ မဲခွဲဆုံးဖြတ်ပွဲ တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ပြန်သေးသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ညီလာခံပြီးဆုံးချိန်တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲသူအားလုံး တို့သည် ဘာလင်မြို့ရှိ အိုလံပစ် အားကစားကွင်းတွင် ၂၀၁၄/၂၀၁၅ တွင်ကျင်းပခဲ့သော ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံ လိဂ် ဗိုလ်လုပွဲ သို့တက်ရောက်ခြင်း ပုံမှန်အစီအစဉ်ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;www.prnewswire.com/news-releases/young-football-players-from-24-countries-of-europe-and-asia-meet-at-third-international-childrens-football-for-friendship-forum-506472841.html&lt;/ref&gt; 

=== ၂၀၁၆ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
နိုင်ငံတကာ ကလေးများ လူမှုရေးဆိုင်ရာပရိုဂရမ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အားကစား အစီအစဉ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ၏စတင်မှုကို အွန်လိုင်း ဖျော်ဖြေရေးစာနယ်ဇင်းများညီလာခံ ၏အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါညီလာခံကို မတ်လ ၂၄ ရက်၊မြူးနစ်မြို့ တွင် ဖရန့်ဇ် ဘက်အန်ဘူရာ၏ ပရိုဂရမ် ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သံကိုယ်စားလှယ် ၏ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်မှုဖြင့်ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;www.mirror.co.uk/sport/football/news/franz-beckenbauer-reveals-hes-barcelona-7695610&lt;/ref&gt;

စတုတ္ထမြောက် ပရိုဂရမ်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်၊ အယ်ဂျီးရီးယား၊ အာမေးနီးယား၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီးလ်၊ ဗီယက်နမ်၊ ကာဂျစ်စတန် နှင့် ဆီးရီးယား တို့မှ လူငယ် အသင်းသစ် 8 သင်း ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြည်သည့် အသင်းစုစုပေါင်း အရေအတွက်သည် ၃၂ သင်းအထိရှိလာခဲ့သည် &lt;ref&gt;www.sgb-sports.com/index.php/fourth-gazprom-football-for-friendship-project-launches/&lt;/ref&gt;။

ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် ၂၀၁၆ခုနှစ်၏ ထိပ်တန်းပွဲစဉ် ဖြစ်သော တန်ဖိုး (၉)မျိုး ဖလား၏ မဲပေးပွဲ စတင်ခဲ့သည် ။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အားပေးသူပရိသတ် များက အနိုင်ရရှိသည့် အသင်းကို ရွှေးချယ်ရာ၌ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်အဆုံးအဖြတ်ကိုမူ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး ပရိုဂရမ် တွင် ပါဝင်ခဲ့သူများမှ မဲပေးဆုံးဖြတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဖလားကို ဘိုင်ယန်ဘောလုံးအသင်း(မြူးနစ်)  မှရရှိခဲ့သည်။ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အားကစား အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သူများက အထောက်အပံ့ လိုအပ်နေသော ကလေးငယ်များအတွက် ပံ့ပိုးမှုပေးရန် ၊နိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ကလေး များအား ကိုယ်စွမ်းကိုယ်စ တိုးပွားလာရန်၊နှင့်လိုအပ်သမျှကို ကူညီဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန် အသင်း၏ လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက် မှုများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;rbth.com/sport/2016/06/01/gazprom-brings-soccer-crazy-kids-to-milan-for-uefa-champions-league-final_599353&lt;/ref&gt;

စတုတ္ထ အကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာကလေးများ ညီလာခံ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် နှင့် ကလေးများ၏ နိုင်ငံတကာ အပျော်တမ်းလမ်းပေါ်ဘောလုံး ပွဲစဉ် မှ နောက်ဆုံး ဗိုလ်လုပွဲစဉ်ကို ၂၀၁၆ခုနှစ် ၊မေလ ၂၇မှ ၂၈ ရက်နေ့များ၌မီလန်မြို့တွင်ကျင်းပခဲ့သည်။  ၎င်းပွဲစဉ်၏ အနိုင်ရရှိသည့်အသင်းမှာ ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံမှ Maribor အသင်းဖြစ်သည်။ ညီလာခံပြီးဆုံးချိန်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူများမှ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲစဉ်ကို ပုံမှန်အစီအစဉ်အတိုင်း တက်ရောက် အားပေးခဲ့ကြသည် ။ ပွဲတော်၏အခမ်းအနားသို့ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း စာနယ်ဇင်းများမှ စာနယ်ဇင်းသမားပေါင်း ၂၀၀ ဦးနှင့်အထက် တက်ရောက် ခဲ့ကြပြီး သတင်း ရယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင်နိုင်ငံတကာ ကလေးများဆိုင်ရာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ဌာန မှ အဖွဲ့ဝင်များလည်းတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ပါဝင်ဆင်နွှဲသော နိုင်ငံများမှ လူငယ် စာနယ်ဇင်းသမားများ လည်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;www.beyondsport.org/articles/fourth-international-football-for-friendship-forum-brings-together-young-footballers-from-three-continents/&lt;/ref&gt;

ဆီးရီးယား ကလပ်ဖြစ်သော အိုင်-ဝါဒါးမှ လူငယ်ဘောလုံးသမားများသည် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ယခင်ကပါဝင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ပရိုဂရမ်တွင်ပါဝင်သော အသင်းများ အနက် ဆီးရီးယားနိုင်ငံမှ အသင်းတစ်သင်း ပါဝင်လာခြင်း နှင့် ဆီးရီးယား ကလေးသူငယ်များ မီလန်မြို့ရှိ ၎င်းအခမ်းအနားသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခြင်းမှာ ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏ လူသားချင်းဆိုင်ရာ အထီးကျန်ရပ်တည်မှုများကို စိန်ခေါ်ရန် အရေးကြီးဆုံး ခြေလှမ်းများပင်ဖြစ်သည်။ ရုရှား တူဒေး နိုင်ငံတကာ ရုပ်သံလိုင်းမှ အာရပ်အားကစား အယ်ဒီတာ ဘုတ်အဖွဲ့ သည် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ၏ ကူညီပံ့ပိုး မှုဖြင့် ပရောဂျက်တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသော ကလေးများအကြောင်း ကို “စစ်ပွဲ မရှိသော ၃ရက်တာ” အမည်ရ သတင်းမှတ်တမ်း ရုပ်ရှင် ဖြင့် မှတ်တမ်းတင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၄ရက်နေ့တွင် ဒမားစကပ်မြို့ တွင်ပြုလုပ်သော ၎င်းရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံမိတ်ဆက်ပြသပွဲကို လူပေါင်း ရ၀၀၀ နှင့်အထက် ကတက်ရောက် ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

=== ၂၀၁၇ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
၂၀၁၇ခုနှစ် နိုင်ငံတကာ ကလေးများဆိုင်ရာ လူမှုရေး ပရောဂျက် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစား အစီအစဉ် ကိုကျင်းပခဲ့သောနေရာမှာ စိန့်ပီတာစ်ဘက် မြို့(ရုရှား) ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့ အထိ နောက်ဆုံးအခမ်းအနားများကိုလည်း ၎င်းနေရာတွင်ပင် ကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;www.live5news.com/story/34934258/fifth-season-of-gazproms-football-for-friendship-international-childrens-project-launched&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်မူ ပါဝင်ဆင်နွှဲသော နိုင်ငံပေါင်းသည် ၃၂ နိုင်ငံမှ ၆၄ နိုင်ငံအထိ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးအားကစားပရိုဂရမ် သို့ မက္ကစီကို  နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ မှ ကလေးသူငယ်များတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသိုဖြင့် ပရောဂျက်ကို အာဖရိက၊ ယူရေးရှား၊ မြောက်အမေရိက၊ တောင်အမေရိက အစရှိသော ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီး ၄တိုက်မှ လူငယ် ကစားသမားများ ဖြင့်ပေါင်းဖွဲ့ထားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;finance.dailyherald.com/dailyherald/news/read/33918303/Fifth_Season_of_Gazprom's_Football_for_Friendship_International_Children's_Project_Launched&lt;/ref&gt;

ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် တွင် ပရိုဂရမ်ကို ခံယူချက်အာဘော်တစ်ခုဖြင့် ပြည့်စုံလေးနက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဆီမှ လူငယ် ဘောလုံးသမားလေး တစ်ဦးချင်းစီသည် ပရိုဂရမ်ကို ကိုယ်စားပြုသည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ချစ်ကြည်ရေး အသင်း ၈သင်းတွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ကစားသမားလေးများသည် အသက် ၁၂နှစ်ရှိသော ယောက်ျားလေး၊မိန်းကလေးများဖြစ်ကြပြီး မသန်မစွမ်းကလေးငယ် လေးများလည်း ပါဝင်ကြသည် ။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

လွတ်လပ်စွာမဲနှိုက်မှုပုံစံဆောင်ရွက်ရာတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲသည့် နိုင်ငံများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များအတွက် အသင်းများနှင့် ကစားပွဲဆိုင်ရာနေရာအလိုက် ဖွဲ့စည်းမည့်နိုင်ငံများကို ဆုံဖြတ်ခဲ့သည်။ မဲနှိုက်ဆုံးဖြတ်မှု ကို အင်တာနက်တွင်သတင်းရယူတွေ့ဆုံသည့် ပုံစံဖြင့် ကျင်းပပါမည်။ ချစ်ကြည်ရေးအသင်း ၈သင်း၏ နည်းပြများမှာ လူငယ်နည်းပြများ ဖြစ်ကြသည် - ရီနီး လမ်းပါ့တ် (စလိုဗေးနီးယား)၊ စတီဖန် မက်ခစ်မိုဗစ်ခ်ျ (ဆားဘီးယား)၊ ဘရန်ဒန် ရှာဘာနီ (ဂရိတ် ဗြိတိန်)၊ ချာလီ ရှီု (တရုတ်)၊ အနာတိုလီ ချင်တူလိုရက်ဗ် (ရုရှား)၊ ဘော့ဂ်ဒန် ခရိုလက်ဗ်စကီ (ရုရှား)၊ အန်တော့ဗ် အိုင်ဗန်နော့ဗ် (ရုရှား)၊ အမ်မာ ဟန်စ်ချင် (နယ်သာလန်)တို့ဖြစ်ကြပြီး ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ စာနယ်ဇင်းဌာန မှ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လီလီယာ မက်ဆွတ်မိုတို (ဂျပန်)၊ လည်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;www.newswit.com/.gen/2017-03-17/bafb838790ea60129b53d1add5e4ee99/&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံး အစီအစဉ် ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်တွင် အနိုင်ရရှိသည့်အသင်းမှာ လိမ္မော်ရောင် အသင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအသင်းတွင် နိုင်ငံ ၉နိုင်ငံမှလူငယ် ကစားသမားလေးများနှင့် လူငယ်နည်းပြများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ရီနီး လမ်းပါ့တ် (စလိုဗေးနီးယား)၊ ဟွန်ဂျန်မာဗင်တူ (စင်္ကာပူ)၊ ပေါလ်ပူရစ် ပထမ မွန်တားနား (စပိန်)၊ ဂါဘရီရဲ မန်ဒိုဇာ (ဘိုလီးဗီးယား)၊ ရာဗန် ကာဇီမော့ဗ် (အဇာဘိုင်ဂျန်)၊ ခရစ်စီမာ စတန်နီမီရော့ဗ် စတန်းချက်ဗ် (ဘူဂေးလ်ရီးယား)၊ အိုင်ဗန်ကတ်စကို (အာဂျင်တီးနား), ရိုမန် ဟိုးရော့ခ် (ချက်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ ဟမ်းဇာ ယူစက် နူရီ အယ်လ်ဟာဗတ် (လစ်ဗျား) တို့ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

နိုင်ငံတကာ ကလေးများ ပွဲတော် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အားကစား အစီအစဉ် သို့ ဗခ်တော ဇဗ်ကော့ဗ် (ပီဂျေအက်စ်စီ ဂဇ်ပရွန်း ဒါရိုက်တာ ဘုတ်အဖွဲ့ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ )၊ ဖတ်မ ဆာမူရာ (ဖီဖာ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး)၊ ဖီလစ်ပီ လီ ဖလော့ခ် (ဖီဖာ အထွေထွေ ကြော်ငြာကိစ္စဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး)၊ ဂီယူလီယို ဘပ်တစ်စတာ (ဘရာဇီး ဘောလုံးသမား)၊ အိုင်ဗန် ဇာမိုရာနို (ချီလီ တိုက်စစ်မှူး)၊ အလက်ဇန်းဒါး ခါဇာခေါ့ဗ် (ရုရှား ဘောလုံးသမား)နှင့် အခြားဧည့်သည်တော်များကို လူငယ်မျိုးဆက်သစ်တို့ အကြား အဓိက လူ့ကျင့်ဝတ်တန်ဖိုး မြှင်တင်ပေးလိုသော ရည်ရွယ်ချက် ဖြင့် ဖိတ်ကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;www.euronews.com/2017/07/06/football-brings-kids-together&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်၊ စီမံကိန်းဆောင်ရွက်မှုသည် စိန့်ပီတာစ်ဘက် မြို့[40]တွင်ကျင်းပသည့် နောက်ဆုံးအခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံပေါင်း၆၄နိုင်ငံမှ ၆၀၀,၀၀၀ဦးနှင့်အထက် လူများ၊ ကလေးငယ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ကျော်နှင့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူတို့အပေါ်စီမံကိန်းမှ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိစေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 

=== ၂၀၁၈ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
၀၁၈ တွင် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်၏ ခြောက်ကြိမ်မြောက်ရာသီကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနားများကို ၂၀၁၈ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပွဲ မတိုင်မီလေးတွင် မော်စကို၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အစီအစဉ်၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများတွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံနှင့် ဒေသပေါင်း ၂၁၁ ခုကို ကိုယ်စားပြုသော ဘောလုံးသမားများနှင့် ဂျာနယ်လစ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်&lt;ref&gt;www.euronews.com/2018/02/16/football-for-friendship-sets-stage-for-2018-world-cup&lt;/ref&gt;။ ၂၀၁၈ အတွက် အစီအစဉ် တရားဝင်စတင်ခြင်းကို ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲအတွက် မဲနှိုက်ရွေးချယ်ခြင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ရလဒ်အနေဖြင့် နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးအသင်း ၃၂ သင်း – ချစ်ကြည်ရေး အသင်းများ[53] – ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;www.thedailystar.net/sports/football/time-defender-bangladesh-1543027&lt;/ref&gt;။ 

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မစ်ရှင်တစ်ခုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကာ ၂၀၁၈ နိုင်ငံတကာ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ အသင်းများကို ရှားပါးပြီး မျိုးပြုတ်မည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည့် တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များ အမည်ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပေးခဲ့သည် -  

ချစ်ကြည်ရေး အစီအစဉ်အတွက် ၂၀၁၈ ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၏ နိုင်ငံတကာ ချစ်ကြည်ရေး အသင်းများ{{columns-list|2|
# အာဖရိကဆင်
# [[ကိုမိုဒိုနဂါး]]
# ကီပွန်ဂျီမျောက်
# [[ကမ္ဘာလိပ်|ကုန်းလိပ်ကြီး]]
# အဒ်ရာဂဇဲဆိတ်
# [[သစ်ကျုတ်]]
# [[ကြံ့]]
# အိန်ဂျဲငါးမန်း
# [[ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ]]
# လီမာမျောက်
# မြောက်အမေရိက ဝက်ဝံကြီး
# ဝေလငါးမန်း
# မျောက်မောင်းမ
# မြွေဟောက်ဘုရင်
# [[ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ]]
# အိန္ဒိယမိချောင်း
# အနောက်ပိုင်းဂေါ်ရီလာမျောက်ဝံ
# အင်ပါရီရယ်သစ်တောက်ငှက်
# တောဆိတ်
# မျက်နှာဖြူမျောက်
# [[ကွားလားကောင်|ဩစတြေးလျဝက်ဝံ]]
# ဆီဘားရီးယန်းကျား
# ဂရက်ဗီမြင်းကျား 
# အော်ရာဂူတန်လူဝံ
# ဝက်ဝံကြီး
# မန်ဂျဲလန်းနစ် ပင်ဂွင်း 
# ရော့သ်စ်ချိုင်းသစ်ကုလားအုတ်
# ဟန့်ဘက်ခ်ဝေလငါး
# အာဖရိကအမဲလိုက်ခွေး
# [[ခြင်္သေ့]]
# [[ရေမြင်း]]
# ဂါလာပါဂေါ့စ်ဖျံ
}}

ထို့အတူ သဘာပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မူဘောင်အတွင်းတွင်လည်း မျိုးပြုတ်မည့်အန္တရာယ်ရှိနေသော မျိုးစိတ်များကို ကယ်တင်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများအား ပံ့ပိုးပေးကြရန် ကမ္ဘာ့လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို တိုက်တွန်းအားပေးနေသည့် Happy Buzz Day နိုင်ငံတကာ အစီအစဉ်ကိုလည်း ၂၀၁၈ မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရုရှား၊ ယူအက်စ်အေ၊ နီပေါလ်နှင့် ဗြိတိန်&lt;ref&gt;www.chronicle.co.zw/russia-opportunity-for-zim-youngsters/&lt;/ref&gt;  ရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ဘေးမဲ့တောများက အစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မော်စကိုတွင် ပြုလုပ်သော ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၏ အပြီးသတ်အစီအစဉ်များတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများသည် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီသည့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့သုံး ဘတ်စ်ကားများဖြင့် သွားလာခဲ့ကြသည်  &lt;ref&gt;www.africanews.com/2018/02/17/football-for-friendship-draw-held-ahead-of-the-2018-world-cup//&lt;/ref&gt;။ 

၂၀၁၈ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံများနှင့် ဒေသများ - 
{{columns-list|colwidth=15em|
# ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံ
# ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# အဇာဘိုင်ဂျန်သမ္မတနိုင်ငံ
# အယ်လ်ဂျီးရီးယား ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဗာဂျင် ကျွန်းစု
# အမေရိကန် ဆမိုးအား
# အန်ဂွီလာ
# အင်တီဂွါနှင့် ဘာဘူဒါနိုင်ငံ
# အီဂျစ် အာရပ် သမ္မတနိုင်ငံ
# အာဂျင်တီးနားသမ္မတနိုင်ငံ
# အာရုဘာ
# ဘာဘေးဒိုးစ်
# ဘလိဇ်
# ဘာမြူဒါကျွန်းစု
# ဗင်နီဇွဲလား ဘိုလီးဘားရီးယန်း သမ္မတနိုင်ငံ
# ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီနား
# ဗြိတိန်ဗာဂျင် ကျွန်းစု
# ဘာကီနာ ဖာဆို
# လူဇင်ဘတ် ဂရန်းဒျုအုပ်ချုပ်ခံ နိုင်ငံ
# ဟန်ဂေရီ
# ဥရုဂွေး အရှေ့တိုင်း သမ္မတနိုင်ငံ
# ဂါဘွန် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဂီနီသမ္မတနိုင်ငံ
# ဂျီဘရော်လ်တာ
# ဘရူနိုင်း ဒါရုဆလမ်
# အစ္စရေးနိုင်ငံ
# ကာတာနိုင်ငံ
# ကူဝိတ်နိုင်ငံ
# လစ်ဗျားပြည်နယ်
# ပါလက်စတိုင်းပြည်နယ်
# ဂရီနာဒါ
# ဟယ်လင်နစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဂျော်ဂျီယာ
# တီမောလက်စ်တေ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဆောင်တူမေးနှင့်ပရင်စီပီ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဒီမိုကရက်တစ် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ
# ဒိုမီနီကန်သမ္မတ
# ဂျော်ဒန် ဟတ်ရှီမိုက် ဘုရင့်နိုင်ငံ 
# အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ် သမ္မတနိုင်ငံ
# အီရန် အစ္စလာမ် သမ္မတနိုင်ငံ
# မောရီတေးနီးယား အစ္စလာမ် သမ္မတနိုင်ငံ
# အီတလီသမ္မတနိုင်ငံ
# ယီမင်သမ္မတနိုင်ငံ
# ကေမန် ကျွန်းစု
# ကနေဒါ
# တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ
# တရုတ်တိုင်ပေ (ထိုင်ဝမ်)
# အန်ဒိုရာ မင်းသားအုပ်ချုပ်ခံ နိုင်ငံ
# လီချင်စတိုင်း မင်းသားအုပ်ချုပ်ခံ နိုင်ငံ
# ဂိုင်ယာနာ ဖက်စပ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ
# ဘာရိန်း ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ဘယ်လ်ဂျီယမ် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ဘူတန် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ဒိန်းမတ်ဘုရင့်နိုင်ငံ
# စပိန် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ကမ္ဘောဒီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ
# လီဆိုသို ဘုရင့်နိုင်ငံ
# မော်ရိုကို ဘုရင့်နိုင်ငံ
# နယ်သာလန် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# နော်ဝေ ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ဆွာဇီလန် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ထိုင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ
# တွန်ဂါ ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ဆွီဒင် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ကာဂျစ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ခူရာကာအို
# လာအို ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# လတ်ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# လက်ဘနွန်သမ္မတနိုင်ငံ 
# လစ်သူယေးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# မလေးရှား
# မော်လ်ဒိုက်သမ္မတနိုင်ငံ
# မက္ကဆီကိုပြည်ထောင်စု 
# လူမျိုးစုပေါင်းစုံ ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ
# မွန်ဂိုးလီးယား
# မောင့်စဲရက်
# ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ
# လွတ်လပ်သော ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ
# လွတ်လပ်သော ဆမိုးအားနိုင်ငံ
# နယူးဇီလန်
# နယူး ကယ်လီဒိုနီးယား
# တန်ဇန်းနီးယား ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ
# အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု
# ကွတ် ကျွန်းစု
# တာခ့်စ်နှင့်ကေကစ်ကျွန်းစု
# အယ်လ်ဘေးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# အန်ဂိုလာသမ္မတနိုင်ငံ
# အာမေနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# ဘီလာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဘီနင်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဘူဂေးရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# ဘော့စ်ဝါနာသမ္မတနိုင်ငံ
# ဘူရွန်ဒီသမ္မတနိုင်ငံ
# ဗာနူအာတူသမ္မတနိုင်ငံ
# ဟေတီသမ္မတနိုင်ငံ
# ဂမ်ဘီရာသမ္မတနိုင်ငံ
# ဂါနာသမ္မတနိုင်ငံ
# ဂွာတီမာလာသမ္မတနိုင်ငံ
# ဂီနီ-ဘီစ်စာဥသမ္မတနိုင်ငံ
# ဟွန်ဒူးရပ်စ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဂျီဘူတီသမ္မတနိုင်ငံ
# ဇမ်ဘီယာသမ္မတနိုင်ငံ
# ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံ
# အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ
# အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံ 
# အီရတ်သမ္မတနိုင်ငံ
# အိုင်ယာလန်သမ္မနိုင်ငံ
# အိုက်စလန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ
# ဆိုက်ပရပ်စ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ကိုလံဘီယာသမ္မတနိုင်ငံ
# ကွန်ဂို သမ္မတနိုင်ငံ
# ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# ကိုဆိုဗိုသမ္မတနိုင်ငံ
# ကို့စ်တာရီကာသမ္မတနိုင်ငံ
# အိုင်ဗရီကို့စ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ကျူးဘားသမ္မတနိုင်ငံ
# လိုင်ဘေးရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# မော်ရေရှားစ်သမ္မတနိုင်ငံ
# မာဒါဂတ်စကာသမ္မတနိုင်ငံ
# မက်ဆီဒိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# မာလာဝီသမ္မတနိုင်ငံ
# မာလီသမ္မတနိုင်ငံ
# မောလ်တာသမ္မတနိုင်ငံ
# မိုဇမ်ဘစ်သမ္မတနိုင်ငံ
# မောလ်ဒိုဗာသမ္မတနိုင်ငံ
# နမီးဘီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# နိုင်ဂျာသမ္မတနိုင်ငံ
# နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ
# ကာဘိုဗာဒ သမ္မတနိုင်ငံ
# ပါကစ္စတန် အစ္စလာမ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ပနားမားသမ္မတနိုင်ငံ
# ပါရာဂွေးသမ္မတနိုင်ငံ
# ပီရူးသမ္မတနိုင်ငံ
# ပိုလန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ပေါ်တူဂီသမ္မတနိုင်ငံ
# ရဝန်ဒါသမ္မတနိုင်ငံ
# ဆန်မာရီနိုသမ္မတနိုင်ငံ
# ဆေးရှဲလ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဆီနီဂေါသမ္မတနိုင်ငံ
# ဆားဘီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# စင်္ကာပူသမ္မတနိုင်ငံ
# စလိုဗေးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ
# ဆူဒန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဆူရာနမ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဆီအဲရာ လီအိုနီသမ္မတနိုင်ငံ
# တာဂျီကစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ထရီနီဒတ်နှင့်တိုဘာဂိုသမ္မတနိုင်ငံ
# တာ့ခ်မန်နစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ယူဂန်ဒါသမ္မတနိုင်ငံ
# ဥဇဘက်ကစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဖီဂျီသမ္မတနိုင်ငံ
# ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ
# ခရိုအေးရှားသမ္မတနိုင်ငံ
# ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံ
# မွန်တီနိဂရိုး
# ချီလီသမ္မတနိုင်ငံ
# အီကွေဒေါ သမ္မတနိုင်ငံ
# အီကွေတိုးရီးယဲ ဂီနီ သမ္မတနိုင်ငံ
# အယ်လ်ဆာဗေးဒိုးသမ္မတနိုင်ငံ
# တောင်ဆူဒန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ကင်မရွန်းသမ္မတနိုင်ငံ
# ရုရှား ဖက်ဒရေးရှင်း
# ရိုမေးနီးယား
# အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဟောင်ကောင် တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ 
# ပွာတိုရီကို၏ လွပ်လပ်သော တွဲဖက်ပြည်နယ်
# မြောက်အိုင်ယာလန်
# စိန့်ဗင့်ဆင့်နှင့် သည်ဂရဲနာဒင်းစ်
# စိန့်လူစီအာ
# ဆီးရီးယား အာရပ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဆလိုဗက်ကီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# ဘဟားမား ဓနသဟာယနိုင်ငံ
# ဒိုမီနီကာ ဓနသဟာယနိုင်ငံ
# ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# ယူနိုက်တက်စတိတ်
# ဆော်လမွန်ကျွန်းစု
# ဗီယက်နမ် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ကိုမိုရိုစ်ပြည်ထောင်စု
# အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ မကာအို တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ
# အိုမန် ဘုရင့်နိုင်ငံ
# တီဟက်တီ
# ဂူအမ် နယ်မြေဂူအမ် နယ်မြေ
# တိုဂိုသမ္မတနိုင်ငံ
# တူနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံ
# တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ
# ယူကရိန်း
# ဝေးလ်စ်
# ဖာရိုး ကျွန်းစုများ
# နီပေါ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# အီသီယိုးပီးယား ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဘရာဇီး ဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဂျာမနီ ဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံ
# နိုင်ဂျီးရီးယား ဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံ
# ဆိုမာလီယာ ဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံ
# စိန့်ကစ်နှင့်နီဗီစ် ဖက်ဒရေးရှင်း
# ဖင်လန်သမ္မတနိုင်ငံ
# ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံ
# ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတ
# ချက်သမ္မတ
# ဆွစ်ဇာလန် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း
# စကော့တလန်
# အီရီတရီအာ
# အက်စတိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ
# တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ
# ဂျမေကာ
# ဂျပန်
}}၂၀၁၈ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးအသင်း ၃၂ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ အစီအစဉ်၏ သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဗိုလ်လုပွဲတွင် လူငယ်အစီအစဉ် တင်ဆက်သူအဖြစ် ဆီးရီးယားမှ Yazan Taha&lt;ref&gt;https://www.sovsport.ru/others/lifestyle/articles/1059219-shikarnyj-futbol-krepkaja-druzhba&lt;/ref&gt; နှင့် လူငယ်ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ရုရှားမှ Bogdan Batalin&lt;ref&gt;https://www.sovsport.ru/others/lifestyle/articles/1058343-ih-podruzhil-futbol&lt;/ref&gt; တို့က ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ 

၂၀၁၈ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်တွင် အနိုင်ရရှိသော အသင်းမှာ &quot;ချင်ပန်ဇီများ&quot; ဖြစ်ပြီး ဒိုမီနီကာ၊ စိန့်ကစ်နှင့်နီဗစ်၊ မာလာဝီ၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဘီနင်နှင့် ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံတို့မှ လူငယ်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရုရှားနိုင်ငံ ဆရန့်စ်ခ်မြို့မှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူ လူငယ်ဖြစ်သည့် Vladislav Poliakov&lt;ref&gt;https://www.sport-express.ru/football/gazprom/news/yunyy-trener-iz-rossii-stal-chempionom-mira-po-futbolu-dlya-druzhby-1420530/&lt;/ref&gt; မှ အသင်းကို နည်းပြခဲ့သည်။ 

ခြောက်ကြိမ်မြောက်ရာသီ အစီအစဉ်တွင် နောက်ဆုံးပြုလုပ်သည့် အစီအစဉ်မှာ ၂၀၁၉ နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖိုရမ်ဖြစ်ပြီး ယင်းကို ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် Centre for Oceanography and Marine Biology &quot;Moskvarium&quot; တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်းအစီအစဉ်ကို Viktor Zubkov (Gazprom ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရိုက်တာများအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ Olga Golodets (ရုရှားအစိုးရ ဖက်ဒရေးရှင်း၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ)၊ Iker Casillas (စပိန်ဘောလုံးသမား၊ လက်ရွေးစင်အသင်း ခေါင်းဆောင်ဟောင်း)၊ Aleksandr Kerzhakov (ရုရှားဘောလုံးသမား၊ ရုရှားလူငယ် ဘောလုံးအသင်း၏ နည်းပြ) တို့အပြင် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ သံရုံးပေါင်း ၅၄ ခုမှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အခြားဧည့်သည်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည် &lt;ref&gt;https://www.sport-express.ru/football/gazprom/reviews/more-schastya-druzhby-i-futbola-1428124/&lt;/ref&gt;။  

ဖိုရမ်တွင် ခြောက်ကြိမ်မြောက်ရာသီအတွက် အောက်ပါကစားသမားများအား အကောင်းဆုံး လူငယ်ကစားသမားများအဖြစ် ဆုပေးခဲ့ကြသည် - ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံမှ Deo Kalenga Mwenze (အကောင်းဆုံးရှေ့တန်း)၊ ဘီနင်မှ Yamiru Ouru (အကောင်းဆုံး အလယ်တန်း)၊ ဝေးလ်မှ Ivan Volynkin (အကောင်းဆုံး ဂိုးသမား) နှင့် ဘရာဇီးလ်မှ Gustavo Cintra Rocha (အကောင်းဆုံးကစားသမား)&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;https://www.sovsport.ru/others/lifestyle/articles/1059219-shikarnyj-futbol-krepkaja-druzhba&lt;/ref&gt;]။

အာရူဘာနိုင်ငံမှ Sakali Ascension  သည် ၂၀၁၈ ချစ်ကြည်ရေး၏ ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်၏ အကောင်းဆုံး ဂျာနယ်လစ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသည် သမုဒ္ဒရာပိုင်းဒေသမှ လူငယ်များအား သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ပိုမိုသတိထားမိလာစေရန် အားပေးတိုက်တွန်းသော ဘလော့ဂ်တစ်ခုကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ပါသည် &lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;။ 

ဖိုရမ်တွင် ပြီးခဲ့သော ရာသီတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ Ananya Kamboj &lt;ref&gt;https://www.sport-express.ru/football/gazprom/reviews/more-schastya-druzhby-i-futbola-1428124/&lt;/ref&gt;၏ စာအုပ်ပြသခြင်းနှင့် လက်မှတ်ထိုးပေးခြင်း အစီအစဉ်ကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Ananya သည် ငါးကြိမ်မြောက် ကျင်းပသည့် ၂၀၁၇ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲပြီးနောက် &quot;My journey from Mohali to St. Petersburg&quot; စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့ပြီး လူငယ်ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးအဖြစ် သူမ၏ အတွေ့အကြုံကို ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ ယင်းစာအုပ်တွင် ကမ္ဘာကြီးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ပြောင်းလဲရာတွင် အကူအညီဖြစ်စေသည့် အစီအစဉ်၏ တန်ဖိုးကိုးခု အကြောင်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ 

၂၀၁၈ နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဖိုရမ်ပြီးနောက် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လူငယ်ကစားသမားများနှင့် ဂျာနယ်လစ်များသည် ရုရှားနိုင်ငံရှိ ၂၀၁၈ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပွဲ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ &quot;Luzhniki&quot; အားကစားကွင်းအတွင်း၌ ကလေးများသည် ယင်းနှစ်အတွက် အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံနှင့် ဒေသပေါင်း ၂၁၁ ခု၏ အလံများကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ မြှောက်ခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt;https://rsport.ria.ru/russia2018_news/20180615/1138055010.html&lt;/ref&gt;။ ယင်းနောက်တွင် ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြသော လူငယ်များသည် အဖွင့်ပွဲစဉ်ဖြစ်သည့် ရုရှားနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျအသင်း ပွဲစဉ်ကို ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။ 

ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း၏ သမ္မတဖြစ်သူ Vladimir Putin က ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲမှ ရုရှားလူမျိုး လူငယ်သံတမန်ဖြစ်သူ Albert Zinnatov ကို အဖွင့်ပွဲစဉ်အား အတူကြည့်ရှုရန် သူ၏အထူးသီးသန့် ပွဲကြည့်စင်နေရာသို့ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ယင်းနေရာတွင် လူငယ်သည်ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံရှစ်မှ ဘရာဇီးလ်လူမျိုး Roberto Caros နှင့် စပိန်လူမျိုး Iker Casillas တို့ကို စကားပြောဆိုရန် အခွင့်အရေး ရခဲ့သည်&lt;ref&gt;https://www.sport-express.ru/football/gazprom/news/yunyy-posol-futbola-dlya-druzhby-vstretilsya-s-prezidentom-rossii-na-chm-v-moskve-1424143/&lt;/ref&gt;။ 

မော်စကိုတွင်ကျင်းပသော ပိတ်ပွဲအစီအစဉ်များတွင် နိုင်ငံနှင့်ဒေသပေါင်း ၂၁၁ ခုမှ ကလေးများနှင့် လူငယ်ပေါင်း ၁၅၀၀ ကျော်တို့သည် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများ ဖြစ်လာကြသည်။ အရေအတွက်အားဖြင့် လူငယ်ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူပေါင်း ၂၄၀,၀၀၀ ကျော်&lt;ref&gt;https://www.sport-express.ru/football/gazprom/news/uchastniki-futbola-dlya-druzhby-iz-211-stran-i-regionov-pribyli-v-moskvu-1419265/&lt;/ref&gt; ပါဝင်သော အစီအစဉ်ပေါင်း ၁၈၀ ကျော်ကို ခြောက်ကြိမ်မြောက်ရာသီအတွင်း ကမ္ဘာ့ဒေသအမျိုးမျိုးတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။  

၂၀၁၈ တွင် အာဏာပိုင်များ၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ပရောဂျက်ကို ပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ Olga Golodets က နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များဖိုရမ်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများနှင့် ဧည့်သည်များအတွက် ရုရှားသမ္မတ Vladimir Putin ၏ ကြိုဆိုရေးမိန့်ခွန်းကို ဖတ်ပြခဲ့သည်&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://regnum.ru/news/2430800.html |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=11 April 2019 |archive-date=10 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410114206/https://regnum.ru/news/2430800.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;။

ရုရှားအစိုးရ ဖက်ဒရေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Dmitry Medvedev က ခြောက်ကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဖိုရမ်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများနှင့် ဧည့်သည်များအတွက် ကြိုဆိုရေး တယ်လီဂရမ်တစ်ခုကို ပေးပို့ခဲ့သည်&lt;ref&gt;http://government.ru/gov/persons/183/telegrams/32841/&lt;/ref&gt;။

မေလ ၂၃ ရက် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ရုရှား MIA ၏ တရားဝင် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Maria Zakharova ယနေ့ခေတ်တွင် ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်ကို ရုရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာ လူမှုရေး မူဝါဒ၏ လူသားအကျိုးဆောင်ရွက်သော အရေးကြီးသည့် အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ကမ္ဘာ့လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းက အသိအမှတ်ပြုကြကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်&lt;ref&gt;http://www.mid.ru/ru/press_service/spokesman/briefings/-/asset_publisher/D2wHaWMCU6Od/content/id/3231268##23&lt;/ref&gt;။ 

ဖီဖာသည် အစဉ်အလာအရ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ အပြီးသတ် အစီအစဉ်များအား မော်စကို၌ ကျင်းပရာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများနှင့် ဧည့်သည်များအဖြစ် လူပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့ကြောင်း အဖွဲ့အစည်းက သတိပြုမိခဲ့သည်&lt;ref&gt;https://www.fifa.com/worldcup/news/211-countries-and-regions-took-part-in-the-sixth-international-football-for-frie&lt;/ref&gt;။ 

=== ၂၀၁၉ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး အစီအစဉ် ===
သတ္တမအကြိမ်မြောက် ရာသီ ဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံတကာကလေးသူငယ်များဆိုင်ရာ “ Football For Friendship” လူမှုရေးအစီအစဉ်အား၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Leader |first1=Daily Times |title=Markets |url=http://business.dailytimesleader.com/dailytimesleader/news/read/37931695/Football_for_Friendship_Launches_Its_Seventh_Season |website=Daily Times Leader |access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ |language=en |archive-date=19 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201219130508/http://business.dailytimesleader.com/dailytimesleader/news/read/37931695/Football_for_Friendship_Launches_Its_Seventh_Season |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; အစီအစဉ်၏နောက်ဆုံးလှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်မှုများကို မေလ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လ ၂ ရက်အထိတိုင်အောင် မက်ဒရစ်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Friendship |first1=Gazprom Football for |title=International Day of Football and Friendship Celebrated in Schools Around the World |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/international-day-of-football-and-friendship-celebrated-in-schools-around-the-world-300837486.html |website=www.prnewswire.com |access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ |language=en}}&lt;/ref&gt;

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘောလုံးအားကစားနှင့်ချစ်ကြည်ရေးနေ့ကို ဧပြီ လ ၂၅ ရက် နေ့ တွင်ဥရောပ၊ အာရှ၊ အာဖရိက၊ မြောက်အမေရိကနှင့်တောင်အမေရိကနိုင်ငံပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (RFS) သည်လည်း အခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=International |first1=Sputnik |title=Int'l Football for Friendship Forum 2019 in Madrid Unites Kids' Soccer Experts From Around the Globe |url=https://sputniknews.com/agency_news/201905301075473427-forum-children-experts/ |website=Sputnik International |language=en |date=NaN}}&lt;/ref&gt;

PJSC (Gazprom) ၏ ကလေးသူငယ်များဆိုင်ရာလူမူရေးအစီအစဉ်ဖြစ်တဲ့ “ Football For Friendship ” ၂၀၁၉ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖိုရမ်အား မေလ ၃၀ရက်နေ့၌ မက်ဒရစ်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဖိုရမ်သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းမှ ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်သောဘောလုံးနည်းပြများ၊ ကလေးအသင်းများမှဆရာဝန်များ၊ နာမည်ကျော်သရုပ်ဆောင်များ၊ နိုင်ငံတကာမီဒီယာများမှသတင်းထောက်များ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘောလုံးအကယ်ဒမီများနှင့်အဖွဲ့ချုပ်များ မှကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Most nationalities in a football (soccer) training session |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/547224-most-nationalities-in-a-football-soccer-training-session |website=Guinness World Records |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘာပေါ်ရှိတိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံအများဆုံးပါဝင်တဲ့ ဘောလုံးလေ့ကျင့်မှုကို မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင်မက်ဒရစ်မြို့၌  ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ “Football For Friendship” လေ့ကျင့်မှု၏ရလဒ်အနေဖြင့်  GUINNESS WORLD RECORDS တရားဝင် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်ဝင်အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်အားရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Football for Friendship Young Participants became correspondents of international media |url=https://tass.com/press-releases/1061492 |website=TASS}}&lt;/ref&gt; သတ္တမကြိမ်မြောက်ရာသီအတွင်း ဥရောပ၊ အာဖရိက၊ အာရှ၊ မြောက်အမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကမှလူငယ်စာနယ်ဇင်းသမား ၃၂ ဦးသည်အစီအစဉ်၏ နောက်ဆုံးလှုပ်ရှားမှူများကို ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနှင့်အမျိုးသားသတင်းမီဒီယာတို့ပူးပေါင်းပြင်ဆင်မှု ကိစ္စရပ်များတွင်ပါဝင်ခဲ့သော  “Football For Friendship” အစီအစဉ်၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကလေးများစာနယ်ဇင်းစင်တာကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=International |first1=Sputnik |title=End of Seventh Season of Football for Friendship in Madrid |url=https://sputniknews.com/society/201906041075611076-football-friendship-madrid/ |website=Sputnik International |language=en |date=NaN}}&lt;/ref&gt;

သတ္တမကြိမ်မြောက်ရာသီ ၌ ပါဝင်သူများသည် လီဗာပူးလ်ဘောလုံးအသင်းအား လူမှုရေးစံပြအသင်းအဖြစ်(Nine Values Cup)(အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကလေးသူငယ်များဆိုင်ရာလူမှုရေးအစီအစဉ်၏ -Football for Friendship ဆု)ကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။

ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့မှာတော့ မက်ဒရစ်မြို့ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဘောလုံးကွင်းမှာ သတ္တမမြောက် ရာသီရဲ့ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော  “Football For Friendship” အစီအစဉ် ၏ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဖိုင်နယ်ပွဲစဉ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရလဒ်များအရ (Antiguan Racer ) အသင်းသည် (Tasmania Devils) အသင်းနှင့် ပုံမှန်ချိန်တွင် (1-1) ရလဒ်ဖြင့်သရေကစားခဲ့ပြီး ပင်နယ်တီရလဒ်ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ကာ ပထမဆုအား ဆွတ်ခူးသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Football for Friendship: Sportsmanship has no borders |url=https://www.euronews.com/2019/06/06/football-for-friendship-international-programme-for-kids-breaks-records-and-teaches-sports |website=euronews |language=en |date=6 ဇွန် 2019}}&lt;/ref&gt;

=== ချစ်ကြည်ရေးအတွက်ဘောလုံး - ၂၀၂၀ ===

၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက် မှ ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့အထိအွန်လိုင်းဒီဂျစ်တယ် ပလက်ဖောင်းပေါ်တွင် “Football For Friendship” ရှစ်ကြိမ် မြောက်ရာသီ၏ နောက်ဆုံးလုပ်ရှား ဆောင်ရွက်ချက်များကိုအွန်လိုင်း ပုံစံဖြင့် ကျင်းပခဲ့သည်။  ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း (၁၀၀) ကျော်မှတက်ရောက်သူပေါင်း (၁၀၀၀၀)ကျော်တို့သည် အဓိကလှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်မှုများတွင်ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။

အစီအစဉ်၏ ရှစ်ကြိမ်မြောက်အတွက် multiplayer အွန်လိုင်းသရုပ်ပြဘောလုံးကစားနည်း (Football for Friendship World)ကိုတီထွင်ခဲ့သည်၊ ထိုကစားနည်းပေါ် အခြေခံ၍ ၂၀၂၀  “Football For Friendship” ကမ္ဘာ့အွန်လိုင်းချန်ပီယံပွဲ ကိုကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုကစားနည်းကို ၂၀၂၀၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့ ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအားကစားနေ့ မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်လွှား မှ ဒေါင်းလုတ် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=International |first1=Sputnik |title=New 'Football for Friendship' Simulator to be Released on World Football Day |url=https://sputniknews.com/sport/202011051081023614-new-football-simulator-football-for-friendship-to-be-released-on-world-football-day/ |website=Sputnik International |language=en |date=NaN}}&lt;/ref&gt;

အသုံးပြုသူများသည်  “Football For Friendship” အစီစဉ်၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ထားရှိသောစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများအရ ပွဲများတွင်ပါဝင်ရန်အခွင့်အရေးရှိသည်။  ထိုကစားပွဲ သည် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်တန်းတူညီမျှမှု စသည့် အစီအစဉ်၏အဓိကစံထား သောအရာများကိုအခြေခံထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazprom-football.com/football-for-friendship/news/newsdetail/children-from-over-100-countries-to-take-part-in-football-for-friendship-eworld-championship/|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date=19 December 2020|archive-date=18 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018020211/https://www.gazprom-football.com/football-for-friendship/news/newsdetail/children-from-over-100-countries-to-take-part-in-football-for-friendship-eworld-championship/}}&lt;/ref&gt;

“Football For Friendship” ၂၀၂၀ ၏ ကမ္ဘာ့ အွန်လိုင်းချန်ပီယံပွဲ၏ Open Draw အခမ်းအနားအား နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Football for Friendship |url=https://footballforfriendship.com/friendship-camp/ |website=footballforfriendship.com}}&lt;/ref&gt;

နိုဝင်ဘာ ၂၈ မှ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့အထိတိုင်အောင် ကလေးများအတွက်လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုနှင့်အားကစားပညာရေးဆိုင်ရာအစီအစဉ်များပါသောနိုင်ငံတကာ အွန်လိုင်းချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုစခန်းအားဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Football for Friendship |url=https://footballforfriendship.com/experts-forum/live-broadcast/ |website=footballforfriendship.com}}&lt;/ref&gt;

နိုဝင်ဘာ ၃၀ရက်နေ့ မှဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့အထိတိုင်အောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအွန်လိုင်းဖိုရမ်  “Football For Friendship” ၏ အစီအစဉ်များကိုကျင်းပခဲ့ပြီးကလေးသူငယ်ဆိုင်ရာအားကစားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်စီမံကိန်းများကိုတင်ပြခဲ့သည်။  ကျွမ်းကျင်သော ဂျူရီအဖွဲ့သည် “Football For Friendship”  နိုင်ငံတကာဆု ရရှိရန်အတွက် လျှောက်ထားသောစီမံကိန်းများ၏တင်ဆက်မှု အသီးသီးအား အရေးထားခဲ့သည်။ 

ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်မှ ၈ ရက်နေ့အထိ(Football For Friendship) အွန်လိုင်းပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။  ဒီနှစ်ချန်ပီယံလုပွဲကို ဒီဂျစ်တယ်အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းပေါ်မှာကျင်းပခဲ့ပြီး၊အဲ့ဒီအတွက်လည်း multiplayer သရုပ်ပြဘောလုံးကစားနည်း (Football for Friendship) အားအထူးပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။

ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့မှာ “Football For Friendship” ဂရန်းဖိုင်နယ် ပွဲစဉ်အား ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Football for Friendship |url=https://footballforfriendship.com/world-championship/ |website=footballforfriendship.com}}&lt;/ref&gt; အစီအစဉ်၏ ရှစ်ကြိမ်မြောက် ရာသီကာလအတွင်းကုလသမဂ္ဂ၏ ၇၅ နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် နိုင်ငံအသီးသီးမှကလေးများအတွက် ဝက်ဘ် ကွန်ဖရင့် များပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

အစီအစဉ်၏ ရှစ်ကြိမ်မြောက်ရာသီအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာရှိတဲ့ ဖရီးစတိုင်ဘောလုံးကစားသမားများနှင့်ပူးပေါင်း၍ အပတ်စဉ် “ငါရှိနေတဲ့ အားကစားရုံ ” အမည်ဖြင့်  ရှိုးပွဲ အားထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ဖရီးစတိုင်ကစားသမားသည် အစီစဉ်မှာပါဝင်တဲ့ငယ်ရွယ်သောသံတမန်လေးများအား တင်ဆက်မှုတိုင်းတွင်ကစားနည်းလှည့်ကွက်များသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ တင်ဆက်မှု အပိုင်းတစ်ခုစီ၏ အဆုံးတွင် ကစားကွက်အကောင်းဆုံးစွမ်းဆောင်ရည်အတွက် ပြိုင်ပွဲတစ်ခု အားသတ်မှတ်ကြေညာပေးခဲ့သည်။ ရှိုးပွဲသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းမာစတာ အတန်းဖြင့်အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ထိုအစီစဉ်သည်လည်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ၂၀၂၀ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် ပါဝင်သူဦးရေ အရေအတွက်မှာ ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည် ။

“Football For Friendship” အစီစဉ်မှ လူငယ်သတင်းသမား တွေရဲ့အပတ်စဉ်ထုတ်လွှင့်ပြသတဲ့ ရှိုးပွဲမှာကလေးများသည်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ အပြုသဘောဆောင်သောသတင်းများကိုပရိသတ်များအား မျှဝေချပြခဲ့သည်။

== ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ဘောလုံးပွဲ ==
နိုင်ငံတကာကလေးသူငယ်ဘောလုံး တံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲကို ချစ်ကြည်ရေးအစီအစဉ်အတွက် ဘောလုံး၏ ကန့်သတ်ဘောင်အတွင်း ကျင်းပခဲ့သည် ။ ချန်ပီယံရှစ်တွင်ပါဝင်ဆင်နွှဲသည့် အသင်းများ – ချစ်ကြည်ရေးအသင်းများ – ကို အဖွဲ့မဲနှိုက်ရာတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် &lt;ref&gt;www.chelseafc.com/news/latest-news/2014/06/chelsea-foundation-plays-part-in-children-forum.html&lt;/ref&gt;။ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဘေားလုံးစည်းကမ်းများအပေါ် အခြေခံပြီး အသင်းများကို ဖွဲ့စည်းသည် - တစ်သင်းထဲတွင် နိုင်ငံသား၊ လိင်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်များ ကွဲပြားသည့် အားကစားသမားများ&lt;ref&gt;rbth.com/sport/2014/05/30/big_soccer_for_little_europeans_37075.html&lt;/ref&gt;။ 

== ချစ်ကြည်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ၏ ဖိုရမ် ဘောလုံးပွဲ ==
ချစ်ကြည်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ၏ ဖိုရမ် နှစ်ပတ်လည် ဘောလုံးပွဲတွင်၊ ပရောဂျက်အတွက် ငယ်ရွယ်သော ပါဝင်ဆင်နွှဲသူများနှင့် လူကြီးများက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် အစီအစဉ်တန်ဖိုး မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် တိုးတက်ရေးကို ဆွေးနွေးကြသည်။ ဖိုရမ်အတွင်း ကလေးသူငယ်များသည် အခြားနိုင်ငံများမှ ရွယ်တူကစားသမားများ၊ နာမည်ကျော်ဘောလုံးကစားသမားများ၊ ဂျာနယ်လစ်များနှင့် ပြည့်သူ့အချစ်တော်များနှင့် တွေ့ဆုံစကားပြောပြီး ၎င်းတို့၏ ရွယ်တူများကြားတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတန်ဖိုးများကို လွတ်လပ်စွာမြှင့်တင်ရန် အနာဂတ်တွင် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည့် လူငယ်သံတမန်များလည်း ဖြစ်လာကြသည်။ 

== နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ၏ သတင်းမီဒီယာစင်တာ ==
ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဘောလုံးပွဲ အစီအစဉ်၏ အထူးဝန်ဆောင်မှုမှာ နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ၏ သတင်းမီဒီယာစင်တာ ဖြစ်သည် ။ ယင်းအား ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဘောလုံးပွဲ အစီအစဉ်အောက်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သတင်းမီဒီယာစင်တာတွင် လူငယ်ဂျာနယ်လစ်များက ၎င်းတို့နိုင်ငံများရှိ အစီအစဉ်၏ ပွဲများကို ပြောပြပါသည်&lt;ref&gt;www.itsroundanditswhite.co.uk/2014/04/15/football-for-friendship-are-on-the-hunt-for-talented-young-journalists/&lt;/ref&gt; - နိုင်ငံအဆင့်နှင့် နိုင်ငံတကာ အားကစား မီဒီယာအတွက် သတင်းများ ပြင်ဆင်ပေးသည်၊ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဘောလုံးပွဲ တီဗွီအစီအစဉ်အတွက် လိုအပ်ပစ္စည်းများဖန်တီးရာတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲသည်၊ ကလေးသူငယ်များ၏ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဘောလုံးပွဲ သတင်းစာနှင့် အစီအစဉ်၏ တရားဝင် ရေဒီယိုအသံလွှင့်ရုံ ။ နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များ၏ သတင်းမီဒီယာစင်တာက အကောင်းဆုံးလူငယ်ဂျာနယ်လစ် နိုင်ငံအဆင့်ပြိုင်ပွဲများ ၏ ဆုရရှိသူများ၊ လူငယ်ဘလော့ဂ်ဂါများ၊ ဓာတ်ပုံဆရာများနှင့် စာရေးဆရာများကို စုစည်းပေးပါသည်။ သတင်းမီဒီယာစင်တာ လူငယ်ဂျာနယ်လစ်များက &quot;ကလေးသူငယ်များနှင့် ပတ်သက်သည့် ကလေးသူငယ်များ&quot; ပုံစံကို အကောင်အထည်ဖော်ပြီး အစီအစဉ် အတွင်းမှ ၎င်းတို့၏အမြင်ကို တင်ပြသည်။ &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://web.archive.org/web/20160304111738/http:/www.getbucks.co.uk/news/local-news/12-year-old-bucks-boy-best-young-9095138&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; 

== နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့ ==
ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဘောလုံးပွဲ အစီအစဉ်အောက်တွင်၊ နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့ကို ဧပြီလ ၂၅ ရက် &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://web.archive.org/web/20150522194216/http:/theindependent.sg/blog/2015/04/27/kids-from-24-countries-in-europe-and-asia-are-celebrating-international-day-of-football-and-friendship/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;တွင် ဂုဏ်ပြုကျင်းပသည်။  ဤပိတ်ရက်ကို ၂၀၁၄ မှ စတင်၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၆ နိုင်ငံ]တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤနေ့တွင်၊ ချစ်ကြည်ရေးပွဲများ ၊ စုပေါင်းလှုပ်ရှားမှုများ၊ ရေဒီယိုမာရသွန်များ၊ မာစတာအတန်းများ၊ ရုပ်မြင်သံကြားရှိုးများ၊ လေ့ကျင့်ရေးဆက်ရှင်များဖွင့်ခြင်း၊ စသဖြင့်တို့ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂုဏ်ပြုအခမ်းအနားတွင် လူပေါင်း ၅၀,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/football/2015/apr/26/said-and-done-blatter-putin-david-cameron&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်၊ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့ကို နိုင်ငံပေါင်း ၂၄ နိုင်ငံတွင် ဂုဏ်ပြုကျင်းပခဲ့သည်။ ပွဲတော်အတွင်း၊ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးပွဲနှင့် အခြားပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျာမနီတွင်၊ ရှော့ကေး ၀၄ ဘောလုံးသမားများက လေ့ကျင့်ရေးဆက်ရှင်ဖွင့်ပွဲတစ်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်၊ ဆားဘီးယားက တီဗွီရှိုးတစ်ပွဲကျင်းပခဲ့သည်၊ ယူကရိန်းတွင်– မိသားစုများ၊ ကလေးသူငယ်များနှင့် လူငယ်များအတွက် ပြည့်သူဝန်ဆောင်မှုများ၏ လက်စ်ခ်မြို့တော်စင်တာတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဗိုလင်း အက်ဖ်စီ ဂျူနီယာအသင်းနှင့် ကလေးသူငယ်များက ပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

ရုရှားတွင်၊ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့ကို ဧပြီလ ၂၅ ရက်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၁ မြို့တွင် ဂုဏ်ပြုကျင်းပခဲ့သည်။ အစီအစဉ်၏ အဓိကတန်ဖိုးများကို ပြန်လည်အမှတ်ရစေရန် ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံးပွဲများကို ဗလာဒီဗာစ်တော့၊ နိုဗိုဆီဘရပ်စ်၊ ရဲကတာရင်ဘတ်၊ ခရပ်စ်နိုရာ့စ်ခ်၊ ဘာနူရယ်၊ စိန့်ပီတာစ်ဘတ်နှင့် ဆာရန့်စ်ခ်တို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အိုလံပစ်မီရှူးတိုင် လက်ဆင့်ကမ်းအပြေးပွဲ ၂၀၁၄ မှ မီးရှူးတိုင်ကိုင်ဆောင်သူများ၏ ပါဝင်ဆင်နွှဲခြင်းနှင့်အတူ ချစ်ကြည်ရေးပြန်ကစားပွဲကို တိုင်ခရပ်စ်နိုရာ့စ်ခ်တွင်၊ ဆိုချီနှင့် ရိုစတော့ဗ်အွန်ဒွန်းတို့ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ မော်စကိုတွင်၊ မျက်မမြင်အားကစားအဖွဲ့ချုပ်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့်၊ တန်းတူအခွင့်အရေးပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲကို စီစဉ်ခဲ့သည်။ မေလ ၅ ရက်တွင်၊ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့အား နစ်ဇနီ နော့ဗ်ဂိုရော့ဒ်နှင့် ကာဇန်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်၊ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့ကို နိုင်ငံပေါင်း ၃၂ နိုင်ငံတွင် ဂုဏ်ပြုကျင်းပခဲ့သည်။ ရုရှားတွင် မြို့ကိုးမြို့ဖြစ်သည့် မော်စကို၊ စိန့်ပီတာစ်ဘတ်၊ နိုဗိုဆီဘရပ်စ်၊ ဘာနူရယ်၊ ဘာအိုဘစ်ဒ်ရှန်၊ အာခတ်၊ ခရက်စ်နိုဒါ၊ နစ်ဇနီ နော့ဗ်ဂိုရော့ဒ်နှင့် ရိုစတော့ဗ်အွန်ဒွန်းတို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ နစ်ဇနီ နော့ဗ်ဂိုရော့ဒ်က ဗိုလ်ဂါ အက်ဖ်စီမှ လူငယ်ဘောလုံးသမားများနှင့် ကလေးသူငယ်များအတွက် သွေးပူလေ့ကျင့်ခန်းနှင့် သင်တန်းများ ကျင်းပပေးသည့် ကလပ်မှ လူရွယ်ကစားသမားများအတွက် ချစ်ကြည်ရေးပွဲတစ်ပွဲ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ နိုဗိုဆီဘရပ်စ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ချစ်ကြည်ရေးပွဲတွင်၊ မသန်စွမ်းကလေးငယ်များက နိုဗိုဆီဘရပ်စ်ဒေသအသင်း ရာမက်ခ်-စီဘာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

2017 ခုနှစ်တွင်၊ ဘောလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးနေ့ကို နိုင်ငံပေါင်း 64 နိုင်ငံတွင် ဂုဏ်ပြုကျင်းပခဲ့သည်။ ဆားဘီးယားနိုင်ငံ ခံစစ်ကစားသမား ဘရန်နီစလဗ် အိုင်ဗန်နိုဗစ်ခ်ျနှင့် ဒတ်ခ်ျတိုက်စစ်မှူး ဒါ့ခ်ကူရစ်တို့ပါဝင်သည့် နာမည်ကျော် ဘောလုံးသမားများက ကမ္ဘာတစ်လွှားရှိ ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂရိတွင်၊ နိုင်ငံလက်ရွေးစင်အသင်းနှင့် ဥရောပဘောလုံးချန်ပီယံရှစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ချန်ပီယံဖြစ်သူ သီအိုဒိုးရက်စ် ဇာဂိုရာကစ်က ပွဲတက်ရောက်ခဲ့သည်။ ရုရှားတွင်၊ ဇင်းနစ် အက်ဖ်စီက ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ချစ်ကြည်ရေးအစီအစဉ်အတွက် ဘောလုံး သံတမန်ဖြစ်သူ ဇာခါဘတ်ရက်ခ်အတွက် အထူးလေ့ကျင့်ရေးဆက်ရှင်တစ်ခု လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ လေ့ကျင့်ရေးဆက်ရှင်တွင်၊ ဇင်းနစ် အက်ဖ်စီမှ ဂိုးသမား ရူရီ လိုဒီဂျင်က ဇာခါ၏ စွမ်းရည်ကို ချီးကျူးခဲ့ပြီး သူနှင့်အတူ ဂိုးဖမ်းခြင်း၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို မျှဝေခဲ့သည်။ 

=== '''ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၏ တန်ဖိုးကိုးခု''' ===
၂၀၁၃ မေလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပထမဆုံး နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များဖိုရမ်တွင် ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီ၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ ဟန်ဂေရီ၊ ဆားဘီးယား၊ ဘူလ်ဂေးရီးယား၊ ဂရိနှင့် ရုရှားတို့မှ လူငယ်သံတမန်များက အစီအစဉ်၏ အောက်ပါပထမဆုံး တန်ဖိုးရှစ်ခုကို စီစဉ်သတ်မှတ်ခဲ့ကာ အိတ်ဖွင့်ပေးစာတစ်စောင်ဖြင့် ပေးပို့ခဲ့သည် - မိတ်ဆွေဖြစ်ခြင်း၊ ညီမျှခြင်း၊ မျှတခြင်း၊ ကျန်းမာရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ အလေးထားခြင်း၊ အောင်မြင်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ စာအား အောက်ပါနိုင်ငံတကာ အားကစားအဖွဲ့အစည်းများ၏ ဦးဆောင်သူများထံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည် - နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဖက်ဒရေးရှင်း (ဖီဖာ)၊ ဥရောပသမဂ္ဂ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (ယူအီးအက်ဖ်အေ)နှင့် နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ် ကော်မတီ။ ၂၀၁၃ စက်တင်ဘာလတွင် Joseph Blatter သည် Vladimir Putin နှင့် Vitalii Mutko တို့နှင့် အစည်းအဝေး လုပ်နေစဉ်အတွင်း စာကို လက်ခံရရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ပံ့ပိုးပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;။ 

၂၀၁၅ တွင် တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် ကာဇက်စတန်တို့မှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများသည် ချစ်ကြည်ရေး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်ပူးပေါင်းခဲ့ကြပြီးနောက် ကိုးခုမြောက် တန်ဖိုးဖြစ်သည့် - ဂုဏ်သရေကို အဆိုပြုခဲ့သည်&lt;ref&gt;http://www.joblenobl.ru/news/287-v-ramkakh-programmy-futbol-dlya-druzhby-uchrezhden-kubok-devyati-tsennostej&lt;/ref&gt;။ 

== နိုင်းအဖိုးတန်ဖလား ==
နိုင်းအဖိုးတန်ဖလားသည် နိုင်ငံတကာကလေးများ၏ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် လူထုအစီအစဉ် ဘောလုံးပွဲအတွက် ဆုဖလားဖြစ်သည်။ ပရောဂျက်၏ တန်ဖိုးများဖြစ်သည့် ချစ်ကြည်ရေး၊ တန်းတူညီမှု၊ တရားမှု၊ ကျန်းမာရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ သစ္စာရှိမှု၊ အောင်မြင်မှု၊ ရိုးရာများနှင့် ဂုဏ်ပြုမှုစသည့် တန်ဖိုးများကို အကောင်းဆုံးကြိုးစားလုပ်ဆောင်ပေးသူများအတွက် ဖလားကို နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။  ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အားပေးသူပရိသတ် များက အနိုင်ရရှိသည့် အသင်းကို ရွှေးချယ်ရာ၌ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်အဆုံးအဖြတ်ကိုမူ ချစ်ကြည်ရေးဘောလုံး ပရောဂျက် တွင် ပါဝင်ခဲ့သူများမှ မဲပေးဆုံးဖြတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်းအဖိုးတန်ဖလား ပိုင်ရှင် ဘောလုံးအသင်းများမှာ - ဘာစီလိုနာ (၂၀၁၅)၊ ဘိုင်ယန်မြူးနစ် (၂၀၁၆)၊ အယ်လ် ဝါဒါ (အထူးဆု)၊ ရီးရဲမက်ဒရစ် (၂၀၁၇) တို့ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;www.euronews.com/2017/07/17/f4f-nine-values-cup-2017-goes-to-real-madrid&lt;/ref&gt; 

== ချစ်ကြည်ရေးလက်ကောက် ==
ချစ်ကြည်ရေးပရိုဂရမ်အတွက် ဘောလုံးပွဲ၏လုပ်ဆောင်ချက်အားလုံးသည် တန်းတူညီမှုနှင့် ကျန်းမာသော ဘဝနေထိုမှု၏ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သော ချစ်ကြည်ရေးလက်ကောက် လဲလှယ်မှုဖြင့် စတင်ပါသည်။ လက်ကောက်သည် အပြာနှင့် အစိမ်းချည်မျှင်များပါဝင်ပြီး ပရိုဂရမ်၏ တန်ဖိုးများကို မျှဝေသည့် မည်သူမဆို ဝတ်ဆင်နိုင်သည် ။ &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/football/2015/apr/26/said-and-done-blatter-putin-david-cameron&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

ဖရန့်ဇ် ဘက်အန်ဘူရာ၏ အဆိုအရ

&quot;လှုပ်ရှားမှု၏ သင်္ကေတမှာ နှစ်ရောင်စပ်လက်ကောက်ဖြစ်သည်၊ ၎င်းက ရိုးရှင်းပြီး ချစ်ကြည်ရေးပရိုဂရမ်အတွက် ဘောလုံး၏ ရှိရင်းစွဲတန်ဖိုးများအဖြစ် နားလည်နိုင်သည်။

အစီအစဉ်တွင်ပါဝင်သူ လူငယ်များက - ဒစ်ခ် အက်ဗီုကတ်ထ်၊ ဒီဒီရာ ဒရော့ဘာ၊ မက်စ် မေရာ၊ ဖက်ထ်မ ဆာမူရာ၊ လီယွန် ဂိုရက်ခါ၊ ဒိုမီနီကို ခရစ်ဟီတို၊ မိုက်ကယ် ဆယ်လ်ဂါဒို၊ အလက်ဇန်းဒါး ခါဇာခေါ့ဗ်၊ ဒီမာ့စ် ပီရော့စ်၊ မီရိုဒရက်ဂ် ဘိုဇိုဗစ်၊ အက်ဒီလီနာ ဆော့နီခိုဗာ၊ ရူရီ ခါမင်းနက်စ်တို့ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အားကစားသမားများနှင့် ပြည့်သူ့အချစ်တော်များ၏ လက်ကောက်ဝတ်များတွင် ချစ်ကြည်ရေးလက်ကောက်များကို ချည်နှောင်ပေးကြသည်။  &lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== ရာသီအလိုက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများ၏ လှုပ်ရှားမှုများ ==
ချစ်ကြည်ရေးပရိုဂရမ်အတွက် ဘောလုံးပွဲမှ လူငယ်ဘောလုံးသမားများက တရားဝင်ရာသီအပြင်ဘက်တွင် မျိုးစုံသောပွဲများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလတွင်၊ မာရီဘောဂျူနီယာ ဘောလုံးအသင်း (ဆလိုဗေးနီးယား) က ကမ္ဘောဒီးယားကလေးသူငယ်များ &lt;ref&gt;sport.rbc.ru/article/172216/&lt;/ref&gt;နှင့်အတူ ရန်ပုံငွေ ချစ်ကြည်ရေးပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက် ဆိုချီတွင်၊ ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဆပ်ဘတ္တလာ &lt;ref&gt;en.kremlin.ru/events/president/news/19222&lt;/ref&gt;နှင့် ရှရှားပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတတို့၏ တွေ့ဆုံမှုအတွင်း ပရိုဂရမ်တွင်ပါသည့် ရုရှားမှ ပါဝင်ဆင်နွှဲသူများက ဗလာဒီမာပူတင်နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်၊ ပြင်သစ်သမ္မတ ဖရန့်ဆို့စ် ဟိုလန်ဒီက ပြင်သစ်နှင့် နိုင်ဂျီးရီးယား&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;www.leparisien.fr/politique/mondial-2014-hollande-invite-deux-clubs-amateurs-a-l-elysee-pour-france-nigeria-28-06-2014-3960541.php&lt;/ref&gt; တို့၏ ၂၀၁၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို ကြည့်ရန် အီလီစီးနန်းတော်သို့ ချစ်ကြည်ရေးပရိုဂရမ်အတွက် ဘောလုံးပွဲ၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ တာဗာနီအသင်းအား ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ချစ်ကြည်ရေးပရိုဂရမ်အတွက် ဘောလုံးသံတမန် ရူရီ ဗစ်ချက်က ပရောဂျက်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည့် ၎င်းတို့၏အတွေ့အကြုံကို မျှဝေရန်ဘီလာရုဇ်၏ အသန်မာဆုံးလူသား ခီရေးလ် ရှင်မ်ခိုနှင့် ဘိတ် အက်ဖ်စီမှ လူငယ်ဘောလုံးသမားများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ရူရီ ဗစ်ချက်က ချစ်ကြည်ရေး၊ တရားမျှတမှု၊ ကျန်းမာသော ဘဝနေထိုင်မှု စသည့် ပရောဂျက်၏ တန်ဖိုးများကို မြှင့်တင်ရန် ခီရေးလ် ရှင်မ်ခိုအား အချက်ပြတုတ်တံပေးခဲ့ရင်း ချစ်ကြည်ရေးသင်္ကေတ လက်ကောက်တစ်ခု ပေးခဲ့သည်၊  &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; 

== ဆုငွေများနှင့် ဆုများ ==
ချစ်ကြည်ရေးပရိုဂရမ်အတွက် ဘောလုံးပွဲက ပြိုင်ပွဲမျိုးစုံကို အနိုင်ရခဲ့ပြီး ရုရှားနှင့် နိုင်ငံတကာဆုများကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် - &quot;နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး&quot; အမျိုးအစားတွင် &quot;ရုရှား၏ အကောင်းဆုံးလှုမှု ပရောဂျက်များ&quot;၊ &quot;ပူးတွဲလှုမှုရေးဝတ္တရား&quot; ၂၀၁၆ [4] အမျိုးအစားတွင် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးဆက်ဆံသူများ အသင်း (IABC) ရွေငန်းဆု၊ &quot;ကမ္ဘာမြေကြီးအတွက် အကောင်းဆုံးလူမှုပရောဂျက်&quot; (၂၀၁၆) ခေါင်းစဉ်တွင် ဆာဘားဆုများ၊ &quot;အကောင်းဆုံးနိုင်ငံတကာမဟာဗျူဟာ&quot; (၂၀၁၇)&lt;ref&gt;www.socialbuzzawards.com/social-buzz-awards-2017/best-international-strategy/how-to-make-kids-voices-to-be-heard-globally&lt;/ref&gt; ခေါင်းစဉ်တွင် လူမှုလှုပ်ရှားမှုဆုများ၊ &quot;အကောင်းဆုံမီဒီယာမဟာဗျူဟာ&quot; (၂၀၁၇)&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.internationalist-awards.com/new-digital-awards/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; ခေါင်းစဉ်တွင် ဆန်းသစ်သော ဒစ်ဂျစ်တယ် မားကတ်တင်းနည်းလမ်းများအတွက် နိုင်ငံတကာရေးရာလှုပ်ရှားသူဆုများ၊ &quot;ရုရှား၏ အကောင်းဆုံးလှုမှုပရောဂျက်&quot; (၂၀၁၈) ခေါင်းစဉ်တွင် &quot;ငွေလေးသည်တော်&quot;၊ နှင့် &quot;ငွေလေးသည်တော်&quot; (၂၀၁၈) ဆုကြီးတို့ ပါဝင်သည်။


==ကိုးကား==
{{Reflist|2}}


[[Category:လူငယ် ဘောလုံး ပြိုင်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>o5qucccyusddg2acfe8ew0gvfn4eoe2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ညီးရှ်နီး နော့ဗ်ဂေါရတ်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88182</id>
    <revision>
      <id>1039561</id>
      <parentid>852353</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8395" sha1="m9kmbli9hg4nxevpwgbm38h12puotfl" xml:space="preserve">{{Infobox Russian inhabited locality
|en_name=Nizhny Novgorod
|ru_name=Нижний Новгород
|image_skyline=
|image_caption='''Clockwise:''' [[:en:Nizhny Novgorod Kremlin|The Kremlin]], [[:en:Chkalov Stairs|Chkalov Stairs]], [[:en:Minin and Pozharsky Square|Minin and Pozharsky Square]], the State Bank in [[:en:Bolshaya Pokrovskaya Street]], [[:en:Nizhny Novgorod Fair|the Fair]], [[:en:Alexander Nevsky Cathedral, Nizhny Novgorod|Saint Alexander Nevsky cathedral]].
|coordinates = {{coord|56|19|37|N|44|00|27|E|display=inline,title}}
|map_label_position=
|image_flag=Flag of Nizhny Novgorod.svg{{!}}border
|flag_caption=
|image_coa=Coat of Arms of Nizhny Novgorod.svg
|coa_caption=[[:en:Coat of arms of Nizhny Novgorod|လက်ရုံးတံဆိပ်]]
|anthem=
|anthem_ref=
|holiday=ဇွန် ၁၂
|holiday_ref=&lt;ref name=&quot;day&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.calend.ru/travel/1000/|title=Nizhny Novgorod|publisher=calend.ru|access-date=2016-08-15}}&lt;/ref&gt;
&lt;!----ADMINISTRATIVE STATUS----&gt;
|federal_subject=[[:en:Nizhny Novgorod Oblast|Nizhny Novgorod Oblast]]
|federal_subject_ref=&lt;ref name=&quot;Ref818&quot; /&gt;
|adm_data_as_of=နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁
|adm_city_jur=[[:en:city of federal subject significance|city of oblast significance]] of Nizhny Novgorod
|adm_city_jur_ref=&lt;ref name=&quot;Ref818&quot; /&gt;
|adm_ctr_of1=Nizhny Novgorod Oblast
|adm_ctr_of1_ref=&lt;ref name=&quot;Ref818&quot; /&gt;
|adm_ctr_of2=city of oblast significance of Nizhny Novgorod
|adm_ctr_of2_ref=&lt;ref name=&quot;Ref818&quot; /&gt;
|inhabloc_cat=မြို့တော်
|inhabloc_cat_ref=&lt;ref name=&quot;Ref818&quot;&gt;Law #184-Z&lt;/ref&gt;
|inhabloc_type=
|inhabloc_type_ref=
&lt;!----MUNICIPAL STATUS----&gt;
|mun_data_as_of=
|mun_district_jur=
|mun_district_jur_ref=
|urban_okrug_jur=Nizhny Novgorod Urban Okrug
|urban_okrug_jur_ref=&lt;ref name=&quot;Ref825&quot;&gt;Law #205-Z&lt;/ref&gt;
|mun_admctr_of=Nizhny Novgorod Urban Okrug
|mun_admctr_of_ref=&lt;ref name=&quot;Ref825&quot;/&gt;
|leader_title=[[:en:Mayor of Nizhny Novgorod|မြို့တော်ဝန်]]
|leader_title_ref=&lt;ref name=&quot;HeadTitle&quot;&gt;Charter of Nizhny Novgorod, Article&amp;nbsp;26.1.2&lt;/ref&gt;
|leader_name=Vladimir Panov
|leader_name_ref=&lt;ref name=&quot;HeadName&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.the-village.ru/village/city/news-city/297962-merom-nizhnego-novgoroda-izbran-vladimir-panov|title=Мэром Нижнего Новгорода избран Владимир Панов|last=|first=|date=|work=The Village|access-date=2018-01-17|language=ru}}{{Dead link|date=June 2026 }}&lt;/ref&gt;
|representative_body=[[:en:City Duma of Nizhny Novgorod|City Duma]]
|representative_body_ref=&lt;ref name=&quot;Legis&quot;&gt;Charter of Nizhny Novgorod, Article&amp;nbsp;26.1.1&lt;/ref&gt;
&lt;!----STATISTICS----&gt;
|area_of_what=
|area_as_of=
|area_km2=460
|area_km2_ref=&lt;ref name=&quot;AboutCity&quot;&gt;Official website of Nizhny Novgorod.  [http://www.admgor.nnov.ru/references/nn.html Overview of the city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501084343/http://www.admgor.nnov.ru/references/nn.html |date=1 May 2017 }} {{ru icon}}&lt;/ref&gt;
|pop_2010census=1250619
|pop_2010census_rank=5th
|pop_2010census_ref=&lt;ref name=&quot;2010Census&quot; &gt;Russian Federal State Statistics Service (2011). [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm  &quot;Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325042553/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |date=25 March 2016 }} [2010 All-Russian Population Census, vol. 1]. Всероссийская перепись населения 2010 года [2010 All-Russia Population Census] (in Russian). Federal State Statistics Service.&lt;/ref&gt;
|pop_density=
|pop_density_as_of=
|pop_density_ref=
|pop_latest=
|pop_latest_date=
|pop_latest_ref=
|license_plates=52, 152
&lt;!----HISTORY----&gt;
|established_date=1221
|established_title=
|established_date_ref=&lt;ref name=&quot;found&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nizhnynovgorod.com/welcome/history/|title=Founding of Nizhny Novgorod|publisher=nizhnynovgorod.com|access-date=2016-08-15|archive-date=15 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815224534/http://www.nizhnynovgorod.com/welcome/history/}}&lt;/ref&gt;
|current_cat_date=၁၂၂၁
|current_cat_date_ref=&lt;ref name=&quot;found&quot; /&gt;
|prev_name1=Nizhny Novgorod
|prev_name1_date=၁၉၃၂
|prev_name1_ref=&lt;ref name=&quot;gramota&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gramota.ru/slovari/dic/?word=%CD%E8%E6%ED%E8%E9+%CD%EE%E2%E3%EE%F0%EE%E4&amp;all=x |title=Orthographic dictionary |publisher=gramota.ru |access-date=2008-09-18 |archiveurl=https://www.webcitation.org/616c2uGdH?url=http://www.gramota.ru/slovari/dic/?word=%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD+%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD&amp;all=x |archive-date=August 21, 2011 |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;
|prev_name2=ဂေါ်ကီးမြို့
|prev_name2_date=၁၉၉၀
|prev_name2_ref=&lt;ref name=&quot;gramota&quot; /&gt;
|abolished_date=
|abolished_date_ref=
&lt;!----MISCELLANEA----&gt;
|postal_codes=603000-603999
|postal_codes_ref=
|dialing_codes=831
|dialing_codes_ref=&lt;ref name=&quot;codes&quot;&gt;{{cite web|url=http://adm.nnov.ru/en/contacts/|title=Contacts|publisher=adm.nnov.ru|access-date=2016-08-15|accessdate=2 May 2018|archivedate=26 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160826093929/http://adm.nnov.ru/en/contacts/}}&lt;/ref&gt;
|website=http://adm.nnov.ru/en/
|website_ref=
|date=ဩဂုတ် ၂၀၁၆
}}
[[File:Central Nizhny Novgorod.png|280px|thumb|သမိုင်းဝင်မြို့လယ်]]

'''ညီးရှ်နီး နော့ဗ်ဂေါရတ်မြို့'''({{lang-rus|Ни́жний Но́вгород|a=|p=ˈnʲiʐnʲɪj ˈnovɡərət}})သည် ဗော်ဂါဖက်ဒရယ်ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ညီးရှ်နီးနော့ဗ်ဂရတ် အော့ဗလတ်၏ အုပ်ချုပ်မှုဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nischni-nowgorod.ru/?page_id=13|title=Нижний Новгород – Столица Поволжья и &quot;карман России&quot; {{!}}  www.Nischni-Nowgorod.ru|website=www.nischni-nowgorod.ru|language=de|access-date=၂၀၁၈-၀၅-၂|archive-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613234139/http://www.nischni-nowgorod.ru/?page_id=13}}&lt;/ref&gt; ၁၉၃၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအတွင်းတွင် စာရေးဆရာ [[မက္ကဇင် ဂေါ်ကီ]]ကို မွေးဖွားခဲ့သော မြို့ဖြစ်သည်ကို အစွဲပြု၍ '''ဂေါ်ကီးမြို့'''({{lang|ru|Горький}}, {{IPA-ru|ˈɡorʲkʲɪj|IPA}})ဟူလည်း ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသေးသည်။&lt;ref name=&quot;PrevName2&quot;&gt;Decree of October 22, 1990, Article&amp;nbsp;1&lt;/ref&gt; ဤမြို့သည် ရုရှားနိုင်ငံသည် အရေးပါသော စီးပွားရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ သိပ္ပံပညာ၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုချက်ခြာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ညီးရှ်နီး နော့ဗ်ဂရတ်မြို့သည် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၏ မြစ်ကြောင်းခရီးသွားလုပ်ငန်း၏ အဓိကအချက်အချာနေရာလည်းဖြစ်သည်။ မြို့၏ ရှေးဟောင်းနယ်မြေတွင် တက္ကသိုလ်များ၊ ပြဇတ်ရုံများ၊ ပြတိုက်များနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ ရျိသည်။ ညီးရှ်နီးနော့ဗ်ဂရတ်မြို့သည် [[မော်စကိုမြို့]] အရှေ့ဘက် ၄၀၀ ကီလိုမီတာအကွာ အိုကာနှင့် [[ဗော်လ်ဂါမြစ်]]ဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။ 

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


[[Category:ရုရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>m9kmbli9hg4nxevpwgbm38h12puotfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂန် ဒန်နီယယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92858</id>
    <revision>
      <id>1039527</id>
      <parentid>828261</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26710" sha1="ob6sfhv2ybz23g18gtds85bjyvgnsv8" xml:space="preserve">{{Infobox person|agent=[[KONNECT Entertainment]]|birth_date={{birth date and age|1996|12|10}}|birth_place=[[Busan]], [[တောင်ကိုရီးယား]]|caption=|image=|module={{Infobox musical artist|embed=yes     
| instrument      = [[Vocals]]
| background      = solo_singer
| genre           = {{hlist|[[K-pop]]}}
| label           = YMC Entertainment&lt;br&gt;Swing Entertainment&lt;br&gt;[[KONNECT Entertainment]]
| associated_acts = [[Wanna One]]
| module2 = {{Infobox Korean name 
| child = yes
|hangul = {{linktext|강|다니엘}}
|hanja  = 
|rr     = Kang Daniel
|mr     = Gang Daniel
}}}}|name=Kang Daniel|nationality=[[တောင်ကိုရီးယား]]|native_name=강다니엘|native_name_lang=ko|occupation=Singer|signature=강다니엘 사인.jpg|years_active=2017–present}}'''Kang Daniel''' ([[ကိုရီးယား|Hangul]]: 강다니엘, born December 10, 1996) သည်တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှအောင်မြင်သောအဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး, ''Produce 101 Season 2အစီအစဉ်တွင်ပထမရသောကြောင့် လူသိများခဲ့သည်။'' တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားအဆိုတော် အဖွဲ့ wannaone ၏အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အနုပညာအလုပ်များလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် တစ်ကိုယ်တော်အနေဖြင့် အနုပညာနယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်စွာ ရပ်တည်နေပြီဖြစ်သည် ။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=112&amp;aid=0002930766|title='프듀2' 강다니엘 워너원 최종 센터, 2등 박지훈·11등 하성운(종합)|access-date=2017-06-16|language=ko}}&lt;/ref&gt;

== သက်မွေးမှု==

=== အစောပိုင်းဘဝ နှင့် မအောင်မြင်ခင်===
ကန်ဒန်နီရယ်သည် ကန်အွီဂယွန်း (강의건)အဖြစ်ဖြင့် [[ဘူဆန်]], တောင်ကိုရီးယား တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ တစ်ဦးတည်းသောသား ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=311&amp;aid=0000764312|title=[엑's 토크] '한끼줍쇼'PD &quot;솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿&quot;|access-date=2017-08-15|language=ko}}&lt;/ref&gt; နာမည် တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှာ မိသားစုနှင့် ဆွေမျိုးများကပင် အမည်ဟောင်းကို အသံထွက်ရန်ခက်ခဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ee6ejnDQtCk&amp;feature=youtu.be|title=PRODUCE 101 season2 [101 스페셜] 국.프가 묻는다! 170616 EP.11|date=15 June 2017|publisher=''Mnet''|language=Korean}}&lt;/ref&gt; ဒန်နီရယ်သည် အတန်းပိုင်ဆရာ၏ အကြံပေးမှုကြောင့် အကပညာကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ ''[[Hello Counselor]]'' ဟူသော ရသစုံအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပါဝင်ခဲ့စဉ်က သူငယ်ငယ်မူလတန်းကျောင်းသားဘဝ ရုပ်ရည်သွင်ပြင်ကြောင့် စနောက်ခံခဲ့ရကြောင်း ဝါသနာပါရာ အကဖြင့်သာ မိမိကိုယ်ကိုယ်ယုံကြည်စိတ်တည်ဆောက်ခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=R|first1=Choi|title=Wanna One’s Kang Daniel Shares Experience Of Being Severely Bullied As A Kid|url=https://www.soompi.com/2017/09/03/wanna-ones-kang-daniel-shares-experience-severely-bullied-kid/|publisher=''Soompi''|date=3 September 2017|accessdate=26 July 2018|archivedate=17 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180617121359/https://www.soompi.com/2017/09/03/wanna-ones-kang-daniel-shares-experience-severely-bullied-kid/}}{{unreliable source?|date=April 2018}}&lt;/ref&gt; 
ဒန်နီရယ်သည် ''[[Produce 101 Season 2]]'' ပြိုင်ပွဲမဝင်ခင် ၂နစ်နင့် တစ်လကြာ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://onair.mnet.com/produce101/sub/profile?seq=192|title=Kang Daniel Official Profile|accessdate=16 September 2017|publisher=''Mnet''|language=Korean|archivedate=9 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509185827/http://onair.mnet.com/produce101/sub/profile%3Fseq%3D192}}&lt;/ref&gt; အစက B2M Entertainment တွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် [[MMO Entertainment]] ၏ လေ့ကျင့်ရေး သင်တန်းသားတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သင်တန်းသားဘဝတွင် Backup Dancer တစ်ယောက်အနေဖြင့် အစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title='비디오스타' 차오루 &quot;강다니엘과 과거 예능서 '초대' 췄다&quot;|url=http://entertain.naver.com/read?oid=117&amp;aid=0002927423|agency=마이데일리|publisher=마이데일리|date=27 June 2017|language=Korean}}&lt;/ref&gt;

=== ၂၀၁၇-၂၀၁၈ ( WannaOne အဖွဲ့ဝင်အနေဖြင့် )===
{{Main|Produce 101 Season 2|Wanna One}}
၂၀၁၇ တွင် ဒန်နီရယ်သည် Produce101 Season2 တွင် MMO Entertainment ၏ သင်တန်းသားတစ်ယောက်အနေဖြင့် ပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီးနောက် YMC Entertainment အောက်တွင် WannaOne အဖွဲ့တစ်ဦးအနေဖြင့် အနုပညာလောကထဲ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ ၇ရက်တွင် [[1×1=1 (To Be One)]] ဟူသော အခွေဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;chosports&quot;&gt;{{cite news|last1=Jo|first1=Yoon-sun|title=[공식] 워너원, 8월 7일 정식 데뷔…고척 스카이돔서 데뷔 무대|url=http://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201707060100040490002880&amp;servicedate=20170705|accessdate=6 July 2017|publisher=''Sports Chosun''|date=5 July 2017|language=Korean}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3036855&amp;cloc=etc%7Cjad%7Cgooglenews|title=‘Produce 101’ group Wanna One makes debut|date=8 August 2017|work=Korea JoongAng Daily|access-date=28 July 2019|archive-date=11 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811103613/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3036855&amp;cloc=etc%7Cjad%7Cgooglenews|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ပွဲဦးထွက်ရန်ပြင်ဆင်နေစဉ်အတွင်း MBC ၏ တီဗွီအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သော It's Dangerous Beyond The Blanket အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်ကို ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၇ ရက်တွင် ပြသခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=R|first1=Choi|title=Wanna One’s Kang Daniel Confirmed To Join MBC’s New Pilot Variety Program|url=https://www.soompi.com/2017/07/17/wanna-ones-kang-daniel-confirmed-join-mbcs-new-variety-pilot-program/|publisher=''Soompi''|date=17 July 2017|accessdate=28 July 2019|archivedate=4 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180804072707/https://www.soompi.com/2017/07/17/wanna-ones-kang-daniel-confirmed-join-mbcs-new-variety-pilot-program/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=R|first1=Choi|title=Xiumin, Kang Daniel, And Yong Junhyung’s Hobbies Revealed In Profiles For New Variety Show|url=https://www.soompi.com/2017/07/17/https://www.soompi.com/2017/08/14/xiumin-kang-daniel-yong-junhyung-more-profiles-new-variety-show/|publisher=''Soompi''|date=14 August 2017}}{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt; ထိုလတွင်ပင် တစ်ဟုန်ထိုး ကျော်ကြားလာသော သူ့အကြောင်းကို တောင်ကိုးရီးယား၏ နာမည်ကြီး ''[[The Chosun Ilbo|Weekly Chosun]]'' magazine တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=025&amp;aid=0002744420|title=시사 주간지 표지모델에 등장한 강다니엘|date=11 August 2017|publisher=''Naver''|language=Korean|accessdate=28 July 2019|archivedate=17 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180617115840/http://m.entertain.naver.com/read?oid=025&amp;aid=0002744420}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၇ အောက်တိုဘာလထုတ် ''[[InStyle]]'' Korea fashion magazine ၏ မျက်နာဖုံးတွင် ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၄နစ်ကြာအတွင်း ပထမဆုံးဖော်ပြခြင်းခံရသော အမျိုးသားအနုပညာရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=R|first1=Choi|title=Wanna One’s Kang Daniel Is First Male Celeb To Grace The Cover Of Instyle In 14 Years|url=https://www.soompi.com/2017/09/11/wanna-ones-kang-daniel-first-male-celeb-grace-cover-instyle-14-years/|publisher=''Soompi''|date=11 September 2017|accessdate=28 July 2019|archivedate=21 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180721152809/https://www.soompi.com/2017/09/11/wanna-ones-kang-daniel-first-male-celeb-grace-cover-instyle-14-years/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://biztribune.co.kr/n_news/news/view.php?no=26244|title=강다니엘 섹시미 폭발...'따끈따끈한 강다니엘 화보'|date=12 September 2017|publisher=''Biztribune''|language=Korean}}&lt;/ref&gt; ထိုနောက်  SBS ၏ ''[[Master Key (TV series)|Master Key]]'' အစီအစဉ်တွင်  ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[2017 SBS Entertainment Awards]] ဆုပေးပွဲတွင် လူသစ်တန်းဆု (ရသစုံအစီအစဉ်များအတွက်) ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=강다니엘-옹성우, SBS 새 예능 ‘마스터키’ 출연…10월 14일 첫방 [공식입장]|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=382&amp;aid=0000595522|publisher=''Naver''|date=21 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=미우새母'가 남긴 이변…SBS연예대상 대상 수상|url=http://www.dailian.co.kr/news/view/683717/?sc=naver/|publisher=''Dailian''|date=31 December 2017}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၈ တွင် ဒန်နီရယ်သည် တစ်ကိုယ်တော်အလုပ်များခဲ့ပြီး [[Davichi]] ၏ &quot;[[&amp;10|Days Without You]]&quot; (너 없는 시간들) သီချင်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သလို ''It's Dangerous Beyond the Blankets'' အစီအစဉ်၏ ဒုတိယတွဲတွင်လည်း ဆက်လက်ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.busan.com/view/busan/view.php?code=20171221000175|title=다비치 &quot;강다니엘 뮤직비디오 출연 요청, 확정 NO|date=21 December 2017|publisher=''Busan.com''|language=Korean}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&amp;aid=0003705148|title=컬투쇼' 다비치 &quot;MV 출연 강다니엘에게 소고기 쿠폰 선물|date=25 January 2018|publisher=''Osen''|language=Korean}}&lt;/ref&gt; ထိုအစီအစဉ်ဖြင့်ပင် [[2018 MBC Entertainment Awards]] ဆုပေးပွဲတွင် လူသစ်တန်းဆုကို ရခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=011&amp;aid=0003475508|title=MBC 연예대상] 이영자, KBS 이어 MBC 대상 수상···여성 최초 2관왕|date=30 December 2018|publisher=''Naver''|language=Korean}}&lt;/ref&gt; Wanna One အနေဖြင့်လည်း Wanna One ၏ အဖွဲ့ခွဲ Triple Position ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ &quot;[[1÷x=1 (Undivided)|Triple Position]]&quot; သည် [[2018 Mnet Asian Music Awards]] ဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံးအဖွဲ့ခွဲဆုကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mwave.me/en/news/news/view/NEWS2018127648/wanna-one-triple-position-wins-best-unit-at-2018-mama-in-hong-kong?_cnMtCtgyId=&amp;_sort=0&amp;_searchKeyWord=&amp;_position=|title=Wanna One Triple Position Wins &quot;Best Unit&quot; at 2018 MAMA in Hong Kong|date=14 December 2018|publisher=''Mwave''|accessdate=29 July 2019|archivedate=19 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190219015801/https://www.mwave.me/en/news/news/view/NEWS2018127648/wanna-one-triple-position-wins-best-unit-at-2018-mama-in-hong-kong?_cnMtCtgyId=&amp;_sort=0&amp;_searchKeyWord=&amp;_position=}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်တွင် Wanna One အဖွဲ့သည် စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၄-၂၇ ဖျော်ဖြေပွဲများအပြီးတွင် အဖွဲ့ကို တရားဝင်ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဒန်နီရယ်သည် ဖျက်သိမ်းပြီးသည်အထိ Wanna One အဖွဲ့ဝင်အနေဖြင့် ဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://m.entertain.naver.com/now/read?oid=609&amp;aid=0000032980|title=워너원 측 &quot;12월31일 계약종료, 1월 콘서트로 마무리&quot;(공식입장 전문)|access-date=2018-12-18|language=ko}}&lt;/ref&gt;

===၂၀၁၉ ( တစ်ကိုယ်တော်အနေဖြင့် )===
၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်တွင် ဒန်နီရယ်သည် LM Entertainment သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Pop Herald |title=[강다니엘·윤지성, MMO→LM 엔터로 변경‥&quot;최선 다해 지원할 것&quot;[공식입장]] |url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201901310900524559363_1|accessdate=31 January 2019 |date=31 January 2019}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ၂၀၁၉ မတ်လ ၂၁ရက်တွင် ဒန်နီရယ်သည် သူ၏ LM Entertainment နင့် စာချုပ်ကို ဆိုင်းငံ့ရန် တရားရုံးသို့ အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။ LM သည် ဒန်နီရယ်၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ အခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသို့ စာချုပ်ပါ မူပိုင်ခွင့်များကို ရောင်းချခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=The Korea Times |title=[강다니엘 측 &quot;LM 상대로 전속계약 효력정지 가처분 신청, 팬들에 죄송&quot; [전문]] |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=469&amp;aid=0000373844|website=hankookilbo.com |accessdate=21 March 2019 |date=21 March 2019}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ မေ ၁၀ရက်တွင် တရားရုံးက စာချုပ်ကို ဆိုင်းငံ့ရန် ဆုံးဖြတ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒန်နီရယ်သည် အနုပညာလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြန်လည်ရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Top Star News |title=[공식입장] 법무법인 율촌, &quot;강다니엘 독자적 연예활동 가능&quot;…법원 강다니엘 손 들어줘 |url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=623443 |website=topstarnews.net |access-date=10 May 2019 |date=10 May 2019}}&lt;/ref&gt;ထို့နောက် ၂၀၁၉ ဇွန်လ ၁၀ရက်တွင် ဒန်နီရယ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အေဂျင်စီ Konnect Entertainment ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Naver |title=[강다니엘, 1인기획사 커넥트엔터 설립…솔로 데뷔 준비 돌입 [공식]] |url=https://entertain.naver.com/read?oid=117&amp;aid=0003228110|accessdate=10 June 2019 |date=10 June 2019}}&lt;/ref&gt;LM သည် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်မခံဘဲ အယူခံဝင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၉ မေလ ၂၆ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တရားခွင်ဝင်ခဲ့သော်လည်း ဆိုးလ်ဗဟိုတရားရုံးက ၂၀၁၉ ဇူလိုင်လ ၁၁ရက်တွင် ပယ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=SpoTV News |title=강다니엘 측 &quot;전속계약효력 정지, 여전히 유효&quot;[공식입장] |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&amp;aid=0000194939|accessdate=12 July 2019 |date=11 July 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့တွင်ပင် ဒန်နီရယ်သည် ၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၂၅ရက်တွင် တစ်ကိုယ်တော်အခွေဖြင့် ပွဲဦးထွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း အေဂျင်စီ၏ website တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |author1=Segye |title=강다니엘 측, &quot;25일 솔로 데뷔…퍼포먼스에 총력 기울이는 중&quot; |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=022&amp;aid=0003380032|accessdate=12 July 2019 |date=12 July 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

==မီဒီယာတွင်ဖော်ပြချက်များ==
ဒန်နီရယ်သည် Korean Corporate Reputation Research Institute ကထုတ်ပြန်သည့် 'Male Model Brand Power Ranking' နင့် 'Individual Boy Group Members Brand Power Ranking' ဇယားများတွင် ထိပ်ဆုံးကသာ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sedaily.com/NewsView/1S7BAOWDH6 |title=워너원 강다니엘, 남자 광고모델 브랜드평판1위…2위백종원·3위박보검 |date=November 24, 2018 |website=Seoul Economy Daily |access-date=April 18, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://m.entertain.naver.com/read?oid=009&amp;aid=0004188608 |title=워너원 강다니엘, 7월 보이그룹 개인 브랜드평판 12개월 연속 1위 |date=July 21, 2018 |website=Naver |access-date=April 18, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၇ အကုန်တွင် [[Gallup (company)|Gallup]] Korea က ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းအရ ဒန်နီရယ်သည် လူကြိုက်အများဆုံးအိုင်ဒေါလ်အဆိုတော်စာရင်းတွင် ဒုတိယဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=886&amp;pagePos=1&amp;selectYear=&amp;search=&amp;searchKeyword= |title=2017년 올해를 빛낸 가수와 가요 - 최근 11년간 추이, 아이돌 선호도 포함 |date=December 19, 2017 |website=Gallup Korea |access-date=April 18, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီတွင် ဒန်နီရယ်၏ အမည်သည် ''[[Forbes]]'' Korea ၏ 2030 Power Leaders in entertainment စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |title=[파워리더 2030] 한국 사회 혁신 이끌 30인의 유망주들 |url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/319805|publisher=''Joins'' |date=January 23, 2018 |access-date=April 18, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=[파워리더 2030 ENTERTAINMENT] 김태리 배우 외 1그룹, 3인 |url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/319810 |publisher=''Joins'' |date=January 23, 2018 |access-date=April 18, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် [[Gallup (company)|Gallup]] Korea ၏ စာရင်းအရ ၂၀၁၈အတွက် ငါးယောက်မြောက် လူကြိုက်အများဆုံးအိုင်ဒေါလ် ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://gallupkorea.blogspot.com/2018/12/2018-12_18.html |title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 - 최근 12년간 추이 포함 |date=December 18, 2018 |website=Gallup Korea |access-date=April 28, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၃ရက်တွင် ''[[Guinness World Records]]'' က ဒန်နီရယ်သည် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် အင်စတာဂရမ်အကောင့်စတင်ဖွင့်ခဲ့ပြီး ၁၁နာရီ ၃၆မိနစ်အတွင်း ဖော်လိုဝါ ၁သန်း ရခဲ့သည့်အတွက် ယခင်က ၁၂နာရီအတွက် စံချိန်တင်ခဲ့သည့် [[Pope Francis]] ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဂင်းနစ်စံချိန်အသစ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2019/1/south-korean-k-pop-star-kang-daniel-breaks-popes-instagram-fans-record-553717 |title=South Korean K-Pop star Kang Daniel breaks pope's Instagram fans record |date=January 3, 2019 |website=Guinness World Records |access-date=April 18, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://m.entertain.naver.com/read?aid=0003931124&amp;oid=109&amp;lightVersion=off |title=강다니엘, 기네스북 올랐다...개인 SNS 최단 100만 팔로워 '신기록' |date=January 4, 2019 |website=Naver |access-date=April 18, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ''[[Forbes]]'' ၏ ၂၀၁၉အတွက် [[Korea Power Celebrity]] စာရင်းတွင် ဒန်နီရယ်သည် စတုတ္ထနေရာတွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ နာမည်ကြီးအဖွဲ့များကြားတွင် တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် Top 5 ဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=포브스코리아 선정 2019 파워 셀러브리티 40 |url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/325767 |date=April 23, 2019 |access-date=April 28, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ ဇွန်လ ၁၂ရက်တွင် ဒန်နီရယ်၏ အေဂျင်စီက ဒန်နီရယ်သည် ဘူဆန်မြို့၏ သံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ဧပြီလက ဘူဆန်မြို့ကို ကိုယ်စားပြုမည့် ထိုရာထူးအတွက် မဲပေးသည့်အစီအစဉ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဘူဆန်မြို့သူမြို့သားများက ဒန်နီရယ်ကို မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.busan.go.kr/mayor/newsinbusan/1379486 |title=강다니엘, 부산시 홍보대사 위촉 |date=June 12, 2019 |website=Busan Metropolitan City official website |access-date=June 14, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=강다니엘, 부산시 홍보대사 위촉 &quot;고향 위해 뭔가 하고 싶었다&quot;(공식입장) |url=https://entertain.naver.com/read?oid=609&amp;aid=0000122495 |website=Naver |publisher=''Newsen'' | date=June 12, 2019 |access-date=June 14, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt; တရားဝင် သံအမတ်ခန့်အပ်ပွဲကို ၂၀၁၉ ဇူလိုင်လ ၉ရက်၊ [[Sajik Baseball Stadium]] တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ ဘူဆန်မြို့တော်ဝန် [[Oh Keo-don]] ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ဒန်နီရယ်သည် [[KBO League]] ဘေ့စ်ဘောပြိုင်ပွဲအတွက် [[ceremonial first pitch]] ကို ပစ်ခွင့်ရခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |title=강다니엘, 부산시 홍보대사 위촉식 참석+NC-롯데전 시구 [공식] |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=382&amp;aid=0000743581 |website=Naver |publisher=''Sports Donga'' | date=July 3, 2019 |access-date=July 12, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=강다니엘 &quot;부산시 홍보대사·시구·새 앨범, 모두 기대해주길&quot; [인터뷰] |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=382&amp;aid=0000745313 |website=Naver |publisher=''Sports Donga'' | date=July 9, 2019 |access-date=July 12, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=강다니엘 &quot;영광스러운 시구 감사…롯데 자이언츠 화이팅!&quot; |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=241&amp;aid=0002935160 |website=Naver |publisher=''Joins'' | date=July 9, 2019 |access-date=July 12, 2019 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]</text>
      <sha1>ob6sfhv2ybz23g18gtds85bjyvgnsv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာလီဘန် (ဂြိုဟ်ရံလ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97529</id>
    <revision>
      <id>1039473</id>
      <parentid>959666</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7783" sha1="1vg93kihiudonmvtgzyyz144j12g8qv" xml:space="preserve">{{Infobox planet
| name = Caliban
| adjectives = Calibanian
| image = Caliban_feat.png
| caption = Discovery image of Caliban
| discovery = yes
| discoverer =
  {{plainlist |
* Philip D. Nicholson
* Brett J. Gladman
* Joseph A. Burns
* John J. Kavelaars
  }} using the Hale telescope
| discovered = September 6, 1997
| discovery_ref = {{sfn|Gladman Nicholson et al.|1998|p=}}
| mean_orbit_radius = 7,231,000&amp;nbsp;km{{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}}&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-Uranus-Caliban&quot; /&gt;
| eccentricity = 0.1812&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-Uranus-Caliban&quot; /&gt;
| period = 579.73 d&lt;!-- {{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}} has 579.7 --&gt;
| avg_speed = 0.91 km/s{{efn|name=calculated|Calculated on the basis of other parameters.}}
| inclination =
  {{plainlist |
* 120.28° (to Uranus' equator)
* 140.878° (to the local Laplace plane)
* 139.89°&lt;!-- {{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}} has 141 --&gt; (to the ecliptic){{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}}
  }}
| satellite_of = [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]
| physical_characteristics = yes
| mean_radius = 36&amp;nbsp;km (estimate){{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}}&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot; /&gt;
| surface_area = ~16,000 km² (estimate)
| volume = ~200,000 km³ (estimate)
| mass = ~2.5{{E|17}} [[:en:kilogram|kg]] (estimate)
| surface gravity = ~0.02 [[အရှိန်|m/s²]] (estimate)
| escape velocity = ~0.031&amp;nbsp;km/s (estimate)
| density = ~1.3 g/cm³ (assumed)
| rotation = 2.7h&lt;ref name=&quot;Maris 2001&quot; /&gt;
| axial_tilt = ?
| albedo = 0.04 (assumed){{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}}
| single_temperature = ~65 [[:en:Kelvin|K]] (estimate)
}}

'''ကာလီဘန်''' သည် [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၏ ပုံစံအတည်တကျမရှိသော [[ဂြိုဟ်ရံလ]]တစ်စင်းဖြစ်ပြီး{{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=}} ၁၉၉၇ ခုနှစ်
စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် Brett J. Gladman, Phil Nicholson, Joseph A. Burns နှင့် John J. Kavelaars တို့က ဟေးလ် တယ်လီစကုပ်ကိုအသုံးပြု၍
ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် '''S/1997&amp;nbsp;U&amp;nbsp;1'''{{sfn|Gladman Nicholson et al.|1998|p=}} ဟူ၍ အမည်ေပးခဲ့သည်။ ကာလီဘန်၏
ပတ်လမ်းသည် ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်မှ [[အိုဘရွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)|အိုဘရွန်]]ထက် ၁၀ဆ ပိုမိုဝေးကွာပြီး အချင်းထုထည်မှာ ခန့်မှန်းခြေ ၇၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသည်။{{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=}}&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot; /&gt;


==မှတ်စု==
{{Notelist}}

== ကိုးကား ==
{{reflist
| colwidth = 30em
| refs =

&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-Uranus-Caliban&quot;&gt;
{{cite web
| last1 = Brozovic
| first1 = M.
| last2 = Jacobson
| first2 = R. A.
| year = 2009
| title = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters
| publisher = JPL/NASA
| work = The Orbits of the Outer Uranian Satellites, Astronomical Journal, 137, 3834
| url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem#uranus
| accessdate = 2011-11-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sheppard et al. 2005 radius/albedo&quot;&gt;
{{harvnb|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3 ... r&lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; (km) ... 36 ... &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; Radius of satellite assuming a geometric albedo of 0.04}}.
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot;&gt;
{{cite web
| publisher = JPL (Solar System Dynamics)
| title = Planetary Satellite Physical Parameters
| date = 20 December 2008
| url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par
| accessdate = 10 March 2009
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Maris 2001&quot;&gt;
{{cite journal
| doi = 10.1086/320378
| last1 = Maris
| first1 = Michele
| last2 = Carraro
| first2 = Giovanni
| last3 = Cremonese
| first3 = Gabrielle
| last4 = Fulle
| first4 = Marco
|date=May 2001
| title = Multicolor Photometry of the Uranus Irregular Satellites Sycorax and Caliban
| journal = The Astronomical Journal
| volume = 121
| issue = 5
| pages = 2800–2803
| url = http://www.iop.org/EJ/article/1538-3881/121/5/2800/200443.html
| accessdate = 14 September 2008
| bibcode = 2001AJ....121.2800M
| arxiv = astro-ph/0101493
}}
&lt;/ref&gt;
}}

* {{cite journal| doi = 10.1038/31890| last1 = Gladman | first1 = B. J.| authorlink1 = Brett J. Gladman| last2 = Nicholson | first2 = P. D.| authorlink2 = Philip D. Nicholson| last3 = Burns | first3 = J. A.| authorlink3 = Joseph A. Burns| last4 = Kavelaars | first4 = J. J.| authorlink4 = John J. Kavelaars| last5 = Marsden | first5 = B. G.| authorlink5 = Brian G. Marsden| last6 = Williams | first6 = G. V.| authorlink6 = Gareth V. Williams| last7 = Offutt | first7 = W. B.| authorlink7 = Warren B. Offutt| year = 1998| title = Discovery of two distant irregular moons of Uranus| url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-04-30_392_6679/page/896| journal = Nature| volume = 392| issue = 6679| pages = 897–899| pmid = | pmc = | bibcode = 1998Natur.392..897G| ref = {{sfnRef|Gladman Nicholson et al.|1998}}
}}
* {{cite journal| doi = 10.1086/424997| last1 = Grav| first1 = Tommy| last2 = Holman| first2 = Matthew J.| authorlink2 = Matthew J. Holman| last3 = Fraser| first3 = Wesley C.| date = 2004-09-20| title = Photometry of Irregular Satellites of Uranus and Neptune| journal = The Astrophysical Journal| volume = 613| issue = 1| pages = L77–L80| pmid = | pmc = | arxiv = astro-ph/0405605| bibcode = 2004ApJ...613L..77G| ref = harv}}
* {{cite journal| doi = 10.1006/icar.2001.6715| last1 = Rettig | first1 = T. W.| last2 = Walsh | first2 = K.| last3 = Consolmagno | first3 = G.| authorlink3 = Guy Consolmagno| date=December 2001 | title = Implied Evolutionary Differences of the Jovian Irregular Satellites from a BVR Color Survey| journal = Icarus| volume = 154| issue = 2| pages = 313–320| pmid = | pmc = | bibcode = 2001Icar..154..313R| ref = harv}}
* {{Cite journal | last1 = Sheppard | first1 = S. S. | last2 = Jewitt | first2 = D. | last3 = Kleyna | first3 = J. | title = An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness | doi = 10.1086/426329 | journal = The Astronomical Journal | volume = 129 | pages = 518 | year = 2005 | pmid =  | pmc = |arxiv = astro-ph/0410059 |bibcode = 2005AJ....129..518S }}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Caliban Caliban Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070801203930/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Caliban |date=1 August 2007 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration]
* [http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/irregulars.html David Jewiit pages]
* [http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/urasatdata.html Uranus' Known Satellites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015094120/http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/urasatdata.html |date=15 October 2013 }} (by Scott S. Sheppard)
* [https://web.archive.org/web/20110520031937/http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html MPC: Natural Satellites Ephemeris Service]
* [http://www.solarviews.com/eng/caliban.htm Caliban and Sycorax, Moons of Uranus] (2005 Calvin J. Hamilton)

{{ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ}}
{{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}}
[[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]]</text>
      <sha1>1vg93kihiudonmvtgzyyz144j12g8qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စတီဖာနို (ဂြိုဟ်ရံလ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99616</id>
    <revision>
      <id>1039545</id>
      <parentid>806799</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T09:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5387" sha1="m8sqiou969fqd99jjqt2j8uxxt6gzb4" xml:space="preserve">{{Infobox planet
| name = Stephano
| adjectives = Stephanonian
| image = Stephano - Uranus moon.jpg
| caption = Discovery image of Stephano (encircled)
| discovery = yes
| discoverer =
  {{plainlist |
* John J. Kavelaars
* Brett J. Gladman
* Matthew J. Holman
* Jean-Marc Petit
* Hans Scholl
  }}
| discovered = July 18, 1999
| mean_orbit_radius = 8,004,000&amp;nbsp;km{{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}}&lt;ref name=&quot;JPL&quot; /&gt;
| eccentricity = 0.2292&lt;ref name=&quot;JPL&quot; /&gt;
| period = 677.37 d
| inclination = &lt;!-- 123.26° (to Uranus' equator) &lt;br /&gt; 144.103° (to the local Laplace plane) &lt;br /&gt; --&gt; 141.81°&lt;!-- what is this? Sheppard has 144 not 141 for the mean inclination to the ecliptic --&gt; (to the ecliptic),144°{{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}}
| satellite_of = [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]
| physical_characteristics = yes
| mean_radius = 16&amp;nbsp;km ''(estimate)''{{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}}
| surface_area = ~3,000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ''(estimate)''
| volume = ~20,000 km&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ''(estimate)''
| mass = ~2.2{{e|16}}  [[ကီလိုဂရမ်|kg]] ''(estimate)''
| surface_grav = ~0.0041 [[အရှိန်|m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]] ''(estimate)''
| escape_velocity = ~0.013&amp;nbsp;km/s ''(estimate)''
| density = ~1.3 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ''(assumed)''
| rotation = ?
| axial_tilt = ?
| albedo = 0.04 ''(assumed)''{{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}}
| single_temperature = ~65 [[:en:Kelvin|K]] ''(estimate)''
}}

'''စတီဖာနို'''သည် [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၏ အတွင်းပိုင်းကျသော ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်ပြီး Brett J. Gladman မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် '''S/1999 U 2''' အဖြစ်ပေးခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;Gladman Discovery 2000&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;IAUC 7230&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;IAUC 7248&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;IAUC 7385&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;IAUC  7473&quot; /&gt; '''Uranus XX''' အဖြစ် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAUC 7479&quot; /&gt;


== ကိုးကား ==

{{reflist
| refs =

&lt;ref name=&quot;JPL&quot;&gt;
{{cite web
| last = Yeomans
| first = Donald K.
| date = 2007-06-28
| title = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters
| publisher = JPL/NASA
| url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem#uranus
| accessdate = 2008-01-19
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gladman Discovery 2000&quot;&gt;
[[:en:Brett J. Gladman|Gladman, B. J.]]; [[:en:John J. Kavelaars|Kavelaars, J. J.]]; [[:en:Matthew J. Holman|Holman, M. J.]], [[:en:Jean-Marc Petit|Petit, J.-M.]]; [[:en:Hans Scholl (astronomer)|Scholl, H.]]; [[:en:Phil Nicholson|Nicholson, P. D.]]; and [[:en:Joseph A. Burns|Burns, J. A.]]; ''The Discovery of Uranus XIX, XX, and XXI'', Icarus, '''147''' (2000), pp. 320–324
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IAUC 7230&quot;&gt;
[[:en:Brian G. Marsden|Marsden, Brian G.]]; ''Probable New Satellites of Uranus'', [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/07200/07230.html IAUC 7230], 1999 July 27
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IAUC 7248&quot;&gt;
Marsden, Brian G.; ''Probable New Satellites of Uranus'', [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/07200/07248.html IAUC 7248], 1999 September 4
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IAUC 7385&quot;&gt;
Marsden, Brian G.; ''S/1999 U 1, S/1999 U 2 and S/1999 U 3'', [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/07300/07385.html IAUC 7385], 2000 March 24
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IAUC  7473&quot;&gt;
Marsden, Brian G.; ''S/1999 U 2'', [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/07400/07473.html IAUC 7473], 2000 August 5
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IAUC 7479&quot;&gt;
Marsden, Brian G.; ''Satellites of Uranus'', [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/07400/07479.html IAUC 7479], 2000 August 21
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sheppard et al. 2005 radius/albedo&quot;&gt;
{{harvnb|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3 ... r&lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; (km) ... 16 ... &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; Radius of satellite assuming a geometric albedo of 0.04}}.
&lt;/ref&gt;
}}

* {{Cite journal | last1 = Sheppard | first1 = S. S. | last2 = Jewitt | first2 = D. | last3 = Kleyna | first3 = J. | title = An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness | doi = 10.1086/426329 | journal = The Astronomical Journal | volume = 129 | pages = 518 | year = 2005 | pmid =  | pmc = |arxiv = astro-ph/0410059 |bibcode = 2005AJ....129..518S }}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://web.archive.org/web/20070610002947/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Stephano Stephano Profile] by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration]
* [https://web.archive.org/web/20060901072706/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/irregulars.html David Jewitt pages]
* [https://web.archive.org/web/20080131134929/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/urasatdata.html  Uranus' Known Satellites] (by Scott S. Sheppard)
* [https://web.archive.org/web/20110520031937/http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html MPC: Natural Satellites Ephemeris Service]

{{ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ}}
{{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}}
[[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]]</text>
      <sha1>m8sqiou969fqd99jjqt2j8uxxt6gzb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျေမီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105439</id>
    <revision>
      <id>1039534</id>
      <parentid>795356</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5589" sha1="7cjo97a4z12lqd35pepqcz9woaymsms" xml:space="preserve">'''ဂျေမီ''' ({{lang-en|J-Me}} ) (၁၉၈၅-) သည် မြန်မာ ဟစ်ဟော့အဆိုရှင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်ဝန်းကျင်တွင် ဂီတခရီးစခဲ့ပြီး မြန်မာ့ မြေအောက်ဟစ်ဟော့လောက၏ ဥသျှောင်တစ်ယောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ &lt;ref&gt;&quot;[http://www.oilseedcrops.org/wp-content/uploads/2016/08/Interview-with-Myanmars-Underground-Hip-Hop-Legend-J-Me.pdf A Master of Hip Hop]&quot;. InDepth Magazine. 9 May 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Joshua Hammer. &quot;[https://www.smithsonianmag.com/travel/myanmars-young-artists-and-activists-257118/ Myanmar's Yong Artists and Activists]&quot;. Smithsonian Magazine. March 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Naomi Gingold, &quot;[https://www.pri.org/stories/2013-12-18/burmese-rapper-sounds-straight-outta-compton-swagger-match This Burmese Rapper Sounds Straight Outta Compton, with a Swagger to Match] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204171257/https://www.pri.org/stories/2013-12-18/burmese-rapper-sounds-straight-outta-compton-swagger-match |date=4 December 2017 }}&quot;. PRI. 18 Dec 2013.&lt;/ref&gt; 

== ငယ်ဘဝ ==
၁၉၈၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဆိုတော်များဖြစ်သည့် ဦး[[အောင်ကိုလတ်]] (James Patrick) နှင့် ဒေါ်[[တင်မိုးခိုင်]] (Marie Conway) တို့မှ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခန့်ဇင်ကို ဖြစ်သည်။ မီရှဲ (Michelle Anne Latt) ဟူသော အစ်မတစ်ယောက် ရှိသည်။ 

== အနုပညာလှုပ်ရှားမှု ==
၁၀ တန်းအောင်ပြီးသည့် ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရဲလင်းအောင် (Bigg-Y) အပါအဝင် အခြားသူငယ်ချင်းများနှင့် ဟစ်ဟော့သီးသန့်ဆိုရန် အားထုတ်သည်။ ဒေါက်တာဒရေ (Dr. Dre) ၏ ခရိုနစ် (The Chronic) စီးရီးက ဟစ်ဟော့ဆိုဖြစ်ရန် အဓိကအားဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ &lt;ref&gt;Aimee Lawrence, &quot;[https://www.myanmore.com/yangon/2015/06/j-me-a-master-of-ceremonies/ J-Me: A Master of Ceremonies]&quot;. Myanmore. 19 Jun 2015.&lt;/ref&gt;  

၂၀၀၃ ခုနှစ်အထိ မြေအောက်လောကဟု ဆိုရမည့် လမ်းများ၊ ပန်းခြံများရှိ ရက်ပ်ဆိုပွဲများသို့ တက်သည်။ [[ရဲလေး]]နှင့် တွဲထွက်သည့်အခွေတွင် လူသိများလာသည်။ 

ဇာရာနှင်းသွင် အားဖြည့်ဆိုသည့် သူ၏သီချင်း ''အောင်နိုင်ဖို့ရာ မွေးလာတာ'' (Born to Win) ကို  မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပမည့် ၂၀၁၃ အရှ့တောင်အာရှ အားကစားပွဲများတွင် ဂုဏ်ပြုသီချင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;Nathalie Johnston, &quot;[https://www.mmtimes.com/lifestyle/7599-myanmar-hip-hop-meets-the-world.html Myanmar Hip-Hop Meets the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204223010/https://www.mmtimes.com/lifestyle/7599-myanmar-hip-hop-meets-the-world.html |date=4 December 2017 }}&quot;. Myanmar Times. 29 July 2013.&lt;/ref&gt; နိုင်ငံအဆင့် အခမ်းအနားများတွင် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခံရသော ဟစ်ဟော့သီချင်း ဖြစ်သည်။ 

''ဘဝရဲ့ နိဗ္ဗာန်'' တေးစီးရီးမှ ''Burn 'em Up'' ကို အမေရိကန်နှင့် ထိုင်းရှိ ရက်ပါများကပင် အသိအမှတ် ပြကြသည်။ ၂၀၁၄ တွင် ထွက်သည့် ''ဟာလေလုယာ'' (Hallelujah) သီချင်းမှာလည်း ကျော်ကြားသည်။ 

== မိသားစုဘဝ ==
၂၀၁၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ဂျန်မောမေရီ (Jungmaw Mary) နှင့်လက်ထပ်သည်။ သားသမီး ၃ ဦး ရှိသည်။

== တေးစီးရီးများ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ခေါင်းစဉ်
!ထုတ်ဝေနှစ်
!ထုတ်ဝေသူ
!မှတ်ချက်
|-
|ရဲလေး - ဂျေမီ
|၂၀၀၇
|
|ရဲလေး နှင့် တွဲ၍
|-
|''ကိုယ့်ဘဝနဲ့ ကိုယ်''
|၂၀၀၇
|
|
|-
|''[[ဘဝရဲ့ နိဗ္ဗာန်]]''
|၂၀၁၂
|
|
|-
|''အမွေစား အမွေခံ''
|၂၀၁၆၊ မေ
|The Sun
|
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[Category:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>7cjo97a4z12lqd35pepqcz9woaymsms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆန်းကြယ်သောဖူးစာ (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106329</id>
    <revision>
      <id>1039551</id>
      <parentid>751767</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9592" sha1="jktbbhe98a9ef6cefupdgbyu8b34ytv" xml:space="preserve">{{Infobox television
|show_name=ဆန်းကြယ်သောဖူးစာ
|image=
|show_name_2=ချစ်သူကောင်လေး
|native_name={{Infobox name module|ဟန်းဂု=남자친구(နမ်ဂျာချင်းဂူ)}}|genre={{ubl|မဲလိုဒရမ်မာ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Song Hye-kyo, Park Bo-gum to Co-Star in New TV Series |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/07/10/2018071000909.html |website=The Chosun Ilbo|date=July 10, 2018}}&lt;/ref&gt;|စိတ်ကူးယဉ်&lt;ref name=one /&gt;}}
|creator=Studio Dragon
|based_on=
|writer=ယိုယောင်းအာ&lt;ref name=one /&gt;
|director=ပတ်ရှင်းဝူ&lt;ref name=one /&gt;
|creative_director=
|starring={{ubl|[[ဆောင်းဟေကို]]|[[ပတ်ဘိုဂွံ]]}}
|theme_music_composer=
|opentheme=
|endtheme=
|composer=
|country={{အလံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ}}
|language=ကိုရီယားဘာသာ
|num_episodes=၁၆ပိုင်း
|executive_producer=
|producer=
|location=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]၊&lt;br /&gt;[[ဟာဗားနားမြို့]]၊ [[ကျူးဘား]]
|cinematography=
|editor=
|camera=
|runtime=
|company=Bon Factory Worldwide&lt;ref name=one&gt;{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3051269&amp;cloc=joongangdaily|title=Song Hye-kyo, Park Bo-gum to star in drama|date=July 31, 2018|website=Korea JoongAng Daily|access-date=16 March 2019|archive-date=30 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730202639/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3051269&amp;cloc=joongangdaily|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|distributor=tvN(တောင်ကိုရီးယား)
|network=tvN&lt;ref name=two /&gt;
|picture_format=1080i ([[HDTV]])
|audio_format=Dolby Digital
|first_run=&lt;!-- The nation in which the series first aired. Should be omitted if the same country as country of origin above. --&gt;
|first_aired={{start date|2018|11|28}}&lt;ref name=two&gt;{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201807301100218317092_2
|title=Premiere of new series 'Boyfriend' confirmed for tvN in November|date=July 30, 2018|website=Kpop Herald}}&lt;/ref&gt;
|last_aired={{end date|2019|01|24}}|preceded_by=&lt;!-- Should not be used to indicate a program that preceded another in a television lineup. --&gt;
|followed_by=&lt;!-- Should not be used to indicate a program that followed another in a television lineup. --&gt;
|related=&lt;!-- To be used only for remakes, spin-offs, and adaptations --&gt;|website=http://program.tving.com/tvn/encounter}}

'''ဆန်းကြယ်သောဖူးစာ''' ([[ဟန်းဂု]] : 남자친구(နမ်ဂျာချင်းဂူ) ၊[[အင်္ဂလိပ်]] : Encounter/Boyfriend ၊ မူရင်းမြန်မာပြန် : ချစ်သူကောင်လေး) သည် [[တောင်ကိုရီးယား]] ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်ပြီး [[ဆောင်းဟေကို]]နှင့် [[ပတ်ဘိုဂွံ]]တို့က အဓိကပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ tvN ရုပ်သံလိုင်းတွင် ၂၈ နိုဝင်ဘာ၊ ၂၀၁၈ မှ ၂၄ ဇန်နဝါရီ၊ ၂၀၁၉ အထိ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့ ၂၁ : ၃၀ (KST) အချိန်တွင်ပြသခဲ့သည်။ အဆိုပါဇာတ်လမ်းတွဲသည် တောင်ကိုးရီးယားဒရာမာ ဇာတ်လမ်းတွဲသမိုင်းတွင် rating အများဆုံးဇာတ်လမ်းတွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[Channel7]] ရုပ်သံလိုင်းတွင် ၂၀၁၉ခု မတ်လ၊ ၂၅ရက်တွင် စတင်ပြသတော့မည် ဖြစ်ကြောင်း Channel 7၏ Facebook စာမျက်နှာတွင် ကြေညာခဲ့သည်။

== ဇာတ်လမ်းနောက်ခံ ==
ဆန်းကြယ်သောဖူးစာသည် အချစ်ဒရာမာ ဇာတ်လမ်းတွဲအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းနောက်ခံမှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးတစ်ခု၏ အမွေဆက်ခံသူနှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲထားသည့် အမျိုးသမီး၊ မိမိဘဝကို စိတ်တိုင်းကျ တစ်ခါမှမနေထိုင်ဖူးသည့် အမျိုးသမီး ချာဆွန်းဟွန်း နှင့် သာမန်ရိုးရှင်းသော ဘဝမှာ သူလိုကိုယ်လို လွတ်လပ်ပျော်ရွှင်စွာနေတတ်သည့် ကောင်လေး  ကင်ဂျင်ဟွတ်တို့၏ အကြောင်းကို အခြေခံထားသည်။ Dong Hwa ဟိုတယ်၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဆွန်းဟွန်း သည် ၎င်း၏အဖေပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် [[ရွေးကောက်ပွဲ]]များကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးသူတစ်ယောက်အဖြစ် လူသိများ ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ သူမသည်သူမ၏ အဖေစိတ်ကျေနပ်မှုရရှိရန် Tae Kyung Group အမွေခံ ၏သားဖြစ်သူကို လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ရေးသည် ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ကြသည်။ သူမသည် လျော်ကြေးအဖြစ် Dong Hwa ဟိုတယ်ကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရပြီး လုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မိမိအား Dong Hwa ဟိုတယ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအနေဖြင့်သာ လူအများ၏ အသိမှတ်ပြုမှုကို ခံချင်ပြီး Tae Kyung Group ၏ ချွေးမဟောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြမည်ကို မလိုလားသူဖြစ်သည်။

ဂျင်ဟွတ်သည် Hongjae Dong မှာကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အသက်၂၉နှစ် အရွယ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူများအပေါ် အမြဲ ကြင်နာတတ်ပြီး မိမိ၏အိမ်နီးချင်းများနှင့်လည်းခင်မင်ရင်းနှီးသူဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်ထဲမှ လူကြီးများ၏ ချစ်ခင်စောင့်ရှောက်ခြင်းခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စာတော်သည့်ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး  ဘွဲ့ရပြီး တစ်နှစ်ကြာသည်ထိ အလုပ်ရှာမတွေ့သေးသည်ကိုတော့ လူကြီးများက နားမလည်နိုင်ခဲ့ကြပေ။ ဂျင်ဟွတ်သည် အတည်တကျ အလုပ်ရှာဖွေနေရင်းတစ်ဖက်၌လည်း အချိန်ပိုင်းအလုပ်များကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး [[ကျူးဘားနိုင်ငံ]]ကို လေးပတ်ခန့် အပန်းဖြေခရီးသွားနိုင်ရန် ငွေစုနေခဲ့သည်။ ဤအပန်းဖြေခရီးကို မိမိဘဝတွင် မိမိကိုယ်ကို ပေးသောဆုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤအခွင့်အရေးမျိုးသည် နောက်တစ်ကြိမ်မရှိနိုင်သော အခွင့်အရေးဟု ၎င်းကသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုခရီးကိုထွက်လာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရက်မှာတွင် သူသည် လမ်းပျောက်နေသော အမျိုးသမီးတစ်ယောက်နဲ့ ဆုံဆည်းမိခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သူ၏ ဘဝသည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]]</text>
      <sha1>jktbbhe98a9ef6cefupdgbyu8b34ytv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စောင်းကောက်ကျွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112574</id>
    <revision>
      <id>1039550</id>
      <parentid>471450</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="950" sha1="3na9bz3vqfm3a6tjdfut5wmt24kd7tg" xml:space="preserve">'''စောင်းကောက်ကျွန်း'''သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်မှ ရေမိုင် ၃၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news-eleven.com/article/125905 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=23 August 2019 |archive-date=23 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823023707/https://news-eleven.com/article/125905 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]</text>
      <sha1>3na9bz3vqfm3a6tjdfut5wmt24kd7tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130925</id>
    <revision>
      <id>1039540</id>
      <parentid>863192</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71633" sha1="g9u4o9py9euyfoew62ki5p2hf9sn106" xml:space="preserve">{{Infobox occupation
 |name= စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်
 |image=
 |caption=
 |official_names= စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ
&lt;!------------Details-------------------&gt;
 |type=
 |activity_sector= အသုံးချ [[မက္ကင်းနစ်]]၊ ခွဲခြမ်းလေလ့လာသော [[ဒိုင်းနမစ်]]၊ [[သာမိုဒိုင်းနမစ်]]၊ ငွေ့/ရည် မက္ကင်းနစ်၊ အပူကူးပြောင်းခြင်း၊ ထုတ်လုပ်မှုနည်းပညာ၊ နှင့် အခြား
 |competencies= နည်းပညာ ဗဟုသုတ, စီမံကိုင်တွယ်အုပ်ချုပ်ခြင်း ကျွမ်းကျင်မှု, ဒီဇိုင်း (ပုံဖော်ရေးဆွဲခြင်း) (see also [[:en:glossary of mechanical engineering|စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်တွင်ပါဝင်သော ခက်ဆစ်များကို ကြည့်ရန်(အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်)]])
 |formation= [[#ကျောင်းသား/သူ သင်တန်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ|ပညာရပ် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ]] အောက်တွင်ကြည့်နိုင်၏ ။
 |employment_field= technology, science, space exploration, military
 |related_occupation=
 |average_salary=
}}

'''စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် ({{lang-en|Mechanical engineering}})''' သည် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်၍ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ နှင့် သင်္ချာ အခြေခံသဘောတရားများကို ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းသိပ္ပံ(materials science)နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာစနစ်အဖွဲ့စည်းများကို တီထွင်ရေးဆွဲခြင်း၊ စိစစ်ပိုင်းခြားလေ့လာခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ ရှေးအကျဆုံး၊ အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ 

စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် ''[[မက္ကင်းနစ်]](mechanics)''၊ ''[[ဒိုင်းနမစ်]](dynamics)''၊ ''[[သာမိုဒိုင်းနမစ်]](thermodynamics)''၊ ''ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းသိပ္ပံ(materials science)''၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအပေါ် ဝန်၊ [[အား|အားများ]]သက်ရောက်မှုကို လေ့လာသောပညာရပ် (structural analysis) နှင့် [[လျှပ်စစ်ဓာတ်အား]] (electricity) စသည်တို့ကဲ့သို့သော အဓိကနယ်ပယ်များပါဝင်၍ ထိုနယ်ပယ်ပညာရပ်များကို သိမြင်နားလည်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤအဓိကပညာရပ်များအပြင် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည် ကုန်ထုတ်စက်ရုံများ၊ စက်မှုလုပ်ငန်း ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ လုပ်ငန်းသုံး စက်ယန္တယားကြီးများ၊ အပူ/အအေး စက်ပစ္စည်းများ၊ ပို့ဆောင်ရေးစနစ်များ၊ လေယာဉ်၊ ရေယာဉ်၊ [[စက်ရုပ်]]၊ ဆေးပစ္စည်းကိရိယာများ၊ စစ်လက်နက်များနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲရန်နှင့် အသေးစိတ်လေ့လာဆန်းစစ်ရန် [[ကွန်ပျူတာ ထောက်ကူပြု ဒီဇိုင်း]] (CAD)''၊ ''ကွန်ပျူတာထောက်ကူထုတ်လုပ်ခြင်း(CAM)''၊ ''ထုတ်ကုန်သက်တမ်းစီမံတွက်ချက်မှု'' ကဲ့သို့သော ကိရိယာများကို အသုံးချကြသည်။ စက် (သို့) စက်ယန္တယားများ မောင်းနှင်လည်ပတ်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပုံစံရေးဆွဲခြင်းများနှင့် ပတ်သက်သော ပညာရပ်တစ်ခုလည်းဖြစ်၏ ။&lt;ref&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/mechanical engineering &quot;mechanical engineering&quot;]. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Retrieved: 19 September 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.merriam-webster.com/dictionary/mechanical%20engineering &quot;mechanical engineering&quot;]. Webster dictionary. Retrieved: 19 September 2014.&lt;/ref&gt;

{{Multiple image
&lt;!-- Essential parameters --&gt;
 | align            = right
 | direction         = vertical
 | background color  =
&lt;!-- Images --&gt;
 | width             = 300&lt;!-- image width in pixels (an integer, omit &quot;px&quot; suffix); overrides &quot;width[n]&quot;s below --&gt;
&lt;!--image 1--&gt;
 | image1            = Volkswagen W16.jpg
 | caption1          = စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည် ဘုဂတ်တီ ဗေးရွန်(ပြိုင်ကား) မှ W16 [[အင်ဂျင်]]၊ [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ| ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ များ]] နှင့် အခြားစက်များ...
&lt;!--image 2--&gt;
 | image2            = Supertanker AbQaiq.jpg
 | caption2          =  ...အရွယ်မျိုးစုံရှိသော တည်ဆောက်မှုများ၊ ယာဉ်များကိုလည်း...  ပုံစံရေးဆွဲကြသည်....
}}

စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်သည် (၁၈)ရာစု ဥရောပတွင် [[စက်မှုတော်လှန်ရေး]]အတွင်း ပညာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာမှုကို ခြေရာကောက်မည်ဆိုပါက နှစ်ပေါင်းထောင်ချီရှိပြီဖြစ်၏ ။ (၁၉)ရာစု [[ရူပဗေဒ]] တိုးတက်လာမှုများက စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ သိပ္ပံပညာရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်စေခဲ့သည်။ ဤပညာရပ်သည် အဆက်မပြတ်ဆိုသလို ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရှင်များသည် ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းပေါင်းစပ်မှုလေ့လာသော ပညာရပ် (composites)၊ [[မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်]]၊ [[နာနိုနည်းပညာ]] စသည့် နယ်ပယ်များ၏တိုးတက်မှုများကိုလည်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေလျက် ရှိသည်။ လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်၊ [[မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]၊ [[လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်၊ [[သတ္တု အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]၊ [[ဓာတု အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]၊ စက်မှုထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် နှင့် အခြားသောအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များနှင့် အနည်းနှင့် အများဆိုသလို ပတ်သက်နေသည်။ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည်  ဇီဝဆေးဝါးအင်ဂျင်နီယာပညာရပ် အထူးသဖြင့် သက်ရှိများ၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ရွေ့လျားမှုလေ့လာခြင်း biomechanics၊ ဒြပ် စွမ်းအင် အဟုန် စသည်တို့ကို လေ့လာသော ပညာ transport phenomena၊ ဇီဝဗေဒ မက္ကင်းနစ် အီလက်ထရောနစ်တို့ကို ပေါင်းစပ်လေ့လာသော ပညာရပ် biomechatronics၊ ဇီဝနာနိုနည်းပညာနှင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ စနစ်များ၏ ပုံစံတူတည်ဆောက်လေ့လာခြင်း modelling of biological systems စသည့်နယ်ပယ်များတွင်လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ကောင်းလုပ်ဆောင်နိုင်ကြသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်နှင့်ပတ်သက်သော အသုံးချခြင်းများကို များစွာသော ရှေးဦးခေတ်နှင့် ခေတ်လယ်ပိုင်းလူမှုအသိုင်းဝိုင်းများ၏ ကြွင်းကျန်ရစ်သော သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊ အထောက်အထားများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရိုးရှင်းသော ဂန္ထဝင်စက်ခြောက်မျိုးကို ရှေးခေတ် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားမရောက်တရောက်နိုင်ငံများ (ancient Near East)(ယခု : အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ) တွင် ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ''သပ်'' (wedge) နှင့် ''ဆင်ခြေလျှောလမ်း'' (ramp) တို့သည်သမိုင်းမတိုင်မီ ခေတ်များကတည်းက သုံးကြောင်း သိရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Moorey |first1=Peter Roger Stuart |title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence |date=1999 |publisher=[[Eisenbrauns]] |isbn=9781575060422}}&lt;/ref&gt; ''ဘီး'' နှင့် ''ဝင်ရိုး'' စက်ကိရိယာနှင့်တကွ ''ဘီး'' ကို မက်ဆိုပိုတေးမီးယားဒေသ ဘီစီနှစ်ငါးထောင်အတွင်း တီထွင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East|author=D.T. Potts|year=2012|page=285}}&lt;/ref&gt; ''မောင်းတံ'' (lever) ကို ထိုဒေသ၌ လွန်ခဲ့သော နှစ်ငါးထောင်ခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကာ အလွန်ရိုးရှင်းသော ''ချိန်ခွင်''တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Paipetis&quot;&gt;{{cite book |last1=Paipetis |first1=S. A. |last2=Ceccarelli |first2=Marco |title=The Genius of Archimedes -- 23 Centuries of Influence on Mathematics, Science and Engineering: Proceedings of an International Conference held at Syracuse, Italy, June 8-10, 2010 |date=2010 |publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=9789048190911 |page=416}}&lt;/ref&gt; ယင်းနောက် မောင်းတံကိုပင် ရှေးအီဂျစ်နည်းပညာတွင် ကြီးမားသောအရာဝတ္ထုများရွှေ့ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Clarke |first1=Somers |last2=Engelbach |first2=Reginald |title=Ancient Egyptian Construction and Architecture |url=https://archive.org/details/ancientegyptianc0000clar |date=1990 |publisher=[[Courier Corporation]] |isbn=9780486264851 |pages=[https://archive.org/details/ancientegyptianc0000clar/page/86 86]-90}}&lt;/ref&gt; ဘီစီသုံးထောင်ဝန်းကျင် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၌ ဝါး/ကြိမ် ဖြင့် ဆောက်ထားသော ရေတင်စက်( ရေခပ်၍ မောင်းတံဖြင့် မတင်သည့် ပစ္စည်း - shadoof water-lifting device) ၌မောင်းတံကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Paipetis&quot;/&gt; ပူလီများနှင့်ပတ်သက်၍ အစောဆုံးတွေ့ရသော သက်သေအထောက်အထားများသည် ဘီစီနှစ်ထောင်ခန့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားခေတ်ကတည်းကဖြစ်၏ ။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Moorey |first1=Peter Roger Stuart |title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence |url=https://archive.org/details/ancientmesopotam00moor |date=1999 |publisher=[[Eisenbrauns]] |isbn=9781575060422 |page=[https://archive.org/details/ancientmesopotam00moor/page/n12 4]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Wedge-1.jpg|thumb| သစ်သားခွဲ''သပ်'' တစ်ချောင်း]]
[[File:Palanca-ejemplo.jpg|thumb| မောင်းတံများကို အကွာအဝေးနည်းသောနေရာ၌ အင်အားများသော အားတစ်ရပ်သက်ရောက်ကာ နောက်အစွန်းတစ်ဖက်တွင် အကွာအဝေးများသောနေရာ၌ အနည်းငယ်သောအားသာ သက်ရောက်၍ မျှခြေဖြစ်ပုံ]]

အစောဆုံး လက်တွေ့ကျသော ရေစွမ်းဖြင့် လည်ပတ်သောစက်များဖြစ်သည့် ''ရေဘီး''၊ ''ရေဒလက်'' စက်များသည် ပါရှန်းအင်ပါယာတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ လေးရာစုခပ်စောစောကာလဖြစ်၏ ။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Selin |first1=Helaine |title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Westen Cultures |date=2013 |publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=9789401714167 |page=282}}&lt;/ref&gt; ရှေးခေတ်ဂရိ၌ ''[[အာခီမီးဒီးစ်]]'' (၂၈၇-၂၁၂ ဘီစီ) လက်ရာများသည် အနောက်တိုင်းဟန် စက်ယန္တယားများအပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့၏ ။ အေဒီ ၁၀-၇၀ ခန့် ရောမအီဂျစ်ခေတ်တွင် အလက်ဇန်းဒရီးယားမြို့၏ ဟီး(ယား)ရိုး (သင်္ချာနှင့် တီထွင်သူ)က ''ရေနွေးငွေ့စနစ်သုံး ကိရိယာ'' (Aeolipile)ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/263417/Heron-of-Alexandria &quot;Heron of Alexandria&quot;]. Encyclopædia Britannica 2010 - Encyclopædia Britannica Online. Accessed: 9 May 2010.&lt;/ref&gt; တရုတ်ပြည်သမိုင်းတွင် ကျန်းဟန် (၇၈-၁၃၉အေဒီ) က ''ရေနာရီ''ကို တိုးတက်အောင်ပြု၍ ''ငလျင်တိုင်းကိရိယာ'' (seismometer)ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၂၀၀-၂၆၅၌ မာကျွမ်းက တစ်ဘီးနှင့် တစ်ဘီးလည်ပတ်ရာတွင် ညှိနိုင်သော ဂီယာစနစ်တပ်ဆင်သော လောက်လွှဲစက်ကိရိယာ( လှည်းကဲ့သို့)ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုး အချိန်နာရီနှင့် အင်ဂျင်နီယာ စုစုန်း (Su Song : အေဒီ ၁၀၂၀-၁၁၀၁) က ၎င်း၏ နက္ခဗေဒနာရီစင်တွင်  (ယေဘုယျသဘော ချိန်သီးနှင့် မျှခြေစက်သွားဘီး တွဲဆက်ကိရိယာ) escapement ကိုပေါင်းစပ်တပ်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်လယ်ပိုင်း ဥရောပနာရီများတွင်သုံးသော ထိုတွဲဆက်ကိရိယာထက် နှစ်ရာစုခန့်မျှစောသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးဟုသိရှိနိုင်သော ချိန်း/ပူလီ စနစ် (chain drive) ကိုလည်းတီထွင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 4''. Taipei: Caves Books, Ltd.&lt;/ref&gt;

အစ္စလာမ္မစ်ခေတ် (၇-၁၅ရာစု) အတွင်း မွတ်စလင်တီထွင်သူများသည် စက်မှုနည်းပညာနယ်ပယ်၌ အရေးပါသောတီထွင်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏ ။ အယ်လ်-ဂျာဇရီ ဆိုသူသည် ၁၂၀၆တွင် ၎င်း၏နာမည်ကြီးသော &quot;တီတီထွင်ထွင် စက်မှုပစ္စည်းများအကြောင်း ဗဟုသုတစာအုပ်&quot; ကို ရေးသားခဲ့သည်။ စက်မှုပစ္စည်းပုံစံများကို လည်းတင်ပြထားသည်။ ယခု၌ စက်ပစ္စည်းကိရိယာများ၏ အခြေခံဖြစ်သော ခရန့်ရှက်ဖ် (crankshaft)၊ ကမ်ရှက်ဖ် (camshaft) ကဲ့သို့သော ကိရိယာများကို တီထွင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Al-Jazarí. ''The Book of Knowledge of Ingenious Mechanical Devices: Kitáb fí ma'rifat al-hiyal al-handasiyya''. Springer, 1973. {{ISBN|90-277-0329-9}}.&lt;/ref&gt;

{{multiple image
| align = center
| footer = 
| image1   = Tuhala Witches Well2 21-03-2013.jpg
| caption1= [[အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ]] တက်ဟလာရွာမှ Shadoof ခေါ် ရေတင်မစက်
| width1   = 200
| image2 = Aeolipile illustration.png
| caption2 = [[အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့]]က ဟီး(ယား)ရိုး၏ ''ရေနွေးငွေ့စနစ်သုံး ကိရိယာ'' (Aeolipile) ပြပုံ
| width2   = 200
| image3   = Anchor escapement animation 217x328px.gif
| caption3 = ချိန်သီးနာရီတွင် အသုံးများသော ချိန်သီးနှင့် မျှခြေစက်သွားဘီး တွဲဆက်ကိရိယာ လှုပ်ရှားမှုပြပုံ
| width3   = 200
| image4   = Berry Schools' Old Mill, Floyd County, Georgia.jpg
| caption4 = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ ရောမမြို့၊ ဘယ်ရီကောလိပ်ရှိ ကြိတ်စက်အဟောင်ကြီးတစ်ခု၌ {{convert|42|ft|abbr=on}} ရေဘီးဖြင့် စွမ်းအားပေးပုံ။
| width4   = 200
}}

(၁၇)ရာစုတွင် အင်္ဂလန်၌ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်၏ အရေးပါသောအောင်မြင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ [[နယူတန်|ဆာအိုက်ဆက် နယူတန်]] သည် ၎င်း၏ [[နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ နိယာမများ|ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ နိယာမများ]]ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့၍ ရူပဗေဒ၏ သင်္ချာပိုင်းအခြေခံ [[ကဲကုလပ်|ကဲကုလပ်စ်]] ကိုလည်း ဖွံ့ဖြိုးထုတ်ဖော်သည်။ ၎င်းထုတ်ဖော် တီထွင်ခဲ့သော အရာများကို မထုတ်ဝေချင်သော်လည်း အပေါင်းအသင်းများက တိုက်တွန်းသဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

(၁၉)ရာစုအစောပိုင်း စက်မှုတော်လှန်ရေးအတွင်း လက်နက်ကိရိယာတန်ဆာပလာများပြုလုပ်သောစက် (ဥပမာ - တွင်ခုံ) (machine tools) များ အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ စကော့တလန်တို့၌ ဖြစ်ထွန်းတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဤအချက်မှာ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ကို မူရင်းအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ကြီးအတွင်း တသီးတခြားနယ်ပယ်ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထုတ်လုပ်ရေးစက်များနှင့် ၎င်းတို့ကို စွမ်းအားပေးရန် အင်ဂျင်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/eb/article-9105842/engineering Engineering] – Encyclopædia Britannica, accessed 6 May 2008&lt;/ref&gt; ပထမဆုံး ဗြိတိသျှ ပညာရှင်များ (စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများ) အစည်းအရုံးကို ၁၈၄၇တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့၏ ။ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများ အဖွဲ့အစည်းပေါ်ပြီး နှစ်သုံးဆယ်ခန့်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;R.A. Buchanan. The [[Economy|Economic]] History Review, New Series, Vol. 38, No. 1 (Feb. 1985), pp. 42–60.&lt;/ref&gt; ဥရောပတိုက်တွင် ဂျိုဟန် ဗောန် ဇင်းမားမန် (၁၈၂၀-၁၉၀၁)က ၁၈၄၈၌ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ ကမ်းနစ်တ်မြို့တွင် ပထမဆုံး ကော်ပတ်စားစက် စက်ရုံထောင်ခဲ့သည်။  

[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၌ အမေရိကန် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများ အဖွဲ့အစည်း (ASME)ကို ၁၈၈၀တွင် ထောင်သည်။ ၁၈၅၂-အမေရိကန် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများ အဖွဲ့အစည်း၊ ၁၈၇၁-အမေရိကန် သတ္တုတွင်းအင်ဂျင်နီယာများ အဖွဲ့အစည်းပြီးနောက် တတိယမြောက် အဖွဲ့ဖြစ်၏ ။&lt;ref&gt;[http://anniversary.asme.org/history.shtml ASME history] {{webarchive|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110223145123/http://anniversary.asme.org/history.shtml |date=23 February 2011 }}, accessed 6 May 2008.&lt;/ref&gt; အမေရိကတွင် အင်ဂျင်နီယာပညာရေးကို စတင်သင်ကြားသည့် ပထမဆုံးကျောင်းများမှာ ၁၈၁၇တွင် အမေရိကန်စစ်တက္ကသိုလ် (ယခု : နောဝစ်ချ်တက္ကသိုလ် ၁၈၁၉) နှင့် ၁၉၂၅ ၌ ရန်ဆာလီယာ စွယ်စုံအတတ်ပညာကျောင်း (Rensselaer Polytechnic Institute) တို့ဖြစ်ကြသည်။ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်/ရေး သည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတိတ်မှစ၍ ယနေ့ခေတ်ထိ သင်္ချာပညာ၊ သိပ္ပံပညာအပေါ်တွင် ခိုင်ခိုင်ခန့်ခန့် အခြေခံလျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.bartleby.com/65/en/engineer.html The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001, engineering], accessed 6 May 2008&lt;/ref&gt;

==ပညာရေး==
[[File:Archimedes-screw one-screw-threads with-ball 3D-view animated small.gif|thumb|right| အာခီမီးဒီးစ်၏ ဝက်အူကို လက်ဖြင့်လည်ပတ်သည်။ ထိုဝက်အူသည် ရေကို အပေါ်သို့ ထိထိရောက်ရောက် မြင့်တက်စေသည်။ ရွေ့ရှားနေသော အနီရောင်ဘောလုံးလေးမှာ ရေကိုကိုယ်စားပြုထား၏ ။]]

စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘွဲ့များကို ကမ္ဘာအနှံ့တက္ကသိုလ်များစွာတွင် အပ်နှင်းကြသည်။ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ သင်ရိုးအစီအစဉ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် လေးနှစ်မှ ငါးနှစ် သင်ကြားလေ့လာကြရ၏ ။ ပေးအပ်သောဘွဲ့များမှာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (Bachelor of Engineering - B.Eng. or B.E.)၊ သိပ္ပံဘွဲ့ (Bachelor of Science - B.Sc. or B.S.)၊ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံဘွဲ့ (Bachelor of Science Engineering - B.Sc.Eng.)၊ နည်းပညာဘွဲ့ (Bachelor of Technology - B.Tech.)၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (Bachelor of Mechanical Engineering - B.M.E.) (သို့) အသုံးချသိပ္ပံဘွဲ့ (စက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍) (Bachelor of Applied Science - B.A.Sc.) စသဖြင့် အမျိုးမျိုးသော နာမည်များဖြင့် ဖြစ်သည်။&lt;!-- မြန်မာနိုင်ငံ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များတွင် ပေးသောဘွဲ့အမည်များကို သက်ဆိုင်ရာတစ်ဦးဦးမှ စာပိုဒ်တစ်ပိုဒ်ခွဲ၍ ထောက်ပံ့ရေးသားလျှင် ဤဆောင်းပါးတိုးတက်မှု အကူအညီပို၍ပါမည်။။--&gt;&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဘွဲ့ကြို စက်မှုအင်ဂျင်နီယာသင်တန်းများကို အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် နည်းပညာ အသိအမှတ်ပြုရေး ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့(Accreditation Board for Engineering and Technology)က အသိအမှတ်ပြုပေးအပ်သည်။ တက္ကသိုလ်များတွင် ဆင်တူညီမျှသော သင်ရိုးနှင့် အဆင့်အတန်း တူညီနိုင်ရေးအတွက်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://main.abet.org/aps/Accreditedprogramsearch.aspx ABET searchable database of accredited engineering programs], Accessed 11 March 2014.&lt;/ref&gt;

အချို့သော စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးနိုင်၍ ရရှိနိုင်သောဘွဲ့များမှာ အင်ဂျင်နီယာမဟာဘွဲ့(Master of Engineering)၊ နည်းပညာမဟာဘွဲ့(Master of Technology)၊ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့(Master of Science)၊ အင်ဂျင်နီယာစီမံ မဟာဘွဲ့(Master of Engineering Management - M.Eng.Mgt. or M.E.M.) များနှင့် ပါရဂူဘွဲ့များဖြစ်သော Eng.D.၊  Ph.D. (သို့) engineer's degree ဆိုသည့်အမည်များဖြင့် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ကြသည်။ မဟာဘွဲ့ နှင့် engineer's degreeဘွဲ့တွင် သုတေသနလုပ်ငန်း ပါဝင်ခြင်းရှိသလို မပါဝင်သည်လည်းရှိ၏ ။ ပါရဂူဘွဲ့တွင် အရေးပါသော သုတေသနအပိုင်းတစ်ခုပါဝင်ပြီး တက္ကသိုလ်ပညာအဆင့်မြင့်သင်ကြားရေးအသိုင်းအဝိုင်း (ပါရဂူဘွဲ့ရများ၊ သုတေသနပညာရှင်များ) ၏ စမှတ်ဝင်ခွင့်ဟုလည်း ယူဆရှုမြင်ကြသည်။&lt;ref&gt;[http://www-me.mit.edu/GradProgram/GradDegrees.htm Types of post-graduate degrees offered at MIT] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060616010925/http://www-me.mit.edu/GradProgram/GradDegrees.htm |date=16 June 2006}} - Accessed 19 June 2006.&lt;/ref&gt;  Engineer's degree ဆိုသည်မှာ အနည်းငယ်သော တက္ကသိုလ်များ၌ မဟာဘွဲ့နှင့် ပါရဂူဘွဲ့ကြားက ဘွဲ့တစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ပေးအပ်ကြသည့် ဘွဲ့အမျိုးအစားဖြစ်သည်။

===ကျောင်းသား/သူ သင်တန်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ===
နိုင်ငံတစ်ခုစီ၏ အသိအမှတ်ပြုအဖွဲ့အစည်းက ပြဋ္ဌာန်းထားသော စံချိန်များသည် ယေဘုယျခြုံငုံကြည့်လျှင် အခြေခံဘာသာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တူညီမှုကို ထောက်ပံ့ပေးရန်၊ ဘွဲ့ရအင်ဂျင်နီယာများကြား ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးရန်၊ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရာတွင် ယုံကြည်မှုများ ထိန်းသိမ်းရန်တို့အား ရည်ရွယ်ပါသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ အင်ဂျင်နီယာအတန်း၊ သင်ရိုးများကို ''အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် နည်းပညာ အသိအမှတ်ပြုရေး ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့(Accreditation Board for Engineering and Technology)''က သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးပြီး ကျောင်းသူ/သားများသည်  အပူ၊ စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ စနစ်အဖွဲ့အစည်း နယ်ပယ်များ၌ ကျွမ်းကျင်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ကြောင်းပြသရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;[http://www.abet.org/Linked%20Documents-UPDATE/Criteria%20and%20PP/E001%2008-09%20EAC%20Criteria%2011-30-07.pdf 2008-2009 ABET Criteria] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228132456/http://www.abet.org/Linked%20Documents-UPDATE/Criteria%20and%20PP/E001%2008-09%20EAC%20Criteria%2011-30-07.pdf |date=28 February 2008 }}, p. 15.&lt;/ref&gt;&lt;!-- A more general source would help here to cover non-US universities / မြန်မာပြည်တွင်လည်း အင်ဂျင်နီယာသင်တန်းများကို မည်သည့်အဖွဲ့/ဝန်ကြီးဌာနက ပြဋ္ဌာန်းထည့်ပေးပါက အထောက်အကူဖြစ်ပါမည်။--&gt; ဘွဲ့ရရှိရန်အတွက် သင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခု အသေးစိတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသော သင်ရိုးများ ကွဲပြားနိုင်သည်။ တက္ကသိုလ်များ၊ နည်းပညာသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတက္ကသိုလ်များ ဘာသာရပ်အများအပြားကို သင်တန်းတစ်ခုတည်းအတွက်ပေါင်းစပ်ကြသလို ဘာသာရပ်တစ်ခုတည်းကို သင်တန်းများစွာအတွက်လည်း ခွဲခြားကြသည်။ တက္ကသိုလ်၏ အဓိကသုတေသနနယ်ပယ်များ၊ ရှိနိုင်သော မဟာဌာနများအပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ 

&lt;!-- အောက်ပါဘာသာရပ်များကို မြန်မာစကားလုံးအချို့ထည့်သွင်းခြင်းမှာ ဤနယ်ပယ်နှင့် အကျွမ်းမဝင်သော စာဖတ်သူတစ်ဦးဖတ်ပါက ယေဘုယျသဘောနားလည်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ အမှားအယွင်းရှိပါက တိုးတက်စေရန်ပြင်ပါရန်။--&gt; 
စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်အတွက် အခြေခံသင်ကြားသော ဘာသာရပ်များမှာ
*[[သင်္ချာ]] ( [[ကဲကုလပ်]]၊ differential equations၊ linear algebra)
*အခြေခံ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိပ္ပံဘာသာရပ်များ ([[ရူပဗေဒ]]၊ [[ဓာတုဗေဒ]])
*ရွေ့ရှားမှုမရှိဘဲ မျှခြေအနေအထားကိုလေ့လာသော Statics နှင့် [[ဒိုင်းနမစ်]] ဘာသာရပ်များ
*အရာဝတ္ထုများ၏ ခံနိုင်ရည်အားဘာသာရပ် (Strength of materials)၊ အစိုင်အခဲမက္ကင်းနစ် (solid mechanics)၊ 
*ဒြပ်ဝတ္ထုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်(Materials engineering)၊ ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းပေါင်းစပ်မှုလေ့လာသော ပညာရပ် (Composite material)
*[[သာမိုဒိုင်းနမစ်]]၊ [[အပူကူးပြောင်းခြင်း]] (heat transfer)၊ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲခြင်း (energy conversion)၊ အဲကွန်း၊ ရေခဲသေတ္တာ...စသည့်တို့အကြောင်း လေ့လာခြင်း (HVAC)
*လောင်စာ၊ ပေါက်ကွဲခြင်း၊ [[အတွင်းလောင် အင်ဂျင်]] ဘာသာရပ်များ (Internal combustion engine)
* ငွေ့/ရည် မက္ကင်းနစ် (Fluid mechanics) (တည်ငြိမ် /လှုပ်ရှား - fluid statics/dynamics)
*အား၊လှုပ်ရှားမှုများ တစ်ခုနှစ်တစ်ခုပြောင်းလဲပေးသည့် ဂီယာ၊ ချိန်း..စသည်တို့အကြောင်းလေ့လာသော Mechanism၊ စက်ဘာသာရပ် Machine
*တိုင်းတာရေးပစ္စည်များအကြောင်း (Instrumentation)၊ တိုင်းတာခြင်းစနစ် (measurement)
*ထုတ်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (Manufacturing engineering)၊ နည်းပညာ သို့ လုပ်ငန်းစဉ်များ
*တုန်ခါမှု (Vibration)၊ control theory၊ control engineering
*ရေအား (Hydraulics)၊ လေအား(Pneumatics) &lt;!-- ရေ၊ လေသာမဟုတ်ပါ၊ အရည်၊ အငွေ့များကိုဆိုလို--&gt;
* [[မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်]] (Mechatronics)၊ စက်ရုပ်ဘာသာရပ် (robotics)
*အင်ဂျင်နီယာဒီဇိုင်း (Engineering design)၊ ထုတ်ကုန်ဒီဇိုင်း (product design)
*အင်ဂျင်နီယာပုံဆွဲဘာသာရပ် (Engineering drawing)၊ [[ကွန်ပျူတာ ထောက်ကူပြု ဒီဇိုင်း]]၊ ကွန်ပျူတာထောက်ကူထုတ်လုပ်ခြင်း(computer-aided manufacturing)&lt;ref&gt;[http://www.me.utulsa.edu/Undergraduate.html University of Tulsa Required ME Courses – Undergraduate Majors and Minors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010231931/http://www.me.utulsa.edu/Undergraduate.html |date=10 October 2008 }}. Department of Mechanical Engineering, University of Tulsa, 2010. Accessed: 17 December 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.deas.harvard.edu/undergradstudy/engineeringsciences/mechanical/index.html Harvard Mechanical Engineering Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070321201446/https://www.deas.harvard.edu/undergradstudy/engineeringsciences/mechanical/index.html |date=21 March 2007 }}. Harvard.edu. Accessed: 19 June 2006.&lt;/ref&gt;

==အလုပ်တာဝန်များ==
ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ အင်ဂျင်များ၊ စက်များ အပါအဝင် စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ၊ အပူပိုင်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို သုတေသနပြုခြင်း၊ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ တည်ဆောက်ခြင်း၊ စမ်းသပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။

စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည် အများအားဖြင့် အောက်ပါတို့ကိုပြုလုပ်ကြ၏ ။
*စက်မှု၊ အပူပိုင်းဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းများသည် မည်သို့မည်ပုံ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းကူညီနိုင်သည်ဆိုခြင်းကို သိရှိရန်အတွက် ပြဿနာများကို စိစစ်သုံးသပ်ခြင်း။ 
*ကွန်ပျူတာထောက်ကူဒီဇိုင်း၊ စိစစ်လေ့လာခြင်းများ အသုံးချ၍ စက်မှု၊ အပူပိုင်းဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းများကို ဒီဇိုင်း (သို့) ပြန်လည်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း
*ဒီဇိုင်းရေးဆွဲထားသော စက်ပစ္စည်းများ၏ ရှေ့ပြေးပုံစံတူ(prototype)တည်ဆောက်ခြင်း
*စမ်းသပ်ချက်ရလဒ်များကို စိစစ်လေ့လာ၍ လိုသလို ဒီဇိုင်းပြောင်းလဲခြင်း
*ထိုပစ္စည်းအတွက် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ခြင်း

စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည် ဆေးပစ္စည်းများမှသည် ခေတ်ပေါ်ဘထ္ထရီအသစ်များအထိ နယ်ပယ်ရှိသော ထုတ်ကုန်မြောက်မြားစွာ၏ ထုတ်လုပ်ရေးများကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ၍ စီမံကြီးကြပ်ကြသည်။ အခြားအင်ဂျင်နီယာများကဲ့သို့ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည်လည်း အထောက်အကူအနေဖြင့် ကွန်ပျူတာများကိုသုံးဆွဲ၍ ဒီဇိုင်းများကို တီထွင်ဖန်တီး၊ လေ့လာသုံးသပ်ကာ ကွန်ပျူတာတွင်တင်၍ စက်တစ်ခုအလုပ်လုပ်ပုံကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးကြည့်ရှုသည်။

===လိုင်စင် နှင့် စည်းမျဉ်းများ ===
အင်ဂျင်နီယာများသည် ပြည်နယ်၊ တိုင်းခရိုင် (သို့) နိုင်ငံတစ်ခု၏ အစိုးရမှခွင့်ပြုသော ခွင့်ပြုချက်(လိုင်စင်)ကို ရယူနိုင်သည်။ ဤအဆင့်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းကို ကျွမ်းကျင်အဆင့်ဖြင့်လုပ်ကိုင်ရန် နည်းပညာဗဟုသုတ၊ ဒေသတွင်းဥပဒေစနစ်နှင့်သက်ဆိုင်သော ဗဟုသုတ စသည်တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားရန်လိုအပ်သည်။

ဖွံ့ဖြိုးပြီးတိုင်းပြည်အများစု၌ အချို့သော အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းတာဝန်များဖြစ်သည့် တံတား၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ ဓာတုဗေဒစက်ရုံ စသည်တို့၏တည်ဆောက်ခြင်းကို ကျွမ်းကျင် (သို့) သတ်မှတ်အရည်အချင်းနှင့်ပြည့်စုံသော အင်ဂျင်နီယာများကသာ အတည်ပြုတည်ဆောက်ကြသည်။ လိုင်စင်ရအင်ဂျင်နီယာများကသာလျှင် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းအစီအစဉ်များကို တင်သွင်းခြင်း၊ လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း၊ တရားဝင်ဖြစ်စေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title= Why Get Licensed? |work= National Society of Professional Engineers |url= http://www.nspe.org/Licensure/WhyGetLicensed/index.html |accessdate= 6 May 2008 |archive-date= 13 May 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080513201951/http://www.nspe.org/Licensure/WhyGetLicensed/index.html }}&lt;/ref&gt;

===လစာများ နှင့် လုပ်ကိုင်သူ အရေအတွက်===
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် စုစုပေါင်းအင်ဂျင်နီယာ ၁.၆သန်းခန့်လုပ်ကိုင်ကြ၍ သုံးသိန်းနီးပါးမှာ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bls.gov/oes/current/oes_nat.htm#17-0000 |title=May 2015 National Occupational Employment and Wage Estimates |publisher=U.S. Department of Labor, Bureau of Labor Statistics | accessdate=3 March 2017}}&lt;/ref&gt;  ယင်းနိုင်ငံ၌ ၂၀၁၂တွင် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှတစ်နှစ်လစာမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၀,၀၀၀ခန့်ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံး $ ၉၀,၀၀၀မှ အနိမ့်ဆုံး $ ၅၀,၀၀၀ကျော် နယ်ပယ်အတွင်းရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.bls.gov/oes/current/oes172141.htm Occupational Employment and Wages, 17-2141 Mechanical Engineers]. U.S. Bureau of Labor, May 2012. Accessed: 15 February 2014.&lt;/ref&gt;

==ဘာသာရပ်ခွဲများ==
===မက္ကင်းနစ်===
[[File:Mohrs circle.svg|thumb|250px|ဒဏ်အား( stress) များလေ့လာရာတွင်သုံးသော Mohr's circle]]
{{main|မက္ကင်းနစ်}}

မက္ကင်းနစ်သည် ယေဘုယျသဘောအားဖြင့် [[အား]]များအကြောင်းနှင့် ဒြပ်ဝတ္ထုများအပေါ် အား၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာသောဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ဝန်အားများ (သို့) ဒဏ်အားများခံရစဉ် အရာဝတ္ထုများ၏ အရှိန်(acceleration)နှင့် ပုံပျက်ယွင်းခြင်း(Deformation) များကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရန်အတွက် အင်ဂျင်နီယာမက္ကင်းနစ်ကို အသုံးပြုကြ၏ ။ မက္ကင်းနစ်ဘာသာရပ်တွင် ပါဝင်သည်များမှာ : 
*စတက်တစ်ခ်စ်(Statics) - ရွေ့ရှားမှုမရှိသော အရာဝတ္တုများကို ဝန်အားသက်ရောက်မှု လေ့လာသော ဘာသာရပ်
* ဒိုင်းနမစ် (dynamics) - ရွေ့လျှားနေသော အရာဝတ္ထုများကို အားများမည်သို့သက်ရောက်ခြင်းအားလေ့လာသော ဘာသာရပ်
*ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများမက္ကင်းနစ် (Mechanics of materials) - အမျိုးမျိုးသော ဒဏ်အားများကြောင့် အမျိုးမျိုးသော ဒြပ်ဝတ္ထုများ ပုံပျက်ယွင်းခြင်းကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်
*ငွေ့/ရည် မက္ကင်းနစ် (Fluid mechanics) - ငွေ့/ရည်များသည် အားများကို မည်သို့မည်ပုံ တုံ့ပြန်ခြင်းမျိုးရှိသလဲဆိုခြင်းအား လေ့လာသော ဘာသာရပ်&lt;ref&gt;Note: fluid mechanics can be further split into fluid statics and fluid dynamics, and is itself a subdiscipline of continuum mechanics. The application of fluid mechanics in engineering is called [[hydraulics]] and [[pneumatics]].&lt;/ref&gt;
* ကိုင်နစ်မစ်တစ်ခ်စ် (Kinematics) - ရွေ့ရှားနေသော အရာဝတ္ထု သို့ (အုပ်စု)စနစ်များ အကြောင်းလေ့လာသော ဘာသာရပ်။ 
*(အဆက်မပြတ်)ဖြစ်စဉ်မက္ကင်းနစ် (Continuum mechanics) - အသုံးချမက္ကင်းနစ်၏ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအဆက်မပြတ်(ဆက်တိုက်) ဖြစ်သည်ဟု ယူဆတွက်လျက်သော ဘာသာရပ်

===မက္ကထရောနစ်ပညာရပ် နှင့် စက်ရုပ်ဘာသာရပ်===
[[File:FMS1 small.JPG|thumb|Training FMS with learning robot [[:en:Intelitek|SCORBOT-ER 4u]], workbench CNC Mill and CNC Lathe]]
{{main|Mechatronics|Robotics}}

မက္ကထရောနစ်ဘာသာရပ်သာ် မက္ကင်းနစ်နှင့် အီလက်ထရောနစ်တို့ကိ ပေါင်းစပ်ထားသော ဘာသာတစ်ခုဖြစ်၏ ။ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၊ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၊ ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်တို့နှင့်လည်းသက်ဆိုင်သည်။ လျှပ်စစ်မော်တာများ၊ အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်စနစ်များ၊ အခြားလျှပ်စစ်စနစ်များနှင့် အထူးရေးဆွဲထားသော ဆော့ဖ်ဝဲများသုံးဆွဲ၍ စက်များကို အလိုအလျောက်မောင်းနှင်သည်။ အသုံးများသောဥပမာတစ်ခုမှာ စီဒီချပ် မောင်းနှင်စနစ်(CD-ROM drive)ဖြစ်သည်။ 

စက်ရုပ်ဘာသာရပ်သည် မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်ကို အသုံးချ၍ စက်ရုပ်များတည်ထွင်ရန်ဖြစ်ကာ အန္တရာယ်များသော၊ ထပ်ခါတလဲလဲပြုရသော၊ နှစ်သက်ဖွယ်မကောင်းသော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။

===တည်ဆောက်မှုပုံစံ လေ့လာခြင်း ===
တည်ဆောက်မှုပုံစံ လေ့လာခြင်း(Structural analysis) သည် မြို့ပြ၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ ပျက်ယွင်း(ပျက်စီး)ခြင်း ဖြစ်ပုံ၊ ပျက်စီးခြင်းအကြောင်းကို စစ်ဆေး၍ ထိုအရာဝတ္ထုများနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရာ၌ ဤဘာသာရပ်ကို အသုံးပြုကြသည်။

===သာမိုဒိုင်းနမစ် နှင့် အပူပိုင်းဆိုင်ရာ သိပ္ပံ===
{{main|သာမိုဒိုင်းနမစ်}}
[[သာမိုဒိုင်းနမစ်]]သည် အသုံးချသိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြစ်၍ အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ခွဲအချို့၌ အသုံးပြုကြသည်။ အရှင်းဆုံးအနက်မှာ စွမ်းအင်နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစနစ်တစ်ခုမှတစ်ဆင့် စွမ်းအင်ကိုသုံးစွဲခြင်း၊ စွမ်းအင်ကူးပြောင်းခြင်း (ပြောင်းလဲခြင်း) ကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်၏ ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/thermo.html|title=Thermodynamics|website=www.grc.nasa.gov|access-date=2018-09-09}}&lt;/ref&gt; ပုံမှန်အားဖြင့် အင်ဂျင်နီယာသာမိုဒိုင်းနမစ်သည် ပုံစံတစ်ခုမှ အခြားပုံစံတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲသွားသော စွမ်းအင်နှင့်သက်ဆိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ယာဉ်တစ်စီး၏ အင်ဂျင်တွင် လောင်စာမှဓာတုစွမ်းအင်ကို အပူအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ၍ ထို့နောက် အပူမှ စက်စွမ်းအင်သို့ပြောင်းသွားကာ နောက်ဆုံးတွင် ဘီးများကို လည်ပတ်စေသည်။

===ဒီဇိုင်းနှင့် ပုံရေးဆွဲခြင်း===
[[File:Mech 2 3D.png|thumb|right|A CAD model of a [[mechanical seal|mechanical double seal]] ]]
{{main|Technical drawing|CNC}}
ပုံရေးဆွဲခြင်း (Technical drawing,Drafting)သည် ထုတ်ကုန်များကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် ထုတ်လုပ်မည့် အစိတ်အပိုင်းများကို ဖန်တီးခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံရေးဆွဲရာတွင် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု၏ အတိုင်းအတာများ၊ အခြားလိုအပ်သော အချက်အလက်များကို ဖော်ပြသော ပုံအား ကွန်ပျူတာဖြင့်ဖြစ်စေ လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ ရေးဆွဲကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.solidworks.com/product/solidworks-3d-cad|title=SOLIDWORKS 3D CAD|website=SOLIDWORKS|language=en|access-date=2018-09-09|date=2017-11-27}}&lt;/ref&gt;

==ခေတ်ပေါ်လက်နက်ကိရိယာများ==
[[File:cad crank.jpg|thumb|250px|An oblique view of a four-cylinder inline crankshaft with pistons]]
စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများရှိ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ကြသော ကုမ္ပဏီများသည် ကွန်ပျူတာထောက်ကူအင်ဂျင်နီယာအစီအစဉ်များ (computer-aided engineering - CAE) ကိုလက်ရှိသုံးစွဲနေသော ဒီဇိုင်း၊ လေ့လာစိစစ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၌ စတင်ပေါင်းစပ်နေကြပြီဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်မြင်ပုံ (2D)၊ သုံးဖက်မြင်ပုံ(3D) တည်ဆောက်ပုံဖော်နိုင်သော [[ကွန်ပျူတာ ထောက်ကူပြု ဒီဇိုင်း|ကွန်ပျူတာထောက်ကူဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း]] (CAD)တို့ပါဝင်သည်။ ဤနည်းလမ်းမှာ အကျိုးကျေးဇူးများစွာရှိသည်။ ထုတ်ကုန်များကို လွယ်ကူစွာ၊ ပြည့်စုံစွာ အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပုံဖော်နိုင်ခြင်း၊ တပ်ဆင်မည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အတုသဘော ဖန်တီးနိုင်သည့် စွမ်းရည်များရှိခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ တပ်ဆင်ရမည့် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု၏ ချိတ်ဆက်နိုင်မှုအနေအထား(interfaces)၊ ထိုအပိုင်းနှစ်ခု၏ မည်ရွေ့မည်မျှကွာဟချက် (tolerances)တို့ကို လွယ်ကူစွာဒီဇိုင်းပုံဖော်နိုင်ပေသည်။

==သုတေသနနယ်ပယ်များ==
စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများသည် ပို၍ စိတ်ချလုံခြုံ၊ ပို၍ ဈေးနှုန်းသက်သာ၊ ပို၍ စွမ်းရည်ရှိစေသော စက်များနှင့် စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာစနစ်များကို ထုတ်လုပ်ရန်အလို့ငှာ လက်ရှိပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နယ်ပယ်ဘောင်များကို အဆက်မပြတ် ချဲ့ထွင်ရန်ကြိုးစားလျက် ရှိသည်။


===အသေးစား လျှပ်စစ်-စက်မှု စနစ်များ (MEMS)===
စီလီကွန်၊ ဖန်၊ SU8 ပိုလီမာကဲ့သို့သော အခြေခံ ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများမှ အလွန်သေးသည့် စက်မှုပိုင်းအစိတ်အပိုင်းများ၊ ဥပမာ စပရင်၊ ဂီယာ၊ ငွေ့/ရည်သဏ္ဌာန်နှင့် အပူကူးပြောင်းပေးသော ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ သာဓကအနေဖြင့် ထိုပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများမှာ မော်တော်ယာဉ်လေအိတ် အာရုံခံကိရိယာအဖြစ်သုံးသော အရှိန်တိုင်းကိရိယာများ၊  ခေတ်မီစမတ်ဖုန်းများ၊ ဇီဝဆေးနယ်ပယ်၌အသုံးပြုသည့် အလွန်သေးသည့် ငွေ့/ရည်ပစ္စည်းများ(microfluidic devices)၊ တိကျသောတည်နေရာခြင်းအတွက် သုံးသော ဂျိုင်ရိုစကုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။

===ပွတ်တိုက်လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ဂဟေဆော်ခြင်း (FSW)===
ပွတ်တိုက်လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ဂဟေဆော်ခြင်း(Friction stir welding)သည် ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် အသစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိသော ဂဟေဆော်ခြင်းတစ်ခုဖြစ်၏ ။ ဆက်သွယ်မည့် ပစ္စည်းကို အရည်မပျော်စေဘဲ ပွတ်တိုက်အာဖြင့် ပျော့ပျောင်းစေကာ ဖိအားသုံး၍ ဆက်သည်။ အနာဂတ်တည်ဆောက်မှုများ ဥပမာ လေယာဉ်များကို သံမှိုဆွဲဆက်ခြင်း (ရပစ်ရိုက်သည်ဟုရသုံးနှုန်း -rivet ) နေရာတွင် ဤနည်းပညာကို သုံးလာနိုင်ရန်အလားအလာရှိသည်။

===ပေါင်းစပ်ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ===
[[File:Kohlenstofffasermatte.jpg|thumb|Composite cloth consisting of woven carbon fiber]]
ပေါင်းစပ်ဒြပ်ဝတ္ထု(Composites) ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ဝတ္ထုများပေါင်းစပ်၍ ဒြပ်တစ်ခုတွင်ရှိသော တသီးတခြားရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိထက် မတူညီသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။ 

===မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်===
မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်သည် စက်မှု၊ အီလက်ထရောနစ်၊ ဆော့ဖ်ဝဲ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များကို အပြန်အလှန်ပေါင်းစပ်ထားသော ပညာရပ်ဖြစ်၏ ။ စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာနည်းစနစ်များကို လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာပညာနှင့် ပေါင်းစပ်သောနည်းလမ်းအဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ လျှပ်စစ်-စက်မှု စနစ်များကို မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်အယူအဆသဘောများတွင် အသုံးပြုကြ၏ ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ecpi.edu/blog/what-is-mechatronics-technology|title=What is Mechatronics Technology?|website=www.ecpi.edu|language=en|access-date=2018-09-09}}&lt;/ref&gt;

===နာနိုနည်းပညာ===
{{main|နာနိုနည်းပညာ}}
အလွန်သေးငယ်သည့် အတိုင်းအတာဖြင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်သည် နာနိုနည်းပညာဖြစ်လာသည်။ စိတ်ကူးယဉ်ရည်မှန်းချက်တစ်ခုအဖြစ် မော်လီကျူး တည်ဆောက်တပ်ဆင်သူ(molecular assembler)တစ်ခုကို ဖန်တီးရန်ဖြစ်၍ ထိုတပ်ဆင်သူမှ mechanosynthesis မှတဆင့် မော်လီကျူးများ၊ ဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။ ယခုထိတိုင် စမ်းသပ်လေ့လာဆဲဖြစ်သည်။ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများ၏ လက်ရှိသုတေသနနယ်ပယ်မှာ အလွန်သေးငယ် အနုစိတ်သည့် အစစ်များ(nanofilters)၊ အချပ်အပြားလေးများ(nanofilms)၊ အနုစိတ်တည်ဆောက်မှုများ(nanostructures) ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများ ဖန်တီးတီထွင်မှုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Nilsen, Kyle. (2011) [http://soar.wichita.edu/dspace/handle/10057/3997 &quot;Development of Low Pressure Filter Testing Vessel and Analysis of Electrospun Nanofiber Membranes for Water Treatment&quot;]{{Dead link|date=December 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Mechanical Characterization of Aluminium Nanofilms'', Microelectronic Engineering, Volume 88, Issue 5, May 2011, pp. 844–847.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.cise.columbia.edu/nsec/ Columbia University and National Science Foundation, Accessed 20 June 2012.&lt;/ref&gt;

===Finite element analysis===
Finite Element Analysis သည် အရာဝတ္ထုများ၏ ဒဏ်အား၊ ထိုဒဏ်အားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အတိုင်းအတာပြောင်းလဲမှု strain ၊ မူလပုံပျက်ယွင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော အတိုင်းအတာကွဲလွဲမှု (deflection) စသည်တို့ကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသော တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ကိရိယာဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://user.engineering.uiowa.edu/~bme083/lecture/lecture04_020303.pdf|title=Introduction to Finite Element Analysis (FEA)|last=Xia|first=Ting|date=Feb 3, 2003|website=UIOWA Engineering|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=Sep 4, 2018|accessdate=21 March 2020|archivedate=30 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170830001308/http://user.engineering.uiowa.edu/~bme083/Lecture/Lecture04_020303.pdf}}&lt;/ref&gt; 

===ဇီဝမက္ကင်းနစ်===
ဇီဝမက္ကင်းနစ် (Biomechanics) သည် စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ အတတ်ပညာကို ဇီဝစနစ်အဖွဲ့အစည်းများတွင် အသုံးချသော ပညာရပ်ဖြစ်၍ လူသား၊ တိရစ္ဆာန်၊ အပင်၊ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါနှင့် ဆဲလ်များတွင် အသုံးချကြ၏ ။&lt;ref&gt;{{cite journal|url=|doi=10.1016/j.cub.2005.08.016 |title=Mechanics of animal movement}}&lt;/ref&gt;  ဤပညာရပ်သည် လူသားများအတွက် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတု၊ ခြေလက်တုများ ဖန်တီးရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်သည်။ 

အခြားသုတေသနပြုလျက် ရှိသောနယ်ပယ်များမှာ တွက်ချက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေ့/ရည် ဒိုင်းနမစ်ပညာရပ် (Computational fluid dynamics)၊ အသံနှင့် တုန်ခါမှုကို လေ့လာထိန်းချုပ်သော (Acoustical engineering)

==ဆက်စပ်သော နယ်ပယ်များ==
ဆက်စပ်သော နယ်ပယ်များမှာ ထုတ်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်(Manufacturing engineering)၊ လေကြောင်း အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်(aerospace engineering)၊ မော်တော်ယာဉ်ထုတ်လုပ်သော ပညာရပ်(automotive engineering) များဖြစ်သည်။ ရံခါ၌ အထက်ပါပညာရပ်သုံးခုကို စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် အုပ်စုဖွဲ့သတ်မှတ်ကြသည်။ 

==အခြားကြည့်ရန်==
;Lists
{{div col|colwidth=35em}}
* [[:en:Glossary of mechanical engineering|Glossary of mechanical engineering]]
* [[:en:List of historic mechanical engineering landmarks|List of historic mechanical engineering landmarks]]
* [[:en:List of inventors|List of inventors]]
* [[:en:List of mechanical engineering topics|List of mechanical engineering topics]]
* [[:en:List of mechanical engineers|List of mechanical engineers]]
* [[:en:List of engineering journals and magazines#Mechanical engineering|List of related journals]]
* [[:en:List of mechanical, electrical and electronic equipment manufacturing companies by revenue|List of mechanical, electrical and electronic equipment manufacturing companies by revenue]]
{{div col end}}
;Associations
{{div col|colwidth=35em}}
* [[:en:American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers|American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers]] (ASHRAE)
* [[:en:American Society of Mechanical Engineers|American Society of Mechanical Engineers]] (ASME)
* [[:en:Pi Tau Sigma|Pi Tau Sigma]] (Mechanical Engineering honor society)
* [[:en:SAE International|Society of Automotive Engineers]] (SAE)
* [[:en:Society of Women Engineers|Society of Women Engineers]] (SWE)
* [[:en:Institution of Mechanical Engineers|Institution of Mechanical Engineers]] (IMechE) (British)
* [[:en:Chartered Institution of Building Services Engineers|Chartered Institution of Building Services Engineers]] (CIBSE) (British)
* [[:en:Verein Deutscher Ingenieure|Verein Deutscher Ingenieure]] (VDI) (Germany)
{{div col end}}
;Wikibooks
{{div col|colwidth=25em}}
* [[:en:b:Engineering Mechanics|Engineering Mechanics]]
* [[:en:b:Engineering Thermodynamics|Engineering Thermodynamics]]
* [[:en:b:Engineering Acoustics|Engineering Acoustics]]
* [[:en:b:Fluid Mechanics|Fluid Mechanics]]
* [[:en:b:Heat Transfer|Heat Transfer]]
* [[:en:b:Microtechnology|Microtechnology]]
* [[:en:b:Nanotechnology|Nanotechnology]]
* [[:en:b:Pro Engineer|Pro/Engineer (ProE CAD)]]
* [[:en:b:Strength of Materials|Strength of Materials/Solid Mechanics]]
{{div col end}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်]]
[[ကဏ္ဍ:စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်| ]]</text>
      <sha1>g9u4o9py9euyfoew62ki5p2hf9sn106</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ဘာအမြင့်ဆုံး ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132222</id>
    <revision>
      <id>1039464</id>
      <parentid>719469</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1906" sha1="93g0gihjzfhkf1kw21w5qr9b7lm2u4x" xml:space="preserve">{{merge|ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး}}
ကျိုက်ထိုမြို့ အတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သော ဘုရားသုံးဆူတောင်ပေါ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်သည်။

(၂၀၁၄)ခုနှစ် ဩဂုတ် (၁၀)တွင် စတင် ပနပ်ရိုက်ခဲ့ပြီး (၂၀၁၆) စက်တင်ဘာ (၁၀)တွင်  အုပ်မြစ်ချ စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ရာ

(၂၀၁၉)တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး 

(၂၀၁၉ ဧပြီလ  ၇ ရက်နေ့) တွင် အနေကဇာတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်အမြင့် မှာ (၂၅၅)ပေ (၆)လက်မ ရှိပြီး  မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိုင်တော်မူ ဘုရား ရုပ်ပွားတော်များအနက်

အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံရှိ ထိုင်တော် မူ ဘုရားများတွင်  ဒုတိယ အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_tallest_statues]

ဘွဲ့တော် အမည်မှာ  ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားကြီး [https://news-eleven.com/article/87380] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200324170601/https://news-eleven.com/article/87380 |date=24 March 2020 }} (Statue of Gautama Buddha)   ဖြစ်သည်။
[[ဖိုင်:Myo .jpg|thumb|ဘုရားတည်ဆောက်]]</text>
      <sha1>93g0gihjzfhkf1kw21w5qr9b7lm2u4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာဉ္စနပုရီပြည်နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138407</id>
    <revision>
      <id>1039470</id>
      <parentid>1037652</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37040" sha1="6pj5t35bz1nlbriicxsfsu9jx48c26g" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ကန်ချနဘူရီ
| demographics_type1 = လူ့အောင်မြင်မှုညွှန်းကိန်း
| elevation_m = 
| population_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web |1= |url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ |title=รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ.2561 |date=31 December 2018 |department=Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior |language=Thai |trans-title=Statistics, population and house statistics for the year 2018 |access-date=20 June 2019 |accessdate=30 July 2020 |archivedate=14 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190614102009/http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ }}&lt;/ref&gt;
| population_total = 893,151
| population_as_of = 2018
| population_rank = [[ထိုင်းနိုင်ငံ| ပြည်နယ် ၂၆နေရာ]]
| population_density_km2 = 46
| population_density_rank = [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ပြည်နယ်အဆင့်၇၄]]
| population_demonym = 
| population_note = 
| demographics1_footnotes = &lt;ref&gt;[[:File:Human achievement index 2017.pdf|Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1]]&lt;/ref&gt;
| area_water_km2 = 
| demographics1_title1 = ထိုင်း (၂၀၁၇)
| timezone1 = [[ထိုင်းနိုင်ငံရှိအချိန်|ICT]]
| utc_offset1 = +7
| postal_code_type = [[ထိုင်းနိုင်ငံရှိစာတိုက်သင်္ကေတများစာရင်း|စာတိုက်သင်္ကေတ]]
| postal_code = 71xxx
| area_code_type = [[ထိုင်းနိုင်ငံရှိတယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|ဖုန်းခေါ်ကုဒ်]]
| area_code = 034
| iso_code = [[ISO 3166-2:TH|TH-71]]
| registration_plate = กาญจนบุรี
| website = {{URL|http://www.kanchanaburi.go.th}}
| elevation_footnotes = 
| area_rank = [[ထိုင်းနိုင်ငံ|အဆင့် ၃]]
| native_name = กาญจนบุรี
| native_name_lang = th
| settlement_type = [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ခရိုင်]]
| image_skyline =
| image_alt = 
| image_caption = ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်အထွေထွေ (ထိပ်ကနေလက်ယာရစ်) [[ဘုရားစေတီ]],မေတ္တာရှင်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်, [[ရှေဟောင်းမြို့တော်]] ရဲတိုက်, [[မြစ်ကွိုင်းပေါ်တံတား]], [[စီနခရင်လ်]], [[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ|မွန်တံတား]], နစ်မြုပ်နေသောဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း [[ဝင်ကမြို့]]
| nickname = ကန်ချနဘူရီမြို့နယ်
| motto = &quot;แคว้นโบราณ ด่านเจดีย์ มณีเมืองกาญจน์ สะพานข้ามแม่น้ำแคว แหล่งแร่น้ำตก&quot; (&quot;ရှေးဟောင်းဒေသ၊ ဘုရားသုံးဆူးစစ်ဆေးရေးဂိတ်၊မနီးကန်ချနဘူရီမြို့နယ်၊ ကွိုင်မြစ်နှင့်တွင်းထွက်ရေတံခွန်များပေါ်တံတား&quot;)
| image_flag = Flag of Kanchanaburi province (2-1).svg
| image_seal = Seal Kanchanaburi.png
| image_map = Thailand Kanchanaburi locator map.svg
| mapsize     = frameless
| map_alt = 
| area_total_km2 = 19,483
| map_caption = ကန်ချနဘူရီခရိုင်ကိုမီးမောင်းထိုးပြနေသည့်ထိုင်းမြေပုံ
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = [[အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = ထိုင်းနိုင်ငံ
| seat_type = မြို့တော်
| seat = [[ကန်ချနဘူရီ]]
| leader_party = 
| leader_title = အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
| leader_name = จิรเกียรติภูมิสีห์
| area_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite report |title=Advancing Human Development through the ASEAN Community, Thailand Human Development Report 2014, table 0:Basic Data |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/thailand_nhdr_2014_O.pdf |publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Thailand |pages=134-135 |access-date=17 January 2016 |isbn=978-974-680-368-7 |postscript=, Data has been supplied by Land Development Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, at Wayback Machine.}}{{dead link|date=March 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
| footnotes = 
}} '''ကန်ချနဘူရီခရိုင်''' ( {{Lang-th|กาญจนบุรี}}, [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] - ဍုင်ဝင်္က, [[ပါဠိ]] - ကဉ္စန.ပုရီ) [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံ၏]] အနောက်ဘက် ခရိုင်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အိမ်နီးချင်း ခရိုင်မြောက်ဘက်မှ [[တာ့ခ်ခရိုင်|တာ့ခ်]]၊ ဥထိုင်းထာနီ၊ စုဖန်းဘူရီ၊ [[နဂရပဌမခရိုင်|နခွန်းပထုံ]] နှင့် လောဘူရီ တို့ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]တို့နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ 

ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအား ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းနှင့် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]တံတားပေါ်ရှိ ကွိုင်မြစ်ပေါ်မှ ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ မူလက &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;ခွဲ&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; ဟုစာလုံးပေါင်းထားသော်လည်း ခရီးသွားများမျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;ကွိုင်&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; သို့တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

== ပထဝီဝင် ==
[[ဖိုင်:Erawan_waterfall_tier_5.jpg|left|thumb|370x370px| အေလဝမ်းအမျိုးသားဥယျာဉ်ရှိ အေလဝမ်း ၇ ဆင့်ရေတံခွန်တွင်အဆင့် ၅ ]]
ပြည်နယ်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏အနောက်ဘက်တွင် ၁၂၉ ရှိသည်ဘန်ကောက်မှကီလိုမီတာနှင့်ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၉၄၈၃ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ။  နက်ခွန်းရက်လ်ကစီမာနှင့် ချင်းမိုင်ပြီးလျှင်နိုင်ငံ၏တတိယအကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်တွင်သစ်နှင့်အမြဲစိမ်းသစ်တောများဖြင့်ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ခရိုင်သည် ကန်ချနဘူရီ ရှိမယ်လကွန် မြစ်ကိုဖွဲ့စည်းရန်ဖြစ်သောကကွိုင်ရိုင်နှင့်ကွိုင် နို မြစ်များမှမြစ်ဝှမ်းများရှိချိုင့်ဝှမ်းဒေသများဖြစ်သည်။ 

ဗုံးတီစီစဉ်ထားလျှင်အရေးပါမှုအတွက်အမြတ်ရန်မျှော်လင့်သောနိုင်ငံဖြတ်ကျော်နယ်စပ်အမှတ်ဖြစ်သည် [[ထားဝယ်မြို့|ထားဝယ်]] [[ဆိပ်ကမ်း|ဆိပ်ကမ်းကိုရေနက်]] စီမံကိန်းအားလမ်းမကြီးနှင့်အကြားမီးရထားလမ်းနှင့်အတူရှေ့ဆက်သွား [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]] နှင့်ဆိပ်ကမ်း။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.eria.org/publications/research_project_reports/images/pdf/y2009/no7-1/Appendix1.pdf|title=Table A1-1-1a. Prospective projects in Mekong sub-region}}&lt;/ref&gt; 

အမျိုးသားဥယျာဉ် များစွာပြည်နယ်၏ [[တနင်္သာရီ တောင်တန်း|တနင်္သာရီတောင်တန်းများ]] ဖြစ်သော အေလဝမ်၊ စိုင်းယွတ်၊ ခေါင်လန်၊ ထုံဖာပွန်၊ ခေစီနခရင်၊ နှင့် ချလိန်ရက်လ်တနကော်ဆင် တွင်အမျိုးသားဥယျာဉ်များရှိသည်။ အဆိုပါ ထူးယိုင်းနရယ်စွန်ဘေးမဲ့တော သည့်အပေါ်ဖြစ်ပါတယ် [[ယူနက်စကို]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ကမ္ဘာ့အအမွေအနှစ်]] စာရင်း။ 

== သမိုင်း ==
ကန်ချနဘူရီတွင်တွေ့ရှိသောရှေးဟောင်းသုတေသနရုပ်ကြွင်းများသည် ၄ ရာစုမှစတင်ခဲ့ပြီးထိုအချိန်ကပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့်ကုန်သွယ်မှုရှိခဲ့သည်။ ကန်ချနဘူရီရှိ ခမာ သမိုင်းလွှမ်းမိုးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အနည်းငယ်မျှသာသိရှိသော်လည်းနိုင်ငံ၏အကျော်ကြားဆုံးခမာဆိုဒ်များဖြစ်သော ရာစပ်စင်မြို့ သည်၎င်းတို့နေထိုင်မှုကိုသက်သေထူသည်။ 
[[ဖိုင်:Bridge_over_the_River_Kwai_Art.IWMARTLD6035.jpg|left|thumb| လီယိုရောလ်လင်းမှအင်ဂျင်နီယာလီယိုရောလ်လင်း၏ ''ကွိုင်မြစ်ကိုတံတား'' တည်ဆောက်ရန် ၁၉၄၃ မှပုံကြမ်း ]]
ဘုရင် ဖလက်ရန်လ် မတိုင်မီကကန်ချနဘူရီခရိုင်နှင့်ပတ်သက်၍ သမိုင်းကြောင်းအရမှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိသော်လည်းသမိုင်းပညာရှင်အချို့ကဖလက်နခွန်းစီးအယုဒီယာ ကာလအတွင်းဤဒေသသည်မြန်မာနိုင်ငံမှကျူးကျော်သည့်လမ်းကြောင်းပေါ်တွင်တည်ရှိပြီးမဟာဗျူဟာအရအရေးပါသည်ဟုယုံကြည်ကြသည်။ {{Template:Citation needed|date=January 2015}}   ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဖနွန်းထိုးခရိုင် တွင်လူ့နှင့်ဆင်အရိုးစုများနှင့်ဓားများကိုတွေ့ခဲ့ရပြီးထိုနေရာတွင်ဘုရားသရဖူမင်းသားနှင့်အများအားဖြင့်တာဝန်ခန့်အပ်ထားသော ဘုရင်နရေဆွန် စစ်ပွဲနေရာပင်ဖြစ်နိုင်သည်ဟုထင်မြင်မှုများဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အနီးရှိ စုဖန်းဘူရီ ခရိုင်ရှိဒွန်စေတီ ခရိုင်။ 
[[ဖိုင်:สะพานข้ามแม่น้ำแคว-nawit.jpg|right|thumb| ကွိုင်ကျော်တံတား ကွိုင် မြစ်  ]]
နိုင်ငံခြားသားအများစုသည်ကန်ချနဘူရီ၏ [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း|မီးရထားလမ်း]] နှင့်ပတ်သက်သည့်မကြာသေးမီကသမိုင်းကိုအဓိကထားသိကြသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံကိုဂျပန်သိမ်းပိုက်စဉ်က မဟာမိတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့်အာရှအလုပ်သမားများအားထိုင်းမြန်မာမီးရထားလမ်းဖောက်ရန်ဂျပန်ကအမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင်လူ ၁၀၀၀၀၀ ကျော် မဟာမိတ်အင်အား ၁၆၀၀၀ နှင့်ဒေသတွင်းအာရှလုပ်သား ၉၀,၀၀၀သည်ဆိုးဝါးသောလုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများမှသေဆုံးခဲ့သည်။ {{Template:Citation needed|date=November 2016}}   

== သင်္ကေတများ ==
အဆိုပါ ပြည်နယ်၏တံဆိပ်ခတ် သုံးခုပြသထားတယ် စေတီပုထိုး အပေါ် [[တနင်္သာရီ တောင်တန်း]]။ သူတို့က“ [[ဘုရားသုံးဆူမြို့|ဘုရားသုံးဆူ]] ” ဟုခေါ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်တန်းလမ်းကို နာမည်ပေးကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Seals of The Provinces of Thailand |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2547/E/129/001.PDF |access-date=30 July 2020 |archive-date=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181854/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2547/E/129/001.PDF }}&lt;/ref&gt; 

ခရိုင်ပန်းကတော့ [[ဆိပ်ဖလူး|ညဥ့်နက်တဲ့]] ''စံပယ်ပန်းကန်နိကာ''ဖြစ်တယ်။ ပြည်နယ်သစ်ပင်သည် မာလမာန်မူ့၊ ''ဟောမယ်လင်ထိုမယ်သွန်စံ'' ဖြစ်သည်။ 

စီရင်စုကြွေးကြော်ချက်မှာရှေးဟောင်းအသိုင်းအဝိုင်းပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘုရားသုံးဆူဖြတ်လမ်း၊ ကျောက်မျက်ရတနာ၊ ကေဝါမြစ်၊ သတ္တုနှင့်ရေတံခွန်များဖြစ်သည်။ 

== အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ ==
[[ဖိုင်:Amphoe_Kanchanaburi.svg|thumb| ၁၃ ခရိုင်၏မြေပုံ ]]

=== ပြည်နယ်အစိုးရ ===
ကန်ချနဘူရီ ၁၃ ခရိုင်သို့ကွဲပြား ''ခရိုင်''။ အဆိုပါခရိုင်နောက်ထပ် ၉၈ခရိုင်ခွဲသို့ခွဲခြားထားတယ် ''နယ်'' နှင့် ၈၈၇ ကျေးရွာပေါင်း ( ''ရွာ'' )  
{|
|
# ကန်ချနဘူရီမြို့
# စိုင်းယွတ်
# ဘိုဖလွိုင်
# စီစဝတ်
# သမာက 
# သွမ် 
# ထုံဖာပွန် 
|
# စန်းခလဘူရီ
# ဖနွန်းထိုး
# လာအို ခွမ်း 
# မခန်းတစ်လ်နယ်စပ် 
# နောင်ပလေ
# ဝှေကကြောင်
|}

=== ဒေသန္တရအစိုးရ ===
၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်အထိ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.dla.go.th/work/abt/province.jsp|title=Number of local government organizations by province|date=26 November 2019|publisher=Department of Local Administration (DLA)|quote=2 Kanchanaburi: 1 PAO, 2 Town mun., 47 Subdistrict mun., 72 SAO.}}&lt;/ref&gt; ပြည်နယ်''အတွင်းရှိ'' ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ''တွန်အ့ဘောရီဘွန်း''နှင့်စည်ပင်သာယာ ''ထဲ့စပန်'' ဒေသ ၄၉ ခုရှိသည်။ ကန်ချနဘူရီနှင့်ထလေဖလက်ထမ်းတို့တွင်မြို့  ''မြူနီစီပယ်'' အဆင့်အတန်းရှိသည်။ နောက်ထပ် ၄၇   ''ခရိုင်မြူနီစီပယ်''  စည်ပင်သာယာမဟုတ်သည့်ဒေသများအား SAO ''နမ့်ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပန်းခြံ'' ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ၇၂ ခုကအုပ်ချုပ်သည်။

== သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ==
ကန်ချနဘူရီအဓိကဘူတာရုံမှာ ကန်ချနဘူရီ မီးရထားဘူတာ ဖြစ်သည်။ 

== စီးပွားရေး ==

=== သတ္တုတွင်း ===
၁၉၁၈ တွင်ဘိုဖလွိုင်အနီးရှိ  [[နီလာ]] အင်တုံသိုက်များကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကနီလာအဓိကအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Rattanachart Mining Company|url=http://www.rattanachart.com/TheMineMininglicense.htm|accessdate=21 Sep 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111113043046/http://www.rattanachart.com/TheMineMininglicense.htm|archivedate=November 13, 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Bo Phloi Sapphire|url=http://www.allaboutgemstones.com/_thailand_kanchanaburi_bo-phloi.html|accessdate=21 Sep 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Sapphires from Thailand|url=http://www.thenaturalsapphirecompany.com/Education2/sapphire-origins-sources/sapphires-from-thailand/|accessdate=21 Sep 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120902081136/http://www.thenaturalsapphirecompany.com/Education2/sapphire-origins-sources/sapphires-from-thailand/|archivedate=September 2, 2012}}&lt;/ref&gt; 

ကန်ချနပူရီခရိုင်ဆိုဒ်ဖြစ်ပါတယ် စရစ်လ်တီစရစ်လ်အဘိဓာန် &lt;ref&gt;[http://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/949341/klity-villagers-fight-never-ending-battle Klity villagers fight never-ending battle]&lt;/ref&gt; အကြီးအကျယ်အဆိုပါခဲအာရုံစူးစိုက်မှုကုမ္ပဏီအလေ့အထများအားဖြင့်ညစ်ညူးနေတဲ့ရေလမ်းကုမ္ပဏီအား ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင်ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာပျက်စီးမှုများကိုရှင်းလင်းရန်ထိုင်းတရားရုံးကအမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့အထိ ၂၀၁၉တရားရုံးကသန့်ရှင်းရေးကိုရပ်တန့်ပြီးထိရောက်မှုမရှိဟုအမိန့်ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Thailand: Clean Up Klity Creek|url=https://www.hrw.org/news/2014/12/15/thailand-clean-klity-creek|accessdate=11 February 2016}}&lt;/ref&gt; 

=== ခရီးသွားလုပ်ငန်း ===
ကန်ချနဘူရီမြင်ကွင်းအများစုသည်ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့်တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သည်။ [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း|မြန်မာ မီးရထားလမ်း]] နှင့်သမိုင်းကိုကောင်းစွာမိတ်ဆက်ပေးသော ထိုင်း မြန်မာမီးရထားစင်တာ မှလွဲ၍ ပြတိုက်များသည်ဖုန်ထူပြီးယေဘုယျအားဖြင့်မထိုက်တန်ပါစစ်သင်္ချိုင်း ၂ ခုလည်းရှိသည်။ အများစုမှာ ကန်ချနာဘူရီစစ်သချိုင်း ဖြစ်သည်။ 

== အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ==
[[ဖိုင်:Erawan_Waterfall,_Kanchanaburi_Province,_Thailand_-_June_2004.jpg|right|thumb| အေလဝမ်ရေတံခွန် ]]

* အေလဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ် အနောက်ပိုင်းအတွက် ၅၅၀ ကီလိုမီတာ &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ပန်းခြံဖြစ်ပါတယ် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] ထဲမှာ [[တနင်္သာရီ တောင်တန်း|တနင်္သာရီတောင်ကုန်း]]  ကန်ချနပူရီခရိုင်စီစဝတ်ခရိုင်၊ ကတွန့်ခရိုင်၌တည်၏။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ ၁၂ ခုမြောက်အမျိုးသားဥယျာဉ် ဖြစ်သည်။ ပန်းခြံ၏အဓိကဆွဲဆောင်မှုမှာ အေလဝမ် ရေတံခွန်ဖြစ်သည်။ အေလဝမ် အမည်ရှိရေတံခွန်ဖြစ်ပြီး [[ဟိန္ဒူဒဏ္ဍာရီ|ဟိန္ဒူဒဏ္ဍရီ]] ခေါင်းသုံးဖြူဆင်ဖြစ်သည်။ ခုနစ်လွှာပါဝင်သောရေတံခွန်များသည် အေလဝမ်နှင့်တူသည်ဟုဆိုကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite book|title=THE NATIONAL PARKS and other Wild Places of THAILAND}}&lt;/ref&gt; ပန်းခြံတွင်ဥမင်လေးခုရှိသည်။ ထလေဝေါင်ပတန်  ရေတံခွန်ဧရိယာအရှေ့မြောက်ဘက်တွင်မြင့်တက်နေသော ရင်ခွင်တောင်တန်းတစ်ခု ခန်းမာန် တွင်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;''Roadway Thailand Atlas,'' Groovy Map Co., Ltd. © 4/2010&lt;/ref&gt; 

[[ဖိုင်:Khaochangphuak_06.jpg|right|thumb| ထုံဖာပွန်အမျိုးသားဥယျာဉ် ]]

* ထုံဖာပွန်ဥယျာဉ် သည်အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါပန်းခြံမြောက်မြားစွာရေတံခွန်များနှင့်ဂူရှိပါတယ်။ โชคกระดีนကံကောင်ချူးရေတံခွန်သည် {{Convert|30|m|-1}}  ချောက်ကမ်းပါးနောက်ထပ်ကြီးမားသောရေတံခွန်မှာအဆင့်သုံးဆင့်ရှိသည့်ခိုင်းယိုင်ဖြစ်သည်။ အခြားပန်းခြံရေတံခွန်များမှာ ကျင့်ယိုင်း၊ မီတင်နှင့် ငွေ့မျင်းတို့ဖြစ်သည်။ တောင်ကလေးဂူတွင် [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ|ဗုဒ္ဓ]] ရုပ်ပုံများကိုတွေ့ရသည်။ ခေါင်ခါက်လ်ရှုထောင့်ကပန်းခြံအပေါ်မြင်ကွင်းကျယ်မြင်ကွင်းတစ်ခုကိုပေးသည်။ &lt;ref name=&quot;DNPpdf&quot;&gt;{{Template:Cite web|title=National Parks in Thailand: Thong Pha Phum National Park|url=http://park.dnp.go.th/file/NATIONALPARKS_Eng.pdf|date=2015|publisher=[[Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation|Department of National Parks (Thailand)]]|pages=204|accessdate=26 June 2017}}&lt;/ref&gt; 

[[ဖိုင်:สันหนอกวัว.jpg|right|thumb| ထုံဖာပွန်အမျိုးသားဥယျာဉ် ]]

* ခေါင်လန်အမျိုးသားဥယျာဉ် သည် ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်၊ [[တနင်္သာရီ တောင်တန်း|တနင်္သာရီတောင်တန်းများ]] မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်းရှိစတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၅၀၀ ခန့်ရှိသောပန်းခြံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်ထိုင်းနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း [[ဒေါနတောင်တန်း|ဒေါန]] - [[တနင်္သာရီ တောင်တန်း|တနင်္သာရီတောင်တန်းများရှိ]] အကာအကွယ်ပေးထားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် တစ်ခုဖြစ်သည့် အနောက်ပိုင်းသစ်တောအဆောက်အဦး ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ပန်းခြံသည်ဘန်ကောက်အနောက်မြောက်ဘက်ကီလိုမီတာ ၃၄၀ အကွာ၊ ကန်ချနာဘူရီခရိုင်ရှိ ခေါင်လန်ရေလှောင်ကန်ကိုဝန်းရံထားသည်။ ၎င်းကိုလမ်းမကြီး ၃၂၃ မှ ဖြတ်သည်။ သစ်ပင်များသည်ရောနှောထားသောရွက်ကြွေများ၊ အမြဲစိမ်းတောင်နှင့်ခြောက်သွေ့သောအမြဲစိမ်းသစ်တောများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ခေါင်လန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အရှေ့မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသော ထွန်းယိုင်းနရယ်စွန်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော နှင့်ကပ်လျက် ရှိသည်။ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များသည်ကျားများ၊ ဆင်များ၊ ကျောရိုးများ၊ သမင်ဒရယ်များ၊ ဟောင်နေသောသမင်များနှင့်တောဝက်များပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite book|date=2001|title=THE NATIONAL PARKS and other Wild Places of THAILAND|publisher=New Holland Publishers (UK) Ltd|pages=42-44|isbn=9781859748862}}&lt;/ref&gt; 

* စိုင်းယက်အမျိုးသားဥယျာဉ် သည် စိုင်းယွတ်ခရိုင် အတွင်းရှိအမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥယျာဉ်သည်တောင်များ၊ ရေတံခွန်များနှင့်ဂူများရှိရာနေရာဖြစ်ပြီးအနောက်သစ်တောရေးရာအဆောက်အအုံ၏အကာအကွယ်ဖြစ်သည်။ ပန်းခြံ၏အဓိကဆွဲဆောင်မှုများမှာခွန်နွိုက်မြစ်ထဲသို့စီးဝင်သောစိုင်းယိုးရိုင်ရေတံခွန်ဖြစ်သည်။ စိုင်းယဲ့ရဲလက်ရေတံခွန်သည်ခွန်နိုင်တစ်လျှောက်ရှိစိုင်းယိုးရိုင်၏တောင်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;DNPpdf&quot;&gt;{{Template:Cite web|title=National Parks in Thailand: Thong Pha Phum National Park|url=http://park.dnp.go.th/file/NATIONALPARKS_Eng.pdf|date=2015|publisher=[[Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation|Department of National Parks (Thailand)]]|pages=204}}&lt;/ref&gt; ပန်းခြံတွင်ဂူမြောက်မြားစွာလည်းပါရှိသည်။ အကြီးဆုံးမှာ {{Convert|500|m}} ထမ်လဝါဖြစ်သည်  ဒီဂူရှုပ်ထွေးတဲ့နေရာမှာကြီးမားတဲ့ဂူ ၅ လုံးပါ ဝင်ပြီးတစ်ခုစီမှာ [[ကျောက်စက်ပန်းဆွဲ|ကျောက်စက်ပနးဆွဲ]] နှင့် ကျောက်တံတားတွေပါဝင် ပါတယ်။ &lt;ref name=&quot;LPBook&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Lonely Planet Thailand|edition=14th|publisher=Lonely Planet Publications|date=February 2012|pages=[https://archive.org/details/isbn_9781741797145/page/184 184]|isbn=978-1-74179-714-5|url=https://archive.org/details/isbn_9781741797145/page/184}}&lt;/ref&gt; နောက်ထပ်ဂူစနစ်တစ်ခုဖြစ်သော အနီရောင်ကြယ်ဂူသည် {{Convert|100|m}}  ရှည်လျား  နှင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကြယ်ပွင့်တွင် ဟင့်ငေါ့ယွန်လ်နှင့် ဟင့်ငေါ့ရှစ်ခန်းပါဝင်သည်။  

== လူ့အောင်မြင်မှုညွှန်းကိန်း ၂၀၁၇ ==
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;width:400px;&quot;
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | ကျန်းမာရေး 
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | ပညာရေး 
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | အလုပ်အကိုင် 
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | ဝင်ငွေ 
|-
|[[File:Health_icon_Thai.png|95x95px]]
|[[File:Round_Landmark_School_Icon_-_Transparent.svg|100x100px]]
|[[File:Employment_icon.png|100x100px]]
|[[File:Numismatics_and_Notaphily_icon.png|100x100px]]
|-
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၂၇ 
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၅၂
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၄၄ 
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၃၉ 
|-
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | အိမ်ရာ 
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | မိသားစု 
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး 
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ပါဝင်မှု 
|-
| style=&quot;height:100px;&quot; |[[File:586-house-with-garden.svg|100x100px]]
|[[ဖိုင်:Parents,_enfants,_famille.png|center|85x85px]]
|[[File:Groundtransport_inv.svg|100x100px]]
|[[File:Icon_Sociopolítica_y_relaciones_internacionales_(wikiproyect,_es.wp).png|96x96px]]
|-
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၄၉ 
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၆၇
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၄၉
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ၆၃
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:black; color:white;&quot; | ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်တွင် ထိုင်း၂၀၁၇ တန်ဖိုး ၀.၅၄၅၇ တန်ဖိုးသည်နိမ့်သည်။ အဆင့် ၆၇ တွင်ရှိသည်။ 
|}
၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံရှိကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) သည်လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း (ထိုင်း)ကိုအသုံးပြု၍ လူ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာတိုးတက်မှုများကိုဒေသအဆင့်တွင်ခြေရာခံခဲ့သည်။ အမျိုးသားစီးပွားရေးနှင့်လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးဘုတ်အဖွဲ့ (NESDB) ၂၀၁၇ ကတည်းကဒီတာဝန်လွှဲပြောင်းယူထားပါတယ်  
{|
| အဆင့် 
| ခွဲခြား 
|-
| &amp;nbsp;&amp;nbsp; ၁ - ၁၅ 
| &quot;မြင့်&quot; 
|-
| ၁၆ - ၃၀ 
| &quot;အတန်ငယ်မြင့်မားသော&quot; 
|-
| ၃၁ - ၄၅ 
| &quot;ပျှမ်းမျှ&quot; 
|-
| ၄၅ - ၆၀ 
| &quot;အတန်ငယ်နိမ့်&quot; 
|-
| ၆၁ - ၇၇ 
| &quot;အနိမ့်&quot; 
|}
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot; role=&quot;presentation&quot;
| &lt;strong&gt;ပြည်နယ်များနှင့် HAI 2017 အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောမြေပုံ&lt;/strong&gt; 
|-
|[[File:HAI_2017_rankings.png|1320x1320px]]
|}

== မှတ်စုများ ==
ထိုင်းအစိုးရမှအစီရင်ခံစာများအချက်အလက်များသည်မူပိုင်ခွင့်မပြုနိုင်ပါ (ပြည်သူ့ဒိုမိန်း) မူပိုင်အက်ဥပဒေ ၂၅၃၇ ၁၉၉၄၊ အပိုင်း ၇။ 

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့်များ ==

* {{Wikivoyage-inline|ကန်ချနဘူရီ}}    
* [https://web.archive.org/web/20150116030431/http://www.tourismthailand.org/Where-to-Go/Kanchanaburi ထိုင်းနိုင်ငံ၏ခရီးသွားအာဏာပိုင်] 
* [https://web.archive.org/web/20060102160403/http://www.kanchanaburi.go.th/ ပြည်နယ်၏ ၀ ဘ်ဆိုဒ်] (ထိုင်းဘာသာသာ) 
* [http://www.kru.ac.th ကန်ချနဘူရီရှိလက်လ်ချဖက်တက္ကသိုလ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511120908/http://www.kru.ac.th/ |date=11 May 2008 }} ပင်မတက္ကသိုလ် 
* [http://www.thainationalparks.com/erawan-national-park အေလဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်ကန်ချနဘူရီခရိုင်] 

[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ]]
{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ခရိုင်များ}}</text>
      <sha1>6pj5t35bz1nlbriicxsfsu9jx48c26g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စာပေပါရဂူဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202440</id>
    <revision>
      <id>1039546</id>
      <parentid>788684</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T09:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10497" sha1="nwe0pqy7qu75zvvcf7r6jgqwicfs1lg" xml:space="preserve">'''စာပေပါရဂူဘွဲ့''' ({{lang-en|'''Doctor of Letters'''}}; အတိုကောက် : '''D.Litt.''' ၊ '''Litt.D.''' ၊ '''D.Lit.''' သို့ '''Lit.D.'''; [[Latin]] ''{{lang|la|Litterarum Doctor}}'' သို့ ''{{lang|la|Doctor Litterarum}}'') သည် တက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ လူမှုဗေဒဘာသာရပ်(နယ်ပယ်)များအတွက် ချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံဘွဲ့ တစ်ခုဖြစ်သည်။ နေထိုင်သောနိုင်ငံ အပေါ်မူတည်၍ ယင်းဘွဲ့သည် [[ပါရဂူဘွဲ့]] (Doctor of Philosophy; Ph.D.) (သို့) သိပ္ပံပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Science; Sc.D. or D.Sc.) ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့်ပါရဂူ(ဒေါက်တာ)ဘွဲ့ (higher doctorate) နှင့်ညီမျှသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ နိုင်ငံအတော်များများက တက္ကသိုလ် နှင့် ပညာရေး/ရပ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက လူမှုနယ်ပယ် (ဘာသာရပ်/ပညာရပ်) များ{{efn|လူမှုဘာသာရပ်နယ်ပယ်များ၌ စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာ၊ သမိုင်း၊ ဒဿန စသော ဘာသာရပ်များ ပါဝင်သည်။}}တွင် ထူးကဲသောလုပ်ဆောင်မှုများကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် ချီးမြှင့်လေ့ရှိကြသည်။ များသောအားဖြင့် မူလဘွဲ့ယူကျမ်းကို ခုခံကာကွယ်ခြင်း (သို့) ပိုမိုတိုးတက်အောင်ပြုခြင်း အပါအဝင် ပုံမှန်ပါရဂူဘွဲ့အတွက် လေ့လာမှုပြီးမြောက်သောကြောင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့&lt;ref&gt;{{cite web |title=Catalog: Doctor of Letters (D.Litt.) |url=http://catalog.drew.edu/preview_program.php?catoid=28&amp;poid=1525 |website=Drew University |access-date=27 January 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201011147/http://catalog.drew.edu/preview_program.php?catoid=28&amp;poid=1525 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Doctor of Letters (Doctorado en Letras) |url=https://translate.google.com/translate?sl=es&amp;tl=en&amp;u=https%3A%2F%2Fhumanidades.mdp.edu.ar%2Finvestigacionyposgrado%2Fposgrado%2Fdoctoradoenletras%2F |website=Faculdad de Humanidades, Universidad Nacional de Mar del Plata}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Universidad Nacional Autonoma de Mexico |url=https://translate.google.com/translate?sl=es&amp;tl=en&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.posgrado.unam.mx%2Fletras%2F%3Fpage_id%3D12 |website=Program: Masters and Doctorate of Letters (Programa de Maestria y Doctorado en Letras)}}&lt;/ref&gt; အမြင့်ဆုံးအရည်အသွေးဖြင့် သိပ္ပံနည်းကျလက်ရာတစ်ခုခု၊ သုတေသန၊ စာပေရေးသားဖြန့်ချိမှု၊ ခိုင်မာမြဲမြံသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ရေးဂုဏ်ဒြပ် စသည်များကို တင်သွင်း၍ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်ပြီးနောက် အဆင့်မြင့်ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ချီးမြှင့်သည်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Higher Doctorates |url=https://www.ox.ac.uk/students/academic/higher-doctorates |website=University of Oxford}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=University of Saskatchewan Terms of Reference for the Award Of Doctorate Degrees for Scholarly Work D.Litt. and D.Sc. Degrees |url=https://cgps.usask.ca/documents/earned-degrees.pdf |website=University of Saskatchewan |access-date=27 January 2021 |archive-date=27 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727194706/https://cgps.usask.ca/documents/earned-degrees.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

ထိုသို့ ပါရဂူဘွဲ့ရယူရန် လေ့လာသင်ယူသူများကို ချီးမြှင့်သည့်အပြင် ဤဘွဲ့ကို [[ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]]အနေဖြင့်လည်း လူသားနှင့်ဆိုင်သော နယ်ပယ်ဘာသာရပ်၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာဘာသာရပ်များနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းအား သိသာထင်ရှားစွာအကျိုးပြုမှု ဆောင်ရွက်ရွက်သူများအား အသိအမှတ်ပြုရန် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ချီးမြှင့်ကြသည်။ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အဖြစ်ပေးအပ်ရာတွင် ဘွဲ့ရရန် စံသတ်မှတ်ထားသော လိုအပ်ချက်များ ဖြစ်သည့် ဘွဲ့ရရန်လျှောက်ထားမှု၊ ကျောင်းတက်သူတစ်ဦး၏ လုပ်ဆောင်ရမှု၊ ပါရဂူဘွဲ့ယူကျမ်းစာ (သို့) သုတေသနစာတမ်းနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဂုဏ်ဒြပ်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်ခံရခြင်းတို့ကို ပေးအပ်မည့်အဖွဲ့က ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် လျှော့ပေါ့စဉ်းစားကြသည်။ ဂုဏ်ထူးဆောင် စာပေပါရဂူဘွဲ့ လက်ခံရရှိသူများသည် ဘွဲ့ပေးအပ်သောအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယခင်ကတည်းက ဆက်နွယ်ပတ်သက်ရန် မလိုအပ်ပေ။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Martin, Krista |title=The Difference Between a PhD &amp; DLitt |url=https://www.theclassroom.com/history-phd-degree-5257288.html |website=The Classroom}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် အခြေအနေအများစု၌ ထိုဘွဲ့ရသူများ၏ အမည်အရှေ့၌ &quot;ဒေါက်တာ&quot; ဟူသော ပုဒ်အား သုံးစွဲရန်မသင့်ဟူ၍လည်း ယူဆကြ၏ ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=How to Use My Honorary Degree? How to Use My Honorary Doctorate with My Name? |url=https://www.formsofaddress.info/degree-honorary/ |website=The Protocol School of Washington}}&lt;/ref&gt; တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် (သို့) ပညာရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများသည် အထူးအားဖြင့် လူမှုဘာသာရပ်နယ်ပယ် (သို့) စာနာစိတ်(လူသားဆန်ခြင်း) စသည်တို့၌ ရှားပါးသော စံပြပုဂ္ဂိုလ်များအား စာပေပါရဂူ (သို့) ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစာပေပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Humane Letters) များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ စာရေးဆရာ [[မာ့ခ်တွိန်း]] ကို ၁၉၀၇ တွင် [[အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်]]က စာပေဆိုင်ရာအကျိုးကျေးဇူးများသဖြင့် စာပေပါရဂူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=The New York Times |url=http://www.twainquotes.com/19070627.html |website=MARK TWAIN, D.LITT., OXON. Students Give a Great Ovation to Him - Degree for Mr. Reid Also. June 27, 1907}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=LeMaster, J.R. and Wilson, James D. |title=The Routledge Encyclopedia of Mark Twain, 2011 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Routledge_Encyclopedia_of_Mark_Twain/HG-OnPoETTYC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Mark+Twain+honorary+doctor+of+letters+oxford&amp;pg=PA432&amp;printsec=frontcover}}&lt;/ref&gt; [[နယ်လ်ဆင် မန်ဒဲလား]]ကိုလည်း ၁၉၉၃ ၌ နာတယ်လ်တက္ကသိုလ်၊ ၂၀၀၀ ၌ တန်ဇန်းနီးယား အိုးပန်းတက္ကသိုလ်တို့က တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် ၎င်း၏ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုစနစ်ကို ဆန့်ကျင်ရာ၌ ခေါင်းဆောင်မှုပြုသည့်အတွက် ဤဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ကြလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Honorary Doctorates |url=http://db.nelsonmandela.org/tributes_new/pub_view.asp?pg=results&amp;opt=guided1&amp;strGenre=Honorary%20doctorates |website=Nelson Mandela Foundation |access-date=27 January 2021 |archive-date=16 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216053116/http://db.nelsonmandela.org/tributes_new/pub_view.asp?pg=results&amp;opt=guided1&amp;strGenre=Honorary%20doctorates }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Conferment of the Degree of Doctor of Letters (Honoris Causa) on Nelson Rolihlahla Mandela: The Oration and Acceptance Speech, 2000 |url=https://www.google.com/books/edition/Conferment_of_the_Degree_of_Doctor_of_Le/edYwAQAAIAAJ?hl=en&amp;gbpv=0 |website=The Open University of Tanzania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tanzania: Open University of Tanzania Honors Mandela |url=https://allafrica.com/stories/200009290026.html |website=AllAfrica}}&lt;/ref&gt; 

==မှတ်စု==
{{notelist}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ပညာရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ပညာရပ်ဝေါဟာရ]]</text>
      <sha1>nwe0pqy7qu75zvvcf7r6jgqwicfs1lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂန်ဂရာမယကျောင်းတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205222</id>
    <revision>
      <id>1039528</id>
      <parentid>1027224</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7495" sha1="24638udz812qxqcziiohcq9sy3yl6d7" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဂန်ဂရာမယကျောင်းတော်
| native_name = ගංගාරාම විහාරය
| image = Gangaramaya Temple.JPG
| image_upright = 1.2
| alt = 
| caption = Gangaramaya Temple
| map_type = Sri Lanka Colombo Greater
| map_size = 
| map_alt = 
| map_caption = 
| location = 61 Sri Jinarathana Rd, Colombo, [[Colombo]], 00200
| coordinates = {{coord|6|54|59|N|79|51|23|E|display=inline,title}}
| religious_affiliation = [[Buddhism]]
| deity = 
| country = [[Sri Lanka]]
| functional_status = 
| website = {{url|http://gangaramaya.com/}}
| founded_by = [[Hikkaduwe Sri Sumangala Thera]],&lt;br/&gt;Devundera Sri Jinaratana Nayake Thera
| year_completed = Late 19th century
}}

'''ဂန်ဂရာမယကျောင်းတော်''' သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အရေးအပါဆုံးကျောင်းတော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ယဉ်ကျေးမှုအမြင်နှင့် ယခုခေတ်ဗိသုကာလက်ရာများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ဘေရာရေကန်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။

==ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ==
ကျောင်းတော်တွင် စာပေတွင်ကြေပွန်တတ်မြောက်ကြသည့်သူများဖြစ်ကြသည့် Ratmalana Sri Dharmarama Thero, Waskaduwa Sri Subhuti Thero, Weligama Sri Sumangala Thero, Welivitiye Dhammaratna Thero, and Pandit Batuwantudawe တို့သည် သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

==ဗိသုကာ==
ကျောင်းတော်၏ ဗိသုကာသည် သီရိလင်္ကာ၊ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် စသည့်လက်ရာများကို ရောနှောကာတည်ဆောက်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;John Keells&quot;&gt;{{cite web |title=Gangaramaya Temple |url=http://www.johnkeellshotels.com/Colombo_GangaramayaTemple.htm |publisher=John Keells Hotels Group |access-date=30 April 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510172524/http://www.johnkeellshotels.com/Colombo_GangaramayaTemple.htm |archive-date=10 May 2012 |df= |accessdate=9 May 2021 |archivedate=10 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510172524/http://www.johnkeellshotels.com/Colombo_GangaramayaTemple.htm }}&lt;/ref&gt;

ကျောင်းတော်တွင် အဆောက်အဦများစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် [[ဘေရာရေကန်]]မှ သိပ်မဝေးသည့်နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်တွင် ဝိဟာရများ (ကျောင်း)၊ စေတိယများ (ဘုရား)၊ ဗောဓိပင်၊ Mandiraya ဝိဟာရ၊ [[ဆီးမမလက]] (ရဟန်းများစုဝေးရာခန်းမ)နှင့် ဓာတ်တော်တိုက်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပြတိုက်တစ်ခု၊ စာကြည့်တိုက်တစ်ခု၊ နားနေခန်း၊ အထပ်သုံးထပ်ပါသည့် ပရိဝေန၊ စာသင်ကြားရ ခန်းမများ၊ ဒါနပြုရာအခန်း စသည်တို့လည်း ကျောင်းပရဝုဏ်တွင် ပါဝင်ကြသည်။

လာရောက်လည်ပတ်သူအများစုသည် ဆီးမမလက၏ ဗိသုကာကို ကြည့်ရှုလေ့လာရန် လာရောက်ကြသည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် မူဆလင်ဘာသာဝင် ထောက်ပံ့သူဖြစ်သည့် Geoffrey Bawa ၏ လှူဒါန်းမှုဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။

==သမိုင်း==
==လက်ရှိလုပ်ဆောင်မှုများ==
ကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝတ်ပြုခြင်း စသည်တို့သာမကပဲ သင်ကြားရေးနေရာတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်တွင် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် ဂေဟာ၊ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းသင်ကြားရာကျောင်း၊ မိဘမဲ့ကလေးဂေဟာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် မတူညီသည့်ဒေသများမှ ဝတ်ပြုသူများကို မတူထူးခြားစွာ ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဆီးမမလက]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.gangaramaya.com/ Gangaramaya Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140101072454/http://gangaramaya.com/ |date=1 January 2014 }}
* [http://exploresrilanka.lk/2013/12/gangaramaya-temple Gangaramaya, More Than A Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509165401/http://exploresrilanka.lk/2013/12/gangaramaya-temple/ |date=9 May 2021 }}
* [http://exploresrilanka.lk/2014/12/podi-hamuduruwo-path-virtue Podi Hamuduruwo: On The Path Of Virtue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210124162650/http://exploresrilanka.lk/2014/12/podi-hamuduruwo-path-virtue/ |date=24 January 2021 }}
* [http://exploresrilanka.lk/2012/12/for-the-greater-good For The Greater Good] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513133559/http://exploresrilanka.lk/2012/12/for-the-greater-good/ |date=13 May 2021 }}
* [http://exploresrilanka.lk/2011/12/supatipanno-bhagavato-savaka-sango-a-life-by-example Supatipanno Bhagavato Savaka Sango: A Life By Example] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511195942/https://exploresrilanka.lk/2011/12/supatipanno-bhagavato-savaka-sango-a-life-by-example/ |date=11 May 2021 }}
* [http://www.esrilankans.com/page.do?id=109 Gangaramaya Podi Hamuduruwo - Monk with a Purpose]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503073216/http://www.esrilankans.com/page.do?id=109 |date=3 May 2021 }}
* [http://www.esrilankans.com/page.do?id=220 Gangaramaya Nawam Maha Perahera 2013]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509005440/http://www.esrilankans.com/page.do?id=220 |date=9 May 2021 }}
* [https://web.archive.org/web/20110805191843/http://www.sundayobserver.lk/2007/02/11/spe02.asp Navam Maha Perahera]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ]]</text>
      <sha1>24638udz812qxqcziiohcq9sy3yl6d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213555</id>
    <revision>
      <id>1039552</id>
      <parentid>960099</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T10:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="4l5jgf0m3x8w6tjbcccvf0p701qvqs7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;| name = ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်
| area_total_km2 = 3.19
| parts_style = para
| p1 = 
| government_type = 
| leader_title = မြို့တော်ဝန်
| leader_name = 
| area_footnotes = 
| elevation_footnotes = 
| seat = 
| elevation_m = 
| population_footnotes = 
| population_total = 41,171
| population_as_of = 2001
| population_density_km2 = 12906
| blank_name_sec1 = [[:en:Korean dialects|Dialect]]
| blank_info_sec1 = 
| parts_type = 
| seat_type = Capital
| native_name = 삼성동
| map_alt = 
| image_skyline = Bongeunsa behind buddha.jpg
| imagesize = 
| image_alt = 
| image_caption = ဘွန်အွန်းဆာဘုန်းကြီးကျောင်းမှ မြင်ရသော ကောင်းကင်အနားသတ်
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| subdivision_name1 = 
| pushpin_map = &lt;!-- name of a location map, can be North Korea, South Korea or South Korea Seoul --&gt;
| pushpin_label = &lt;!-- only necessary if &quot;name&quot; or &quot;official_name&quot; are too long --&gt;
| coordinates = 
| coor_pinpoint = &lt;!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --&gt;
| subdivision_type = နိုင်ငံ
| subdivision_name = [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]
| subdivi
sion_type1 = [[:en:Regions of Korea|ဒေသ]]
| footnotes = 
}}'''ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်''' ({{lang-ko|삼성동}}) သည် လူကုံတန်တို့နေသော [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးမြို့]]၊ [[ဂမ်းနမ်|ဂမ်းနမ်ဒိစတြိတ်]]ရှိ ရပ်ကွက်တခုဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;&quot;[http://www.encyber.com/search_w/ctdetail.php?masterno=732231&amp;contentno=732231 삼성동 (Samseong-Dong 三成洞)]{{Dead link|date=January 2026 }}&quot; (in Korean). Doosan encyclopedia.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211142506/http://tour.gangnam.go.kr/main_history/history10_05.html |date=11 February 2012 }}&quot; (in Korean). Gangnam-gu official site. Archived from [http://tour.gangnam.go.kr/main_history/history10_05.html the original] on 2012-07-21.&lt;/ref&gt;

ဤနယ်နိမိတ်တွင် အထပ်မြင့်ဈေးဝယ်စင်တာများ၊ နာမည်ကြီးစားသောက်ဆိုင်များ၊ အဆင့်မြင့်ဟိုတယ်များ ရှိသည်။ ညကလပ်လည်း အချို့ ရှိ၏။ ညမြင်ကွင်းအပြင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမြေအောက်ဈေးဝယ်စင်တာဖြစ်သည့် ကိုအိတ် ခေါ် ပြပွဲစင်တာလည်း ရှိသည်။

အိမ်ရာကြီးများအပြင် ပုံမှန်လူနေဧရိယာများလည်း ရှိသေးသည်။ ၃.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၂၃ စတုရန်းမိုင်) သာ ကျယ်သော်လည်း ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်သည် ရပ်ကွက်နေလူထုအတွက် နှစ်လိုဖွယ်နေရာဖြစ်ပြီး ဟိုနားဒါဝယ် လျှောက်လည်ချင်စရာလည်း ဖြစ်၏။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့၏ ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>4l5jgf0m3x8w6tjbcccvf0p701qvqs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ချူယောင်းဝူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221706</id>
    <revision>
      <id>1039501</id>
      <parentid>1029021</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5203" sha1="pnd2bp6236crjvn7krhdug4q3teioxa" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = ချူယောင်းဝူ
| image        =
| caption      =
| birth_date   = {{Birth date and age|1999|06|05|mf=y}}
| birth_place  = [[တောင်ကိုရီးယား]]
| other_names  = {{Plainlist|
* Chu Young-woo
* Choo Yeong-woo
}}
| education    = [[:en:Korea National University of Arts|Korea National University of Arts]]
| occupation   = Actor
| years_active = 2021–present
| agent        = J,Wide-Company&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jwide.co.kr/bbs/board.php?bo_table=21&amp;wr_id=44|title=추영우 Choo Yeong Woo|website=J,WIDE-COMPANY|lang=ko|access-date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;
| module       = {{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent|headercolor=transparent
| hangul       = {{Linktext|추|영|우}}
| hanja        = !
| rr           = Chu Yeong-u
| mr           = Ch'u Yŏng'u
}}}}

'''ချူယောင်းဝူ''' ({{lang-ko|추영우}}, {{lang-en|Choo Young-woo}}; ၁၉၉၉ ဇွန်လ ၅ ရက်ဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယား သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ''You Make Me Dance'' (၂၀၂၁) အမည်ရ [[:en:Yaoi|BL]] ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ''[[ရဲတက္ကသိုလ် (ဇာတ်လမ်းတွဲ)|ရဲတက္ကသိုလ်]]'' (၂၀၂၁) တွင် ဘတ်မင်းဂယူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာသည်။

==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း==
===ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot;| Network
! scope=&quot;col&quot;| Role
! scope=&quot;col&quot;| Ref.
|-
| 2021
| '''[[ရဲတက္ကသိုလ် (ဇာတ်လမ်းတွဲ)|ရဲတက္ကသိုလ်]]''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| KBS2
| Park Min-kyu
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hancinema.net/rookie-chu-young-woo-cast-for-police-university-150846.html|title=Rookie Chu Young-woo Cast for &quot;Police University&quot;|date=April 26, 2021|website=[[HanCinema]]|access-date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hankyung.com/news/article/2021090774395|title='경찰수업' 추영우, 안방극장 매료시킨 '박민규' 매력 포인트 셋|trans-title=‘Police Class’ Choo Young-woo, ‘Park Min-gyu’ charms three points that fascinated the small screen|date=September 7, 2021|website=Korea Economic Daily|language=ko|access-date=October 28, 2021|archive-date=28 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528014609/https://www.hankyung.com/news/article/2021090774395|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021–2022
| ''[[ကျောင်း ၂၀၂၁]]''
| Jung Young-joo
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mk.co.kr/star/broadcasting-service/view/2021/10/983837/|title='학교 2021' 추영우, 서늘한 분위기…전학생 정영주 완벽 변신|trans-title='School 2021' Choo Young-woo, cool atmosphere... Transfer student Jung Young-joo's perfect transformation|last=Yang|first=So-young|date=October 18, 2021|website=[[Maeil Business Newspaper]]|language=ko|access-date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=437&amp;aid=0000272184 |author=Kim Jin-seok|title=[단독]추영우, 김영대 빈자리 꿰찼다… '학교 2021' 주연|trans-title=[Exclusive] Choo Young-woo, Kim Young-dae filled the vacancy Starring in 'School 2021'|work=JTBC|via=Naver|date=July 27, 2021|access-date=July 27, 2021|language=ko}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

===ဝက်ဘ်စီးရီး===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot;| Network
! scope=&quot;col&quot;| Role
! scope=&quot;col&quot;| Ref.
|-
| 2021
| ''You Make Me Dance''
| style=&quot;text-align:center;&quot;| W-STORY
| Song Si-on
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hankyung.com/news/article/2020122302465|title=신예 추영우, 웹드라마 'You Make Me Dance' 주연 발탁|date=December 23, 2020|website=[[Korea Economic Daily]]|language=ko|access-date=October 28, 2021|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602212147/https://www.hankyung.com/news/article/2020122302465|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kpopmap.com/find-out-about-actor-chu-youngwoo-acting-in-bl-web-drama-you-make-me-dance/|title=Find Out About Actor Chu YoungWoo Acting In BL Web Drama &quot;You Make Me Dance&quot;|date=February 4, 2021|website=Kpopmap|access-date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
* {{HanCinema person|Chu_Young-woo}}
* {{Instagram|cu.young}}

[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]</text>
      <sha1>pnd2bp6236crjvn7krhdug4q3teioxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကော်သူးလေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259492</id>
    <revision>
      <id>1039485</id>
      <parentid>1036947</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45145" sha1="ic8paa7dcrnt21cxlvrqkukkas1xtrl" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ကော်သူးလေ သမ္မတနိုင်ငံ
| native_name            = {{native name|ksw|ကီၢ်သူလ့ၤ ကီၢ်စဲၣ်|italic=no}}
| common_name            = ကော်သူးလေ
| status                 = နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်မပြုထားသော '' de facto'' လွတ်လပ်သည့်နယ်မြေ (နိုင်ငံတကာက [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ နယ်နိမိတ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ်ပြုထားသည်)
| image_flag             = 
| flag_caption           = ကော်သူးလေအစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော ကော်သူးလေတပ်မတော် (Kawthoolei Army) ၏ အလံတော် (ဝဲ) နှင့် ကော်သူးလေနှင့် ဆက်စပ်နေသော [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)]] ၏ အလံတော် (ယာ)
| image_flag2            = Flag of the Karen National Union.svg
| image_map              = Republic_of_Kawthoolei_map.png
| map_width              = 250px
| map_caption            = {{Legend|#336830|ကော်သူးလေတပ်မတော်က ထိန်းချုပ်ထားပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေ}}
{{Legend|#61E760|ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုထားသော်လည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးသော နယ်မြေများ}}
| capital                = [[စုကလိမြို့|စုကလိ]]
| coordinates            = {{coord|16|9|16|N|98|35|46|E|type:city}}
| official_languages     = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ|အင်္ဂလိပ်]] {{citation needed|date=April 2026}}
| demonym                = [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]
| government_type        = [[ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ]] (လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ)
| leader_title1          = သမ္မတ
| leader_name1           = [[စောနယ်ဒါးမြ]]
| leader_title2          = ဒုတိယသမ္မတ
| leader_name2           = စောဆာဂေးဖိုး
| leader_title3          = ဝန်ကြီးချုပ်
| leader_name3           = စောဖိုးသူးလေ
| established_event1     = လွတ်လပ်ရေးကြေညာခြင်း
| established_date1      = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၅
| area_km2               = ၈၇,၆၁၂ {{efn|နယ်မြေထက်ဝက်ခန့်ကို ထိန်းချုပ်ထားသော ကေအဲန်ယူ (KNU) ၏ နယ်မြေအကျယ်အဝန်းဖြစ်ပြီး၊ ယခုသမ္မတနိုင်ငံအတွက် သီးသန့်အချက်အလက် မရရှိသေးပါ။}}
| currency               = [[ထိုင်းဘတ်ငွေ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=AUTHORS |first=CONTRIBUTING |date=2024-05-19 |title=The fight to protect the Karen homeland of Kawthoolei |url=https://english.dvb.no/the-fight-to-protect-the-karen-homeland-of-kawthoolei/ |access-date=2026-04-23 |website=DVB |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
| currency_code          = THB
| utc_offset             = +၆:၃၀
| drives_on              = ညာဘက်
| calling_code           = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖုန်းလိုင်းကုဒ်များ|+၁]]
}}

'''ကော်သူးလေ''' ({{Lang-ksw|ကီၢ်သူလ့ၤ}}) ဆိုသည်မှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်း [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီးနှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] အစပိုင်းကာလတို့၌ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်အမျိုးသားအချို့]]က ယခင် [[ဗြိတိသျှဘားမား]] (လက်ရှိ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]) မှ ခွဲထွက်၍ သီးခြားထူထောင်ရန် ပုံဖော်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2020|title=Imagining Kawthoolei: Strategies of petitioning for Karen statehood in Burma in the first half of the 20th century|journal=Nations and Nationalism|volume=26|issue=3|pages=759–774|language=en|doi=10.1111/nana.12613|issn=1469-8129|archive-url=free}}&lt;/ref&gt; 

&quot;ကော်သူးလေ&quot; ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ကရင့်တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ပဒိုစောဝိရကျော်က စတင်ဖန်တီးသုံးနှုန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[စောဘဦးကြီး]] ဦးဆောင်သည့် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ကော်သူးလေအစိုးရနှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကေအဲန်ယူ-ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] အကြီးအကဲများက ဆက်လက်အသက်သွင်း ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://stanforddaily.com/2025/01/31/returning-home-resistance-resilience-and-reflections-of-kawthoolei/|title=Returning home: Resistance, resilience and reflections of Kawthoolei|work=stanforddaily|access-date=14 January 2026|date=31 January 2025}}&lt;/ref&gt;“ကော်” ၏ အနက်မှာ “နိုင်ငံ သို့မဟုတ် တိုင်းပြည်” ဖြစ်ပြီး၊ “သူး” ၏ အနက်မှာ “မကောင်းခြင်း၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ နိုင်လိုမင်းထက်ပြုမှု” ဖြစ်သည်။ “လေ” ကို “မရှိခြင်း (နတ္တိ)” ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ခြုံငုံလိုက်သော် “ကော်သူးလေ” ဆိုသည်မှာ '''မကောင်းမှုနှင့် နိုင်လိုမင်းထက်ပြုမှုများ မရှိသော သာယာဝပြောသည့် တိုင်းပြည်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kawthoolei.institute/remembrance-celebrations/Kawthoolei-Day|title=၇၄ နှစ်ပြည့် ကော်သူးလေးနေ့(၁၄.၆.၁၉၄၉-၁၄.၆.၂၀၂၃)|work=kawthoolei institute|access-date=14 January 2026|date=2023|archive-date=17 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260217014634/https://www.kawthoolei.institute/remembrance-celebrations/Kawthoolei-Day|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ကရင့်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များ အခြေခံပုံဖော်ခဲ့သော ကော်သူးလေနယ်နိမိတ်တွင် လက်ရှိ [[ကရင်ပြည်နယ်]] သာမက [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] (မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ) တို့ရှိ ကရင်လူမျိုးစုများ အခြေချရာ နယ်မြေများအထိ ပါဝင်မှုဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/central-govt-infringing-administration-knu-regions-say-leaders.html|title=Central Govt Infringing Administration of KNU Regions, Say Leaders|work=The Irrawaddy|access-date=14 Jan 2026|date=10 Oct 2017}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ ==
[[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီးတွင် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]လက်အောက်မှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံများသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုများနှင့်အတူ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများအဖြစ် အသီးသီး ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကြသည်။ 

မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်များ၏ [[လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလ (၁၉၄၁–၁၉၄၇)|လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုများ]]နှင့်အတူ ကရင့်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်အချို့သည်လည်း [[ဗြိတိသျှဘားမား]]အစိုးရလက်အောက်မှ ခွဲထွက်၍ သီးခြား &quot;ကော်သူးလေပြည်&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်အသိအမှတ်ပြုပေးရန် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် အင်္ဂလန်ရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရထံ သွားရောက်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် သီးခြားကရင်ပြည်နယ် ထူထောင်လိုသော ကရင့်ခေါင်းဆောင်များသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်တွင် ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ (KNA/[[ဒေါကလူ]])၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (BKNA)၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ (KCO) နှင့် ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ (KYO) ဟူသော အဖွဲ့ကြီးလေးဖွဲ့ကို ပေါင်းစည်းကာ [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (Karen National Union - KNU) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် စောသာဒင်က တာဝန်ယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UCA&quot;&gt;{{cite web|url=https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/asiapacific-region/burmakarens-1948-present/|title=Burma/Karens (1948-present)|work=University of Central Arkansas|access-date=14 January 2026|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923075128/https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/asiapacific-region/burmakarens-1948-present/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

KNU သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]တွင် ကရင်အမျိုးသား ညီလာခံတစ်ရပ်ကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ထိုညီလာခံမှ [[အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်]]ကို ကန့်ကွက်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ကရင်လူဦးရေ အချိုးအစားနှင့်အညီ ကရင်အမတ်ဦးရေ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်အများစုနေထိုင်ရာ ဒေသများတွင် သီးသန့်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်စစ်တပ် သီးသန့်ထားရှိခွင့်ပြုရန်နှင့် သီးခြားကရင်ပြည်နယ် (ကော်သူးလေ) ထူထောင်ခွင့်ပေးရန် စသည့် တောင်းဆိုချက်များကို ဗြိတိသျှအစိုးရထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။ တောင်းဆိုချက်များကို မလိုက်လျောပါက ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပြုလုပ်မည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၄၇|တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို သပိတ်မှောက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး၊ ဗြိတိသျှအစိုးရထံမှ ထူးခြားသော တုံ့ပြန်မှုမရရှိသဖြင့် KNU သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၄၇|၁၉၄၇ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]ကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖဆပလ]]မှ ဦးဆောင်ရေးဆွဲသည့် တစ်ပြည်ထောင်စနစ်အခြေခံ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ခွဲထွက်ခွင့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များအပေါ် အားမလိုအားမရဖြစ်မှုများနှင့်အတူ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် KNU မော်လမြိုင်ကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်တွင် ကရင်လူထုအင်အား ၁၄၅,၁၀၀ ကျော်သည်&lt;ref name=&quot;KIC-1&quot;&gt;{{cite web|url=https://kicnews.org/2016/10/%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%A Geno-v1/|title=အဖူးစကား ကြားနိုင်ကြ‌စေချင်|work=KIC|access-date=14 January 2026|date=19 October 2016}}{{Dead link|date=June 2026 }}&lt;/ref&gt; မြန်မာပြည်အနှံ့၌ ကော်သူးလေပြည် သတ်မှတ်ပေးရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေ့ကို အစွဲပြု၍ ကရင်တိုင်းရင်းသားများက &quot;ကရင်အမျိုးသားနေ့&quot; ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;KIC-2&quot;&gt;{{cite web|url=https://kicnews.org/2023/08/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%A9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%Bblocks/|title=ကရင့်အမျိုးသားအာဇာနည်‌နေ့ ဖြစ်‌ပေါ်လာပုံ|work=KIC|access-date=14 January 2026|date=10 August 2023}}&lt;/ref&gt;

၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သည် ဗြိတိသျှအစိုးရထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ လွတ်လပ်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်တွင် ကရင့်ခေါင်းဆောင်အချို့က ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေအဖြစ် &quot;ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံတော်&quot; ကို ကြေညာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c14rn22lvryo|title=ကော်သူးလေ သမ္မတနိုင်ငံတော် တည်ထောင်|work=BBC|access-date=14 January 2026|date=7 January 2026}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အဆိုပါကြေညာမှုကို မည်သည့်နိုင်ငံကမျှ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့် နယ်နိမိတ်ကိုသာ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။

== ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ==
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မတ်လတွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] တောခိုသွားခြင်းနှင့်အတူ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နှင့် အခြားသော ပြည်တွင်းလက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှုများသည် နေရာအနှံ့တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီး တနှစ်အကြာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး မေ ၂၂ရက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၊ကရင်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO)၏ လေးလနီးပါး ကြာမြင့်သော  '''အင်းစိန်တိုက်ပွဲ'''သည် အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/on-this-day/2019/05/21/191967.html?fbclid=IwY2xjawPTCLdleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFZNzFUQW9WRHI1MkhadDZYc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvhfARaxq17FN6fGADM50uKn9Z27kYzUp1MZO-lEEnETMi5QWSxB4nCqbvAs_aem_c5Be00o9ejMvzkQNw-Ow1g|title=အင်းစိန်တိုက်ပွဲနိဂုံး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၁ မေ ၂၀၁၉}}&lt;/ref&gt;အင်းစိန်တိုက်ပွဲသည် ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခွင့်နှင့် ကရင်ပြည်နယ် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစိုးရနှင့် သဘောတူ ညီမှု မရခဲ့သည့် ကေအင်ဒီအို (Karen National Defence Organization)၏ လက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းရှိ မြို့များကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သည့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ ကေအဲန်ဒီအိုတပ်များသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]အထိဝင်ရောက်စီးနင်းအပြီး၊အာဏာရ ဖဆပလအစိုးရသည် နိုင်ငံတစ်ကာသတင်းစာများထက်  ရန်ကုန်အစိုးရအဖြစ်သို့ပင် ရောက်ရှိသွားခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/02/10/54672.html|title=အင်းစိန် တိုက်ပွဲထဲက “တံမြက်စည်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄}}&lt;/ref&gt;

၁၉၄၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ကရင်ခေါင်းဆောင်အများစု ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် ကေအဲန်ဒီအိုတပ်များသည်  အင်းစိန်မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။စစ်ဦးစီးချုပ် ကရင်အမျိုးသား [[စမစ် ဒွန်း|ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်း]] ရာထူးမှ ရပ်ဆိုင်းခံရခြင်းနှင့်အတူ၊အစိုးရက ၁၉၄၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်တွင် ကေအဲန်ဒီအိုအား  မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ 

အင်းစိန်မှ စွန့်ခွာလာသည့် ကရင့်တပ်များသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇွန် ၁၄ ရက်တွင် တောင်ငူမြို့၌ ကေအဲန်ယူ ပထမဦးဆုံးညီလာခံ (ကွန်ကရက်)အား ကျင်းပကြပြီး၊ K.G.B ဟုခေါ်သော Kawthoolei Governing Bodyအား စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ထိုနေ့ညနေ အချိန်တွင် ကော်သူးလေအစိုးရအဖွဲ့ နှင့် ကော်သူးလေ (နိုင်ငံ/ပြည်) တည်ထောင်ခြင်းအကြောင်း  ကော်သူးလေအသံလွင့်ရုံမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။

နိုင်ငံတကာ အသံလွင့်ဌာနများဖြစ်သော BBC၊ အိန္ဒိယ(All India Radio)၊ ပါကစ္စတန်(Radio Pakistan)၊အမေရိကန် (VOA)၊ ဩစတြေးလျ အသံလွှင့်ဌာနများမှလည်း ကော်သူးလေ အသံလွှင့်ဌာန၏ ထုတ်လွှင့်ချက်အတိုင်း ထပ်ဆင့်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ကြသည်။

‌ပါကစ္စတန်နှင့် ဩစတြေးလျ နိုင်ငံများမှ  လေ့လာရေးအဖွဲ့များ စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို မခံခဲ့ရပေ။ကရင်တိုင်းရင်းသားများသည် ကော်သူးလေအစိုးရဖွဲ့ခဲ့သည့် ဇွန် ၁၄ ရက် အား  ကော်သူး‌လေ‌နေ့ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kicnews.org/2021/06/%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%94%E1%82%94-kaw-thoo-lei-day/|title=ကော်သူး‌လေ‌နေ့ (Kaw Thoo Lei Day)|work=KIC|access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

စောဘဦးကြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://southeastasiaglobe.com/the-legacy-of-karen-revolutionary-leader-saw-ba-u-gyi/?fbclid=IwY2xjawPTCONleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFZNzFUQW9WRHI1MkhadDZYc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvhfARaxq17FN6fGADM50uKn9Z27kYzUp1MZO-lEEnETMi5QWSxB4nCqbvAs_aem_c5Be00o9ejMvzkQNw-Ow1g|title=The enduring legacy of Karen revolutionary leader Saw Ba U Gyi|work=southeastasiaglob|access-date=14 January 2026|date=17 Aug 2020}}{{Dead link|date=January 2026 }}&lt;/ref&gt; ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကော်သူးလေအစိုးရမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ကော်သူးလေအစိုးရအဖွဲ့ (၁၉၄၉ခုနှစ်၊ဇွန် ၁၄ ရက်)
! စဉ်
! အမည်
! တာဝန်
|-
| ၁
| [[စောဘဦးကြီး]]
| ဝန်ကြီးချုပ်
|-
| ၂
| ဦးလှဖေ
| နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး
|-
| ၃
| စောဖိုးမောင်
| ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး
|-
| ၄
| စောရွှေလေး
| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး
|-
| ၅
| စောတူရဦး
| ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး
|-
| ၆
| စောဘထွန်း
| ပညာရေးဝန်ကြီး
|-
| ၇
| စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်း
| လမ်းပန်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး
|-
| ၈
| မန်းစိန်တင်
| သစ်တောနှင့် လယ်ယာဝန်ကြီး
|}

၁၉၅၀ပြည့်နှစ်၊ဇူလိုင်  ၁၇ရက်မှ  ၁၉ရက်အထိ ဖါပွန်မြို့တွင် ကရင့်အမျိုးသားညီလာခံကို စောဘဦးကြီး ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ပြီး၊မော်ချီးတွင်ရှိသည့် ကော်သူးလေအသံလွင့်ဌာနမှတဆင့် (၁) လက်နက်ချစကား အလျဉ်းမပြောရ၊(၂) ကရင့်လက်နက် ကရင့်လက်ထဲတွင်ရှိရမည်၊(၃) ကရင့် ကံကြမ္မာ ကရင်ဖန်တီးမည်၊(၄) ကရင်ပြည်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း ပြီးပြည့်စုံရမည် ဆိုသည့် ကရင့်တော်လှန်ရေးအခြေခံမူများကို အသံလွှင့်ကြေညာခဲ့သည်။

ထိုသို့ ကရင့်တော်လှန်ရေးအခြေခံမူများကို ချမှတ်ပြီးနောက်၊၁၉၅၀ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၂ရက်တွင် ကေအဲန်ယူ ဥက္ကဋ္ဌ စောဘဦးကြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောစိုင်းကေတို့သည် ကော်သူးလေပြည်နယ်ရရှိရေးအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ဘန်ကောက်မြို့တွင် ကျင်းပမည့် နိုင်ငံတကာအစည်းအဝေးသို့အသွား လမ်းခုလတ်  ကရင်ပြည်နယ်၊‌ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ထော့ကိုကိုး‌ရွာတွင် တပ်မတော်တပ်ခွဲ၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက်ဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kicnews.org/2023/08/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%AD/|title=ကရင်အာဇာနည်‌နေ့နှင့် တိုင်းရင်းသားတန်းတူညီမျှ‌ရေး|work=KIC|access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;

ထို့နောက် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးကြသည့် အဖွဲ့များ၊လက်နက်ဆွဲကိုင်တိုက်ခိုက်ကြသည့်အဖွဲ့များစသည်ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာကြသည့်အပြင်၊ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးမှခွဲထွက်လာကြသည့် ကရင့်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကြောင့်  ကရင့်ခေါင်းဆောင်များ၏ ကော်သူးလေပြည်အရေးကိစ္စသည် မှေးမှိန်သွားခဲ့ကြသည်။

== ကော်သူးလေပြည်နယ် ==
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်‌ရေးရပြီး‌နောက် ပြည်နယ်/တိုင်းများ ဖွဲ့စည်းထူ‌ထောင်ရေးအတွက် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၄၈)]]၌ အမတ်များ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလာကြရာတွင် ကရင်ပြည်နယ်အရေးကိစ္စသည်လည်း ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၇ရက်‌တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သံလွင်ခရိုင်၊ဖာပွန်ဒေသကို ၁၉၅၁ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် (၁၉၅၁ခုနှစ်၊ အက်ဥပ‌ဒဒေ ၆၂)အရ ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သံလွင်ခရိုင်ကို  ကရင်ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် စတင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

ထို့နောက်  [[ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံ‌တော်သမ္မတဦးဘဦး]]သည် ၁၉၅၂ခုနှစ် ကရင်ပြည်နယ် တိုးချဲ့သတ်မှတ်‌ရေး အက်ဥပဒေ၊ ၁၉၅၂ခုနှစ် အက်ဥပ‌ဒဒေ (၁၄)ဖြင့် သံလွင်ခရိုင်နှင့် ဆက်စပ်‌ဒေသဖြစ်သည့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊လှိုင်းဘွဲမြို့နယ်၊ဘားအံ့မြို့နယ်နှင့် သံ‌တောင်မြို့နယ်များကို ကရင်ပြည်နယ်အဖြစ် ဒုတိယအဆင့်အားဖြင့် တိုးချဲ့သတ်မှတ်ပြီး ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ဆက်လက်၍ ကရင်ပြည်နယ်တွင် လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ဘားအံမြို့နယ်၊သံ‌တောင်မြို့နယ်(နောင်တွင် သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ် နှင့် မြဝတီမြို့နယ်ဟူ၍ မြို့နယ်‌ပေါင်း (၇)မြို့နယ် အထိရှိလာခဲ့သည်။

၁၉၅၄ခုနှစ်၊ဇွန် ၁ရက်‌တွင် နိုင်ငံ‌တော် သမ္မတဦးဘဦးသည်  နိုင်ငံ‌တော်သမ္မတအိမ်‌တော်၌ ကရင်ပြည်နယ် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရေး အခမ်းအနားတစ်ရပ်အား ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ထံသို့ ဘားအံမြို့နယ်၊လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ သံ‌တောင်မြို့နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို လွှဲ‌ပြောင်းခဲ့သည်။ထို‌နေ့ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်‌ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် ကရင်ပြည်နယ် ဟူ၍ တိတိကျကျ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်၏ (၁)နှစ်‌မြောက် အခမ်းအနားနေ့အား ၁၉၅၅ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁)ရက်‌ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီ|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက် ၁၉၆၄ခုနှစ်၊ဧပြီ ၃ ရက်တွင် တော်လှန်‌ရေး‌ကောင်စီ နှင့် ကရင်‌တော်လှန်‌ရေး‌ကောင်စီတို့၏ သဘောတူညီချက်အပိုဒ် ၃(က)နှင့် တော်လှန်ရေးကောင်စီ ကြေညာစာအမှတ် (၅၁)ဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်သည် ကော်သူးလေပြည်နယ် အဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/weekly-news-analysis-whither-karen-national-union/5586737.html|title=ကေအန်ယူနဲ့ ကော်သူလေးအရေး|work=VOA|access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀}}&lt;/ref&gt;၁၉၆၅ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၅ရက်  ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ (၆၁၈)ဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်မှ ဘားအံခရိုင်ကို မြို့နယ် (၄)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ (၆၉၇)ဖြင့် ကော့ကရိတ် ခရိုင်ကို မြို့နယ် (၃)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့၍၊ကော်သူးလေပြည်နယ်သည် ခရိုင် ၂ခု၊မြို့နယ်၇ ခု ပြည်နယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ စနစ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနသည်  ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃ရက်  ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၆၆)ဖြင့်  ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၇)ရက် မှစ၍ ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်ခွဲများကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီကာလတွင် (၁၉၄၇) ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၀)၊ ပုဒ်မခွဲ (က)ဖြင့် ကော်သူးလေပြည်နယ်ကို ကရင်ပြည်နယ်ဟု ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

၁၉၇၄ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်‌တွင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်‌သည့် ၁၉၇၄ခုနှစ်၊ နိုင်ငံ‌တော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင်လည်း ကော်သူးလေပြည်နယ်အစား ကရင်ပြည်နယ် အဖြစ်သာ ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းဖြင့် ကော်သူးလေပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့မှုသည်  ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရသည်။

== တကျော့ပြန် ကော့သူးလေ ==
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ဒုတိယအပါတ်တွင် ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံးသည်  ကော်သူးလေနေ့ နှင့် ကော်သူးလေဖက်ဒရယ်ယူနစ်အကြောင်း တကျော့ပြန် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာခဲ့ကြသည်။ယင်းအပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇွန် ၁၉ရက် တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] KNU ပြောခွင့်ရ ပဒိုစောတောနီး ၏ ကော်သူးလေ အစိုးရအဖြစ်ကြေညာရန် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထက်ပြီးစီးနေပြီဖြစ်သည့်အတွက် ကော်သူးလေပြည်၊ ကော်သူလေးအစိုးရအဖြစ် ကြေညာနိုင်တော့မည့်ပြောကြားချက်ကို  ထပ်မံထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၅ |title=ကော်သူးလေပြည်/အစိုးရအဖြစ် ကြေညာဖို့နီးစပ်ပြီလို့ KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2k8y1zwmvt?fbclid=IwY2xjawPTCGlleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFYdTJmNXA3dlVxdUZDS2szc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHn_uhi8pE-iFWp-5JVzND8MFNr7En3UjGWz6ZHEjcemyZOwZGol73mAnf7SY_aem_Y9-pr7-lAVi6H-SeGeZzEQ |access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=BBC}}&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;“ပြည်ထောင်စုထဲမှာ ကျွန်တော်တို့က ကော်သူးလေပြည်ဆိုပြီး ပါဝင်မှာ အသေအချာပဲ”&lt;/blockquote&gt; 

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆ ရက်တွင်  ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) လက်အောက်ခံ KNDO  စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း  ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြသည်  KNU မှ ခွဲထွက်ပြီး [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)|ကော်သူးလေတပ်မတော်]] (KTLA) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၅ ရက် တွင်  မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်တနေရာရှိ ကော်သူးလေတပ်တော် (KTLA) နယ်မြေကို ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် နိုင်ငံသစ်တည်ထောင်ကြောင်း  [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)|ကော်သူးလေတပ်မတော်]] (KTLA)က ကြေညာခဲ့သည်။ကော်သူးလေအစိုးရအဖွဲ့ တွင် သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြက တာဝန်ယူသည်။ ဒုသမ္မတ ၁ အဖြစ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စောဆာဂေးဖိုး၊ ဒုတိယသမ္မတ ၂ အဖြစ်  စောဒေးဗစ်သာကဘော၊ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် စောဖိုးသူးလေး နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် စောဒေးဗစ်လောဒူးတို့ဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/740655|title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |work=DVB|access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.asianews.it/news-en/New-rift-in-Burmese-resistance:-Karen-group-proclaims-independent-state-64595.html#google_vignette|title=New rift in Burmese resistance: Karen group proclaims independent state|work=Pime Asia News|access-date=14 January 2026|date=8 January 2026}}&lt;/ref&gt;

== ဝေဖန်ခံရမှုများ ==
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၈ရက် တွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)သည် စောနယ်ဒါးမြ ဦးဆောင်သည့် ကော်သူးလေအာမီ (KTLA)၏  ကော်သူးလေနိုင်ငံ တည်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ပြန်ကြေညာမှုအား လက်မခံဘဲ ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |title=KTLAရဲ့ နိုင်ငံထူထောင်ကြောင်းကြေညာချက် ကရင်အမျိုးသားတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်မဟုတ်၊ အရှိတရားနဲ့ မညီဟု KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/01/09/145107/ |access-date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=လူထုနွေဦး}}&lt;/ref&gt;စောနယ်ဒါးမြသည် စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူဟု စွပ်စွဲခံထားရသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂ဝ၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ၎င်းအား ကရင့်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (KNDO)၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ရာထူးမှရပ်စဲပြီး KNU မှ ထုတ်ပယ်ထားသူအဖြစ် လည်းကောင်း တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==
* [[ကရင်ပြည်နယ်]]
* [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]]
* [[စောဘဦးကြီး]]
* [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]</text>
      <sha1>ic8paa7dcrnt21cxlvrqkukkas1xtrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျိုတိုနည်းပညာတက္ကသိုလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261973</id>
    <revision>
      <id>1039487</id>
      <parentid>959670</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8841" sha1="b0yzh9tu3dvumpjbmheub640wcgype1" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name        = ကျိုတိုနည်းပညာတက္ကသိုလ်&lt;br&gt;Kyoto Institute of Technology
| native_name = 京都工芸繊維大学
| image_name  = Mark of Kyoto Institute of Technology.png
| image_size  = 190px
| established = Founded 1949,&lt;br /&gt;Chartered 1899
| type        = [[National university|Public (national)]]
| city        = [[Kyoto]]
| state       = [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]
| country     = [[Japan]]
| nickname    = Kosen
| website     = [http://www.kit.ac.jp/index.html www.kit.ac.jp]
}}

