ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 3242 1039641 1036555 2026-06-20T00:21:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039641 wikitext text/x-wiki {{Coord|13|N|122|E|type:country_region:PH|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{native name|fil|Republika ng Pilipinas}} | ပုံ_အလံ = Flag of the Philippines.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of the Philippines.svg | other_symbol = <div style="padding:0.3em;">[[File:Seal of the Philippines.svg|100px|Great Seal of the Philippines]]</div> | other_symbol_type = [[:en:Great Seal of the Philippines|Great Seal:]] | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = <br/>"{{lang|fil|[[Maka-Diyos, Maka-tao, Makakalikasan at Makabansa]]}}"<ref name=ra8491>{{cite web |title=Republic Act No. 8491 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ |publisher=Republic of the Philippines |access-date=March 8, 2014 |archive-date=17 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217200617/http://www.officialgazette.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ }}</ref><br/>"For God, People, Nature and Country" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''{{lang|fil|[[Lupang Hinirang]]}}''<br />({{Lang-my|"ရွေးချယ်ထားသောမြေ"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Lupang Hinirang instrumental.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = {{Switcher|[[File:PHL orthographic.svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးတွင် ပြန်ရန်|[[File:Location Philippines ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံတွင် ပြရန်|default=1}} | မြို့တော် =[[ မနီလာမြို့]] (''de jure'')<br />{{Coord|14|35|N|120|58|E|type:city}}<br />[[မက်ထရို မနီလာ]]{{efn|name=a|While Manila is designated as the nation's capital, the seat of government is the ''National Capital Region'', commonly known as "Metro Manila", of which the city of Manila is a part.<ref>{{cite web |title=Presidential Decree No. 940, s. 1976 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ |publisher=Malacanang |access-date=April 4, 2015 |location=Manila |archive-date=5 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405101954/https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background |title=Quezon City Local Government – Background |publisher=Quezon City Local Government |access-date=August 25, 2020 |archive-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820074250/https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background |url-status=dead |accessdate=26 October 2021 |archivedate=20 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200820074250/https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background }}</ref> Many national government institutions aside from Malacañang Palace and some agencies/institutions are located elsewhere in the NCR.}} (''de facto'') | အကြီးဆုံးမြို့ = ကေဇွန်းစီးတီး ( ကွီဇုံ မြို့ပြ ) <br />{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}} <!--Although Davao City has the largest land area, the article on largest city says we should refer to the most populous city, which, {{As of|2006|lc=y}}, is Quezon City. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--> |official_languages = {{ublist | item_style = white-space:nowrap; | [[:en:Filipino language|ဖိလစ်ပိုင်]] | [[:en:Philippine English|အင်္ဂလိပ်]] }} |regional_languages = {{collapsible list | title = [[:en:Languages of the Philippines|၁၉ ခု]] | [[:en:Aklanon language|Aklanon]] | [[:en:Bikol languages|Bikol]] | [[:en:Cebuano language|Cebuano]] | [[:en:Chavacano|Chavacano]] | [[:en:Hiligaynon language|Hiligaynon]] | [[:en:Ibanag language|Ibanag]] | [[:en:Ilocano language|Ilocano]] | [[:en:Ivatan language|Ivatan]] | [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]] | [[:en:Karay-a language|Karay-a]] | [[:en:Maguindanao language|Maguindanaon]] | [[:en:Maranao language|Maranao]] | [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]] | [[:en:Sambal language|Sambal]] | [[:en:Surigaonon language|Surigaonon]] | [[:en:Tagalog language|Tagalog]] | [[:en:Tausug language|Tausug]] | [[:en:Waray language|Waray]] | [[:en:Yakan language|Yakan]]<ref name="7 mother languages" /> }} |languages_type = National sign language |languages = Filipino Sign Language |languages_sub =yes |languages2_type = Other recognized languages{{efn|name=b|As per the 1987 Constitution: "Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis."}} |languages2 = {{ublist | item_style = white-space:nowrap; | [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]] | [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] <!--Do not remove Spanish and Arabic from the languages list as it is recognized as an optional language in the 1987 Constitution of the Philippines--> }} |languages2_sub =yes | ethnic_groups = {{unbulleted list | 33.7% [[:en:Visayans|ဗီဆာယန်း]] | 24.4% [[:en:Tagalog people|တာဂါလော့]] | 8.4% [[:en:Ilocano people|အီလိုကာနို]] | 6.8% [[:en:Bicolano people|ဘီကိုလာနို]] | 26.2% [[:en:Ethnic groups in the Philippines|အခြား]] }} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၅ | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |၈၈.၇% [[:en:Christianity in the Philippines|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |—၇၉.၆% [[:en:Catholic Church in the Philippines|ရိုမန်ကက်သလစ်]] |—၉.၁% အခြား[[:en:List of Christian denominations|ခရစ်ယာန်]] |၆.၀% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] |၅.၃% [[:en:Religion in Philippines|အခြား]] / [[:en:Irreligion in the Philippines|ဘာသာမဲ့]] }} | religion_year = ၂၀၁၅ | religion_ref = <ref name=PSA2019>[https://psa.gov.ph/content/philippines-figures-0 "2019 Philippines In Figures" (as of June 2019)], Philippine Statistics Authority.<!-- from the 2015 column of De4mographics table on page 23 --></ref> | demonym = [[:en:Filipinos|Filipino]]<br />(''masculine and neutral'')<br />Filipina<br />(''feminine'')<br /> [[Pinoy]]<br />(''colloquial masculine and neutral'')<br />Pinay<br />(''colloquial feminine'')<br /> Philippine<br />(''used for certain common nouns'') <!-- "Philippine" is a demonym as it is used to identify natives or residents of a certain or specific place that are derived from the place name Philippines, i.e. Philippine-American War -- refer to Oxford definition of demonym(s). --> | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[သမ္မတစနစ်|သမ္မတ]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံ သမ္မတနိုင်ငံ]] | leader_title1 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်]] | leader_title2 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ|ဒုသမ္မတ]] | leader_name2 = [[ဆာရာ ဒူတာတေး]] | leader_title3 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name3 = Tito Sotto | leader_title4 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name4 = Lord Allan Velasco | leader_title5 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ်|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name5 = Alexander Gesmundo | legislature = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်|ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်]] | upper_house = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]] | lower_house = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:Sovereignty of the Philippines|လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း]] | sovereignty_note = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ | established_event1 = [[:en:Philippine Declaration of Independence|စပိန်နိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးအား ကြေညာခဲ့]] | established_date1 = ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် | established_event2 = [[:en:Treaty of Paris (1898)|စပိန်မှ အမေရိကန်သို့ ခွဲဝေပေးခဲ့ရခြင်း]] | established_date2 = ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် | established_event3 = [[:en:Treaty of Manila (1946)|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့]] | established_date3 = ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက် | area_km2 = ၃၀၀,၀၀၀ | area_link = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် | area_label = စုစုပေါင်း | ဧရိယာအဆင့် = ၇၂ | area_sq_mi = {{convert|{{data Philippines|pst2|total area}}|km2|sqmi|0|disp=output number only}} <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၀.၆၁<ref name="CIAfactbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |publisher=Central Intelligence Agency |title=East & Southeast Asia :: Philippines |website=The World Factbook |location=Washington, DC |date=October 28, 2009 |access-date=November 7, 2009 |archive-date=20 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820022910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |url-status=dead }}</ref>&nbsp;(inland waters) | area_label2 = [[ဧရိယာအလိုက် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသများ စာရင်း|စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာ]] | area_data2 = {{convert|298,170|km2|sqmi|abbr=on}} | population_estimate_year = | population_estimate = | population_census = {{increase}} ၁၀၉,၀၃၅,၃၄၃<ref name=pop2020>{{cite web|url= https://psa.gov.ph/content/2020-census-population-and-housing-2020-cph-population-counts-declared-official-president|title=2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President|publisher=Philippine Statistics Authority}}</ref> | population_census_year = ၂၀၂၀ | population_estimate_rank = ၁၂ | population_density_km2 = ၃၃၆ | population_density_sq_mi = {{Data/popdens|Philippines|comma|areaunit=sqmi}}<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ၄၇ | GDP_PPP = {{increase}} $၁ ထရီလီယံ<ref name="auto">{{cite news | url = https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=566,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title = World Economic Outlook database: April 2021 |newspaper = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |date=April 2021 |access-date=April 6, 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၂၉ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၉,၀၆၁<ref name="auto"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၁၅ | GDP_nominal = {{increase}} $၄၀၂.၆၃၈ ဘီလီယံ<ref name="auto"/> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၃၂ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၃,၆၄၆<ref name="auto"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၁၈ | Gini = ၄၂.၃ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=March 2, 2011}}</ref> | Gini_rank = ၄၄ | HDI = ၀.၇၁၈ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = ၁၀၇ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[ဖိလစ်ပိုင် ပီဆို]] ([[:en:Philippine peso sign|₱]]) | currency_code = PHP | electricity = [[Mains electricity by country|220 V–60 Hz]] | time_zone = [[ဖိလစ်ပိုင် စံတော်ချိန်|PST]] | utc_offset = +08:00 | date_format = {{abbr|mm|month}}/{{abbr|dd|day}}/{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = ညာ{{efn|name=c|Since March 10, 1945<ref>{{cite web |title=Executive Order No. 34, s. 1945 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1945/03/10/executive-order-no-34-s-1945/ |publisher=Malacanang |access-date=February 9, 2021 |location=Manila |archive-date=12 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021049/https://www.officialgazette.gov.ph/1945/03/10/executive-order-no-34-s-1945/ }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=August 2005 |access-date=February 22, 2009 }}</ref>}} | calling_code = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၆၃]] | cctld = [[.ph]] | အထိမ်းအမှတ်များ = }} '''ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ''' ({{IPAc-en|audio=En-us-Philippines.ogg|ˈ|f|ɪ|l|ə|p|iː|n|z}})၊ တရားဝင်အမည် '''ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ'''သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ ကျွန်းစုနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကျွန်းပေါင်း ၇,၆၄၁ ခု ပါဝင်ကာ<ref>{{cite news|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|title=More islands, more fun in PH|publisher=''CNN Philippines''|date=February 20, 2016|accessdate=February 20, 2016|archivedate=7 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ လူဇွန်း၊ ဗီဆားယပ် နှင့် မင်းဒါးနောင်း ဟူ၍ အဓိက ပထဝီဒေသကြီး သုံးခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ မနီလာမြို့ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေအများဆုံးမြို့မှာ ကွီဇွန်းစီးတီး ဖြစ်ကာ နှစ်မြို့စလုံးသည် မက်ထရိုမနီလာတွင် ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.mmda.gov.ph/|title=Metro Manila Official Website|website=Metro Manila Development Authority|accessdate=December 17, 2015}}</ref>အနောက်ဘက်တွင် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်]]နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆဲလဘီး ပင်လယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် [[ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပလောင်းနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]တို့ တည်ရှိသည်။ ပစိဖိတ် ချော်ရည်ပူရပ်ဝန်းပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်း နှင့် အီကွေတာနှင့် နီးကပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ငလျင် နှင့် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း စသော သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသကဲ့သို့ ပေါများလှသော သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများပြားဆုံး ဇီဝမျိုးကွဲများ ရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဧရိယာမှာ ၁၂၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၀၀,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ)<ref name="psa.gov.ph"/><ref name="worldbank.org"/> ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင် စာရင်းအင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့၏ စာရင်းဇယားများအရ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး သန်း၁၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="2015 census" />၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရှတွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် လူဦးရေအများဆုံး အဆင့် ၁၂ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁၀ သန်းခန့် သည် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ကြသဖြင့် <ref name="CFO2013">{{cite web|url=http://www.cfo.gov.ph/images/stories/pdf/StockEstimate2013.pdf|title=Stock Estimate of Filipinos Overseas As of December 2013|publisher=Philippine Overseas Employment Administration|accessdate=September 19, 2015|archivedate=7 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170207092932/http://www.cfo.gov.ph/images/stories/pdf/StockEstimate2013.pdf}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံပြင်ပ နေထိုင်သူ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကျွန်းများတလျှောက်တွင် လူမျိုးအစု အများအပြားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အများအပြားကို တွေ့နိုင်သည်။ သမိုင်းမတင်မီခေတ်က နီဂရီတိုများသည် ကျွန်းများတွင် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နောက်တွင် အော်စထရိုနီးရှန်းလူမျိုးများ တစ်သုတ်ပြီး တစ်သုတ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Dyen1965">{{cite journal |last=Dyen|first=Isidore|authorlink=Isidore Dyen|title=A Lexicostatistical Classification of the Austronesian Languages|journal=Internationald Journal of American Linguistics, Memoir|year=1965|volume=19|pages=38–46}}</ref>မလေး၊ အိန္ဒိယ၊ အာရပ် နှင့် တရုတ် တိုင်းပြည်များနှင့် ကုန်ဖလှယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်သော ပင်လယ်ဒေသ တိုင်းပြည်များကို ဒါတုများ၊ ရာဂျာများ၊ စူလတန်များ နှင့် လာကန်း များမှ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီ စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[ဖာဒီနန် မဂျဲလန်]]မှ စပိန်သင်္ဘောများကို ဦးဆောင်၍ အရှေ့ဆာမားရှိ ဟိုမွန်ဟွန်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီးနောက် စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုမှု စတင်ခဲ့သည်။ ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် စပိန် စူးစမ်း ရှာဖွေသူ ရိုင်လိုပက်ဇ် ဒီ ဗီလာလိုဘို မှ ကျွန်းစုများအား စပိန်ဘုရင် ဒုတိယမြောက်ဖိလစ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေနှင့် လာ့ အစ်စလာ ဖီလီပီနာ ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုစီးတီးမှ မစ်ဂူယယ် လိုပက်ဇ် ဒီ လယ်ဂပ်ဇီ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် ပထမဆုံး စပိန်တို့၏ အခြေချနေထိုင်မှုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cebucitytour.com/about-cebu/history/ |title= History of Cebu |publisher= Cebu City Tour |accessdate=February 22, 2013}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် စပိန်အင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော်မျှ တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အဓိက ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာမှာ ကက်သလစ် ဘာသာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မနီလာမှာ ပစိဖိတ်ဖြတ်သန်း ကုန်သွယ်မှု အတွက် အနောက်ဘက် အချက်အချာ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အာရှအား မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရှိ အာကာပူလ်ကိုမြို့ နှင့် မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သည့် ကမ္ဘာပတ် စပိန် ကုန်သွယ် သင်္ဘောများဖြင့် ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=Kane>{{cite book|last = Kane|first = Herb Kawainui|authorlink = Herb Kawainui Kane|editor = Bob Dye|chapter = The Manila Galleons|title = Hawaiʻ Chronicles: Island History from the Pages of Honolulu Magazine|volume = I|publisher =University of Hawaii Press|year = 1996|location = Honolulu|pages = 25–32|isbn = 978-0-8248-1829-6}}</ref> ၁၉ ရာစုမှ ၂၀ ရာစုသို့ ပြောင်းလဲလာသော အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ခေတ္တမျှသာ သက်တမ်းရှိသော ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို မွေးဖွားပေးခဲ့ကာ ထို့နောက်တွင် သွေးစွန်းသော ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=Constantino1975 /> ထိုစစ်ပွဲကြောင့် အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ပွားသော ကာလဝမ်းရောဂါကပ်ဘေးကြောင့် စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်သူ ထောင်ဂဏန်း နှင့် အရပ်သား သောင်းဂဏန်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=Gates /><ref name=reCasualties>{{citation |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1683&dat=20040208&id=gbIaAAAAIBAJ&sjid=GEUEAAAAIBAJ&pg=5222,6070988 |archive-url=https://archive.today/20121208131624/http://news.google.com/newspapers?nid=1683&dat=20040208&id=gbIaAAAAIBAJ&sjid=GEUEAAAAIBAJ&pg=5222,6070988 |dead-url=yes |archive-date=December 8, 2012 |author=Guillermo, Emil |title=A first taste of empire |journal=Milwaukee Journal Sentinel |date=February 8, 2004 |pages=03J}}</ref><ref>{{cite book|last1=Cliff|first1=Andrew|last2=Haggett|first2=Peter|last3=Smallman-Raynor|first3=Matthew|title=Deciphering Global Epidemics: Analytical Approaches to the Disease Records of World Cities, 1888–1912|url=https://books.google.com/books?id=nR4it-IuLpEC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-47266-1|page=[https://books.google.com/books?id=nR4it-IuLpEC&pg=PA21&dq=philippine 21]}}</ref><ref>{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7|page=[https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C&pg=PA14&dq=250,000+1,000,000 14]}}</ref> ဂျပန်တို့ ဝင်ရောက်သိမ်းယူသည့် အချိန်မှလွဲ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်အထိ ကျွန်းများ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းချုပ်ထားခဲသည်။ ထို့နောက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်အား လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ တပေါင်းတစည်းတည်းဖြစ်သော အချုပ်အခြာအာဏာနိုင်ငံသည် ဆူညံပွက်လောရိုက်နေသော ဒီမိုကရေစီစနစ်၏ အတွေ့အကြုံကို မကြာခဏ တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ရပြီး အကြမ်းမဖက်သော တော်လှန်ရေးဖြင့် အာဏာရှင်စနစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ခြင်းလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url = http://www.stuartxchange.org/DayFour.html|title = The Original People Power Revolution|accessdate = February 28, 2008|publisher = Quartet| page= 77}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၊ [[ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့]]၊ အာဆီယံ၊ [[အေးပက်|အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့]] နှင့် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးနိုင်ငံများ အဖွဲ့တို့ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ပြင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ ဌာနချုပ် တည်ရှိရာ နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title = Departments and Offices|url = http://www.adb.org/about/departments-offices#tabs-0-1|website = Asian Development Bank|publisher = Asian Development Bank|accessdate = November 26, 2015|last = admin}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်အား ထွန်းသစ်စ ဈေးကွက်နိုင်ငံ နှင့် စက်မှုပြောင်းလဲရေး နိုင်ငံအသစ် အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး <ref name=goldmann11>{{cite web|url=http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20'07-goldmansachs.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810095039/http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20%2707-goldmansachs.pdf|title=The N-11: More Than an Acronym |publisher=[[The Goldman Sachs Group, Inc.]]|archivedate=August 10, 2011|date=March 28, 2007}}</ref> စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံသော စီးပွားရေးမှ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတို့သို့ ပိုမို အခြေခံသော စီးပွားရေး အဖြစ် ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ <ref name=CIAfactbookPhilEcon>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html#Econ CIA World Factbook, Philippines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=July 19, 2015 }}, Retrieved May 15, 2009.</ref> အရှေတောင်အာရှတွင် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ နှင့် အတူ ခရစ်ယာန်ဘာသာ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == [[File:Philip II portrait by Titian.jpg|thumb|upright|left|စပိန် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ် ဘုရင်]] ဖိလစ်ပိုင်ဟူသော အမည်သည် စပိန် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင်ကို ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စပိန် စွန့်စားရှာဖွေသူ ရိုင်လိုပက်ဇ် ဒီ ဗီလာလိုဘို က ၎င်း၏ ၁၅၄၂ ခုနှစ် ရှာဖွေရေး ခရီးစဉ်အတွင်း လေးယတ် နှင့် ဆာမားကျွန်းများအား ထိုအချိန်က ဩစတြီးယားမင်းသား ဖြစ်နေသူ ဖိလစ်အား အစွဲပြု၍ ဖဲလီပီးနားဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် လာ့ အစ်စလာ့ ဖီလီပီနာ ဟူသော အမည်သည် ကျွန်းစုအတွင်းရှိ ကျွန်းများအားလုံးကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုသော အမည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအမည်အား ကျယ်ပြန့်စွာ မသုံးနှုန်းမီက အခြားအမည်များ ဖြစ်သော အစ်စလာ့ ဒယ် ပိုနီယန်တေး (အနောက်ဘက်မှ ကျွန်းများ) နှင့် မဂျဲလင်ပေးခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်သော ဆန် လာဇာရို စသော အမည်များကို အသုံးပြု၍လည်း စပိန်တို့မှ ထိုကျွန်းများကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။{{sfn|Scott|1994 |page=[https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC&pg=PA6 6]}}<ref name="Spate">{{Cite book |url=http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ |chapterurl=http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ch04s05.html |title=The Spanish Lake – The Pacific since Magellan, Volume I |chapter=Chapter 4. Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos |last=Spate |first=Oskar H.K. |publisher=Taylor & Francis |year=1979 |page=97 |isbn=978-0-7099-0049-8 |accessdate=January 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916101633/http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ |archive-date=September 16, 2008 |dead-url=yes }}</ref><ref name="Friis">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=veuwAAAAIAAJ&cd=5&dq=islas+del+poniente+san+lazaro&q=islas+del+poniente#search_anchor |title=The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration |editor-last=Friis |editor-first=Herman Ralph |publisher=American Geographical Society |year=1967 |page=369 }}</ref><ref name="Galang">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=lt5uAAAAMAAJ&cd=2&dq=islas+del+poniente+san+lazaro&q=islas+del+poniente+#search_anchor |title=Encyclopedia of the Philippines, Volume 15 |editor-link=Zoilo Galang |editor-last=Galang |editor-first=Zoilo M. |publisher=E. Floro |edition=3rd|year=1957|page=46}}</ref><ref name="Cambridge1">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=jtsMLNmMzbkC&printsec=frontcover#v=onepage&q |title=The Cambridge History of Southeast Asia – Volume One, Part Two – From c. 1500 to c. 1800 |last=Tarling |first=Nicholas |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |page=[https://books.google.com/books?id=jtsMLNmMzbkC&pg=PA12&dq=#v=onepage&q&f=false 12] |isbn=978-0-521-66370-0 }}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်သည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် အကြိမ်ကြိမ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်းတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရဖြစ်သော မာလိုလော့စ် ကွန်ဂရက်မှ ရီပတ်ဘလစ်ကာ ဖိလစ်ပီနာ သို့ မဟုတ် ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ကို ထူထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ဖူးသည်။ စပိန်-အမေရိကန်စစ် (၁၈၉၈) မှ ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ် (၁၈၉၉-၁၉၀၂) ကို ဖြတ်သန်း၍ ဓနသဟာယနိုင်ငံ ဖြစ်သည့်အချိန် (၁၉၃၅-၁၉၄၆) အထိပင် အမေရိကန် ကိုလိုနီ အာဏာပိုင်များက နိုင်ငံအား ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး စပိန်အမည်မှ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Constantino1975">{{cite book |last1=Constantino |first1=R |title=The Philippines: a Past Revisited |date=1975 |publisher=Tala Pub. Services |location=Quezon City }}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်တွင် နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်သည် ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ {{Clear}} == သမိုင်း == ===သမိုင်းမတင်မီခေတ်=== [[File:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|တာဘွန်းဂူများသည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ရှေးအကျဆုံး လူတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများ (တာဘွန်းလူ)ကို တွေ့ရှိရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]] ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကာလင်ဂါပြည်နယ် ရိုင်ဇယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်ကိရိယာများ နှင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကြောင့် ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ခဲ့သော အစောဆုံး ဟိုမီနင်းလူသားများရှိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၉,၀၀၀ အထိ တွန်းပို့ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite journal |title=Earliest known hominin activity in the Philippines by 709 thousand years ago |url=https://archive.org/details/nature-uk_2018-05-10_557_7704/page/183 |first1=T.|last1=Ingicco |first2=G.D.|last2=van den Bergh |first3=C.|last3=Jago-on |first4=J.-J.|last4=Bahain |first5=M.G.|last5=Chacón |first6=N.|last6=Amano |first7=H.|last7=Forestier |first8=C.|last8=King |first9=K.|last9=Manalo |first10=S.|last10=Nomade |first11=A.|last11=Pereira |first12=M.C.|last12=Reyes |first13=A.-M.|last13=Sémah |first14=Q.|last14=Shao |first15=P.|last15=Voinchet |first16=C.|last16=Falguères |first17=P.C.H.|last17=Albers |first18=M.|last18=Lising |first19=G.|last19=Lyras |first20=D.|last20=Yurnaldi |first21=P.|last21=Rochette |first22=A.|last22=Bautista |first23=J.|last23=de Vos |date=May 1, 2018 |journal=Nature |volume=557 |issue=7704 |pages=233–237 |doi=10.1038/s41586-018-0072-8 |pmid=29720661 |bibcode=2018Natur.557..233I}}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများတွင် ယနေ့အထိ တွေ့ရှိရသည့် လူတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများကို ယူရေနီယမ် အသုံးပြု တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စိတ်အချရဆုံး စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားသည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၇,၀၀၀မှ ကာလျောင်းလူ၏ ခြေထောက်အရိုးများပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/philippines/7924538/Archaeologists-unearth-67000-year-old-human-bone-in-Philippines.html |title=Archaeologists unearth 67000-year-old human bone in Philippines |date=August 4, 2010 |accessdate=August 4, 2010 |location=London |work=The Daily Telegraph |first=Barney |last=Henderson}}</ref> ယခင်က ထိုထက်စောစီးစွာ တွေ့ရှိရသည်မှာ ကာဘွန်အသုံးပြု တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စမ်းသပ်ထားသည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆,၅၀၀ မှ ပလာဝမ်ရှိ တာဘွန်းလူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=pd6AAAAAMAAJ&q=tabon+man |title=The Tabon Caves: Archaeological Explorations and Excavations on Palawan |author=Fox, Robert B. |year=1970 |page=44 |accessdate=December 16, 2009 |publisher=National Museum |asin=B001O7GGNI}}</ref>{{sfn|Scott|1984|p=15}} နီဂရီတိုများသည် ကျွန်းစုများတွင် အစောဆုံးနေထိုင်သော လူများဖြစ်သောလည်း ၎င်းတို့၏ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး အခြေချနေထိုင်မှုကို စိတ်ချရသည့် နည်းလမ်းဖြင့် စမ်းသပ်ထားခြင်း မရှိပေ။{{sfn|Scott|1984|ps=, "Not one roof beam, not one grain of rice, not one pygmy Negrito bone has been recovered. Any theory which describes such details is therefore pure hypothesis and should be honestly presented as such."