'''ကျိုတိုနည်းပညာတက္ကသိုလ်'''  (京都工芸繊維大学, Kyōto Kōgei Sen'i Daigaku) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဤတက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်၏ မူလသမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုမည်ဆိုပါက ကျောင်းနှစ်ကျောင်းမှ အခြေပြုခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းနှစ်ကျောင်းမှာ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဆခယောရပ်ကွက်၊ ယောရှိဒရှိ ကျိတိုလက်မှုပညာအထက်တန်းကျောင်းနှင့် ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ခိတရပ်ကွက်၊ ဒိုင်းရှောဂွန်းရှိ တည်ထောင်ခဲ့သည့် ကျိုတိုပိုးထည်ဆိုင်ရာလေ့ကျင့်ရေးကျောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။

==သင်တန်းများ==
===ရိုးရိုးဘွဲ့သင်တန်းများ===
*Applied Biology
*Biomolecular Engineering
*Macromolecular Science and Engineering
*Chemistry and Materials Technology
*Electronics
*Information Science
*Mechanical and System Engineering
*Design [[Engineering and management|Engineering and Management]]
*Architecture and Design
*Integrated Science and Technology (evening programs in Bioscience, Nanomaterial Science, Mechatronics Technology and Information [[Design Technology]])

===မဟာဘွဲ့သင်တန်းများ===
*Applied Biology
*Biomolecular Engineering
*Macromolecular Science and Engineering
*Chemistry and Materials Technology
*Electronics
*Information Science
*Mechanical and Systems Engineering
*Design Engineering and Management
*Architecture and Design
*Design
*Architectural Engineering
*Advanced Fibro-Science

===ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းများ===
*Materials and [[Biology|Life Science]]
*Engineering Design
*Design Science
*Advanced Fibro-Science
*Biobased Materials Science

==စင်တာများနှင့် ကျောင်းဝင်းအတွင်းရှိ ဝန်ဆောင်မှုများ==
[[File:Kyu-Kyotokotokogeigakko-Honkan-20071215.jpg|thumb|250px|အမှတ် (၃) အဆောက်အဦ၊ ၁၉၃၀ ခုနှစ်]]
[[File:Kyoto Institute of Technology Saga Campus140513NI1.JPG|thumb|250px|ဆဂကျောင်းဝင်း (Center for Bioresource Field Science)]]

*Cooperative Research Center
*Drosophila Genetic Resource Center
*Center for Instrumental Analysis
*Center for [[Environmental science|Environmental Science]]
*Center for [[Information science|Information Science]]
*Radioisotope Laboratory
*Venture Laboratory
*Incubation Center
*Center for Fiber and Textile Science
*Center for Bioresource Field Science
*Center for Manufacturing Technology
*[http://www.cis.kit.ac.jp/~kuboken/index.html International Exchange Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160529000458/http://www.cis.kit.ac.jp/~kuboken/index.html |date=29 May 2016 }}
*Health Care Service Center
*Center Hall
*University Library
*[https://web.archive.org/web/20120325185727/http://www.cis.kit.ac.jp/~siryokan/main.html Museum and Archives]
*[http://www.cis.kit.ac.jp/~kuboken/index.html Sustainable Design Education Research Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160529000458/http://www.cis.kit.ac.jp/~kuboken/index.html |date=29 May 2016 }}

==ထင်ရှားသည့် သူများ==
*Sakamoto, Chikao (1911–1998) alumni and former director of Hokkaido and Okinawa Development Bureaux
*Ono, Shinji  (1947–1967) former governor of Wakayama Prefecture
*Matsui, Takaji (1956) – alumni, Biologist at Kyoto Municipal Zoo, Japan Center for Amphibians and Reptiles
*[http://d.hatena.ne.jp/panojikara/ Sato, Sanpei] &lt;ref name=&quot;hatena&quot;&gt;{{cite web|url=http://d.hatena.ne.jp/panojikara/|title=サトウサンペイの「ジーの思い出し笑い」|date=31 December 2013 |publisher=d.hatena.ne.jp|access-date=2015-04-13}}&lt;/ref&gt;- (born 1929) Cartoonist and Political Satirist of Fujisan Taro (Asahi Shinbun, 1965) fame
*Mishima, Hisanori &lt;ref name=&quot;gk-design&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gk-design.co.jp/GK_Report/GKReport_15.pdf|date=13 June 2014|title=GK Report|access-date=2015-04-13}}&lt;/ref&gt;(alumni, architect and urban planner)
*[https://web.archive.org/web/20111006185638/http://www.worldbuildingsdirectory.com/project.cfm?id=1843 Kita, Chikara] &lt;ref name=&quot;worldbuildingsdirectory&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldbuildingsdirectory.com/project.cfm?id=1843|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006185638/http://www.worldbuildingsdirectory.com/project.cfm?id=1843
| archive-date = 2011-10-06
| url-status = dead|title=World Buildings Directory - Fukuyama City Central Library|access-date=2015-04-13}}&lt;/ref&gt;(alumni and architect)
*[http://www.nihon-kogeikai.com/KOKUHO-E/ITO-SEKISUI-E/ITO-SEKISUI-SAKUHIN-E.html Itoh, Sekisui] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305083747/http://www.nihon-kogeikai.com/KOKUHO-E/ITO-SEKISUI-E/ITO-SEKISUI-SAKUHIN-E.html |date=5 March 2016 }} &lt;ref name=&quot;nihon-kogeikai&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nihon-kogeikai.com/KOKUHO-E/ITO-SEKISUI-E/ITO-SEKISUI-SAKUHIN-E.html|title=nihon-kogeikai.com|publisher=nihon-kogeikai.com|access-date=2015-04-13|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305083747/http://www.nihon-kogeikai.com/KOKUHO-E/ITO-SEKISUI-E/ITO-SEKISUI-SAKUHIN-E.html}}&lt;/ref&gt; (born 1914)(alumni, ceramic artist and living national treasure)
*[http://lubergallery.typepad.com/lubergallery/akira-kurosaki.html Kurosaki, Akira] &lt;ref name=&quot;typepad&quot;&gt;{{cite web|url=http://lubergallery.typepad.com/lubergallery/akira-kurosaki.html|title=The Gilbert Luber Collection: Akira Kurosaki|publisher=lubergallery.typepad.com|access-date=2015-04-13}}&lt;/ref&gt;(born 1937) (alumni, woodblock artist)
*[http://www.kasho.org/6nin/rokuro.html Yama, Rokuro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120326014841/http://www.kasho.org/6nin/rokuro.html |date=26 March 2012 }} &lt;ref name=&quot;kasho&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.kasho.org/6nin/rokuro.html|title=Rokuro Yama|publisher=kasho.org|access-date=2015-04-13|archive-date=26 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326014841/http://www.kasho.org/6nin/rokuro.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;(1897–1982)
* [[Mohammad Shorif Uddin]], Vice-Chancellor of [[Green University of Bangladesh]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=গ্রিন ইউনিভার্সিটির নতুন উপাচার্য অধ্যাপক ড. মোহাম্মদ শরীফ উদ্দিন |url=https://thedailycampus.com/private-university/139088/%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%87%E0%A6%89%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF-%E0%A6%85%E0%A6%A7%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%95-%E0%A6%A1.-%E0%A6%AE%E0%A7%8B%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A6-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%AB-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8 |access-date=2024-05-31 |website=thedailycampus.com |language=bn}}&lt;/ref&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
* {{Official website|http://www.kit.ac.jp/english/index.html}} (in English)
* [https://web.archive.org/web/20111001085224/http://www.kit.ac.jp/english/08/08_010000.html Centers and Campus Facilities]

{{Coord|35|01|27|N|135|43|29|E|region:JP-26_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=title}}

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ]]</text>
      <sha1>b0yzh9tu3dvumpjbmheub640wcgype1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တခအိုတောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280136</id>
    <revision>
      <id>1039562</id>
      <parentid>960775</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6109" sha1="o8c96wex84up7demqg1ff78r3zuuerx" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = တခအိုတောင်
| other_name = 高尾山
| photo = Mount Takao 20051023.jpg
| photo_caption = 
| elevation_m = 599
| elevation_ref = 
| map = Japan
| map_caption = Japan
| label_position = 
| location = [[Hachiōji, Tokyo]], Japan
| range = 
| coordinates = {{coord|35|37|31|N|139|14|37|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| coordinates_ref = 
| topo = 
| easiest_route = [[Chairlift]] or [[funicular]] or [[hiking]]
}}
[[File:Mount Takao Relief Map, SRTM-1.jpg|thumb|Relief Map]]

'''တခအိုတောင်''' (高尾山, Takao-san) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့၊ ဟချိအိုးဂျိတွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤတောင်ကို &quot;မဲဂျိနော့မိုရိတခအိုအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်းထည့်သွင်းသတ်မှတ်ကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။ အမြင့် ၅၉၉ မီတာ (၁၉၆၅ ပေ) ရှိသည်။ တိုကျိုမြို့လယ်မှ တစ်နာရီကြာခရီးအကွာအဝေးတွင်ရှိသည်။ တောင်တက်လမ်းကြောင်း ရှစ်ခုရှိပြီး တောင်တက်ခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသည့်တောင်လည်း ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ဤတောင်သို တက်ရောက်လည်ပတ်သူပေါင်း ၂.၅ သန်း ရှိသည်။ &quot;တမတောသိပ္ပံဥယျာဉ်&quot; သည် ဤတောင်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။

တခအိုတောင်သည် ရှင်းတိုးဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရှိသည့် &quot;တန်းဂု&quot; (tengu) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနေသည်။ တောင်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခုဖြစ်သည့် &quot;တခအိုဆန်ယခုအိုးအင်းယူးခိဂျိ&quot; ကျောင်းတော် ရှိသည်။ ဤကျောင်းတော်တွင် ခရီးသွားများသည် တန်းဂုထံ ကံကောင်းခြင်းများရရှိရန်အတွက် ဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ကျောင်းတော်ကို ရှင်းဂွန်းဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းက ပိုင်ဆိုင်သည်။

==တောင်တက်ခြင်း==
တခအိုတောင်ထိပ်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ရန်ကြာချိန်သည် ပျမ်းမျှ ၉၀ မိနစ် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဤကြာချိန်သည် တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ပုံတက်ရောက်နည်းပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားမှု ရှိနိုင်သည်။ တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်မည်ဆိုပါက တောင်ခြေမှ စတင်ကာ တက်ရောက်သည့် နည်းလမ်းနှင့် တောင်၏ လမ်းတစ်ဝက်မှ ကေဘယ်ကြိုးကား သို့မဟုတ် funicular စီး၍ တက်ရောက်သည့် နည်းလမ်းနှစ်မျိုး ရှိသည်။ &quot;တခအိုဇန်ကေဘယ်ကြိုးကားလိုင်း&quot; သည် ဤဝန်ဆောင်မှုနှစ်မျိုးစလုံးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စနစ်တွင် ဘူတာနေရာလေးခုရှိပြီး funicular  အတွက် ၂ ခု၊ ကေဘယ်ကြိုးကားလိုင်းအတွက် ၂ ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း တောင်အောက်ခြေရှိ ဤဘူတာများ၏ အကွာအဝေးသည် မီတာများစွာ ခြားသည်။

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Sign of Summit of Mt. Takao taken in May 2009.jpg|တခအိုတောင်ထိပ်ရှိ လမ်းပြဆိုင်းဘုတ်များ
File:Abies firma3.JPG|တခအိုတောင်မှ မြင်ရသည့် တိုကျိုမြို့
File:Fuji from Takao 1.JPG|ဖူဂျီတောင်ကို တခအိုတောင်မှ မြင်ရပုံ
File:Takao Mountain Railroad funicular.jpg|Funicular
File:Takaosan Yakuouin hondo.JPG|တခအိုဆန်ယခုအိုအင်းပင်မကျောင်းတော်
File:Keio-Takaosan-Onsen-Gokurakuyu.jpg|[[Keio Corporation|Keio]] Takaosan [[Onsen]] Gokurakuyu
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Mount Takao}}
* [https://web.archive.org/web/20200101213202/https://www.takaotozan.co.jp/ Official website] (Japanese)
* [http://www.naturetakao.com/ &quot;Citizens' Association to Protect Wildlife of Mt.Takao&quot; website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161003230303/http://naturetakao.com/ |date=3 October 2016 }} (Japanese)
* [http://www.tokai-walk.jp/course_guide/course1.html Trail map] (Japanese)
*[http://www.takaosan-onsen.jp/english/index.html Keio Takaosan Onsen Gokurakuyu]
*[http://www.takaosan.or.jp/english/index.html Head Temple Takao-san Yakuo-in]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>o8c96wex84up7demqg1ff78r3zuuerx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ:Mkant00</title>
    <ns>2</ns>
    <id>282473</id>
    <revision>
      <id>1039397</id>
      <parentid>1039353</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */</comment>
      <origin>1039397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6299" sha1="nzuy3jfapuexoe1x87w2nnwty86man6" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 100px; margin-left: 120px;&quot;&gt;
[[File:KleinBottle-01.png|120px]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: -10px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Klein bottle.svg|120px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|200px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|120px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|220px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: -10px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|220px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|200px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|120px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|220px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: -10px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|100px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|200px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|10px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|220px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: -10px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|100px]]
&lt;/div&gt;

# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]

== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)</text>
      <sha1>nzuy3jfapuexoe1x87w2nnwty86man6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039400</id>
      <parentid>1039397</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */</comment>
      <origin>1039400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5524" sha1="p4xbzokc8evg2pixan1ho5kvfidg759" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;

[[File:Klein bottle.svg|left|200px]]

[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|center|200px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|120px]]
&lt;/div&gt;

[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|220px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|220px]]
&lt;/div&gt;

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]

== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)</text>
      <sha1>p4xbzokc8evg2pixan1ho5kvfidg759</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039401</id>
      <parentid>1039400</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5523" sha1="lh2aywz6q1mzvfh4it9ktz4djll5kop" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;

[[File:Klein bottle.svg|left|20px]]

[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|center|200px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|120px]]
&lt;/div&gt;

[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|220px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|220px]]
&lt;/div&gt;

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]

== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)</text>
      <sha1>lh2aywz6q1mzvfh4it9ktz4djll5kop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039402</id>
      <parentid>1039401</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5519" sha1="55ihhqi6qoctefbagqco3c9fy6x988u" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;

[[File:Klein bottle.svg|left|50px]]

[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|center|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;

[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]

== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)</text>
      <sha1>55ihhqi6qoctefbagqco3c9fy6x988u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039403</id>
      <parentid>1039402</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5521" sha1="rizsco8obiz7y1hgxete0m7yzouo112" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;

[[File:Klein bottle.svg|center|50px]]

[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|center|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;

[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]

== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)</text>
      <sha1>rizsco8obiz7y1hgxete0m7yzouo112</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039406</id>
      <parentid>1039403</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5793" sha1="fgj6hay7dn7ugi6jo707sn12caqi8np" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;

[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;

[[File:Klein bottle.svg|center|50px]]

[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|center|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;

[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]

&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]

== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)</text>
      <sha1>fgj6hay7dn7ugi6jo707sn12caqi8np</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039407</id>
      <parentid>1039406</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6595" sha1="5ec68i2whaodjqoiiezlwwzgi3lbdz6" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== ရေးရန် ==
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]</text>
      <sha1>5ec68i2whaodjqoiiezlwwzgi3lbdz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039408</id>
      <parentid>1039407</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရေးရန် */</comment>
      <origin>1039408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6289" sha1="lxaf0qjnpyrhk5rcige97e4d45q21go" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== ရေးရန် ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>lxaf0qjnpyrhk5rcige97e4d45q21go</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039410</id>
      <parentid>1039408</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရေးရန် */</comment>
      <origin>1039410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6313" sha1="i3mjaunvwwijdtobiy9cdvdqd3ugpiq" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>i3mjaunvwwijdtobiy9cdvdqd3ugpiq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039423</id>
      <parentid>1039410</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */</comment>
      <origin>1039423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6422" sha1="0ivr4x66hccjn19b7pzvhvenmu178s7" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0ivr4x66hccjn19b7pzvhvenmu178s7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039424</id>
      <parentid>1039423</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9036" sha1="r7xycceldtl8knmh33kll7mn1oslv7v" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;

== Curated list of core terminologies (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%; background-color:#f2f2f2;&quot; | English
! style=&quot;width:25%; background-color:#f2f2f2;&quot; | မြန်မာလို
! style=&quot;width:25%; background-color:#f2f2f2;&quot; | English
! style=&quot;width:25%; background-color:#f2f2f2;&quot; | မြန်မာလို
|-
| Abelian group || အဘီလီယန်အုပ်စု || Integral || အင်တီဂရယ်
|-
| Absolute value || ပကတိတန်ဖိုး || Isomorphism || အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
|-
| Axiom || နဂိုမှန်အဆို || Limit || စုဆုံမှတ်
|-
| Bijection || ဘိုင်ဂျက်ရှင်း || Manifold || မန်နီဖိုး
|-
| Calculus || ကဲကုလပ် || Matrix || ကိန်းအုံ
|-
| Category || ကတ်တဂိုရီ || Module || မော်ဂျူး
|-
| Codomain (category theory) || ပစ်မှတ် || Morphism || မော်ဖစ်ဇင်
|-
| Complex number || ကိန်းထွေး || Natural number || သဘာဝကိန်း
|-
| Continuous || အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း || Object || အရာဝတ္ထု
|-
| Definition || အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် || Operator || အော်ပရေတာ
|-
| Derivative || ဆင်းသက်ချက် || Prime number || သုဒ္ဓကိန်း
|-
| Domain (category theory) || အရင်းအမြစ် || Proof || သက်သေပြချက်
|-
| Element || အစုဝင် || Property || ဂုဏ်သတ္တိ
|-
| Empty set || ဗလာအစု || Real number || ကိန်းစစ်
|-
| Field || ဖီးလ်ဒ် || Ring || ကွင်း
|-
| Function || ဖန်ရှင် || Sequence || ကိန်းစဉ်
|-
| Functor || ဖန်တာ || Set || အစု
|-
| Geometry || ဂျီဩမေတြီ || Space || ရပ်ဝန်း
|-
| Group || အုပ်စု || Subset || အစုပိုင်း
|-
| Homeomorphism || ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် || Theorem || သီအိုရမ်
|-
| Homomorphism || ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် || Topology || တိုပေါ်လော်ဂျီ
|-
| Image || ပုံရိပ် || Variable || ကိန်းရှင်
|-
| Integer || ကိန်းပြည့် || Vector space || ဗက်တာရပ်ဝန်း
|}</text>
      <sha1>r7xycceldtl8knmh33kll7mn1oslv7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039430</id>
      <parentid>1039424</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Curated list of core terminologies (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) */</comment>
      <origin>1039430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32124" sha1="kuodyht8hcgwtuh16byp2yvg3fkzkhb" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;

== Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) ==
&lt;div style=&quot;column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;&quot;&gt;
*Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု
*Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး
*Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်
*Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ
*Addition = အပေါင်း
*Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု
*Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်
*Archimedean = အာခီမီးဒီးစ်
*Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ
*Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း
*Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ
*Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်
*Axiom = နဂိုမှန်အဆို
*Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို
*Balls = စက်လုံးများ
*Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း
*Basepoint = အခြေခံအမှတ်
*Basis = အခြေအစု
*Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း
*Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု
*Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း
*Cancellation = ချေဖျက်ခွင့်
*Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း
*Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်
*Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်
*Category = ကတ်တဂိုရီ
*Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ်
*Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း
*Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ်
*Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို
*Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်
*Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း
*Closed ball = အပိတ်စက်လုံး
*Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ်
*Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း
*Closed set = အပိတ်စု
*Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Codomain = ပစ်မှတ်စု
*Codomain (category theory) = ပစ်မှတ်
*Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ
*Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း
*Compactness = ကျစ်လျစ်မှု
*Complement = ဖြည့်စွက်စု
*Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Completeness = ပြည့်စုံမှု
*Complex number = ကိန်းထွေး
*Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ
*Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်
*Composite number = ဆပေါင်းကိန်း
*Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း
*Congruent = ထပ်တူညီ
*Connected = ဆက်စပ်နေသော
*Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု
*Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ
*Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း
*Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ
*Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု
*Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို
*Converge = စုဆုံသည်
*Convergence = စုဆုံခြင်း
*Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ်
*Converse = ပြောင်းပြန်အဆို
*Convex set = ခုံးသောအစု
*Coordinate = ကိုဩဒိနိတ်
*Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ
*Coset = ကိုဆက်
*Countable = ရေတွက်နိုင်သော
*Cube = ကုဗတုံး
*Curve = မျဉ်းကွေး
*Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ်
*Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု
*Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်
*Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်
*Derivative = ဆင်းသက်ချက်
*Diagonal = ထောင့်ဖြတ်
*Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း
*Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော
*Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း
*Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ
*Dimension = အတိုင်းအတာ
*Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်
*Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်
*Directed graph = လားရာပြဂရပ်
*Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော
*Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Disjoint = ဘုံမပါသော
*Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ
*Disk = အပိတ်ပြား
*Distance = အကွာအဝေး
*Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ
*Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ
*Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ
*Division ring = အစားကွင်း
*Domain = အရင်းအမြစ်စု
*Domain (category theory) = အရင်းအမြစ်
*Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ
*Elements = အစုဝင်များ
*Empty set = ဗလာအစု
*Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား
*Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်
*Equivalent = ထပ်တူညီသည်
*Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း
*Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း
*Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း
*Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်
*Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ
*Even number = စုံကိန်း
*Existence = တည်ရှိမှု
*Exponent = ထပ်ကိန်း
*Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်
*Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း
*Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း
*Factorial = ဖက်တိုရီရယ်
*Family = မိသားစု
*Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်
*Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ်
*Field = ဖီးလ်ဒ်
*Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း
*Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု
*Finite set = အဆုံးရှိအစု
*First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်
*Fixed = အထိုင်
*Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင်
*Formal = ပုံစံတကျ
*Fraction = အပိုင်းကိန်း
*Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု
*Function = ဖန်ရှင်
*Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း
*Functor = ဖန်တာ
*Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု
*Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု
*Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ
*Geometry = ဂျီဩမေတြီ
*Graph = ဂရပ်
*Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း
*Group = အုပ်စု
*Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ
*Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ
*Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း
*Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ
*Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ်
*Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ်
*Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ်
*Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ
*Ideal = အိုင်ဒီးလ်
*Identity = ထပ်တူရ
*Identity element = ထပ်တူရအစုဝင်
*Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင်
*Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ
*If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ
*Image = ပုံရိပ်
*Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း
*Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ်
*Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း
*Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်
*Independent = အမှီအခိုကင်းသော
*Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင်
*Index = အညွှန်း
*Index set = အညွှန်းအစု
*Infinite set = အနန္တအစု
*Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု
*Infinity = အနန္တ
*Initial object = အစ အရာဝတ္ထု
*Injection = အင်ဂျက်ရှင်း
*Injective = အင်ဂျက်တစ်
*Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ်
*Input = အဝင်ကိန်း
*Integer = ကိန်းပြည့်
*Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း
*Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင်
*Integral = အင်တီဂရယ်
*Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း
*Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း
*Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ်
*Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု
*Interval = အပိုင်းအခြား
*Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ်
*Inverse = ပြောင်းပြန်
*Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်
*Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ်
*Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော
*Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ
*Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Kernel = ကာနယ်
*Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်
*Lattice = လတ္တစ်
*Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း
*Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်
*Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်
*Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန်
*Length = အလျား
*Limit = စုဆုံမှတ်
*Line = မျဉ်း
*Line segment = မျဉ်းပိုင်း
*Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ
*Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်
*Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု
*Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ
*Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း
*Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း
*Logarithm = လော်ဂရစ်သမ်
*Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
*Manifolds = မန်နီဖိုးများ
*Map = ပုံဖော်မှု
*Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း
*Matrix = ကိန်းအုံ
*Matrix multiplication = မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း
*Maximal = အမြင့်ဆုံး
*Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး
*Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ
*Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Module = မော်ဂျူး
*Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ်
*Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်
*Morphism = မော်ဖစ်ဇင်
*Multiples = ဆတိုးကိန်းများ
*Multiplication = မြှောက်ခြင်း
*Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်
*Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ်
*Natural number = သဘာဝကိန်း
*Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း
*Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ
*Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင်
*Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ
*Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း
*Norm = စံနှုန်း
*Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း
*Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း
*Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း
*Number line = ကိန်းမျဉ်း
*Number systems = ကိန်းစနစ်များ
*Number theory = ကိန်းသီအိုရီ
*Numbers = ကိန်းများ
*Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Object = အရာဝတ္ထု
*Odd integers = မကိန်းပြည့်များ
*Odd number = မကိန်း
*One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင်
*Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်
*Open ball = အဖွင့်စက်လုံး
*Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု
*Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း
*Open sets = အဖွင့်စု
*Operator = အော်ပရေတာ
*Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ
*Origin = မူလနေရာ
*Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း
*Output = အထွက်ကိန်း
*Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း
*Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ
*Partition = အစုခွဲစနစ်
*Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း
*Permutation = ပါမြူတေးရှင်း
*Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင်
*Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Points = အမှတ်များ
*Polygon = ဗဟုဂံ
*Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ
*Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်
*Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း
*Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ
*Positive number = အပေါင်းကိန်း
*Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ
*Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု
*Power = ထပ်ကိန်း
*Power set = ပါဝါအစု
*Preimage = မူလပုံရိပ်
*Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း
*Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်
*Prime number = သုဒ္ဓကိန်း
*Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်
*Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း
*Proof = သက်သေပြချက်
*Proper subset = အစုပိုင်းအစစ်
*Property = ဂုဏ်သတ္တိ
*Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်
*Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ
*Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ
*Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု
*Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း
*Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း
*Radius = အချင်းဝက်
*Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက်
*Range = ပုံရိပ်
*Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း
*Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း
*Real number = ကိန်းစစ်
*Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း
*Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ
*Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ
*Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း
*Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ
*Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်
*Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ
*Reducible = ဆခွဲနိုင်သော
*Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း
*Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း
*Right inverse = ညာပြောင်းပြန်
*Ring = ကွင်း
*Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ
*Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ
*Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း
*Scalar = စကေလာ
*Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း
*Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း
*Sequence = ကိန်းစဉ်
*Set = အစု
*Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ
*Set theory = အစုသီအိုရီ
*Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ
*Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင်
*Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု
*Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ
*Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ
*Source = အရင်းအမြစ်
*Space = ရပ်ဝန်း
*Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင်
*Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း
*Statement = ဖော်ပြချက်
*Strict = တိကျသော
*Subgroup = အုပ်စုပိုင်း
*Subring = ကွင်းပိုင်း
*Subset = အစုပိုင်း
*Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း
*Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Substitution = အစားထိုးခြင်း
*Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင်
*Supremum = စူပရီမမ်
*Surface = မျက်နှာပြင်
*Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း
*Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု
*Symmetry = အချိုးညီမှု
*Target = ပစ်မှတ်
*Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ်
*Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု
*Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း
*Theorem = သီအိုရမ်
*Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ
*Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ
*Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း
*Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း
*Transpose = ထရန်စပို့စ်
*Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Trivial = အသေးအဖွဲ
*Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း
*Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Uncountable = ရေတွက်၍မရသော
*Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု
*Union = ပေါင်းစပ်စု
*Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော
*Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု
*Unit = ယူနစ်
*Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး
*Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ
*Unity = ယူနစ်
*Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ
*Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း
*Variable = ကိန်းရှင်
*Vector = ဗက်တာ
*Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း
*Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း
*Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင်
*Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ
*Zero element = သုည အစုဝင်
*Zero map = သုည ပုံဖော်မှု
*Zero vector = သုညဗက်တာ
*Zero-divisor = သုညစားကိန်း
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>kuodyht8hcgwtuh16byp2yvg3fkzkhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039431</id>
      <parentid>1039430</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32197" sha1="13wvqblbq60ig43ym5fpdgv6r6v7cu9" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;background-color: #563d5c; padding: 20px; color: #ffffff;&quot;&gt;
== &lt;span style=&quot;color: #ffffff;&quot;&gt;Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) ==
&lt;div style=&quot;column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;&quot;&gt;
*Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု
*Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး
*Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်
*Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ
*Addition = အပေါင်း
*Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု
*Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်
*Archimedean = အာခီမီးဒီးစ်
*Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ
*Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း
*Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ
*Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်
*Axiom = နဂိုမှန်အဆို
*Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို
*Balls = စက်လုံးများ
*Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း
*Basepoint = အခြေခံအမှတ်
*Basis = အခြေအစု
*Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း
*Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု
*Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း
*Cancellation = ချေဖျက်ခွင့်
*Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း
*Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်
*Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်
*Category = ကတ်တဂိုရီ
*Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ်
*Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း
*Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ်
*Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို
*Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်
*Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း
*Closed ball = အပိတ်စက်လုံး
*Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ်
*Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း
*Closed set = အပိတ်စု
*Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Codomain = ပစ်မှတ်စု
*Codomain (category theory) = ပစ်မှတ်
*Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ
*Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း
*Compactness = ကျစ်လျစ်မှု
*Complement = ဖြည့်စွက်စု
*Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Completeness = ပြည့်စုံမှု
*Complex number = ကိန်းထွေး
*Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ
*Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်
*Composite number = ဆပေါင်းကိန်း
*Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း
*Congruent = ထပ်တူညီ
*Connected = ဆက်စပ်နေသော
*Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု
*Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ
*Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း
*Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ
*Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု
*Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို
*Converge = စုဆုံသည်
*Convergence = စုဆုံခြင်း
*Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ်
*Converse = ပြောင်းပြန်အဆို
*Convex set = ခုံးသောအစု
*Coordinate = ကိုဩဒိနိတ်
*Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ
*Coset = ကိုဆက်
*Countable = ရေတွက်နိုင်သော
*Cube = ကုဗတုံး
*Curve = မျဉ်းကွေး
*Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ်
*Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု
*Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်
*Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်
*Derivative = ဆင်းသက်ချက်
*Diagonal = ထောင့်ဖြတ်
*Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း
*Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော
*Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း
*Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ
*Dimension = အတိုင်းအတာ
*Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်
*Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်
*Directed graph = လားရာပြဂရပ်
*Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော
*Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Disjoint = ဘုံမပါသော
*Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ
*Disk = အပိတ်ပြား
*Distance = အကွာအဝေး
*Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ
*Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ
*Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ
*Division ring = အစားကွင်း
*Domain = အရင်းအမြစ်စု
*Domain (category theory) = အရင်းအမြစ်
*Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ
*Elements = အစုဝင်များ
*Empty set = ဗလာအစု
*Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား
*Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်
*Equivalent = ထပ်တူညီသည်
*Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း
*Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း
*Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း
*Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်
*Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ
*Even number = စုံကိန်း
*Existence = တည်ရှိမှု
*Exponent = ထပ်ကိန်း
*Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်
*Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း
*Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း
*Factorial = ဖက်တိုရီရယ်
*Family = မိသားစု
*Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်
*Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ်
*Field = ဖီးလ်ဒ်
*Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း
*Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု
*Finite set = အဆုံးရှိအစု
*First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်
*Fixed = အထိုင်
*Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင်
*Formal = ပုံစံတကျ
*Fraction = အပိုင်းကိန်း
*Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု
*Function = ဖန်ရှင်
*Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း
*Functor = ဖန်တာ
*Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု
*Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု
*Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ
*Geometry = ဂျီဩမေတြီ
*Graph = ဂရပ်
*Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း
*Group = အုပ်စု
*Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ
*Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ
*Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း
*Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ
*Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ်
*Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ်
*Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ်
*Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ
*Ideal = အိုင်ဒီးလ်
*Identity = ထပ်တူရ
*Identity element = ထပ်တူရအစုဝင်
*Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင်
*Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ
*If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ
*Image = ပုံရိပ်
*Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း
*Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ်
*Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း
*Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်
*Independent = အမှီအခိုကင်းသော
*Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင်
*Index = အညွှန်း
*Index set = အညွှန်းအစု
*Infinite set = အနန္တအစု
*Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု
*Infinity = အနန္တ
*Initial object = အစ အရာဝတ္ထု
*Injection = အင်ဂျက်ရှင်း
*Injective = အင်ဂျက်တစ်
*Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ်
*Input = အဝင်ကိန်း
*Integer = ကိန်းပြည့်
*Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း
*Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင်
*Integral = အင်တီဂရယ်
*Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း
*Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း
*Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ်
*Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု
*Interval = အပိုင်းအခြား
*Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ်
*Inverse = ပြောင်းပြန်
*Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်
*Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ်
*Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော
*Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ
*Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Kernel = ကာနယ်
*Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်
*Lattice = လတ္တစ်
*Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း
*Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်
*Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်
*Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန်
*Length = အလျား
*Limit = စုဆုံမှတ်
*Line = မျဉ်း
*Line segment = မျဉ်းပိုင်း
*Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ
*Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်
*Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု
*Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ
*Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း
*Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း
*Logarithm = လော်ဂရစ်သမ်
*Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
*Manifolds = မန်နီဖိုးများ
*Map = ပုံဖော်မှု
*Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း
*Matrix = ကိန်းအုံ
*Matrix multiplication = မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း
*Maximal = အမြင့်ဆုံး
*Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး
*Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ
*Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Module = မော်ဂျူး
*Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ်
*Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်
*Morphism = မော်ဖစ်ဇင်
*Multiples = ဆတိုးကိန်းများ
*Multiplication = မြှောက်ခြင်း
*Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်
*Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ်
*Natural number = သဘာဝကိန်း
*Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း
*Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ
*Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင်
*Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ
*Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း
*Norm = စံနှုန်း
*Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း
*Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း
*Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း
*Number line = ကိန်းမျဉ်း
*Number systems = ကိန်းစနစ်များ
*Number theory = ကိန်းသီအိုရီ
*Numbers = ကိန်းများ
*Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Object = အရာဝတ္ထု
*Odd integers = မကိန်းပြည့်များ
*Odd number = မကိန်း
*One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင်
*Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်
*Open ball = အဖွင့်စက်လုံး
*Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု
*Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း
*Open sets = အဖွင့်စု
*Operator = အော်ပရေတာ
*Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ
*Origin = မူလနေရာ
*Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း
*Output = အထွက်ကိန်း
*Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း
*Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ
*Partition = အစုခွဲစနစ်
*Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း
*Permutation = ပါမြူတေးရှင်း
*Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင်
*Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Points = အမှတ်များ
*Polygon = ဗဟုဂံ
*Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ
*Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်
*Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း
*Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ
*Positive number = အပေါင်းကိန်း
*Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ
*Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု
*Power = ထပ်ကိန်း
*Power set = ပါဝါအစု
*Preimage = မူလပုံရိပ်
*Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း
*Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်
*Prime number = သုဒ္ဓကိန်း
*Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်
*Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း
*Proof = သက်သေပြချက်
*Proper subset = အစုပိုင်းအစစ်
*Property = ဂုဏ်သတ္တိ
*Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်
*Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ
*Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ
*Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု
*Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း
*Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း
*Radius = အချင်းဝက်
*Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက်
*Range = ပုံရိပ်
*Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း
*Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း
*Real number = ကိန်းစစ်
*Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း
*Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ
*Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ
*Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း
*Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ
*Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်
*Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ
*Reducible = ဆခွဲနိုင်သော
*Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း
*Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း
*Right inverse = ညာပြောင်းပြန်
*Ring = ကွင်း
*Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ
*Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ
*Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း
*Scalar = စကေလာ
*Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း
*Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း
*Sequence = ကိန်းစဉ်
*Set = အစု
*Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ
*Set theory = အစုသီအိုရီ
*Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ
*Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင်
*Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု
*Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ
*Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ
*Source = အရင်းအမြစ်
*Space = ရပ်ဝန်း
*Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင်
*Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း
*Statement = ဖော်ပြချက်
*Strict = တိကျသော
*Subgroup = အုပ်စုပိုင်း
*Subring = ကွင်းပိုင်း
*Subset = အစုပိုင်း
*Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း
*Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Substitution = အစားထိုးခြင်း
*Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင်
*Supremum = စူပရီမမ်
*Surface = မျက်နှာပြင်
*Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း
*Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု
*Symmetry = အချိုးညီမှု
*Target = ပစ်မှတ်
*Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ်
*Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု
*Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း
*Theorem = သီအိုရမ်
*Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ
*Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ
*Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း
*Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း
*Transpose = ထရန်စပို့စ်
*Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Trivial = အသေးအဖွဲ
*Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း
*Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Uncountable = ရေတွက်၍မရသော
*Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု
*Union = ပေါင်းစပ်စု
*Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော
*Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု
*Unit = ယူနစ်
*Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး
*Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ
*Unity = ယူနစ်
*Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ
*Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း
*Variable = ကိန်းရှင်
*Vector = ဗက်တာ
*Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း
*Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း
*Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင်
*Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ
*Zero element = သုည အစုဝင်
*Zero map = သုည ပုံဖော်မှု
*Zero vector = သုညဗက်တာ
*Zero-divisor = သုညစားကိန်း
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>13wvqblbq60ig43ym5fpdgv6r6v7cu9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039432</id>
      <parentid>1039431</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T14:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32197" sha1="4hvp5wno5zf7ijniog0k6ng0yosjsne" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;&quot;&gt;
== &lt;span style=&quot;color: #ffffff;&quot;&gt;Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) ==
&lt;div style=&quot;column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;&quot;&gt;
*Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု
*Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး
*Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်
*Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ
*Addition = အပေါင်း
*Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု
*Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်
*Archimedean = အာခီမီးဒီးစ်
*Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ
*Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း
*Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ
*Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်
*Axiom = နဂိုမှန်အဆို
*Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို
*Balls = စက်လုံးများ
*Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း
*Basepoint = အခြေခံအမှတ်
*Basis = အခြေအစု
*Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း
*Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု
*Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း
*Cancellation = ချေဖျက်ခွင့်
*Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း
*Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်
*Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်
*Category = ကတ်တဂိုရီ
*Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ်
*Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း
*Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ်
*Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို
*Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်
*Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း
*Closed ball = အပိတ်စက်လုံး
*Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ်
*Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း
*Closed set = အပိတ်စု
*Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Codomain = ပစ်မှတ်စု
*Codomain (category theory) = ပစ်မှတ်
*Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ
*Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း
*Compactness = ကျစ်လျစ်မှု
*Complement = ဖြည့်စွက်စု
*Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Completeness = ပြည့်စုံမှု
*Complex number = ကိန်းထွေး
*Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ
*Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်
*Composite number = ဆပေါင်းကိန်း
*Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း
*Congruent = ထပ်တူညီ
*Connected = ဆက်စပ်နေသော
*Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု
*Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ
*Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း
*Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ
*Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု
*Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို
*Converge = စုဆုံသည်
*Convergence = စုဆုံခြင်း
*Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ်
*Converse = ပြောင်းပြန်အဆို
*Convex set = ခုံးသောအစု
*Coordinate = ကိုဩဒိနိတ်
*Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ
*Coset = ကိုဆက်
*Countable = ရေတွက်နိုင်သော
*Cube = ကုဗတုံး
*Curve = မျဉ်းကွေး
*Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ်
*Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု
*Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်
*Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်
*Derivative = ဆင်းသက်ချက်
*Diagonal = ထောင့်ဖြတ်
*Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း
*Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော
*Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း
*Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ
*Dimension = အတိုင်းအတာ
*Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်
*Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်
*Directed graph = လားရာပြဂရပ်
*Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော
*Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Disjoint = ဘုံမပါသော
*Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ
*Disk = အပိတ်ပြား
*Distance = အကွာအဝေး
*Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ
*Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ
*Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ
*Division ring = အစားကွင်း
*Domain = အရင်းအမြစ်စု
*Domain (category theory) = အရင်းအမြစ်
*Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ
*Elements = အစုဝင်များ
*Empty set = ဗလာအစု
*Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား
*Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်
*Equivalent = ထပ်တူညီသည်
*Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း
*Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း
*Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း
*Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်
*Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ
*Even number = စုံကိန်း
*Existence = တည်ရှိမှု
*Exponent = ထပ်ကိန်း
*Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်
*Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း
*Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း
*Factorial = ဖက်တိုရီရယ်
*Family = မိသားစု
*Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်
*Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ်
*Field = ဖီးလ်ဒ်
*Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း
*Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု
*Finite set = အဆုံးရှိအစု
*First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်
*Fixed = အထိုင်
*Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင်
*Formal = ပုံစံတကျ
*Fraction = အပိုင်းကိန်း
*Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု
*Function = ဖန်ရှင်
*Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း
*Functor = ဖန်တာ
*Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု
*Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု
*Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ
*Geometry = ဂျီဩမေတြီ
*Graph = ဂရပ်
*Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း
*Group = အုပ်စု
*Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ
*Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ
*Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း
*Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ
*Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ်
*Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ်
*Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ်
*Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ
*Ideal = အိုင်ဒီးလ်
*Identity = ထပ်တူရ
*Identity element = ထပ်တူရအစုဝင်
*Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင်
*Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ
*If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ
*Image = ပုံရိပ်
*Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း
*Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ်
*Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း
*Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်
*Independent = အမှီအခိုကင်းသော
*Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင်
*Index = အညွှန်း
*Index set = အညွှန်းအစု
*Infinite set = အနန္တအစု
*Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု
*Infinity = အနန္တ
*Initial object = အစ အရာဝတ္ထု
*Injection = အင်ဂျက်ရှင်း
*Injective = အင်ဂျက်တစ်
*Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ်
*Input = အဝင်ကိန်း
*Integer = ကိန်းပြည့်
*Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း
*Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင်
*Integral = အင်တီဂရယ်
*Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း
*Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း
*Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ်
*Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု
*Interval = အပိုင်းအခြား
*Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ်
*Inverse = ပြောင်းပြန်
*Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်
*Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ်
*Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော
*Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ
*Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Kernel = ကာနယ်
*Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်
*Lattice = လတ္တစ်
*Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း
*Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်
*Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်
*Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန်
*Length = အလျား
*Limit = စုဆုံမှတ်
*Line = မျဉ်း
*Line segment = မျဉ်းပိုင်း
*Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ
*Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်
*Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု
*Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ
*Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း
*Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း
*Logarithm = လော်ဂရစ်သမ်
*Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
*Manifolds = မန်နီဖိုးများ
*Map = ပုံဖော်မှု
*Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း
*Matrix = ကိန်းအုံ
*Matrix multiplication = မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း
*Maximal = အမြင့်ဆုံး
*Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး
*Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ
*Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Module = မော်ဂျူး
*Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ်
*Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်
*Morphism = မော်ဖစ်ဇင်
*Multiples = ဆတိုးကိန်းများ
*Multiplication = မြှောက်ခြင်း
*Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်
*Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ်
*Natural number = သဘာဝကိန်း
*Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း
*Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ
*Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင်
*Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ
*Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း
*Norm = စံနှုန်း
*Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း
*Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း
*Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း
*Number line = ကိန်းမျဉ်း
*Number systems = ကိန်းစနစ်များ
*Number theory = ကိန်းသီအိုရီ
*Numbers = ကိန်းများ
*Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Object = အရာဝတ္ထု
*Odd integers = မကိန်းပြည့်များ
*Odd number = မကိန်း
*One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင်
*Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်
*Open ball = အဖွင့်စက်လုံး
*Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု
*Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း
*Open sets = အဖွင့်စု
*Operator = အော်ပရေတာ
*Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ
*Origin = မူလနေရာ
*Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း
*Output = အထွက်ကိန်း
*Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း
*Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ
*Partition = အစုခွဲစနစ်
*Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း
*Permutation = ပါမြူတေးရှင်း
*Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင်
*Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Points = အမှတ်များ
*Polygon = ဗဟုဂံ
*Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ
*Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်
*Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း
*Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ
*Positive number = အပေါင်းကိန်း
*Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ
*Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု
*Power = ထပ်ကိန်း
*Power set = ပါဝါအစု
*Preimage = မူလပုံရိပ်
*Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း
*Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်
*Prime number = သုဒ္ဓကိန်း
*Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်
*Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း
*Proof = သက်သေပြချက်
*Proper subset = အစုပိုင်းအစစ်
*Property = ဂုဏ်သတ္တိ
*Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်
*Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ
*Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ
*Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု
*Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း
*Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း
*Radius = အချင်းဝက်
*Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက်
*Range = ပုံရိပ်
*Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း
*Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း
*Real number = ကိန်းစစ်
*Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း
*Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ
*Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ
*Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း
*Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ
*Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်
*Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ
*Reducible = ဆခွဲနိုင်သော
*Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း
*Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း
*Right inverse = ညာပြောင်းပြန်
*Ring = ကွင်း
*Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ
*Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ
*Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း
*Scalar = စကေလာ
*Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း
*Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း
*Sequence = ကိန်းစဉ်
*Set = အစု
*Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ
*Set theory = အစုသီအိုရီ
*Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ
*Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင်
*Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု
*Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ
*Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ
*Source = အရင်းအမြစ်
*Space = ရပ်ဝန်း
*Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင်
*Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း
*Statement = ဖော်ပြချက်
*Strict = တိကျသော
*Subgroup = အုပ်စုပိုင်း
*Subring = ကွင်းပိုင်း
*Subset = အစုပိုင်း
*Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း
*Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Substitution = အစားထိုးခြင်း
*Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင်
*Supremum = စူပရီမမ်
*Surface = မျက်နှာပြင်
*Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း
*Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု
*Symmetry = အချိုးညီမှု
*Target = ပစ်မှတ်
*Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ်
*Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု
*Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း
*Theorem = သီအိုရမ်
*Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ
*Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ
*Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း
*Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း
*Transpose = ထရန်စပို့စ်
*Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Trivial = အသေးအဖွဲ
*Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း
*Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Uncountable = ရေတွက်၍မရသော
*Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု
*Union = ပေါင်းစပ်စု
*Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော
*Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု
*Unit = ယူနစ်
*Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး
*Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ
*Unity = ယူနစ်
*Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ
*Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း
*Variable = ကိန်းရှင်
*Vector = ဗက်တာ
*Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း
*Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း
*Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင်
*Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ
*Zero element = သုည အစုဝင်
*Zero map = သုည ပုံဖော်မှု
*Zero vector = သုညဗက်တာ
*Zero-divisor = သုညစားကိန်း
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>4hvp5wno5zf7ijniog0k6ng0yosjsne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039433</id>
      <parentid>1039432</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T15:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) */</comment>
      <origin>1039433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32201" sha1="1a8cs228bos5kil48w0oj5a8hvfst4s" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;&quot;&gt;
== &lt;span style=&quot;color: #ffffff;&quot;&gt;Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) ==
&lt;div style=&quot;column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;&quot;&gt;
*Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု
*Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး
*Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်
*Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ
*Addition = အပေါင်း
*Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု
*Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်
*Archimedean = အာခီမီးဒီးစ်
*Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ
*Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း
*Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ
*Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်
*Axiom = နဂိုမှန်အဆို
*Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို
*Balls = စက်လုံးများ
*Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း
*Basepoint = အခြေခံအမှတ်
*Basis = အခြေအစု
*Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း
*Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု
*Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း
*Cancellation = ချေဖျက်ခွင့်
*Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း
*Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်
*Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်
*Category = ကတ်တဂိုရီ
*Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ်
*Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း
*Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ်
*Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို
*Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်
*Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း
*Closed ball = အပိတ်စက်လုံး
*Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ်
*Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း
*Closed set = အပိတ်စု
*Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Codomain = ပစ်မှတ်စု
*Codomain (category theory) = ပစ်မှတ်
*Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ
*Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း
*Compactness = ကျစ်လျစ်မှု
*Complement = ဖြည့်စွက်စု
*Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Completeness = ပြည့်စုံမှု
*Complex number = ကိန်းထွေး
*Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ
*Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်
*Composite number = ဆပေါင်းကိန်း
*Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း
*Congruent = ထပ်တူညီ
*Connected = ဆက်စပ်နေသော
*Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု
*Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ
*Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း
*Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ
*Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု
*Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို
*Converge = စုဆုံသည်
*Convergence = စုဆုံခြင်း
*Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ်
*Converse = ပြောင်းပြန်အဆို
*Convex set = ခုံးသောအစု
*Coordinate = ကိုဩဒိနိတ်
*Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ
*Coset = ကိုဆက်
*Countable = ရေတွက်နိုင်သော
*Cube = ကုဗတုံး
*Curve = မျဉ်းကွေး
*Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ်
*Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု
*Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်
*Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်
*Derivative = ဆင်းသက်ချက်
*Diagonal = ထောင့်ဖြတ်
*Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း
*Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော
*Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း
*Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ
*Dimension = အတိုင်းအတာ
*Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်
*Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်
*Directed graph = လားရာပြဂရပ်
*Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော
*Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Disjoint = ဘုံမပါသော
*Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ
*Disk = အပိတ်ပြား
*Distance = အကွာအဝေး
*Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ
*Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ
*Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ
*Division ring = အစားကွင်း
*Domain = အရင်းအမြစ်စု
*Domain (category theory) = အရင်းအမြစ်
*Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ
*Elements = အစုဝင်များ
*Empty set = ဗလာအစု
*Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား
*Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်
*Equivalent = ထပ်တူညီသည်
*Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း
*Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း
*Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း
*Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်
*Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ
*Even number = စုံကိန်း
*Existence = တည်ရှိမှု
*Exponent = ထပ်ကိန်း
*Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်
*Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း
*Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း
*Factorial = ဖက်တိုရီရယ်
*Family = မိသားစု
*Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်
*Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ်
*Field = ဖီးလ်ဒ်
*Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း
*Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု
*Finite set = အဆုံးရှိအစု
*First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်
*Fixed = အထိုင်
*Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင်
*Formal = ပုံစံတကျ
*Fraction = အပိုင်းကိန်း
*Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု
*Function = ဖန်ရှင်
*Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း
*Functor = ဖန်တာ
*Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု
*Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု
*Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ
*Geometry = ဂျီဩမေတြီ
*Graph = ဂရပ်
*Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း
*Group = အုပ်စု
*Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ
*Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ
*Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း
*Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ
*Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ်
*Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ်
*Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ်
*Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ
*Ideal = အိုင်ဒီးလ်
*Identity = ထပ်တူရ
*Identity element = ထပ်တူရအစုဝင်
*Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင်
*Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ
*If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ
*Image = ပုံရိပ်
*Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း
*Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ်
*Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း
*Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်
*Independent = အမှီအခိုကင်းသော
*Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင်
*Index = အညွှန်း
*Index set = အညွှန်းအစု
*Infinite set = အနန္တအစု
*Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု
*Infinity = အနန္တ
*Initial object = အစ အရာဝတ္ထု
*Injection = အင်ဂျက်ရှင်း
*Injective = အင်ဂျက်တစ်
*Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ်
*Input = အဝင်ကိန်း
*Integer = ကိန်းပြည့်
*Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း
*Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင်
*Integral = အင်တီဂရယ်
*Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း
*Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း
*Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ်
*Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု
*Interval = အပိုင်းအခြား
*Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ်
*Inverse = ပြောင်းပြန်
*Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်
*Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ်
*Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော
*Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ
*Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Kernel = ကာနယ်
*Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်
*Lattice = လတ္တစ်
*Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း
*Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်
*Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်
*Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန်
*Length = အလျား
*Limit = စုဆုံမှတ်
*Line = မျဉ်း
*Line segment = မျဉ်းပိုင်း
*Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ
*Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်
*Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု
*Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ
*Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း
*Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း
*Logarithm = လော်ဂရစ်သမ်
*Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
*Manifolds = မန်နီဖိုးများ
*Map = ပုံဖော်မှု
*Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း
*Matrix = ကိန်းအုံ
*Matrix multiplication =  ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း
*Maximal = အမြင့်ဆုံး
*Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး
*Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ
*Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Module = မော်ဂျူး
*Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ်
*Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်
*Morphism = မော်ဖစ်ဇင်
*Multiples = ဆတိုးကိန်းများ
*Multiplication = မြှောက်ခြင်း
*Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်
*Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ်
*Natural number = သဘာဝကိန်း
*Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း
*Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ
*Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင်
*Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ
*Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း
*Norm = စံနှုန်း
*Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း
*Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း
*Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း
*Number line = ကိန်းမျဉ်း
*Number systems = ကိန်းစနစ်များ
*Number theory = ကိန်းသီအိုရီ
*Numbers = ကိန်းများ
*Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Object = အရာဝတ္ထု
*Odd integers = မကိန်းပြည့်များ
*Odd number = မကိန်း
*One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင်
*Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်
*Open ball = အဖွင့်စက်လုံး
*Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု
*Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း
*Open sets = အဖွင့်စု
*Operator = အော်ပရေတာ
*Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ
*Origin = မူလနေရာ
*Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း
*Output = အထွက်ကိန်း
*Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း
*Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ
*Partition = အစုခွဲစနစ်
*Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း
*Permutation = ပါမြူတေးရှင်း
*Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင်
*Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Points = အမှတ်များ
*Polygon = ဗဟုဂံ
*Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ
*Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်
*Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း
*Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ
*Positive number = အပေါင်းကိန်း
*Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ
*Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု
*Power = ထပ်ကိန်း
*Power set = ပါဝါအစု
*Preimage = မူလပုံရိပ်
*Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း
*Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်
*Prime number = သုဒ္ဓကိန်း
*Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်
*Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း
*Proof = သက်သေပြချက်
*Proper subset = အစုပိုင်းအစစ်
*Property = ဂုဏ်သတ္တိ
*Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်
*Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ
*Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ
*Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု
*Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း
*Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း
*Radius = အချင်းဝက်
*Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက်
*Range = ပုံရိပ်
*Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း
*Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း
*Real number = ကိန်းစစ်
*Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း
*Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ
*Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ
*Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း
*Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ
*Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်
*Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ
*Reducible = ဆခွဲနိုင်သော
*Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း
*Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း
*Right inverse = ညာပြောင်းပြန်
*Ring = ကွင်း
*Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ
*Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ
*Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း
*Scalar = စကေလာ
*Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း
*Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း
*Sequence = ကိန်းစဉ်
*Set = အစု
*Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ
*Set theory = အစုသီအိုရီ
*Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ
*Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင်
*Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု
*Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ
*Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ
*Source = အရင်းအမြစ်
*Space = ရပ်ဝန်း
*Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင်
*Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း
*Statement = ဖော်ပြချက်
*Strict = တိကျသော
*Subgroup = အုပ်စုပိုင်း
*Subring = ကွင်းပိုင်း
*Subset = အစုပိုင်း
*Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း
*Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Substitution = အစားထိုးခြင်း
*Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင်
*Supremum = စူပရီမမ်
*Surface = မျက်နှာပြင်
*Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း
*Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု
*Symmetry = အချိုးညီမှု
*Target = ပစ်မှတ်
*Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ်
*Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု
*Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း
*Theorem = သီအိုရမ်
*Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ
*Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ
*Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း
*Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း
*Transpose = ထရန်စပို့စ်
*Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Trivial = အသေးအဖွဲ
*Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း
*Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Uncountable = ရေတွက်၍မရသော
*Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု
*Union = ပေါင်းစပ်စု
*Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော
*Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု
*Unit = ယူနစ်
*Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး
*Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ
*Unity = ယူနစ်
*Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ
*Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း
*Variable = ကိန်းရှင်
*Vector = ဗက်တာ
*Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း
*Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း
*Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင်
*Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ
*Zero element = သုည အစုဝင်
*Zero map = သုည ပုံဖော်မှု
*Zero vector = သုညဗက်တာ
*Zero-divisor = သုညစားကိန်း
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>1a8cs228bos5kil48w0oj5a8hvfst4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039476</id>
      <parentid>1039433</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */</comment>
      <origin>1039476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32367" sha1="o676b1xl9nfvgxrmoyvdhl7h4tearhp" xml:space="preserve">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) ==
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits)
# [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction)
# [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence)
# [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[အစားကွင်း]] (division ring)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group)
# [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
&lt;/div&gt;
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:Klein bottle.svg|right|50px]]

== တမ်းပလိတ် ==
#[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
[[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:Torus.png|50px]]
&lt;/div&gt;
[[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]]
&lt;div style=&quot;float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;&quot;&gt;
[[File:CalabiYau5.jpg|50px]]
&lt;/div&gt;
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
# [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group)
# tbd
# tbd
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism)
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal)
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;&quot;&gt;
== &lt;span style=&quot;color: #ffffff;&quot;&gt;Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) ==
&lt;div style=&quot;column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;&quot;&gt;
*Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု
*Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး
*Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်
*Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ
*Addition = အပေါင်း
*Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု
*Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်
*Archimedean = အာခီမီးဒီးစ်
*Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ
*Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း
*Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ
*Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်
*Axiom = နဂိုမှန်အဆို
*Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို
*Balls = စက်လုံးများ
*Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း
*Basepoint = အခြေခံအမှတ်
*Basis = အခြေအစု
*Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း
*Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု
*Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း
*Cancellation = ချေဖျက်ခွင့်
*Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း
*Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်
*Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်
*Category = ကတ်တဂိုရီ
*Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ်
*Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း
*Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ်
*Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို
*Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်
*Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း
*Closed ball = အပိတ်စက်လုံး
*Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ်
*Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း
*Closed set = အပိတ်စု
*Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Codomain = ပစ်မှတ်စု
*Codomain (category theory) = ပစ်မှတ်
*Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ
*Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း
*Compactness = ကျစ်လျစ်မှု
*Complement = ဖြည့်စွက်စု
*Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Completeness = ပြည့်စုံမှု
*Complex number = ကိန်းထွေး
*Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ
*Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်
*Composite number = ဆပေါင်းကိန်း
*Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း
*Congruent = ထပ်တူညီ
*Connected = ဆက်စပ်နေသော
*Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု
*Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ
*Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း
*Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ
*Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု
*Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို
*Converge = စုဆုံသည်
*Convergence = စုဆုံခြင်း
*Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ်
*Converse = ပြောင်းပြန်အဆို
*Convex set = ခုံးသောအစု
*Coordinate = ကိုဩဒိနိတ်
*Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ
*Coset = ကိုဆက်
*Countable = ရေတွက်နိုင်သော
*Cube = ကုဗတုံး
*Curve = မျဉ်းကွေး
*Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ်
*Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု
*Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်
*Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်
*Derivative = ဆင်းသက်ချက်
*Diagonal = ထောင့်ဖြတ်
*Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း
*Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော
*Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း
*Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ
*Dimension = အတိုင်းအတာ
*Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်
*Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်
*Directed graph = လားရာပြဂရပ်
*Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော
*Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Disjoint = ဘုံမပါသော
*Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ
*Disk = အပိတ်ပြား
*Distance = အကွာအဝေး
*Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ
*Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ
*Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ
*Division ring = အစားကွင်း
*Domain = အရင်းအမြစ်စု
*Domain (category theory) = အရင်းအမြစ်
*Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ
*Elements = အစုဝင်များ
*Empty set = ဗလာအစု
*Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား
*Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်
*Equivalent = ထပ်တူညီသည်
*Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း
*Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း
*Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း
*Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်
*Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ
*Even number = စုံကိန်း
*Existence = တည်ရှိမှု
*Exponent = ထပ်ကိန်း
*Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်
*Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း
*Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း
*Factorial = ဖက်တိုရီရယ်
*Family = မိသားစု
*Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်
*Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ်
*Field = ဖီးလ်ဒ်
*Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း
*Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု
*Finite set = အဆုံးရှိအစု
*First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်
*Fixed = အထိုင်
*Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင်
*Formal = ပုံစံတကျ
*Fraction = အပိုင်းကိန်း
*Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု
*Function = ဖန်ရှင်
*Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း
*Functor = ဖန်တာ
*Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု
*Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်
*General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု
*Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ
*Geometry = ဂျီဩမေတြီ
*Graph = ဂရပ်
*Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း
*Group = အုပ်စု
*Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ
*Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ
*Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း
*Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ
*Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ်
*Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ်
*Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်
*Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ်
*Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ
*Ideal = အိုင်ဒီးလ်
*Identity = ထပ်တူရ
*Identity element = ထပ်တူရအစုဝင်
*Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင်
*Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ
*If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ
*Image = ပုံရိပ်
*Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း
*Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ်
*Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း
*Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်
*Independent = အမှီအခိုကင်းသော
*Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင်
*Index = အညွှန်း
*Index set = အညွှန်းအစု
*Infinite set = အနန္တအစု
*Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု
*Infinity = အနန္တ
*Initial object = အစ အရာဝတ္ထု
*Injection = အင်ဂျက်ရှင်း
*Injective = အင်ဂျက်တစ်
*Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ်
*Input = အဝင်ကိန်း
*Integer = ကိန်းပြည့်
*Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း
*Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင်
*Integral = အင်တီဂရယ်
*Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း
*Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း
*Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ်
*Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်
*Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု
*Interval = အပိုင်းအခြား
*Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ်
*Inverse = ပြောင်းပြန်
*Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်
*Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ်
*Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော
*Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ
*Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Kernel = ကာနယ်
*Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်
*Lattice = လတ္တစ်
*Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း
*Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်
*Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်
*Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန်
*Length = အလျား
*Limit = စုဆုံမှတ်
*Line = မျဉ်း
*Line segment = မျဉ်းပိုင်း
*Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ
*Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်
*Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု
*Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ
*Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း
*Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း
*Logarithm = လော်ဂရစ်သမ်
*Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
*Manifolds = မန်နီဖိုးများ
*Map = ပုံဖော်မှု
*Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း
*Matrix = ကိန်းအုံ
*Matrix multiplication =  ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း
*Maximal = အမြင့်ဆုံး
*Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး
*Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ
*Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင်
*Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း
*Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Module = မော်ဂျူး
*Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ်
*Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်
*Morphism = မော်ဖစ်ဇင်
*Multiples = ဆတိုးကိန်းများ
*Multiplication = မြှောက်ခြင်း
*Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်
*Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ်
*Natural number = သဘာဝကိန်း
*Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း
*Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း
*Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ
*Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင်
*Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ
*Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း
*Norm = စံနှုန်း
*Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း
*Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း
*Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း
*Number line = ကိန်းမျဉ်း
*Number systems = ကိန်းစနစ်များ
*Number theory = ကိန်းသီအိုရီ
*Numbers = ကိန်းများ
*Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
*Object = အရာဝတ္ထု
*Odd integers = မကိန်းပြည့်များ
*Odd number = မကိန်း
*One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင်
*Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်
*Open ball = အဖွင့်စက်လုံး
*Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု
*Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း
*Open sets = အဖွင့်စု
*Operator = အော်ပရေတာ
*Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ
*Origin = မူလနေရာ
*Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း
*Output = အထွက်ကိန်း
*Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း
*Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ
*Partition = အစုခွဲစနစ်
*Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း
*Permutation = ပါမြူတေးရှင်း
*Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင်
*Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Points = အမှတ်များ
*Polygon = ဗဟုဂံ
*Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ
*Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်
*Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း
*Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ
*Positive number = အပေါင်းကိန်း
*Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ
*Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု
*Power = ထပ်ကိန်း
*Power set = ပါဝါအစု
*Preimage = မူလပုံရိပ်
*Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း
*Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်
*Prime number = သုဒ္ဓကိန်း
*Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်
*Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း
*Proof = သက်သေပြချက်
*Proper subset = အစုပိုင်းအစစ်
*Property = ဂုဏ်သတ္တိ
*Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်
*Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ
*Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ
*Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု
*Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း
*Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း
*Radius = အချင်းဝက်
*Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက်
*Range = ပုံရိပ်
*Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း
*Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း
*Real number = ကိန်းစစ်
*Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း
*Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ
*Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ
*Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း
*Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ
*Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်
*Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ
*Reducible = ဆခွဲနိုင်သော
*Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း
*Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ
*Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း
*Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း
*Right inverse = ညာပြောင်းပြန်
*Ring = ကွင်း
*Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ
*Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်
*Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ
*Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ
*Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း
*Scalar = စကေလာ
*Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း
*Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း
*Sequence = ကိန်းစဉ်
*Set = အစု
*Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ
*Set theory = အစုသီအိုရီ
*Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ
*Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင်
*Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု
*Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ
*Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ
*Source = အရင်းအမြစ်
*Space = ရပ်ဝန်း
*Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင်
*Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း
*Statement = ဖော်ပြချက်
*Strict = တိကျသော
*Subgroup = အုပ်စုပိုင်း
*Subring = ကွင်းပိုင်း
*Subset = အစုပိုင်း
*Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း
*Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Substitution = အစားထိုးခြင်း
*Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင်
*Supremum = စူပရီမမ်
*Surface = မျက်နှာပြင်
*Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း
*Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်
*Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု
*Symmetry = အချိုးညီမှု
*Target = ပစ်မှတ်
*Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ်
*Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု
*Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း
*Theorem = သီအိုရမ်
*Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ
*Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ
*Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း
*Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း
*Transpose = ထရန်စပို့စ်
*Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း
*Trivial = အသေးအဖွဲ
*Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း
*Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ
*Uncountable = ရေတွက်၍မရသော
*Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု
*Union = ပေါင်းစပ်စု
*Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော
*Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု
*Unit = ယူနစ်
*Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး
*Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ
*Unity = ယူနစ်
*Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ
*Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း
*Variable = ကိန်းရှင်
*Vector = ဗက်တာ
*Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း
*Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း
*Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင်
*Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ
*Zero element = သုည အစုဝင်
*Zero map = သုည ပုံဖော်မှု
*Zero vector = သုညဗက်တာ
*Zero-divisor = သုညစားကိန်း
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>o676b1xl9nfvgxrmoyvdhl7h4tearhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285312</id>
    <revision>
      <id>1039532</id>
      <parentid>1039336</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>အချက်အလက်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်းခြင်း</comment>
      <origin>1039532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94209" sha1="ii6lw2ppeoa55gnb43ziuqyc31fq274" xml:space="preserve">{{Under construction}}
'''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}&lt;/ref&gt; 

လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ '''ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ'''သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။

ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော '''မကွီးအိမ်နူးမြို့'''ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ '''၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး''' (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။ 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; padding: 10px;&quot; | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ်
|- style=&quot;background: #f2f2f2; text-align: center;&quot;
! style=&quot;width: 8%; border: 1px solid #ccc;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width: 27%; border: 1px solid #ccc;&quot; | အဖွဲ့အစည်း
! style=&quot;width: 65%; border: 1px solid #ccc;&quot; | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၁။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] • [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၂။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] • [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] • [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၃။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''PDF / ပကဖ'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၄။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''KIA'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖိမော် {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၅။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''MNDAA / [[TNLA]]'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] • [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၆။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''UWSA'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၇။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''KNU / [[KNLA]]'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၈။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''KNDF / KA'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] • [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]]
|}
== နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ ==
[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့​ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ 
|-
| ၁ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၀ မေ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက CDF ၊ CNA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် တွန်းဇံမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ တပ်မတော်မှ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား အလုံးစုံထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82986 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] || [[အာရက္ခတပ်တော်]]|| ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၇ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ
|-
| ၉ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ
|-
| ၁၀ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || — || [[ဝေဘူလမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|CNDF]] ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)|ချင်းလက်နက်ကိုင်များ၏တိုက်ခိုက်မှု]]
|-
| ၁၂ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လိုင်လင်းပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရေဇွာမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၅ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-20 |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မြို့ ကျီခါးကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစု သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52523/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၁ မေ ၂၀၂၅ || [[ကျီခါးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၆ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆမီးမြို့ ထွေအုပ်ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး မီးလောင်ပျက်စီး |url=https://cjplatform.com/14-1-2025-7/ |access-date=2026-05-24 |website=cjplatform.com |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆမီးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ကောလင်း]]|| — || — || — || — || [[ကောလင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || — || — || —
|-
| ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၄ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပါတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — ||[[ခမ်းပါတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃/၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-05 |title=ရွှေပြည်အေးမြို့မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့တာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c10eg387ql8o |access-date=2026-05-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| — || [[ရွှေပြည်အေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ မေ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| [[မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ခလရ- ၂၂၈၊ SNA တပ်မဟာ-၈၉၁ (တပ်ရင်း-၃)၊ကသည်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက်
|-
| ၈ || [[စိုင်ပြင်မြို့|စိုင်ပြင်]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၁၆ မေ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-18 |title=စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို‌ သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း PDF ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/18/depayin-pdf-attack-police-station/ |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[စိုင်ပြင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-06-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မန်တုံမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6587a24f6985670f203dd99e |access-date=2026-06-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဦး |date=2023-12-28 |title=သိမ်းပိုက်ခံရသည့် နမ္မတူမြို့ကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ ဒေသခံများ တိမ်းရှောင်နေရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47340/ |access-date=2026-06-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နမ္မတူမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ || [[၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၄]]/[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
|-
| ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] ||  '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ
|-
| ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ
|-
| ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ 
|-
| ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]]|| ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ || [[ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၆ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ကို KIA ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-attacked-seized-mabein-01212024042042.html |access-date=2026-06-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ ||  || [[မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁၇ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဦး |first=မြတ်ပန်း |date=2023-10-27 |title=တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ချင်းရွှေဟော်မြို့ကို MNDAA သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43988/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၈ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mknnj_La |date=2023-10-30 |title=ဖောင်းဆိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ညီနောင် ၃ ဖွဲ့ အသိပေး |url=https://www.myitkyinanewsjournal.com/the-3-brotherhood-alliance-announced-that-they-have-captured-hpawngseng/ |access-date=2026-06-04 |website=Myitkyina News Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဖောင်းဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၉ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || — || — || — || — || [[မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၀ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || — || — || — || — || [[ပန်ဆိုင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၁ || [[မုံးကိုးမြို့|မုံးကိုး]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မုံးကိုးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၂ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || — || — || — || — || [[မိုင်းငေါ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၃ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || — || — || — || — || [[မော်ထိုက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၄ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၅ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်းကြမ်း]]|| — || — || — || — || ကုန်းကြမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
|-
| ၂၆ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ 
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၄ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၈ မေ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၂ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=နေမင်းနီ |date=2025-12-19 |title=NUG ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းစဉ့်ကူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70451/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-08-26 |title=သပိတ်ကျင်းသိမ်းပြီး ကျန်ဗျူဟာမြောက်မြို့များကို ဆက်သိမ်းမည်ဟု NUG ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56993/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-24 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို လက်လွှတ်ရတာက တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက်ဘာသဘောဆောင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လည်ရရှိ
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ || [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[အင်ဂျင်းယန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြို့လှမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၈ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၉ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လွယ်ဂျယ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-04-29 |title=လက်ကျန်စစ်စခန်းကို သိမ်းပြီးနောက် ဆင်ဘိုမြို့ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51682/ |access-date=2026-06-05 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆင်ဘိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၅ မေ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၇ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆဒုံးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မိုးမောက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-10-02 |title=ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နှစ်မြို့ကို နှစ်ရက်အတွင်း KIA သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58098/ |access-date=2026-06-05 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆော့လော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၂ || [[ဖီမောရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|ဖီမော]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ခလရ ၂၉၈ အပါအဝင် ဖီမော်မြို့ကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/676090 |access-date=2026-06-17 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဖီမောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] (နယ်စပ်မြို့)
|-
| ၁၃ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကံပိုင်တည်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[မံစီမြို့|မံစီ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မံစီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || —
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၂ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၃ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || —
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ 
|-
| ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂ || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့|ဒီးမော့ဆို]]|| ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ဖားဆောင်းမြို့|ဖားဆောင်း]]|| ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် ဖားဆောင်းမြို့အား ပြန်လည်တိုက်ခိုက် ထိန်းချုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/80114 |access-date=2026-06-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;|| [[ဖားဆောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၅ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]
|-
| ၆ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ၁၂ မိုင်ကုန်း စစ်စခန်း သိမ်းပိုက်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၇ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်စခန်းများဆုတ်ခွာသွားခြင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁ || [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] || [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] ပူးပေါင်းတပ် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ မေ ၂၀၂၆ || [[မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | နောက်ဆုံးရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
| ၁ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-06-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|-
| ၂ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|-
| ၃ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|}
== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]]
[[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>ii6lw2ppeoa55gnb43ziuqyc31fq274</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039535</id>
      <parentid>1039532</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T08:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>အချက်အလက်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်း</comment>
      <origin>1039535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95631" sha1="nxr7jrhtk1y3cj7l1dvpznknggyubm2" xml:space="preserve">{{Under construction}}
'''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}&lt;/ref&gt; 

လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ [[ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ]]သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူးမြို့]]ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ကလေးမြို့နယ်အတွင်း ကမ်းပါးနီ၊ စည်သာ၊ နတ်ချောင်းပစ်ခတ်မှုများ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-56598231 |access-date=2026-06-19 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=အေးချမ်းဆု |date=2025-10-09 |title=သူ့အတွေး သူ့အမြင် {{!}} စကမ ထိုးစစ်အပေါ် ဆိုက်ဝါးမဟုတ်သော သုံးသပ်ချက် |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2025/10/09/406618.html |access-date=2026-06-19 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; padding: 10px;&quot; | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ်
|- style=&quot;background: #f2f2f2; text-align: center;&quot;
! style=&quot;width: 8%; border: 1px solid #ccc;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width: 27%; border: 1px solid #ccc;&quot; | အဖွဲ့အစည်း
! style=&quot;width: 65%; border: 1px solid #ccc;&quot; | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၁။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] • [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၂။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] • [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] • [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၃။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''PDF / ပကဖ'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၄။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''KIA'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖိမော် {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၅။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''MNDAA / [[TNLA]]'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] • [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၆။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''UWSA'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၇။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''KNU / [[KNLA]]'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]]
|-
| style=&quot;text-align: center; vertical-align: top;&quot; | ၈။
| style=&quot;padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;&quot; | '''KNDF / KA'''
| style=&quot;padding: 5px;&quot; | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] • [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]]
|}
== နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ ==
[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့​ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ 
|-
| ၁ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၀ မေ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက CDF ၊ CNA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် တွန်းဇံမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ တပ်မတော်မှ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား အလုံးစုံထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82986 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] || [[အာရက္ခတပ်တော်]]|| ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၇ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ
|-
| ၉ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ
|-
| ၁၀ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || — || [[ဝေဘူလမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|CNDF]] ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)|ချင်းလက်နက်ကိုင်များ၏တိုက်ခိုက်မှု]]
|-
| ၁၂ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လိုင်လင်းပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရေဇွာမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၅ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-20 |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မြို့ ကျီခါးကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစု သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52523/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၁ မေ ၂၀၂၅ || [[ကျီခါးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၆ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆမီးမြို့ ထွေအုပ်ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး မီးလောင်ပျက်စီး |url=https://cjplatform.com/14-1-2025-7/ |access-date=2026-05-24 |website=cjplatform.com |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆမီးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ကောလင်း]]|| — || — || — || — || [[ကောလင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || — || — || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၄ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပါတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — ||[[ခမ်းပါတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃/၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-05 |title=ရွှေပြည်အေးမြို့မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့တာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c10eg387ql8o |access-date=2026-05-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| — || [[ရွှေပြည်အေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ မေ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| [[မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြို့သစ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[စိုင်ပြင်မြို့|စိုင်ပြင်]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၁၆ မေ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-18 |title=စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို‌ သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း PDF ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/18/depayin-pdf-attack-police-station/ |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[စိုင်ပြင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-06-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မန်တုံမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6587a24f6985670f203dd99e |access-date=2026-06-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဦး |date=2023-12-28 |title=သိမ်းပိုက်ခံရသည့် နမ္မတူမြို့ကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ ဒေသခံများ တိမ်းရှောင်နေရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47340/ |access-date=2026-06-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နမ္မတူမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ || [[၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၄]]/[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
|-
| ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] ||  '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[မိုးမိတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| [[လားရှိုးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ 
|-
| ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]]|| ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ || [[ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၆ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ကို KIA ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-attacked-seized-mabein-01212024042042.html |access-date=2026-06-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ ||  || [[မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁၇ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဦး |first=မြတ်ပန်း |date=2023-10-27 |title=တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ချင်းရွှေဟော်မြို့ကို MNDAA သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43988/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၈ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mknnj_La |date=2023-10-30 |title=ဖောင်းဆိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ညီနောင် ၃ ဖွဲ့ အသိပေး |url=https://www.myitkyinanewsjournal.com/the-3-brotherhood-alliance-announced-that-they-have-captured-hpawngseng/ |access-date=2026-06-04 |website=Myitkyina News Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဖောင်းဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၉ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || — || — || — || — || [[မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၀ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || — || — || — || — || [[ပန်ဆိုင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၁ || [[မုံးကိုးမြို့|မုံးကိုး]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မုံးကိုးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၂ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || — || — || — || — || [[မိုင်းငေါ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၃ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || — || — || — || — || [[မော်ထိုက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၄ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၅ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်းကြမ်း]]|| — || — || — || — || [[ကုန်းကြမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၆ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ 
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၄ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၈ မေ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၂ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=နေမင်းနီ |date=2025-12-19 |title=NUG ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းစဉ့်ကူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70451/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-08-26 |title=သပိတ်ကျင်းသိမ်းပြီး ကျန်ဗျူဟာမြောက်မြို့များကို ဆက်သိမ်းမည်ဟု NUG ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56993/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-24 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို လက်လွှတ်ရတာက တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက်ဘာသဘောဆောင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| [[မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ || [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[အင်ဂျင်းယန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မြို့လှမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၈ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၉ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လွယ်ဂျယ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-04-29 |title=လက်ကျန်စစ်စခန်းကို သိမ်းပြီးနောက် ဆင်ဘိုမြို့ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51682/ |access-date=2026-06-05 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆင်ဘိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၅ မေ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၇ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆဒုံးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မိုးမောက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-10-02 |title=ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နှစ်မြို့ကို နှစ်ရက်အတွင်း KIA သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58098/ |access-date=2026-06-05 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဆော့လော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၁ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၂ || [[ဖီမောရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|ဖီမော]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ခလရ ၂၉၈ အပါအဝင် ဖီမော်မြို့ကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/676090 |access-date=2026-06-17 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ဖီမောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] (နယ်စပ်မြို့)
|-
| ၁၃ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကံပိုင်တည်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[မံစီမြို့|မံစီ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မံစီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || [[ဖာပွန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]]|| — || — || — || — || [[မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ကော့ကရိတ်မြို့|ကော့ကရိတ်]]|| — || — || — || — || [[ကော့ကရိတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၄ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || [[လေးကေ့ကော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || [[ကျိုက်ဒုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[သင်္ဃန်းညီနောင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|သင်္ဃန်းညီနောင်]]|| — || — || — || — || [[သင်္ဃန်းညီနောင်တိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[စုကလိမြို့|စုကလိ]]|| — || — || — || — || [[စုကလိမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်များ 
|-
| ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂ || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့|ဒီးမော့ဆို]]|| ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[ဖားဆောင်းမြို့|ဖားဆောင်း]]|| ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် ဖားဆောင်းမြို့အား ပြန်လည်တိုက်ခိုက် ထိန်းချုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/80114 |access-date=2026-06-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;|| [[ဖားဆောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရှားတောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၅ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[နန်းမယ်ခုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ရွာသစ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၇ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မော်ချီးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;&quot; | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁ || [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] || [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] ပူးပေါင်းတပ် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ မေ ၂၀၂၆ || [[မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;&quot; | တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)
|- style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 5%;&quot; | စဉ် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | မြို့အမည် !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style=&quot;width: 15%;&quot; | လက်ရှိအခြေအနေ !! style=&quot;width: 12%;&quot; | နောက်ဆုံးရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
| ၁ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-06-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|-
| ၂ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|-
| ၃ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|}
== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]]
[[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>nxr7jrhtk1y3cj7l1dvpznknggyubm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285611</id>
    <revision>
      <id>1039472</id>
      <parentid>1038668</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35777-99</username>
        <id>144588</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် */</comment>
      <origin>1039472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44452" sha1="bfthu02r40rbtggp2v1z3jkr56gat50" xml:space="preserve">{{Infobox international football competition
| year           = ၂၀၂၆
| tourney_name   = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ
| other_titles   = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image          = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size           = 
| alt            = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers &quot;2&quot; (top) and &quot;6&quot; (bottom) superimposed by the World Cup trophy
&lt;!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--&gt;
| country        = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]
| country2       = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]
| country3       = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]
| dates          = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင်
| num_teams      = ၄၈ နိုင်ငံ
| confederations = ၆ ခု
| venues         = ၁၆ ခု
| cities         = ၁၆ 
| champion       =
| count          =
| second         =
| third          =
| fourth         =
| matches        =
| goals          =
| attendance     =
| top_scorer     =
| player         =
| goalkeeper     =
| young_player   =
| fair_play      =
| prevseason     = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]]
| nextseason     = ''၂၀၃၀''
| updated        =
}}
'''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။&lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။

ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ကျင်းပမည့်နေရာများ ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။

FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIFA stadia2&quot;&gt;{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}&lt;/ref&gt; လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။&lt;ref name=&quot;FIFA stadia&quot;&gt;{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}&lt;/ref&gt;

==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ====
† ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ
|-
! scope=&quot;col&quot; | မြို့များ
! scope=&quot;col&quot; | အားကစားကွင်းများ
! scope=&quot;col&quot; | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | ပုံ
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Dallas&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; Arlington, Texas&lt;/small&gt;
| AT&amp;T Stadium{{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Dallas Stadium)}}'''
| '''94,000'''
| [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Mexico City&quot; | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]]
| Estadio Azteca{{dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Mexico City Stadium)}}'''
| '''83,000'''
| [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;New York&quot; | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; East Rutherford, [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]&lt;/small&gt;
| MetLife Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}'''
| '''82,500'''
| [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Atlanta&quot; | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]]
| Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Atlanta Stadium)}}'''
| '''75,000'''
| [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Kansas City&quot; | {{flagicon|USA}} [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်|ကန်းဆပ်မြို့]]
| Arrowhead Stadium &lt;br /&gt;'''{{small|(Kansas City Stadium)}}'''
| '''73,000'''
| [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Houston&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]]
| NRG Stadium {{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Houston Stadium)}}'''
| '''72,000'''
| [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;San Francisco&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])&lt;/small&gt;
| Levi's Stadium &lt;br /&gt;'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}'''
| '''71,000'''
| [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Los Angeles&quot; | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Inglewood, California)&lt;/small&gt;
| SoFi Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}'''
| '''70,000'''
| [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Philadelphia&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]]
| Lincoln Financial Field&lt;br /&gt;'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}'''
| '''69,000'''
| [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Seattle&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]]
| Lumen Field&lt;br /&gt;'''{{small|(Seattle Stadium)}}'''
| '''69,000'''
| [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Boston&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])&lt;/small&gt;
| Gillette Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(Boston Stadium)}}'''
| '''65,000'''
| [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Miami&quot; | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])&lt;/small&gt;
| Hard Rock Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(Miami Stadium)}}'''
| '''65,000'''
| [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Vancouver&quot; | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]]
| BC Place {{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(BC Place Vancouver)}}'''
| '''54,000'''
| [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Monterrey&quot; | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Guadalupe)&lt;/small&gt;
| Estadio BBVA&lt;br /&gt;'''{{small|(Estadio Monterrey)}}'''
| '''53,500'''
| [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Guadalajara&quot; | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Zapopan)&lt;/small&gt;
| Estadio Akron&lt;br /&gt;'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}'''
| '''48,000'''
| [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Toronto&quot; | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]]
| BMO Field&lt;br /&gt;'''{{small|(Toronto Stadium)}}'''
| '''45,000'''
| [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]]
|}

== အသင်းများ ==


{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု A
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| A1 || ''{{fb|MEX}}''
|-
| A2 || {{fb|RSA}}
|-
| A3 || {{fb|KOR}}
|-
| A4 || {{fb|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု B
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| B1 || ''{{fb|CAN}}''
|-
| B2 || {{fb|BIH}} 
|-
| B3 || {{fb|QAT}}
|-
| B4 || {{fb|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု C
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| C1 || {{fb|BRA}}
|-
| C2 || {{fb|MAR}}
|-
| C3 || {{fb|HAI}}
|-
| C4 || {{fb|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု D
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| D1 || ''{{fb|USA}}''
|-
| D2 || {{fb|PAR}}
|-
| D3 || {{fb|AUS}}
|-
| D4 || {{fb|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု E
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| E1 || {{fb|GER}}
|-
| E2 || {{fb|CUW}}
|-
| E3 || {{fb|CIV}}
|-
| E4 || {{fb|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု F
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| F1 || {{fb|NED}}
|-
| F2 || {{fb|JPN}}
|-
| F3 || {{fb|SWE}}
|-
| F4 || {{fb|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု G
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| G1 || {{fb|BEL}}
|-
| G2 || {{fb|EGY}}
|-
| G3 || {{fb|IRN}}
|-
| G4 || {{fb|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု H
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| H1 || {{fb|ESP}}
|-
| H2 || {{fb|CPV}}
|-
| H3 || {{fb|KSA}}
|-
| H4 || {{fb|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု I
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| I1 || {{fb|FRA}}
|-
| I2 || {{fb|SEN}}
|-
| I3 || {{fb|IRQ}}
|-
| I4 || {{fb|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု J
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| J1 || {{fb|ARG}}
|-
| J2 || {{fb|ALG}}
|-
| J3 || {{fb|AUT}}
|-
| J4 || {{fb|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု K
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| K1 || {{fb|POR}}
|-
| K2 || {{fb|COD}}
|-
| K3 || {{fb|UZB}}
|-
| K4 || {{fb|COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု L
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| L1 || {{fb|ENG}}
|-
| L2 || {{fb|CRO}}
|-
| L3 || {{fb|GHA}}
|-
| L4 || {{fb|PAN}}
|}
|}


== ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား ==
&lt;div style=display:inline-grid&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Schedule by round
|-
!Round
!ပွဲစဉ်
!ရက်စွဲ
|-
|rowspan=3|အုပ်စုအဆင့်
|ပွဲစဉ် ၁
|June 11–17, 2026
|-
|ပွဲစဉ် ၂
|June 18–23, 2026
|-
|ပွဲစဉ် ၃
|June 24–27, 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့်
|Round of 32
|June 28 – July 3, 2026
|-
|Round of 16
|July 4–7, 2026
|-
|Quarterfinals
|July 9–11, 2026
|-
|Semifinals
|July 14–15, 2026
|-
|Match for third place
|July 18, 2026
|-
|Final
|July 19, 2026
|}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=display:inline-grid&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Schedule by group
|-
!Matchday
!Pairings
!Groups
!Date
|-
|rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁
|rowspan=7|1 vs 2&lt;br&gt;3 vs 4
|A
|June 11, 2026
|-
|B &amp; D
|June 12, 2026
|-
|B, C &amp; D
|June 13, 2026
|-
|E &amp; F
|June 14, 2026
|-
|G &amp; H
|June 15, 2026
|-
|I &amp; J
|June 16, 2026
|-
|K &amp; L
|June 17, 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂
|rowspan=6|1 vs 3&lt;br&gt;4 vs 2
|A &amp; B
|June 18, 2026
|-
|C &amp; D
|June 19, 2026
|-
|E &amp; F
|June 20, 2026
|-
|G &amp; H
|June 21, 2026
|-
|I &amp; J
|June 22, 2026
|-
|K &amp; L
|June 23, 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃
|rowspan=4|4 vs 1&lt;br&gt;2 vs 3
|A, B &amp; C
|June 24, 2026
|-
|D, E &amp; F
|June 25, 2026
|-
|G, H &amp; I
|June 26, 2026
|-
|J, K &amp; L
|June 27, 2026
|}
=== အုပ်စုအဆင့် ===
=== အုပ်စု A ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | ''{{fb|MEX}}''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot;  rowspan=&quot;2&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|KOR}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|CZE}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | -1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | '''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|RSA}}
|1
|0
|0
|1
|0
|2
| -2
|'''0'''
|
|}
{{football box
|date={{Start date|2026|6|11}}
|time= 1:00pm [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{fb-rt|MEX}}
|score=၂-၀
|team2={{#invoke:flag|fb|RSA}}
|goals1= Quiñones {{goal|၉}} &lt;br&gt; Jiménez {{goal|၆၇}}
|goals2=
|stadium= Estadio Azteca ကွင်း၊ [[မက္ကဆီကိုမြို့|မက္ကစီကိုစီးတီး]]
|attendance= 80,824
|referee= Wilton Sampaio (Brazil)
|report=
}}

=== အုပ်စု B ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | ''{{fb|CAN}}''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''1'''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot;  rowspan=&quot;2&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|BIH}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''1'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|SUI}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | '''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|QAT}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| 0
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု C ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|SCO}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|MAR}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''1'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|BRA}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | '''1'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|HAI}}
|1
|0
|0
|1
|0
|1
| -1
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု D ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | ''{{fb|USA}} '''(H)'''''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 4
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +3
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|AUS}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |'''3'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|TUR}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | -2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |'''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|PAR}}
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု E ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|GER}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 7
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +6
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|CIV}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |'''3'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|ECU}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | -1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |'''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|CUW}}
|1
|0
|0
|1
|1
|7
| -6
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု F ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|SWE}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 5
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +4
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|JPN}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |'''1'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|NED}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|TUN}}
|1
|0
|0
|1
|1
|5
| -4
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု G ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု H ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု I ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု J ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု K ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု L ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}


== ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး ==

=== ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]] (MyTel) ၏ ရုပ်သံပလက်ဖောင်း ဖြစ်သော TV360 က ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်များကို တရားဝင် ထုတ်လွှင့်ခွင့် ရရှိထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=TV360 Media Hub |date=2026-05-31 |title=2026 Worldcup is coming on TV360  🥳🥳 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kEsoZNERGzc |access-date=2026-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-11 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၁၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာ စစ်တပ်ပိုင် Mytel က ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်တွေကို ပြသခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2klzdneylt |access-date=2026-06-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့်ရရှိရန် ငွေကြေးများစွာကုန်ကျခံ၍ မူပိုင်ခွင့်ရရှိထားပါသည်။ ထို့အပြင် Canal Plus ၏ သုခုမ Channel တွင်လည်း တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့် ရရှိထားပါသည်။

=== သီးခြားအကြောင်းအရာ ===
TV360 ၏ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] စာမျက်နှာကို Meta က ဖယ်ရှားလိုက်သည်ဟု Justice For Myanmar က ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ ) |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/13/93050 |url-status=live |access-date=14 June 2026 |website=Mizzima}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>bfthu02r40rbtggp2v1z3jkr56gat50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039483</id>
      <parentid>1039472</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35777-99</username>
        <id>144588</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် */</comment>
      <origin>1039483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44475" sha1="2418dxbjmutu4dkcu1j976xe38lzjy9" xml:space="preserve">{{Infobox international football competition
| year           = ၂၀၂၆
| tourney_name   = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ
| other_titles   = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image          = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size           = 
| alt            = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers &quot;2&quot; (top) and &quot;6&quot; (bottom) superimposed by the World Cup trophy
&lt;!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--&gt;
| country        = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]
| country2       = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]
| country3       = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]
| dates          = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင်
| num_teams      = ၄၈ နိုင်ငံ
| confederations = ၆ ခု
| venues         = ၁၆ ခု
| cities         = ၁၆ 
| champion       =
| count          =
| second         =
| third          =
| fourth         =
| matches        =
| goals          =
| attendance     =
| top_scorer     =
| player         =
| goalkeeper     =
| young_player   =
| fair_play      =
| prevseason     = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]]
| nextseason     = ''၂၀၃၀''
| updated        =
}}
'''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။&lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။

ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ကျင်းပမည့်နေရာများ ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။

FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIFA stadia2&quot;&gt;{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}&lt;/ref&gt; လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။&lt;ref name=&quot;FIFA stadia&quot;&gt;{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}&lt;/ref&gt;