|p=138}} ရှေးခေတ် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသာ သီအိုရီအချို့ရှိသည်။ အက်ဖ် လန်ဒါ ဂျိုကာနို၏ သီအိုရီ အရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ဒေသတွင်း၌ပင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဝီလ်ဟမ် ဆိုလ်ဟိမ်း၏ ကျွန်းဇာစ်မြစ်သီအိုရီ အရ <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SiOgq0OPT_MC&pg=PA57&lpg= |title=Archaeology and Culture in Southeast Asia: Unraveling the Nusantao |last=Solheim |first=Wilhelm G. |last2=Bulbeck |first2=David |last3=Flavel |first3=Ambika |date=2006 |publisher=UP Press |isbn=978-971-542-508-7 |pages=57–139 |language=en}}</ref> ဘီစီ ၄၈,၀၀၀ မှ ၅,၀၀၀ ခုနှစ် အတွင်း ယခု ပင်လယ်ရေအောက်သို့ မြုပ်နေသာ ဆွန်ဒါလန်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းမှ တဆင့် ကျွန်းစုများသို့ လူများ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ပြီး အများကြီး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းမဟုတ်ဟု ဆွေးနွေးထားသည်။ အော်စထရိုနီးရှန်း ချဲ့ထွင်မှု သီအိုရီ အရ ထိုင်ဝမ်မှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း လူမျိုးများသည် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်တွင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး နဂိုမူလလူများနေရာတွင် ဝင်ရောက် အစားထိုး နေထိုင်ကြသည်ဟု ရှင်းပြထားသည်။<ref name=mijares2006>{{cite journal|last=Mijares|first=Armand Salvador B.|year=2006|url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707050814/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|archivedate=July 7, 2014|title=The Early Austronesian Migration To Luzon: Perspectives From The Peñablanca Cave Sites|journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association|issue=26|pages=72–78|archive-date=7 July 2014|access-date=10 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707050814/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |access-date=10 March 2019 |archive-date=23 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823055847/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |accessdate=10 March 2019 |archivedate=23 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130823055847/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 }}</ref> ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သက်သေများအရ အများစု လက်ခံထားသည့် သီအိုရီမှ ထိုင်ဝမ်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသည်ဆိုသော သီအိုရီဖြစ်ပြီး ထိုသီအိုရီအရ ယန်စီမြစ်ဝှမ်းရှိ လျံဇူးယဉ်ကျေးမှု အစရှိသော ယဉ်ကျေးမှုလောကများမှ ဆင်းသက်လာသော<ref>{{cite book|last1=Bellwood|first1=Peter|title=The Global Prehistory of Human Migration|date=2014|page=213}}</ref> ထိုင်ဝမ်မှ အော်စထရိုနီးရှန်းများသည် ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ပြီး အစောပိုင်းရောက်ရှိနေသူများနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်ခဲ့သည် ဟု ယူဆထားကြသည်။<ref name=mijares2006 /><ref name="solheim">{{cite book |url=http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020434/http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |archivedate=August 3, 2008 |title=Origins of the Filipinos and Their Languages |last=Solheim |first=Wilhelm G., II. |date=January 2006 |accessdate=August 27, 2009}}</ref> ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလအတွင်း ကျောက်စိမ်းယဉ်ကျေးမှု တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘီစီ ၂,၀၀၀ ခုနှစ်ခန့်က အထိ ရှေးကျသည့် ကျောက်စိမ်းဖြင့် အနုစိတ်ထွင်းထုထားသော လက်မှုပစ္စည်းများကို သောင်းဂဏန်းမျှ တွေ့ရှိရသည်။{{sfn|Scott|1984|p=17}}<ref>{{cite book|last1=Bellwood|first1=Peter|title=Pathos of Origin|date=2011|pages=31–41}}</ref> ကျောက်စိမ်းသည် အနီးအနားရှိ ထိုင်ဝမ်မှ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကုန်းမကြီးနှင့် ကျွန်းများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ထိုလက်မှုပစ္စည်းများကြောင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က အရှေ့တောင်အာရှ လူ့အဖွဲ့အစည်းများကြားတွင် အကွာအဝေး ရှည်လျားစွာ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဆိုသော အချက်အတွက် သက်သေဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book|last1=Hsiao-Chun|first1=Hung|title=Ancient jades map 3,000 years of prehistoric exchange in Southeast Asia|date=2007}}</ref> ဘီစီ ၁၀၀၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်သူများသည် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ၄ ခု အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ မုဆိုး-ရှာဖွေစုဆောင်းသူ လူမျိုးစုများ၊ စစ်သူရဲလူမျိုးစုများ၊ တောင်ကုန်းနေ ဓနရှင်အုပ်စိုးသော လူမျိုးစုများ နှင့် ဆိပ်ကမ်းနေ လူမျိုးစုများတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{cite journal|author = Legarda, Benito, Jr. |journal = Kinaadman (Wisdom) A Journal of the Southern Philippines |title = Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume = 23 |year = 2001 |page = 40}}</ref> ===ကိုလိုနီ မတိုင်မီခေတ်=== [[File:Naturales 4.png|thumb|upright|left|ဘောက်ဆာကုတ်ဒက်စ် ဟု ခေါ်သော မှတ်တမ်းမှ ကာဒါတွမ် သို့မဟုတ် တူမော ဟုခေါ်သော သူကောင်းမျိုးကို ဖော်ပြထားသောပုံ]] ယခုအချိန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းမတင်မီခေတ်နှင့် အစောပိုင်းသမိုင်းကို ခွဲခြားထားသော အပိုင်းအခြားမှာ အေဒီ ၉၀၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက် ဖြစ်ပြီး ထိုနေ့မှာ လာဂူးနား ကြေးနီပြားပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသော ဂရီဂိုးရီးယန်း ပြက္ခဒိန်နှင့် ညီမျှသော နေ့စွဲ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံး မပျက်မစီးကျန်ရစ်သော မှတ်တမ်းစာ လည်း ဖြစ်သည်။ <ref name=Postma1992>{{cite journal|url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary|last=Postma|first=Antoon|journal=Philippine Studies|volume=40|issue=2|pages=182–203|date=1992|archive-date=8 December 2015|access-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|url-status=dead}}</ref> ထိုနေ့မှာ မနုဿဗေဒပညာရှင်တို့မှ ဖိလစ်ပိုင်၏ တိုးတက်လာသော အချိန်အပိုင်းအခြားဟု သတ်မှတ်ထားသည် ၁ရာစု မှ ၁၄ ရာစု ၏ အလယ်ဖြစ်သည်။ တိုးတက်လာသော အချိန်အပိုင်းအခြားမှာ လူအဖွဲ့အစည်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုံစံများ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများ ကွဲပြား၍ အထူးပြုအလုပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း နှင့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001">{{cite book | last = Jocano | first = F. Landa | title = Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage | publisher = Punlad Research House, Inc. | date = 2001 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 978-971-622-006-3 }}</ref> ၁၃၀၀ ခုနှစ်များသို့ ရောက်သောအခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကျယ်ပြန့်သော မြို့ရွာဒေသများမှာ တိုးတက်နေသော ကုန်သွယ်ရေးဌာနများ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်း အပြောင်းအလဲအတွက် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာခဲ့ကာ ရှုပ်ထွေးသော ဘဝပုံစံများဆီသို့ လမ်းပြခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖိလစ်ပိုင် မနုဿဗေဒပညာရှင် အက်ဖ် လန်ဒါ ဂျိုကာနိုက ဖိလစ်ပိုင် အစောပိုင်းသမိုင်း၏ ဘာရန်ဂစ်အစိတ်အပိုင်းဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကာလမှာ ၁၄ ရာစု အစမှ စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏ ကိုလိုနီခေတ်စသည့် အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Jocano2001" /> အေဒီ ၁ ရာစုတွင် သံကို တွေ့ရှိခဲ့သည်မှ စ၍ ထင်ရှားသော လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် မြို့ရွာဒေသများ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လာခဲ့ကာ အလွှာခွဲခြားခြင်းနှင့် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ခြင်း စသော လူမှုဘဝ ပုံစံအသစ်များ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref name="Jocano2001" /> ဤလူ့အဖွဲ့အစည်းများထဲမှ အချို့ အထူးသဖြင့် မြစ်ကြီးများ၏ မြစ်ဝ သို့မဟုတ် မြစ်ဝအနီးတွင်ရှိသော ကမ်းရိုးတန်းမြို့ရွာဒေသများ<ref name="Junker1999">{{cite book|last1=Junker|first1=L|title=Raiding, Trading, and Feasting the Political Economy of Philippine Chiefdoms|url=https://archive.org/details/raidingtradingfe0000junk|date=1999|publisher=University of Hawaiì Press|location=Honolulu}}</ref>မှာ နောက်ဆုံးတွင် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောပိုင်း ကုန်သွယ်ရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့် သိသာသော ပမာဏတစ်ခုမျှ ကုန်သွယ်မှုပြုသည် အထိ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးသော မလေးရှားပြည် နှင့် ဂျားဗားပြည် တို့အပြင် တရုတ်ရှိ မင်းဆက်အမျိုးမျိုး<ref name="Junker1999"/> ထိုင်း,<ref name="Miksic2009">{{Cite book |title=Southeast Asian Ceramics: New Light on Old Pottery |last=Miksic |first=John N. |publisher=Editions Didier Millet |year=2009 |isbn=978-981-4260-13-8}}</ref> နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် မွတ်စလင် စူလတန်နယ် ဘရူနိုင်း{{sfn|Scott |1994}}တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဗီယက်နမ် <ref name="Miksic2009" /> ဂျပန် <ref name="Sals2005">{{cite book | last = Sals | first = Florent Joseph | author-link = | title = The history of Agoo : 1578–2005 | publisher = Limbagan Printhouse | date = 2005 | location = La Union | pages = 80 | language = English}}</ref> နှင့် အခြားသော အော်စထရိုနီးရှန်း တိုင်းပြည်များ<ref name="autogenerated3">{{cite web|title=Timeline of history|url=http://valoable1.webs.com/timelineofhistory.htm|accessdate=October 9, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091123061819/http://valoable1.webs.com/timelineofhistory.htm|archivedate=November 23, 2009}}</ref> နှင့်လည်း ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ အရ တရုတ်တို့နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းသည် တန်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဆောင်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။{{sfn|Scott |1994}} အေဒီ ၂ ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အချို့သော (အကုန်မဟုတ်ပေ) လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် တရုတ်သို့ ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်ပြီး တရုတ်တော်ဝင်နန်းတော်မှ သတ်မှတ်ထားသော အစွယ်အပွား စနစ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ {{sfn|Scott |1994}} ထိုသို့သော အစွယ်အပွားနိုင်ငံများသည် တရုတ်ဗဟိုပြု စနစ်ကို လက်ခံကြရပြီး ထိုစနစ်မှ တရုတ်နှင့် တော်ဝင်နန်းတော်တို့အား ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ အစောပိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ထိုစနစ်ကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် တရုတ်နှင့် ကုန်သွယ်ရန် လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအခြေအနေသည် စစ်ရေး နိုင်ငံရေး အရ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ် အမှန်တကယ် မသက်ရောက်ခဲ့ပေ။ {{sfn|Scott |1994}}<ref name="Junker1999" /> [[File:Rice terraces.png|thumb|လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်ကပင် အီဖုဂေါင်း/အီဂိုရော့ လူမျိုးများသည် မတ်စောက်သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးရေး စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။]] အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ အင်ဒိုနီးရှား နှင့် မလေးရှားရှိ နိုင်ငံအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်သက်၍မူ ဒဏ္ဍာရီများတွင် အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် သီရိဝိဇယ အင်ပိုင်ယာနှင့် ဆက်ဆံရေး ရှိကြောင်း ပြောလေ့ရှိသော်လည်း ထိုသို့ ဆက်ဆံရေး ရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်မည့် မည်သို့သော ရှေးဟောင်း သုတေသန အထောက်အထားကိုမှ မတွေ့ရှိခဲ့ရပေ။ <ref name="Jocano2001" />သို့သော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာ နှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ကောင်းကိုမူ လုံလောက်သော အထောက်အထား များ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="JocanoJr2012">{{Cite book |title=A Question of Origins |last=Jocano |first=Felipe Jr. |date=August 7, 2012 |work=Arnis: Reflections on the History and Development of Filipino Martial Arts |publisher=Tuttle Publishing |isbn=978-1-4629-0742-7 |editor-last=Wiley |editor-first=Mark |language=en}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်၏ အစောပိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများအပေါ်တွင် အိန္ဒိယတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မည်မျှ အတိုင်းအတာ အထိ ရှိသည် နှင့် မည်သို့ ရှိသည် ဆိုသော အချက်မှာ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းပညာရှင်များကြားတွင် အငြင်းပွားစရာ အချို့ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Osborne2004">{{cite book | last = Osborne | first = Milton | title = Southeast Asia: An Introductory History | publisher = Allen & Unwin | date = 2004 | location = Australia | pages = | volume = | edition = Ninth | url =https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2| doi = | id = | isbn = 978-1-74114-448-2 }}</ref> သို့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ပညာရှင် အများ သဘောတူညီမှု ရထားသည်မှာ ထိုစဉ်က အိန္ဒိယနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကြားတွင် တိုက်ရိုက် ကုန်သွယ်မှု အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည် သို့မဟုတ် လုံးဝ မရှိသလောက် ဖြစ်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Osborne2004" /> အိန္ဒိယ၏ ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာများ ဖြစ်သော စကားလုံး အသုံးအနှုန်း များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကိုးကွယ်မှုများ<ref name="JocanoJr2012" />မှာ ၁၀ ရာစုမှ ၁၄ ရာစု အစောပိုင်းအတွင်း စိမ့်ဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဟိန္ဒူမာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာတို့ ကြားရှိ ဆက်ဆံရေးမှ တဆင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="Jocano2001" /> ထို့ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများသည် မဟာအိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှုဇုံ၏ အပြင်ဘက် အစွန်းတွင် ရှိသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ (အခြားသောနိုင်ငံများမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Osborne2004" /> ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများ၏ အစောပိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အဆင့်အတန်း ၃ ခု ခွဲခြားထားသည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Junker1999" /> ကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ထိုအဆင့်အတန်း ၃ခုကို ကွဲပြားသော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိသော်လည်း မပြောင်းမလဲ ရှိသည်မှာ အထက်တန်းစာ သူကောင်းမျိုး အဆင့်၊ လွတ်လပ်သော လူ အဆင့် နှင့် အလီပင် သို့ မဟုတ် အိုရီပန်ဟု ခေါ်သော ကြွေးမြီရှိသူ မှီခိုအဆင့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Jocano2001" /><ref name="Junker1999" /> သူကောင်းမျိုး အဆင့်တွင် ပါဝင်သူများထဲတွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး တာဝန်ကိုယူထားသော ဒါတု များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်သည့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အစုအဖွဲ့များ ဖြစ်သော ဘာရန်းဂေး သို့မဟုတ် ဒူလိုဟန်တို့အား ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုကြသည်။ ထိုဘာရန်ဂေးများ ပေါင်းစပ်ကြသည့် အခါတွင် ပိုမိုကြီးပြသော မြို့ရွာဒေသများကို တည်ထောင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပထဝီ အနေအထားရ ပိုမို၍ လျော့ရဲသော မဟာမိတ် အဖွဲ့များ,<ref name="Junker1999" /> အဖြစ် နေထိုင်လေ့ ရှိကြလေသည်။<ref name="Junker1999" /> ထိုအစုအဖွဲ့များတွင် အသက်အကြီးဆုံး သို့မဟုတ် လူအလေးစား ခံရဆုံး သူအား ထိပ်ဆုံး ဒါတု အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြပြီး လာကန်၊ ဆူလတန်၊ ရာဂျာ သို့မဟုတ် ပိုမို၍ လုပ်သက်ရင့်သော ဒါတု ဟု အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။{{sfn|Scott |1994}}<ref name="Jocano2001" /><ref name="Legarda, Benito, Jr. 2001 40">{{Cite journal|author = Legarda, Benito, Jr. |journal = Kinaadman (Wisdom) A Journal of the Southern Philippines |title = Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume = 23 |year = 2001 |page = 40 |ref = harv}}</ref> ====အစောပိုင်း သမိုင်းဝင် ကမ်းရိုးတန်း မြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အစိုးရများ==== [[File:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|အေဒီ ၉၀၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသောလာဂူးနား ကြေးပြားစာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် အစောဆုံးတွေ့ရသော သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး လာဂူးနား၊ လမ်ဘန်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။]] ထိုမြို့ပြနိုင်ငံနှင့် ပြည်ထောင်များ၏ အစောဆုံးသမိုင်းမှတ်တမ်းမှာ လာဂူးနား ကြေးပြားစာပေါ်တွင် တွေ့ရပြီး ထိုမှတ်တမ်းမှ တာဂါးလော့ နိုင်ငံဖြစ်သော တွန်ဒို (အေဒီ ၉၀၀ မတိုင်မီ မှ အေဒီ ၁၅၈၉) နှင့် တွန်ဒိုအနီးတဝိုက်တွင် တည်ရှိမည်ဟု ယူဆရသော အခြားဒေသ နှစ်ခု သုံးခု တို့ အပြင် မင်ဒါနောင်းရှိ ဒီဝါတာတောင် အနီးမှ ဒေသတစ်ခု နှင့် ဂျားဗားကျွန်းပေါ်မှ မီဒန်ဘုရားကျောင်း အစုအဝေးတို့ ကို သွယ်ဝိုက်ရည်ညွှန်းထားသည်။<ref name="Postma1992" /> ထိုနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေး ဆက်သွယ်မှု အတိအကျကို ကြေးပြားစာပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ မရှင်းသော်လည်း ထိုကြေးပြားစာသည် ဒေသတွင်းနှင့် ဒေသပြင်ပ နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှုများ အေဒီ ၉၀၀ မတိုင်မီကပင် ရှိခဲ့ကြောင်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် လက်ခံထားသည့် သက်သေ အထောက်အထားပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Postma1992" />{{sfn|Scott |1994}}<ref name="Junker1999" /> ၁၅၀၀ ခုနှစ်များတွင် အစောဆုံး ဥရောပသား လူမျိုးခွဲဗေဒပညာရှင်များ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင် တွန်ဒိုအား "လာကန်း" ဟု ခေါ်သည့် အာဏာစက်ပြင်းသည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည်။{{sfn|Scott|1994}}<ref name="Junker1999" /> ၎င်းသည် အဓိက ကုန်သွယ်ရေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး တရုတ်ပြည် မင်မင်းဆက်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးအား မနီလာ ရာဂျာပြည်နှင့် အတူ ကျွန်းစု တစ်ခုလုံးရှိ ကုန်ပစ္စည်းများအား {{sfn|Scott |1994}} လက်ဝါးကြီးအုပ် ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။<ref name=Ring>{{cite book|url = https://books.google.com/?id=vWLRxJEU49EC&pg=PA565 |title = International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania |author = Ring, Trudy |author2 = Robert M. Salkin |author3 = Sharon La Boda |last-author-amp = yes |publisher = Taylor & Francis |year = 1996 |pages = 565–569 |isbn = 978-1-884964-04-6 |accessdate = January 7, 2010}}</ref> ထိုကုန်သွယ်ရေးမှာ အလွန်အရေးပါသဖြင့် ယောင်ဂယ်လ်ဘုရင်သည် ကိုချာလောင်း အမည်ရှိသော တရုတ်ဘုရင်ခံအား ကုန်သွယ်ရေးများကို စောင့်ကြည့်နိုင်ရန် ခန့်အပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Ho Khai Leong|title=Connecting and Distancing: Southeast Asia and China|url=https://books.google.com/books?id=EwnzBiM0LmAC&pg=PA33|year=2009|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-230-856-6|page=33}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=VbwogbQ3l8UC&pg=PT84&lpg=PT84&dq=Yung+lo+governor+luzon#v=onepage&q=Yung%20lo%20governor%20luzon&f=false|title=In Our Image|accessdate=August 24, 2015|isbn=978-0-307-77543-6|last1=Karnow|first1=Stanley|year=2010}}</ref> နောက်ထပ် ဖိလစ်ပိုင်အတွင်းရှိ ဒေသတစ်ခုအား သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင် ရည်ညွှန်းထားခဲ့ခြင်းမှာ ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းစာအုပ် အတွဲ ၁၈၆ တွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းစာအုပ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုင်းပြည်ဟု ယူဆသော မာအီပြည်ဟု (အေဒီ ၉၇၁ မတိုင်မီ မှ ၁၃၃၉ အကျော်အထိ) ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ဆောင်မင်းဆက်မှ ကုန်သည်များသည် မာအီသို့ နှစ်စဉ် လာရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ ပထဝီဝင်၊ ကုန်သွယ်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် အုပ်စိုးသူ၏ ကုန်သွယ်ရေး အပြုအမူများကို ဖော်ပြထားခဲ့ကြသည်။<ref name="KansaiICIS">{{cite journal |last=Zhenping |first=Wang |title=Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines |journal=Journal of East Asian Cultural Interaction Studies |year=2008 |volume=1 |pages=249–260 |issn=1882-7756 |url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |archive-date=13 March 2013 |access-date=3 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |access-date=3 July 2019 |archive-date=13 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf }}</ref> တရုတ်ကုန်သည်များမှ မာအီနိုင်ငံသားများသည် ရိုးသားပြီး ယုံကြည်ရသူများ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။{{sfn|Scott|1984|p=67}} သို့သော်လည်း ထိုမှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ တည်နေရာကို ရှင်းလင်းစွာ မဖောပြထားသဖြင့် မာအီ၏ တည်နေရာမှာ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်နေပြီး အချို့သော ပညာရှင်များက လာဂွန်းနား ပြည်နယ် ဘေးမြို့ နေရာတွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး<ref name="Go2005">{{cite journal | last = Go | first = Bon Juan | title = Ma'I in Chinese Records – Mindoro or Bai? An Examination of a Historical Puzzle | journal = Philippine Studies | volume = 53 | issue = 1 | pages = 119–138 | date = 2005 | url = http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131021221348/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | archivedate = October 21, 2013 | deadurl = no | archive-date = 21 October 2013 | access-date = 3 July 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131021221348/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | url-status = dead }}</ref> အခြားသူများက မင်ဒိုရိုကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။{{sfn|Scott|1984|p={{page needed|date=August 2018}}}} [[File:Butuan Ivory Seal.jpg|thumb|၁၉၇၀ ဘွမ်တမ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ၁၀၀၂ ခုနှစ်မှ ဘွမ်တွမ် ဆင်စွယ်တံဆိပ်]] [[File:Joangan, or the Spanish-built Joanga.jpg|thumb|left| ၁၇ ရာစုတွင် ဖရန်စစ္စကို အစ်ဂနာရှိ အယ်လ်စီနာ ရေးသားသော ''Historia de las islas e indios de Bisayas'' (1668) မှ ဗီဆာရန်း အမည်ရှိသော ကာရာကောင်းခေါ် ဖော့တပ်စစ်လှေ ကို ပုံဖော်ရေးဆွဲထားပုံ<ref name="alcina">{{cite book|author=Francisco Ignacio Alcina|title =Historia de las islas e indios de Bisayas|year =1668|url =https://trove.nla.gov.au/work/21366897?selectedversion=NBD197673}}</ref>]] ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းမှ ထပ်မံရည်ညွှန်းသည်မှာ မင်ဒါနောင်း အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဘူတွမ် ရာဂျားနယ်မြေ ({{circa|before ၁၀၀၁–၁၇၅၆}}) ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများမှ တရုတ်အင်ပိုင်ယာသို့ ၁၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ပထမဆုံး သံတမန်အဖွဲ့စေလွှတ်သော တိုင်းနိုင်ငံ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဘူတွမ်သည် ဆရီ ဘာတာ ရှားဂျာ ရာဂျာ ၏ လက်အောက်တွင် ထင်ရှားခဲ့ပြီး <ref name="autogenerated3" /> ထိုသူမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အုပ်စိုးသူလူတန်းစားမှ ဟိန္ဒူနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတွင်း ရွှေပန်းတိမ် လုပ်ငန်းကြောင့် အင်အားကြီးလာခဲ့ပြီး ချမ်ပါး ယဉ်ကျေးမှုလောက နှင့် သံတမန် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘူတွမ်သည် အလွန်ပင် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ပြီး လတ်တလော ဘူတွမ်မှ တူးဖော် ရရှိခဲ့သော ရွှေ ပမာဏသည် ပိုမိုထင်ရှားသော သီရိဝိဇယ နိုင်ငံထက်ပင် ပို၍ များပြားသည်။<ref>{{cite web |url=https://asiasociety.org/new-york/exhibitions/philippine-gold-treasures-forgotten-kingdoms |title=The Kingdom of Butuan |website=Philippine Gold: Treasures of Lost Kingdoms |publisher=Asia Society New York |access-date=2019-03-08 |df=mdy-all}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် အီဖရန် အီဆိုရယ်နာ၏ အယူအဆအရ ဗီဆာယန်း ဓားပြအဖွဲ့များသည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို အေဒီ ၁၁၇၄ မှ ၁၁၉၀ အတွင်း လုယက်ခဲ့ကြပြီး အခြား သမိုင်းပညာရှင်များကမူ ထိုဓားပြအဖွဲ့များသည် ဖော်မိုဆာ (ယနေ့ခေတ် ထိုင်ဝမ်) မှ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name=inquirer2013-06-13>[http://newsinfo.inquirer.net/421631/raiding-china.htm Jobers Bersales: ''Raiding China'' at Inquirer.net] Retrieved June 13, 2013</ref> ဗီဆာယန်း ဓားပြအဖွဲ့များတွင် ဒါပီတန် ကယ်ဒါတွမ်ပြည်မှ လူများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းနိုင်ငံမှာ လေတီ မှ ဒါတု ဆူမန်ဂါ မှ ဘတ်ဘန်း ဟာမူဆာနွမ်း မင်းသမီးအား တရုတ်အင်ပိုင်ယာ အတွင်းသို့ ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်နိုင်သော ၎င်း၏ စစ်အင်အားကို ပြ၍ နှစ်သက်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် တည်ထောင်ထားသော တိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ နယ်မြေအား ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး အင်အားကြီးသော ပင်လယ်ကမ်းစပ် နိုင်ငံတော် အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းအား "ဗီဆာယား ၏ ဗင်းနစ်မြို့" ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ <ref name="auto">[http://www.discoverbohol.com/Features/Dauis-History-Part-1.htm History of the Kingdom of Dapitan]. Retrieved February 3, 2017.</ref> ဒဏ္ဍာရီများ အရ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် ကယ်ဒါတွမ်ပြည် ({{circa|၁၂၀၀–၁၅၆၉}}) အား သီရိဝိဇယနိုင်ငံ ပျက်သုဉ်းခဲ့သည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲပြီးနောက်တွင် သီရိဝိဇယရှိ မလေးဒါတု များကို သစ္စာခံသူများက ကျူးကျော်သူ ခိုလာမင်းဆက် နှင့် ၎င်း၏ ရုပ်သေး ရာဂျာ မာကာတူနောင်း ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဗီဆာယားကျွန်းများတွင် လက်ကျန်နိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား တည်ထောင်ခဲ့သော ဒါတု ဖြစ်သူ ပူတီသည် ၎င်း၏ တိုင်းပြည်အသစ် နယ်နိမိတ်အား မူလရင်းနေ လူမျိုးစုဖြစ်သော အာတီတို့၏ လူစွမ်းကောင်း မာရီကူဒို ထံမှ ဝယ်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 121">G. Nye Steiger, H. Otley Beyer, Conrado Benitez, ''A History of the Orient'', Oxford: 1929, Ginn and Company, p. 121.</ref> မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ပါနေးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါနေးကျွန်းဆိုသော အမည်မှာ ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သော ပန်နိုင်းနိုင်ငံ အား အစွဲပြုမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သလို ပန်နိုင်းနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်လာသူတို့ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သည်။ ပန်နိုင်းသည် [[ဆူမတြာကျွန်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသော သီရိဝိဇယနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး ပင်လယ်ရေကြောင်းသွား လမ်းကြပ်ဖြစ်သည့်<ref>{{cite report |date= November 10, 2014 |url=http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/World_Oil_Transit_Chokepoints/wotc.pdf |section=Strait of Malacca |title=World Oil Transit Chokepoints |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20141122053242/http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/World_Oil_Transit_Chokepoints/wotc.pdf |archive-date=2014-11-22 |publisher=U.S. Energy Information Administration}}</ref> [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]အား အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သော ဟိန္ဒူ-ဗုဒ္ဓဘာသာ တပ် နေထိုင်ရာ နေရာ ဖြစ်ပြီး <ref name="Wonderful">{{cite web |title=The Temples Of Bahal (Portibi): Traces of Vajranaya Buddhism in Sumatra |work=Wonderful Indonesia |url=http://indonesia.travel/en/destination/613/the-temples-of-bahal-portibi |accessdate=22 July 2015 |archive-date=22 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722094350/http://indonesia.travel/en/destination/613/the-temples-of-bahal-portibi }}</ref> မလက္ကာရေလက်ကြားကို ကာကွယ်ရန်သည် ထိုအချိန်က သိသာသော စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံ သုံးခုဖြစ်သည့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ နှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့က ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပန်နိုင်းလူမျိုးတို့သည် ထိုရေလက်ကြားအား ၇၂၇ နှစ်တိုင် အန္တရာယ် ရန်စွယ်အားလုံးမှ ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသူ ခိုလာ အင်ပိုင်ယာအား ပုန်ကန်ရာတွင် သစ္စာရှိ စစ်သူရဲများဖြစ်ကြသော မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် လူမျိုးတို့သည် အနောက်ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသော ဟိန္ဒူနှင့် အစ္စလာမ် ကျူးကျော်သူများအား ၎င်းတို့ အခြေစိုက်ရာ ဗီဆားယားကျွန်းများမှ ဆန့်ကျင်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="saleeby 152-153">{{cite book |url=https://archive.org/stream/historysulu00islagoog#page/n58/mode/2up |title=The History of Sulu|author=Najeeb Mitry Saleeby |year=1908 |series=Ethnological Survey for Philippine Islands |publisher=Bureau of Printing, Harvard University |pages=152–153|oclc=3550427|accessdate=20 June 2019|edition=Illustrated |via=Internet Archive}}</ref> စီဘူး ရာဂျာပြည် <ref>Zhang Xie. (1618) (in Chinese). ''Dong Xi Yang Kao'' [''A Study of the Eastern and Western Oceans''] ''[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html Volume 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010145223/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html |date=10 October 2017 }}'' ({{zh|[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/ 東西洋考]}}). {{ISBN|7-5325-1593-1}}. MID 00024687. Retrieved December 18, 2009.