==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ====
† ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ
|-
! scope=&quot;col&quot; | မြို့များ
! scope=&quot;col&quot; | အားကစားကွင်းများ
! scope=&quot;col&quot; | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | ပုံ
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Dallas&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; Arlington, Texas&lt;/small&gt;
| AT&amp;T Stadium{{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Dallas Stadium)}}'''
| '''94,000'''
| [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Mexico City&quot; | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]]
| Estadio Azteca{{dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Mexico City Stadium)}}'''
| '''83,000'''
| [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;New York&quot; | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; East Rutherford, [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]&lt;/small&gt;
| MetLife Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}'''
| '''82,500'''
| [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Atlanta&quot; | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]]
| Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Atlanta Stadium)}}'''
| '''75,000'''
| [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Kansas City&quot; | {{flagicon|USA}} [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်|ကန်းဆပ်မြို့]]
| Arrowhead Stadium &lt;br /&gt;'''{{small|(Kansas City Stadium)}}'''
| '''73,000'''
| [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Houston&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]]
| NRG Stadium {{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(Houston Stadium)}}'''
| '''72,000'''
| [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;San Francisco&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])&lt;/small&gt;
| Levi's Stadium &lt;br /&gt;'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}'''
| '''71,000'''
| [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Los Angeles&quot; | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Inglewood, California)&lt;/small&gt;
| SoFi Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}'''
| '''70,000'''
| [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Philadelphia&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]]
| Lincoln Financial Field&lt;br /&gt;'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}'''
| '''69,000'''
| [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Seattle&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]]
| Lumen Field&lt;br /&gt;'''{{small|(Seattle Stadium)}}'''
| '''69,000'''
| [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Boston&quot; | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])&lt;/small&gt;
| Gillette Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(Boston Stadium)}}'''
| '''65,000'''
| [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Miami&quot; | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])&lt;/small&gt;
| Hard Rock Stadium&lt;br /&gt;'''{{small|(Miami Stadium)}}'''
| '''65,000'''
| [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Vancouver&quot; | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]]
| BC Place {{double-dagger}}&lt;br /&gt;'''{{small|(BC Place Vancouver)}}'''
| '''54,000'''
| [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Monterrey&quot; | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Guadalupe)&lt;/small&gt;
| Estadio BBVA&lt;br /&gt;'''{{small|(Estadio Monterrey)}}'''
| '''53,500'''
| [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Guadalajara&quot; | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Zapopan)&lt;/small&gt;
| Estadio Akron&lt;br /&gt;'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}'''
| '''48,000'''
| [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]]
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; data-sort-value=&quot;Toronto&quot; | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]]
| BMO Field&lt;br /&gt;'''{{small|(Toronto Stadium)}}'''
| '''45,000'''
| [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]]
|}

== အသင်းများ ==


{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု A
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| A1 || ''{{fb|MEX}}''
|-
| A2 || {{fb|RSA}}
|-
| A3 || {{fb|KOR}}
|-
| A4 || {{fb|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု B
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| B1 || ''{{fb|CAN}}''
|-
| B2 || {{fb|BIH}} 
|-
| B3 || {{fb|QAT}}
|-
| B4 || {{fb|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု C
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| C1 || {{fb|BRA}}
|-
| C2 || {{fb|MAR}}
|-
| C3 || {{fb|HAI}}
|-
| C4 || {{fb|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု D
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| D1 || ''{{fb|USA}}''
|-
| D2 || {{fb|PAR}}
|-
| D3 || {{fb|AUS}}
|-
| D4 || {{fb|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု E
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| E1 || {{fb|GER}}
|-
| E2 || {{fb|CUW}}
|-
| E3 || {{fb|CIV}}
|-
| E4 || {{fb|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု F
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| F1 || {{fb|NED}}
|-
| F2 || {{fb|JPN}}
|-
| F3 || {{fb|SWE}}
|-
| F4 || {{fb|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု G
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| G1 || {{fb|BEL}}
|-
| G2 || {{fb|EGY}}
|-
| G3 || {{fb|IRN}}
|-
| G4 || {{fb|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု H
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| H1 || {{fb|ESP}}
|-
| H2 || {{fb|CPV}}
|-
| H3 || {{fb|KSA}}
|-
| H4 || {{fb|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု I
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| I1 || {{fb|FRA}}
|-
| I2 || {{fb|SEN}}
|-
| I3 || {{fb|IRQ}}
|-
| I4 || {{fb|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု J
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| J1 || {{fb|ARG}}
|-
| J2 || {{fb|ALG}}
|-
| J3 || {{fb|AUT}}
|-
| J4 || {{fb|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု K
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| K1 || {{fb|POR}}
|-
| K2 || {{fb|COD}}
|-
| K3 || {{fb|UZB}}
|-
| K4 || {{fb|COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ အုပ်စု L
|-
! စဉ်||width=&quot;220&quot;| အသင်းများ
|-
| L1 || {{fb|ENG}}
|-
| L2 || {{fb|CRO}}
|-
| L3 || {{fb|GHA}}
|-
| L4 || {{fb|PAN}}
|}
|}


== ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား ==
&lt;div style=display:inline-grid&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Schedule by round
|-
!Round
!ပွဲစဉ်
!ရက်စွဲ
|-
|rowspan=3|အုပ်စုအဆင့်
|ပွဲစဉ် ၁
|June 11–17, 2026
|-
|ပွဲစဉ် ၂
|June 18–23, 2026
|-
|ပွဲစဉ် ၃
|June 24–27, 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့်
|Round of 32
|June 28 – July 3, 2026
|-
|Round of 16
|July 4–7, 2026
|-
|Quarterfinals
|July 9–11, 2026
|-
|Semifinals
|July 14–15, 2026
|-
|Match for third place
|July 18, 2026
|-
|Final
|July 19, 2026
|}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=display:inline-grid&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Schedule by group
|-
!Matchday
!Pairings
!Groups
!Date
|-
|rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁
|rowspan=7|1 vs 2&lt;br&gt;3 vs 4
|A
|June 11, 2026
|-
|B &amp; D
|June 12, 2026
|-
|B, C &amp; D
|June 13, 2026
|-
|E &amp; F
|June 14, 2026
|-
|G &amp; H
|June 15, 2026
|-
|I &amp; J
|June 16, 2026
|-
|K &amp; L
|June 17, 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂
|rowspan=6|1 vs 3&lt;br&gt;4 vs 2
|A &amp; B
|June 18, 2026
|-
|C &amp; D
|June 19, 2026
|-
|E &amp; F
|June 20, 2026
|-
|G &amp; H
|June 21, 2026
|-
|I &amp; J
|June 22, 2026
|-
|K &amp; L
|June 23, 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃
|rowspan=4|4 vs 1&lt;br&gt;2 vs 3
|A, B &amp; C
|June 24, 2026
|-
|D, E &amp; F
|June 25, 2026
|-
|G, H &amp; I
|June 26, 2026
|-
|J, K &amp; L
|June 27, 2026
|}
=== အုပ်စုအဆင့် ===
=== အုပ်စု A ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | ''{{fb|MEX}}''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot;  rowspan=&quot;2&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|KOR}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|CZE}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | -1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | '''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|RSA}}
|1
|0
|0
|1
|0
|2
| -2
|'''0'''
|
|}
{{football box
|date={{Start date|2026|6|11}}
|time= 1:00pm [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{fb-rt|MEX}}
|score=၂-၀
|team2={{#invoke:flag|fb|RSA}}
|goals1= Quiñones {{goal|၉}} &lt;br&gt; Jiménez {{goal|၆၇}}
|goals2=
|stadium= Estadio Azteca ကွင်း၊ [[မက္ကဆီကိုမြို့|မက္ကစီကိုစီးတီး]]
|attendance= 80,824
|referee= Wilton Sampaio (Brazil)
|report=
}}

=== အုပ်စု B ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | ''{{fb|CAN}}''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''1'''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot;  rowspan=&quot;2&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|BIH}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''1'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|SUI}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | '''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|QAT}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| 0
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု C ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|SCO}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|MAR}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''1'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|BRA}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | '''1'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|HAI}}
|1
|0
|0
|1
|0
|1
| -1
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု D ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | ''{{fb|USA}} '''(H)'''''
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 4
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +3
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|AUS}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |'''3'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|TUR}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | -2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |'''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|PAR}}
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု E ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|GER}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 7
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +6
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|CIV}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |'''3'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|ECU}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | -1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |'''0'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|CUW}}
|1
|0
|0
|1
|1
|7
| -6
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု F ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|SWE}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 5
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +4
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | '''3'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | {{fb|JPN}}
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |'''1'''
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | {{fb|NED}}
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |1
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |2
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|{{fb|TUN}}
|1
|0
|0
|1
|1
|5
| -4
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု G ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု H ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု I ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု J ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု K ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}

=== အုပ်စု L ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!အဆင့်
!အသင်း
!ပွဲ
!နိုင်
!သရေ
!ရှုံး
!ဂိုးသွင်း
!ဂိုးပေး
!ဂိုးကွာ
!ရမှတ်
!
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | +1
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 3
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 2
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; | 0
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot; |
|-
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 3
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; | 0
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |
| style=&quot;background:#cce5ff;&quot; |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ
|-
|4
|
|1
|0
|0
|1
|1
|4
| -3
|'''0'''
|
|}


== ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး ==

=== ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် ===
[[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]] (MyTel) ၏ ရုပ်သံပလက်ဖောင်း ဖြစ်သော TV360 က ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်များကို တရားဝင် ထုတ်လွှင့်ခွင့် ရရှိထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=TV360 Media Hub |date=2026-05-31 |title=2026 Worldcup is coming on TV360  🥳🥳 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kEsoZNERGzc |access-date=2026-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-11 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၁၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာ စစ်တပ်ပိုင် Mytel က ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်တွေကို ပြသခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2klzdneylt |access-date=2026-06-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့်ရရှိရန် ငွေကြေးများစွာကုန်ကျခံ၍ မူပိုင်ခွင့်ရရှိထားပါသည်။ ထို့အပြင် [[Canal+ Myanmar|Canal Plus]] ၏ သုခုမ Channel တွင်လည်း တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့် ရရှိထားပါသည်။

=== သီးခြားအကြောင်းအရာ ===
TV360 ၏ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] စာမျက်နှာကို Meta က ဖယ်ရှားလိုက်သည်ဟု Justice For Myanmar က ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ ) |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/13/93050 |url-status=live |access-date=14 June 2026 |website=Mizzima}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>2418dxbjmutu4dkcu1j976xe38lzjy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285864</id>
    <revision>
      <id>1039495</id>
      <parentid>1034160</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]</comment>
      <origin>1039495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49219" sha1="fexfk5wlu60w7t9b8d36jzzp7d989gf" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict     = ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof       = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image        = 
| caption      = 
| map_type     = Myanmar
| latitude     = 22.5333
| longitude    = 97.0333
| map_size     = 250
| map_caption  = ကျောက်မဲမြို့၏ တည်နေရာ
| map_label    = ကျောက်မဲမြို့

| date         = ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅  – ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်
| place        = [[ကျောက်မဲမြို့]]၊[[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]
| result       = ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် TNLA က မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်က တန်ပြန်ထိုးစစ်ဖြင့် မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်
| status       = တပ်မတော်က ကျောက်မဲမြို့နှင့် ပြည်ထောင်စုကားလမ်းပိုင်းကို ပြန်လည်စိုးမိုးထားသည်

| combatant1   =[[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]]  [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
* [[File:Flag of the Danu people.svg|23px|border]][[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|DPLA]]
* [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|23px|border]][[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] 
| combatant2   = [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|23px|border]] [[တပ်မတော်]]
* အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၁)
* ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ (၅၀၁)
* ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ (၅၀၂)
* [[File:Flag of the Myanmar Police Force.svg|23px|border]] [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]

| casualties1  = ၂၀၂၅ ခုနှစ် စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သေဆုံး ၆၁ လောင်းနှင့် လက်နက် ၄၁ လက် သိမ်းဆည်းခံရ
| casualties2  = ၂၀၂၄ ခုနှစ် တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကူ ၃၀၀ ကျော် ချေမှုန်းခံရပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် စစ်ဆင်ရေးအတွင်း အရာရှိ၊ စစ်သည်အချို့ ဒဏ်ရာရ
| notes        = ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်မှ ၃၀ ရက်အထိ ၂၁ ရက်တာ တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေးအတွင်း တိုက်ပွဲကြီးငယ် စုစုပေါင်း ၁၁၂ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၁ ရက်တွင် တပ်မတော်က မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
}}
'''ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁- လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] ဒုတိယပိုင်းအတွင်း [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ ခရိုင်မြို့တော် [[ကျောက်မဲမြို့]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်နောက်ဆုံးပတ်မှစတင်ကာ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက မြို့ပေါ်ရှိ စစ်တပ်၏ အခြေစိုက်တပ်စခန်းများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၅ ရက် ညသန်းခေါင်ယံတွင် အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ကာ မြို့ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားမှုကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက တန်ပြန်ထိုးစစ်ဖြင့် မြို့ကို ပြန်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော နှစ်ဖက်ဆုံးရှုံးမှုကြီးမားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-08-06 |title=ကျောက်မဲက စစ်ကောင်စီစခန်းတွေကို TNLA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေ သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီလို့ ဆို |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx2xxv1n3k3o |access-date=2026-05-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်းနှင့် ကျောက်မဲမြို့၏ အရေးပါပုံ ==
ကျောက်မဲမြို့သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]] တွင် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအရ အလွန်ဗျူဟာမြောက်သော ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်-နောင်ချိုတို့မှတစ်ဆင့် လားရှိုးနှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့အထိ သွားလာနိုင်သည့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမကြီး၏ အဓိကကျောရိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ကျောက်မဲမြို့သည် သီပေါ၊ နမ္မတူ၊ မိုင်းလုံနှင့် မိုင်းငေါ့မြို့များသို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် လမ်းဆုံလမ်းခွဖြစ်သဖြင့် အရပ်ဘက်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင်သာမက စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်း (Supply Route) အတွက်ပါ မရှိမဖြစ် အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

စစ်ရေးဗျူဟာအရ ကျောက်မဲမြို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေအတွင်း အဓိကခံစစ်တပ်စခန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်သော [[အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၁) အခြေစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် [[ခမရ (၅၀၁)]] နှင့် [[ခမရ (၅၀၂)]] စသည့် ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ်များ စနစ်တကျ စုဖွဲ့အခြေစိုက်ထားသဖြင့် တရုတ်-မြန်မာကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီး လုံခြုံရေးနှင့် ရှမ်းမြောက်ဒေသ တစ်ခုလုံး၏ စစ်ရေးစိုးမိုးမှုအတွက် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိကကျောရိုးခံစစ်ကုန်းလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Editor |first=Mizzima |date=2024-08-06 |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် - BUR.MIZZIMA.COM |url=https://bur.mizzima.com/2024/08/06/29200 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315142945/https://bur.mizzima.com/2024/08/06/29200 |archive-date=15 March 2025 |access-date=2026-05-16 |work=BUR.MIZZIMA.COM |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ထို့ကြောင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ နယ်မြေစိုးမိုးမှု ခိုင်မာစေရန်နှင့် [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] ရည်မှန်းချက်အတွက် ကျောက်မဲမြို့ကို မဖြစ်မနေ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အလားတူ စစ်ကောင်စီဘက်ကလည်း ရှမ်းမြောက်ဒေသသို့ ပြန်လည်ထိုးဖောက်နိုင်ရန်၊ ပြတ်တောက်နေသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန်နှင့် လားရှိုးဘက်သို့ စစ်ရေးအရ ဆက်လက်ဦးတည်နိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျောက်မဲမြို့ကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==

=== TNLA က မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်း (၂၀၂၄) ===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယပိုင်းအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ ကျောက်မဲမြို့ကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန် ၂၅ ရက်မှစ၍ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတတိယပတ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် စစ်ကူအင်အား ၃၀၀ ကျော် စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း လမ်းခရီးတွင် ချေမှုန်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့ [[လားရှိုးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း ကျောက်မဲမြို့အခြေစိုက် အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၁) မှ စကခမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်မျိုးမင်းထွေးသည် MNDAA ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ဒုစကခမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ခိုင်မိုးက ဆက်လက်ကွပ်ကဲ၍ ခုခံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-16 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

တိုက်ပွဲပြင်းထန်စဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံး ၉၆ လုံး၊ ပတ္တမြားစေတီအနီးတဝိုက်ကို ဗုံး ၂ လုံးနှင့် ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ၄ ကြိမ် လာရောက်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက် ညသန်းခေါင်ယံ (ဩဂုတ်လ ၆ ရက်) တွင် TNLA က စကခ (၁)၊ ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ (၅၀၁) နှင့် ခမရ (၅၀၂) စခန်းကုန်းများကို အပြီးသတ်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် CDMA ဖုန်းလိုင်းမှလွဲ၍ အခြားဖုန်းလိုင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့ပြီး TNLA က အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။TNLA သည်  ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယပိုင်းထဲ နောင်ချို၊ မိုးကုတ် နှင့်  မိုးမိတ်မြို့များကို ဦးစွာ သိမ်းပိုက်ထားပြီးဖြစ်၍ ကျောက်မဲမြို့ သိမ်းပိုက်မှုသည်  စတုထ္တမြောက်သိမ်းပိုက်နိုင်သည့် မြို့အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-08-06 |title=ကျောက်မဲမြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း TNLA ခေါင်းဆောင် အသိပေး |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/08/06/95141/ |access-date=2026-05-16 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

=== တပ်မတော်က ပြန်လည်စိုးမိုးထိန်းချုပ်ခြင်း (၂၀၂၅) ===
{{main|နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}ကျောက်မဲမြို့ဆီသို့ စစ်ကြောင်းဆန့်နိုင်ရေးအတွက် စစ်တပ်သည် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် နောင်ချို-ကျောက်မဲ အရေးပေါ်လမ်းကြောင်းများအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် တန်ပြန် စစ်ဆင်ရေး (Counter–Terrorism Operation) များကို ဦးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။စစ်ဆင်ရေးပထမအဆင့်အနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် နောင်ချိုမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှင့် စစ်ရေးထောက်ပံ့မှုအတွက် အဓိကကျသည့် မန္တလေး–လားရှိုး–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ နောင်ချို–ကျောက်မဲ လမ်းပိုင်းကို လမ်းဖွင့်နိုင်ရန် နယ်မြေရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ထိုသို့ ရှေ့တိုးရာတွင် လမ်းကြောင်းပေါ်၌ စစ်ဗျူဟာအရ အဟန့်အတားအဖြစ်ဆုံးဖြစ်သည့် ဂုတ်တွင်းတံတား၊ နောင်ပစ်ကျေးရွာ၊ ကညင်ကုန်းကျေးရွာ၊ ဇီးပင်ကြီးကျေးရွာနှင့် နောင်ပိန်ကျေးရွာတို့အား ပထမဦးစွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ မြေပြင်အနေအထားအရ အခက်အခဲနှင့် အတားအဆီးများစွာရှိသည့် ဂုတ်တွင်းတံတား၊ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား|ဂုတ်ထိပ်မီးရထားလမ်းတံတား]]နှင့် ရှုခင်းသာအပါအဝင် အရေးကြီးခံစစ်နေရာများကို တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက TNLA နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ မမျှော်လင့်ထားသည့် လမ်းကြောင်းမှ ချဉ်းကပ်ထိုးဖောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် အဆိုပါလမ်းပိုင်းတစ်ခုလုံးကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ လမ်းပိတ်ဆို့မှုများကို ရှင်းလင်းပြီးနောက် ကျောက်မဲမြို့ဆီသို့ စစ်ရေးအရှိန်မြှင့်ကာ ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် TNLA၊ DPLA နှင့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကျောက်မဲမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရေးနှင့် ကျောက်မဲ-နောင်ချို-ပြင်ဦးလွင် ပြည်ထောင်စုကားလမ်းပိုင်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်စုဖွဲ့မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှစတင်ကာ မြေပြင်နှင့် ဝေဟင် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်း၍ တန်ပြန်တိုက်စစ်များဖြင့် အဆင့်ဆင့် ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-10-28 |title=စစ်တပ်က TNLA ထံမှ ကျောက်မဲကို ပြန်သိမ်းပြီးနောက် မြို့တွင်းလူဖမ်းပွဲစတင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68845/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်တွင် မန်ကွတ်ကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် ပပုတ်ကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ခေးလောင်းကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် ပန်းမလွတ်ကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ပိတက်ကျေးရွာနှင့် ပံတီးကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် ကောင်းမှုလိန်ကျေးရွာနှင့် စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက်တွင် မန်ပန်ကျေးရွာတို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ပွိုင့်-၁၂၁၂ တောင်ကုန်း၊ ခိုက်တုန်ဟုန်းကျေးရွာနှင့် ကုန်းကော်ကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်တွင် တောင်ဆေးလိပ်ကျေးရွာ (တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း)၊ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် နားအိုက်ခမ်းကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်တွင် မြင်းကွင်းကျေးရွာနှင့် နားချောင်းကျေးရွာ၊ စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် ခမ်းဆာကျေးရွာနှင့် မန်လွယ်ကျေးရွာတို့ကို အဆင့်ဆင့် စီးနင်းနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးအဆုံးသတ်ပိုင်းအဖြစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် ပင်တီး၊ စခန်းသာ၊ လုံဝယ်၊ နမ့်ဟူး၊ ပေါက်အံလေးနှင့် ပေါက်အံကြီးကျေးရွာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် နမ့်ဆော၊ ခိုမောင်းနှင့် ကောင်းအိုက်ကျေးရွာတို့နှင့် ၎င်းကျေးရွာများအနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ရန်သူ့စခန်းကုန်းများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် ကျောက်မဲမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် ကျောက်မဲ - နောင်ချို - ပြင်ဦးလွင် ပြည်ထောင်စုကား လမ်းပိုင်းတွင် ခရီးသွားပြည်သူများနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သွား လာနိုင်ရေး နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/75607 |access-date=2026-05-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၁ ရက်တာ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး ၃၆ ကြိမ်၊ ထိတွေ့မှု ၇၆ ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း ၁၁၂ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် ညနေ ၄ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ကျောက်မဲမြို့နှင့် ပြည်ထောင်စုကားလမ်းပိုင်းကို အလုံးစုံ ပြန်လည်စိုးမိုးထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ပြန်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/726987 |access-date=2026-05-16 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

== အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုနှင့် နာရေးကူညီခဲ့ရမှုများ (၂၀၂၄-၂၀၂၅) ==
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] ဒုတိယပိုင်း ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ စတင်ခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့မှစ၍ မြို့ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုများနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်မှုများကြောင့် အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ပြီး သုံးရက်တာကာလအတွင်း ကျောက်မဲမြို့ပေါ်၌ လက်နက်ကြီးထိမှန်၍ သေဆုံးခဲ့ရသည့် အရပ်သားရုပ်အလောင်း ၆ လောင်းအပါအဝင် စုစုပေါင်း ရုပ်အလောင်း ၂၃ လောင်းကို ဒေသခံလူမှုကူညီရေးအသင်းများက ရှာဖွေသင်္ဂြိုဟ်ပေးခဲ့ရသည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့က ရန်ကင်းရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တစ်လုံးပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အရပ်သား ၄ ဦးနှင့် တိုက်ပွဲပထမရက်တွင် သေဆုံးခဲ့သည့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ ပါဝင်သည်။လမ်းဘေးဝန်းကျင်များတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရသည့် ကျန်ရုပ်အလောင်းများထဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ရုပ်အလောင်းများနှင့် အရပ်ဝတ်များဝတ်ဆင်ထားသည့် အမည်မသိရုပ်အလောင်းများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအနက် အမျိုးသမီးရုပ်အလောင်း ၂ လောင်းပါဝင်ပြီး ကျန် ၂၁ လောင်းမှာ အမျိုးသားရုပ်အလောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အဆိုပါ ရုပ်အလောင်းများအနက် ၂၁ လောင်းကို ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တစ်ရက်တည်းတွင် နမ့်ခုံးရှမ်းပရဟိတအဖွဲ့နှင့် နာရေးကူညီမှုအသင်း (ကျောက်မဲ) တို့ ပူးပေါင်း၍ မြို့နယ်အေးချမ်းသာသုဿာန်သို့ ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ပေးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-27 |title=ကျောက်မဲ တိုက်ပွဲအတွင်း ရုပ်အလောင်း ၂၃ လောင်းကို သင်္ဂြိုဟ်ပေးခဲ့ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/militia-and-tnla-fight-again-06272024062500.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) က ကျောက်မဲမြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားစဉ်ကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သည် မြို့ပေါ်ရှိ လူစည်ကားရာနေရာများနှင့် ဆေးရုံများကို လေကြောင်းမှ စစ်လေယာဉ်များဖြင့် ဆက်တိုက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကျောက်မဲမြို့ အင်ဂျင်းတောင်ရပ်ကွက်ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သီလရှင်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=နိုရာပြည့် |date=2024-12-03 |title=TNLA ထိန်းချုပ်သည့် ကျောက်မဲမြို့ ဗုံးကြဲခံရမှု ၆ လောင်းသာ ကောက်ယူနိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59564/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကျောက်မဲမြို့ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးကို လေကြောင်းမှ ပထမအကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ CDM သူနာပြုဆရာမ တစ်ဦးအပါအဝင် အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်နေသည့် လူနာ ၂၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးသည်ပင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်အချိန်တွင် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချကာ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ထပ်မံဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2025-05-05 |title=ကျောက်မဲ ဆေးရုံ ဒုတိယအကြိမ် ဗုံးကြဲခံရ |url=https://kicnews.org/2025/05/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2-%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC/ |access-date=2026-05-16 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဇန်နဝါရီ ၂၇ မွန်းလွဲ ၂ နာရီကျော်ခန့်တွင် လူစည်ကားရာနေရာဖြစ်သည့် ကျောက်မဲမြို့ မြို့တော်ခန်းမအနီးရှိ ညဈေးတန်းနှင့် ခရိုင်ရုံးတို့တွင်  ဗုံး ၂ လုံးစီ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ဈေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ကာ ဆိုင်ခင်းနေကြသူများနှင့် စည်ကားနေချိန်  တိုက်ခိုက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ လူအများဝရုန်းသုန်းကား ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-05-05 |title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားသော ကျောက်မဲမြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်း တိုက်ခိုက် |url=https://yktnews.com/2025/05/213500/ |access-date=2026-05-16 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=နိုရာပြည့် |first=မိုးဦး |date=2025-01-27 |title=ကျောက်မဲမြို့ပေါ် လေတပ်က ၂ ရက် ဗုံးကြဲ၊ သေဆုံးသူ ၄ ဦးရှိ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/60582/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-27 |title=ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ် ထပ်မံ ဗုံးကြဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-kyaukme-01272025062051.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်မှ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် နောင်ချို၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့များမှ TNLA တပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးရန် စစ်ကောင်စီဘက်က တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း TNLA က လက်မခံခဲ့သဖြင့် ဆွေးနွေးပွဲ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထိုသို့ ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားသွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သည် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော မိုးကုတ်၊ နောင်ချိုနှင့် ကျောက်မဲမြို့များအပါအဝင် တအာင်းဒေသများသို့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို မေလအတွင်း ပိုမိုတိုးမြှင့် ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ TNLA ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ ဧပြီလအတွင်း လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများကြောင့် ဒေသခံပြည်သူ ၂ ဦး သေဆုံးကာ ၉ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအခြေစိုက် တအာင်းအရပ်ဘက်အဖွဲ့ ၅ ဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ မေလအထိ ၅ လတာကာလအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကလေးငယ် ၂၇ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား ၆၆ ဦးအထိ သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၂၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်ကောင်စီလေတပ် ဗုံးကြဲ၍ နှစ်ရက်အတွင်း လေးဦးသေဆုံးပြီး ၂ဝ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/localnews/detail/679866b0155e5b044a5bd92b |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

ထိုသို့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ရှိနေစဉ်အတွင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ ညနေ ၅ နာရီကျော်အချိန်တွင် ကျောက်မဲမြို့လယ်ခေါင်ရှိ အမှတ် (၃) ရွက်ကွက်နှင့် အမှတ် (၇) ရပ်ကွက်တို့အား မြို့ပေါ်၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ စစ်လေယာဉ်ဖြင့် ထပ်မံဗုံးကြဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ya |first=Sai Thu |date=2025-06-25 |title=ကျောက်မဲမြို့အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၄ ဦးရှိပြီး ထိခိုက်သူ ၁၄ ဦးရှိ |url=https://www.shannivoice.com/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80/ |access-date=2026-05-16 |website=ရှမ်းနီအသံသတင်း |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမှတ် (၇) ရပ်ကွက်ရှိ စံပြထမင်းဆိုင်၊ အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်ရှိ ဗလီကျောင်းနှင့် လှိုင်ဆေးခန်းအနီးတို့တွင် ဗုံးကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ထမင်းဆိုင်ပိုင်ရှင် အမျိုးသမီးနှင့် ၎င်း၏သားအငယ်ဆုံးအပါအဝင် အမျိုးသား ၂ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂ ဦး နေရာ၌ပင် သေဆုံးခဲ့ကာ ကလေးငယ် ၂ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ နောက်တစ်ရက် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားသော အဆောက်အအုံအပျက်အစီးများအကြားမှ သေဆုံးသူရုပ်အလောင်းတစ်လောင်း ထပ်မံရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် အဆိုပါ ဇွန်လ ၂၄ ရက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးရသည့် အရပ်သား ၅ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းသို့ လေကြောင်းမှ ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲခံရမှုများကြောင့် ကျောက်မဲမြို့မဈေးကြီးအပါအဝင် ဆိုင်ခန်းများ ပိတ်သိမ်းခဲ့ရပြီး မြို့ခံအချို့လည်း ဘေးလွတ်ရာမြို့များသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-06-25 |title=ကျောက်မဲမြို့လယ်ခေါင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးသူ ငါးဦးရှိလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/64525/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;စစ်တပ်သည်  ကျောက်မဲမြို့ ရပ်ကွက်(၆) ကို ဩဂုတ် ၄ ရက်  နံနက်၁၀နာရီခွဲခန့်တွင် လေကြောင်းဖြင့်  ဗုံးထပ်မံကြဲချသည်။ယင်းမတိုင်မီ  ဇွန်လ ၂၄ရက်၊ ၂၇ရက်၊၂၉ရက်၊ ဇူလိုင်လ ၆ရက်၊ဇူလိုင်လ ၈ရက်၊ ဇူလ်ိုင်လ ၁၉ ရက် တို့တွင်လည်း စစ်တပ်က ဆက်တိုက်  ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်  အရပ်သား ရှစ်ဦးထက်မနည်းသေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀ဦးခန့် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-08-04 |title=ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်ကောင်စီဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/08/05/129620/ |access-date=2026-05-16 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

စစ်တပ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက် တွင် ကျောက်မဲမြို့ကို အပြည့်အဝ ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ထိုသို့ ထိန်းချုပ်ပြီးသည့်တိုင် လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများသည်  မြို့ပေါ်ဧရိယာများကိုသာ ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများကိုမူ စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲခန့်တွင် ကျောက်မဲ–မိုင်းလုံလမ်းပိုင်းအနီးရှိ မန်စင် (ခ) ပဇီကျေးရွာအုပ်စု၊ [[မိုက်ဟုန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|မိုက်ဟုန်းရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် အမျိုးသား ၄ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦး စုစုပေါင်း ဒေသခံပြည်သူ ၁၀ ဦး ထိမှန်သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူ့နေအိမ် ၆ လုံးလည်း ထိမှန်ပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း PSLF/TNLA သတင်းနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်မဲတွင် စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် ကလေးအပါအဝင် ဒေသခံ ၁၀ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/727834 |access-date=2026-05-16 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA ကစတင်ထိုးစစ်ဆင်သည့် ၂၀၂၄ ဇွန် ၂၅ ရက်ကစ၍  TNLA ပြန်ဆုတ်ခွာသည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလဆန်းအထိ စစ်တပ်က ကျောက်မဲမြို့ဆေးရုံ၊ ရဲစခန်း၊ စာသင်ကျောင်းများ နှင့် လူစည်ကားရာ ရပ်ကွက်များအား မကြာခဏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တစ်နှစ်အတွင်း အရပ်သား  ၂၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ထုအရေအတွက်သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုသပ်သပ်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရခြင်းများဖြစ်ပြီး အခြားအကြောင်းအရာများမပါပေ။

== ကျဆုံးမှုများ ==
စစ်တပ်သည် ၂၁ရက်တာ တန်ပြန်ထိုးစစ်အတွင်း ရန်သူ့ထံမှ အလောင်း ၆၁ လောင်း၊ လက်နက် ၄၁ လက်နှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး တပ်မတော်ဘက်မှ အရာရှိ၊ စစ်သည်အချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ယခင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း သေဆုံးစာရင်းကိုမူ နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ကြပေ။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>fexfk5wlu60w7t9b8d36jzzp7d989gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286941</id>
    <revision>
      <id>1039493</id>
      <parentid>1034941</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T05:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]</comment>
      <origin>1039493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19078" sha1="fvjt17pbsnqzrydiosdxmehs64vwe83" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict    = နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| width       = 
| partof      = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့်  [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image       = {{Location map | Myanmar
 | lat      = 23.8347
 | long     = 97.6883
 | width    = 250
 | float    = center
 | label    = နမ့်ခမ်းမြို့
 | caption  = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြ မြေပုံ
 }}
| image_size  = 
| alt         = 
| caption     = 
| date        = ၁၇ နိုဝင်ဘာ – ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃&lt;br&gt;(၃၁ ရက်ကြာ)
| place       = [[နမ့်ခမ်းမြို့]]နှင့် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| territory   = [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] က နမ့်ခမ်းမြို့တစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့။
| status      = TNLA အောင်ပွဲ
| combatant1  = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* စကခ-၇
* ခလရ-၂၆၁
* ခမရ-၄၂၃
* ခမရ-၄၂၅
* ခမရ-၄၂၆
* ခမရ-၁၄၃
* ဒကစ စစ်ကူတပ်များ
| combatant2  = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
| commander1  = စကခမှူး (အခြေချကွပ်ကဲ)
| commander2  = တပ်မဟာ (၁) စစ်ဒေသ ကွပ်ကဲရေးမှူး
| strength1   = အင်အား ၉၀၀ နီးပါး
| strength2   = မသိရ
| casualties1 = ဗိုလ်ကြီးနှင့် အရာရှိအဆင့်များ အပါအဝင် အလောင်းအချို့ သိည်းဆည်းရမိ&lt;br&gt;'''သုံ့ပန်း:''' ဗိုလ်မှူးအဆင့် အပါအဝင် ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ&lt;br&gt;စခန်းအားလုံးနှင့် လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား ဆုံးရှုံး။
| casualties2 = '''ကျဆုံး:''' ၄၉ ဦး&lt;br&gt;'''ဒဏ်ရာရ:''' ၁၄၅ ဦး
| notes       = '''အရပ်သား ထိခိုက်မှု:''' ကလေး ၃ ဦးအပါအဝင် ၁၄ ဦးသေဆုံး၊ ၄၃ ဦး ဒဏ်ရာရ။ ဆေးရုံ၊ ဘုရားကျောင်းကန်နှင့် နေအိမ် ၇၀ လုံး ပျက်စီး၊ ၂၄ လုံး မီးလောင်ပြာကျခဲ့။
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
}}

'''နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[မူဆယ်ခရိုင်]]၊ [[နမ့်ခမ်းမြို့]]ရှိ [[တပ်မတော်]]၏ တပ်စခန်းများကို [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့အထိ ရက်ပေါင်း ၃၁ ရက် (၅ သီတင်းပတ်ခန့်) ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး နမ့်ခမ်းမြို့တစ်ခုလုံးကို TNLA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-10 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ ဘာဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2z23ddgpgo |access-date=2026-05-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-19 |title=နမ့်ခမ်းကို TNLA အပြီးသတ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gyxd4p094o |access-date=2026-05-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-12-19 |title=နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၁၃ ဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-namhkam-civilians-deaths-12192023122025.html |access-date=2026-05-31 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံဖြစ်စဉ်နှင့် စစ်အင်အား ==
နမ့်ခမ်းမြို့သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[မူဆယ်ခရိုင်]]အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]နှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော မဟာဗျူဟာကျသည့် နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် [[မူဆယ်မြို့]]မှ အနောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ရွှေလီမြစ်]]၏ တောင်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ရွှေလီမြစ်ကို ဖြတ်ကူး၍ တရုတ်နိုင်ငံ နောင်တောင်းမြို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုနိုင်သည်။ထို့နောက် [[ကချင်ပြည်နယ်]]နယ်စပ်ဖြစ်သော မန်ဝိန်းကြီး ရွာနှင့် ၅ မိုင်ခန့်သာ ဝေးကွာပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်မြို့သို့ လမ်းကြမ်းအတိုင်း သွားလာနိုင်သည့်အတွက် ဗျူဟာမြောက် နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-07 |title=နမ့်ခမ်းမြို့တွင်းမှ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44726/ |access-date=2026-05-31 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

နမ့်ခမ်းမြို့နယ်အတွင်း၌  စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ် (၇) (စကခ-၇) မှူးကိုယ်တိုင် အခြေချကွပ်ကဲသည့် တပ်စခန်းများရှိသည်။ ၎င်း၏ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများမှာ ခလရ-၂၆၁၊ ခမရ-၄၂၃၊ ခမရ-၄၂၅၊ ခမရ-၄၂၆၊ ခမရ-၁၄၃ နှင့် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (ဒကစ) တို့ရှိပြီး၊တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲ ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ  စုစုပေါင်း အင်အား ၉၀၀ နီးပါးရှိသည်။၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးလှိုင်းနှင့်အတူ   TNLA က နမ့်ခမ်းမြို့ရှိ ရဲစခန်း၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် စစ်တပ်စခန်းများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် တအာင်းတပ်မတော်မှ စစ်သည်(၄၉) ဦးကျဆုံးခဲ့ပြီး (၁၄၅)ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/658226357478e9d590ab8b18 |access-date=2026-05-31 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== တိုက်ပွဲပြင်းထန်မှုနှင့် ခုခံမှုများ ==
တိုက်ပွဲကာလအတွင်း စစ်တပ်ဘက်မှ လေကြောင်းပစ်ကူနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ တုံ့ပြန်ခုခံခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် လေကြောင်းမှတစ်ဆင့် ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ဖြင့် အကြိမ် ၂၆၀ ၊ Y-8 လေယာဉ်ဖြင့် ၃၅ ကြိမ်၊ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် အကြိမ် ၄၀ နှင့် Mi-35 တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ၂၅ ကြိမ် အပါအဝင် စုစုပေါင်း အကြိမ် ၄၀၀ ကျော် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မြို့ မကျစေရေး ခုခံခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း ပေါင် ၅၀၀ ဗုံး ၁၂ ကြိမ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းလည်း TNLA က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် မန်တပ်စခန်းမှ ၁၀၅/၁၂၀ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာလက်နက်ကြီးဖြင့် ၁၉၅ ကြိမ်၊ နမ့်ဖတ်ကာတပ်စခန်းမှ ၁၀၅/၁၂၂/၁၅၅ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာလက်နက်ကြီးဖြင့် ၃၀၀ ကြိမ်ထက်မနည်း ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=ကျော်ဦး |date=2023-11-30 |title=နမ့်ခမ်းမြို့ လက်ကျန်တပ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46251/ |access-date=2026-05-31 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-11-07 |title=နမ့်ခမ်းမြို့ပေါ် ဘုရားဝင်းနဲ့ စခန်းသစ်ကုန်းအနီးမှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန်နေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/namhkam-battle-11072023050730.html |access-date=2026-05-31 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

စစ်တပ်သည် နမ့်ခမ်းမြို့ ရန်သူ့လက်ထဲ မပါစေရေး ရိက္ခာနှင့် ခဲယမ်းများကို ATR-42/72 လေယာဉ်ဖြင့် ၁၅ ကြိမ် လာရောက်ပစ်ချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် Mi-17 ထောက်ပို့ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် အင်အား ၁၀၀ နီးပါး စစ်ကူဖြည့်တင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ဦး |date=2023-10-27 |title=နမ့်ခမ်းမြို့ရှိ စစ်တပ်စခန်းနှစ်ခုကို TNLA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44015/ |access-date=2026-05-31 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

သို့သော်လည်း TNLA ၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁:၃၀ နာရီအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သော စခန်းသစ်ကုန်း (စခန်းသစ်စခန်း) အပါအဝင် ကံ့ကော်စခန်း၊ ၁၂ မိုင်၊ ၁၃ မိုင်၊ မိုက်ခရိုဝိတ်စခန်း၊ ပန်ဆေး၊ တာကွန့်စခန်း၊ ဟဲယိုင်စခန်း၊ မိုင်းဝီးတပ်စခန်း၊ ထိန်ကန်တပ်စခန်း၊ မန်ပူးတပ်စခန်း၊ မန်ဝိန်တပ်စခန်းများသည် TNLA ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=KNG |date=2023-12-19 |title=တစ်လကျော်တိုက်နေရတဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ စခန်းသစ်ဗျူဟာကုန်း အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/12/19/ld1-94/ |access-date=2026-05-31 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; 

== ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများနှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ==
၃၁ ရက်ကြာ ပြင်းထန်ခဲ့သော နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တအာင်းတပ်မတော် (TNLA) ဘက်မှ စစ်သည်တော် ၄၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး ၁၄၅ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဗိုလ်ကြီးအဆင့် အပါအဝင် အရာရှိများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် အလောင်းအမြောက်အမြား ကျန်ရှိခဲ့သည့်အပြင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်တစ်ဦး အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း ၃ ဦးကို TNLA က ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီးများ၊ လက်နက်မျိုးစုံ၊ မိုင်းနှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-11-09 |title=နမ့်ခမ်းမြို့လယ်ဘုရားဝင်းအတွင်းတွင် ပုန်းခို စခန်းချနေသော စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့ စစ်များကို အပြီးသတ်ရှင်းလင်းစဉ် လက်နက်များနှင့်အတူ စစ်သုံ့ပန်း ၁၄ ဦးထက်မနည်း ဖမ်းဆီးရရှိ |url=https://yktnews.com/2023/11/130352/ |access-date=2026-05-31 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Murng |first=Sai Khwan |date=2023-12-24 |title=နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်း‌အောင်ပွဲ ဆင်နွှဲမည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြောင့် ဒေသခံများက လုံခြုံရေးစိုးရိမ် |url=https://burmese.shannews.org/archives/38989 |access-date=2026-05-31 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== အရပ်သားနှင့် မြို့ပြထိခိုက်မှု ===
တိုက်ပွဲကြောင့် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကလေးငယ် ၃ ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄၃ ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဆေးရုံ၊ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၇၀ လုံး လက်နက်ကြီးနှင့် ဗုံးစထိမှန် ပျက်စီးခဲ့ရကာ၊ အရပ်သားနေအိမ် ၂၄ လုံး မီးလောင်ပြာကျခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=News |first=Mekong |date=2023-12-25 |title=တစ်လကျော်ကြာခဲ့တဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ အရပ်သား ၁၄ ဦးသေဆုံး |url=https://mekongnewsmm.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%A6%E1%80%B8/11054/ |access-date=2026-05-31 |website=Mekong News Myanmar |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ ==
* [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု|၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>fvjt17pbsnqzrydiosdxmehs64vwe83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျော်မိုးသက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287807</id>
    <revision>
      <id>1039490</id>
      <parentid>1037575</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T04:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11519" sha1="bocycelbh8onwu7fnc718rgyk7zpkib" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix    = 
| name                = ကျော်မိုးသက်
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| honorific-suffix    = 
| image               = Kyaw moe thet.jpg
| image_size          = 
| alt                 = 
| caption             = ကျော်မိုးသက် (၂၀၂၆)

| office              = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]&lt;br&gt; လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်၊ စက်မှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး
| term_start          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| term_end            = 
|appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
| 1blankname         = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| 1namedata         = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| predecessor         = 
| successor           = 
| office1             = တံတားဦးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) ကိုယ်စားလှယ်
| term_start1         = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆
| term_end1           = 
| constituency1 = [[တံတားဦးမြို့နယ်]] &lt;br&gt; မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁)
| majority1 = မဲ ၁၅၃၁၂ &lt;br&gt;{{small|(၄၉.၇၀ ရာခိုင်နှုန်း)}} &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=21-1-2026_S_D_FPTP_Ethnic.pdf&amp;type=page_multiple_photo&amp;code=215&amp;sno=6451&amp;token=cf2ab48c9bee77eaf8a270c41f2ff2b46c05c12c2d1ad57c19c416ab212a74feb6176fa3c44a7dbd7912be7f5af588be1c434ae6175ff421c2e7add116e72c90|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂)တိုင်းဒေသကြီး(သို့)ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=June 2026 }}&lt;/ref&gt;
| predecessor1      = မင်းမင်းနီ &lt;br&gt;{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} &lt;br&gt;{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}}
| successor1          = 
| birth_name          = ကျော်ကျော်
| birth_date          = {{birth date and age|1967|6|26}}
| birth_place         = [[ကသာမြို့]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| citizenship         = မြန်မာ
| nationality         = ဗမာ
| party               = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]
| spouse              = စုစုတင်
| children            = သမီး ၂ ဦး
| parents             = သက်တင် (ဖခင်)
| residence           = တံတားဦးမြို့
| education           = [[စစ်တက္ကသိုလ်]]
| alma_mater          = [[စစ်တက္ကသိုလ်]]
| occupation          = စစ်မှုထမ်း (အငြိမ်းစား)
| profession          = [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]]
| known_for           = 
| awards              = စာပေထူးချွန်ဆု (စစ်တက္ကသိုလ်)
| honorific prefix    = 
}}
'''ဦးကျော်မိုးသက်''' ( ၂၆ ဇွန် ၁၉၆၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် အငြိမ်းစား တပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]  လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်၊ စက်မှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး တံတားဦးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြု၍ အရွေးချယ်ခံထားရသူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-08 |title=တိုင်းဒေသကြီးအဆင့် ဝန်ကြီး အမည်စာရင်းတွေကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်မှာ တင်သွင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/08/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%86%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80/ |access-date=2026-06-12 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဦးမျိုးအောင် ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ ဖိုရမ်ဖွင့်ပွဲတက်ရောက် |url=http://mdn.gov.mm/my/mnttlettiungdeskiiwnkiikhup-uumiuaeaang-chksyreknnddphnphiuttiuttkmuchiungraa-phiurmphngpaittkreaak |access-date=2026-06-12 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
ဦးကျော်မိုးသက်ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကသာမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဦးသက်တင်နှင့် မိခင်မှာ ဒေါ်မာနွယ်တို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စစ်တက္ကသိုလ် (DSA) အပတ်စဉ် (၃၀) ဆင်းဖြစ်ပြီး စစ်တက္ကသိုလ်တွင် စာပေထူးချွန်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ပညာအရည်အချင်းအနေဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (စစ်တက္ကသိုလ်)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ကာကွယ်ရေးပညာ) နှင့် ဥပဒေဒီပလိုမာတို့ ရရှိထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဦးကျော်မိုးသက် – မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် |url=https://mandalayregion.hluttaw.mm/?representative=%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba |access-date=2026-06-12 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== စစ်မှုထမ်းဘဝ ==
[[တပ်မတော် (လေ)]] တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။၎င်း၏ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်မှာ လေ-၂၀၀၆ ဖြစ်ပြီး  လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်(လေ) အဖြစ် နောက်ဆုံးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးသတ္တမနေ့ ကျင်းပ {{!}} Information and Public Relations Department |url=http://www.moi.gov.mm/iprd/news/275894 |access-date=2026-06-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

== နိုင်ငံရေးဘဝ ==
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး တံတားဦးမြို့နယ်၊ မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ လက်ရှိတွင် လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်၊ စက်မှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ငလျင်ဒဏ်သင့် နေပြည်တော်၊ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့တွင် ဝန်ထမ်းများအတွက် အိမ်ရာစီမံကိန်း အသစ်များ တည်ဆောက် |url=https://news-eleven.com/article/312143 |access-date=2026-06-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

== မိသားစုဘဝ ==
ဇနီးဖြစ်သူမှာ စစ်သူနာပြု (ဗိုလ်ကြီး-ငြိမ်း) ဒေါ်စုစုတင် ဖြစ်သည်။ သမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အစ်ကိုဖြစ်သူမှာ ရေကြောင်းရဲတပ်ဖွဲ့မှူး၊ ရဲမှူးချုပ် နေမိုးသက် ဖြစ်သည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{lifetime|၁၉၆၇| | }}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>bocycelbh8onwu7fnc718rgyk7zpkib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်'</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288158</id>
    <revision>
      <id>1039384</id>
      <parentid>1039314</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Choco Miles</username>
        <id>142646</id>
      </contributor>
      <origin>1039384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19320" sha1="8jpkd7u2zuzfg5lxuoo00mf1trlz3vr" xml:space="preserve">{{Db-a10|article=ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်}}{{db-g7}}


{{Infobox company|name='''ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်''' ({{lang-en|Hugging Face, Inc.}})|logo=[[File:Hugging Face logo.svg|frameless|upright=1.2|class=skin-invert]]|logo_alt=|type=[[ပုဂ္ဂလိကပိုင်]]|industry=[[ဉာဏ်ရည်တု]]&lt;br&gt;[[Machine Learning]]&lt;br&gt;[[ဆော့ဖ်ဝဲလ် ရေးဆွဲထုတ်လုပ်ရေး]]|founder=|hq_location_city=[[Manhattan|မန်ဟက်တန်]]၊ [[New York City|နယူးယောက်မြို့]]|hq_location_country=|area_served=တစ်ကမ္ဘာလုံး|key_people={{Unbulleted list| ကလမန့် ဒီလန်း (Clément Delangue) (စီအီးအို)၊ | ဂျူလီယန် ရှိုမွန် (Julien Chaumond) (စီတီအို)၊ | သောမတ်စ် ဝုဖ် (Thomas Wolf) (စီအက်စ်အို)}}|products=မော်ဒယ်များ (Models)၊ Datasets၊ စပေ့စ်များ (Spaces)၊&lt;br&gt;သင်ယူမှုစနစ်များ (Learn)၊ အင်ဖရန့်စ် (Inference)၊ လိုက်ဘရေရီများ (Libraries)|owner=&lt;!-- or: | owners = --&gt;|revenue={{increase}} {{US$|၁၅}}{{nbsp}}သန်း (၂၀၂၂)|num_employees=၂၅၀ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Palazzolo |first=Stephanie |date=February 5, 2025 |title=Hugging Face Lays Off 4% of Staff |url=https://www.theinformation.com/briefings/hugging-face-lays-off-4-of-staff |website=[[The Information (website)|The Information]] |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; (၂၀၂၅)|parent=|homepage=https://huggingface.co/|founded=founded|foundation={{Start date and age|2016}}|company_name=ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်}}{{Contains special characters|emoticon}}'''ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်''' ({{lang-en|Hugging Face, Inc.}}) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီး Machine Learning စနစ်သုံး အပလီကေးရှင်းများ တည်ဆောက်ရန်အတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိရိယာများကို တီထွင်ထုတ်လုပ်နေသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://huggingface.org Hugging Face တရားဝင် ဝဘ်ဆိုက်]&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် [[ဉာဏ်ရည်တု]] (AI) နှင့် Machine Learning  ဆိုင်ရာ နည်းပညာများ၊ ဒေတာများနှင့် [[ပရိုဂရမ်|ပရိုဂရမ်များ]]ကို ပရိုဂရမ်မာများ အချင်းချင်း အခမဲ့မျှဝေနိုင်ရန် ဖန်တီးပေးထားသည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး နည်းပညာပလက်ဖောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ဤကုမ္ပဏီ ဖန်တီးထားသော Natural Language Processing - NLP ဆိုင်ရာ Transformers လိုက်ဘရေရီ (Transformers library) နှင့် ပလက်ဖောင်းသည် အသုံးပြုသူများအား Machine Learning  မော်ဒယ်များနှင့် Datasets များကို လွယ်ကူစွာ အပြန်အလှန် မျှဝေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကမ္ဘာသို့ ထုတ်ဖော်ပြသရန် ကူညီပံ့ပိုးပေးသည်။&lt;ref&gt;[https://techtarget.com TechTarget ရှိ Hugging Face အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ဆောင်းပါး]&lt;/ref&gt; နည်းပညာနယ်ပယ်တွင် လူတိုင်းက ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်ကို Machine Learning လောက၏ [[GitHub]] ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် သုတေသီများအတွက် မရှိမဖြစ် အရေးပါသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;[https://infoworld.com InfoWorld ရှိ Hugging Face: The GitHub of AI သတင်းဆောင်းပါး]&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==

=== စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြင်သစ်လူမျိုး လုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်ကြသည့် ကလမန့် ဒီလန်း (Clément Delangue)၊ ဂျူလီယန် ရှိုမွန် (Julien Chaumond) နှင့် သောမတ်စ် ဝုဖ် (Thomas Wolf) တို့သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့၌ ဤကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://www.ibm.com/think/topics/hugging-face IBM Think ရှိ What is Hugging Face? ဆောင်းပါး]&lt;/ref&gt; အစောပိုင်းကာလတွင် ၎င်းတို့သည် ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များကို ဦးတည်သည့် ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ ချက်ဘော့ (Chatbot) အက်ပလီကေးရှင်းတစ်ခုကို အဓိက တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/ TechCrunch ရှိ Hugging Face wants to become your artificial BFF သတင်းဆောင်းပါး]&lt;/ref&gt; ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကိုလည်း ဖက်လှဲတကင်းရှိလှသော ဘွန်းဘွန်းမျက်နှာ အီမိုဂျီ (U+1F917 🤗 emoji) ကို အစွဲပြု၍ &quot;ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်&quot; ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.computerlanguage.com/results.php?definition=Hugging+Face Computer Language ရှိ Definition: Hugging Face အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်]&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါ ချက်ဘော့အက်ပ်၏ နောက်ကွယ်မှ Machine Learning ဆိုင်ရာ နည်းပညာမော်ဒယ်များကို လူတိုင်း အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်ရန် [[ပွင့်လင်းသောရင်းမြစ်|ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ်]](Open Source) အဖြစ် ချပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ ချပြပြီးနောက်တွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် ၎င်းတို့၏ မူလလုပ်ငန်းလမ်းကြောင်းကို လုံးဝပြောင်းလဲခဲ့ပြီး Machine Learning ဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် မော်ဒယ်များကို စုစည်းမျှဝေပေးသည့် ဗဟိုပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် အလေးထား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[:en:Hugging_Face|Wikipedia ရှိ Hugging Face ဆောင်းပါး]]&lt;/ref&gt;

=== ဉာဏ်ရည်တု ခေတ်ဆန်းလာခြင်း ===
ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အခြားသော သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ပွင့်လင်းသော ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ် (Large Language Model) တစ်ခု ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် &quot;BigScience Research Workshop&quot; ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://huggingface.org Hugging Face ဘလော့ဂ်ရှိ NAIRR နှင့် ပတ်သက်သော တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်]&lt;/ref&gt; ဤပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကန့်သတ်ချက်ကိန်းဂဏန်း (Parameters) ပေါင်း ၁၇၆ ဘီလီယံအထိ ပါဝင်ပြီး ဘာသာစကားအစုံ ပြောဆိုနိုင်သည့် &quot;[https://huggingface.co/bigscience/bloom BLOOM]&quot; အမည်ရ ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို အောင်မြင်စွာ မိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://x.com/BigScienceLLM BigScience Research Workshop ၏ တရားဝင် X အကောင့်]&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:Clément_Delangue_on_SiliconANGLE_theCUBE.jpg|right|thumb|ကလမန့် ဒီလန်း၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်]]
ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် အမေရိကန် အမေဇုန် ဝဘ်ဆာဗစ် (Amazon Web Services - AWS) နှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://huggingface.org Hugging Face ဘလော့ဂ်ရှိ AWS နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သတင်းထုတ်ပြန်ချက်]&lt;/ref&gt; ဤပူးပေါင်းမှုကြောင့် AWS အသုံးပြုသူများသည် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်၏ နည်းပညာထုတ်ကုန်များကို အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် အသုံးပြု၍ ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက် အပလီကေးရှင်းများကို စိတ်ချလက်ချ တည်ဆောက်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/ AWS တရားဝင် မော်ကွန်းဘလော့ဂ်စာမျက်နှာ]&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် နောက်မျိုးဆက်သစ် BLOOM မော်ဒယ်ကို AWS က ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထားသည့် &quot;Trainium&quot; ဟုခေါ်သော Machine learning ချစ်ပ်ပြား (Machine learning chip) ပေါ်တွင် မောင်းနှင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://huggingface.org Hugging Face တရားဝင် Documentation အညွှန်းစာမျက်နှာ]&lt;/ref&gt;


၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် Meta ကုမ္ပဏီ၊ Scaleway ကုမ္ပဏီတို့နှင့် အတူပူးပေါင်း၍ ဥရောပစတင်ပျိုးထောင်စ ကုမ္ပဏီများ (Startups) အတွက် ဉာဏ်ရည်တု အရှိန်မြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်သစ် (AI accelerator program) တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.scaleway.com/en/news/meta-hugging-face-and-scaleway-announce-a-new-ai-accelerator-program-for-european-startups/ Scaleway တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်စာမျက်နှာ]&lt;/ref&gt; ဤအစီအစဉ်သည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ AI နည်းပညာ ဂေဟစနစ်ကို ပိုမိုမြန်ဆန်လာစေရန်နှင့် စတင်ပျိုးထောင်စကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ် အခြေခံမော်ဒယ်များကို ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပါရီမြို့]]ရှိ STATION F တွင် အခြေစိုက်သည့် ဤအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပူးပေါင်းမောင်းနှင်ခဲ့ပြီး ရွေးချယ်ခံရသည့် ကုမ္ပဏီများအား နည်းပညာဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်မှုများအပြင် Scaleway ၏ အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစွမ်းအားများကိုပါ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://about.fb.com/news/2024/10/meta-hugging-face-and-scaleway-unveil-the-5-winners of-the-european-ai-startup-program-at-station-f/ Meta တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်စာမျက်နှာ]&lt;/ref&gt;

ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ ဆယ်စုနှစ် (International Decade of Indigenous Languages) လှုပ်ရှားမှုကို အထောက်အကူပြုရန်အတွက် Meta ကုမ္ပဏီ၊ [[UNESCO]] အဖွဲ့ကြီးတို့နှင့် လက်တွဲကာ အွန်လိုင်းဘာသာပြန်စနစ်အသစ်တစ်ခုကို လွှင့်တင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://thealliance.ai/blog/unesco-language-translator The Alliance AI ဘလော့ဂ်ရှိ UNESCO ဘာသာပြန်စနစ်အကြောင်း ရေးသားချက်]&lt;/ref&gt; ၎င်းစနစ်ကို Meta ၏ &quot;No Language Left Behind (NLLB)&quot; အိုးပင်းဆော့စ် AI မော်ဒယ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်နည်းပါးသော တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ အပါအဝင် ဘာသာစကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို အခမဲ့ စာသားဘာသာပြန်ဆိုပေးနိုင်သည်။&lt;ref&gt;[https://huggingface.org Hugging Face Spaces ရှိ UNESCO NLLB တရားဝင် Demo စာမျက်နှာ]&lt;/ref&gt;

ကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ ခြေလှမ်းကို ပိုမိုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် ၂၀၂ hospital၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအခြေစိုက် လူသားပုံတူ ရိုဘော့နည်းပညာစတင်ပျိုးထောင်စကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် &quot;Pollen Robotics&quot; ကို အပြီးသတ်ဝယ်ယူခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[[:en:Hugging_Face|ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Hugging Face ဆောင်းပါး ရည်ညွှန်းချက်]]&lt;/ref&gt; ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးနောက် ကုမ္ပဏီ၏ စီအီးအိုဖြစ်သူ ကလမန့် ဒီလန်းက &quot;ဉာဏ်ရည်တု အခြေခံ ရိုဘော့နည်းပညာများကိုပါ လူတိုင်း လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်သော အိုးပင်းဆော့စ်စနစ် ဖြစ်လာစေရန် ဖန်တီးမည်&quot; ဟု ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက် X(ယခင်: Twitter) စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။

=== ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ ===
၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဟက်ကာ (Hacker) များသည် အင်ဒရွိုက် (Android) စနစ်သုံး ကိရိယာများကို ဦးတည်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ် ပလက်ဖောင်းကို ကြားဖြတ်ထိန်းချုပ်၍ အသုံးချခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://wikipedia.org ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Hugging Face ဆောင်းပါး ရည်ညွှန်းချက်]&lt;/ref&gt; ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသည့် စနစ်တစ်ခုလုံးကို စိတ်ကြိုက်အမိန့်ပေး စေခိုင်းနိုင်သည့် &quot;စွမ်းအားပြင်း မဲလ်ဝဲလ်&quot; (Powerful malware) များ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်။

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==

* Kaggle
* [[OpenAI]]
* Station F
* TensorFlow Hub

== ကိုးကားချက်များ ==

[[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]]
[[ကဏ္ဍ:ကုမ္ပဏီများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကုမ္ပဏီ]]
[[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ]]
[[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>8jpkd7u2zuzfg5lxuoo00mf1trlz3vr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ ဇွန် ၁၈</title>
    <ns>100</ns>
    <id>288213</id>
    <revision>
      <id>1039385</id>
      <parentid>1039382</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1039385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="59d5amje1bgxefaux79qwfve3isi9iw" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=06|day=18|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;
'''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု'''
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]]
**အမျိုးသားစာပေဆုရှင် စာရေးဆရာ ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် ၎င်း၏သားငယ်တို့အား ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ပြီး ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/crlwdge7wjwt (BBC)]

&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>59d5amje1bgxefaux79qwfve3isi9iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Samuelita Lopez Perez Lapuerca</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288214</id>
    <revision>
      <id>1039386</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8551" sha1="b4gf11rybg22zrlbbjtmfcnjp41cf2r" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Samuelita Lopez Perez Lapuerca ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၂၁၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>b4gf11rybg22zrlbbjtmfcnjp41cf2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-34007-07</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288215</id>
    <revision>
      <id>1039387</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="h57kn47px3yk5pvq9616urwjy0a00g5" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-34007-07 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၂၁၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>h57kn47px3yk5pvq9616urwjy0a00g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288216</id>
    <revision>
      <id>1039388</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1357791699|Euler's theorem]]&quot; စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="aqseuyxxjrms9r57gligm6otlv1f9yf" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။</text>
      <sha1>aqseuyxxjrms9r57gligm6otlv1f9yf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039389</id>
      <parentid>1039388</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="4oirf2hxuuxqkh97o4d8pl64de4eykn" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>4oirf2hxuuxqkh97o4d8pl64de4eykn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039391</id>
      <parentid>1039389</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1349" sha1="6obrzyqymrk95oyhv3bkh3jhanv6p07" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော &lt;math&gt;n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>6obrzyqymrk95oyhv3bkh3jhanv6p07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039392</id>
      <parentid>1039391</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="4ie0cqm33d7bu44zda51cwoiirsj99s" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli)  &lt;math&gt;n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a, n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\gcd&lt;/math&gt; သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\varphi(n)&lt;/math&gt; သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။

မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;\varphi(p) = p - 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖာမတ်၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>4ie0cqm33d7bu44zda51cwoiirsj99s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039395</id>
      <parentid>1039392</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5703" sha1="qtnitkq2vnd19tptp5skvj4hyynsufc" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli)  &lt;math&gt;n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a, n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\gcd&lt;/math&gt; သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\varphi(n)&lt;/math&gt; သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။

မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;\varphi(p) = p - 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။

=== အသုံးချမှုများ (applications) ===
ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; များအတွက် &lt;math&gt;a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt; ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။

=== ဥပမာ (Example) ===
ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်နည်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ &lt;math&gt;\gcd(7, 10) = 1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varphi(10) = 4&lt;/math&gt; ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^4 \equiv 1 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt;

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>qtnitkq2vnd19tptp5skvj4hyynsufc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039396</id>
      <parentid>1039395</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8838" sha1="adrxd9fwoty3kuvvipj7wb4j45pbzm6" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli)  &lt;math&gt;n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a, n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\gcd&lt;/math&gt; သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\varphi(n)&lt;/math&gt; သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။

မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;\varphi(p) = p - 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။

=== အသုံးချမှုများ (applications) ===
ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; များအတွက် &lt;math&gt;a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt; ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။

=== ဥပမာ (Example) ===
ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်နည်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ &lt;math&gt;\gcd(7, 10) = 1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varphi(10) = 4&lt;/math&gt; ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^4 \equiv 1 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt;

=== အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အတွက် သက်သေပြချက် (Proof of Euler's Theorem)  ===
မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (multiplicatively invertible) အစုဝင်များပါဝင်သည့် အစုကို &lt;math&gt;(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times = \{r_1, \dots, r_{\varphi(n)}\}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် &lt;math&gt;x \mapsto ax&lt;/math&gt; ဟူသော ပုံဖော်မှု (map) သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ၏ [[ပါမြူတေးရှင်း]] (permutation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;ax \equiv ay \pmod{n}&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;x \equiv y \pmod{n}&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative) ရှိသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;r_1\cdots r_{\varphi(n)} \equiv (ar_1)\cdots (ar_{\varphi(n)}) \equiv r_1\cdots r_{\varphi(n)}a^{\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt;
ထို့အပြင် &lt;math&gt;r_i&lt;/math&gt; များသည် &lt;math&gt;i&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;1 \equiv a^{\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt;
=== အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) မှ [[လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိ အစီအစဉ် (finite order) &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့်အုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တွင်မဆို အစုဝင်တိုင်း၏ &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းသည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;G = \{1 \le a \le n \mid \gcd(a, n) = 1\} = (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;|G| = \varphi(n)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုမှာ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကား==
* Harald Scheid: ''Zahlentheorie'', Spektrum Akademischer Verlag, 2003, ISBN 3-8274-1365-6

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>adrxd9fwoty3kuvvipj7wb4j45pbzm6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039398</id>
      <parentid>1039396</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T12:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8892" sha1="c3eoyycuf5tvg2u3z0utln5sf3f88d5" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli)  &lt;math&gt;n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a, n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\gcd&lt;/math&gt; သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\varphi(n)&lt;/math&gt; သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။

မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;\varphi(p) = p - 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။

=== အသုံးချမှုများ (applications) ===
ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; များအတွက် &lt;math&gt;a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt; ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။

=== ဥပမာ (Example) ===
ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်နည်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ &lt;math&gt;\gcd(7, 10) = 1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varphi(10) = 4&lt;/math&gt; ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^4 \equiv 1 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt;

=== အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အတွက် သက်သေပြချက် (Proof of Euler's Theorem)  ===
မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (multiplicatively invertible) အစုဝင်များပါဝင်သည့် အစုကို &lt;math&gt;(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times = \{r_1, \dots, r_{\varphi(n)}\}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် &lt;math&gt;x \mapsto ax&lt;/math&gt; ဟူသော ပုံဖော်မှု (map) သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ၏ [[ပါမြူတေးရှင်း]] (permutation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;ax \equiv ay \pmod{n}&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;x \equiv y \pmod{n}&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative) ရှိသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;r_1\cdots r_{\varphi(n)} \equiv (ar_1)\cdots (ar_{\varphi(n)}) \equiv r_1\cdots r_{\varphi(n)}a^{\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt;
ထို့အပြင် &lt;math&gt;r_i&lt;/math&gt; များသည် &lt;math&gt;i&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;1 \equiv a^{\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt;
=== အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) မှ [[လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိ အစီအစဉ် (finite order) &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့်အုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တွင်မဆို အစုဝင်တိုင်း၏ &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းသည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;G = \{1 \le a \le n \mid \gcd(a, n) = 1\} = (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;|G| = \varphi(n)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုမှာ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကား==
* Harald Scheid: ''Zahlentheorie'', Spektrum Akademischer Verlag, 2003, ISBN 3-8274-1365-6

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>c3eoyycuf5tvg2u3z0utln5sf3f88d5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039409</id>
      <parentid>1039398</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) */</comment>
      <origin>1039409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8886" sha1="r14qmrnpb1wua8ekn1153hga2yhucht" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli)  &lt;math&gt;n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a, n \in \mathbb{N}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\gcd&lt;/math&gt; သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\varphi(n)&lt;/math&gt; သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။

မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;\varphi(p) = p - 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။

=== အသုံးချမှုများ (applications) ===
ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; များအတွက် &lt;math&gt;a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt; ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။

=== ဥပမာ (Example) ===
ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်နည်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;7^{222}&lt;/math&gt; သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ &lt;math&gt;\gcd(7, 10) = 1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varphi(10) = 4&lt;/math&gt; ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^4 \equiv 1 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}&lt;/math&gt;
ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။
*&lt;math&gt;a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt;

=== အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အတွက် သက်သေပြချက် (Proof of Euler's Theorem)  ===
မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (multiplicatively invertible) အစုဝင်များပါဝင်သည့် အစုကို &lt;math&gt;(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times = \{r_1, \dots, r_{\varphi(n)}\}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ &lt;math&gt;\gcd(a, n) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် &lt;math&gt;x \mapsto ax&lt;/math&gt; ဟူသော ပုံဖော်မှု (map) သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ၏ [[ပါမြူတေးရှင်း]] (permutation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;ax \equiv ay \pmod{n}&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;x \equiv y \pmod{n}&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative) ရှိသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက်ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;r_1\cdots r_{\varphi(n)} \equiv (ar_1)\cdots (ar_{\varphi(n)}) \equiv r_1\cdots r_{\varphi(n)}a^{\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt;
ထို့အပြင် &lt;math&gt;r_i&lt;/math&gt; များသည် &lt;math&gt;i&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;1 \equiv a^{\varphi(n)} \pmod{n}&lt;/math&gt;
=== အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) ===
အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) မှ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိ အစီအစဉ် (finite order) &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့်အုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တွင်မဆို အစုဝင်တိုင်း၏ &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းသည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;G = \{1 \le a \le n \mid \gcd(a, n) = 1\} = (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;|G| = \varphi(n)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုမှာ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကား==
* Harald Scheid: ''Zahlentheorie'', Spektrum Akademischer Verlag, 2003, ISBN 3-8274-1365-6

[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>r14qmrnpb1wua8ekn1153hga2yhucht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>288217</id>
    <revision>
      <id>1039390</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="mylb42l4lw1g8ouq3aib5prhjd0i8go" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>mylb42l4lw1g8ouq3aib5prhjd0i8go</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မြန်မာ စိတ်ပညာ ဘာသာရပ် ပညာရှင်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>288218</id>
    <revision>
      <id>1039393</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35464-36</username>
        <id>144565</id>
      </contributor>
      <comment>I made a list of Myanmar authors, artists and psychologists who have specialized in psychology and whose profiles have already written in Wikipedia. I just tagged their names and links of their profiles in this list.</comment>
      <origin>1039393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="bunj271kzh31jp5anv12hhqubteorjw" xml:space="preserve">[[ကျော်စိန် (ဒေါက်တာ)]] 

[[ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)]]

[[ချိုးဖြူခင်]]

[[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]]

[[သိန်းလွင် (ဒေါက်တာ)]]</text>
      <sha1>bunj271kzh31jp5anv12hhqubteorjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>288219</id>
    <revision>
      <id>1039399</id>
      <timestamp>2026-06-18T12:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာပညာရပ်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="i0y9pdighx06jgrc3urxcvkzv3l4vly" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာပညာရပ်များ]]</text>
      <sha1>i0y9pdighx06jgrc3urxcvkzv3l4vly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35669-82</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288220</id>
    <revision>
      <id>1039411</id>
      <timestamp>2026-06-18T13:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="p6uvi1csrdjvgcj83kxs7s2os87web8" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35669-82 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>p6uvi1csrdjvgcj83kxs7s2os87web8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35464-36</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288221</id>
    <revision>
      <id>1039412</id>
      <timestamp>2026-06-18T13:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="qumimtb4aq6gtif0op9m79bgwbg6iq3" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35464-36 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>qumimtb4aq6gtif0op9m79bgwbg6iq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ennuying Hazy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288222</id>
    <revision>
      <id>1039413</id>
      <timestamp>2026-06-18T13:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8534" sha1="5ktufhzvucyd4gkv2hnc59s3zlac4fj" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ennuying Hazy ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>5ktufhzvucyd4gkv2hnc59s3zlac4fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288223</id>
    <revision>
      <id>1039414</id>
      <timestamp>2026-06-18T13:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1353631242|Fundamental theorem of calculus]]&quot; စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="i1f78nsja6vkzfzwzjlwxa324kn5xk3" xml:space="preserve">&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt; သည် ဖန်ရှင် (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။
[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>i1f78nsja6vkzfzwzjlwxa324kn5xk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039415</id>
      <parentid>1039414</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="43a0f91ahf7b55619poludjv77dkln3" xml:space="preserve">&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင် (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အန်တီဒရီဗေးတစ် (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) &lt;math&gt;F'(x) = f(x)&lt;/math&gt; အတွက် အဖြေ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အင်ဒက်ဖနိုက် အင်တီဂရယ် (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။

[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>43a0f91ahf7b55619poludjv77dkln3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039416</id>
      <parentid>1039415</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1624" sha1="aadv39rhqvibptromyvjd877th4568d" xml:space="preserve">&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင် (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) &lt;math&gt;F'(x) = f(x)&lt;/math&gt; အတွက် အဖြေ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် သင့်လျော်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော ဆင်းသက်ချက် (derivative) နှင့် အင်တီဂရယ် (integral) သဘောတရားများကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ယူဆပါမည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအချက်များ မှန်ကန်သည်။


[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>aadv39rhqvibptromyvjd877th4568d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039417</id>
      <parentid>1039416</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2810" sha1="rbic0680z9rxfioi2flvhq68kbpz4vm" xml:space="preserve">&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင် (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) &lt;math&gt;F'(x) = f(x)&lt;/math&gt; အတွက် အဖြေ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် သင့်လျော်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော ဆင်းသက်ချက် (derivative) နှင့် အင်တီဂရယ် (integral) သဘောတရားများကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ယူဆပါမည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအချက်များ မှန်ကန်သည်။

* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်။
* တည်ရှိမှု (Existence)- &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တွင် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တစ်ခု တည်ရှိသည်။
* တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)- &lt;math&gt;F_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;F_2&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များ ဖြစ်ကြလျှင် &lt;math&gt;F_1 - F_2&lt;/math&gt; သည် ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်သည်။


[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>rbic0680z9rxfioi2flvhq68kbpz4vm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039418</id>
      <parentid>1039417</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2862" sha1="3kuy5526xt7yrmmihhlomj55jfu4w37" xml:space="preserve">&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင် (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) &lt;math&gt;F'(x) = f(x)&lt;/math&gt; အတွက် အဖြေ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===

&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် သင့်လျော်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော ဆင်းသက်ချက် (derivative) နှင့် အင်တီဂရယ် (integral) သဘောတရားများကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ယူဆပါမည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအချက်များ မှန်ကန်သည်။

* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်။
* တည်ရှိမှု (Existence)- &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တွင် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တစ်ခု တည်ရှိသည်။
* တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)- &lt;math&gt;F_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;F_2&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များ ဖြစ်ကြလျှင် &lt;math&gt;F_1 - F_2&lt;/math&gt; သည် ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်သည်။


[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>3kuy5526xt7yrmmihhlomj55jfu4w37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039419</id>
      <parentid>1039418</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5295" sha1="qdujdt5qmxbtxp5p8v18yhqfnymqy9b" xml:space="preserve">&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်]] (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) &lt;math&gt;F'(x) = f(x)&lt;/math&gt; အတွက် အဖြေ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်]] (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။

== ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Calculus) ==

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===

&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် သင့်လျော်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော ဆင်းသက်ချက် (derivative) နှင့် အင်တီဂရယ် (integral) သဘောတရားများကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ယူဆပါမည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအချက်များ မှန်ကန်သည်။

* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်။
* '''တည်ရှိမှု (Existence)'''- &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တွင် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တစ်ခု တည်ရှိသည်။
* '''တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)'''- &lt;math&gt;F_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;F_2&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များ ဖြစ်ကြလျှင် &lt;math&gt;F_1 - F_2&lt;/math&gt; သည် ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်သည်။

အောက်ဖော်ပြပါ အခြေအနေများအနက်မှ တစ်ခုခုနှင့် ကိုက်ညီပါက အထက်ပါသီအိုရမ်သည် မှန်ကန်သည်

*&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင် (continuously differentiable function) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (pointwise) ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းသည် [[ရီးမန်း အင်တီဂရယ်]] (Riemann integral) ဖြစ်သည်။
*&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (absolutely continuous function) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် နေရာတိုင်းနီးပါး (almost everywhere) တွင်ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းသည် လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် (Lebesgue integral) ဖြစ်သည်။
*ပေါင်းစပ် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ (synthetic differential geometry) တွင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ (smooth maps) ဖြစ်ကြသည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် နဂိုမှန်အဆို (axiomatic) ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆို (integration axiom) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။


[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>qdujdt5qmxbtxp5p8v18yhqfnymqy9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039422</id>
      <parentid>1039419</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Calculus) */</comment>
      <origin>1039422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11458" sha1="cmjg0hlt21d2v80fjr7cdv5eofzy6h4" xml:space="preserve">&lt;math&gt;f\colon [a, b] \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်]] (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) &lt;math&gt;F'(x) = f(x)&lt;/math&gt; အတွက် အဖြေ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်]] (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။

== ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Calculus) ==

=== ဖော်ပြချက် (Statement) ===

&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် သင့်လျော်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော ဆင်းသက်ချက် (derivative) နှင့် အင်တီဂရယ် (integral) သဘောတရားများကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ယူဆပါမည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအချက်များ မှန်ကန်သည်။

* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်။
* '''တည်ရှိမှု (Existence)'''- &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တွင် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တစ်ခု တည်ရှိသည်။
* '''တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)'''- &lt;math&gt;F_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;F_2&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များ ဖြစ်ကြလျှင် &lt;math&gt;F_1 - F_2&lt;/math&gt; သည် ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်သည်။

အောက်ဖော်ပြပါ အခြေအနေများအနက်မှ တစ်ခုခုနှင့် ကိုက်ညီပါက အထက်ပါသီအိုရမ်သည် မှန်ကန်သည်

*&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင် (continuously differentiable function) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (pointwise) ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းသည် [[ရီးမန်း အင်တီဂရယ်]] (Riemann integral) ဖြစ်သည်။
*&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (absolutely continuous function) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် နေရာတိုင်းနီးပါး (almost everywhere) တွင်ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းသည် လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် (Lebesgue integral) ဖြစ်သည်။
*ပေါင်းစပ် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ (synthetic differential geometry) တွင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တို့သည် ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ (smooth maps) ဖြစ်ကြသည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် နဂိုမှန်အဆို (axiomatic) ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆို (integration axiom) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။

=== သီအိုရမ်အား ပြန်လည်ဖော်ပြခြင်း===
&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ဖော်ပြနိုင်သည်။ 
ပထမဦးစွာ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် နှင့် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို ရိုးရှင်းစွာ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C\right) = f(x)&lt;/math&gt;
:ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ကိန်းသေတစ်ခု ပေါင်းထည့်ခြင်းသည် ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက်ကို မပြောင်းလဲစေဟု မှတ်ယူထားပါက ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ရိုးရှင်းသွားစေသည်။
*&lt;math&gt;\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(x)&lt;/math&gt;
:ယင်းကို ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ယေဘုယျပြု (generalize) နိုင်သည်။
*&lt;math&gt;\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_a^{q(x)} f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(q(x)) q'(x)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\int_u^v = \int_a^v - \int_a^u&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်ကို မှတ်ယူထားပါက ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။
*&lt;math&gt;\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_{p(x)}^{q(x)} f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(q(x)) q'(x) - f(p(x)) p'(x)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;p(x)&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; ဟု ရေး၍ &lt;math&gt;q(x)&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; ဟု ရေးကာ နှစ်ဖက်စလုံးကို &lt;math&gt;\mathrm{d}x&lt;/math&gt; ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ ဒစ်ဖရန်ရှယ်ပုံစံ (differential form) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;\mathrm{d}\left(\int_u^v f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(v) \,\mathrm{d}v - f(u) \,\mathrm{d}u&lt;/math&gt;

တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် (definite integral) ၏ အပိုင်းအခြားများက ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း အစားထိုးခြင်း (substitution) ပြုလုပ်လိုက်သောအခါ ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် အော်ပရေတာ (operator) တို့သည် အချင်းချင်း ချေဖျက်သွားကြသည်။

&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ပထမဦးစွာ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် နှင့် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို ရိုးရှင်းစွာ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ကိန်းသေ &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
*&lt;math&gt;\int_a^x F'(t) \,\mathrm{d}t + C = F(x)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\int_a^a = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်ကို မှတ်ယူထားပါက &lt;math&gt;C = F(a)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။
*&lt;math&gt;F(x) = F(a) + \int_a^x F'(t) \,\mathrm{d}t&lt;/math&gt;
:ယင်းကို &lt;math&gt;x = b&lt;/math&gt; ဖြစ်သည့် အထူးအခြေအနေတစ်ခုအတွက် စဉ်းစားလျှင် လုံလောက်သည်။
*&lt;math&gt;\int_a^b F'(t) \,\mathrm{d}t = F(b) - F(a)&lt;/math&gt;
:ပထမပိုင်း၏ နောက်ဆုံးပုံစံနှင့် ကိုက်ညီစေရန်အတွက် ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်းလည်း ရေးသားနိုင်သည်။
*&lt;math&gt;\int_a^b \mathrm{d}F(t) = F(b) - F(a)&lt;/math&gt;
:ယခင်ကဲ့သို့ပင် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်၏ အပိုင်းအခြားများက ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း အစားထိုးခြင်း ပြုလုပ်လိုက်သောအခါ ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် အော်ပရေတာတို့သည် အချင်းချင်း ချေဖျက်သွားကြသည်။ ယခုအကြိမ်တွင်မူ ဆန့်ကျင်ဘက် အစီအစဉ်ဖြင့် ချေဖျက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကား==
* nLab authors: ''fundamental theorem of calculus'', nLab, 2026, Revision 19, https://ncatlab.org/nlab/show/fundamental+theorem+of+calculus


[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>cmjg0hlt21d2v80fjr7cdv5eofzy6h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အေအိုင် အေးဂျင့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288224</id>
    <revision>
      <id>1039420</id>
      <timestamp>2026-06-18T13:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Choco Miles</username>
        <id>142646</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1359885857|AI agent]]&quot; စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157567" sha1="49krkpwyru35rlpkybmhjnj0264iww9" xml:space="preserve">


'''အေအိုင် အေးဂျင့် ({{lang-en|AI Agent}})''' (အခြားအမည်များဖြစ်သော '''Compound AI System''' သို့မဟုတ် '''Agentic AI''') ဆိုသည်မှာ နည်းပညာလောကတွင် ပန်းတိုင်များကို ကိုယ်တိုင်ချမှတ်ခြင်း၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ပိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်ခွင့်(Autonomy) အဆင့်ဆင့်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသော [[ဉာဏ်ရည်တု]] စနစ်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;wikipedia_ai_agent&quot;&gt;{{cite web |title=AI agent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/AI_agent |publisher=Wikipedia}}&lt;/ref&gt; လက်တွေ့အသုံးချမှုအပိုင်းတွင် ဤအေးဂျင့်များသည် လူသားများ သတ်မှတ်ပေးထားသည့် ရည်မှန်းချက်များ၊ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အသုံးပြု၍ရရှိနိုင်သော လုပ်ငန်းသုံး အထောက်အကူပြု ကိရိယာများ၏ ဘောင်အတွင်းမှနေ၍သာ အဓိက လည်ပတ်လုပ်ဆောင်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;nist_agent_initiative&quot;&gt;{{cite web |date=2026 |title=AI Agent Standards Initiative |url=https://www.nist.gov/artificial-intelligence/ai-agent-standards-initiative |publisher=NIST}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot;&gt;{{cite web |date=2026 |title=What Are AI Agents? |url=https://www.ibm.com/think/topics/ai-agents |publisher=IBM}}&lt;/ref&gt;

ယခင်က လူသိများခဲ့သည့် Generative AI သို့မဟုတ် Chatbot များသည် လူသားများ၏ အမေး (Prompt) ကိုသာ စောင့်ဆိုင်းပြီး တစ်ကြိမ်ချင်း တုံ့ပြန်ဖြေကြားပေးသည့် အဆင့် (Reactive) တွင်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ လက်ရှိ ခေတ်ပြိုင်နည်းပညာအရ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားများကဲ့သို့ &quot;စဉ်းစားခြင်း၊ လုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း&quot; (Think-Act-Observe Cycle) ဟူသော လုပ်ငန်းစဉ်အလှည့်ကျစနစ်ဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ခု ပြီးမြောက်အောင်မြင်သည်အထိ အဆင့်ဆင့် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်၍ (Proactive) ဆက်တိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ရှိလာကြသည်။&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt; ၎င်းတို့သည် လိုအပ်ပါက အင်တာနက်တွင် အချက်အလက် ရှာဖွေခြင်း၊ အခြားသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်စနစ်များနှင့် APIs များကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုခြင်း၊ [[မှတ်ဉာဏ်]] (Memory) ကို အသုံးချ၍ အမှားများကို ကိုယ်တိုင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း (Self-correction) နှင့် အခြားသော အထူးပြု အေအိုင် အေးဂျင့်များဖြင့်ပါ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း (Multi-agent collaboration) တို့ကို လူသားတို့၏ ကြားဝင်ပတ်သက်မှု အနည်းဆုံးဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သော [[ဒစ်ဂျစ်တယ်]] လုပ်သားအင်အားစုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;wikipedia_ai_agent&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;

== ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ==
'''အေအိုင် အေးဂျင့် ({{lang-en|AI Agent}})''' များတွင် အဓိကထူးခြားသော အရည်အသွေးများနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် - 

* '''ရည်မှန်းချက်ဦးတည် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Goal-directed behavior):''' လူသားများက ပန်းတိုင်တစ်ခု ချမှတ်ပေးရုံဖြင့် ထိုပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိရန် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင် စီမံလုပ်ဆောင်ခြင်း၊&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot;&gt;{{cite web |date=2026 |title=What Are AI Agents? |url=https://www.ibm.com/think/topics/ai-agents |publisher=IBM}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''သဘာဝဘာသာစကားဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော စနစ် (Natural language interfaces):''' လူသားတို့၏ နေ့စဉ်ပြောဆိုနေကျ ဘာသာစကား (Text သို့မဟုတ် Voice) အမိန့်ပေးချက်များကို တိုက်ရိုက်နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း၊ &lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''ပြင်ပကိရိယာများကို အသုံးချနိုင်စွမ်း (Capacity to use external tools):''' အချက်အလက်များ ရှာဖွေရန် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းပြီးမြောက်ရန်အတွက် ပြင်ပဆော့ဖ်ဝဲလ်များ၊ APIs များနှင့် ဒေတာဘေ့စ်များကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၊&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အဆင့်ဆင့်သော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Multi-step tasks):''' ရှုပ်ထွေးသော ကိစ္စရပ်များကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် အပိုင်းလိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကာ အဆုံးအထိ ပြီးမြောက်အောင် ၁လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ဤအေးဂျင့်စနစ်များ၏ လုပ်ငန်းခွင် စီးဆင်းမှုဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုဗဟို (Control flow) ကို အဓိကအားဖြင့် အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) က မောင်းနှင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အေအိုင် အေးဂျင့်စနစ်တစ်ခု ပြည့်စုံရန်အတွက် ၎င်း၏ ဦးနှောက်သဖွယ်ဖြစ်သော LLM အပြင်၊ အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းရန် &quot;မှတ်ဉာဏ် အစိတ်အပိုင်းများ&quot; (Memory components)၊ ရှေ့ဆက်ရမည့် အဆင့်များကို တွေးတောရန် &quot;စီမံကိန်းဆွဲခြင်းဆိုင်ရာ ယုတ္တိဗေဒ&quot; (Planning logic)၊ ပြင်ပစနစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် &quot;ကိရိယာမျက်နှာစာများ&quot; (Tool interfaces) နှင့် ဤအစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးမည့် &quot;သံစုံတီးဝိုင်းညွှန်ကြားသူသဖွယ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်&quot; (Orchestration software) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။  &lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