</ref>({{circa|၁၂၀၀–၁၅၆၅}}) မှာ ဗီဆာယားရှိ မတ်ဒ်ဂျာအက်စ်ပြည်၏ အိမ်နီးချင်း ဖြစ်ပြီး တမီးလ်သွေးပါဝင်သော ရာဂျာတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် ချိုလာမင်းဆက် မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည့် ရာဂျာမူဒါ ဆရီ လူမေး မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ဆရီလူမေးအား ချိုလာ မဟာရာဂျာမှ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ကျူးကျော်ရန် စေလွှတ်လိုက်သော်လည်း ပုန်ကန်ခြားနားပြီး ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် တမီးလ်-မလေး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ မဟာရာဂျာမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သော်လည်း ၎င်းဘာသာ စီဘူး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်သူအဖြစ် နှိမ့်ချစွာ နေထိုင်ပြီး သူကိုယ်တိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် ပေါင်းသင်းနေခဲ့သည်။ ထိုပြည်သည် ကျွန်းများအတွင်း ရေကြောင်းပို့ဆောင် ဆက်သွယ်ခြင်းဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်။<ref>[http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html Cebu, a Port City in Prehistoric and in Present Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205118/http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html |date=3 March 2016 }}. Accessed September 5, 2008.</ref> ဘူတွမ် နှင့် စီဘူး ရာဂျာပြည် နှစ်ခုစလုံးသည် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ပြည်စလုံးသည် အိန္ဒိယကုန်သည်များမှ ဘော်နီယိုကျွန်း တောင်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ထားသော<ref>[http://www.joshuaproject.net/peopctry.php?rop3=106159&rog3=ID The Tenggarong Kutai] in the Joshua Project</ref> ဟိန္ဒူပြည်ဖြစ်သည့်<ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|authorlink= George Coedès|editor= Walter F. Vella|translator= Susan Brown Cowing |title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> ကူတိုင်းပြည်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဂန္ထဝင်ကဗျာရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် နာဂရာခရက်တီဂါမာ ကဗျာ အရ ဂျာဗားတွင် အခြေစိုက်သော မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာသည် လူဇုန်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆလူဒေါင် (မနီလာ) နှင့် ဆူလူးကျွန်းစု ရှိ ဆိုလော့ (ဆူလူး) တို့အား ကိုလိုနီနယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူတို့သည် ဗီဆာယားကျွန်းများပေါ်တွင် အခြေတည်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ သီရိဝိဇယမင်း သစ္စာခံများက အဆက်မပြတ် ပြောက်ကျားစစ်ပွဲများ ဖြင့် ၎င်းတို့အား တိုက်ခိုက်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မနီလာတိုက်ပွဲ (၁၃၆၅) အပြီးတွင် လူဇုန်ကျွန်းသည် လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည် ရရှိခဲ့ပြီး ဆူလူးတို့မှလည်း လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည်တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကာ ကလဲ့စားချေသည့် အနေနှင့် မာဂျာပါဟစ်၏ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သော ပိုနီ (ဘရူနိုင်း) အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ မြို့တော်မှ တပ်များက ၎င်းတို့အား ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခဲ့သည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |title=History for Brunei Darussalam: Sharing our Past |year=2009 |publisher=Curriculum Development Department, Ministry of Education |isbn=978-99917-2-372-3 |ref={{harvid|History for Brunei Darussalam|2009}}|p=44}}</ref> တွန်ဒိုမှ ပါဆစ်မြစ်၏ တစ်ဖက်ကမ်း လူဇုန်ကျွန်းပေါ်တွင် မနီလာရာဂျာပြည် (c.၁၂၅၈–၁၅၇၁) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင်က ထိုဒေသရှိ မွတ်ဆလင်တို့ကို အုပ်စိုးခဲ့သော ဘရူနိုင်း ရာဂျာ အာမက် မှ မာဂျာပါဟစ် ရာဂျာ အဗီဂျီကာရ အား ရေကြောင်းတိုက်ပွဲတွင် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ဆက်လက်ပျံ့နှံ့လာပြီး မွတ်စလင် ဖြစ်သွားသော ပြည်နယ်များမှ ခွဲထွက်ကာ လွတ်လပ်သော စူလတန်ပြည်များကို သီးခြားတည်ထောင်ကြသဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲရန် ရင်ဆိုင်နေရသော ဟိန္ဒူ မာဂျာပါဟစ် အကြွင်းအကျန်တို့သည် ဘာလီကျွန်း သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။{{sfn|Barski|p=46}} တရုတ်တို့သည် လူဇုန် ဟု အမည်ရသော ပြည်ကိုလည်း ၎င်းတို့မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၎င်းမှာ မနီလာကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆရပြီး ၁၅၂၀ ခုနှစ်များမှ ပေါ်တူဂီနှင့် စပိန်တို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် လူဆွန် နှင့် မနီလာသည် တစ်ခုတည်း ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားခဲ့ ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ {{sfn|Scott |1994}} သို့သော် အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များက ငြင်းချက်ထုတ်ကြသည်မှာ ထိုသူများ အားလုံးသည် မနီလာသို့ ရောက်ရှိခြင်း မရှိကြဘဲ လူဆွန် ဆိုသည်မှာ မနီလာပင်လယ်အော်ပေါ်ရှိ တာဂါးလော့ နှင့် ကာပမ်ပန်ဂမ်ပြည်များ အားလုံးကို အလွယ်တကူ ညွှန်းဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="Alfonso2016">{{cite book | title=The Nameless Hero: Revisiting the Sources on the First Filipino Leader to Die for Freedom | publisher=Holy Angel University Press | author=Alfonso, Ian Christopher B. | year=2016 | location=Angeles | isbn=978-971-0546-52-7}}</ref> မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ ၁၅၀၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း နှင့် ၁၅၆၀ ခုနှစ်များ အထိ ထို ပင်လယ် ခရီးသွားလူမျိုးများကို ပေါ်တူဂီတို့၏ မလက္ကာမြို့တွင် လူဆိုးရက်စ် ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ တခွင်တွင် ပြည်ပ အသိုင်းအဝန်းများ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တောင်ငူမင်းဆက်ခေတ် မြန်မာပြည်၊ မလက္ကာ စူလတန်ပြည် နှင့် အရှေ့တီမောတို့သို့ စွန့်စား ကုန်သွယ်ရန် သွားရောက်ပြီး စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြကာ <ref>Lucoes warriors aided the Burmese king in his invasion of Siam in 1547&nbsp;AD. At the same time, Lusung warriors fought alongside the Siamese king and faced the same elephant army of the Burmese king in the defence of the Siamese capital at Ayuthaya, p. 195.</ref>{{efn|1=The former sultan of Malacca decided to retake his city from the Portuguese with a fleet of ships from Lusung in 1525 AD.{{refn|1=Barros, Joao de, Decada terciera de Asia de Ioano de Barros dos feitos que os Portugueses fezarao no descubrimiento dos mares e terras de Oriente [1628], Lisbon, 1777, courtesy of Scott 1994 p.94}} }}<ref name="Pigafetta">{{Cite journal |last = Pigafetta |first = Antonio |author-link = Antonio Pigafetta |title = First voyage round the world |language = English |translator = J.A. Robertson |year = 1969 |place = Manila |publisher = Filipiniana Book Guild |orig-year = 1524}}</ref> ကုန်သည်များ နှင့် ကြေးစားစစ်သား များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Pires">{{Cite book |last = Pires |first = Tomé |author-link = Tomé Pires |title = A suma oriental de Tomé Pires e o livro de Francisco Rodriguez: Leitura e notas de Armando Cortesão [1512–1515] |translator = Armando Cortesao |language = Portuguese |place = Cambridge |publisher = Hakluyt Society |year = 1944 }}</ref><ref name="Lach">{{cite book |last = Lach |first = Donald Frederick |title = Asia in the Making of Europe |year = 1994 |publisher = University of Chicago Press |location = Chicago |chapter = Chapter 8: The Philippine Islands |isbn = 978-0-226-46732-0}}</ref><ref name="Reid">{{cite book |last = Reid |first = Anthony |editor = Peter Bellwood |editor2 = James J. Fox |editor3 = Darrell Tryon |editor3-link = Darrell Tryon |title = The Austronesians: Historical and comparative perspectives |year = 1995 |publisher = Department of Anthropology, The Australian National University |location = Canberra |chapter = Continuity and Change in the Austronesian Transition to Islam and Christianity |chapterurl = http://epress.anu.edu.au/austronesians/austronesians/mobile_devices/ch16.html |access-date = 5 July 2019 |archive-date = 2 September 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070902152346/http://epress.anu.edu.au/austronesians/austronesians/mobile_devices/ch16.html |url-status = dead }}</ref> ထင်ရှားသော လူဆိုးရက်စ် တစ်ဦးမှာ ပေါ်တူဂီ မလက်ကာပြည်ရှိ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် သူဌေး နှင့် တီမန်ဂေါင်း (ဘုရင်ခံ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်)<ref name="turnbull">{{cite book|last=Turnbull|first=C.M.|title=A History of Singapore: 1819–1975|year=1977|publisher=Oxford University Press|location=Kuala Lumpur|isbn=978-0-19-580354-9}}</ref> ဖြစ်သူ ရယ်ဂျီမို ဒီ ရာဂျာ ဖြစ်သည်။ သူသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ မလက်ကာ ရေလက်ကြား၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်<ref>Antony, Robert J. Elusive Pirates, Pervasive Smugglers: Violence and Clandestine Trade in the Greater China Seas. Hong Kong: Hong Kong University Press, 2010. Print, 76.</ref> နှင့် အလယ်ခေတ် ဖိလစ်ပိုင် ပင်လယ်နိုင်ငံများ<ref>Junker, Laura L. Raiding, Trading, and Feasting: The Political Economy of Philippine Chiefdoms. Honolulu: University of Hawaiì Press, 1999.</ref><ref>Wilkinson, R J. An Abridged Malay-English Dictionary (romanised). London: Macmillan and Co, 1948. Print, 291.</ref> တို့အတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပြုလုပ် ထိန်းချုပ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောအစုအဝေး၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ပေါလ် ကီကိုင်း မာနန်ဆာလာ၏ အဆိုအရ နာမည်ကြီး မင်မင်းဆက် ဗိုလ်ချုပ် ကျန်းဟီ သည် လူဇုန်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မနီလာအား ဖျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာမိတ်တိုင်းပြည်များက ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို ပြန်လည် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏ အောင်မြင်မှုသည် ပန်ဂါဆီနန် အထိသာ ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[http://sambali.blogspot.com/2005/11/glossary-lues.html Glossary: Luções By Paul Kekai Manansala in the "Quest of the Dragon and Bird Clan."]