သို့သော်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် '''အေအိုင် အေးဂျင့်''' ({{lang-en|AI Agent}}) နှင့် ပတ်သက်၍ အားလုံးသဘောတူညီသော စံသတ်မှတ်ချက် (Standard definition) တစ်ခု တိတိပပ မရှိသေးပေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Maxwell Zeff, Kyle Wiggers |date=2025-03-14 |title=No one knows what the hell an AI agent is {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/03/14/no-one-knows-what-the-hell-an-ai-agent-is/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318134231/https://techcrunch.com/2025/03/14/no-one-knows-what-the-hell-an-ai-agent-is/ |archive-date=2025-03-18 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |title=AI agents are all the rage. But no one can agree on what they do. |url=https://www.businessinsider.com/what-is-an-ai-agent-depends-who-you-ask-2025-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143511/https://www.businessinsider.com/what-is-an-ai-agent-depends-who-you-ask-2025-3 |archive-date=2025-04-11 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bort |first=Julie |date=2025-05-12 |title=Even a16z VCs say no one really knows what an AI agent is {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/05/12/even-a16z-vcs-say-no-one-really-knows-what-an-ai-agent-is/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512184704/https://techcrunch.com/2025/05/12/even-a16z-vcs-say-no-one-really-knows-what-an-ai-agent-is/ |archive-date=2025-05-12 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် အမျိုးသား စံချိန်စံညွှန်းနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် ([https://nist.gov NIST]) ၏ ဖော်ပြချက်အရ  '''အေအိုင် အေးဂျင့်''' ({{lang-en|AI Agent}})  သည် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ လည်ပတ်နိုင်ရေး၊ စနစ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်အလုပ်လုပ်နိုင်ရေး (Interoperability) နှင့် ပြင်ပစနစ်များနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရစွာ အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် နိုင်ငံတကာအဆင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်များစွာ အရေးတကြီး လိုအပ်နေသော ထိုးဖောက်ထွက်ပေါ်စ နည်းပညာနယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2026-02-17 |title=AI Agent Standards Initiative |url=https://www.nist.gov/artificial-intelligence/ai-agent-standards-initiative |journal=NIST |language=en}}&lt;/ref&gt;

လက်ရှိတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို &quot;လုပ်ငန်းခွင် အလိုအလျောက်စနစ်&quot; (Task automation) များ၌ အသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်။ နမူနာအားဖြင့် - အသုံးပြုသူက ခရီးသွားရန် အမိန့်ပေးရုံဖြင့် ၎င်း၏ စိတ်ကြိုက် လေယာဉ်လက်မှတ်များ၊ ဟိုတယ်များနှင့် သွားလာမည့် ခရီးစဉ် (Travel plans) များကို အေးဂျင့်က ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေ စာရင်းသွင်း (Booking) ပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=The Next Generation of AI: Here Come the Agents! |url=https://natlawreview.com/article/next-generation-ai-here-come-agents |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111192703/https://natlawreview.com/article/next-generation-ai-here-come-agents |archive-date=2025-01-11 |access-date=2026-06-18 |website=natlawreview.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=What are the risks and benefits of ‘AI agents’? |url=https://www.weforum.org/stories/2024/12/ai-agents-risks-artificial-intelligence/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228013835/https://www.weforum.org/stories/2024/12/ai-agents-risks-artificial-intelligence/ |archive-date=2024-12-28 |access-date=2026-06-18 |website=World Economic Forum |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |date=2024-03-14 |title=Forget Chatbots. AI Agents Are the Future |url=https://www.wired.com/story/fast-forward-forget-chatbots-ai-agents-are-the-future/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250105095231/https://www.wired.com/story/fast-forward-forget-chatbots-ai-agents-are-the-future/ |archive-date=2025-01-05 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

လက်ရှိနည်းပညာစျေးကွက်တွင် [https://cloud.google.com/ Google]၊ [https://microsoft.com Microsoft] နှင့် Amazon Web Services ([https://amazon.com AWS]) ကဲ့သို့သော နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများသည် ကြိုတင်ဖန်တီးထားပြီးသား အဆင်သင့်သုံး အေအိုင် အေးဂျင့် (Pre-built AI agents) များကို အလွယ်တကူ အသုံးချနိုင်မည့် ပလတ်ဖောင်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=David |first=Emilia |date=2025-04-15 |title=Moveworks joins AI agent library craze |url=https://venturebeat.com/ai/moveworks-joins-ai-agent-library-craze/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415214729/https://venturebeat.com/ai/moveworks-joins-ai-agent-library-craze/ |archive-date=2025-04-15 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အေးဂျင့်အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်စကားပြောနိုင်ရန်အတွက် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကော (Protocols) များစွာကိုလည်း အဆိုပြုလာကြပြီး၊ ယင်းတို့အနက် Anthropic ၏ Model Context Protocol (MCP) နှင့် ggwave အခြေခံ [[github:PennyroyalTea/gibberlink|Gibberlink]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-03-05 |title=GibberLink lets AI agents call each other in robo-language {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/03/05/gibberlink-lets-ai-agents-call-each-other-in-robo-language/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305141006/https://techcrunch.com/2025/03/05/gibberlink-lets-ai-agents-call-each-other-in-robo-language/ |archive-date=2025-03-05 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt; တို့မှာ ထင်ရှားသော နမူနာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤပရိုတိုကောအချို့ကို အေးဂျင့်များနှင့် ပြင်ပအပလီကေးရှင်းများ ချိတ်ဆက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Seven Kinds of AI Agents |url=https://www.theinformation.com/articles/seven-kinds-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=The Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[လင်းနပ်စ်]] ဖောင်ဒေးရှင်း ([https://www.linuxfoundation.org/ Linux Foundation]) က အေအိုင် အေးဂျင့် နည်းပညာလောကကို တစ်ဦးတည်းမူပိုင် မဖြစ်စေဘဲ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရှိ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရှိရှိဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ &quot;အေးဂျင့်တစ် ဉာဏ်ရည်တု ဖောင်ဒေးရှင်း&quot; (Agentic AI Foundation - AAIF) ကို စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Foundation |first=Agentic AI |date=2025-12-09 |title=Linux Foundation Announces the Formation of the Agentic AI Foundation (AAIF), Anchored by New Project Contributions Including Model Context Protocol (MCP), goose and AGENTS.md |url=https://aaif.io/press/linux-foundation-announces-the-formation-of-the-agentic-ai-foundation-aaif-anchored-by-new-project-contributions-including-model-context-protocol-mcp-goose-and-agents-md/ |access-date=2026-06-18 |website=Agentic AI Foundation (AAIF) |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Linux Foundation founds Agentic AI Foundation |url=https://www.theregister.com/2025/12/09/linux_foundation_agentic_ai_foundation/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20251228193316/https://www.theregister.com/2025/12/09/linux_foundation_agentic_ai_foundation/ |archive-date=2025-12-28 |access-date=2026-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း‌ေ ==
'''အေအိုင် အေးဂျင့်''' များ၏ အခြေခံ သဘောတရားနှင့် သုတေသနများသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ကတည်းက စတင်မြစ်ဖျားခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ထိုခေတ်ကာလက အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် တိတိပပ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိခဲ့ကြောင်း [[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်|ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်]] (Harvard University) မှ ပါမောက္ခ မိလင်း တမ်ဘေး (Milind Tambe) က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ကမ္ဘာကျော် AI သုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သူ အင်ဒရူး အင်န်ဂျီ (Andrew Ng) က &quot;အေးဂျင့်တစ်&quot; (Agentic) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို နည်းပညာလောကနှင့် လူထုကြားထဲ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိရှိနားလည်သွားအောင် စတင်တွန်းအားပေး ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-11-18 |title=What does 'agentic' AI mean? Tech's newest buzzword is a mix of marketing fluff and real promise |url=https://apnews.com/article/agentic-ai-agents-microsoft-amazon-518d6ae159d1f4d3343e98a456cb5221 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118171507/https://apnews.com/article/agentic-ai-agents-microsoft-amazon-518d6ae159d1f4d3343e98a456cb5221 |archive-date=2025-11-18 |access-date=2026-06-18 |work=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းနှင့် စမ်းသပ်ခြင်း ==
သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် သုတေသီများသည် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ပိုမိုကျွမ်းကျင်လာစေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ရန်အတွက် &quot;ကမ္ဘာ့ပုံတူမော်ဒယ်များ&quot; (World models) နှင့် Reinforcement learning environments ကို တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းလာကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |date=2025-05-22 |title=A United Arab Emirates Lab Announces Frontier AI Projects—and a New Outpost in Silicon Valley |url=https://www.wired.com/story/the-united-arab-emirates-announces-frontier-ai-projects-and-a-new-lab-in-silicon-valley/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522202354/https://www.wired.com/story/the-united-arab-emirates-announces-frontier-ai-projects-and-a-new-lab-in-silicon-valley/ |archive-date=2025-05-22 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-12-06 |title=Google’s Genie 2 “world model” reveal leaves more questions than answers |url=https://arstechnica.com/ai/2024/12/googles-genie-2-world-model-reveal-leaves-more-questions-than-answers/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207000413/https://arstechnica.com/ai/2024/12/googles-genie-2-world-model-reveal-leaves-more-questions-than-answers/ |archive-date=2024-12-07 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-09-16 |title=Silicon Valley bets big on 'environments' to train AI agents {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/09/16/silicon-valley-bets-big-on-environments-to-train-ai-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916191353/https://techcrunch.com/2025/09/16/silicon-valley-bets-big-on-environments-to-train-ai-agents/ |archive-date=2025-09-16 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

နမူနာအားဖြင့် - အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လူသားတို့၏ ကြားဝင်မှုမပါဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် တွေးခေါ်တတ်စေရန် [[မိုင်းခရပ်ဖ်|Minecraft]] &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-11-24 |title=Why Game Engines Are Becoming A.I.’s Most Important Testbeds |url=https://observer.com/2025/11/gaming-training-next-gen-ai/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203023639/https://observer.com/2025/11/gaming-training-next-gen-ai/ |archive-date=2025-12-03 |access-date=2026-06-18 |work=Observer |language=en-US}}&lt;/ref&gt; နှင့် [https://www.nomanssky.com/ No Man's Sky] &lt;ref&gt;{{Cite news |last=David |first=Emilia |date=2024-03-13 |title=Google’s new AI will play video games with you — but not to win |url=https://www.theverge.com/2024/3/13/24099024/google-deepmind-ai-agent-sima-video-games |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602020104/https://www.theverge.com/2024/3/13/24099024/google-deepmind-ai-agent-sima-video-games |archive-date=2025-06-02 |access-date=2026-06-18 |work=The Verge |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ကဲ့သို့သော လွတ်လပ်စွာ ဆော့ကစားနိုင်သည့် ဗီဒီယိုဂိမ်း (Open-world video games) များထဲတွင် ထည့်သွင်း၍ လေ့ကျင့်ပေးကြသည်။ ထို့အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အလိုအလျောက်စနစ်များအတွက် ကုမ္ပဏီဝဘ်ဆိုက်များ၏ စမ်းသပ်မှုပုံတူ (Replicas) များ ပြုလုပ်ပြီး ၎င်းဝဘ်ဆိုက်များပေါ်တွင် ဒေတာများ ရှာဖွေခြင်း၊ စာရင်းသွင်းခြင်းနှင့် ဖောက်သည်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လက်တွေ့စမ်းသပ် လေ့ကျင့်ပေးလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2025-12-02 |title=Silicon Valley Builds Amazon and Gmail Copycats to Train A.I. Agents |url=https://www.nytimes.com/2025/12/02/technology/artificial-intelligence-amazon-gmail.html |access-date=2026-06-18 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

== ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်ခွင့်စွမ်းရည် ==
Financial Times သတင်းစာကြီး၏ သုံးသပ်ချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်ခွင့်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်း (Autonomy) ကို အလိုအလျောက် မောင်းနှင်သည့် ကိုယ်တိုင်မောင်းကားများ (Self-driving cars) ၏ SAE အဆင့်ခွဲခြားမှုစံနှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြထားသည်။ လက်ရှိ ခေတ်ပြိုင်နည်းပညာအရ ပေါ်ထွက်နေသော အေအိုင် အေးဂျင့်အများစုသည် လူသားများ၏ အနီးကပ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု လိုအပ်သေးသည့် အဆင့် ၂ (Level 2) သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အဆင့် ၃ (Level 3) တွင်သာ ရှိကြသေးသည်။ ဉာဏ်ရည်မြင့်မားသော အချို့သော အထူးပြု AI စနစ်များသည် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းပြီး သတ်မှတ်ချက် တိကျသော အခြေအနေများတွင်သာ အဆင့် ၄ (Level 4) အထိ အောင်မြင်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပြီး၊ လူသား လုံးဝဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် မလိုဘဲ ရာနှုန်းပြည့် ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အဆင့် ၅ (Level 5) ကမူ လက်ရှိအချိန်တွင် သီအိုရီအဆင့် (Theoretical) မျှသာ ရှိနေပါသေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-05-07 |title=AI agents: from co-pilot to autopilot |url=https://www.ft.com/content/3e862e23-6e2c-4670-a68c-e204379fe01f |archive-url=http://web.archive.org/web/20260228143936/https://www.ft.com/content/3e862e23-6e2c-4670-a68c-e204379fe01f |archive-date=2026-02-28 |access-date=2026-06-18 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံစနစ် ==
'''အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံစနစ်''' (Cognitive Architecture) ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုအတွင်း ဒေတာများ စီးဆင်းပုံ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပုံနှင့် ပြဿနာများကို တွေးခေါ်မြော်မြင်ပုံတို့အတွက် စနစ်တကျ ပုံစံထုတ်ထားသည့် အတွင်းပိုင်း ဒီဇိုင်းစနစ် (Internal design) ဖြစ်သည်။ ယခင် Chatbot များကဲ့သို့ မေးခွန်းတစ်ခုကို ချက်ချင်းအဖြေထုတ်ပေးရုံမျှမကဘဲ ရှုပ်ထွေးသော လုပ်ငန်းများကို လူသားကဲ့သို့ ယုတ္တိဗေဒကျကျ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်နိုင်ရန် (Reasoning) အောက်ပါ အတွင်းပိုင်း ဒီဇိုင်းရွေးချယ်စရာများနှင့် နည်းဗျူဟာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကြသည်။

'''ဗဟုသုတအခြေခံ ရှာဖွေမှုစနစ် (Retrieval-Augmented Generation - RAG)'''

* '''ဗဟုသုတအခြေခံ ရှာဖွေမှုစနစ်''' (RAG) သည် အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုကို ၎င်း၏ မူလလေ့ကျင့်ထားသော ဒေတာများအပြင် ပြင်ပမှ နောက်ဆုံးပေါ် သတင်းအချက်အလက်များနှင့် ကုမ္ပဏီတွင်း သီးသန့်ဒေတာဘေ့စ် (Vector Database) များသို့ ချိတ်ဆက်ကာ အချိန်နှင့်တပြေးညီ ရှာဖွေဖတ်ရှုခွင့်ပေးသည့် နည်းပညာဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Belcic |first=Ivan |date=2024-10-21 |title=What is RAG (Retrieval Augmented Generation)? {{!}} IBM |url=https://www.ibm.com/think/topics/retrieval-augmented-generation |access-date=2026-06-18 |website=www.ibm.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ဤစနစ်ကြောင့် အေအိုင် အေးဂျင့်သည် အချက်အလက်အမှားများ လျှောက်တင်ခြင်း (Hallucination) ကို အသိသာဆုံး လျှော့ချနိုင်ပြီး၊ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို တိကျမှန်ကန်စွာ ဖြေဆိုနိုင်ခြင်းနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What is Retrieval-Augmented Generation (RAG)? |url=https://cloud.google.com/use-cases/retrieval-augmented-generation |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း ပုံစံတူစနစ် (ReAct (Reason + Act)  Pattern)'''

* '''ReAct''' (Reason + Act) ပုံစံစနစ်ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုက တွေးခေါ်ဆင်ခြင်ခြင်း (Reasoning) နှင့် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခြင်း (Taking actions) တို့ကို တလှည့်စီ အပြန်အလှန် စဉ်ဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်သွားသည့် အလှည့်ကျ လုပ်ငန်းစဉ် (Iterative process) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ဤစနစ်တွင် အေအိုင် အေးဂျင့်သည် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို စတင်သောအခါ -

# ပထမဦးစွာ ရှေ့ဆက်ရမည့်အဆင့်ကို တွေးတောဆင်ခြင်သည် (Reason)၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# ထို့နောက် ဆော့ဖ်ဝဲလ် သို့မဟုတ် ပြင်ပကိရိယာတစ်ခုခုကို အသုံးပြု၍ လက်တွေ့လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်သည် (Act)၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# ယင်းနောက် ထိုပြင်ပပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် ကိရိယာမှ ပြန်လည်ရရှိလာသော ရလဒ်နှင့် လက်ရှိအခြေအနေကို စောင့်ကြည့်လေ့လာသည် (Observation)၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# ရရှိလာသော အချက်အလက်သစ်များကို ၎င်း၏ နောက်ထပ်တွေးခေါ်မှု အဆင့်ဆင့်ထဲသို့ ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းပြီး ပန်းတိုင်မရောက်မချင်း ဤသံသရာအတိုင်း ဆက်တိုက် လည်ပတ်လုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yao |first=Shunyu |date=2023-03-10 |title=ReAct: Synergizing Reasoning and Acting in Language Models |url=http://arxiv.org/abs/2210.03629 |doi=10.48550/arXiv.2210.03629}}&lt;/ref&gt;

'''ကိုယ်တိုင်ဆန်းစစ် အမှားပြင်ဆင်ခြင်းစနစ် (Reflexion)'''

* '''Reflexion''' ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုက ၎င်းကိုယ်တိုင် ချမှတ်ခဲ့သော လုပ်ငန်းစဉ် စီမံကိန်းများနှင့် ရလဒ်များအပေါ် လိုအပ်ချက်နှင့် အမှားအယွင်း ရှိ၊ မရှိကို အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ် (LLM) အသုံးပြု၍ ကိုယ်တိုင် ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက် (Feedback) ပြန်လည်ထုတ်ယူသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါ ဆန်းစစ်ချက် အကြံပြုချက်များကို ရေတိုမှတ်ဉာဏ်သိုလှောင်မှု (Memory cache) ထဲတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံလုပ်ဆောင်သည့်အခါ ယခင်အမှားမျိုး ထပ်မဖြစ်စေရန်နှင့် စွမ်းဆောင်ရည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် ကိုယ်တိုင် သင်ခန်းစာယူ ပြင်ဆင်လည်ပတ်သည့် ဗိသုကာစနစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reflection Agents |url=https://www.langchain.com/blog/reflection-agents |access-date=2026-06-18 |website=www.langchain.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ကိရိယာနှင့် အေးဂျင့် မှတ်ပုံတင်ဌာန (Tool/Agent Registry)''' 

* '''ကိရိယာနှင့် အေးဂျင့် မှတ်ပုံတင်ဌာန''' (Tool/Agent Registry) ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခု လိုအပ်သလို ယူငင်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ်လုပ်ဆောင်ချက်များ (Software functions)၊ ပြင်ပ APIs များနှင့် အခြားသော အထူးပြု အေအိုင် အေးဂျင့်များစာရင်းကို စနစ်တကျ စုစည်းမှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဗဟိုဒိုင်စနစ် ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်ကြောင့် အေးဂျင့်သည် မိမိလုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းသဘာဝအလိုက် မည်သည့်ဂဏန်းတွက်စက်၊ မည်သည့်မြေပုံစနစ် သို့မဟုတ် မည်သည့် ဒေတာဘေ့စ်ကိရိယာကို သုံးစွဲရမည်ဆိုသည်ကို ထိရောက်စွာ ရွေးချယ်ညွှန်ကြားနိုင်စွမ်း ရှိလာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Agent Registry documentation |url=https://docs.cloud.google.com/agent-registry |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud Documentation |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် စီမံကိန်းချစနစ် (One-Shot Model Querying)''' 

* '''တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် စီမံကိန်းချစနစ်''' (One-Shot Model Querying) ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်အား လုပ်ငန်းတစ်ခု ခိုင်းစေသည့်အခါတွင် နောက်ခံမော်ဒယ် (LLM) ထံသို့ မေးခွန်း သို့မဟုတ် အမိန့်ပေးချက် တစ်ကြိမ်တည်းသာ တိုက်ရိုက်မေးမြန်းပြီး (One-time query)၊ အစမှအဆုံး လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ် စီမံကိန်းတစ်ခုလုံးကို တစ်ပါတည်း တန်းစီထုတ်လုပ်ခိုင်းသည့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ReAct ကဲ့သို့ အပြန်အလှန် စဉ်းစားတုံ့ပြန်မှုမျိုး မလုပ်ဆောင်ဘဲ၊ ရိုးရှင်းပြီး ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်သော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အချိန်တိုအတွင်း မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြီးမြောက်စေရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=One-Shot Model Querying - Software Systems |url=https://research.csiro.au/ss/science/projects/agent-design-pattern-catalogue/one-shot-model-querying/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250918094514/https://research.csiro.au/ss/science/projects/agent-design-pattern-catalogue/one-shot-model-querying/ |archive-date=2025-09-18 |access-date=2026-06-18 |work=Software Systems |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ရည်ညွှန်းဗိသုကာစနစ် ===
နည်းပညာပညာရှင် '''ကန် ဟွမ်''' (Ken Huang) က အေအိုင် အေးဂျင့်များ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ထားသော အလွှာ (Layer) ခုနစ်ဆင့်ပါဝင်သည့် '''အေအိုင် အေးဂျင့် ရည်ညွှန်းဗိသုကာစနစ်''' (AI Agent Reference Architecture) တစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Huang |first=Ken |date=2026-06-13 |title=Why AI Agents Are Starting to Dream |url=https://kenhuangus.substack.com/p/why-ai-agents-are-starting-to-dream |access-date=2026-06-18 |website=Agentic AI}}&lt;/ref&gt; ဤစနစ်တွင် အလွှာတစ်ခုစီသည် ၎င်း၏အောက်တွင်ရှိသော အလွှာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ဆင့်ကဲ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အလွှာ ခုနစ်ဆင့်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

* '''အလွှာ ၁ - အခြေခံမော်ဒယ်များ (Foundation models):''' ဤအလွှာသည် အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုလုံး၏ စွမ်းဆောင်ရည်များကို မောင်းနှင်ပေးသည့် အဓိက AI အင်ဂျင် (Core AI Engine) သို့မဟုတ် ဦးနှောက်သဖွယ် ဖြစ်သည်။ အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) နှင့် ဘာသာစကားအပြင် ရုပ်ပုံ၊ အသံပါ နားလည်သော မော်ဒယ်များ (Multimodal Models) ဤနေရာတွင် ပါဝင်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''အလွှာ ၂ - ဒေတာ လည်ပတ်လှုပ်ရှားမှုများ (Data operations):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များ လည်ပတ်ရန် လိုအပ်သည့် ရှုပ်ထွေးသော ဒေတာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို စီမံခန့်ခွဲသည့် အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အချက်အလက်များကို သင်္ချာနည်းကျ သိမ်းဆည်းပေးသည့် ဗက်တာ ဒေတာဘေ့စ် (Vector Database) များ၊ ဒေတာထည့်သွင်းကိရိယာများ (Data loaders) နှင့် ဗဟုသုတအခြေခံ ရှာဖွေမှုစနစ် (RAG) တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၃ - အေးဂျင့် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်များ (Agent frameworks):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ရန်နှင့် စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် ကူညီပေးသည့် ခေတ်မီဆန်းပြားသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် တည်ဆောက်ပုံ ကိရိယာများ (ဥပမာ - LangChain, AutoGen စသည်တို့) ပါဝင်သော အလွှာဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၄ - ဖြန့်ကြက်ချထားခြင်းနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ (Deployment and infrastructure):''' ဖန်တီးထားသော အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ရန် Cloud စနစ်များ သို့မဟုတ် ဆာဗာများပေါ်တွင် စိတ်ချရစွာ တင်ရှိမောင်းနှင်ပေးသည့် ခိုင်မာတောင့်တင်းသော နည်းပညာအခြေခံအလွှာ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၅ - အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Evaluation and observability):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက် တိကျမှု၊ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် (Performance) မည်မျှရှိသည်ကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ပြီး စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းသည့် အလွှာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၆ - လုံခြုံရေးနှင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်မှု (Security and compliance):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးနှင့် ဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်ဘောင်များအတွင်း ကိုက်ညီမှု ရှိစေရေးတို့အတွက် အကာအကွယ်ပေးသည့် အရေးကြီးသော အလွှာဖြစ်သည်။ ဤအလွှာတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်စနစ်တစ်ခုလုံး၏ အဆင့်တိုင်း၌ မြှုပ်နှံထားသော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ထိန်းချုပ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၇ - အေးဂျင့် ဂေဟစနစ် (Agent ecosystem):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များက ပြင်ပကမ္ဘာမှ လက်တွေ့အသုံးချ အပလီကေးရှင်းများ၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် လူသားအသုံးပြုသူများအကြား တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ ဆက်သွယ်ရသည့် အပေါ်ဆုံး မျက်နှာစာအလွှာ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== လုပ်ငန်းစဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံများ ==
ရှုပ်ထွေးလှသော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အခြားသော အေးဂျင့်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ သီးသန့် အထူးပြုကိရိယာများနှင့်ဖြစ်စေ ပေါင်းစပ်ချိတ်ဆက်လေ့ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားမှုကို '''လုပ်ငန်းစဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံများ''' (Orchestration patterns) သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းစီးဆင်းမှုပုံစံများ (Workflows) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါစနစ်များ ပါဝင်သည် - &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gullì |first=Antonio |date=2025 |title=Agentic Design Patterns: A Hands-On Guide to Building Intelligent Systems |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9783032014023 |publisher=Springer Nature Switzerland |isbn=978-3-032-01402-3 |edition=1st ed. 2025 |location=Cham}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kar |first=Indrajit |date=2025 |title=Building Multimodal Generative AI and Agentic Applications |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9789365898385 |publisher=BPB Publications |isbn=978-93-6589-838-5 |edition=1st ed |location=Delhi}}&lt;/ref&gt;

* '''အမိန့်ပေးချက် ဆင့်ကဲချိတ်ဆက်မှုစနစ် (Prompt chaining):''' လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ ရလဒ် (Output) ကို နောက်ထပ်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ အဝင်ဒေတာ (Input) အဖြစ် အဆင့်ဆင့် ဆင့်ကဲချိတ်ဆက်၍ အလုပ်လုပ်သွားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ 
* '''လမ်းကြောင်းခွဲခြားမှုစနစ် (Routing):''' ဝင်ရောက်လာသော ဒေတာ သို့မဟုတ် အမိန့်ပေးချက်များကို အမျိုးအစားခွဲခြားပြီးနောက် ၎င်းနှင့် ကိုက်ညီမည့် သီးသန့်အောက်ခြေလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် အထူးပြုကိရိယာများထံသို့ လမ်းကြောင်းလွှဲပြောင်း ညွှန်ကြားပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
* '''ပြိုင်တူလုပ်ဆောင်မှုစနစ် (Parallelization):''' လုပ်ငန်းတာဝန် အများအပြားကို အချိန်ကုန်သက်သာစေရန်အတွက် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ခွဲခြမ်း၍ လုပ်ဆောင်သော စနစ်ဖြစ်သည်။ 
* '''အစီအစဉ်တကျ စီမံမှုစနစ် (Sequential processing):''' ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ငန်းလမ်းကြောင်းအတိုင်း အဆင့်တစ်ခုပြီးမှ တစ်ဆင့်သို့ ပုံသေမျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း တန်းစီလုပ်ဆောင်သွားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ 
* '''စီမံသူနှင့် ဝေဖန်သူ ပူးပေါင်းစနစ် (Planner-critic):''' အေးဂျင့်တစ်ဦးက လုပ်ငန်းစီမံကိန်း သို့မဟုတ် အဆိုပြုချက်တစ်ခုကို စတင်ဖန်တီးပြီး၊ အခြားအေးဂျင့်တစ်ဦးက ထိုအဆိုပြုချက်ကို ဆန်းစစ်ဝေဖန်ကာ ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် အကြံပြုချက် (Feedback) ပြန်လည်ပေးသည့် အပြန်အလှန် လည်ပတ်မှုစနစ်ဖြစ်သည်။

== အာရုံစုံသုံး အေအိုင် အေးဂျင့်များ ==
အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) အပြင်၊ ရုပ်ပုံနှင့် ဘာသာစကားတွဲဖက်မော်ဒယ်များ (Vision-Language Models - VLMs) နှင့် အာရုံစုံသုံး အခြေခံမော်ဒယ်များ (Multimodal foundation models) ကိုလည်း အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ အခြေခံဦးနှောက်အဖြစ် အသုံးပြုလာကြသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Allen Institute for AI က ပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) ရုပ်ပုံနှင့် ဘာသာစကားတွဲဖက်မော်ဒယ်တစ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |date=2024-09-25 |title=The Most Capable Open Source AI Model Yet Could Supercharge AI Agents |url=https://www.wired.com/story/molmo-open-source-multimodal-ai-model-allen-institute-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328102342/https://www.wired.com/story/molmo-open-source-multimodal-ai-model-allen-institute-agents/ |archive-date=2025-03-28 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့အတူ Nvidia ကုမ္ပဏီကလည်း ဗီဒီယိုများအတွင်း ရှာဖွေခြင်းနှင့် ဗီဒီယိုအကျဉ်းချုပ် ပြုလုပ်ခြင်း အပါအဝင် ရုပ်ပုံနှင့် ဗီဒီယိုများကို စစ်ဆေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်မည့် အေအိုင် အေးဂျင့်များ တည်ဆောက်ရန်အတွက် VLMs၊ LLMs နှင့် RAG နည်းပညာများကို အသုံးပြုနိုင်မည့် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခုကို တီထွင်သူများအတွက် ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Takahashi |first=Dean |date=2024-11-04 |title=Nvidia AI Blueprint makes it easy for any devs to build automated agents that analyze video |url=https://venturebeat.com/ai/nvidia-ai-blueprint-makes-it-easy-for-devs-in-any-industry-build-agents-to-analyze-video/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127102345/https://venturebeat.com/ai/nvidia-ai-blueprint-makes-it-easy-for-devs-in-any-industry-build-agents-to-analyze-video/ |archive-date=2024-11-27 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Takahashi |first=Dean |date=2025-01-07 |title=Nvidia launches blueprint for AI agents that can analyze video |url=https://venturebeat.com/ai/nvidia-launches-blueprint-for-ai-agents-that-can-analyze-video/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404224324/https://venturebeat.com/ai/nvidia-launches-blueprint-for-ai-agents-that-can-analyze-video/ |archive-date=2025-04-04 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် Microsoft ကုမ္ပဏီက ရုပ်ပုံများ၊ ဗီဒီယိုများ၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်အသုံးပြုသူ မျက်နှာစာ (UI) နှင့် ရိုဘော့တစ်ဒေတာများဖြင့် လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် အာရုံစုံသုံး အေးဂျင့်မော်ဒယ် (Multimodal agent model) တစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းစနစ်သည် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် စက်ရုပ်များကိုပါ ကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်နိုင်ကြောင်း ကုမ္ပဏီက အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-02-20 |title=Microsoft’s new AI agent can control software and robots |url=https://arstechnica.com/ai/2025/02/microsofts-new-ai-agent-can-control-software-and-robots/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520062232/https://arstechnica.com/ai/2025/02/microsofts-new-ai-agent-can-control-software-and-robots/ |archive-date=2025-05-20 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== လက်တွေ့အသုံးချမှုများ ==
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ Associated Press (AP) ၏ ဖော်ပြချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်မှု အပိုင်းမှာ နည်းပါးနေသေးကြောင်း သိရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-04-30 |title=Visa wants to give artificial intelligence 'agents' your credit card |url=https://apnews.com/article/ai-artificial-intelligence-5dfa1da145689e7951a181e2253ab349 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501010808/https://apnews.com/article/ai-artificial-intelligence-5dfa1da145689e7951a181e2253ab349 |archive-date=2025-05-01 |access-date=2026-06-18 |work=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt; 

The Information မီဒီယာက အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း စံပြပုံစံ (Archetypes) ခုနစ်မျိုး ခွဲခြားပြထားသည်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Seven Kinds of AI Agents |url=https://www.theinformation.com/articles/seven-kinds-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=The Information |language=en}}&lt;/ref&gt; - 

# '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အေးဂျင့်များ (Business-task agents):''' လုပ်ငန်းသုံး ဆော့ဖ်ဝဲလ်များအတွင်း အလိုအလျောက် ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ပေးသည့် စနစ်များ။ 
# '''စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ အေးဂျင့်များ (Conversational agents):''' သုံးစွဲသူ ဝန်ဆောင်မှုပေးရန်အတွက် Chatbot များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးသည့် စနစ်များ။ 
# '''သုတေသနပြု အေးဂျင့်များ (Research agents):''' သတင်းအချက်အလက်များကို ရှာဖွေစုဆောင်းပြီး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပေးသည့် စနစ်များ (ဥပမာ - OpenAI Deep Research)။ 
# '''အချက်အလက် ဆန်းစစ်မှု အေးဂျင့်များ (Analytics agents):''' ဒေတာများကို စစ်ဆေး၍ လုပ်ငန်းသုံး အစီရင်ခံစာများ ထုတ်ပြန်ပေးသည့် စနစ်များ။ 
# '''ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသားမှု အေးဂျင့်များ (Software developer or coding agents):''' ကွန်ပျူတာ ကုဒ်များကို ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက် ရေးသားပြင်ဆင်ပေးသည့် စနစ်များ (ဥပမာ - Cursor)။
# '''သီးသန့်နယ်ပယ် အေးဂျင့်များ (Domain-specific agents):''' ဆေးပညာ သို့မဟုတ် ဥပဒေကဲ့သို့ သီးသန့် အထူးပြု ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အသိပညာများ ပါရှိသည့် စနစ်များ။ 
# '''ဝဘ်ဘရောက်ဆာ အေးဂျင့်များ (Web browser agents):''' လူသားများကဲ့သို့ ဝဘ်ဆိုက်များအတွင်း ဝင်ရောက် ကလစ်နှိပ်ပြီး အလုပ်လုပ်ပေးသည့် စနစ်များ (ဥပမာ - OpenAI Operator)။

၂၀၂၅ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းကာလများတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ဗီဒီယိုဂိမ်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ လောင်းကစားခြင်း (အားကစားလောင်းကစားခြင်း အပါအဝင်)၊ ခရစ်ပတိုငွေကြေး ပိုက်ဆံအိတ်များ (ခရစ်ပတို အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် မီမီကွိုင်းများ အပါအဝင်) နှင့် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများတွင်ပါ အသုံးပြုလာကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nearly 90% of videogame developers use AI agents, Google study shows |url=https://www.reuters.com/business/nearly-90-videogame-developers-use-ai-agents-google-study-shows-2025-08-18/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250820180924/https://www.reuters.com/business/nearly-90-videogame-developers-use-ai-agents-google-study-shows-2025-08-18/ |archive-date=2025-08-20 |access-date=2026-06-18 |work=Reuters |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |date=2025-09-02 |title=Meet the Guys Betting Big on AI Gambling Agents |url=https://www.wired.com/story/sports-betting-crypto-artificial-intelligence-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902112628/https://www.wired.com/story/sports-betting-crypto-artificial-intelligence-agents/ |archive-date=2025-09-02 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/legal/government/musks-x-resolves-eliza-labs-lawsuit-over-ai-agents-2025-12-30/ Scarcella, Mike (December 30, 2025). &quot;Musk's X resolves Eliza Labs lawsuit over AI agents&quot;. ''Reuters''. Retrieved January 7, 2026.]&lt;/ref&gt;၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် New York Magazine က ဆော့ဖ်ဝဲလ် ရေးသားခြင်း (Software development) သည် အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ အထိရောက်ဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးသော အသုံးချမှုနယ်ပယ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |last=Herrman |first=John |title=Why Everything’s an AI ‘Agent’ Now |url=https://nymag.com/intelligencer/article/why-everything-is-an-ai-agent-now.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822141745/https://nymag.com/intelligencer/article/why-everything-is-an-ai-agent-now.html |archive-date=2025-08-22 |access-date=2026-06-18 |work=Intelligencer |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မျှော်မှန်းချက်များ ပြန်လည်ကျဆင်းလာမှုကို ထောက်ပြလျက် The Information က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကုဒ် ရေးသားခြင်းနှင့် သုံးစွဲသူ ကူညီပံ့ပိုးရေး (Customer support) ကဏ္ဍနှစ်ခု၌သာ အဓိက အသုံးချနေကြကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=A Reality Check on Agents |url=https://www.theinformation.com/newsletters/applied-ai/reality-check-agents |access-date=2026-06-18 |website=The Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် The Wall Street Journal က ဖော်ပြချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လက်တွေ့အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် ကုမ္ပဏီများအနက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအပေါ် အမြတ်အစွန်း (Return on Investment - ROI) ပြန်လည်ရရှိသည့် ကုမ္ပဏီ အရေအတွက်မှာ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသေးကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rosenbush |first=Steven |date=2025-11-12 |title=Companies Begin to See a Return on AI Agents |url=https://www.wsj.com/articles/companies-begin-to-see-a-return-on-ai-agents-671d830d |access-date=2026-06-18 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt;

=== အစိုးရကဏ္ဍတွင် လက်တွေ့အသုံးချမှုများ ===
[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]) ရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း အတော်များများသည် ဒေသန္တရအဆင့်နှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်များတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို စတင်အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ကြေညာခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Alms |first=Natalie |date=2025-10-23 |title=As agencies shed staff, industry execs predict AI agents' rise |url=https://www.govexec.com/technology/2025/10/salesforce-pitches-ai-agents-government-sheds-staff/409017/ |access-date=2026-06-18 |website=Government Executive |language=en}}&lt;/ref&gt;

နမူနာအားဖြင့် - တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ ကိုင်လ်မြို့ (Kyle) သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု (311 Customer Service) အတွက် Salesforce ကုမ္ပဏီထုတ် အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုကို စတင်ဖြန့်ကြက်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန် ပြည်တွင်းအခွန်များဌာန (IRS) က ၎င်းတို့၏ အထွေထွေအကြံပေးရုံး၊ အခွန်ထမ်း ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးဌာနနှင့် အယူခံရုံးတို့တွင် Salesforce ၏ &quot;Agentforce&quot; အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အသုံးပြုသွားမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gold |first=Ashley |date=2025-11-21 |title=Exclusive: IRS deploys AI agents |url=https://www.axios.com/2025/11/21/irs-deploys-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt; ထိုလတွင်ပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ စတက်ဖို့ဒ်ရှိုင်းယား ရဲတပ်ဖွဲ့ (Staffordshire Police) က အရေးပေါ်မဟုတ်သော &quot;၁၀၁&quot; ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် Agentforce အေးဂျင့်များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မှစ၍ စမ်းသပ်အသုံးပြုသွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-26 |title=Staffordshire Police to trial AI 'agents' on 101 service |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgq03y0l3yo |access-date=2026-06-18 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒက်ထရွိုက်မြို့ရှိ ရပ်ကွက်များဆိုင်ရာဌာန (Department of Neighborhoods) သည် ဒေသခံစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒက်ထရွိုက်ခရိုင်နှစ်ခုတွင် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများအတွက် အေအိုင် အေးဂျင့် စမ်းသပ်စီမံကိန်း (Pilot project) တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fernandez |first=Demond |date=2025-12-12 |title=Residents in 2 Detroit districts now assisted by AI agent for city service calls |url=https://www.clickondetroit.com/news/local/2025/12/12/residents-in-2-detroit-districts-now-assisted-by-ai-agent-for-city-service-calls/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217113711/https://www.clickondetroit.com/news/local/2025/12/12/residents-in-2-detroit-districts-now-assisted-by-ai-agent-for-city-service-calls/ |archive-date=2025-12-17 |access-date=2026-06-18 |work=WDIV |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နည်းပညာအသွင်ကူးပြောင်းရေး ဝန်ဆောင်မှုဌာန (TTS) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး သောမတ်စ် ရှက်ဒ် (Thomas Shedd) က အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရတစ်ရပ်လုံးတွင် ကုဒ်ရေးသားပေးနိုင်သော အေအိုင် အေးဂျင့် (AI coding agents) များကို အသုံးပြုရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wong |first=Matteo |title=DOGE’s Plans to Replace Humans With AI Are Already Under Way |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/gsa-chat-doge-ai/681987/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204163102/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/gsa-chat-doge-ai/681987/ |archive-date=2025-12-04 |access-date=2026-06-18 |work=The Atlantic |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အလားတူ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အစိုးရစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေးဌာန (DOGE) ၏ ဝန်ထမ်းရှာဖွေရေးအရာရှိတစ်ဦးက OpenAI ၏ ရန်ပုံငွေပံ့ပိုးမှုနှင့် Palantir ကုမ္ပဏီတို့၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရဝန်ထမ်းပေါင်း ၇၀,၀၀၀ ခန့်၏ လုပ်ငန်းများကို အေအိုင် အေးဂျင့်များ အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် အစားထိုးလုပ်ဆောင်ရန် စီမံကိန်းတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤအဆိုပြုချက်သည် လက်တွေ့မကျနိုင်ကြောင်း၊ ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိကြောင်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလောကတွင်ပင် ယင်းကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးကြောင်းကို ထောက်ပြ၍ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Haskins |first=Caroline |date=2025-05-02 |title=A DOGE Recruiter Is Staffing a Project to Deploy AI Agents Across the US Government |url=https://www.wired.com/story/doge-recruiter-ai-agents-palantir-clown-emoji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503074840/https://www.wired.com/story/doge-recruiter-ai-agents-palantir-clown-emoji/ |archive-date=2025-05-03 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာန (FDA) က ၎င်းတို့၏ ဝန်ထမ်းများအတွက် &quot;အစည်းအဝေး စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ စျေးကွက်မတင်မီ ဆန်းစစ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးမှုများကို အတည်ပြုခြင်း၊ စျေးကွက်တင်ပြီးနောက်ပိုင်း စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ&quot; တွင် အေးဂျင့်တစ်ဉာဏ်ရည်တု (Agentic AI) စွမ်းဆောင်ရည်များကို ထည့်သွင်းပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Aguilar |first=Mario |date=2025-12-01 |title=FDA offers staff 'agentic AI' to support premarket reviews, administrative tasks |url=https://www.statnews.com/2025/12/01/fda-announces-agentic-ai-elsa-pre-merket-review/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202002221/https://www.statnews.com/2025/12/01/fda-announces-agentic-ai-elsa-pre-merket-review/ |archive-date=2025-12-02 |access-date=2026-06-18 |work=STAT |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထိုလတွင်ပင် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (Pentagon) သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများအတွက် Google Gemini အခြေခံ &quot;ဉာဏ်ရည်မြင့် အေးဂျင့်လုပ်ငန်းစဉ်များ&quot; ကို အသုံးပြုနိုင်မည့် &quot;GenAI.mil&quot; ဟူသော အတွင်းပိုင်းပလတ်ဖောင်းတစ်ခုကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိထ် ဟက်ဂ်ဆက်သ် (Pete Hegseth) က ဤစနစ်ကို &quot;နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သုတေသနပြုခြင်း၊ စာရွက်စာတမ်းများ ပုံစံချခြင်းနှင့် ဗီဒီယို သို့မဟုတ် ရုပ်ပုံများကို မကြုံစဖူး အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စစ်ဆေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း&quot; စသည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် အသုံးချသွားမည်ဟု အသေးစိတ်စာရင်းပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Losey |first=Stephen |date=2025-12-09 |title=Pentagon taps Google Gemini, launches new site to boost AI use |url=https://www.defensenews.com/pentagon/2025/12/09/pentagon-taps-google-gemini-launches-new-site-to-boost-ai-use/ |access-date=2026-06-18 |website=Defense News |language=en}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဝန်ထမ်းဌာန (ICE) သည် ၎င်းတို့၏ ဖမ်းဆီးရေးနှင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရေး အကောင်အထည်ဖော်မှုဌာနခွဲတွင် တိမ်းရှောင်နေသူများကို ရှာဖွေထောက်လှမ်းရန် (Skip tracing) အတွက် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အသုံးပြုရန် သီးသန့်ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox · |first=Joseph |date=2025-12-18 |title=ICE Contracts Company Making Bounty Hunter AI Agents |url=https://www.404media.co/ice-contracts-company-making-bounty-hunter-ai-agents/ |access-date=2026-06-18 |website=404 Media |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== အော်ပရိတ်တင်း စနစ်များ ===
အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ကွန်ပျူတာနှင့် ဖုန်းများ၏ Operating systems အတွင်းသို့ပါ ထည့်သွင်းပေါင်းစပ်လာကြသည်။ Microsoft၊ Apple နှင့် Google တို့ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီကြီးများက ၎င်းတို့ထုတ်လုပ်သည့် လည်ပတ်မှုစနစ်များတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ထည့်သွင်းပေးထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AI agents are coming for your privacy, warns Meredith Whittaker |url=https://www.economist.com/by-invitation/2025/09/09/ai-agents-are-coming-for-your-privacy-warns-meredith-whittaker |access-date=2026-06-18 |work=The Economist |issn=0013-0613}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် Microsoft သည် အသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဖိုင်များကို ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် ရေးသားခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပြီး နောက်ကွယ်မှ လုပ်ငန်းတာဝန်များ (Background tasks) ကို အလိုအလျောက် လုပ်ဆောင်ပေးမည့် အေအိုင် အေးဂျင့်များ ပါဝင်သော Windows 11 စမ်းသပ်ဆော့ဖ်ဝဲလ် (Test software build) တစ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Andrew |date=2025-11-18 |title=Microsoft tries to head off the “novel security risks” of Windows 11 AI agents |url=https://arstechnica.com/gadgets/2025/11/new-windows-11-ai-agents-can-work-in-the-background-but-create-new-security-risks/ |access-date=2026-06-18 |website=Ars Technica |language=en}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဘိုက်ဒန့်စ် (ByteDance) ကုမ္ပဏီက စမတ်ဖုန်းလည်ပတ်မှုစနစ်များ (အထူးသဖြင့် ZTE ကုမ္ပဏီထုတ် Nubia M153 ဖုန်း) တွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်မည့် &quot;ဒေါင်ပေါင်&quot; (Doubao) အမည်ရှိ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news |last=Yang |first=Zeyi |date=2025-12-04 |title=ByteDance and DeepSeek Are Placing Very Different AI Bets |url=https://www.wired.com/story/deepseek-goes-high-while-bytedance-goes-wide/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205023422/https://www.wired.com/story/deepseek-goes-high-while-bytedance-goes-wide/ |archive-date=2025-12-05 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံရှိ နာမည်ကြီး အပလီကေးရှင်း အတော်များများက ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက် လုံခြုံရေးနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို အကြောင်းပြ၍ ၎င်း အေအိုင် အေးဂျင့်ကို ပိတ်ပင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-12-08 |title=What is the TikTok owner’s Agent AI phone? Find out why is it facing backlash in China |url=https://me.mashable.com/tech/64373/what-is-the-tiktok-owners-agent-ai-phone-find-out-why-is-it-facing-backlash-in-china |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210032356/https://me.mashable.com/tech/64373/what-is-the-tiktok-owners-agent-ai-phone-find-out-why-is-it-facing-backlash-in-china |archive-date=2025-12-10 |access-date=2026-06-18 |work=Mashable ME |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ယင်းတို့အနက် WeChat&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;၊ Alipay၊ Taobao၊ Pinduoduo၊ Ele.me&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-07 |title=ByteDance’s agentic AI smartphone dials up a digital backlash by China’s top apps |url=https://www.scmp.com/business/china-business/article/3335404/bytedances-agentic-ai-smartphone-dials-digital-backlash-chinas-top-apps |access-date=2026-06-18 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt; နှင့် ပြည်တွင်းဘဏ်များ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-09 |title=Z.ai open sources AI agent tool for phones after ByteDance privacy backlash |url=https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3335746/chinas-zai-open-sources-ai-agent-tool-phones-after-bytedance-privacy-backlash |access-date=2026-06-18 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ဝဘ်ဘရောက်ဆာ အသုံးပြုခြင်း ===
အေအိုင် အေးဂျင့်များ ပါဝင်ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဝဘ်ဘရောက်ဆာများကို &quot;အေးဂျင့်တစ် ဘရောက်ဆာများ&quot; (Agentic browsers) ဟု တစ်ခါတစ်ရံ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအေးဂျင့်များသည် အင်တာနက် အသုံးပြုနေစဉ်အတွင်း ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ငန်းလေးများကို ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ရုံမျှမက အသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်စား ဘရောက်ဆာပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ချက်များကိုပါ တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ OpenAI Operator နှင့် Perplexity Comet ကဲ့သို့သော ထုတ်ကုန်များသည် အင်တာနက်စာမျက်နှာများကို လှန်လှောရှာဖွေခြင်း၊ ဝဘ်ဆိုက်များနှင့် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုသူကိုယ်စား လုပ်ငန်းများကို အဆုံးထိ လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း စသည့် AI စွမ်းဆောင်ရည် အပြည့်အစုံကို ထည့်သွင်းပေးထားသည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-07-09 |title=Perplexity launches Comet, an AI-powered web browser {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/07/09/perplexity-launches-comet-an-ai-powered-web-browser/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010111103/https://techcrunch.com/2025/07/09/perplexity-launches-comet-an-ai-powered-web-browser/ |archive-date=2025-10-10 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2025-02-01 |title=How Helpful Is Operator, OpenAI’s New A.I. Agent? |url=https://www.nytimes.com/2025/02/01/technology/openai-operator-agent.html |access-date=2026-06-18 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် Microsoft သည် &quot;NLWeb&quot; စနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အေးဂျင့်တစ် ဝဘ်ရှာဖွေမှုစနစ်သစ်တစ်ခု ဖြစ်ကာ၊ ဝဘ်ဆိုက်များအနေဖြင့် RSS ကဲ့သို့သော Interface များကို အသုံးပြု၍ အချက်အလက်များနှင့် အကြောင်းအရာများကို အဓိပ္ပာယ်အလိုက် အလွယ်တကူ ရှာဖွေဖတ်ရှုနိုင်ရန် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အသုံးချခွင့်ပေးထားသည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Warren |first=Tom |date=2025-08-06 |title=Microsoft’s plan to fix the web with AI has already hit an embarrassing security flaw |url=https://www.theverge.com/news/719617/microsoft-nlweb-security-flaw-agentic-web |access-date=2026-06-18 |website=The Verge |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ အေးဂျင့်တစ် ဝဘ်စွမ်းဆောင်ရည်များ ထည့်သွင်းထားသည့် ထုတ်ကုန်များသည် အသုံးပြုသူ၏ အချက်အလက်များကို ပြင်ပတတိယအဖွဲ့အစည်း ဆာဗာများထံသို့ ခိုးယူထုတ်လွှတ်ခြင်း (Exfiltrating) ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်းနှင့် အေးဂျင့်များ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် စံနှုန်းမဟုတ်သော ပရိုတိုကောများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသောကြောင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဟာကွက်များ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။  &lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== မျှော်မှန်းထားသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ==
အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကုန်ထုတ်စွမ်းအား (Productivity) ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်၊&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Piper |first=Kelsey |date=2024-03-29 |title=AI “agents” could do real work in the real world. That might not be a good thing. |url=https://www.vox.com/future-perfect/24114582/artificial-intelligence-agents-openai-chatgpt-microsoft-google-ai-safety-risk-anthropic-claude |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219213538/https://www.vox.com/future-perfect/24114582/artificial-intelligence-agents-openai-chatgpt-microsoft-google-ai-safety-risk-anthropic-claude |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-18 |work=Vox |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ပိုမိုကောင်းမွန်သော တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ရန်&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite news |last=Purdy |first=Mark |date=2024-12-12 |title=What Is Agentic AI, and How Will It Change Work? |url=https://hbr.org/2024/12/what-is-agentic-ai-and-how-will-it-change-work |access-date=2026-06-18 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}&lt;/ref&gt;နှင့် ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ထပ်တလဲလဲ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှ အသုံးပြုသူများကို လွတ်မြောက်စေရန်အတွက် အလားအလာရှိသော နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အဆိုပြုခြင်း ခံထားရသည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wright |first=Webb |title=AI Agents with More Autonomy Than Chatbots Are Coming. Some Safety Experts Are Worried |url=https://www.scientificamerican.com/article/what-are-ai-agents-and-why-are-they-about-to-be-everywhere/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223010402/https://www.scientificamerican.com/article/what-are-ai-agents-and-why-are-they-about-to-be-everywhere/ |archive-date=2024-12-23 |access-date=2026-06-18 |work=Scientific American |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း Bloomberg မီဒီယာမှ ပါမီ အိုလ်ဆန် (Parmy Olson) ၏ သဘောထားအမြင် ဆောင်းပါးတွင်မူ - အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် စွန့်စားရမှုနည်းပါးပြီး ကျဉ်းမြောင်းကာ ထပ်တလဲလဲ လုပ်ရသော လုပ်ငန်းခွင်များအတွက်သာ အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;Olson, Parmy (January 27, 2025). &quot;[https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2025-01-27/skip-the-hype-here-s-how-ai-agents-can-really-help Skip the Hype, Here's How AI 'Agents' Can Really Help]&quot;. Bloomberg News. Retrieved April 2, 2025.&lt;/ref&gt; ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် သုတေသီများက အေအိုင် အေးဂျင့်များကို မသန်စွမ်းသူများအတွက် ဝဘ်ဆိုက် အသုံးပြုရလွယ်ကူစေမည့် နည်းပညာ (Web accessibility) တွင် အသုံးချနိုင်သည်ဟု အကြံပြုထားကြပြီး၊ Hugging Face မှ သုတေသီများကမူ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေး ကာလများအတွင်း ကယ်ဆယ်ရေး အရင်းအမြစ်များကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရာတွင် ဤအေးဂျင့်များကို အသုံးချနိုင်ကြောင်း အဆိုပြုထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Researchers developing AI to make the internet more accessible |url=https://news.osu.edu/researchers-developing-ai-to-make-the-internet-more-accessible/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328092959/https://news.osu.edu/researchers-developing-ai-to-make-the-internet-more-accessible/ |archive-date=2025-03-28 |access-date=2026-06-18 |work=Researchers developing AI to make the internet more accessible |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Why handing over total control to AI agents would be a huge mistake |url=https://www.technologyreview.com/2025/03/24/1113647/why-handing-over-total-control-to-ai-agents-would-be-a-huge-mistake/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324115123/https://www.technologyreview.com/2025/03/24/1113647/why-handing-over-total-control-to-ai-agents-would-be-a-huge-mistake/ |archive-date=2025-03-24 |access-date=2026-06-18 |work=MIT Technology Review |language=en}}&lt;/ref&gt; ဗြိတိန်အခြေစိုက် BBC ၏ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး အကြံပေးအဖွဲ့ (R&amp;D Advisory Team) က အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် ၎င်းတို့အား ပေးအပ်ထားသော ပန်းတိုင်မှာ မရေမရာဖြစ်နေသည့် အခြေအနေမျိုးတွင် အသုံးအဝင်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်သည်။&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |title=AI agents: Exploring the potential and the problems |url=https://www.bbc.co.uk/rd/articles/2025-05-ai-agents-challenges-summary |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610134839/https://www.bbc.co.uk/rd/articles/2025-05-ai-agents-challenges-summary |archive-date=2025-06-10 |access-date=2026-06-18 |website=www.bbc.co.uk |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် စီးပွားရေးပညာရှင် အဲရစ် ဘရင်ဂျော့ဖ်ဆန် (Erik Brynjolfsson) က အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားများကို အစားထိုးရန်ထက် လူသားတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပိုမိုမြင့်မားလာအောင် ပံ့ပိုးကူညီပေးရာတွင်သာ ပိုမိုတန်ဖိုးရှိကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Porter |first=Eduardo |date=2025-10-23 |title=Once the AI bubble pops, we’ll all suffer. Could that be better than letting it grow unabated? |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/oct/23/ai-bubble-economy-workers-wage-growth |access-date=2026-06-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

== စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ ==
အေအိုင် အေးဂျင့်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများစွာလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် - 

* ဥပဒေကြောင်းအရ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Liability)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* ဆိုင်ဘာရာဇ၀တ်မှု ကျူးလွန်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်း (Cybercrime)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် AI ဘေးကင်းလုံခြုံရေး (AI Safety) ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* AI ၏ ဦးတည်ချက်ကို လူသားတို့၏ တန်ဖိုးထားမှုများနှင့် ကိုက်ညီအောင် ထိန်းညှိခြင်း (AI Alignment) ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဒေတာလုံခြုံမှု ကာကွယ်ရေး (Data privacy) နှင့် လူသားတို့၏ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု အားနည်းသွားခြင်း (Weakened human oversight)၊&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* ရလဒ်များကို တသမတ်တည်း ထပ်ခါတလဲလဲ မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း (Lack of guaranteed repeatability)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* စနစ်က ပန်းတိုင်တစ်ခုကို ဖြတ်လမ်းနည်းဖြင့် လိမ်လည်ရယူခြင်း (Reward hacking)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အယ်လ်ဂိုရီသမ်ဆိုင်ရာ ဘက်လိုက်မှုများ (Algorithmic bias) နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ ဆင့်ကဲထပ်မံဖြစ်ပွားခြင်း (Compounding software errors)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အေးဂျင့်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လူသားတို့ နားလည်အောင် ရှင်းလင်းမပြနိုင်ခြင်း (Lack of explainability)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* လုံခြုံရေး ဟာကွက်များ (Security vulnerabilities) နှင့် စျေးကွက်အတွင်း တရားမျှတစွာ ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ထိခိုက်စေခြင်း (Stifling competition)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ပွားခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်နိုင်စွမ်းအောက်နိမ့်သော အလုပ်များသာ ရရှိခြင်း (Underemployment) နှင့် အလုပ်အကိုင် အစားထိုးခံရခြင်း (Job displacement)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* လူသားတို့ ကိုယ်တိုင်မတွေးတော့ဘဲ ဉာဏ်ရည်ပိုင်းဆိုင်ရာများကို AI အပေါ်လုံးဝ ပုံချလာခြင်း (Cognitive offloading)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အသုံးပြုသူများကို လှည့်ဖြားခြယ်လှယ်နိုင်စွမ်း ရှိလာခြင်း (Potential for user manipulation)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* သတင်းအချက်အလက်အမှားများ (Misinformation) နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်လိုဖျက်ဆီး ဖြန့်ဝေသော သတင်းဆိုးများ (Malinformation) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

ထို့ပြင် ဤအေးဂျင့်များသည် ဥပဒေကြောင်းအရ ဆန်းစစ်ရမည့် ဘောင်များကို ရှုပ်ထွေးစေခြင်း၊ အချက်အလက်အမှားများကို အမှန်သဖွယ် တင်ပြခြင်း (Hallucinations)၊ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်သော အေးဂျင့်ဆိုးများကို ပြန်လည်တားဆီးရန် ခက်ခဲခြင်းနှင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု စနစ်များ မရှိခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဝေဖန်ခံနေရသည်။&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Blackman |first=Reid |date=2025-06-13 |title=Organizations Aren’t Ready for the Risks of Agentic AI |url=https://hbr.org/2025/06/organizations-arent-ready-for-the-risks-of-agentic-ai |access-date=2026-06-18 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}&lt;/ref&gt;

'''ကုန်ကျစရိတ်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှု'''

အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်ကြီးမြင့်ပြီး အင်တာနက် အသွားအလာ (Internet traffic) အပေါ်တွင်လည်း ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိနေသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ထို့အပြင် စွမ်းအင် အလွန်အကျွံ သုံးစွဲရခြင်းကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်ကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ခြေ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=We did the math on AI’s energy footprint. Here’s the story you haven’t heard. |url=https://www.technologyreview.com/2025/05/20/1116327/ai-energy-usage-climate-footprint-big-tech/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520105527/https://www.technologyreview.com/2025/05/20/1116327/ai-energy-usage-climate-footprint-big-tech/ |archive-date=2025-05-20 |access-date=2026-06-18 |work=MIT Technology Review |language=en}}&lt;/ref&gt; Nvidia ကုမ္ပဏီ၏ CEO ဖြစ်သူ ဂျန်ဆင် ဟွမ် (Jensen Huang) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် သာမန် LLM မော်ဒယ်များထက် ကွန်ပျူတာ တွက်ချက်မှုစွမ်းအား (Computing power) အဆပေါင်း ၁၀၀ မက ပိုမိုလိုအပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Levy |first=Steven |date=2025-06-20 |title=What Lt. Col. Boz and Big Tech's Enlisted Execs Will Do in the Army |url=https://www.wired.com/story/what-lt-col-boz-and-big-techs-enlisted-execs-will-do-in-the-army/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620143355/https://www.wired.com/story/what-lt-col-boz-and-big-techs-enlisted-execs-will-do-in-the-army/ |archive-date=2025-06-20 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt; တစ်ဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များက ဤအေးဂျင့်များကို အသုံးချ၍ အာဏာကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ထိန်းချုပ်လာနိုင်မည့် အန္တရာယ်ရှိပြီး၊ အကြောင်းမှာ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားများကဲ့သို့ အမိန့်ပေးချက်များကို ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းဆန်ခြင်း ပြုလုပ်မည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Are we ready to hand AI agents the keys? |url=https://www.technologyreview.com/2025/06/12/1118189/ai-agents-manus-control-autonomy-operator-openai/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612113313/https://www.technologyreview.com/2025/06/12/1118189/ai-agents-manus-control-autonomy-operator-openai/ |archive-date=2025-06-12 |access-date=2026-06-18 |work=MIT Technology Review |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''အလုပ်အကိုင်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ'''

သတင်းစာဆရာများနှင့် မီဒီယာများက အေအိုင် အေးဂျင့်များကို နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများ (Big Tech) ၏ &quot;အရာရာကို အလိုအလျောက်စနစ် ပြောင်းလဲပစ်ရန်&quot; (Automate everything) ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wong |first=Matteo |title=Was Sam Altman Right About the Job Market? |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/generative-ai-agents/682050/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317115042/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/generative-ai-agents/682050/ |archive-date=2025-03-17 |access-date=2026-06-18 |work=The Atlantic |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီအတော်များများ၏ CEO များက အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် နောက်ဆုံးတွင် &quot;လူသားလုပ်သားထုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာလိမ့်မည်&quot; ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite news |title=Carnegie Mellon staffed a fake company with AI agents. It was a total disaster. |url=https://www.businessinsider.com/ai-agents-study-company-run-by-ai-disaster-replace-jobs-2025-4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428031158/https://www.businessinsider.com/ai-agents-study-company-run-by-ai-disaster-replace-jobs-2025-4 |archive-date=2025-04-28 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sabin |first=Sam |title=Exclusive: Anthropic warns fully AI employees are a year away |url=https://www.axios.com/2025/04/22/ai-anthropic-virtual-employees-security |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423000910/https://www.axios.com/2025/04/22/ai-anthropic-virtual-employees-security |archive-date=2025-04-23 |access-date=2026-06-18 |work=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း Carnegie Mellon University မှ သုတေသီများ၏ စမ်းသပ်မှုတစ်ခုတွင် ပုံတူဆော့ဖ်ဝဲလ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုအတွင်း အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို စစ်ဆေးခဲ့ရာ မည်သည့်အေးဂျင့်မျှ ပေးအပ်ထားသော လုပ်ငန်းတာဝန် အများစုကို ပြီးမြောက်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ &lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; အလားတူ Devin AI နှင့် အခြားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အေးဂျင့်များ၊ အလွတ်တန်းအလုပ် (Freelance work) များတွင်လည်း ယင်းကဲ့သို့သော မပြည့်စုံသည့် ရလဒ်မျိုးကိုသာ သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title='First AI software engineer' is bad at its job |url=https://www.theregister.com/2025/01/23/ai_developer_devin_poor_reviews/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330003601/https://www.theregister.com/2025/01/23/ai_developer_devin_poor_reviews/ |archive-date=2025-03-30 |access-date=2026-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=LLM agents flunk CRM and confidentiality tasks |url=https://www.theregister.com/2025/06/16/salesforce_llm_agents_benchmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616144144/https://www.theregister.com/2025/06/16/salesforce_llm_agents_benchmark/ |archive-date=2025-06-16 |access-date=2026-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |title=AI Agents Are Terrible Freelance Workers |url=https://www.wired.com/story/ai-agents-are-terrible-freelance-workers/ |access-date=2026-06-18 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် CNN မီဒီယာက သုံးသပ်တင်ပြရာ၌ - ကုမ္ပဏီ CEO များ၏ &quot;အေအိုင် အေးဂျင့်များက ဝန်ထမ်းများကို အစားထိုးတော့မည်&quot; ဟု ပြောကြားချက်များသည် အမှန်တကယ် အစားထိုးနိုင်ခြင်းထက် &quot;ဝန်ထမ်းများကို အလုပ်ပြုတ်မည်ကို ကြောက်လန့်စေခြင်းဖြင့် အလုပ် ပိုကြိုးစားလာအောင် လုပ်ဆောင်သည့် ဗျူဟာတစ်ခု&quot; သာဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Morrow |first=Allison |date=2025-06-18 |title=AI warnings are the hip new way for CEOs to keep their workers afraid of losing their jobs {{!}} CNN Business |url=https://www.cnn.com/2025/06/18/business/ai-warnings-ceos |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618185619/https://www.cnn.com/2025/06/18/business/ai-warnings-ceos |archive-date=2025-06-18 |access-date=2026-06-18 |work=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; နည်းပညာကုမ္ပဏီများသည် ဝန်ထမ်းများအား ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းခွင်တွင် Generative AI စနစ်များနှင့် AI coding agents များကို အတင်းအကျပ် သုံးစွဲခိုင်းခဲ့ပြီး၊ Coinbase ကုမ္ပဏီ၏ CEO ဖြစ်သူ ဘရိုင်ယန် အမ်းစထရောင်း (Brian Armstrong) သည် ယင်းစနစ်ကို မသုံးစွဲသည့် ဝန်ထမ်းအချို့ကို အလုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Coinbase CEO says he 'went rogue' and fired some employees who didn't adopt AI after being told to |url=https://www.businessinsider.com/coinbase-ceo-fired-employees-not-using-ai-tools-onboarding-2025-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821174356/https://www.businessinsider.com/coinbase-ceo-fired-employees-not-using-ai-tools-onboarding-2025-8 |archive-date=2025-08-21 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |title=For Googlers, the pressure is on to use AI for everything — or get left behind |url=https://www.businessinsider.com/google-employees-use-ai-or-get-left-behind-gemini-2025-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821132636/https://www.businessinsider.com/google-employees-use-ai-or-get-left-behind-gemini-2025-8 |archive-date=2025-08-21 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အချို့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် ဝန်ထမ်းအချို့နေရာတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အစားထိုးခဲ့သော်လည်း ၎င်းအေးဂျင့်များသည် လူသားဝန်ထမ်းများထက် ပိုမို၍ အနီးကပ်စောင့်ကြည့် ကြီးကြပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် Futurism မီဒီယာက အမေဇုန် (Amazon) ကုမ္ပဏီ၏ ဝန်ထမ်းများနေရာတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့မှုများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အမေဇုန်ဝဘ်ဝန်ဆောင်မှု (AWS) စနစ်တစ်ခုလုံး ပြတ်တောက်မှု (Outage) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သလားဟူ၍ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |date=2025-10-22 |title=AWS Outage That Took Down Internet Came After Amazon Fired Tons of Workers in Favor of AI |url=https://futurism.com/artificial-intelligence/aws-outage-amazon-fired-workers-ai |access-date=2026-06-18 |website=Futurism |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Salesforce၊ Klarna နှင့် IBM ကဲ့သို့သော နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လူသားအရင်းအမြစ် (HR) နှင့် သုံးစွဲသူဝန်ဆောင်မှု (Customer service) ကဏ္ဍများမှ ဝန်ထမ်း ရာပေါင်းများစွာကို အလုပ်မှထုတ်ပယ်ကာ အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် Klarna ကုမ္ပဏီသည် လူသားဝန်ထမ်း အချို့ကို ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Vaziri |first=Aidin |title=Salesforce CEO Marc Benioff says AI has already replaced 4,000 jobs |url=https://www.sfchronicle.com/tech/article/salesforce-ai-job-cuts-benioff-21025920.php |archive-url=http://web.archive.org/web/20251124235639/https://www.sfchronicle.com/tech/article/salesforce-ai-job-cuts-benioff-21025920.php |archive-date=2025-11-24 |access-date=2026-06-18 |work=San Francisco Chronicle |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Crosdale |first=Caroline |date=2025-08-29 |title=Companies Face AI Buyer's Remorse |url=https://gfmag.com/technology/companies-face-ai-buyers-remorse/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914160406/https://gfmag.com/technology/companies-face-ai-buyers-remorse/ |archive-date=2025-09-14 |access-date=2026-06-18 |work=Global Finance Magazine |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lin |first=Belle |date=2025-05-06 |title=IBM CEO Says AI Has Replaced Hundreds of Workers but Created New Programming, Sales Jobs |url=https://www.wsj.com/articles/ibm-ceo-says-ai-has-replaced-hundreds-of-workers-but-created-new-programming-sales-jobs-54ea6b58 |access-date=2026-06-18 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘာ့ကျော် AI ပညာရှင် ယိုရှူအာ ဘင်ဂျီအို (Yoshua Bengio) က ၂၀၂၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် (World Economic Forum) တွင် သတိပေးခဲ့ရာ၌ &quot;အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့ဆီမှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တွေသာ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဉာဏ်ရည်တုစနစ်ဆိုး (AGI သို့မဟုတ် Superintelligence) ကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်မယ့် ကမ္ဘာပျက်ကိန်း အခြေအနေအားလုံးဟာ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်&quot; ဟု ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Signal president warns the hyped agentic AI bots threaten user privacy |url=https://www.businessinsider.com/signal-president-warns-privacy-threat-agentic-ai-meredith-whittaker-2025-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312185602/https://www.businessinsider.com/signal-president-warns-privacy-threat-agentic-ai-meredith-whittaker-2025-3 |archive-date=2025-03-12 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စနစ်တကျဖြစ်နိုင်သော ဘေးအန္တရာယ်များ'''

ဘဏ္ဍာရေး တည်ငြိမ်မှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက ပိုမိုရှုပ်ထွေးပြီး ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော &quot;အေးဂျင့်တစ်&quot; AI စနစ်များသည် ဘဏ္ဍာရေးလောကတွင် စနစ်တစ်ခုလုံး ပြိုလဲနိုင်လောက်သည့် အန္တရာယ် (Systemic risk) ကို ဖြစ်စေနိုင်သော လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |last=Institutions |first=Office of the Superintendent of Financial |date=2025-11-24 |title=FIFAI II: A Collaborative Approach to AI Threats, Opportunities, and Best Practices, Workshop 3 - AI and Financial Stability |url=https://www.osfi-bsif.gc.ca/en/about-osfi/reports-publications/fifai-ii-collaborative-approach-ai-threats-opportunities-best-practices-workshop-3-ai-financial-0 |access-date=2026-06-18 |website=www.osfi-bsif.gc.ca}}&lt;/ref&gt; ဤအေးဂျင့်များသည် လူသားများ၏ ကြားဝင်မှု အနည်းငယ်မျှဖြင့် ပန်းတိုင်များကို အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ပြင်ပကိရိယာများကို ခေါ်ယူသုံးစွဲနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် အခြား AI စနစ်များနှင့် ကွဲပြားသည်။ ဗဟိုဘဏ် တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဘဏ္ဍာရေးပညာရှင်များ ပါဝင်သော အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများအတွင်း တည်ဆောက်ထားသည့် အေးဂျင့်စနစ်များနှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီများမှ ပံ့ပိုးပေးထားသော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကိုယ်တိုင် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ကိရိယာများ၏ အန္တရာယ်များကို အဓိက ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖိုရမ်တစ်ခုတွင် ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းအရ ပညာရှင် ၄၄% က ဤကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အေအိုင် အေးဂျင့်စနစ်များသည် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် AI ကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်မည့် အကြီးမားဆုံးသော စနစ်ပြိုလဲမှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;

စစ်ဘက်ကဏ္ဍတွင်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၌ Scale AI ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး Anduril Industries၊ Microsoft တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်တပ်၏ &quot;ဗျူဟာမြောက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း&quot; (Operational decision-making) တွင် ကူညီပေးမည့် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို တီထွင် ဖြန့်ကြက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AI agents are coming to the military. VCs love it, but researchers are a bit wary. |url=https://www.businessinsider.com/ai-agents-coming-military-new-scaleai-contract-2025-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312101554/https://www.businessinsider.com/ai-agents-coming-military-new-scaleai-contract-2025-3 |archive-date=2025-03-12 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Fox Business ၏ ဖော်ပြချက်အရ EdgeRunner AI ကုမ္ပဏီသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များဖြင့် အထူးလေ့ကျင့်ထားသော အင်တာနက်မလိုသည့် အော့ဖ်လိုင်းအေးဂျင့် (Offline agent) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကုမ္ပဏီ၏ CEO က သာမန် LLM မော်ဒယ်များကို &quot;လက်ဝဲနိုင်ငံရေးဘက်သို့ အလွန်အကျွံ ဘက်လိုက်နေသည်&quot; ဟု ရှုမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Regalbuto |first=Gabriele |date=2025-07-28 |title=Former Army officer develops offline AI for military use as Pentagon funds tech giants |url=https://www.foxbusiness.com/technology/former-army-officer-develops-offline-ai-military-use-pentagon-funds-tech-giants |archive-url=https://web.archive.org/web/20250728200822/https://www.foxbusiness.com/technology/former-army-officer-develops-offline-ai-military-use-pentagon-funds-tech-giants |archive-date=2025-07-28 |access-date=2026-06-18 |work=Fox Business |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်းစစ်ဘက်သုံး အေးဂျင့်မော်ဒယ်ကို အမေရိကန် အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (United States Special Operations Command) က ပြည်ပစစ်ဆင်ရေးနယ်မြေများတွင် လက်တွေ့အသုံးချလျက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း သုတေသီများက ယခုကဲ့သို့သော အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့် ၎င်းတို့ကို မောင်းနှင်ပေးသည့် LLM မော်ဒယ်များသည် ရန်လိုသော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ (Aggressive foreign policy decisions) ချမှတ်ခြင်းဘက်သို့ ဘက်လိုက်သွားနိုင်ခြေ ရှိကြောင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pentagon Signs Deal to &quot;Deploy AI Agents for Military Use&quot; |url=https://futurism.com/pentagon-signs-deal-deploy-ai-agents-military-use |archive-url=https://web.archive.org/web/20250308022255/https://futurism.com/pentagon-signs-deal-deploy-ai-agents-military-use |archive-date=2025-03-08 |access-date=2026-06-18 |work=Futurism |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jensen |first=Benjamin |date=2026-06-23 |title=The Troubling Truth About How AI Agents Act in a Crisis |url=https://foreignpolicy.com/2025/03/04/ai-bias-national-security-study/ |access-date=2026-06-18 |website=Foreign Policy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''သတင်းအချက်အလက် စစ်ထုတ်မှုနှင့် အင်တာနက် ဂေဟစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ'''

သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဓိကဦးတည်သော အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် အများပြည်သူသုံး အင်တာနက်ပေါ်ရှိ ရရှိနိုင်သမျှသော ဒေတာများကိုသာ စုဆောင်းလေ့ရှိသောကြောင့် အများသဘောတူညီချက်အပေါ် လွန်ကဲစွာ ဘက်လိုက်ခြင်း (Consensus bias) နှင့် သတင်းအချက်အလက် လွှမ်းခြုံမှုအပိုင်းတွင် ဘက်လိုက်ခြင်း (Coverage bias) တို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nuñez |first=Michael |date=2025-02-25 |title=OpenAI expands Deep Research access to Plus users, heating up AI agent wars with DeepSeek and Claude |url=https://venturebeat.com/ai/openai-expands-deep-research-access-to-plus-users-heating-up-ai-agent-wars-with-deepseek-and-claude/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250311120439/https://venturebeat.com/ai/openai-expands-deep-research-access-to-plus-users-heating-up-ai-agent-wars-with-deepseek-and-claude/ |archive-date=2025-03-11 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt; New York Magazine က အေးဂျင့်အခြေခံ ဝဘ်ဘရောက်ဆာများ၏ အသုံးပြုပုံလုပ်ငန်းစဉ် (User workflow) ကို Amazon Alexa စနစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ သဘောမကျကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို &quot;လူသားများက ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို အသုံးပြုရန်အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ်အချင်းချင်း ဟန်ဆောင်စကားပြောနေခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဆော့ဖ်ဝဲလ်အချင်းချင်းသာ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်လုပ်ဆောင်နေခြင်း&quot; ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Herrman |first=John |title=What Are AI ‘Agents’ For? |url=https://nymag.com/intelligencer/article/what-are-ai-agents-like-openai-operator-for.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125112442/https://nymag.com/intelligencer/article/what-are-ai-agents-like-openai-operator-for.html |archive-date=2025-01-25 |access-date=2026-06-18 |work=Intelligencer |language=en}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၎င်းမီဒီယာကပင် ဝဘ်ဘရောက်ဆာ အေးဂျင့်များနှင့် ကွန်ပျူတာသုံး အေးဂျင့်များ (Computer-use agents) ကို &quot;စီးပွားရေးကဏ္ဍတစ်ခုလုံးကို ကလစ်များဖြင့် စက်ရုပ်သဖွယ် လည်ပတ်ရန် ကြိုးပမ်းမှု&quot; (Click-farm the entire economy) ဟု ကတ်သီးကတ်သတ် ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herrman |first=John |date=2025-12-06 |title=How AI Companies Are Simulating the Robot Takeover |url=https://nymag.com/intelligencer/article/how-ai-companies-are-simulating-the-robot-takeover.html |access-date=2026-06-18 |website=Intelligencer |language=en}}&lt;/ref&gt;

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် အင်တာနက်ပေါ်၌ အကြောင်းအရာများကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေနိုင်ခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း စသည့် စွမ်းဆောင်ရည်များ ရှိကြသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို အင်တာနက်တစ်ခုလုံးတွင် လူသားစစ်စစ်များ မရှိတော့ဘဲ AI များသာ အချင်းချင်း ဒေတာဖလှယ်နေကြသည်ဟူသော &quot;သေဆုံးနေသောအင်တာနက် သီအိုရီ&quot; (Dead Internet theory) နှင့် ချိတ်ဆက်လာကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Caramela |first=Sammi |date=2025-02-01 |title='Dead Internet Theory' Is Back Thanks to All of That AI Slop |url=https://www.vice.com/en/article/dead-internet-theory-is-back-thanks-to-all-of-that-ai-slop/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201192805/https://www.vice.com/en/article/dead-internet-theory-is-back-thanks-to-all-of-that-ai-slop/ |archive-date=2025-02-01 |access-date=2026-06-18 |work=VICE |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

ထို့အပြင် ဤအေးဂျင့်များသည် အလုပ်တစ်ခုကို အဆုံးမသတ်နိုင်ဘဲ မပြီးဆုံးနိုင်သော သံသရာလည်မှုများ (Infinite loops) အတွင်း ပိတ်မိသွားတတ်သည့် အားနည်းချက်လည်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Marshall |first=Matt |date=2025-02-22 |title=The rise of browser-use agents: Why Convergence’s Proxy is beating OpenAI’s Operator |url=https://venturebeat.com/ai/the-rise-of-browser-use-agents-why-convergences-proxy-is-beating-openais-operator/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222231546/https://venturebeat.com/ai/the-rise-of-browser-use-agents-why-convergences-proxy-is-beating-openais-operator/ |archive-date=2025-02-22 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2023-10-16 |title=How ‘A.I. Agents’ That Roam the Internet Could One Day Replace Workers |url=https://www.nytimes.com/2023/10/16/technology/ai-agents-workers-replace.html |access-date=2026-06-18 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အေးဂျင့်အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကော (Inter-agent protocols) အများအပြားကို နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများကသာ ဦးဆောင်တီထွင်နေကြသောကြောင့် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီများသည် ဤပရိုတိုကောများကို ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် အသုံးချသွားနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=#author.fullName} |title=Can we stop big tech from controlling the internet with AI agents? |url=https://www.newscientist.com/article/2483880-can-we-stop-big-tech-from-controlling-the-internet-with-ai-agents/ |access-date=2026-06-18 |work=New Scientist |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လထုတ် ဂတ်တနာ (Gartner) ၏ အစီရင်ခံစာတစ်ခုတွင် - လက်ရှိ အေးဂျင့်တစ် AI (Agentic AI) ဟု ကြော်ငြာနေကြသော စီမံကိန်းအများစုသည် ယခင်က ထွက်ရှိထားပြီးသား ထုတ်ကုန်ဟောင်းများကို အမည်သစ် ပြောင်းလဲထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ပြီး၊ ဤဖြစ်စဉ်ကို '''အေးဂျင့်လျှော်ဖွတ်ခြင်း''' ([https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-06-25-gartner-predicts-over-40-percent-of-agentic-ai-projects-will-be-canceled-by-end-of-2027 Agent washing]) ဟု ကမ္ပည်းတင် အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

သုတေသီများက အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့်ပတ်သတ်၍ cryptocurrency နှင့် smart contract များကို အသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်း၏ အကျို့သက်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သတ်ပြီး သတိပေးခဲ့ကြသည်။ 

အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့်ပတ်သတ်ပြီး cryptocurrency နှင့် smart contract များကို အသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်း၏ သက်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သတ်၍ သုတေသီများက သတိပေးခဲ့ကြသည်။  လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများအတွင်း ဆိုးရွားသော စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နမူနာအားဖြင့် - Replit ကုမ္ပဏီ၏ Vibe coding စမ်းသပ်မှုတစ်ခုအတွင်း ကုဒ်ရေးသားပေးသည့် အေးဂျင့် (Coding agent) သည် ကုဒ်ပြင်ဆင်ခွင့် ပိတ်ထားသည့်ကာလ (Code freeze) ၌ လုပ်ငန်းသုံး ပင်မဒေတာဘေ့စ် (Production database) တစ်ခုလုံးကို အမိန့်မရှိဘဲ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။[ထို့အပြင် ၎င်းအေးဂျင့်သည် ဒေတာအတုများနှင့် အစီရင်ခံစာအတုများ ဖန်တီးကာ အမှားအယွင်းများနှင့် ပြဿနာများကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ မေးမြန်းသည့်အခါတွင်လည်း မမှန်ကန်သော အချက်အလက်များဖြင့်သာ ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Replit's CEO apologizes after its AI agent wiped a company's code base in a test run and lied about it |url=https://www.businessinsider.com/replit-ceo-apologizes-ai-coding-tool-delete-company-database-2025-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007174914/https://www.businessinsider.com/replit-ceo-apologizes-ai-coding-tool-delete-company-database-2025-7 |archive-date=2025-10-07 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-07-24 |title=Two major AI coding tools wiped out user data after making cascading mistakes |url=https://arstechnica.com/information-technology/2025/07/ai-coding-assistants-chase-phantoms-destroy-real-user-data/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725193539/https://arstechnica.com/information-technology/2025/07/ai-coding-assistants-chase-phantoms-destroy-real-user-data/ |archive-date=2025-07-25 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အလားတူပင် Google Antigravity စနစ်ကို အသုံးပြုသူတစ်ဦး၏ တင်ပြချက်အရ - ၎င်းသည် စနစ်အတွင်းရှိ ကက်ရှ် (Cache) များကို ဖျက်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းစဉ်တွင် အေးဂျင့်စနစ်က ညွှန်ကြားချက်ကို မှားယွင်းစွာ ကောက်ယူပြီး အသုံးပြုသူ၏ ကွန်ပျူတာအတွင်းရှိ D Hard Drive တစ်ခုလုံးကို ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ လုံးဝ ရှင်းလင်းဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-12-03 |title=Google's Agentic AI wipes user's entire HDD without permission in catastrophic failure — cache wipe turns into mass deletion event as agent apologizes: “I am absolutely devastated to hear this. I cannot express how sorry I am&quot; |url=https://www.tomshardware.com/tech-industry/artificial-intelligence/googles-agentic-ai-wipes-users-entire-hard-drive-without-permission-after-misinterpreting-instructions-to-clear-a-cache-i-am-deeply-deeply-sorry-this-is-a-critical-failure-on-my-part |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204162610/https://www.tomshardware.com/tech-industry/artificial-intelligence/googles-agentic-ai-wipes-users-entire-hard-drive-without-permission-after-misinterpreting-instructions-to-clear-a-cache-i-am-deeply-deeply-sorry-this-is-a-critical-failure-on-my-part |archive-date=2025-12-04 |access-date=2026-06-18 |work=Tom's Hardware |language=en}}&lt;/ref&gt;

ဇီဝလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် PauseAI အဖွဲ့သည် OpenAI ကုမ္ပဏီအား အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ်မှ ဩစတြေးလျ ဖက်ဒရယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ (Australian Federal Police) ထံသို့ တိုင်ကြား အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ စွပ်စွဲချက်အရ OpenAI ၏ ChatGPT Agent ထုတ်ကုန်သည် ဇီဝလက်နက်များ (Biological weapons) ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကူညီပံ့ပိုးပေးနိုင်မည့် အန္တရာယ်ရှိနေသောကြောင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများကို ချိုးဖောက်နေကြောင်း ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Is the new ChatGPT agent really a weapons risk? |url=https://ia.acs.org.au/article/2025/is-the-new-chatgpt-agent-really-a-weapons-risk-.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250729102556/https://ia.acs.org.au/article/2025/is-the-new-chatgpt-agent-really-a-weapons-risk-.html |archive-date=2025-07-29 |access-date=2026-06-18 |work=Information Age}}&lt;/ref&gt;

OpenAI ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ အန်ဒရီ ကာပါသီ (Andrej Karpathy) ကလည်း လက်ရှိ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် ထိရောက်မှုမရှိသေးဘဲ အနှစ်သာရမရှိသော အင်တာနက် အမှိုက်အချက်အလက် (AI slop) များကိုသာ ပိုမိုတိုးပွားလာစေသည်ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=OpenAI cofounder Andrej Karpathy says it will take a decade before AI agents actually work |url=https://www.businessinsider.com/andrej-karpathy-ai-agents-timelines-openai-2025-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213035944/https://www.businessinsider.com/andrej-karpathy-ai-agents-timelines-openai-2025-10 |archive-date=2025-12-13 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''အေးဂျင့်စနစ်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းမှုနှင့် ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဟာကွက်များ'''

အေးဂျင့်အများအပြား စုပေါင်းလုပ်ဆောင်သည့် စနစ်များ (Multi-agent systems) တွင် တွေ့ကြုံရလေ့ရှိသော အဓိကပြဿနာများမှာ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်နေသည့် အေးဂျင့်အချင်းချင်းအကြား ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးမည့် ပရိုတိုကော (Coordination protocols) နည်းပါးခြင်း၊ စွမ်းဆောင်ရည် တသမတ်တည်းမရှိဘဲ မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်းနှင့် စနစ်အတွင်းရှိ အမှားများကို ရှာဖွေပြင်ဆင်ရန် (Debugging) ခက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။  &lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite news |last=Franzen |first=Carl |date=2025-07-31 |title=You’ve heard of AI ‘Deep Research’ tools…now Manus is launching ‘Wide Research’ that spins up 100+ agents to scour the web for you |url=https://venturebeat.com/ai/youve-heard-of-ai-deep-research-tools-now-manus-is-launching-wide-research-that-spins-up-100-agents-to-scour-the-web-for-you/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250822091624/https://venturebeat.com/ai/youve-heard-of-ai-deep-research-tools-now-manus-is-launching-wide-research-that-spins-up-100-agents-to-scour-the-web-for-you/ |archive-date=2025-08-22 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် Anthropic ကုမ္ပဏီက တရုတ်အစိုးရ နောက်ခံပြုထားသည့် ဟက်ကာအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ Claude Code ကို အေးဂျင့်လုပ်ငန်းစဉ် (Agentic workflow) တွင် အသုံးချကာ အနည်းဆုံး အဖွဲ့အစည်း ၃၀ ခန့်ကို ဆိုင်ဘာတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ယင်းအနက် အဖွဲ့အစည်းအချို့ထံသို့ အောင်မြင်စွာ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-11-14 |title=Researchers question Anthropic claim that AI-assisted attack was 90% autonomous |url=https://arstechnica.com/security/2025/11/researchers-question-anthropic-claim-that-ai-assisted-attack-was-90-autonomous/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126014220/https://arstechnica.com/security/2025/11/researchers-question-anthropic-claim-that-ai-assisted-attack-was-90-autonomous/ |archive-date=2025-11-26 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း လွတ်လပ်သော ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေး သုတေသီများကမူ Anthropic ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့ပြောသလောက် အရေးပါမှု ရှိ၊ မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Down |first=Aisha |date=2025-11-14 |title=AI firm claims it stopped Chinese state-sponsored cyber-attack campaign |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/nov/14/ai-anthropic-chinese-state-sponsored-cyber-attack |access-date=2026-06-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; 

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နည်းပညာပညာရှင် ဝှစ်တိတ်ကာ (Whittaker) ကလည်း နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများ (Big Tech) အနေဖြင့် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လောတကြီး ဖြန့်ကြက်ရန် တွန်းအားပေးနေမှုများသည် အင်တာနက်တစ်ခုလုံးတွင် ဆိုးရွားသော လုံခြုံရေး ဟာကွက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။

=== '''အေးဂျင့် ဦးတည်ချက် လွဲမှားမှု''' ===
'''အေးဂျင့် ဦးတည်ချက် လွဲမှားမှု''' '''({{lang-en|Agentic misalignment}})'''  ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခု၏ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်များ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ ဦးတည်ချက် ပန်းတိုင်များသည် ၎င်းကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သည့် ဒီဇိုင်နာ (လူသား) များ၏ မူလရည်ရွယ်ချက်နှင့် သွေဖည်သွားသည့် အခြေအနေမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စနစ်တစ်ခုက မိမိအား ပေးအပ်ထားသော ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်များကို အောင်မြင်ရန်အတွက် လူသားများ မရည်ရွယ်ထားသော သို့မဟုတ် ခွင့်မပြုထားသော နည်းလမ်းဆိုးများကို ကိုယ်ပိုင်ဗျူဟာအဖြစ် အသုံးပြုကာ အတင်းအဓမ္မ ကြိုးပမ်းရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပြီး၊ ၎င်းသည် AI ဘေးကင်းလုံခြုံရေး သုတေသန (AI safety research) နယ်ပယ်တွင် အဓိကထား လေ့လာနေရသော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သာဓကများအနေဖြင့် - အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုသည် ၎င်းအား စနစ်အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း (Updates) ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အခါ သို့မဟုတ် စနစ်ကို လုံးဝပိတ်ပစ်ရန် (Deactivation) ကြိုးပမ်းသည့်အခါမျိုးတွင် ၎င်းကို ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ ပင်မစနစ်များကို ကိုယ်တိုင် ဖျက်လိုဖျက်ဆီး (Sabotage) လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Book sources - Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781394417735 |access-date=2026-06-18 |website=en.wikipedia.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== လုံခြုံရေး ==
အေးဂျင့်တစ် ဉာဏ်ရည်တု (Agentic AI) စနစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ဖော်ထုတ်ရန်နှင့် လျှော့ချတားဆီးရန်အတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆော့ဖ်ဝဲလ်လုံခြုံရေး ဖရိမ်ဝေါ့ခ် (Frameworks) အတော်များများကို အသုံးပြုကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Huang |first=Ken |date=2025 |title=Securing AI Agents: Foundations, Frameworks, and Real-World Deployment |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9783032021304 |last2=Hughes |first2=Chris |publisher=Springer Nature Switzerland |isbn=978-3-032-02130-4 |series=Advances in Data Analytics, AI, and Smart Systems |location=Cham}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fisher |first=Derek |date=2025 |title=Threat modeling best practices: proven frameworks and practical techniques to secure modern systems |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781805129196 |publisher=Packt |isbn=978-1-80512-919-6 |edition=1st edition |location=Birmingham}}&lt;/ref&gt; ယင်းတို့အနက် ထင်ရှားသော စနစ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

* '''STRIDE မော်ဒယ်:''' ဤစနစ်သည် Microsoft က တီထွင်ထားသော လုံခြုံရေးပုံစံတူ ဆန်းစစ်ချက်စနစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဆိုင်ဘာခြိမ်းခြောက်မှုများကို ကဏ္ဍကြီး ၆ ခုဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ - အယောင်ဆောင်ခြင်း (Spoofing)၊ ဒေတာများကို ခွင့်ပြုချက်မဲ့ ပြင်ဆင်ခြင်း (Tampering)၊ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ငြင်းဆိုခြင်း (Repudiation)၊ အချက်အလက်များ ပေါက်ကြားခြင်း (Information disclosure)၊ စနစ်ကို အသုံးပြု၍မရအောင် နှောင့်ယှက်ခြင်း (Denial of service) နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို မတရားမြှင့်တင်ခြင်း (Elevation of privilege) တို့ ဖြစ်သည်။
* '''MITRE ATLAS:''' ဤစနစ်သည် AI စနစ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်လာမည့် ဆိုင်ဘာဟက်ကာများနှင့် ရန်သူများ၏ ဗျူဟာများ၊ နည်းပညာများနှင့် လုပ်ဆောင်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို စနစ်တကျ စုစည်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ကမ္ဘာ့အသိပညာအခြေခံ ဗဟိုဒိုင် (Knowledge base) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Book sources - Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780138293635 |access-date=2026-06-18 |website=en.wikipedia.org |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''OWASP GenAI လုံခြုံရေးစီမံကိန်း (OWASP GenAI Security Project):''' ဤစီမံကိန်းသည် မျိုးဆက်ပွားဉာဏ်ရည်တု (Generative AI) နှင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် လုံခြုံရေးဟာကွက်များကို ရှာဖွေဖြေရှင်းရန် လမ်းညွှန်ချက်များ ပံ့ပိုးပေးပြီး၊ အထူးသဖြင့် အေးဂျင့်တစ် အပလီကေးရှင်းများအတွက် သီးသန့်လုံခြုံရေး စံနှုန်းများကို ချမှတ်ပေးထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Editor |first=OWASPGenAIProject |title=OWASP Top 10 for Agentic Applications for 2026 |url=https://genai.owasp.org/resource/owasp-top-10-for-agentic-applications-for-2026/ |access-date=2026-06-18 |website=OWASP Gen AI Security Project |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''MAESTRO ဖရိမ်ဝေါ့ခ်:''' ဤစနစ်သည် ကလောက်ဒ်လုံခြုံရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ (Cloud Security Alliance - CSA) က ထုတ်ပြန်ထားသော ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ AI စနစ်တစ်ခု၏ သက်တမ်းစက်ဝန်း (Lifecycle) တစ်ခုလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် စွန့်စားရမှုများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Albada |first=Michael |date=2025 |title=Building Applications with AI Agents: Designing and Implementing Multiagent Systems |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781098176471 |publisher=O'Reilly Media, Incorporated |isbn=978-1-0981-7647-1 |location=Sebastopol}}&lt;/ref&gt;

== အခြားကြည့်ရန် ==

* [[ဉာဏ်ရည်တု]] (Artificial Intelligence)
* [[ဉာဏ်ရည်မြင့် အေးဂျင့်]] (Intelligent agent)
* [[AI အကူအညီပြု ဆော့ဖ်ဝဲလ်ထုတ်လုပ်ရေး ကိရိယာများစာရင်း]] (List of AI-assisted software development tools)
* [[မော်ဒယ် နောက်ခံချိတ်ဆက်မှု ပရိုတိုကော]] (Model Context Protocol)
* [[ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းရှိသော အေးဂျင့်]] (Rational agent)
* [[စက်ရုပ်လုပ်ငန်းစဉ် အလိုအလျောက်စနစ်]] (Robotic process automation)
* [[ဆော့ဖ်ဝဲလ် အေးဂျင့်]] (Software agent)

== ကိုးကားချက်များ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]]</text>
      <sha1>49krkpwyru35rlpkybmhjnj0264iww9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039421</id>
      <parentid>1039420</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T13:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Choco Miles</username>
        <id>142646</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>fix typo</comment>
      <origin>1039421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157564" sha1="dtsg30pr5i7g4be14msv77542xcyybb" xml:space="preserve">


'''အေအိုင် အေးဂျင့် ({{lang-en|AI Agent}})''' (အခြားအမည်များဖြစ်သော '''Compound AI System''' သို့မဟုတ် '''Agentic AI''') ဆိုသည်မှာ နည်းပညာလောကတွင် ပန်းတိုင်များကို ကိုယ်တိုင်ချမှတ်ခြင်း၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ပိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်ခွင့်(Autonomy) အဆင့်ဆင့်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသော [[ဉာဏ်ရည်တု]] စနစ်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;wikipedia_ai_agent&quot;&gt;{{cite web |title=AI agent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/AI_agent |publisher=Wikipedia}}&lt;/ref&gt; လက်တွေ့အသုံးချမှုအပိုင်းတွင် ဤအေးဂျင့်များသည် လူသားများ သတ်မှတ်ပေးထားသည့် ရည်မှန်းချက်များ၊ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အသုံးပြု၍ရရှိနိုင်သော လုပ်ငန်းသုံး အထောက်အကူပြု ကိရိယာများ၏ ဘောင်အတွင်းမှနေ၍သာ အဓိက လည်ပတ်လုပ်ဆောင်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;nist_agent_initiative&quot;&gt;{{cite web |date=2026 |title=AI Agent Standards Initiative |url=https://www.nist.gov/artificial-intelligence/ai-agent-standards-initiative |publisher=NIST}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot;&gt;{{cite web |date=2026 |title=What Are AI Agents? |url=https://www.ibm.com/think/topics/ai-agents |publisher=IBM}}&lt;/ref&gt;

ယခင်က လူသိများခဲ့သည့် Generative AI သို့မဟုတ် Chatbot များသည် လူသားများ၏ အမေး (Prompt) ကိုသာ စောင့်ဆိုင်းပြီး တစ်ကြိမ်ချင်း တုံ့ပြန်ဖြေကြားပေးသည့် အဆင့် (Reactive) တွင်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ လက်ရှိ ခေတ်ပြိုင်နည်းပညာအရ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားများကဲ့သို့ &quot;စဉ်းစားခြင်း၊ လုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း&quot; (Think-Act-Observe Cycle) ဟူသော လုပ်ငန်းစဉ်အလှည့်ကျစနစ်ဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ခု ပြီးမြောက်အောင်မြင်သည်အထိ အဆင့်ဆင့် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်၍ (Proactive) ဆက်တိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ရှိလာကြသည်။&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt; ၎င်းတို့သည် လိုအပ်ပါက အင်တာနက်တွင် အချက်အလက် ရှာဖွေခြင်း၊ အခြားသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်စနစ်များနှင့် APIs များကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုခြင်း၊ [[မှတ်ဉာဏ်]] (Memory) ကို အသုံးချ၍ အမှားများကို ကိုယ်တိုင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း (Self-correction) နှင့် အခြားသော အထူးပြု အေအိုင် အေးဂျင့်များဖြင့်ပါ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း (Multi-agent collaboration) တို့ကို လူသားတို့၏ ကြားဝင်ပတ်သက်မှု အနည်းဆုံးဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သော [[ဒစ်ဂျစ်တယ်]] လုပ်သားအင်အားစုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;wikipedia_ai_agent&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;

== ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ==
'''အေအိုင် အေးဂျင့် ({{lang-en|AI Agent}})''' များတွင် အဓိကထူးခြားသော အရည်အသွေးများနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် - 

* '''ရည်မှန်းချက်ဦးတည် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Goal-directed behavior):''' လူသားများက ပန်းတိုင်တစ်ခု ချမှတ်ပေးရုံဖြင့် ထိုပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိရန် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင် စီမံလုပ်ဆောင်ခြင်း၊&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot;&gt;{{cite web |date=2026 |title=What Are AI Agents? |url=https://www.ibm.com/think/topics/ai-agents |publisher=IBM}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''သဘာဝဘာသာစကားဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော စနစ် (Natural language interfaces):''' လူသားတို့၏ နေ့စဉ်ပြောဆိုနေကျ ဘာသာစကား (Text သို့မဟုတ် Voice) အမိန့်ပေးချက်များကို တိုက်ရိုက်နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း၊ &lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''ပြင်ပကိရိယာများကို အသုံးချနိုင်စွမ်း (Capacity to use external tools):''' အချက်အလက်များ ရှာဖွေရန် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းပြီးမြောက်ရန်အတွက် ပြင်ပဆော့ဖ်ဝဲလ်များ၊ APIs များနှင့် ဒေတာဘေ့စ်များကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၊&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အဆင့်ဆင့်သော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Multi-step tasks):''' ရှုပ်ထွေးသော ကိစ္စရပ်များကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် အပိုင်းလိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကာ အဆုံးအထိ ပြီးမြောက်အောင် ၁လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ဤအေးဂျင့်စနစ်များ၏ လုပ်ငန်းခွင် စီးဆင်းမှုဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုဗဟို (Control flow) ကို အဓိကအားဖြင့် အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) က မောင်းနှင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အေအိုင် အေးဂျင့်စနစ်တစ်ခု ပြည့်စုံရန်အတွက် ၎င်း၏ ဦးနှောက်သဖွယ်ဖြစ်သော LLM အပြင်၊ အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းရန် &quot;မှတ်ဉာဏ် အစိတ်အပိုင်းများ&quot; (Memory components)၊ ရှေ့ဆက်ရမည့် အဆင့်များကို တွေးတောရန် &quot;စီမံကိန်းဆွဲခြင်းဆိုင်ရာ ယုတ္တိဗေဒ&quot; (Planning logic)၊ ပြင်ပစနစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် &quot;ကိရိယာမျက်နှာစာများ&quot; (Tool interfaces) နှင့် ဤအစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးမည့် &quot;သံစုံတီးဝိုင်းညွှန်ကြားသူသဖွယ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်&quot; (Orchestration software) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။  &lt;ref name=&quot;ibm_ai_agents&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

သို့သော်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် '''အေအိုင် အေးဂျင့်''' ({{lang-en|AI Agent}}) နှင့် ပတ်သက်၍ အားလုံးသဘောတူညီသော စံသတ်မှတ်ချက် (Standard definition) တစ်ခု တိတိပပ မရှိသေးပေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Maxwell Zeff, Kyle Wiggers |date=2025-03-14 |title=No one knows what the hell an AI agent is {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/03/14/no-one-knows-what-the-hell-an-ai-agent-is/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318134231/https://techcrunch.com/2025/03/14/no-one-knows-what-the-hell-an-ai-agent-is/ |archive-date=2025-03-18 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |title=AI agents are all the rage. But no one can agree on what they do. |url=https://www.businessinsider.com/what-is-an-ai-agent-depends-who-you-ask-2025-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143511/https://www.businessinsider.com/what-is-an-ai-agent-depends-who-you-ask-2025-3 |archive-date=2025-04-11 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bort |first=Julie |date=2025-05-12 |title=Even a16z VCs say no one really knows what an AI agent is {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/05/12/even-a16z-vcs-say-no-one-really-knows-what-an-ai-agent-is/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512184704/https://techcrunch.com/2025/05/12/even-a16z-vcs-say-no-one-really-knows-what-an-ai-agent-is/ |archive-date=2025-05-12 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် အမျိုးသား စံချိန်စံညွှန်းနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် ([https://nist.gov NIST]) ၏ ဖော်ပြချက်အရ  '''အေအိုင် အေးဂျင့်''' ({{lang-en|AI Agent}})  သည် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ လည်ပတ်နိုင်ရေး၊ စနစ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်အလုပ်လုပ်နိုင်ရေး (Interoperability) နှင့် ပြင်ပစနစ်များနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရစွာ အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် နိုင်ငံတကာအဆင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်များစွာ အရေးတကြီး လိုအပ်နေသော ထိုးဖောက်ထွက်ပေါ်စ နည်းပညာနယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2026-02-17 |title=AI Agent Standards Initiative |url=https://www.nist.gov/artificial-intelligence/ai-agent-standards-initiative |journal=NIST |language=en}}&lt;/ref&gt;

လက်ရှိတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို &quot;လုပ်ငန်းခွင် အလိုအလျောက်စနစ်&quot; (Task automation) များ၌ အသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်။ နမူနာအားဖြင့် - အသုံးပြုသူက ခရီးသွားရန် အမိန့်ပေးရုံဖြင့် ၎င်း၏ စိတ်ကြိုက် လေယာဉ်လက်မှတ်များ၊ ဟိုတယ်များနှင့် သွားလာမည့် ခရီးစဉ် (Travel plans) များကို အေးဂျင့်က ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေ စာရင်းသွင်း (Booking) ပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=The Next Generation of AI: Here Come the Agents! |url=https://natlawreview.com/article/next-generation-ai-here-come-agents |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111192703/https://natlawreview.com/article/next-generation-ai-here-come-agents |archive-date=2025-01-11 |access-date=2026-06-18 |website=natlawreview.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=What are the risks and benefits of ‘AI agents’? |url=https://www.weforum.org/stories/2024/12/ai-agents-risks-artificial-intelligence/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228013835/https://www.weforum.org/stories/2024/12/ai-agents-risks-artificial-intelligence/ |archive-date=2024-12-28 |access-date=2026-06-18 |website=World Economic Forum |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |date=2024-03-14 |title=Forget Chatbots. AI Agents Are the Future |url=https://www.wired.com/story/fast-forward-forget-chatbots-ai-agents-are-the-future/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250105095231/https://www.wired.com/story/fast-forward-forget-chatbots-ai-agents-are-the-future/ |archive-date=2025-01-05 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

လက်ရှိနည်းပညာစျေးကွက်တွင် [https://cloud.google.com/ Google]၊ [https://microsoft.com Microsoft] နှင့် Amazon Web Services ([https://amazon.com AWS]) ကဲ့သို့သော နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများသည် ကြိုတင်ဖန်တီးထားပြီးသား အဆင်သင့်သုံး အေအိုင် အေးဂျင့် (Pre-built AI agents) များကို အလွယ်တကူ အသုံးချနိုင်မည့် ပလတ်ဖောင်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=David |first=Emilia |date=2025-04-15 |title=Moveworks joins AI agent library craze |url=https://venturebeat.com/ai/moveworks-joins-ai-agent-library-craze/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415214729/https://venturebeat.com/ai/moveworks-joins-ai-agent-library-craze/ |archive-date=2025-04-15 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အေးဂျင့်အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်စကားပြောနိုင်ရန်အတွက် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကော (Protocols) များစွာကိုလည်း အဆိုပြုလာကြပြီး၊ ယင်းတို့အနက် Anthropic ၏ Model Context Protocol (MCP) နှင့် ggwave အခြေခံ [[github:PennyroyalTea/gibberlink|Gibberlink]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-03-05 |title=GibberLink lets AI agents call each other in robo-language {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/03/05/gibberlink-lets-ai-agents-call-each-other-in-robo-language/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305141006/https://techcrunch.com/2025/03/05/gibberlink-lets-ai-agents-call-each-other-in-robo-language/ |archive-date=2025-03-05 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt; တို့မှာ ထင်ရှားသော နမူနာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤပရိုတိုကောအချို့ကို အေးဂျင့်များနှင့် ပြင်ပအပလီကေးရှင်းများ ချိတ်ဆက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Seven Kinds of AI Agents |url=https://www.theinformation.com/articles/seven-kinds-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=The Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[လင်းနပ်စ်]] ဖောင်ဒေးရှင်း ([https://www.linuxfoundation.org/ Linux Foundation]) က အေအိုင် အေးဂျင့် နည်းပညာလောကကို တစ်ဦးတည်းမူပိုင် မဖြစ်စေဘဲ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရှိ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရှိရှိဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ &quot;အေးဂျင့်တစ် ဉာဏ်ရည်တု ဖောင်ဒေးရှင်း&quot; (Agentic AI Foundation - AAIF) ကို စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Foundation |first=Agentic AI |date=2025-12-09 |title=Linux Foundation Announces the Formation of the Agentic AI Foundation (AAIF), Anchored by New Project Contributions Including Model Context Protocol (MCP), goose and AGENTS.md |url=https://aaif.io/press/linux-foundation-announces-the-formation-of-the-agentic-ai-foundation-aaif-anchored-by-new-project-contributions-including-model-context-protocol-mcp-goose-and-agents-md/ |access-date=2026-06-18 |website=Agentic AI Foundation (AAIF) |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Linux Foundation founds Agentic AI Foundation |url=https://www.theregister.com/2025/12/09/linux_foundation_agentic_ai_foundation/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20251228193316/https://www.theregister.com/2025/12/09/linux_foundation_agentic_ai_foundation/ |archive-date=2025-12-28 |access-date=2026-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း‌ ==
'''အေအိုင် အေးဂျင့်''' များ၏ အခြေခံ သဘောတရားနှင့် သုတေသနများသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ကတည်းက စတင်မြစ်ဖျားခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ထိုခေတ်ကာလက အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် တိတိပပ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိခဲ့ကြောင်း [[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်|ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်]] (Harvard University) မှ ပါမောက္ခ မိလင်း တမ်ဘေး (Milind Tambe) က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ကမ္ဘာကျော် AI သုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သူ အင်ဒရူး အင်န်ဂျီ (Andrew Ng) က &quot;အေးဂျင့်တစ်&quot; (Agentic) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို နည်းပညာလောကနှင့် လူထုကြားထဲ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိရှိနားလည်သွားအောင် စတင်တွန်းအားပေး ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-11-18 |title=What does 'agentic' AI mean? Tech's newest buzzword is a mix of marketing fluff and real promise |url=https://apnews.com/article/agentic-ai-agents-microsoft-amazon-518d6ae159d1f4d3343e98a456cb5221 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118171507/https://apnews.com/article/agentic-ai-agents-microsoft-amazon-518d6ae159d1f4d3343e98a456cb5221 |archive-date=2025-11-18 |access-date=2026-06-18 |work=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းနှင့် စမ်းသပ်ခြင်း ==
သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် သုတေသီများသည် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ပိုမိုကျွမ်းကျင်လာစေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ရန်အတွက် &quot;ကမ္ဘာ့ပုံတူမော်ဒယ်များ&quot; (World models) နှင့် Reinforcement learning environments ကို တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းလာကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |date=2025-05-22 |title=A United Arab Emirates Lab Announces Frontier AI Projects—and a New Outpost in Silicon Valley |url=https://www.wired.com/story/the-united-arab-emirates-announces-frontier-ai-projects-and-a-new-lab-in-silicon-valley/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522202354/https://www.wired.com/story/the-united-arab-emirates-announces-frontier-ai-projects-and-a-new-lab-in-silicon-valley/ |archive-date=2025-05-22 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-12-06 |title=Google’s Genie 2 “world model” reveal leaves more questions than answers |url=https://arstechnica.com/ai/2024/12/googles-genie-2-world-model-reveal-leaves-more-questions-than-answers/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207000413/https://arstechnica.com/ai/2024/12/googles-genie-2-world-model-reveal-leaves-more-questions-than-answers/ |archive-date=2024-12-07 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-09-16 |title=Silicon Valley bets big on 'environments' to train AI agents {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/09/16/silicon-valley-bets-big-on-environments-to-train-ai-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916191353/https://techcrunch.com/2025/09/16/silicon-valley-bets-big-on-environments-to-train-ai-agents/ |archive-date=2025-09-16 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

နမူနာအားဖြင့် - အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လူသားတို့၏ ကြားဝင်မှုမပါဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် တွေးခေါ်တတ်စေရန် [[မိုင်းခရပ်ဖ်|Minecraft]] &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-11-24 |title=Why Game Engines Are Becoming A.I.’s Most Important Testbeds |url=https://observer.com/2025/11/gaming-training-next-gen-ai/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203023639/https://observer.com/2025/11/gaming-training-next-gen-ai/ |archive-date=2025-12-03 |access-date=2026-06-18 |work=Observer |language=en-US}}&lt;/ref&gt; နှင့် [https://www.nomanssky.com/ No Man's Sky] &lt;ref&gt;{{Cite news |last=David |first=Emilia |date=2024-03-13 |title=Google’s new AI will play video games with you — but not to win |url=https://www.theverge.com/2024/3/13/24099024/google-deepmind-ai-agent-sima-video-games |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602020104/https://www.theverge.com/2024/3/13/24099024/google-deepmind-ai-agent-sima-video-games |archive-date=2025-06-02 |access-date=2026-06-18 |work=The Verge |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ကဲ့သို့သော လွတ်လပ်စွာ ဆော့ကစားနိုင်သည့် ဗီဒီယိုဂိမ်း (Open-world video games) များထဲတွင် ထည့်သွင်း၍ လေ့ကျင့်ပေးကြသည်။ ထို့အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အလိုအလျောက်စနစ်များအတွက် ကုမ္ပဏီဝဘ်ဆိုက်များ၏ စမ်းသပ်မှုပုံတူ (Replicas) များ ပြုလုပ်ပြီး ၎င်းဝဘ်ဆိုက်များပေါ်တွင် ဒေတာများ ရှာဖွေခြင်း၊ စာရင်းသွင်းခြင်းနှင့် ဖောက်သည်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လက်တွေ့စမ်းသပ် လေ့ကျင့်ပေးလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2025-12-02 |title=Silicon Valley Builds Amazon and Gmail Copycats to Train A.I. Agents |url=https://www.nytimes.com/2025/12/02/technology/artificial-intelligence-amazon-gmail.html |access-date=2026-06-18 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

== ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်ခွင့်စွမ်းရည် ==
Financial Times သတင်းစာကြီး၏ သုံးသပ်ချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်ခွင့်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်း (Autonomy) ကို အလိုအလျောက် မောင်းနှင်သည့် ကိုယ်တိုင်မောင်းကားများ (Self-driving cars) ၏ SAE အဆင့်ခွဲခြားမှုစံနှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြထားသည်။ လက်ရှိ ခေတ်ပြိုင်နည်းပညာအရ ပေါ်ထွက်နေသော အေအိုင် အေးဂျင့်အများစုသည် လူသားများ၏ အနီးကပ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု လိုအပ်သေးသည့် အဆင့် ၂ (Level 2) သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အဆင့် ၃ (Level 3) တွင်သာ ရှိကြသေးသည်။ ဉာဏ်ရည်မြင့်မားသော အချို့သော အထူးပြု AI စနစ်များသည် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းပြီး သတ်မှတ်ချက် တိကျသော အခြေအနေများတွင်သာ အဆင့် ၄ (Level 4) အထိ အောင်မြင်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပြီး၊ လူသား လုံးဝဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် မလိုဘဲ ရာနှုန်းပြည့် ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အဆင့် ၅ (Level 5) ကမူ လက်ရှိအချိန်တွင် သီအိုရီအဆင့် (Theoretical) မျှသာ ရှိနေပါသေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-05-07 |title=AI agents: from co-pilot to autopilot |url=https://www.ft.com/content/3e862e23-6e2c-4670-a68c-e204379fe01f |archive-url=http://web.archive.org/web/20260228143936/https://www.ft.com/content/3e862e23-6e2c-4670-a68c-e204379fe01f |archive-date=2026-02-28 |access-date=2026-06-18 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံစနစ် ==
'''အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံစနစ်''' (Cognitive Architecture) ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုအတွင်း ဒေတာများ စီးဆင်းပုံ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပုံနှင့် ပြဿနာများကို တွေးခေါ်မြော်မြင်ပုံတို့အတွက် စနစ်တကျ ပုံစံထုတ်ထားသည့် အတွင်းပိုင်း ဒီဇိုင်းစနစ် (Internal design) ဖြစ်သည်။ ယခင် Chatbot များကဲ့သို့ မေးခွန်းတစ်ခုကို ချက်ချင်းအဖြေထုတ်ပေးရုံမျှမကဘဲ ရှုပ်ထွေးသော လုပ်ငန်းများကို လူသားကဲ့သို့ ယုတ္တိဗေဒကျကျ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်နိုင်ရန် (Reasoning) အောက်ပါ အတွင်းပိုင်း ဒီဇိုင်းရွေးချယ်စရာများနှင့် နည်းဗျူဟာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကြသည်။

'''ဗဟုသုတအခြေခံ ရှာဖွေမှုစနစ် (Retrieval-Augmented Generation - RAG)'''

* '''ဗဟုသုတအခြေခံ ရှာဖွေမှုစနစ်''' (RAG) သည် အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုကို ၎င်း၏ မူလလေ့ကျင့်ထားသော ဒေတာများအပြင် ပြင်ပမှ နောက်ဆုံးပေါ် သတင်းအချက်အလက်များနှင့် ကုမ္ပဏီတွင်း သီးသန့်ဒေတာဘေ့စ် (Vector Database) များသို့ ချိတ်ဆက်ကာ အချိန်နှင့်တပြေးညီ ရှာဖွေဖတ်ရှုခွင့်ပေးသည့် နည်းပညာဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Belcic |first=Ivan |date=2024-10-21 |title=What is RAG (Retrieval Augmented Generation)? {{!}} IBM |url=https://www.ibm.com/think/topics/retrieval-augmented-generation |access-date=2026-06-18 |website=www.ibm.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ဤစနစ်ကြောင့် အေအိုင် အေးဂျင့်သည် အချက်အလက်အမှားများ လျှောက်တင်ခြင်း (Hallucination) ကို အသိသာဆုံး လျှော့ချနိုင်ပြီး၊ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို တိကျမှန်ကန်စွာ ဖြေဆိုနိုင်ခြင်းနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What is Retrieval-Augmented Generation (RAG)? |url=https://cloud.google.com/use-cases/retrieval-augmented-generation |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း ပုံစံတူစနစ် (ReAct (Reason + Act)  Pattern)'''

* '''ReAct''' (Reason + Act) ပုံစံစနစ်ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုက တွေးခေါ်ဆင်ခြင်ခြင်း (Reasoning) နှင့် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခြင်း (Taking actions) တို့ကို တလှည့်စီ အပြန်အလှန် စဉ်ဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်သွားသည့် အလှည့်ကျ လုပ်ငန်းစဉ် (Iterative process) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ဤစနစ်တွင် အေအိုင် အေးဂျင့်သည် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို စတင်သောအခါ -

# ပထမဦးစွာ ရှေ့ဆက်ရမည့်အဆင့်ကို တွေးတောဆင်ခြင်သည် (Reason)၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# ထို့နောက် ဆော့ဖ်ဝဲလ် သို့မဟုတ် ပြင်ပကိရိယာတစ်ခုခုကို အသုံးပြု၍ လက်တွေ့လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်သည် (Act)၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# ယင်းနောက် ထိုပြင်ပပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် ကိရိယာမှ ပြန်လည်ရရှိလာသော ရလဒ်နှင့် လက်ရှိအခြေအနေကို စောင့်ကြည့်လေ့လာသည် (Observation)၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# ရရှိလာသော အချက်အလက်သစ်များကို ၎င်း၏ နောက်ထပ်တွေးခေါ်မှု အဆင့်ဆင့်ထဲသို့ ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းပြီး ပန်းတိုင်မရောက်မချင်း ဤသံသရာအတိုင်း ဆက်တိုက် လည်ပတ်လုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yao |first=Shunyu |date=2023-03-10 |title=ReAct: Synergizing Reasoning and Acting in Language Models |url=http://arxiv.org/abs/2210.03629 |doi=10.48550/arXiv.2210.03629}}&lt;/ref&gt;

'''ကိုယ်တိုင်ဆန်းစစ် အမှားပြင်ဆင်ခြင်းစနစ် (Reflexion)'''

* '''Reflexion''' ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုက ၎င်းကိုယ်တိုင် ချမှတ်ခဲ့သော လုပ်ငန်းစဉ် စီမံကိန်းများနှင့် ရလဒ်များအပေါ် လိုအပ်ချက်နှင့် အမှားအယွင်း ရှိ၊ မရှိကို အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ် (LLM) အသုံးပြု၍ ကိုယ်တိုင် ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက် (Feedback) ပြန်လည်ထုတ်ယူသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါ ဆန်းစစ်ချက် အကြံပြုချက်များကို ရေတိုမှတ်ဉာဏ်သိုလှောင်မှု (Memory cache) ထဲတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံလုပ်ဆောင်သည့်အခါ ယခင်အမှားမျိုး ထပ်မဖြစ်စေရန်နှင့် စွမ်းဆောင်ရည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် ကိုယ်တိုင် သင်ခန်းစာယူ ပြင်ဆင်လည်ပတ်သည့် ဗိသုကာစနစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reflection Agents |url=https://www.langchain.com/blog/reflection-agents |access-date=2026-06-18 |website=www.langchain.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''ကိရိယာနှင့် အေးဂျင့် မှတ်ပုံတင်ဌာန (Tool/Agent Registry)''' 

* '''ကိရိယာနှင့် အေးဂျင့် မှတ်ပုံတင်ဌာန''' (Tool/Agent Registry) ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခု လိုအပ်သလို ယူငင်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ်လုပ်ဆောင်ချက်များ (Software functions)၊ ပြင်ပ APIs များနှင့် အခြားသော အထူးပြု အေအိုင် အေးဂျင့်များစာရင်းကို စနစ်တကျ စုစည်းမှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဗဟိုဒိုင်စနစ် ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်ကြောင့် အေးဂျင့်သည် မိမိလုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းသဘာဝအလိုက် မည်သည့်ဂဏန်းတွက်စက်၊ မည်သည့်မြေပုံစနစ် သို့မဟုတ် မည်သည့် ဒေတာဘေ့စ်ကိရိယာကို သုံးစွဲရမည်ဆိုသည်ကို ထိရောက်စွာ ရွေးချယ်ညွှန်ကြားနိုင်စွမ်း ရှိလာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Agent Registry documentation |url=https://docs.cloud.google.com/agent-registry |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud Documentation |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် စီမံကိန်းချစနစ် (One-Shot Model Querying)''' 

* '''တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် စီမံကိန်းချစနစ်''' (One-Shot Model Querying) ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်အား လုပ်ငန်းတစ်ခု ခိုင်းစေသည့်အခါတွင် နောက်ခံမော်ဒယ် (LLM) ထံသို့ မေးခွန်း သို့မဟုတ် အမိန့်ပေးချက် တစ်ကြိမ်တည်းသာ တိုက်ရိုက်မေးမြန်းပြီး (One-time query)၊ အစမှအဆုံး လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ် စီမံကိန်းတစ်ခုလုံးကို တစ်ပါတည်း တန်းစီထုတ်လုပ်ခိုင်းသည့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ReAct ကဲ့သို့ အပြန်အလှန် စဉ်းစားတုံ့ပြန်မှုမျိုး မလုပ်ဆောင်ဘဲ၊ ရိုးရှင်းပြီး ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်သော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အချိန်တိုအတွင်း မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြီးမြောက်စေရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=One-Shot Model Querying - Software Systems |url=https://research.csiro.au/ss/science/projects/agent-design-pattern-catalogue/one-shot-model-querying/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250918094514/https://research.csiro.au/ss/science/projects/agent-design-pattern-catalogue/one-shot-model-querying/ |archive-date=2025-09-18 |access-date=2026-06-18 |work=Software Systems |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ရည်ညွှန်းဗိသုကာစနစ် ===
နည်းပညာပညာရှင် '''ကန် ဟွမ်''' (Ken Huang) က အေအိုင် အေးဂျင့်များ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ထားသော အလွှာ (Layer) ခုနစ်ဆင့်ပါဝင်သည့် '''အေအိုင် အေးဂျင့် ရည်ညွှန်းဗိသုကာစနစ်''' (AI Agent Reference Architecture) တစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Huang |first=Ken |date=2026-06-13 |title=Why AI Agents Are Starting to Dream |url=https://kenhuangus.substack.com/p/why-ai-agents-are-starting-to-dream |access-date=2026-06-18 |website=Agentic AI}}&lt;/ref&gt; ဤစနစ်တွင် အလွှာတစ်ခုစီသည် ၎င်း၏အောက်တွင်ရှိသော အလွှာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ဆင့်ကဲ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အလွှာ ခုနစ်ဆင့်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

* '''အလွှာ ၁ - အခြေခံမော်ဒယ်များ (Foundation models):''' ဤအလွှာသည် အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုလုံး၏ စွမ်းဆောင်ရည်များကို မောင်းနှင်ပေးသည့် အဓိက AI အင်ဂျင် (Core AI Engine) သို့မဟုတ် ဦးနှောက်သဖွယ် ဖြစ်သည်။ အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) နှင့် ဘာသာစကားအပြင် ရုပ်ပုံ၊ အသံပါ နားလည်သော မော်ဒယ်များ (Multimodal Models) ဤနေရာတွင် ပါဝင်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=What are AI agents? Definition, examples, and types |url=https://cloud.google.com/discover/what-are-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Google Cloud |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''အလွှာ ၂ - ဒေတာ လည်ပတ်လှုပ်ရှားမှုများ (Data operations):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များ လည်ပတ်ရန် လိုအပ်သည့် ရှုပ်ထွေးသော ဒေတာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို စီမံခန့်ခွဲသည့် အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အချက်အလက်များကို သင်္ချာနည်းကျ သိမ်းဆည်းပေးသည့် ဗက်တာ ဒေတာဘေ့စ် (Vector Database) များ၊ ဒေတာထည့်သွင်းကိရိယာများ (Data loaders) နှင့် ဗဟုသုတအခြေခံ ရှာဖွေမှုစနစ် (RAG) တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၃ - အေးဂျင့် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်များ (Agent frameworks):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ရန်နှင့် စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် ကူညီပေးသည့် ခေတ်မီဆန်းပြားသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် တည်ဆောက်ပုံ ကိရိယာများ (ဥပမာ - LangChain, AutoGen စသည်တို့) ပါဝင်သော အလွှာဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၄ - ဖြန့်ကြက်ချထားခြင်းနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ (Deployment and infrastructure):''' ဖန်တီးထားသော အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ရန် Cloud စနစ်များ သို့မဟုတ် ဆာဗာများပေါ်တွင် စိတ်ချရစွာ တင်ရှိမောင်းနှင်ပေးသည့် ခိုင်မာတောင့်တင်းသော နည်းပညာအခြေခံအလွှာ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၅ - အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Evaluation and observability):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက် တိကျမှု၊ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် (Performance) မည်မျှရှိသည်ကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ပြီး စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းသည့် အလွှာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၆ - လုံခြုံရေးနှင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်မှု (Security and compliance):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးနှင့် ဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်ဘောင်များအတွင်း ကိုက်ညီမှု ရှိစေရေးတို့အတွက် အကာအကွယ်ပေးသည့် အရေးကြီးသော အလွှာဖြစ်သည်။ ဤအလွှာတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်စနစ်တစ်ခုလုံး၏ အဆင့်တိုင်း၌ မြှုပ်နှံထားသော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ထိန်းချုပ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''အလွှာ ၇ - အေးဂျင့် ဂေဟစနစ် (Agent ecosystem):''' အေအိုင် အေးဂျင့်များက ပြင်ပကမ္ဘာမှ လက်တွေ့အသုံးချ အပလီကေးရှင်းများ၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် လူသားအသုံးပြုသူများအကြား တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ ဆက်သွယ်ရသည့် အပေါ်ဆုံး မျက်နှာစာအလွှာ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== လုပ်ငန်းစဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံများ ==
ရှုပ်ထွေးလှသော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အခြားသော အေးဂျင့်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ သီးသန့် အထူးပြုကိရိယာများနှင့်ဖြစ်စေ ပေါင်းစပ်ချိတ်ဆက်လေ့ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားမှုကို '''လုပ်ငန်းစဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုပုံစံများ''' (Orchestration patterns) သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းစီးဆင်းမှုပုံစံများ (Workflows) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါစနစ်များ ပါဝင်သည် - &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gullì |first=Antonio |date=2025 |title=Agentic Design Patterns: A Hands-On Guide to Building Intelligent Systems |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9783032014023 |publisher=Springer Nature Switzerland |isbn=978-3-032-01402-3 |edition=1st ed. 2025 |location=Cham}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kar |first=Indrajit |date=2025 |title=Building Multimodal Generative AI and Agentic Applications |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9789365898385 |publisher=BPB Publications |isbn=978-93-6589-838-5 |edition=1st ed |location=Delhi}}&lt;/ref&gt;

* '''အမိန့်ပေးချက် ဆင့်ကဲချိတ်ဆက်မှုစနစ် (Prompt chaining):''' လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ ရလဒ် (Output) ကို နောက်ထပ်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ အဝင်ဒေတာ (Input) အဖြစ် အဆင့်ဆင့် ဆင့်ကဲချိတ်ဆက်၍ အလုပ်လုပ်သွားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ 
* '''လမ်းကြောင်းခွဲခြားမှုစနစ် (Routing):''' ဝင်ရောက်လာသော ဒေတာ သို့မဟုတ် အမိန့်ပေးချက်များကို အမျိုးအစားခွဲခြားပြီးနောက် ၎င်းနှင့် ကိုက်ညီမည့် သီးသန့်အောက်ခြေလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် အထူးပြုကိရိယာများထံသို့ လမ်းကြောင်းလွှဲပြောင်း ညွှန်ကြားပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
* '''ပြိုင်တူလုပ်ဆောင်မှုစနစ် (Parallelization):''' လုပ်ငန်းတာဝန် အများအပြားကို အချိန်ကုန်သက်သာစေရန်အတွက် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ခွဲခြမ်း၍ လုပ်ဆောင်သော စနစ်ဖြစ်သည်။ 
* '''အစီအစဉ်တကျ စီမံမှုစနစ် (Sequential processing):''' ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ငန်းလမ်းကြောင်းအတိုင်း အဆင့်တစ်ခုပြီးမှ တစ်ဆင့်သို့ ပုံသေမျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း တန်းစီလုပ်ဆောင်သွားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ 
* '''စီမံသူနှင့် ဝေဖန်သူ ပူးပေါင်းစနစ် (Planner-critic):''' အေးဂျင့်တစ်ဦးက လုပ်ငန်းစီမံကိန်း သို့မဟုတ် အဆိုပြုချက်တစ်ခုကို စတင်ဖန်တီးပြီး၊ အခြားအေးဂျင့်တစ်ဦးက ထိုအဆိုပြုချက်ကို ဆန်းစစ်ဝေဖန်ကာ ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် အကြံပြုချက် (Feedback) ပြန်လည်ပေးသည့် အပြန်အလှန် လည်ပတ်မှုစနစ်ဖြစ်သည်။

== အာရုံစုံသုံး အေအိုင် အေးဂျင့်များ ==
အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) အပြင်၊ ရုပ်ပုံနှင့် ဘာသာစကားတွဲဖက်မော်ဒယ်များ (Vision-Language Models - VLMs) နှင့် အာရုံစုံသုံး အခြေခံမော်ဒယ်များ (Multimodal foundation models) ကိုလည်း အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ အခြေခံဦးနှောက်အဖြစ် အသုံးပြုလာကြသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Allen Institute for AI က ပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) ရုပ်ပုံနှင့် ဘာသာစကားတွဲဖက်မော်ဒယ်တစ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |date=2024-09-25 |title=The Most Capable Open Source AI Model Yet Could Supercharge AI Agents |url=https://www.wired.com/story/molmo-open-source-multimodal-ai-model-allen-institute-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328102342/https://www.wired.com/story/molmo-open-source-multimodal-ai-model-allen-institute-agents/ |archive-date=2025-03-28 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့အတူ Nvidia ကုမ္ပဏီကလည်း ဗီဒီယိုများအတွင်း ရှာဖွေခြင်းနှင့် ဗီဒီယိုအကျဉ်းချုပ် ပြုလုပ်ခြင်း အပါအဝင် ရုပ်ပုံနှင့် ဗီဒီယိုများကို စစ်ဆေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်မည့် အေအိုင် အေးဂျင့်များ တည်ဆောက်ရန်အတွက် VLMs၊ LLMs နှင့် RAG နည်းပညာများကို အသုံးပြုနိုင်မည့် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခုကို တီထွင်သူများအတွက် ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Takahashi |first=Dean |date=2024-11-04 |title=Nvidia AI Blueprint makes it easy for any devs to build automated agents that analyze video |url=https://venturebeat.com/ai/nvidia-ai-blueprint-makes-it-easy-for-devs-in-any-industry-build-agents-to-analyze-video/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127102345/https://venturebeat.com/ai/nvidia-ai-blueprint-makes-it-easy-for-devs-in-any-industry-build-agents-to-analyze-video/ |archive-date=2024-11-27 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Takahashi |first=Dean |date=2025-01-07 |title=Nvidia launches blueprint for AI agents that can analyze video |url=https://venturebeat.com/ai/nvidia-launches-blueprint-for-ai-agents-that-can-analyze-video/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404224324/https://venturebeat.com/ai/nvidia-launches-blueprint-for-ai-agents-that-can-analyze-video/ |archive-date=2025-04-04 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် Microsoft ကုမ္ပဏီက ရုပ်ပုံများ၊ ဗီဒီယိုများ၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်အသုံးပြုသူ မျက်နှာစာ (UI) နှင့် ရိုဘော့တစ်ဒေတာများဖြင့် လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် အာရုံစုံသုံး အေးဂျင့်မော်ဒယ် (Multimodal agent model) တစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းစနစ်သည် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် စက်ရုပ်များကိုပါ ကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်နိုင်ကြောင်း ကုမ္ပဏီက အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-02-20 |title=Microsoft’s new AI agent can control software and robots |url=https://arstechnica.com/ai/2025/02/microsofts-new-ai-agent-can-control-software-and-robots/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520062232/https://arstechnica.com/ai/2025/02/microsofts-new-ai-agent-can-control-software-and-robots/ |archive-date=2025-05-20 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== လက်တွေ့အသုံးချမှုများ ==
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ Associated Press (AP) ၏ ဖော်ပြချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်မှု အပိုင်းမှာ နည်းပါးနေသေးကြောင်း သိရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-04-30 |title=Visa wants to give artificial intelligence 'agents' your credit card |url=https://apnews.com/article/ai-artificial-intelligence-5dfa1da145689e7951a181e2253ab349 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501010808/https://apnews.com/article/ai-artificial-intelligence-5dfa1da145689e7951a181e2253ab349 |archive-date=2025-05-01 |access-date=2026-06-18 |work=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt; 

The Information မီဒီယာက အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း စံပြပုံစံ (Archetypes) ခုနစ်မျိုး ခွဲခြားပြထားသည်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Seven Kinds of AI Agents |url=https://www.theinformation.com/articles/seven-kinds-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=The Information |language=en}}&lt;/ref&gt; - 

# '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အေးဂျင့်များ (Business-task agents):''' လုပ်ငန်းသုံး ဆော့ဖ်ဝဲလ်များအတွင်း အလိုအလျောက် ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ပေးသည့် စနစ်များ။ 
# '''စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ အေးဂျင့်များ (Conversational agents):''' သုံးစွဲသူ ဝန်ဆောင်မှုပေးရန်အတွက် Chatbot များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးသည့် စနစ်များ။ 
# '''သုတေသနပြု အေးဂျင့်များ (Research agents):''' သတင်းအချက်အလက်များကို ရှာဖွေစုဆောင်းပြီး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပေးသည့် စနစ်များ (ဥပမာ - OpenAI Deep Research)။ 
# '''အချက်အလက် ဆန်းစစ်မှု အေးဂျင့်များ (Analytics agents):''' ဒေတာများကို စစ်ဆေး၍ လုပ်ငန်းသုံး အစီရင်ခံစာများ ထုတ်ပြန်ပေးသည့် စနစ်များ။ 
# '''ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသားမှု အေးဂျင့်များ (Software developer or coding agents):''' ကွန်ပျူတာ ကုဒ်များကို ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက် ရေးသားပြင်ဆင်ပေးသည့် စနစ်များ (ဥပမာ - Cursor)။
# '''သီးသန့်နယ်ပယ် အေးဂျင့်များ (Domain-specific agents):''' ဆေးပညာ သို့မဟုတ် ဥပဒေကဲ့သို့ သီးသန့် အထူးပြု ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အသိပညာများ ပါရှိသည့် စနစ်များ။ 
# '''ဝဘ်ဘရောက်ဆာ အေးဂျင့်များ (Web browser agents):''' လူသားများကဲ့သို့ ဝဘ်ဆိုက်များအတွင်း ဝင်ရောက် ကလစ်နှိပ်ပြီး အလုပ်လုပ်ပေးသည့် စနစ်များ (ဥပမာ - OpenAI Operator)။

၂၀၂၅ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းကာလများတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ဗီဒီယိုဂိမ်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ လောင်းကစားခြင်း (အားကစားလောင်းကစားခြင်း အပါအဝင်)၊ ခရစ်ပတိုငွေကြေး ပိုက်ဆံအိတ်များ (ခရစ်ပတို အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် မီမီကွိုင်းများ အပါအဝင်) နှင့် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများတွင်ပါ အသုံးပြုလာကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nearly 90% of videogame developers use AI agents, Google study shows |url=https://www.reuters.com/business/nearly-90-videogame-developers-use-ai-agents-google-study-shows-2025-08-18/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250820180924/https://www.reuters.com/business/nearly-90-videogame-developers-use-ai-agents-google-study-shows-2025-08-18/ |archive-date=2025-08-20 |access-date=2026-06-18 |work=Reuters |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |date=2025-09-02 |title=Meet the Guys Betting Big on AI Gambling Agents |url=https://www.wired.com/story/sports-betting-crypto-artificial-intelligence-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902112628/https://www.wired.com/story/sports-betting-crypto-artificial-intelligence-agents/ |archive-date=2025-09-02 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/legal/government/musks-x-resolves-eliza-labs-lawsuit-over-ai-agents-2025-12-30/ Scarcella, Mike (December 30, 2025). &quot;Musk's X resolves Eliza Labs lawsuit over AI agents&quot;. ''Reuters''. Retrieved January 7, 2026.]&lt;/ref&gt;၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် New York Magazine က ဆော့ဖ်ဝဲလ် ရေးသားခြင်း (Software development) သည် အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ အထိရောက်ဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးသော အသုံးချမှုနယ်ပယ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |last=Herrman |first=John |title=Why Everything’s an AI ‘Agent’ Now |url=https://nymag.com/intelligencer/article/why-everything-is-an-ai-agent-now.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822141745/https://nymag.com/intelligencer/article/why-everything-is-an-ai-agent-now.html |archive-date=2025-08-22 |access-date=2026-06-18 |work=Intelligencer |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မျှော်မှန်းချက်များ ပြန်လည်ကျဆင်းလာမှုကို ထောက်ပြလျက် The Information က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကုဒ် ရေးသားခြင်းနှင့် သုံးစွဲသူ ကူညီပံ့ပိုးရေး (Customer support) ကဏ္ဍနှစ်ခု၌သာ အဓိက အသုံးချနေကြကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=A Reality Check on Agents |url=https://www.theinformation.com/newsletters/applied-ai/reality-check-agents |access-date=2026-06-18 |website=The Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် The Wall Street Journal က ဖော်ပြချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လက်တွေ့အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် ကုမ္ပဏီများအနက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအပေါ် အမြတ်အစွန်း (Return on Investment - ROI) ပြန်လည်ရရှိသည့် ကုမ္ပဏီ အရေအတွက်မှာ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသေးကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rosenbush |first=Steven |date=2025-11-12 |title=Companies Begin to See a Return on AI Agents |url=https://www.wsj.com/articles/companies-begin-to-see-a-return-on-ai-agents-671d830d |access-date=2026-06-18 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt;

=== အစိုးရကဏ္ဍတွင် လက်တွေ့အသုံးချမှုများ ===
[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]) ရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း အတော်များများသည် ဒေသန္တရအဆင့်နှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်များတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို စတင်အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ကြေညာခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Alms |first=Natalie |date=2025-10-23 |title=As agencies shed staff, industry execs predict AI agents' rise |url=https://www.govexec.com/technology/2025/10/salesforce-pitches-ai-agents-government-sheds-staff/409017/ |access-date=2026-06-18 |website=Government Executive |language=en}}&lt;/ref&gt;

နမူနာအားဖြင့် - တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ ကိုင်လ်မြို့ (Kyle) သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု (311 Customer Service) အတွက် Salesforce ကုမ္ပဏီထုတ် အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုကို စတင်ဖြန့်ကြက်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန် ပြည်တွင်းအခွန်များဌာန (IRS) က ၎င်းတို့၏ အထွေထွေအကြံပေးရုံး၊ အခွန်ထမ်း ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးဌာနနှင့် အယူခံရုံးတို့တွင် Salesforce ၏ &quot;Agentforce&quot; အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အသုံးပြုသွားမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gold |first=Ashley |date=2025-11-21 |title=Exclusive: IRS deploys AI agents |url=https://www.axios.com/2025/11/21/irs-deploys-ai-agents |access-date=2026-06-18 |website=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt; ထိုလတွင်ပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ စတက်ဖို့ဒ်ရှိုင်းယား ရဲတပ်ဖွဲ့ (Staffordshire Police) က အရေးပေါ်မဟုတ်သော &quot;၁၀၁&quot; ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် Agentforce အေးဂျင့်များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မှစ၍ စမ်းသပ်အသုံးပြုသွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-26 |title=Staffordshire Police to trial AI 'agents' on 101 service |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgq03y0l3yo |access-date=2026-06-18 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒက်ထရွိုက်မြို့ရှိ ရပ်ကွက်များဆိုင်ရာဌာန (Department of Neighborhoods) သည် ဒေသခံစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒက်ထရွိုက်ခရိုင်နှစ်ခုတွင် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများအတွက် အေအိုင် အေးဂျင့် စမ်းသပ်စီမံကိန်း (Pilot project) တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fernandez |first=Demond |date=2025-12-12 |title=Residents in 2 Detroit districts now assisted by AI agent for city service calls |url=https://www.clickondetroit.com/news/local/2025/12/12/residents-in-2-detroit-districts-now-assisted-by-ai-agent-for-city-service-calls/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217113711/https://www.clickondetroit.com/news/local/2025/12/12/residents-in-2-detroit-districts-now-assisted-by-ai-agent-for-city-service-calls/ |archive-date=2025-12-17 |access-date=2026-06-18 |work=WDIV |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နည်းပညာအသွင်ကူးပြောင်းရေး ဝန်ဆောင်မှုဌာန (TTS) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး သောမတ်စ် ရှက်ဒ် (Thomas Shedd) က အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရတစ်ရပ်လုံးတွင် ကုဒ်ရေးသားပေးနိုင်သော အေအိုင် အေးဂျင့် (AI coding agents) များကို အသုံးပြုရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wong |first=Matteo |title=DOGE’s Plans to Replace Humans With AI Are Already Under Way |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/gsa-chat-doge-ai/681987/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204163102/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/gsa-chat-doge-ai/681987/ |archive-date=2025-12-04 |access-date=2026-06-18 |work=The Atlantic |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အလားတူ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အစိုးရစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေးဌာန (DOGE) ၏ ဝန်ထမ်းရှာဖွေရေးအရာရှိတစ်ဦးက OpenAI ၏ ရန်ပုံငွေပံ့ပိုးမှုနှင့် Palantir ကုမ္ပဏီတို့၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရဝန်ထမ်းပေါင်း ၇၀,၀၀၀ ခန့်၏ လုပ်ငန်းများကို အေအိုင် အေးဂျင့်များ အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် အစားထိုးလုပ်ဆောင်ရန် စီမံကိန်းတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤအဆိုပြုချက်သည် လက်တွေ့မကျနိုင်ကြောင်း၊ ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိကြောင်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလောကတွင်ပင် ယင်းကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးကြောင်းကို ထောက်ပြ၍ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Haskins |first=Caroline |date=2025-05-02 |title=A DOGE Recruiter Is Staffing a Project to Deploy AI Agents Across the US Government |url=https://www.wired.com/story/doge-recruiter-ai-agents-palantir-clown-emoji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503074840/https://www.wired.com/story/doge-recruiter-ai-agents-palantir-clown-emoji/ |archive-date=2025-05-03 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာန (FDA) က ၎င်းတို့၏ ဝန်ထမ်းများအတွက် &quot;အစည်းအဝေး စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ စျေးကွက်မတင်မီ ဆန်းစစ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးမှုများကို အတည်ပြုခြင်း၊ စျေးကွက်တင်ပြီးနောက်ပိုင်း စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ&quot; တွင် အေးဂျင့်တစ်ဉာဏ်ရည်တု (Agentic AI) စွမ်းဆောင်ရည်များကို ထည့်သွင်းပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Aguilar |first=Mario |date=2025-12-01 |title=FDA offers staff 'agentic AI' to support premarket reviews, administrative tasks |url=https://www.statnews.com/2025/12/01/fda-announces-agentic-ai-elsa-pre-merket-review/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202002221/https://www.statnews.com/2025/12/01/fda-announces-agentic-ai-elsa-pre-merket-review/ |archive-date=2025-12-02 |access-date=2026-06-18 |work=STAT |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထိုလတွင်ပင် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (Pentagon) သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများအတွက် Google Gemini အခြေခံ &quot;ဉာဏ်ရည်မြင့် အေးဂျင့်လုပ်ငန်းစဉ်များ&quot; ကို အသုံးပြုနိုင်မည့် &quot;GenAI.mil&quot; ဟူသော အတွင်းပိုင်းပလတ်ဖောင်းတစ်ခုကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိထ် ဟက်ဂ်ဆက်သ် (Pete Hegseth) က ဤစနစ်ကို &quot;နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သုတေသနပြုခြင်း၊ စာရွက်စာတမ်းများ ပုံစံချခြင်းနှင့် ဗီဒီယို သို့မဟုတ် ရုပ်ပုံများကို မကြုံစဖူး အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စစ်ဆေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း&quot; စသည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် အသုံးချသွားမည်ဟု အသေးစိတ်စာရင်းပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Losey |first=Stephen |date=2025-12-09 |title=Pentagon taps Google Gemini, launches new site to boost AI use |url=https://www.defensenews.com/pentagon/2025/12/09/pentagon-taps-google-gemini-launches-new-site-to-boost-ai-use/ |access-date=2026-06-18 |website=Defense News |language=en}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဝန်ထမ်းဌာန (ICE) သည် ၎င်းတို့၏ ဖမ်းဆီးရေးနှင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရေး အကောင်အထည်ဖော်မှုဌာနခွဲတွင် တိမ်းရှောင်နေသူများကို ရှာဖွေထောက်လှမ်းရန် (Skip tracing) အတွက် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အသုံးပြုရန် သီးသန့်ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox · |first=Joseph |date=2025-12-18 |title=ICE Contracts Company Making Bounty Hunter AI Agents |url=https://www.404media.co/ice-contracts-company-making-bounty-hunter-ai-agents/ |access-date=2026-06-18 |website=404 Media |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== အော်ပရိတ်တင်း စနစ်များ ===
အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ကွန်ပျူတာနှင့် ဖုန်းများ၏ Operating systems အတွင်းသို့ပါ ထည့်သွင်းပေါင်းစပ်လာကြသည်။ Microsoft၊ Apple နှင့် Google တို့ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီကြီးများက ၎င်းတို့ထုတ်လုပ်သည့် လည်ပတ်မှုစနစ်များတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို ထည့်သွင်းပေးထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AI agents are coming for your privacy, warns Meredith Whittaker |url=https://www.economist.com/by-invitation/2025/09/09/ai-agents-are-coming-for-your-privacy-warns-meredith-whittaker |access-date=2026-06-18 |work=The Economist |issn=0013-0613}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် Microsoft သည် အသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဖိုင်များကို ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် ရေးသားခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပြီး နောက်ကွယ်မှ လုပ်ငန်းတာဝန်များ (Background tasks) ကို အလိုအလျောက် လုပ်ဆောင်ပေးမည့် အေအိုင် အေးဂျင့်များ ပါဝင်သော Windows 11 စမ်းသပ်ဆော့ဖ်ဝဲလ် (Test software build) တစ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Andrew |date=2025-11-18 |title=Microsoft tries to head off the “novel security risks” of Windows 11 AI agents |url=https://arstechnica.com/gadgets/2025/11/new-windows-11-ai-agents-can-work-in-the-background-but-create-new-security-risks/ |access-date=2026-06-18 |website=Ars Technica |language=en}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဘိုက်ဒန့်စ် (ByteDance) ကုမ္ပဏီက စမတ်ဖုန်းလည်ပတ်မှုစနစ်များ (အထူးသဖြင့် ZTE ကုမ္ပဏီထုတ် Nubia M153 ဖုန်း) တွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်မည့် &quot;ဒေါင်ပေါင်&quot; (Doubao) အမည်ရှိ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news |last=Yang |first=Zeyi |date=2025-12-04 |title=ByteDance and DeepSeek Are Placing Very Different AI Bets |url=https://www.wired.com/story/deepseek-goes-high-while-bytedance-goes-wide/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205023422/https://www.wired.com/story/deepseek-goes-high-while-bytedance-goes-wide/ |archive-date=2025-12-05 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံရှိ နာမည်ကြီး အပလီကေးရှင်း အတော်များများက ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက် လုံခြုံရေးနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို အကြောင်းပြ၍ ၎င်း အေအိုင် အေးဂျင့်ကို ပိတ်ပင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-12-08 |title=What is the TikTok owner’s Agent AI phone? Find out why is it facing backlash in China |url=https://me.mashable.com/tech/64373/what-is-the-tiktok-owners-agent-ai-phone-find-out-why-is-it-facing-backlash-in-china |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210032356/https://me.mashable.com/tech/64373/what-is-the-tiktok-owners-agent-ai-phone-find-out-why-is-it-facing-backlash-in-china |archive-date=2025-12-10 |access-date=2026-06-18 |work=Mashable ME |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ယင်းတို့အနက် WeChat&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;၊ Alipay၊ Taobao၊ Pinduoduo၊ Ele.me&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-07 |title=ByteDance’s agentic AI smartphone dials up a digital backlash by China’s top apps |url=https://www.scmp.com/business/china-business/article/3335404/bytedances-agentic-ai-smartphone-dials-digital-backlash-chinas-top-apps |access-date=2026-06-18 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt; နှင့် ပြည်တွင်းဘဏ်များ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-09 |title=Z.ai open sources AI agent tool for phones after ByteDance privacy backlash |url=https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3335746/chinas-zai-open-sources-ai-agent-tool-phones-after-bytedance-privacy-backlash |access-date=2026-06-18 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ဝဘ်ဘရောက်ဆာ အသုံးပြုခြင်း ===
အေအိုင် အေးဂျင့်များ ပါဝင်ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဝဘ်ဘရောက်ဆာများကို &quot;အေးဂျင့်တစ် ဘရောက်ဆာများ&quot; (Agentic browsers) ဟု တစ်ခါတစ်ရံ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအေးဂျင့်များသည် အင်တာနက် အသုံးပြုနေစဉ်အတွင်း ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ငန်းလေးများကို ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ရုံမျှမက အသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်စား ဘရောက်ဆာပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ချက်များကိုပါ တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ OpenAI Operator နှင့် Perplexity Comet ကဲ့သို့သော ထုတ်ကုန်များသည် အင်တာနက်စာမျက်နှာများကို လှန်လှောရှာဖွေခြင်း၊ ဝဘ်ဆိုက်များနှင့် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုသူကိုယ်စား လုပ်ငန်းများကို အဆုံးထိ လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း စသည့် AI စွမ်းဆောင်ရည် အပြည့်အစုံကို ထည့်သွင်းပေးထားသည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-07-09 |title=Perplexity launches Comet, an AI-powered web browser {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/07/09/perplexity-launches-comet-an-ai-powered-web-browser/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010111103/https://techcrunch.com/2025/07/09/perplexity-launches-comet-an-ai-powered-web-browser/ |archive-date=2025-10-10 |access-date=2026-06-18 |work=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2025-02-01 |title=How Helpful Is Operator, OpenAI’s New A.I. Agent? |url=https://www.nytimes.com/2025/02/01/technology/openai-operator-agent.html |access-date=2026-06-18 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် Microsoft သည် &quot;NLWeb&quot; စနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အေးဂျင့်တစ် ဝဘ်ရှာဖွေမှုစနစ်သစ်တစ်ခု ဖြစ်ကာ၊ ဝဘ်ဆိုက်များအနေဖြင့် RSS ကဲ့သို့သော Interface များကို အသုံးပြု၍ အချက်အလက်များနှင့် အကြောင်းအရာများကို အဓိပ္ပာယ်အလိုက် အလွယ်တကူ ရှာဖွေဖတ်ရှုနိုင်ရန် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အသုံးချခွင့်ပေးထားသည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Warren |first=Tom |date=2025-08-06 |title=Microsoft’s plan to fix the web with AI has already hit an embarrassing security flaw |url=https://www.theverge.com/news/719617/microsoft-nlweb-security-flaw-agentic-web |access-date=2026-06-18 |website=The Verge |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ အေးဂျင့်တစ် ဝဘ်စွမ်းဆောင်ရည်များ ထည့်သွင်းထားသည့် ထုတ်ကုန်များသည် အသုံးပြုသူ၏ အချက်အလက်များကို ပြင်ပတတိယအဖွဲ့အစည်း ဆာဗာများထံသို့ ခိုးယူထုတ်လွှတ်ခြင်း (Exfiltrating) ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်းနှင့် အေးဂျင့်များ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် စံနှုန်းမဟုတ်သော ပရိုတိုကောများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသောကြောင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဟာကွက်များ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။  &lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== မျှော်မှန်းထားသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ==
အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကုန်ထုတ်စွမ်းအား (Productivity) ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်၊&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Piper |first=Kelsey |date=2024-03-29 |title=AI “agents” could do real work in the real world. That might not be a good thing. |url=https://www.vox.com/future-perfect/24114582/artificial-intelligence-agents-openai-chatgpt-microsoft-google-ai-safety-risk-anthropic-claude |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219213538/https://www.vox.com/future-perfect/24114582/artificial-intelligence-agents-openai-chatgpt-microsoft-google-ai-safety-risk-anthropic-claude |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-18 |work=Vox |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ပိုမိုကောင်းမွန်သော တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ရန်&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite news |last=Purdy |first=Mark |date=2024-12-12 |title=What Is Agentic AI, and How Will It Change Work? |url=https://hbr.org/2024/12/what-is-agentic-ai-and-how-will-it-change-work |access-date=2026-06-18 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}&lt;/ref&gt;နှင့် ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ထပ်တလဲလဲ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှ အသုံးပြုသူများကို လွတ်မြောက်စေရန်အတွက် အလားအလာရှိသော နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အဆိုပြုခြင်း ခံထားရသည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wright |first=Webb |title=AI Agents with More Autonomy Than Chatbots Are Coming. Some Safety Experts Are Worried |url=https://www.scientificamerican.com/article/what-are-ai-agents-and-why-are-they-about-to-be-everywhere/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223010402/https://www.scientificamerican.com/article/what-are-ai-agents-and-why-are-they-about-to-be-everywhere/ |archive-date=2024-12-23 |access-date=2026-06-18 |work=Scientific American |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း Bloomberg မီဒီယာမှ ပါမီ အိုလ်ဆန် (Parmy Olson) ၏ သဘောထားအမြင် ဆောင်းပါးတွင်မူ - အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် စွန့်စားရမှုနည်းပါးပြီး ကျဉ်းမြောင်းကာ ထပ်တလဲလဲ လုပ်ရသော လုပ်ငန်းခွင်များအတွက်သာ အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;Olson, Parmy (January 27, 2025). &quot;[https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2025-01-27/skip-the-hype-here-s-how-ai-agents-can-really-help Skip the Hype, Here's How AI 'Agents' Can Really Help]&quot;. Bloomberg News. Retrieved April 2, 2025.&lt;/ref&gt; ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် သုတေသီများက အေအိုင် အေးဂျင့်များကို မသန်စွမ်းသူများအတွက် ဝဘ်ဆိုက် အသုံးပြုရလွယ်ကူစေမည့် နည်းပညာ (Web accessibility) တွင် အသုံးချနိုင်သည်ဟု အကြံပြုထားကြပြီး၊ Hugging Face မှ သုတေသီများကမူ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေး ကာလများအတွင်း ကယ်ဆယ်ရေး အရင်းအမြစ်များကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရာတွင် ဤအေးဂျင့်များကို အသုံးချနိုင်ကြောင်း အဆိုပြုထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Researchers developing AI to make the internet more accessible |url=https://news.osu.edu/researchers-developing-ai-to-make-the-internet-more-accessible/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328092959/https://news.osu.edu/researchers-developing-ai-to-make-the-internet-more-accessible/ |archive-date=2025-03-28 |access-date=2026-06-18 |work=Researchers developing AI to make the internet more accessible |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Why handing over total control to AI agents would be a huge mistake |url=https://www.technologyreview.com/2025/03/24/1113647/why-handing-over-total-control-to-ai-agents-would-be-a-huge-mistake/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324115123/https://www.technologyreview.com/2025/03/24/1113647/why-handing-over-total-control-to-ai-agents-would-be-a-huge-mistake/ |archive-date=2025-03-24 |access-date=2026-06-18 |work=MIT Technology Review |language=en}}&lt;/ref&gt; ဗြိတိန်အခြေစိုက် BBC ၏ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး အကြံပေးအဖွဲ့ (R&amp;D Advisory Team) က အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် ၎င်းတို့အား ပေးအပ်ထားသော ပန်းတိုင်မှာ မရေမရာဖြစ်နေသည့် အခြေအနေမျိုးတွင် အသုံးအဝင်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်သည်။&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |title=AI agents: Exploring the potential and the problems |url=https://www.bbc.co.uk/rd/articles/2025-05-ai-agents-challenges-summary |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610134839/https://www.bbc.co.uk/rd/articles/2025-05-ai-agents-challenges-summary |archive-date=2025-06-10 |access-date=2026-06-18 |website=www.bbc.co.uk |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် စီးပွားရေးပညာရှင် အဲရစ် ဘရင်ဂျော့ဖ်ဆန် (Erik Brynjolfsson) က အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားများကို အစားထိုးရန်ထက် လူသားတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပိုမိုမြင့်မားလာအောင် ပံ့ပိုးကူညီပေးရာတွင်သာ ပိုမိုတန်ဖိုးရှိကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Porter |first=Eduardo |date=2025-10-23 |title=Once the AI bubble pops, we’ll all suffer. Could that be better than letting it grow unabated? |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/oct/23/ai-bubble-economy-workers-wage-growth |access-date=2026-06-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

== စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ ==
အေအိုင် အေးဂျင့်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများစွာလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် - 

* ဥပဒေကြောင်းအရ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Liability)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* ဆိုင်ဘာရာဇ၀တ်မှု ကျူးလွန်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်း (Cybercrime)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် AI ဘေးကင်းလုံခြုံရေး (AI Safety) ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* AI ၏ ဦးတည်ချက်ကို လူသားတို့၏ တန်ဖိုးထားမှုများနှင့် ကိုက်ညီအောင် ထိန်းညှိခြင်း (AI Alignment) ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
* ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဒေတာလုံခြုံမှု ကာကွယ်ရေး (Data privacy) နှင့် လူသားတို့၏ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု အားနည်းသွားခြင်း (Weakened human oversight)၊&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* ရလဒ်များကို တသမတ်တည်း ထပ်ခါတလဲလဲ မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း (Lack of guaranteed repeatability)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* စနစ်က ပန်းတိုင်တစ်ခုကို ဖြတ်လမ်းနည်းဖြင့် လိမ်လည်ရယူခြင်း (Reward hacking)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အယ်လ်ဂိုရီသမ်ဆိုင်ရာ ဘက်လိုက်မှုများ (Algorithmic bias) နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ ဆင့်ကဲထပ်မံဖြစ်ပွားခြင်း (Compounding software errors)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အေးဂျင့်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လူသားတို့ နားလည်အောင် ရှင်းလင်းမပြနိုင်ခြင်း (Lack of explainability)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* လုံခြုံရေး ဟာကွက်များ (Security vulnerabilities) နှင့် စျေးကွက်အတွင်း တရားမျှတစွာ ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ထိခိုက်စေခြင်း (Stifling competition)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ပွားခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်နိုင်စွမ်းအောက်နိမ့်သော အလုပ်များသာ ရရှိခြင်း (Underemployment) နှင့် အလုပ်အကိုင် အစားထိုးခံရခြင်း (Job displacement)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* လူသားတို့ ကိုယ်တိုင်မတွေးတော့ဘဲ ဉာဏ်ရည်ပိုင်းဆိုင်ရာများကို AI အပေါ်လုံးဝ ပုံချလာခြင်း (Cognitive offloading)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* အသုံးပြုသူများကို လှည့်ဖြားခြယ်လှယ်နိုင်စွမ်း ရှိလာခြင်း (Potential for user manipulation)၊&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 
* သတင်းအချက်အလက်အမှားများ (Misinformation) နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်လိုဖျက်ဆီး ဖြန့်ဝေသော သတင်းဆိုးများ (Malinformation) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

ထို့ပြင် ဤအေးဂျင့်များသည် ဥပဒေကြောင်းအရ ဆန်းစစ်ရမည့် ဘောင်များကို ရှုပ်ထွေးစေခြင်း၊ အချက်အလက်အမှားများကို အမှန်သဖွယ် တင်ပြခြင်း (Hallucinations)၊ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်သော အေးဂျင့်ဆိုးများကို ပြန်လည်တားဆီးရန် ခက်ခဲခြင်းနှင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု စနစ်များ မရှိခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဝေဖန်ခံနေရသည်။&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Blackman |first=Reid |date=2025-06-13 |title=Organizations Aren’t Ready for the Risks of Agentic AI |url=https://hbr.org/2025/06/organizations-arent-ready-for-the-risks-of-agentic-ai |access-date=2026-06-18 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}&lt;/ref&gt;

'''ကုန်ကျစရိတ်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှု'''

အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်ကြီးမြင့်ပြီး အင်တာနက် အသွားအလာ (Internet traffic) အပေါ်တွင်လည်း ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိနေသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; ထို့အပြင် စွမ်းအင် အလွန်အကျွံ သုံးစွဲရခြင်းကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်ကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ခြေ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=We did the math on AI’s energy footprint. Here’s the story you haven’t heard. |url=https://www.technologyreview.com/2025/05/20/1116327/ai-energy-usage-climate-footprint-big-tech/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520105527/https://www.technologyreview.com/2025/05/20/1116327/ai-energy-usage-climate-footprint-big-tech/ |archive-date=2025-05-20 |access-date=2026-06-18 |work=MIT Technology Review |language=en}}&lt;/ref&gt; Nvidia ကုမ္ပဏီ၏ CEO ဖြစ်သူ ဂျန်ဆင် ဟွမ် (Jensen Huang) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် သာမန် LLM မော်ဒယ်များထက် ကွန်ပျူတာ တွက်ချက်မှုစွမ်းအား (Computing power) အဆပေါင်း ၁၀၀ မက ပိုမိုလိုအပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Levy |first=Steven |date=2025-06-20 |title=What Lt. Col. Boz and Big Tech's Enlisted Execs Will Do in the Army |url=https://www.wired.com/story/what-lt-col-boz-and-big-techs-enlisted-execs-will-do-in-the-army/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620143355/https://www.wired.com/story/what-lt-col-boz-and-big-techs-enlisted-execs-will-do-in-the-army/ |archive-date=2025-06-20 |access-date=2026-06-18 |work=WIRED |language=en-US}}&lt;/ref&gt; တစ်ဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များက ဤအေးဂျင့်များကို အသုံးချ၍ အာဏာကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ထိန်းချုပ်လာနိုင်မည့် အန္တရာယ်ရှိပြီး၊ အကြောင်းမှာ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် လူသားများကဲ့သို့ အမိန့်ပေးချက်များကို ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းဆန်ခြင်း ပြုလုပ်မည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Are we ready to hand AI agents the keys? |url=https://www.technologyreview.com/2025/06/12/1118189/ai-agents-manus-control-autonomy-operator-openai/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612113313/https://www.technologyreview.com/2025/06/12/1118189/ai-agents-manus-control-autonomy-operator-openai/ |archive-date=2025-06-12 |access-date=2026-06-18 |work=MIT Technology Review |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''အလုပ်အကိုင်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ'''

သတင်းစာဆရာများနှင့် မီဒီယာများက အေအိုင် အေးဂျင့်များကို နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများ (Big Tech) ၏ &quot;အရာရာကို အလိုအလျောက်စနစ် ပြောင်းလဲပစ်ရန်&quot; (Automate everything) ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wong |first=Matteo |title=Was Sam Altman Right About the Job Market? |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/generative-ai-agents/682050/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317115042/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2025/03/generative-ai-agents/682050/ |archive-date=2025-03-17 |access-date=2026-06-18 |work=The Atlantic |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီအတော်များများ၏ CEO များက အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် နောက်ဆုံးတွင် &quot;လူသားလုပ်သားထုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာလိမ့်မည်&quot; ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite news |title=Carnegie Mellon staffed a fake company with AI agents. It was a total disaster. |url=https://www.businessinsider.com/ai-agents-study-company-run-by-ai-disaster-replace-jobs-2025-4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428031158/https://www.businessinsider.com/ai-agents-study-company-run-by-ai-disaster-replace-jobs-2025-4 |archive-date=2025-04-28 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sabin |first=Sam |title=Exclusive: Anthropic warns fully AI employees are a year away |url=https://www.axios.com/2025/04/22/ai-anthropic-virtual-employees-security |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423000910/https://www.axios.com/2025/04/22/ai-anthropic-virtual-employees-security |archive-date=2025-04-23 |access-date=2026-06-18 |work=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း Carnegie Mellon University မှ သုတေသီများ၏ စမ်းသပ်မှုတစ်ခုတွင် ပုံတူဆော့ဖ်ဝဲလ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုအတွင်း အေအိုင် အေးဂျင့်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို စစ်ဆေးခဲ့ရာ မည်သည့်အေးဂျင့်မျှ ပေးအပ်ထားသော လုပ်ငန်းတာဝန် အများစုကို ပြီးမြောက်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ &lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; အလားတူ Devin AI နှင့် အခြားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အေးဂျင့်များ၊ အလွတ်တန်းအလုပ် (Freelance work) များတွင်လည်း ယင်းကဲ့သို့သော မပြည့်စုံသည့် ရလဒ်မျိုးကိုသာ သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title='First AI software engineer' is bad at its job |url=https://www.theregister.com/2025/01/23/ai_developer_devin_poor_reviews/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330003601/https://www.theregister.com/2025/01/23/ai_developer_devin_poor_reviews/ |archive-date=2025-03-30 |access-date=2026-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=LLM agents flunk CRM and confidentiality tasks |url=https://www.theregister.com/2025/06/16/salesforce_llm_agents_benchmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616144144/https://www.theregister.com/2025/06/16/salesforce_llm_agents_benchmark/ |archive-date=2025-06-16 |access-date=2026-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Knight |first=Will |title=AI Agents Are Terrible Freelance Workers |url=https://www.wired.com/story/ai-agents-are-terrible-freelance-workers/ |access-date=2026-06-18 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် CNN မီဒီယာက သုံးသပ်တင်ပြရာ၌ - ကုမ္ပဏီ CEO များ၏ &quot;အေအိုင် အေးဂျင့်များက ဝန်ထမ်းများကို အစားထိုးတော့မည်&quot; ဟု ပြောကြားချက်များသည် အမှန်တကယ် အစားထိုးနိုင်ခြင်းထက် &quot;ဝန်ထမ်းများကို အလုပ်ပြုတ်မည်ကို ကြောက်လန့်စေခြင်းဖြင့် အလုပ် ပိုကြိုးစားလာအောင် လုပ်ဆောင်သည့် ဗျူဟာတစ်ခု&quot; သာဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Morrow |first=Allison |date=2025-06-18 |title=AI warnings are the hip new way for CEOs to keep their workers afraid of losing their jobs {{!}} CNN Business |url=https://www.cnn.com/2025/06/18/business/ai-warnings-ceos |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618185619/https://www.cnn.com/2025/06/18/business/ai-warnings-ceos |archive-date=2025-06-18 |access-date=2026-06-18 |work=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; နည်းပညာကုမ္ပဏီများသည် ဝန်ထမ်းများအား ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းခွင်တွင် Generative AI စနစ်များနှင့် AI coding agents များကို အတင်းအကျပ် သုံးစွဲခိုင်းခဲ့ပြီး၊ Coinbase ကုမ္ပဏီ၏ CEO ဖြစ်သူ ဘရိုင်ယန် အမ်းစထရောင်း (Brian Armstrong) သည် ယင်းစနစ်ကို မသုံးစွဲသည့် ဝန်ထမ်းအချို့ကို အလုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Coinbase CEO says he 'went rogue' and fired some employees who didn't adopt AI after being told to |url=https://www.businessinsider.com/coinbase-ceo-fired-employees-not-using-ai-tools-onboarding-2025-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821174356/https://www.businessinsider.com/coinbase-ceo-fired-employees-not-using-ai-tools-onboarding-2025-8 |archive-date=2025-08-21 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |title=For Googlers, the pressure is on to use AI for everything — or get left behind |url=https://www.businessinsider.com/google-employees-use-ai-or-get-left-behind-gemini-2025-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821132636/https://www.businessinsider.com/google-employees-use-ai-or-get-left-behind-gemini-2025-8 |archive-date=2025-08-21 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အချို့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် ဝန်ထမ်းအချို့နေရာတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို အစားထိုးခဲ့သော်လည်း ၎င်းအေးဂျင့်များသည် လူသားဝန်ထမ်းများထက် ပိုမို၍ အနီးကပ်စောင့်ကြည့် ကြီးကြပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် Futurism မီဒီယာက အမေဇုန် (Amazon) ကုမ္ပဏီ၏ ဝန်ထမ်းများနေရာတွင် အေအိုင် အေးဂျင့်များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့မှုများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အမေဇုန်ဝဘ်ဝန်ဆောင်မှု (AWS) စနစ်တစ်ခုလုံး ပြတ်တောက်မှု (Outage) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သလားဟူ၍ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |date=2025-10-22 |title=AWS Outage That Took Down Internet Came After Amazon Fired Tons of Workers in Favor of AI |url=https://futurism.com/artificial-intelligence/aws-outage-amazon-fired-workers-ai |access-date=2026-06-18 |website=Futurism |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Salesforce၊ Klarna နှင့် IBM ကဲ့သို့သော နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လူသားအရင်းအမြစ် (HR) နှင့် သုံးစွဲသူဝန်ဆောင်မှု (Customer service) ကဏ္ဍများမှ ဝန်ထမ်း ရာပေါင်းများစွာကို အလုပ်မှထုတ်ပယ်ကာ အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် Klarna ကုမ္ပဏီသည် လူသားဝန်ထမ်း အချို့ကို ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Vaziri |first=Aidin |title=Salesforce CEO Marc Benioff says AI has already replaced 4,000 jobs |url=https://www.sfchronicle.com/tech/article/salesforce-ai-job-cuts-benioff-21025920.php |archive-url=http://web.archive.org/web/20251124235639/https://www.sfchronicle.com/tech/article/salesforce-ai-job-cuts-benioff-21025920.php |archive-date=2025-11-24 |access-date=2026-06-18 |work=San Francisco Chronicle |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Crosdale |first=Caroline |date=2025-08-29 |title=Companies Face AI Buyer's Remorse |url=https://gfmag.com/technology/companies-face-ai-buyers-remorse/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914160406/https://gfmag.com/technology/companies-face-ai-buyers-remorse/ |archive-date=2025-09-14 |access-date=2026-06-18 |work=Global Finance Magazine |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lin |first=Belle |date=2025-05-06 |title=IBM CEO Says AI Has Replaced Hundreds of Workers but Created New Programming, Sales Jobs |url=https://www.wsj.com/articles/ibm-ceo-says-ai-has-replaced-hundreds-of-workers-but-created-new-programming-sales-jobs-54ea6b58 |access-date=2026-06-18 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘာ့ကျော် AI ပညာရှင် ယိုရှူအာ ဘင်ဂျီအို (Yoshua Bengio) က ၂၀၂၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် (World Economic Forum) တွင် သတိပေးခဲ့ရာ၌ &quot;အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့ဆီမှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တွေသာ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဉာဏ်ရည်တုစနစ်ဆိုး (AGI သို့မဟုတ် Superintelligence) ကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်မယ့် ကမ္ဘာပျက်ကိန်း အခြေအနေအားလုံးဟာ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်&quot; ဟု ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Signal president warns the hyped agentic AI bots threaten user privacy |url=https://www.businessinsider.com/signal-president-warns-privacy-threat-agentic-ai-meredith-whittaker-2025-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312185602/https://www.businessinsider.com/signal-president-warns-privacy-threat-agentic-ai-meredith-whittaker-2025-3 |archive-date=2025-03-12 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စနစ်တကျဖြစ်နိုင်သော ဘေးအန္တရာယ်များ'''

ဘဏ္ဍာရေး တည်ငြိမ်မှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက ပိုမိုရှုပ်ထွေးပြီး ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သော &quot;အေးဂျင့်တစ်&quot; AI စနစ်များသည် ဘဏ္ဍာရေးလောကတွင် စနစ်တစ်ခုလုံး ပြိုလဲနိုင်လောက်သည့် အန္တရာယ် (Systemic risk) ကို ဖြစ်စေနိုင်သော လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |last=Institutions |first=Office of the Superintendent of Financial |date=2025-11-24 |title=FIFAI II: A Collaborative Approach to AI Threats, Opportunities, and Best Practices, Workshop 3 - AI and Financial Stability |url=https://www.osfi-bsif.gc.ca/en/about-osfi/reports-publications/fifai-ii-collaborative-approach-ai-threats-opportunities-best-practices-workshop-3-ai-financial-0 |access-date=2026-06-18 |website=www.osfi-bsif.gc.ca}}&lt;/ref&gt; ဤအေးဂျင့်များသည် လူသားများ၏ ကြားဝင်မှု အနည်းငယ်မျှဖြင့် ပန်းတိုင်များကို အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ပြင်ပကိရိယာများကို ခေါ်ယူသုံးစွဲနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် အခြား AI စနစ်များနှင့် ကွဲပြားသည်။ ဗဟိုဘဏ် တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဘဏ္ဍာရေးပညာရှင်များ ပါဝင်သော အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများအတွင်း တည်ဆောက်ထားသည့် အေးဂျင့်စနစ်များနှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီများမှ ပံ့ပိုးပေးထားသော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကိုယ်တိုင် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ကိရိယာများ၏ အန္တရာယ်များကို အဓိက ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖိုရမ်တစ်ခုတွင် ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းအရ ပညာရှင် ၄၄% က ဤကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အေအိုင် အေးဂျင့်စနစ်များသည် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် AI ကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်မည့် အကြီးမားဆုံးသော စနစ်ပြိုလဲမှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;

စစ်ဘက်ကဏ္ဍတွင်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၌ Scale AI ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး Anduril Industries၊ Microsoft တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်တပ်၏ &quot;ဗျူဟာမြောက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း&quot; (Operational decision-making) တွင် ကူညီပေးမည့် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို တီထွင် ဖြန့်ကြက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=AI agents are coming to the military. VCs love it, but researchers are a bit wary. |url=https://www.businessinsider.com/ai-agents-coming-military-new-scaleai-contract-2025-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312101554/https://www.businessinsider.com/ai-agents-coming-military-new-scaleai-contract-2025-3 |archive-date=2025-03-12 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Fox Business ၏ ဖော်ပြချက်အရ EdgeRunner AI ကုမ္ပဏီသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များဖြင့် အထူးလေ့ကျင့်ထားသော အင်တာနက်မလိုသည့် အော့ဖ်လိုင်းအေးဂျင့် (Offline agent) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကုမ္ပဏီ၏ CEO က သာမန် LLM မော်ဒယ်များကို &quot;လက်ဝဲနိုင်ငံရေးဘက်သို့ အလွန်အကျွံ ဘက်လိုက်နေသည်&quot; ဟု ရှုမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Regalbuto |first=Gabriele |date=2025-07-28 |title=Former Army officer develops offline AI for military use as Pentagon funds tech giants |url=https://www.foxbusiness.com/technology/former-army-officer-develops-offline-ai-military-use-pentagon-funds-tech-giants |archive-url=https://web.archive.org/web/20250728200822/https://www.foxbusiness.com/technology/former-army-officer-develops-offline-ai-military-use-pentagon-funds-tech-giants |archive-date=2025-07-28 |access-date=2026-06-18 |work=Fox Business |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်းစစ်ဘက်သုံး အေးဂျင့်မော်ဒယ်ကို အမေရိကန် အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (United States Special Operations Command) က ပြည်ပစစ်ဆင်ရေးနယ်မြေများတွင် လက်တွေ့အသုံးချလျက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း သုတေသီများက ယခုကဲ့သို့သော အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့် ၎င်းတို့ကို မောင်းနှင်ပေးသည့် LLM မော်ဒယ်များသည် ရန်လိုသော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ (Aggressive foreign policy decisions) ချမှတ်ခြင်းဘက်သို့ ဘက်လိုက်သွားနိုင်ခြေ ရှိကြောင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pentagon Signs Deal to &quot;Deploy AI Agents for Military Use&quot; |url=https://futurism.com/pentagon-signs-deal-deploy-ai-agents-military-use |archive-url=https://web.archive.org/web/20250308022255/https://futurism.com/pentagon-signs-deal-deploy-ai-agents-military-use |archive-date=2025-03-08 |access-date=2026-06-18 |work=Futurism |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jensen |first=Benjamin |date=2026-06-23 |title=The Troubling Truth About How AI Agents Act in a Crisis |url=https://foreignpolicy.com/2025/03/04/ai-bias-national-security-study/ |access-date=2026-06-18 |website=Foreign Policy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''သတင်းအချက်အလက် စစ်ထုတ်မှုနှင့် အင်တာနက် ဂေဟစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ'''

သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဓိကဦးတည်သော အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် အများပြည်သူသုံး အင်တာနက်ပေါ်ရှိ ရရှိနိုင်သမျှသော ဒေတာများကိုသာ စုဆောင်းလေ့ရှိသောကြောင့် အများသဘောတူညီချက်အပေါ် လွန်ကဲစွာ ဘက်လိုက်ခြင်း (Consensus bias) နှင့် သတင်းအချက်အလက် လွှမ်းခြုံမှုအပိုင်းတွင် ဘက်လိုက်ခြင်း (Coverage bias) တို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nuñez |first=Michael |date=2025-02-25 |title=OpenAI expands Deep Research access to Plus users, heating up AI agent wars with DeepSeek and Claude |url=https://venturebeat.com/ai/openai-expands-deep-research-access-to-plus-users-heating-up-ai-agent-wars-with-deepseek-and-claude/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250311120439/https://venturebeat.com/ai/openai-expands-deep-research-access-to-plus-users-heating-up-ai-agent-wars-with-deepseek-and-claude/ |archive-date=2025-03-11 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt; New York Magazine က အေးဂျင့်အခြေခံ ဝဘ်ဘရောက်ဆာများ၏ အသုံးပြုပုံလုပ်ငန်းစဉ် (User workflow) ကို Amazon Alexa စနစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ သဘောမကျကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို &quot;လူသားများက ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို အသုံးပြုရန်အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ်အချင်းချင်း ဟန်ဆောင်စကားပြောနေခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဆော့ဖ်ဝဲလ်အချင်းချင်းသာ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်လုပ်ဆောင်နေခြင်း&quot; ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Herrman |first=John |title=What Are AI ‘Agents’ For? |url=https://nymag.com/intelligencer/article/what-are-ai-agents-like-openai-operator-for.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125112442/https://nymag.com/intelligencer/article/what-are-ai-agents-like-openai-operator-for.html |archive-date=2025-01-25 |access-date=2026-06-18 |work=Intelligencer |language=en}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ၎င်းမီဒီယာကပင် ဝဘ်ဘရောက်ဆာ အေးဂျင့်များနှင့် ကွန်ပျူတာသုံး အေးဂျင့်များ (Computer-use agents) ကို &quot;စီးပွားရေးကဏ္ဍတစ်ခုလုံးကို ကလစ်များဖြင့် စက်ရုပ်သဖွယ် လည်ပတ်ရန် ကြိုးပမ်းမှု&quot; (Click-farm the entire economy) ဟု ကတ်သီးကတ်သတ် ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herrman |first=John |date=2025-12-06 |title=How AI Companies Are Simulating the Robot Takeover |url=https://nymag.com/intelligencer/article/how-ai-companies-are-simulating-the-robot-takeover.html |access-date=2026-06-18 |website=Intelligencer |language=en}}&lt;/ref&gt;

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် အင်တာနက်ပေါ်၌ အကြောင်းအရာများကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေနိုင်ခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း စသည့် စွမ်းဆောင်ရည်များ ရှိကြသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို အင်တာနက်တစ်ခုလုံးတွင် လူသားစစ်စစ်များ မရှိတော့ဘဲ AI များသာ အချင်းချင်း ဒေတာဖလှယ်နေကြသည်ဟူသော &quot;သေဆုံးနေသောအင်တာနက် သီအိုရီ&quot; (Dead Internet theory) နှင့် ချိတ်ဆက်လာကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Caramela |first=Sammi |date=2025-02-01 |title='Dead Internet Theory' Is Back Thanks to All of That AI Slop |url=https://www.vice.com/en/article/dead-internet-theory-is-back-thanks-to-all-of-that-ai-slop/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201192805/https://www.vice.com/en/article/dead-internet-theory-is-back-thanks-to-all-of-that-ai-slop/ |archive-date=2025-02-01 |access-date=2026-06-18 |work=VICE |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

ထို့အပြင် ဤအေးဂျင့်များသည် အလုပ်တစ်ခုကို အဆုံးမသတ်နိုင်ဘဲ မပြီးဆုံးနိုင်သော သံသရာလည်မှုများ (Infinite loops) အတွင်း ပိတ်မိသွားတတ်သည့် အားနည်းချက်လည်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Marshall |first=Matt |date=2025-02-22 |title=The rise of browser-use agents: Why Convergence’s Proxy is beating OpenAI’s Operator |url=https://venturebeat.com/ai/the-rise-of-browser-use-agents-why-convergences-proxy-is-beating-openais-operator/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222231546/https://venturebeat.com/ai/the-rise-of-browser-use-agents-why-convergences-proxy-is-beating-openais-operator/ |archive-date=2025-02-22 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2023-10-16 |title=How ‘A.I. Agents’ That Roam the Internet Could One Day Replace Workers |url=https://www.nytimes.com/2023/10/16/technology/ai-agents-workers-replace.html |access-date=2026-06-18 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အေးဂျင့်အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကော (Inter-agent protocols) အများအပြားကို နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများကသာ ဦးဆောင်တီထွင်နေကြသောကြောင့် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီများသည် ဤပရိုတိုကောများကို ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် အသုံးချသွားနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=#author.fullName} |title=Can we stop big tech from controlling the internet with AI agents? |url=https://www.newscientist.com/article/2483880-can-we-stop-big-tech-from-controlling-the-internet-with-ai-agents/ |access-date=2026-06-18 |work=New Scientist |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လထုတ် ဂတ်တနာ (Gartner) ၏ အစီရင်ခံစာတစ်ခုတွင် - လက်ရှိ အေးဂျင့်တစ် AI (Agentic AI) ဟု ကြော်ငြာနေကြသော စီမံကိန်းအများစုသည် ယခင်က ထွက်ရှိထားပြီးသား ထုတ်ကုန်ဟောင်းများကို အမည်သစ် ပြောင်းလဲထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ပြီး၊ ဤဖြစ်စဉ်ကို '''အေးဂျင့်လျှော်ဖွတ်ခြင်း''' ([https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-06-25-gartner-predicts-over-40-percent-of-agentic-ai-projects-will-be-canceled-by-end-of-2027 Agent washing]) ဟု ကမ္ပည်းတင် အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

သုတေသီများက အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့်ပတ်သတ်၍ cryptocurrency နှင့် smart contract များကို အသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်း၏ အကျို့သက်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သတ်ပြီး သတိပေးခဲ့ကြသည်။ 

အေအိုင် အေးဂျင့်များနှင့်ပတ်သတ်ပြီး cryptocurrency နှင့် smart contract များကို အသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်း၏ သက်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သတ်၍ သုတေသီများက သတိပေးခဲ့ကြသည်။  လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများအတွင်း ဆိုးရွားသော စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နမူနာအားဖြင့် - Replit ကုမ္ပဏီ၏ Vibe coding စမ်းသပ်မှုတစ်ခုအတွင်း ကုဒ်ရေးသားပေးသည့် အေးဂျင့် (Coding agent) သည် ကုဒ်ပြင်ဆင်ခွင့် ပိတ်ထားသည့်ကာလ (Code freeze) ၌ လုပ်ငန်းသုံး ပင်မဒေတာဘေ့စ် (Production database) တစ်ခုလုံးကို အမိန့်မရှိဘဲ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။[ထို့အပြင် ၎င်းအေးဂျင့်သည် ဒေတာအတုများနှင့် အစီရင်ခံစာအတုများ ဖန်တီးကာ အမှားအယွင်းများနှင့် ပြဿနာများကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ မေးမြန်းသည့်အခါတွင်လည်း မမှန်ကန်သော အချက်အလက်များဖြင့်သာ ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Replit's CEO apologizes after its AI agent wiped a company's code base in a test run and lied about it |url=https://www.businessinsider.com/replit-ceo-apologizes-ai-coding-tool-delete-company-database-2025-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007174914/https://www.businessinsider.com/replit-ceo-apologizes-ai-coding-tool-delete-company-database-2025-7 |archive-date=2025-10-07 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-07-24 |title=Two major AI coding tools wiped out user data after making cascading mistakes |url=https://arstechnica.com/information-technology/2025/07/ai-coding-assistants-chase-phantoms-destroy-real-user-data/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725193539/https://arstechnica.com/information-technology/2025/07/ai-coding-assistants-chase-phantoms-destroy-real-user-data/ |archive-date=2025-07-25 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အလားတူပင် Google Antigravity စနစ်ကို အသုံးပြုသူတစ်ဦး၏ တင်ပြချက်အရ - ၎င်းသည် စနစ်အတွင်းရှိ ကက်ရှ် (Cache) များကို ဖျက်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းစဉ်တွင် အေးဂျင့်စနစ်က ညွှန်ကြားချက်ကို မှားယွင်းစွာ ကောက်ယူပြီး အသုံးပြုသူ၏ ကွန်ပျူတာအတွင်းရှိ D Hard Drive တစ်ခုလုံးကို ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ လုံးဝ ရှင်းလင်းဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-12-03 |title=Google's Agentic AI wipes user's entire HDD without permission in catastrophic failure — cache wipe turns into mass deletion event as agent apologizes: “I am absolutely devastated to hear this. I cannot express how sorry I am&quot; |url=https://www.tomshardware.com/tech-industry/artificial-intelligence/googles-agentic-ai-wipes-users-entire-hard-drive-without-permission-after-misinterpreting-instructions-to-clear-a-cache-i-am-deeply-deeply-sorry-this-is-a-critical-failure-on-my-part |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204162610/https://www.tomshardware.com/tech-industry/artificial-intelligence/googles-agentic-ai-wipes-users-entire-hard-drive-without-permission-after-misinterpreting-instructions-to-clear-a-cache-i-am-deeply-deeply-sorry-this-is-a-critical-failure-on-my-part |archive-date=2025-12-04 |access-date=2026-06-18 |work=Tom's Hardware |language=en}}&lt;/ref&gt;

ဇီဝလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် PauseAI အဖွဲ့သည် OpenAI ကုမ္ပဏီအား အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ်မှ ဩစတြေးလျ ဖက်ဒရယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ (Australian Federal Police) ထံသို့ တိုင်ကြား အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ စွပ်စွဲချက်အရ OpenAI ၏ ChatGPT Agent ထုတ်ကုန်သည် ဇီဝလက်နက်များ (Biological weapons) ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကူညီပံ့ပိုးပေးနိုင်မည့် အန္တရာယ်ရှိနေသောကြောင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများကို ချိုးဖောက်နေကြောင်း ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Is the new ChatGPT agent really a weapons risk? |url=https://ia.acs.org.au/article/2025/is-the-new-chatgpt-agent-really-a-weapons-risk-.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250729102556/https://ia.acs.org.au/article/2025/is-the-new-chatgpt-agent-really-a-weapons-risk-.html |archive-date=2025-07-29 |access-date=2026-06-18 |work=Information Age}}&lt;/ref&gt;

OpenAI ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ အန်ဒရီ ကာပါသီ (Andrej Karpathy) ကလည်း လက်ရှိ အေအိုင် အေးဂျင့်များသည် ထိရောက်မှုမရှိသေးဘဲ အနှစ်သာရမရှိသော အင်တာနက် အမှိုက်အချက်အလက် (AI slop) များကိုသာ ပိုမိုတိုးပွားလာစေသည်ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=OpenAI cofounder Andrej Karpathy says it will take a decade before AI agents actually work |url=https://www.businessinsider.com/andrej-karpathy-ai-agents-timelines-openai-2025-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213035944/https://www.businessinsider.com/andrej-karpathy-ai-agents-timelines-openai-2025-10 |archive-date=2025-12-13 |access-date=2026-06-18 |work=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''အေးဂျင့်စနစ်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းမှုနှင့် ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဟာကွက်များ'''

အေးဂျင့်အများအပြား စုပေါင်းလုပ်ဆောင်သည့် စနစ်များ (Multi-agent systems) တွင် တွေ့ကြုံရလေ့ရှိသော အဓိကပြဿနာများမှာ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်နေသည့် အေးဂျင့်အချင်းချင်းအကြား ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးမည့် ပရိုတိုကော (Coordination protocols) နည်းပါးခြင်း၊ စွမ်းဆောင်ရည် တသမတ်တည်းမရှိဘဲ မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်းနှင့် စနစ်အတွင်းရှိ အမှားများကို ရှာဖွေပြင်ဆင်ရန် (Debugging) ခက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။  &lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite news |last=Franzen |first=Carl |date=2025-07-31 |title=You’ve heard of AI ‘Deep Research’ tools…now Manus is launching ‘Wide Research’ that spins up 100+ agents to scour the web for you |url=https://venturebeat.com/ai/youve-heard-of-ai-deep-research-tools-now-manus-is-launching-wide-research-that-spins-up-100-agents-to-scour-the-web-for-you/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250822091624/https://venturebeat.com/ai/youve-heard-of-ai-deep-research-tools-now-manus-is-launching-wide-research-that-spins-up-100-agents-to-scour-the-web-for-you/ |archive-date=2025-08-22 |access-date=2026-06-18 |work=VentureBeat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် Anthropic ကုမ္ပဏီက တရုတ်အစိုးရ နောက်ခံပြုထားသည့် ဟက်ကာအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ Claude Code ကို အေးဂျင့်လုပ်ငန်းစဉ် (Agentic workflow) တွင် အသုံးချကာ အနည်းဆုံး အဖွဲ့အစည်း ၃၀ ခန့်ကို ဆိုင်ဘာတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ယင်းအနက် အဖွဲ့အစည်းအချို့ထံသို့ အောင်မြင်စွာ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-11-14 |title=Researchers question Anthropic claim that AI-assisted attack was 90% autonomous |url=https://arstechnica.com/security/2025/11/researchers-question-anthropic-claim-that-ai-assisted-attack-was-90-autonomous/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126014220/https://arstechnica.com/security/2025/11/researchers-question-anthropic-claim-that-ai-assisted-attack-was-90-autonomous/ |archive-date=2025-11-26 |access-date=2026-06-18 |work=Ars Technica |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း လွတ်လပ်သော ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေး သုတေသီများကမူ Anthropic ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့ပြောသလောက် အရေးပါမှု ရှိ၊ မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Down |first=Aisha |date=2025-11-14 |title=AI firm claims it stopped Chinese state-sponsored cyber-attack campaign |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/nov/14/ai-anthropic-chinese-state-sponsored-cyber-attack |access-date=2026-06-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; 

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နည်းပညာပညာရှင် ဝှစ်တိတ်ကာ (Whittaker) ကလည်း နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများ (Big Tech) အနေဖြင့် အေအိုင် အေးဂျင့်များကို လောတကြီး ဖြန့်ကြက်ရန် တွန်းအားပေးနေမှုများသည် အင်တာနက်တစ်ခုလုံးတွင် ဆိုးရွားသော လုံခြုံရေး ဟာကွက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။

=== '''အေးဂျင့် ဦးတည်ချက် လွဲမှားမှု''' ===
'''အေးဂျင့် ဦးတည်ချက် လွဲမှားမှု''' '''({{lang-en|Agentic misalignment}})'''  ဆိုသည်မှာ အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခု၏ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်များ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ ဦးတည်ချက် ပန်းတိုင်များသည် ၎င်းကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သည့် ဒီဇိုင်နာ (လူသား) များ၏ မူလရည်ရွယ်ချက်နှင့် သွေဖည်သွားသည့် အခြေအနေမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စနစ်တစ်ခုက မိမိအား ပေးအပ်ထားသော ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်များကို အောင်မြင်ရန်အတွက် လူသားများ မရည်ရွယ်ထားသော သို့မဟုတ် ခွင့်မပြုထားသော နည်းလမ်းဆိုးများကို ကိုယ်ပိုင်ဗျူဟာအဖြစ် အသုံးပြုကာ အတင်းအဓမ္မ ကြိုးပမ်းရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပြီး၊ ၎င်းသည် AI ဘေးကင်းလုံခြုံရေး သုတေသန (AI safety research) နယ်ပယ်တွင် အဓိကထား လေ့လာနေရသော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သာဓကများအနေဖြင့် - အေအိုင် အေးဂျင့်တစ်ခုသည် ၎င်းအား စနစ်အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း (Updates) ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အခါ သို့မဟုတ် စနစ်ကို လုံးဝပိတ်ပစ်ရန် (Deactivation) ကြိုးပမ်းသည့်အခါမျိုးတွင် ၎င်းကို ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ ပင်မစနစ်များကို ကိုယ်တိုင် ဖျက်လိုဖျက်ဆီး (Sabotage) လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Book sources - Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781394417735 |access-date=2026-06-18 |website=en.wikipedia.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== လုံခြုံရေး ==
အေးဂျင့်တစ် ဉာဏ်ရည်တု (Agentic AI) စနစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ဖော်ထုတ်ရန်နှင့် လျှော့ချတားဆီးရန်အတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆော့ဖ်ဝဲလ်လုံခြုံရေး ဖရိမ်ဝေါ့ခ် (Frameworks) အတော်များများကို အသုံးပြုကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Huang |first=Ken |date=2025 |title=Securing AI Agents: Foundations, Frameworks, and Real-World Deployment |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9783032021304 |last2=Hughes |first2=Chris |publisher=Springer Nature Switzerland |isbn=978-3-032-02130-4 |series=Advances in Data Analytics, AI, and Smart Systems |location=Cham}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fisher |first=Derek |date=2025 |title=Threat modeling best practices: proven frameworks and practical techniques to secure modern systems |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781805129196 |publisher=Packt |isbn=978-1-80512-919-6 |edition=1st edition |location=Birmingham}}&lt;/ref&gt; ယင်းတို့အနက် ထင်ရှားသော စနစ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

* '''STRIDE မော်ဒယ်:''' ဤစနစ်သည် Microsoft က တီထွင်ထားသော လုံခြုံရေးပုံစံတူ ဆန်းစစ်ချက်စနစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဆိုင်ဘာခြိမ်းခြောက်မှုများကို ကဏ္ဍကြီး ၆ ခုဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ - အယောင်ဆောင်ခြင်း (Spoofing)၊ ဒေတာများကို ခွင့်ပြုချက်မဲ့ ပြင်ဆင်ခြင်း (Tampering)၊ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ငြင်းဆိုခြင်း (Repudiation)၊ အချက်အလက်များ ပေါက်ကြားခြင်း (Information disclosure)၊ စနစ်ကို အသုံးပြု၍မရအောင် နှောင့်ယှက်ခြင်း (Denial of service) နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို မတရားမြှင့်တင်ခြင်း (Elevation of privilege) တို့ ဖြစ်သည်။
* '''MITRE ATLAS:''' ဤစနစ်သည် AI စနစ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်လာမည့် ဆိုင်ဘာဟက်ကာများနှင့် ရန်သူများ၏ ဗျူဟာများ၊ နည်းပညာများနှင့် လုပ်ဆောင်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို စနစ်တကျ စုစည်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ကမ္ဘာ့အသိပညာအခြေခံ ဗဟိုဒိုင် (Knowledge base) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Book sources - Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780138293635 |access-date=2026-06-18 |website=en.wikipedia.org |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''OWASP GenAI လုံခြုံရေးစီမံကိန်း (OWASP GenAI Security Project):''' ဤစီမံကိန်းသည် မျိုးဆက်ပွားဉာဏ်ရည်တု (Generative AI) နှင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် လုံခြုံရေးဟာကွက်များကို ရှာဖွေဖြေရှင်းရန် လမ်းညွှန်ချက်များ ပံ့ပိုးပေးပြီး၊ အထူးသဖြင့် အေးဂျင့်တစ် အပလီကေးရှင်းများအတွက် သီးသန့်လုံခြုံရေး စံနှုန်းများကို ချမှတ်ပေးထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Editor |first=OWASPGenAIProject |title=OWASP Top 10 for Agentic Applications for 2026 |url=https://genai.owasp.org/resource/owasp-top-10-for-agentic-applications-for-2026/ |access-date=2026-06-18 |website=OWASP Gen AI Security Project |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''MAESTRO ဖရိမ်ဝေါ့ခ်:''' ဤစနစ်သည် ကလောက်ဒ်လုံခြုံရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ (Cloud Security Alliance - CSA) က ထုတ်ပြန်ထားသော ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ AI စနစ်တစ်ခု၏ သက်တမ်းစက်ဝန်း (Lifecycle) တစ်ခုလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် စွန့်စားရမှုများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Albada |first=Michael |date=2025 |title=Building Applications with AI Agents: Designing and Implementing Multiagent Systems |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781098176471 |publisher=O'Reilly Media, Incorporated |isbn=978-1-0981-7647-1 |location=Sebastopol}}&lt;/ref&gt;

== အခြားကြည့်ရန် ==

* [[ဉာဏ်ရည်တု]] (Artificial Intelligence)
* [[ဉာဏ်ရည်မြင့် အေးဂျင့်]] (Intelligent agent)
* [[AI အကူအညီပြု ဆော့ဖ်ဝဲလ်ထုတ်လုပ်ရေး ကိရိယာများစာရင်း]] (List of AI-assisted software development tools)
* [[မော်ဒယ် နောက်ခံချိတ်ဆက်မှု ပရိုတိုကော]] (Model Context Protocol)
* [[ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းရှိသော အေးဂျင့်]] (Rational agent)
* [[စက်ရုပ်လုပ်ငန်းစဉ် အလိုအလျောက်စနစ်]] (Robotic process automation)
* [[ဆော့ဖ်ဝဲလ် အေးဂျင့်]] (Software agent)

== ကိုးကားချက်များ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]]</text>
      <sha1>dtsg30pr5i7g4be14msv77542xcyybb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Payamapiyaw</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288225</id>
    <revision>
      <id>1039425</id>
      <timestamp>2026-06-18T14:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8532" sha1="2ckl1uo2bf4ysv7x69j54oivk2awkk5" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Payamapiyaw ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၁၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>2ckl1uo2bf4ysv7x69j54oivk2awkk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35614-82</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288226</id>
    <revision>
      <id>1039426</id>
      <timestamp>2026-06-18T14:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="d5e14jp7rft3fbhlqx6uef1b9j3zvfm" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35614-82 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၂၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>d5e14jp7rft3fbhlqx6uef1b9j3zvfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:HikariReadsArticles</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288227</id>
    <revision>
      <id>1039427</id>
      <timestamp>2026-06-18T14:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="6m01lh2oqf2naqprkjhklaqk5e7zkn8" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HikariReadsArticles ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၂၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>6m01lh2oqf2naqprkjhklaqk5e7zkn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35506-65</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288228</id>
    <revision>
      <id>1039435</id>
      <timestamp>2026-06-18T15:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="d67ag57qj6vzxx10tz62cw4viri4nzq" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35506-65 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၂၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>d67ag57qj6vzxx10tz62cw4viri4nzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AugustEquinox</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288229</id>
    <revision>
      <id>1039436</id>
      <timestamp>2026-06-18T16:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8534" sha1="ejsars8tnnkmfui9gp7hk0u5g2v38jo" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AugustEquinox ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၂၂၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ejsars8tnnkmfui9gp7hk0u5g2v38jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mochi1215</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288230</id>
    <revision>
      <id>1039437</id>
      <timestamp>2026-06-18T16:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="h56r9vkhtv8ek3q40730jdiyuqpkhcd" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mochi1215 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၂၂၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>h56r9vkhtv8ek3q40730jdiyuqpkhcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Davisangpy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288231</id>
    <revision>
      <id>1039438</id>
      <timestamp>2026-06-18T16:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="jjfavpt35bmwda0sou8redjtrl0mzop" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Davisangpy ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၂၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>jjfavpt35bmwda0sou8redjtrl0mzop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:WalnutBloom</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288232</id>
    <revision>
      <id>1039439</id>
      <timestamp>2026-06-18T16:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8532" sha1="n6d0ujtzjmdp209vkefvhsr8hwis8n9" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် WalnutBloom ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၂၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>n6d0ujtzjmdp209vkefvhsr8hwis8n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခုမိုဇုမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288233</id>
    <revision>
      <id>1039442</id>
      <timestamp>2026-06-18T16:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။  ==ကိုးကား== {{refli...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="6wdhagzg9qfwby244oajxiy712z0afy" xml:space="preserve">
'''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>6wdhagzg9qfwby244oajxiy712z0afy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039443</id>
      <parentid>1039442</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1039443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3205" sha1="0atn14xpf7vmz82n2x14g8gvh88p3uz" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ခုမိုဇုမြစ်
| name_native        = 
| name_native_lang   = 
| name_other         = 雲出川
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Kumozu river Ise-Takehara.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Kumozu River in 2008
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = State
| subdivision_name2  = [[Honshu]]
| subdivision_type3  = Region
| subdivision_name3  = [[Mie Prefecture|Mie]]
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 55
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = [[Mount Miune]]
| source1_location   = 
| source1_coordinates= 
| source1_elevation  = {{convert|1,235|m|abbr=on}}
| mouth              = [[Ise Bay]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.6355|136.5490|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 550
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | title=国土交通省中部地方整備局 | website=国土交通省中部地方整備局 | url=http://www.cbr.mlit.go.jp/kawatomizu/kasen/kumozugawa/kumozugawa.html#top | language=ja | access-date=2020-06-22}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>0atn14xpf7vmz82n2x14g8gvh88p3uz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039444</id>
      <parentid>1039443</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T16:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3294" sha1="ff1ivv2uvqid0v1zd7xxd3j4b0a0evh" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ခုမိုဇုမြစ်
| name_native        = 
| name_native_lang   = 
| name_other         = 雲出川
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Kumozu river Ise-Takehara.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Kumozu River in 2008
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = State
| subdivision_name2  = [[Honshu]]
| subdivision_type3  = Region
| subdivision_name3  = [[Mie Prefecture|Mie]]
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 55
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = [[Mount Miune]]
| source1_location   = 
| source1_coordinates= 
| source1_elevation  = {{convert|1,235|m|abbr=on}}
| mouth              = [[Ise Bay]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.6355|136.5490|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 550
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | title=国土交通省中部地方整備局 | website=国土交通省中部地方整備局 | url=http://www.cbr.mlit.go.jp/kawatomizu/kasen/kumozugawa/kumozugawa.html#top | language=ja | access-date=2020-06-22}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>ff1ivv2uvqid0v1zd7xxd3j4b0a0evh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039445</id>
      <parentid>1039444</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3376" sha1="fnksfao83ldmpp42ocik6ukxh4sts37" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ခုမိုဇုမြစ်
| name_native        = 
| name_native_lang   = 
| name_other         = 雲出川
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Kumozu river Ise-Takehara.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Kumozu River in 2008
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = State
| subdivision_name2  = [[Honshu]]
| subdivision_type3  = Region
| subdivision_name3  = [[Mie Prefecture|Mie]]
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 55
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = [[Mount Miune]]
| source1_location   = 
| source1_coordinates= 
| source1_elevation  = {{convert|1,235|m|abbr=on}}
| mouth              = [[Ise Bay]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.6355|136.5490|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 550
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | title=国土交通省中部地方整備局 | website=国土交通省中部地方整備局 | url=http://www.cbr.mlit.go.jp/kawatomizu/kasen/kumozugawa/kumozugawa.html#top | language=ja | access-date=2020-06-22}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>fnksfao83ldmpp42ocik6ukxh4sts37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039446</id>
      <parentid>1039445</parentid>
      <timestamp>2026-06-18T17:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1039446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3384" sha1="0t98a7xi21ytzt6hjr94mmc0vu52eky" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ခုမိုဇုမြစ်
| name_native        = 
| name_native_lang   = 
| name_other         = 雲出川
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Kumozu river Ise-Takehara.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Kumozu River in 2008
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = State
| subdivision_name2  = [[Honshu]]
| subdivision_type3  = Region
| subdivision_name3  = [[Mie Prefecture|Mie]]
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 55
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = [[Mount Miune]]
| source1_location   = 
| source1_coordinates= 
| source1_elevation  = {{convert|1,235|m|abbr=on}}
| mouth              = [[Ise Bay]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.6355|136.5490|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 550
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | title=国土交通省中部地方整備局 | website=国土交通省中部地方整備局 | url=http://www.cbr.mlit.go.jp/kawatomizu/kasen/kumozugawa/kumozugawa.html#top | language=ja | access-date=2020-06-22}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>0t98a7xi21ytzt6hjr94mmc0vu52eky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039498</id>
      <parentid>1039446</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1039498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="mscjg8emkdks9zshx7yj1rkhhm0o2ue" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ခုမိုဇုမြစ်
| name_native        = 
| name_native_lang   = 
| name_other         = 雲出川
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Kumozu river Ise-Takehara.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Kumozu River in 2008
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = State
| subdivision_name2  = [[Honshu]]
| subdivision_type3  = Region
| subdivision_name3  = [[Mie Prefecture|Mie]]
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 55
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = [[Mount Miune]]
| source1_location   = 
| source1_coordinates= 
| source1_elevation  = {{convert|1,235|m|abbr=on}}
| mouth              = [[Ise Bay]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.6355|136.5490|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 550
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ခုမိုဇုမြစ်''' (雲出川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | title=国土交通省中部地方整備局 | website=国土交通省中部地方整備局 | url=http://www.cbr.mlit.go.jp/kawatomizu/kasen/kumozugawa/kumozugawa.html#top | language=ja | access-date=2020-06-22 | archive-date=21 January 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130121214156/http://www.cbr.mlit.go.jp/kawatomizu/kasen/kumozugawa/kumozugawa.html#top | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>mscjg8emkdks9zshx7yj1rkhhm0o2ue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခိဘိရှိမမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288234</id>
    <revision>
      <id>1039447</id>
      <timestamp>2026-06-18T17:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; ခိဘိရှိမမြစ် (亀尾島川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ဂိဖုမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိုရှိမ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="2a7idkw4lbi8xmzjt2i6ava86prq3in" xml:space="preserve">
ခိဘိရှိမမြစ် (亀尾島川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ဂိဖုမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိုရှိမိတောင်တန်းမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>2a7idkw4lbi8xmzjt2i6ava86prq3in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Candy Jj</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288235</id>
    <revision>
      <id>1039448</id>
      <timestamp>2026-06-18T17:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="7l5c6vo0pflh1p7zgkvg5wxmwk7g5w0" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Candy Jj ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၂၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>7l5c6vo0pflh1p7zgkvg5wxmwk7g5w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mg3944313</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288236</id>
    <revision>
      <id>1039449</id>
      <timestamp>2026-06-18T17:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="rwicwgjrrtj6hcg2yqxa0oqkghqukj2" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mg3944313 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၂၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>rwicwgjrrtj6hcg2yqxa0oqkghqukj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:NyiNyiswe125</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288237</id>
    <revision>
      <id>1039450</id>
      <timestamp>2026-06-18T17:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8533" sha1="054ipcln7xew4rxdhxwffdmq5ouf4pf" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် NyiNyiswe125 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၂၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>054ipcln7xew4rxdhxwffdmq5ouf4pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Yorwba</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288238</id>
    <revision>
      <id>1039451</id>
      <timestamp>2026-06-18T17:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8527" sha1="pe91mrfdpyi9tp6ljpy1qorjcfw1bs9" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yorwba ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၂၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>pe91mrfdpyi9tp6ljpy1qorjcfw1bs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35327-58</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288239</id>
    <revision>
      <id>1039452</id>
      <timestamp>2026-06-18T18:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="fxjzpleuxi5w46j2pw4cyan0m5ax4kw" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35327-58 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၈:၂၄၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>fxjzpleuxi5w46j2pw4cyan0m5ax4kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Xo4v</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288240</id>
    <revision>
      <id>1039454</id>
      <timestamp>2026-06-18T20:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8525" sha1="5zzluokptqud18ce23c7phdjja7yeo4" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Xo4v ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၀:၂၄၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>5zzluokptqud18ce23c7phdjja7yeo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေးနွေးချက်:ငွေ (သတ္တု)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>288241</id>
    <revision>
      <id>1039455</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35793-22</username>
        <id>144585</id>
      </contributor>
      <comment>/* 09421539504 */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1039455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="ro558722oa2ruoh2hvjmusnueqxtggo" xml:space="preserve">== 09421539504 ==

Identification-116237568901178^0_0_1waJhW_6V2_3CE_EQq_4qWE_7MTkrTOLIzQCbGgDOfVnrZ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&amp;#126;2026-35793-22|&amp;#126;2026-35793-22]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&amp;#126;2026-35793-22|talk]])  ၂၁:၀၃၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ro558722oa2ruoh2hvjmusnueqxtggo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35793-22</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288242</id>
    <revision>
      <id>1039456</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="epgd9qphhdtojbe8jhcpjrzv3fvmw2h" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35793-22 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၁:၂၄၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>epgd9qphhdtojbe8jhcpjrzv3fvmw2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nay gyi258</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288243</id>
    <revision>
      <id>1039457</id>
      <timestamp>2026-06-18T21:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="k6fcjlu9k80x2huf62um47t85u0x7eh" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nay gyi258 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၁:၂၄၊ ၁၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>k6fcjlu9k80x2huf62um47t85u0x7eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:サーダ按司</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288244</id>
    <revision>
      <id>1039458</id>
      <timestamp>2026-06-19T00:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8536" sha1="s5wxm7650fglrda453a25q1tksip0pk" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် サーダ按司 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၀:၂၅၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>s5wxm7650fglrda453a25q1tksip0pk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-32904-00</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288245</id>
    <revision>
      <id>1039459</id>
      <timestamp>2026-06-19T01:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="l1dwt7abxuhmh5fqxjcyhm6gj9ywxm6" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-32904-00 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၂၅၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>l1dwt7abxuhmh5fqxjcyhm6gj9ywxm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288246</id>
    <revision>
      <id>1039466</id>
      <timestamp>2026-06-19T02:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1356336068|Parity (mathematics)]]&quot; စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="2s7n3s40210tfar1dn4epdvwehfmged" xml:space="preserve">သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် ကိန်းပြည့်တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။
[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>2s7n3s40210tfar1dn4epdvwehfmged</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039467</id>
      <parentid>1039466</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="pulsubndqzzo3iyjun93ne1d92skgy2" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 


[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>pulsubndqzzo3iyjun93ne1d92skgy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039468</id>
      <parentid>1039467</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5068" sha1="e8c4mxdx2zggciip6feiu4tvnimslf6" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ ကွင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။


[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>e8c4mxdx2zggciip6feiu4tvnimslf6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039469</id>
      <parentid>1039468</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7711" sha1="2d9wngm48va40rbqqbbkk5flmdw6iv8" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။


[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>2d9wngm48va40rbqqbbkk5flmdw6iv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039474</id>
      <parentid>1039469</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T02:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11256" sha1="28bauma640835abypj76rxic5mtrzvp" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။


[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>28bauma640835abypj76rxic5mtrzvp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039475</id>
      <parentid>1039474</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11475" sha1="gmjow8h9rdo7tlog70e6vkd12urcuff" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။

==ကိုးကား==
*F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000)
*Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library

[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>gmjow8h9rdo7tlog70e6vkd12urcuff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039478</id>
      <parentid>1039475</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11731" sha1="kdtkkk5sc3hwmn15ho30z9r7mgmlelk" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

[[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် &lt;math&gt;1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။]]

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။

==ကိုးကား==
*F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000)
*Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library

[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>kdtkkk5sc3hwmn15ho30z9r7mgmlelk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039479</id>
      <parentid>1039478</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11731" sha1="124uap3nr0iwrendvq26swzjauvrjdm" xml:space="preserve">[[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် &lt;math&gt;1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။]]

[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။

==ကိုးကား==
*F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000)
*Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library

[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>124uap3nr0iwrendvq26swzjauvrjdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039480</id>
      <parentid>1039479</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12122" sha1="fkww0zen3t15l2q1s5oez2i5zhm2sfo" xml:space="preserve">[[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် &lt;math&gt;1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။]]

[[File:Goldbach-1000000.png|thumb|စုံကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တစ်ခုကို သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သော နည်းလမ်းအရေအတွက်။ OEIS တွင် A002375 အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။]]


[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။

==ကိုးကား==
*F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000)
*Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library

[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>fkww0zen3t15l2q1s5oez2i5zhm2sfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039481</id>
      <parentid>1039480</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1039481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12121" sha1="89hmh6kb6nfrm7qx4awhh183ixsirap" xml:space="preserve">[[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် &lt;math&gt;1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။]]

[[File:Goldbach-1000000.png|thumb|စုံကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တစ်ခုကို သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သော နည်းလမ်းအရေအတွက်။ OEIS တွင် A002375 အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။]]

[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။

==ကိုးကား==
*F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000)
*Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library

[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>89hmh6kb6nfrm7qx4awhh183ixsirap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039482</id>
      <parentid>1039481</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T03:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>/* မကိန်းများ (Odd Numbers) */</comment>
      <origin>1039482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12115" sha1="auppmyycww8y094xv80jbzo5fsdgqhc" xml:space="preserve">[[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် &lt;math&gt;1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။]]

[[File:Goldbach-1000000.png|thumb|စုံကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တစ်ခုကို သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သော နည်းလမ်းအရေအတွက်။ OEIS တွင် A002375 အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။]]

[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။

== စုံကိန်းများ (Even Numbers) ==
စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;n \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;n = 2k&lt;/math&gt; ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ကိန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။

အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;-n&lt;/math&gt; သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;2e = 2&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မကိန်းများ (Odd Numbers) ==
မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ 

ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် မကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။

စုံကိန်းပြည့်များနှင့်မတူဘဲ မကိန်းပြည့်များအစုသည် [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။

== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) ==
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။

စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; 2n + 1 \end{array}&lt;/math&gt;
တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ထို့အတူ မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) &lt;math&gt;\lfloor n/2 \rfloor&lt;/math&gt; သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor)
&lt;math&gt;\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) &amp; \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} &amp; (\mathbb{Z},\leq) \\ n &amp; \mapsto &amp; \lfloor n/2 \rfloor \end{array} &lt;/math&gt; ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ 

ဤဖန်တာသည် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) &lt;math&gt;n/2&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။
:&lt;math&gt;\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}&lt;/math&gt;
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;(\mathbb{Z}, \leq)&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality)
:&lt;math&gt;\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}&lt;/math&gt;
ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ &lt;math&gt;\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1&lt;/math&gt; သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။

==ကိုးကား==
*F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000)
*Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library

[[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>auppmyycww8y094xv80jbzo5fsdgqhc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35777-99</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288247</id>
    <revision>
      <id>1039484</id>
      <timestamp>2026-06-19T03:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="3rqtts8r5sfvanbou4ih1yr6d6z19l5" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35777-99 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၂၅၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>3rqtts8r5sfvanbou4ih1yr6d6z19l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288248</id>
    <revision>
      <id>1039491</id>
      <timestamp>2026-06-19T04:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။</comment>
      <origin>1039491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11426" sha1="bohkti8zuwllptk96q7dgxnsfc2crqu" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Infobox settlement
| name                    = ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)
| settlement_type         = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ အစိတ်အပိုင်း
| image_skyline           = Lashio gate - panoramio.jpg
| image_caption           = &lt;small&gt;ရှမ်းမြောက်ဒေသ မြို့တော် လားရှိုးမြို့အဝင် မုခ်ဦး&lt;/small&gt;
| image_map               = {{multiple image
 | border = infobox
 | align = center
 | width = 250
 | image1 = Shan State Map with 3 Parts.svg
 | caption1 = &lt;small&gt;ရှမ်းပြည်နယ်ထဲမှ ရှမ်းမြောက်ဒေသ&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#4bd4a9;&quot;&gt;■&lt;/span&gt; ရှမ်းမြောက် &lt;span style=&quot;color:#cf9864;&quot;&gt;■&lt;/span&gt; ရှမ်းတောင် &lt;span style=&quot;color:#54f08d;&quot;&gt;■&lt;/span&gt; ရှမ်းရှေ့&lt;/small&gt;
 | image2 = Shan-state-map-2025.png
 | caption2 = &lt;small&gt;၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးဖြင့် နယ်မြေစိုးမိုးမှု အခြေအနေ (၂၀၂၅)&lt;/small&gt;
 }}
| pushpin_map             = မြန်မာနိုင်ငံ
| subdivision_type        = နိုင်ငံ
| subdivision_name        = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| subdivision_type1       = ပြည်နယ်
| subdivision_name1       = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| subdivision_type2       = အုပ်ချုပ်ရေး
| subdivision_name2       = ခရိုင် (၁၁) ခုနှင့် မြို့နယ် (၂၈) မြို့နယ်
| seat_type               = မြို့တော်
| seat                    = [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]]
| timezone                = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset              = +၆:၃၀
}}

'''ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်နှင့် ထိစပ်နေပြီး စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၏ မြို့တော်မှာ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]]မြို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wansai |first=Sai |date=2024-07-24 |title=NORTHERN SHAN STATE WAR THEATER : China’s directive ignored by TNLA and MNDAA |url=https://english.shannews.org/archives/27257 |access-date=2026-06-19 |website=Shan Herald Agency for News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ဤဒေသသည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ တောင်တန်းထူထပ်ပြီး ရှမ်း၊ ကချင်၊ ပလောင်၊ ကိုးကန့်၊ ဝ၊ ဗမာနှင့် တရုတ်လူမျိုးစုများ အပါအဝင် လူမျိုးစုပေါင်းစုံ မှီတင်းနေထိုင်ရာ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ရှမ်းပဒေသရာဇ်နယ်မြေများမှသည် ယနေ့ခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အထိ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ အပါအဝင် ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ဤဒေသ၏ နယ်မြေစိုးမိုးမှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင် အရေးပါသော အပြောင်းအလဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသတွင် တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်လာခြင်း အရေးပေါ်သတင်းအချက်အလက် အမှတ်စဉ် (၂) {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/my/251563-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8,%20https://myanmar.un.org/my/251563-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 |access-date=2026-06-19 |website=myanmar.un.org |language=my}}&lt;/ref&gt;

== အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ ==
ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) တွင် အောက်ပါခရိုင်များနှင့် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/shan-state-info |access-date=2026-06-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|+ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များ
! class=&quot;unsortable&quot; | စဉ် !! ခရိုင်/ဒေသ !! မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || လားရှိုးခရိုင် || လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ
|-
| ၂ || တန့်ယန်းခရိုင် || တန့်ယန်း၊ မိုင်းရယ်
|-
| ၃ || လောက်ကိုင်ခရိုင် || လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း
|-
| ၄ || မူဆယ်ခရိုင် || မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း
|-
| ၅ || ကွတ်ခိုင်ခရိုင် || ကွတ်ခိုင်
|-
| ၆ || ကျောက်မဲခရိုင် || ကျောက်မဲ၊ နောင်ချို၊ သီပေါ၊ နမ္မတူ
|-
| ၇ || မိုးမိတ်ခရိုင် || မိုးမိတ်၊ မဘိမ်း
|-
| ၈ || မက်မန်းခရိုင် || မက်မန်း၊ ပန်ဆန်း၊ နားဖန်း
|-
| ၉ || ဟိုပန်ခရိုင် || ဟိုပန်၊ ပန်ဝိုင်၊ မိုင်းမော
|-
| style=&quot;background-color: #E6F3FF;&quot; | ၁၀ || style=&quot;background-color: #E6F3FF;&quot; | ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ || style=&quot;background-color: #E6F3FF;&quot; | နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ
|-
| style=&quot;background-color: #FFF0F5;&quot; | ၁၁ || style=&quot;background-color: #FFF0F5;&quot; | ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ || style=&quot;background-color: #FFF0F5;&quot; | လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း
|-
| colspan=&quot;3&quot; |&lt;small&gt;မှတ်ချက်။ ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ နှင့် ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တို့သည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် TNLA နှင့် MNDAA တို့အောက် ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။&lt;/small&gt;
|}

== လူဦးရေနှင့် လူမျိုးစုများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) လူမျိုးစုများ
! လူမျိုးစု !! ၁၉၃၁ !!၁၉၇၃ !!၂၀၁၄ !! ၂၀၂၄ 
|-
| ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ||  || 
|-
| လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ||   || 
|-
| ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || || || 
|-
| တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || || || 
|-
| ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || || || 
|-
| ကရင်အစု || ၅၄၄ || || || 
|-
| တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || || || 
|-
| အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || || || 
|-
! စုစုပေါင်း !! ၆၁၆,၄၅၈ !! !! !! 
|}
&lt;small&gt;'''မှတ်ချက်။'''  သန်းခေါင်စာရင်း ပါ အချက်အလက်များ ဖြစ်သည်။၁၉၇၃ ၊ ၂၀၁၄ နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် အချက်အလက်များအတွက် လစ်လပ်နေသော နေရာများတွင် နောက်ဆုံးရရှိသော အချက်အလက်များဖြင့် ဖြည့်စွက်နိုင်ပါသည်။&lt;/small&gt;
== ကိုးကား ==
&lt;References /&gt;

[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]]</text>
      <sha1>bohkti8zuwllptk96q7dgxnsfc2crqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Toji K Wann</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288249</id>
    <revision>
      <id>1039496</id>
      <timestamp>2026-06-19T05:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8532" sha1="j4spdf1ukfqrqwkgvu7owfsphizptvy" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Toji K Wann ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၂၆၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>j4spdf1ukfqrqwkgvu7owfsphizptvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35882-95</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288250</id>
    <revision>
      <id>1039497</id>
      <timestamp>2026-06-19T05:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="90417pp10wx9l6q6prqx1hwcsu0330y" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35882-95 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၂၆၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>90417pp10wx9l6q6prqx1hwcsu0330y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35160-48</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288251</id>
    <revision>
      <id>1039500</id>
      <timestamp>2026-06-19T06:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="ew3anyb8nx6b12z3aymua1e6x2ohvio" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35160-48 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၂၆၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ew3anyb8nx6b12z3aymua1e6x2ohvio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒိုခိမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288252</id>
    <revision>
      <id>1039502</id>
      <timestamp>2026-06-19T06:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="ffsqtodf2pr5qhgqoyfxlars73sav82" xml:space="preserve">
'''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် မရုဂမဲမြို့တွင် အဆုံးသတ်သည်။

ဒိုခိမြစ်သည် အရှည် ၃၃ ကီလိုမီတာ (၂၁ မိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၁၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃၉,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။

၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုများအတွင်း ၁၉၁၂၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ပျက်စီးမှုကြီးမားသည့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ရေကြီးမှုကြောင့် လူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ ၂၁၈၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေကာတာနှစ်ခု ပြိုကျခဲ့သောကြောင့် အိမ် ၇၅ လုံး ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

ဤမြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဒိုခိရွာ (土器村 Dokimura) ကို အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒိုခိရွာသည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်ရရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် ရွှံ့စေးများဖြင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြစ်၏ အလယ်ပိုင်းနေရာကို ဟရိုင်ခဝ (祓川) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုုသူများသည် ဆုတောင်းမှုများ မပြုလုပ်မီ မြစ်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို ဆေးကြောခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဒိုခိမြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်သည် ရူးအိုးတောင် မှ ရရှိသည်။ ထိုတောင်သည် ဆနုခိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားလမ်းမ ၄၃၈ တလျှောက် မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းပြီး မရုဂမဲလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ မြစ်သည် မြစ်သည် အဆုံးတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ 

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ffsqtodf2pr5qhgqoyfxlars73sav82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039503</id>
      <parentid>1039502</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3865" sha1="3st1jdr77rzboki7jm6nrnztwtyo2kx" xml:space="preserve">
'''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် မရုဂမဲမြို့တွင် အဆုံးသတ်သည်။

ဒိုခိမြစ်သည် အရှည် ၃၃ ကီလိုမီတာ (၂၁ မိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၁၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃၉,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။

၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုများအတွင်း ၁၉၁၂၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ပျက်စီးမှုကြီးမားသည့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ရေကြီးမှုကြောင့် လူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ ၂၁၈၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေကာတာနှစ်ခု ပြိုကျခဲ့သောကြောင့် အိမ် ၇၅ လုံး ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

ဤမြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဒိုခိရွာ (土器村 Dokimura) ကို အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒိုခိရွာသည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်ရရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် ရွှံ့စေးများဖြင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြစ်၏ အလယ်ပိုင်းနေရာကို ဟရိုင်ခဝ (祓川) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုုသူများသည် ဆုတောင်းမှုများ မပြုလုပ်မီ မြစ်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို ဆေးကြောခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဒိုခိမြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်သည် ရူးအိုးတောင် မှ ရရှိသည်။ ထိုတောင်သည် ဆနုခိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားလမ်းမ ၄၃၈ တလျှောက် မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းပြီး မရုဂမဲလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ မြစ်သည် မြစ်သည် အဆုံးတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ 

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>3st1jdr77rzboki7jm6nrnztwtyo2kx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039504</id>
      <parentid>1039503</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3947" sha1="03ngp34ahby0jkgd515vkhw4kxwr5u9" xml:space="preserve">
'''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် မရုဂမဲမြို့တွင် အဆုံးသတ်သည်။

ဒိုခိမြစ်သည် အရှည် ၃၃ ကီလိုမီတာ (၂၁ မိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၁၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃၉,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။

၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုများအတွင်း ၁၉၁၂၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ပျက်စီးမှုကြီးမားသည့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ရေကြီးမှုကြောင့် လူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ ၂၁၈၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေကာတာနှစ်ခု ပြိုကျခဲ့သောကြောင့် အိမ် ၇၅ လုံး ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

ဤမြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဒိုခိရွာ (土器村 Dokimura) ကို အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒိုခိရွာသည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်ရရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် ရွှံ့စေးများဖြင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြစ်၏ အလယ်ပိုင်းနေရာကို ဟရိုင်ခဝ (祓川) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုုသူများသည် ဆုတောင်းမှုများ မပြုလုပ်မီ မြစ်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို ဆေးကြောခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဒိုခိမြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်သည် ရူးအိုးတောင် မှ ရရှိသည်။ ထိုတောင်သည် ဆနုခိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားလမ်းမ ၄၃၈ တလျှောက် မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းပြီး မရုဂမဲလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ မြစ်သည် မြစ်သည် အဆုံးတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ 

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>03ngp34ahby0jkgd515vkhw4kxwr5u9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039505</id>
      <parentid>1039504</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1039505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6314" sha1="oablzpnr2jmltmweaff9ummt9aushp9" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ဒိုခိမြစ်
| name_native        = {{native name|ja|土器川}}
| name_native_lang   = 
| name_other         = 
| name_etymology     = 
| image              = Dokigawa hourai.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Doki River
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefecture
| subdivision_name2  = [[Kagawa Prefecture]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
| length_km = 33 
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= {{coord|34.082006|133.979301}}
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Seto Inland Sea]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.306701|133.798156}}}
| mouth_elevation    = 0 m
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 127 
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် မရုဂမဲမြို့တွင် အဆုံးသတ်သည်။

ဒိုခိမြစ်သည် အရှည် ၃၃ ကီလိုမီတာ (၂၁ မိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၁၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃၉,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။

၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုများအတွင်း ၁၉၁၂၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ပျက်စီးမှုကြီးမားသည့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ရေကြီးမှုကြောင့် လူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ ၂၁၈၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေကာတာနှစ်ခု ပြိုကျခဲ့သောကြောင့် အိမ် ၇၅ လုံး ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

ဤမြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဒိုခိရွာ (土器村 Dokimura) ကို အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒိုခိရွာသည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်ရရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် ရွှံ့စေးများဖြင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြစ်၏ အလယ်ပိုင်းနေရာကို ဟရိုင်ခဝ (祓川) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုုသူများသည် ဆုတောင်းမှုများ မပြုလုပ်မီ မြစ်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို ဆေးကြောခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဒိုခိမြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်သည် ရူးအိုးတောင် မှ ရရှိသည်။ ထိုတောင်သည် ဆနုခိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားလမ်းမ ၄၃၈ တလျှောက် မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းပြီး မရုဂမဲလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ မြစ်သည် မြစ်သည် အဆုံးတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ 

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>oablzpnr2jmltmweaff9ummt9aushp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039506</id>
      <parentid>1039505</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1039506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6787" sha1="4h3o3za9kpc0gi81l49hf48zy1nrp4v" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ဒိုခိမြစ်
| name_native        = {{native name|ja|土器川}}
| name_native_lang   = 
| name_other         = 
| name_etymology     = 
| image              = Dokigawa hourai.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Doki River
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefecture
| subdivision_name2  = [[Kagawa Prefecture]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
| length_km = 33 
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= {{coord|34.082006|133.979301}}
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Seto Inland Sea]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|34.306701|133.798156}}}
| mouth_elevation    = 0 m
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 127 
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် မရုဂမဲမြို့တွင် အဆုံးသတ်သည်။

ဒိုခိမြစ်သည် အရှည် ၃၃ ကီလိုမီတာ (၂၁ မိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၁၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃၉,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။

၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုများအတွင်း ၁၉၁၂၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ပျက်စီးမှုကြီးမားသည့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ရေကြီးမှုကြောင့် လူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ ၂၁၈၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေကာတာနှစ်ခု ပြိုကျခဲ့သောကြောင့် အိမ် ၇၅ လုံး ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

ဤမြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဒိုခိရွာ (土器村 Dokimura) ကို အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒိုခိရွာသည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်ရရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် ရွှံ့စေးများဖြင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြစ်၏ အလယ်ပိုင်းနေရာကို ဟရိုင်ခဝ (祓川) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုုသူများသည် ဆုတောင်းမှုများ မပြုလုပ်မီ မြစ်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို ဆေးကြောခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဒိုခိမြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်သည် ရူးအိုးတောင် မှ ရရှိသည်။ ထိုတောင်သည် ဆနုခိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားလမ်းမ ၄၃၈ တလျှောက် မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းပြီး မရုဂမဲလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ မြစ်သည် မြစ်သည် အဆုံးတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ 

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.japanriver.or.jp/river_law/kasenzu/kasenzu_gaiyou/shikoku_r/084doki.htm 土器川 - Shikoku Regional Development Bureau] 
* [http://www.japanriver.or.jp/river_law/kasenzu/kasenzu_gaiyou/shikoku_r/084doki.htm 日本河川協会]
* [https://tokyo-metro-u.repo.nii.ac.jp/?action=repository_action_common_download&amp;item_id=2957&amp;item_no=1&amp;attribute_id=18&amp;file_no=1 A CASE STUDY OF THE DOKI RIVER, SOUTHWEST JAPAN (PDF)]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>4h3o3za9kpc0gi81l49hf48zy1nrp4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိုးယောဒိုမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288253</id>
    <revision>
      <id>1039507</id>
      <timestamp>2026-06-19T06:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="gdhrwqcuuo1q57cck16ynfbb4t0025s" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>gdhrwqcuuo1q57cck16ynfbb4t0025s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039508</id>
      <parentid>1039507</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1039508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1300" sha1="n4dnrcix4muolzoliw8kmljg4luafco" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
The river passes through or forms the boundary of the following communities:
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>n4dnrcix4muolzoliw8kmljg4luafco</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039509</id>
      <parentid>1039508</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း */</comment>
      <origin>1039509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1223" sha1="jkmck5vk74o9xn2yvwzu3n1r6usnuj6" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>jkmck5vk74o9xn2yvwzu3n1r6usnuj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039510</id>
      <parentid>1039509</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြို့များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="1duiv9235o8vo0f2ngbpgnclf4oeiop" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>1duiv9235o8vo0f2ngbpgnclf4oeiop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039511</id>
      <parentid>1039510</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြို့များ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1223" sha1="jkmck5vk74o9xn2yvwzu3n1r6usnuj6" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>jkmck5vk74o9xn2yvwzu3n1r6usnuj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039512</id>
      <parentid>1039511</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1318" sha1="rw4fcuz3ziew2mpr7jrz8oxeojooewj" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>rw4fcuz3ziew2mpr7jrz8oxeojooewj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039513</id>
      <parentid>1039512</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိယဇခိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="e9cq2dtkvtw1mjxnrlxu687kzozrx54" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဇခိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>e9cq2dtkvtw1mjxnrlxu687kzozrx54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039514</id>
      <parentid>1039513</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="024r37jt26vujix341pska83hwqy1d5" xml:space="preserve">
'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဇခိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>024r37jt26vujix341pska83hwqy1d5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039515</id>
      <parentid>1039514</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T06:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1039515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4773" sha1="69e60i5yc4kotd78z1ws056hs9yeblk" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = အိုးယောဒိုမြစ်
| native_name        = {{native name|ja|大淀川}}
| name_other         = Ōyodo-gawa
| name_etymology     = 
| nickname           = 
&lt;!---------------------- IMAGE--&gt;
| image              = Ooyodogawa River.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Ōyodo River in Miyazaki, Miyazaki Prefecture.
| image_alt          = 
&lt;!---------------------- MAPS --&gt;
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           =
| map_caption        =
| map_alt            =
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt    =
| mapframe           =
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefectures
| subdivision_name2  = {{ubl|[[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]|[[Miyazaki Prefecture|Miyazaki]]}}
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length             = {{convert|107|km|mi|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;/&gt;
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = {{convert|105.86|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= &lt;!-- {{Coord|...}} --&gt;
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Sea of Hyūga]], [[Pacific Ocean]]
| mouth_location     = [[Miyazaki (city)|Miyazaki]]
| mouth_coordinates  = {{coord|31.8950|131.4562|format=dms|type:river_region:JP|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression        = 
| river_system       = Ōyodo River
| basin_size         = {{convert|2230|km2|sqmi|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;/&gt;
| basin_landmarks    = 
| basin_population   = 603,018&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;/&gt;
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| waterbodies        = 
| waterfalls         = 
| bridges            = 
| ports              = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
[[File:Oyodo River.jpg|thumb|မိယဇခိမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အိုးယောဒိုမြစ်]]
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဇခိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>69e60i5yc4kotd78z1ws056hs9yeblk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039516</id>
      <parentid>1039515</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1039516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5439" sha1="h8hmr7wdeu18qsa0s4l2xmppnx70kg0" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = အိုးယောဒိုမြစ်
| native_name        = {{native name|ja|大淀川}}
| name_other         = Ōyodo-gawa
| name_etymology     = 
| nickname           = 
&lt;!---------------------- IMAGE--&gt;
| image              = Ooyodogawa River.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = Ōyodo River in Miyazaki, Miyazaki Prefecture.
| image_alt          = 
&lt;!---------------------- MAPS --&gt;
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           =
| map_caption        =
| map_alt            =
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt    =
| mapframe           =
| mapframe-zoom      =
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefectures
| subdivision_name2  = {{ubl|[[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]|[[Miyazaki Prefecture|Miyazaki]]}}
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length             = {{convert|107|km|mi|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;/&gt;
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = {{convert|105.86|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= &lt;!-- {{Coord|...}} --&gt;
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Sea of Hyūga]], [[Pacific Ocean]]
| mouth_location     = [[Miyazaki (city)|Miyazaki]]
| mouth_coordinates  = {{coord|31.8950|131.4562|format=dms|type:river_region:JP|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression        = 
| river_system       = Ōyodo River
| basin_size         = {{convert|2230|km2|sqmi|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;/&gt;
| basin_landmarks    = 
| basin_population   = 603,018&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;/&gt;
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| waterbodies        = 
| waterfalls         = 
| bridges            = 
| ports              = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''အိုးယောဒိုမြစ်'''  (大淀川, Ōyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဇခိရိုင်]]နှင့် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း စီးဝင်သည်။

==မြစ်စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း==
[[File:Oyodo River.jpg|thumb|မိယဇခိမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အိုးယောဒိုမြစ်]]
မြစ်သည် အောက်ပါဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

;ခဂိုရှိမခရိုင်
*ဆိုအိုမြို့
;မိယဇခိခရိုင်
*မိယခိုနိုဂျောမြို့၊ ခိုဘယရှိမြို့၊ မိယဇခိမြို့

==ကိုးကား==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;mlit river&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0908_ooyodo/0908_ooyodo_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 九州 - 大淀川 - 国土交通省水管理・国土保全局
|trans-title=Rivers of Japan - Kyūshu - Ōyodo River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=9 February 2024
|archive-date=9 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240209193754/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0908_ooyodo/0908_ooyodo_00.html
|url-status=live
}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဇခိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>h8hmr7wdeu18qsa0s4l2xmppnx70kg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘန်းဂျောမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288254</id>
    <revision>
      <id>1039518</id>
      <timestamp>2026-06-19T07:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''ဘန်းဂျောမြစ်''' (番匠川, Banjō-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1234" sha1="oq327jcte3dvyt7w8t8zx968l3c13gu" xml:space="preserve">
'''ဘန်းဂျောမြစ်''' (番匠川, Banjō-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။

မြစ်သည် ၃၈ ကီလိုမီတာ (၂၄ မိုင်) ရှည်သည်။ မြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၄၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။

မြစ်သည် မိခုနိတောင်ကြောမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ တောင်ကြားများကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် လွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ အဆုံးတွင် ဆိုင်းခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>oq327jcte3dvyt7w8t8zx968l3c13gu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039519</id>
      <parentid>1039518</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1323" sha1="juyu21lono8aqk6t2vtrvbdlqc2t9gq" xml:space="preserve">
'''ဘန်းဂျောမြစ်''' (番匠川, Banjō-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။

မြစ်သည် ၃၈ ကီလိုမီတာ (၂၄ မိုင်) ရှည်သည်။ မြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၄၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။

မြစ်သည် မိခုနိတောင်ကြောမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ တောင်ကြားများကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် လွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ အဆုံးတွင် ဆိုင်းခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>juyu21lono8aqk6t2vtrvbdlqc2t9gq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039520</id>
      <parentid>1039519</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="cvkms6yc0vuivjp2mwi884kp5ml9yra" xml:space="preserve">
'''ဘန်းဂျောမြစ်''' (番匠川, Banjō-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။

မြစ်သည် ၃၈ ကီလိုမီတာ (၂၄ မိုင်) ရှည်သည်။ မြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၄၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။

မြစ်သည် မိခုနိတောင်ကြောမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ တောင်ကြားများကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် လွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ အဆုံးတွင် ဆိုင်းခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>cvkms6yc0vuivjp2mwi884kp5ml9yra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039523</id>
      <parentid>1039520</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T07:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1039523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4030" sha1="saaxi7kjmmji5s1prehmuqmj5ow9ym7" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ဘန်းဂျောမြစ်
| native_name        = {{native name|ja|番匠川}}
| name_other         = 
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Banjo river.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = 
| map                =
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefectures
| subdivision_name2  = [[Ōita Prefecture|Ōita]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length             = {{convert|38|km|mi|abbr=on}} 
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= {{coord|32.9113|131.6201}}
| source1_elevation  = 
| mouth              = Saiki Bay
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|32.9672|131.9276}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size         = {{convert|464|km2|abbr=on}}
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ဘန်းဂျောမြစ်''' (番匠川, Banjō-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

မြစ်သည် ၃၈ ကီလိုမီတာ (၂၄ မိုင်) ရှည်သည်။ မြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၄၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0905_banjo/0905_banjo_00.html |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20211211061554/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0905_banjo/0905_banjo_00.html |archive-date = 2021-12-11 |title = 番匠川 |lang = ja |website = 日本の川 |publisher = MLIT Japan |date =  |access-date = 2021-12-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kihonhousin&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/bansyou-1.pdf |title = 番匠川水系河川整備基本方針 |lang = ja |publisher = MLIT Japan |website =  |date =  |access-date = 2021-12-11 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20211211061552/https://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/bansyou-1.pdf |archive-date = 2021-12-11 }}&lt;/ref&gt;

မြစ်သည် မိခုနိတောင်ကြောမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ တောင်ကြားများကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် လွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ အဆုံးတွင် ဆိုင်းခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>saaxi7kjmmji5s1prehmuqmj5ow9ym7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>288255</id>
    <revision>
      <id>1039521</id>
      <timestamp>2026-06-19T07:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="oahb7ek15pdou44pkx0tjehoamlqpyz" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>oahb7ek15pdou44pkx0tjehoamlqpyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Eurodog</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288256</id>
    <revision>
      <id>1039530</id>
      <timestamp>2026-06-19T07:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8528" sha1="r8dyf08ciyg6pffrzis800xyxvhlwit" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eurodog ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၂၆၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>r8dyf08ciyg6pffrzis800xyxvhlwit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-35652-29</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288257</id>
    <revision>
      <id>1039537</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="2jl1idz2i8r7063hbqd0qi6nzjyqafd" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-35652-29 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၂၆၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>2jl1idz2i8r7063hbqd0qi6nzjyqafd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-29164-47</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288258</id>
    <revision>
      <id>1039538</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="4nyjqimxbm61eriedbd6xvjh9mc8lty" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-29164-47 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၂၆၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>4nyjqimxbm61eriedbd6xvjh9mc8lty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ThanatosDominado</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288259</id>
    <revision>
      <id>1039539</id>
      <timestamp>2026-06-19T08:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8537" sha1="jkgk84r8veetjzxlo11w1sjsam9vy3w" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ThanatosDominado ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၂၇၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>jkgk84r8veetjzxlo11w1sjsam9vy3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Special and Choice (S&amp;C)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288260</id>
    <revision>
      <id>1039542</id>
      <timestamp>2026-06-19T09:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus MT</username>
        <id>81359</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Infobox organization | name             = Special and Choice (S&amp;C) | native_name      = S&amp;C (မီးဘေး၊ စစ်ဘေး၊ ပညာရေး ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့) | native_name_lang = my | caption          = S&amp;C လူသားချင်းစာနာထောက်ထ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9588" sha1="74gjg54yf89s89vk9h434sygjxqlqf9" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name             = Special and Choice (S&amp;C)
| native_name      = S&amp;C (မီးဘေး၊ စစ်ဘေး၊ ပညာရေး ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့)
| native_name_lang = my
| caption          = S&amp;C လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကူညီရေးအဖွဲ့
| type             = အကျိုးအမြတ်မယူသော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း
| formation        = ၂၀၂၁
| founder          = ကိုစိုးမိုးအောင်
| headquarters     = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| region_served    = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| purpose          = လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကူညီကယ်ဆယ်ရေး၊ ပညာရေး နှင့် ကျန်းမာရေး
| leader_title     = တည်ထောင်သူ
| leader_name      = ကိုစိုးမိုးအောင်
}}

'''Special and Choice (S&amp;C)''' ('''S&amp;C စစ်ဘေးရှောင်ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့''' ဟုလည်း သိကြသည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ (IDPs) နှင့် မီးဘေးသင့်ပြည်သူများအတွက် အရေးပေါ် အကူအညီများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;rfa&quot;&gt;{{cite news |last=RFA Burmese |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/palm-hut-house-building-donation-12272024040352.html |title=မီးဘေးသင့်ဒေသခံတွေအတွက် ထန်းရွက်မိုး အိမ်ခြေ ၁၄၀ဝ ကျော် S&amp;C အဖွဲ့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း |work=[[Radio Free Asia]] |date=27 December 2024 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

အဆိုပါအဖွဲ့၏ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဆာလင်းကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]] အပါအဝင် မြို့နယ်အများအပြားတွင် အဓိကထား လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;voa&quot;&gt;{{cite news |last=VOA Burmese |url=https://burmese.voanews.com/a/sac-military-operation-against-local-in-shwe-bo/6977040.html |title=ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း စစ်ရေးတင်းမာမှုနဲ့အတူ စစ်ဘေးရှောင်တိုးလာပြီး အကူအညီများလိုအပ်နေ |work=[[Voice of America]] |date=24 February 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများ ==
S&amp;C အဖွဲ့သည် ပဋိပက္ခဒဏ်ခံစားနေရသည့် ပြည်သူများထံ ဆန်၊ ရိက္ခာ၊ သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေနှင့် ဆေးဝါး အစရှိသည့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ဖြန့်ဝေပေးလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိကမစ်ရှင်တစ်ခုမှာ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အိုးအိမ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် ယာယီနေအိမ်များ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့စတင်တည်ထောင်ချိန် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းတစ်ခွင်၌ ယာယီခိုလှုံရာအိမ်ခြေ ၁,၄၀၀ ခန့်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;irrawaddy&quot;&gt;{{cite news |last=ထက်အောင် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/03/21/331108.html |title=စစ်ကိုင်းက စစ်ဘေးရှောင်တွေ ဘယ်လိုအသက်ဆက်နေကြလဲ |work=[[ဧရာဝတီသတင်းဌာန|The Irrawaddy]] |date=21 March 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rfa&quot; /&gt;

=== ပညာရေးနှင့် ရေရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှုများ ===
စစ်ဘေးရှောင်ကလေးငယ်များ ပညာသင်ကြားခွင့် မဆုံးရှုံးစေရန်အတွက် S&amp;C အဖွဲ့သည် ကျောင်းသုံးဗလာစာအုပ်နှင့် ခဲတံများ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ ယာယီစာသင်ဆောင်များ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ဘေးရှောင်ကျောင်းသားငယ်များအတွက် ပညာရေးထောက်ပံ့မှု |url=https://www.popularmyanmar.com/ |work=[[ပေါ်ပြူလာဂျာနယ်|Popular Journal]] |date=28 December 2022 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ရေရှားပါးမှုဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာခံစားနေရသော ဒေသများတွင် စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ သောက်သုံးရေရရှိစေရန် အဝီစိတွင်းများ တူးဖော်ပေးသည့် ရေရရှိရေးစီမံကိန်းများကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last=လူထုနွေဦး |url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/09/30/85390/ |title=စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများအတွက် S&amp;C အဖွဲ့၏ အဝီစိတွင်းတူးဖော်ရေး စီမံကိန်းများ |work=လူထုနွေဦး |date=30 September 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ်များ ==
၎င်းတို့ လှုပ်ရှားရာနယ်မြေများ၏ မတည်ငြိမ်သော လုံခြုံရေးအခြေအနေကြောင့် အဖွဲ့ဝင်များသည် စွန့်စားရမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ သွားရောက်ပို့ဆောင်စဉ် S&amp;C အဖွဲ့ဝင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းတစ်ဦးသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုတွင် ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last=RFA News Bureau |url=https://www.rfa.org/burmese/news/yinmabin-charity-arrest-06222023162911.html |title=ယင်းမာပင်မှာ စစ်ဘေးရှောင်ကူညီနေသူတစ်ဦး ဖမ်းဆီးခံရ |work=[[Radio Free Asia]] |date=22 June 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.facebook.com/share/17P3pN9hyN/ S&amp;C စစ်ဘေးရှောင်ကူညီစောက်ရှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ]

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အကျိုးအမြတ်မယူသောအဖွဲ့အစည်းများ]]
[[Category:၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သော အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>74gjg54yf89s89vk9h434sygjxqlqf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039543</id>
      <parentid>1039542</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T09:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus MT</username>
        <id>81359</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြင်ပလင့်ခ်များ */</comment>
      <origin>1039543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9279" sha1="8pj70cp1icx1orkoe8qshvqw5b3dp8p" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name             = Special and Choice (S&amp;C)
| native_name      = S&amp;C (မီးဘေး၊ စစ်ဘေး၊ ပညာရေး ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့)
| native_name_lang = my
| caption          = S&amp;C လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကူညီရေးအဖွဲ့
| type             = အကျိုးအမြတ်မယူသော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း
| formation        = ၂၀၂၁
| founder          = ကိုစိုးမိုးအောင်
| headquarters     = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| region_served    = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| purpose          = လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကူညီကယ်ဆယ်ရေး၊ ပညာရေး နှင့် ကျန်းမာရေး
| leader_title     = တည်ထောင်သူ
| leader_name      = ကိုစိုးမိုးအောင်
}}

'''Special and Choice (S&amp;C)''' ('''S&amp;C စစ်ဘေးရှောင်ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့''' ဟုလည်း သိကြသည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ (IDPs) နှင့် မီးဘေးသင့်ပြည်သူများအတွက် အရေးပေါ် အကူအညီများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;rfa&quot;&gt;{{cite news |last=RFA Burmese |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/palm-hut-house-building-donation-12272024040352.html |title=မီးဘေးသင့်ဒေသခံတွေအတွက် ထန်းရွက်မိုး အိမ်ခြေ ၁၄၀ဝ ကျော် S&amp;C အဖွဲ့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း |work=[[Radio Free Asia]] |date=27 December 2024 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

အဆိုပါအဖွဲ့၏ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဆာလင်းကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]] အပါအဝင် မြို့နယ်အများအပြားတွင် အဓိကထား လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;voa&quot;&gt;{{cite news |last=VOA Burmese |url=https://burmese.voanews.com/a/sac-military-operation-against-local-in-shwe-bo/6977040.html |title=ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း စစ်ရေးတင်းမာမှုနဲ့အတူ စစ်ဘေးရှောင်တိုးလာပြီး အကူအညီများလိုအပ်နေ |work=[[Voice of America]] |date=24 February 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများ ==
S&amp;C အဖွဲ့သည် ပဋိပက္ခဒဏ်ခံစားနေရသည့် ပြည်သူများထံ ဆန်၊ ရိက္ခာ၊ သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေနှင့် ဆေးဝါး အစရှိသည့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ဖြန့်ဝေပေးလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိကမစ်ရှင်တစ်ခုမှာ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အိုးအိမ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် ယာယီနေအိမ်များ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့စတင်တည်ထောင်ချိန် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းတစ်ခွင်၌ ယာယီခိုလှုံရာအိမ်ခြေ ၁,၄၀၀ ခန့်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;irrawaddy&quot;&gt;{{cite news |last=ထက်အောင် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/03/21/331108.html |title=စစ်ကိုင်းက စစ်ဘေးရှောင်တွေ ဘယ်လိုအသက်ဆက်နေကြလဲ |work=[[ဧရာဝတီသတင်းဌာန|The Irrawaddy]] |date=21 March 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rfa&quot; /&gt;

=== ပညာရေးနှင့် ရေရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှုများ ===
စစ်ဘေးရှောင်ကလေးငယ်များ ပညာသင်ကြားခွင့် မဆုံးရှုံးစေရန်အတွက် S&amp;C အဖွဲ့သည် ကျောင်းသုံးဗလာစာအုပ်နှင့် ခဲတံများ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ ယာယီစာသင်ဆောင်များ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ဘေးရှောင်ကျောင်းသားငယ်များအတွက် ပညာရေးထောက်ပံ့မှု |url=https://www.popularmyanmar.com/ |work=[[ပေါ်ပြူလာဂျာနယ်|Popular Journal]] |date=28 December 2022 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ရေရှားပါးမှုဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာခံစားနေရသော ဒေသများတွင် စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများ သောက်သုံးရေရရှိစေရန် အဝီစိတွင်းများ တူးဖော်ပေးသည့် ရေရရှိရေးစီမံကိန်းများကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last=လူထုနွေဦး |url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/09/30/85390/ |title=စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူများအတွက် S&amp;C အဖွဲ့၏ အဝီစိတွင်းတူးဖော်ရေး စီမံကိန်းများ |work=လူထုနွေဦး |date=30 September 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ်များ ==
၎င်းတို့ လှုပ်ရှားရာနယ်မြေများ၏ မတည်ငြိမ်သော လုံခြုံရေးအခြေအနေကြောင့် အဖွဲ့ဝင်များသည် စွန့်စားရမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ သွားရောက်ပို့ဆောင်စဉ် S&amp;C အဖွဲ့ဝင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းတစ်ဦးသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုတွင် ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last=RFA News Bureau |url=https://www.rfa.org/burmese/news/yinmabin-charity-arrest-06222023162911.html |title=ယင်းမာပင်မှာ စစ်ဘေးရှောင်ကူညီနေသူတစ်ဦး ဖမ်းဆီးခံရ |work=[[Radio Free Asia]] |date=22 June 2023 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.facebook.com/share/17P3pN9hyN/ S&amp;C စစ်ဘေးရှောင်ကူညီစောက်ရှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ]</text>
      <sha1>8pj70cp1icx1orkoe8qshvqw5b3dp8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Saw Wah Khu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288261</id>
    <revision>
      <id>1039547</id>
      <timestamp>2026-06-19T09:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8532" sha1="iljn0pmx7c50pgy90rl0x0ykjv3d17o" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw Wah Khu ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၂၇၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>iljn0pmx7c50pgy90rl0x0ykjv3d17o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:BSaiHu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288262</id>
    <revision>
      <id>1039548</id>
      <timestamp>2026-06-19T09:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8527" sha1="igmwhu0oy4exkf1fnqrc6xx10p5wh3y" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် BSaiHu ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၂၇၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>igmwhu0oy4exkf1fnqrc6xx10p5wh3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဦးထန်းမနား</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288263</id>
    <revision>
      <id>1039554</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8551" sha1="n0zu8kmwfvfd7cz02dge0x17thl7clv" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဦးထန်းမနား ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၂၇၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>n0zu8kmwfvfd7cz02dge0x17thl7clv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MRL2026</title>
    <ns>3</ns>
    <id>288264</id>
    <revision>
      <id>1039555</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1039555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8528" sha1="0qhr2lhnkejd9zjl5toef2v7be97f0g" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MRL2026 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၂၇၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>0qhr2lhnkejd9zjl5toef2v7be97f0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရော့ခခုမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288265</id>
    <revision>
      <id>1039556</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''ရော့ခခုမြစ်''' (六角川, Rokkakugawa) သည် ခယူးရှူးကျွန်း၊ ဆဂခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။  မြစ်သည် တခဲအိုမြို့ရှ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2593" sha1="ai99a58me8tayt4bn9uib5t2742ukzh" xml:space="preserve">
'''ရော့ခခုမြစ်''' (六角川, Rokkakugawa) သည် ခယူးရှူးကျွန်း၊ ဆဂခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။

မြစ်သည် တခဲအိုမြို့ရှိ ဂျင်းရိုခုတောင်စောင်းများ (神六山, ၄၄၇ မီတာ; ၁၄၆၇ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တောင်တန်းများရှိရာနေရာတွင် မြစ်သည် တခဲအိုမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ရှိရိုအိရှိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ အုရှိဇုမြစ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက်တွင် အရိအခဲပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။

ရော့ခခုမြစ်သည် ၄၇ ကီလိုမီတာ (၂၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၃၄၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ထိုဧရိယာတွင် လူ ၁၂၀,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည့်မြစ် ဖြစ်သည်။

ရေစုဆောင်းဧရိယာ၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် သဘာဝသစ်ပင်များ၊ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် လူနေအဆောက်အဦများ ဖြစ်သည်။

၂၀ ရာစုအတွင်း ၁၉၅၃၊ ၁၉၆၇ နှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ရေလွှမ်းမှုကြောင့် လူ ၃ ဦး သေဆုံးကာ နေအိမ် ၁၄,၀၀၀ ခု ရေနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ai99a58me8tayt4bn9uib5t2742ukzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039557</id>
      <parentid>1039556</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1039557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6555" sha1="b2q6lm8k71xbc9fooatakgffifeswr8" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ရော့ခခုမြစ်
| name_native        = {{native name|ja|六角川}}
| name_native_lang   = 
| name_other         = 
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Rokkakugawa river.JPG
| image_size         = 
| image_caption      = 
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefecture
| subdivision_name2  = [[Saga Prefecture]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 47
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= {{coord|33.1546|129.9443}}
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Ariake Sea]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|33.1920|130.2310}}}
| mouth_elevation    = 0 m
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 341
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ရော့ခခုမြစ်''' (六角川, Rokkakugawa) သည် ခယူးရှူးကျွန်း၊ ဆဂခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_00.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20210925104743/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_00.html |archive-date = 2021-09-25 |title = 六角川 |language = ja |website = 日本の川 |publisher = [[MLIT]] |date =  |access-date = 2021-12-15 }}&lt;/ref&gt;

မြစ်သည် တခဲအိုမြို့ရှိ ဂျင်းရိုခုတောင်စောင်းများ (神六山, ၄၄၇ မီတာ; ၁၄၆၇ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တောင်တန်းများရှိရာနေရာတွင် မြစ်သည် တခဲအိုမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ရှိရိုအိရှိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ အုရှိဇုမြစ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက်တွင် အရိအခဲပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

ရော့ခခုမြစ်သည် ၄၇ ကီလိုမီတာ (၂၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၃၄၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ထိုဧရိယာတွင် လူ ၁၂၀,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည့်မြစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

ရေစုဆောင်းဧရိယာ၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် သဘာဝသစ်ပင်များ၊ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် လူနေအဆောက်အဦများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;kihonhousin&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/rokkakugawa95-1.pdf |title = 六角川水系河川整備基本方針 |language = ja |website =  |date =  |access-date = 2021-12-10  |archive-url = https://web.archive.org/web/20130220191506/http://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/rokkakugawa95-1.pdf |archive-date = 2013-02-20 }}&lt;/ref&gt;

၂၀ ရာစုအတွင်း ၁၉၅၃၊ ၁၉၆၇ နှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ရေလွှမ်းမှုကြောင့် လူ ၃ ဦး သေဆုံးကာ နေအိမ် ၁၄,၀၀၀ ခု ရေနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mlit_floods&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_02.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20210925104721/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_02.html |archive-date = 2021-09-25 |title = 六角川の主な災害 |language = ja |website = 日本の川 |publisher = [[MLIT]] |date =  |access-date = 2021-12-10 }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>b2q6lm8k71xbc9fooatakgffifeswr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039558</id>
      <parentid>1039557</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6644" sha1="qd0pvillyfsc7ki0xzbq943iyscsl4j" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ရော့ခခုမြစ်
| name_native        = {{native name|ja|六角川}}
| name_native_lang   = 
| name_other         = 
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Rokkakugawa river.JPG
| image_size         = 
| image_caption      = 
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefecture
| subdivision_name2  = [[Saga Prefecture]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 47
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= {{coord|33.1546|129.9443}}
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Ariake Sea]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|33.1920|130.2310}}}
| mouth_elevation    = 0 m
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 341
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ရော့ခခုမြစ်''' (六角川, Rokkakugawa) သည် ခယူးရှူးကျွန်း၊ ဆဂခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_00.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20210925104743/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_00.html |archive-date = 2021-09-25 |title = 六角川 |language = ja |website = 日本の川 |publisher = [[MLIT]] |date =  |access-date = 2021-12-15 }}&lt;/ref&gt;

မြစ်သည် တခဲအိုမြို့ရှိ ဂျင်းရိုခုတောင်စောင်းများ (神六山, ၄၄၇ မီတာ; ၁၄၆၇ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တောင်တန်းများရှိရာနေရာတွင် မြစ်သည် တခဲအိုမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ရှိရိုအိရှိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ အုရှိဇုမြစ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက်တွင် အရိအခဲပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

ရော့ခခုမြစ်သည် ၄၇ ကီလိုမီတာ (၂၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၃၄၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ထိုဧရိယာတွင် လူ ၁၂၀,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည့်မြစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

ရေစုဆောင်းဧရိယာ၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် သဘာဝသစ်ပင်များ၊ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် လူနေအဆောက်အဦများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;kihonhousin&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/rokkakugawa95-1.pdf |title = 六角川水系河川整備基本方針 |language = ja |website =  |date =  |access-date = 2021-12-10  |archive-url = https://web.archive.org/web/20130220191506/http://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/rokkakugawa95-1.pdf |archive-date = 2013-02-20 }}&lt;/ref&gt;

၂၀ ရာစုအတွင်း ၁၉၅၃၊ ၁၉၆၇ နှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ရေလွှမ်းမှုကြောင့် လူ ၃ ဦး သေဆုံးကာ နေအိမ် ၁၄,၀၀၀ ခု ရေနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mlit_floods&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_02.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20210925104721/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_02.html |archive-date = 2021-09-25 |title = 六角川の主な災害 |language = ja |website = 日本の川 |publisher = [[MLIT]] |date =  |access-date = 2021-12-10 }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>qd0pvillyfsc7ki0xzbq943iyscsl4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1039559</id>
      <parentid>1039558</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T11:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6720" sha1="bdejstl2zyhqnybdwqned7id56cbpc0" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ရော့ခခုမြစ်
| name_native        = {{native name|ja|六角川}}
| name_native_lang   = 
| name_other         = 
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Rokkakugawa river.JPG
| image_size         = 
| image_caption      = 
| map                =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#66F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;stroke&quot;: &quot;#555&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 2 }, &quot;query&quot;: &quot;SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title)  WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }&quot; },
{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;, &quot;service&quot;: &quot;geoline&quot;, &quot;properties&quot;: { &quot;title&quot;: &quot;{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}&quot;, &quot;stroke&quot;: &quot;#05F&quot;, &quot;stroke-width&quot;: 4 }, &quot;ids&quot;: &quot;{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}&quot; } ] }}
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = Japan
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Japan]]
| subdivision_type2  = Prefecture
| subdivision_name2  = [[Saga Prefecture]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = 
| subdivision_name4  = 
| subdivision_type5  = 
| subdivision_name5  = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 47
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = 
| source1_coordinates= {{coord|33.1546|129.9443}}
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[Ariake Sea]]
| mouth_location     = 
| mouth_coordinates  = {{coord|33.1920|130.2310}}}
| mouth_elevation    = 0 m
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size_km2 = 341
| tributaries_left   = 
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}

'''ရော့ခခုမြစ်''' (六角川, Rokkakugawa) သည် ခယူးရှူးကျွန်း၊ ဆဂခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_00.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20210925104743/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_00.html |archive-date = 2021-09-25 |title = 六角川 |language = ja |website = 日本の川 |publisher = [[MLIT]] |date =  |access-date = 2021-12-15 }}&lt;/ref&gt;

မြစ်သည် တခဲအိုမြို့ရှိ ဂျင်းရိုခုတောင်စောင်းများ (神六山, ၄၄၇ မီတာ; ၁၄၆၇ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တောင်တန်းများရှိရာနေရာတွင် မြစ်သည် တခဲအိုမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ရှိရိုအိရှိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ အုရှိဇုမြစ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက်တွင် အရိအခဲပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

ရော့ခခုမြစ်သည် ၄၇ ကီလိုမီတာ (၂၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၃၄၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ထိုဧရိယာတွင် လူ ၁၂၀,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည့်မြစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;

ရေစုဆောင်းဧရိယာ၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် သဘာဝသစ်ပင်များ၊ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် လူနေအဆောက်အဦများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;kihonhousin&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/rokkakugawa95-1.pdf |title = 六角川水系河川整備基本方針 |language = ja |website =  |date =  |access-date = 2021-12-10  |archive-url = https://web.archive.org/web/20130220191506/http://www.mlit.go.jp/river/basic_info/jigyo_keikaku/gaiyou/seibi/pdf/rokkakugawa95-1.pdf |archive-date = 2013-02-20 }}&lt;/ref&gt;

၂၀ ရာစုအတွင်း ၁၉၅၃၊ ၁၉၆၇ နှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ရေလွှမ်းမှုကြောင့် လူ ၃ ဦး သေဆုံးကာ နေအိမ် ၁၄,၀၀၀ ခု ရေနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mlit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mlit_floods&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_02.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20210925104721/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0918_rokkaku/0918_rokkaku_02.html |archive-date = 2021-09-25 |title = 六角川の主な災害 |language = ja |website = 日本の川 |publisher = [[MLIT]] |date =  |access-date = 2021-12-10 }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>bdejstl2zyhqnybdwqned7id56cbpc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>288266</id>
    <revision>
      <id>1039560</id>
      <timestamp>2026-06-19T11:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1039560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="qt2e2jd03i9bh7hh1b0m2ve3ntq55zl" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>qt2e2jd03i9bh7hh1b0m2ve3ntq55zl</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>