</ref> လူဇုန်မြောက်ပိုင်းတွင် ကာဘိုလိုအန် (ပန်ဂါဆီနန်) ({{circa|၁၄၀၆–၁၅၇၆}}) သည် ၁၄၀၆ မှ ၁၄၀၁၁ အတွင်း တရုတ်ပြည်သို့ လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် အထူးသံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-21-1983/scott.pdf|title=Filipinos in China in 1500|last=Scott|first=William Henry|website=China Studies Program|page=8|publisher=De la Salle University|year=1989|access-date=April 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724123829/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-21-1983/scott.pdf|archive-date=July 24, 2015|dead-url=yes}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်လည်း ကုန်သွယ်မှုများ ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite book | last = Sals | first = Florent Joseph | author-link = | title = The history of Agoo : 1578–2005 | publisher = Limbagan Printhouse | date = 2005 | location = La Union | page = 80 | language = English}}</ref> မော်ရိုကို စူးစမ်းရှာဖွေသူ အီဘင် ဘာတူတာ၏ အဆိုအရ မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အချိန်တွင် ပန်ဂါဆီနန်သည် အလွန် အင်အားတောင့်တင်းသော်လည်း ပန်ဂါဆီနန်ရှိ ပြည်သူတို့သည် ထောင်လွှားခြင်း မရှိကြဟု ဆိုသည်။<ref>Ibn Battuta, ''The Travels of Ibn Baṭṭūṭa, A.D. 1325–1354'', vol. 4, trans. H. A. R. Gibb and C. F. Beckingham (London: Hakluyt Society, 1994), pp. 884–5.</ref> ပန်ဂါဆီနန် (ကာဘိုလိုအန်း) မှ စစ်သူရဲ မင်းသမီး အာဒူဂျာသည် နိုင်ငံ နှင့် မဟာမိတ်တို့ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာ တစ်ခုလုံး၏ ပြိုင်ဘက်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကာဘိုလိုအန်း တို့သည် မင်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသော အခါ မွန်ဂိုတို့ကို ဆန့်ကျင်သော မင်မင်းဆက်နှင့် တစ်သွေးတည်း တစ်သားတည်း ရှိကြောင်း ပြခဲ့သည်။{{sfn|Scott |1994 |p=187}} [[File:Kris and scabbard.jpg|thumb|upright|right|ခရစ် (သို့ ကာလစ်) ဟု ခေါ်သော ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုးတို့ အသုံးပြုခဲ့သော မြင့်မြတ်သော ဓား။ ထိုဓားအား ပုံမှန် လက်နက် အဖြစ် ကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite book |last=Frey |first=Edward |title=The Kris: Mystic Weapon of the Malay World |year=1989 |publisher=Oxford University Press |location=Selangor Darul Ehsan |isbn=978-0-19-588906-2}}</ref>]] ၁၃၀၀ ခုနှစ်များတွင် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ရောက်ရှိလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၁၃၈၀ တွင် ကာရင်မ် အူလ် မက်ကဒမ် နှင့် ဂျိုဟိုးတွင် မွေးဖွားသော အာရပ်ကုန်သည် ရှာရီဖူးလ်း ဟာရှမ် ဆိုင်ယတ်ဒ် အဘူ ဘာကာ တို့သည် မလက္ကာ မှ ဆူလူးကျွန်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဆူလူး ရာဂျာဖြစ်သူ ရာဂျာ ဘာဂွင်ဒါ အလီ အား အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းပြီး သူ၏ သမီးတော်ကို လက်ဆက်ကာ ဆူလူး စူလတန်ပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>100 Events That Shaped The Philippines (Adarna Book Services Inc. 1999 Published by National Centennial Commission) Page 72 "The Founding of the Sulu Sultanate"</ref><ref>{{citation |author=Bascar, C.M. |url=http://www.royalsulu.com/history.html |title=Sultanate of Sulu, "The Unconquered Kingdom" |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201232156/http://www.royalsulu.com/history.html |archive-date=December 1, 2008 |access-date=December 19, 2009 |via=[http://www.royalsulu.com/ The Royal Hashemite Sultanate of Sulu & Sabah Website]}}</ref> ၁၅ ရာစု အကုန်တွင် ဂျိုဟိုးမှ ရှရစ်ဖ် မိုဟာမက် ကာဘန်ဆူဝမ် သည် မင်ဒါနောင်းကျွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး မာဂွင်ဒါနောင်း စူလတန်ပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စူလတန် ပုံစံ ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေး သည် လာနောင်း အထိ ချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်။ <ref>[http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm "The Maguindanao Sultanate"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030126203422/http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm |date=26 January 2003 }}, Moro National Liberation Front web site. "The Political and Religious History of the Bangsamoro People, condensed from the book ''Muslims in the Philippines'' by Dr. C.A. Majul." Retrieved January 9, 2008.</ref> [[File:Iranun lanong warship by Rafael Monleón (1890).jpg|thumb|left|၁၈၉၀ခုနှစ်တွင် ရာဖဲလ် မွန်လီယွန်မှ ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း အီရန်နန် လူမျိုးတို့၏ ပင်လယ်ဓားပြတိုက်ရာ နှင့် ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရာတွင် အသုံးပြုသော လာနောင်း စစ်သင်္ဘောများကို သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] အစ္စလာမ်ဘာသာသည်သည် တောင်ဘက်တွင် မင်ဒါနောင်း အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်တွင် လူဇုန်အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။<ref>Majul, Muslims, 81–83.</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ပိုနီဟု ယခင်က ခေါ်ဝေါ်သော ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်သည် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာမှ ခွဲထွက်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းကာ မက္ကာမှ အာရပ်စော်ဘွား တစ်ဦးဖြစ်သူ ရှာရစ်ဖ် အလီအား စူလတန် အဖြစ် လာရောက် အုပ်ချုပ်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့ပြီး ထိုစူလတန်မှ ဆင်းသက်သူ စူလတန် ဘိုလ်ကရား သည် ၎င်း အုပ်ချုပ်စဉ် ၁၄၈၅ မှ ၁၅၂၁ အတွင်း လူဇုန်ကျွန်းတွင် မနီလာအား အစ္စလာမ် ကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|author=Sidhu, Jatswan S. |year=2009 |title=Bolkiah, Sultan (r. 1485–1524) |encyclopedia=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |edition=second |location=Lanham, MD |publisher=Scarecrow Press |page=37 |isbn=978-0-8108-7078-9}}</ref> ထို့နောက်တွင် ရာဂျာ ဂန်ဘမ်အား တိုက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ပုန်ကန်ထကြွသော တွန်ဒိုတို့အား အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင် ရာဂျာ ဆာလာလီလာအား နန်းတင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မွတ်ဆလင် ရာဂျာနိုင်ငံဖြစ်သော မေနီလာ အား ပြန်လည်တည်ထောင်ကာ ဘရူနိုင်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် လူဇုံမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170109041503/http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|archivedate=January 9, 2017|title=Info Sejarah|publisher=The Government of Burnei Darussalam}}</ref><ref name=McAmis>{{harvnb|McAmis|2002|pp=18–24, 53–61}}</ref><ref name="end">{{cite book |last=Munoz |first=Paul Michel |title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula |url=https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno |publisher=Editions Didier Millet |year=2006 |location=Singapore|page=[https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno/page/171 171] |isbn= 978-981-4155-67-0}}</ref><ref>U.S. Department of State. Bureau of East Asian and Pacific Affairs. (June 2009). [https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm Background Note: Brunei]. Retrieved December 18, 2009.</ref>စူလတန် ဘိုလ်ကရားသည် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ အသစ်ကူးပြောင်းထားသော စူလူးကျွန်းမှ စူလူး စူလတန် အာမာ အူလ်-အွမ်ဘရာ၏ သမီးတော် လိုင်လာ မက်ကာနာအား လက်ဆက်ခဲ့ပြီး ဘရူနိုင်း၏ ဩဇာကို လူဇုံကျွန်းနှင့် စူလူးကျွန်းစုတို့အထိ ဖြန့်ကျက်ခဲ့သည်။<ref name="Sidhu">{{Cite encyclopedia|author=Sidhu, Jatswan S. |year=2009 |title=Bolkiah, Sultan (r. 1485–1524) |encyclopedia=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |edition=second |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |page=37 |isbn=978-0-8108-7078-9}}</ref> ဘရူနိုင်းသည် အလွန်ပင် အင်အားကြီးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘော်နီယို အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော တောင်ဘက်ရှိ ကူတိုင်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကူတိုင်းမှာ ဟိန္ဒူနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကျူးကျော်လာသော အစ္စလာမ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ဖြစ်သည့် မာဂွင်ဒါနောင်းကဲ့သို့သော တိုင်းပြည်များနှင့် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်နေရသည့် ဘူတွမ် နှင့် စီဘူးတို့နှင့် နောက်ဆုံးအနေနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အသက်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘရူနိုင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် တောင်ပိုင်း သုံးပုံတစ်ပုံကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း{{sfn|Saunders|2013|pp=60}}{{sfn|Herbert|Milner|1989|pp=99}}{{sfn|Lea|Milward|2001|pp=16}}{{sfn|Hicks|2007|pp=34}}{{sfn|Church|2012|pp=16}}{{sfn|Eur|2002|pp=203}}{{sfn|Abdul Majid|2007|pp=2}}{{sfn|Welman|2013|pp=8}} စူလတန် ဘိုလ်ကရားမှာ ၎င်းကိုယ်တိုင် မိခင်ဘက်မှ ဗီဆာယန်း သွေးတစ်ဝက်ပါသော်လည်း ဗီဆာယန်းကျွန်းများကို မအောင်မြင်နိုင်ခဲ့ပေ။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီများထဲတွင် ရုပ်ချောပြီး ယောက်ျားပီသကာ သန်မာသော ဂီတအားဖြင့် ဘုရားပေးသည့် ပါရမီရှိပြီး နတ်သားကဲ့သို့ အသံရှိသည့် အပြင် ကိုယ်ခံပညာတော်သဖြင့် ကျော်ကြားသော သီချင်းဆိုသည့် သင်္ဘောကပ္ပတိန် နာခိုဒါ ရာဂမ် ဆိုသူ ရှိပြီး ၎င်းမှာ စူလတန် ဘိုလ်ကရားနှင့် တွဲဖက်မြင်ကြသည်။ စူလတန် ဘိုလ်ကရားမှာ နာခိုဒါ ရာဂမ် ဖြစ်နိုင်သည့် အထောက်အထားများ ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဗီဆာယန်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင် သွေးတစ်ဝက်ပါသည့် အမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း စပိန်တို့၏ မှတ်တမ်းများအရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ အထူးသဖြင့် ဗီဆာယန်းများသည် သီချင်းဆိုရာတွင် ဝါသနာကြီးကြပြီး အထူးသဖြင့် စစ်သူရဲလူတန်းစားများမှာ ၎င်းတို့၏ သီချင်းဆိုကောင်းမှုကြောင့် ကျော်ကြားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Cf. William Henry Scott (1903). "Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society". (1 January 1994) pp. 109–110.</ref> ထို့နောက်တွင် မွတ်ဆလင်တို့သည် ဗီဆာယန်းတို့အား စစ်ပွဲများ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ကြပြီး ကျွန်အဖြစ် ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခြင်းများ လုပ်ဆောင်ကြသည်။<ref name="macachor">{{cite journal |author=Celestino C. Macachor |year=2011 |title=Searching for Kali in the Indigenous Chronicles of Jovito Abellana |journal=Rapid Journal |volume=10 |issue=2 |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |archivedate=July 3, 2012 |df= |archive-date=3 July 2012 |access-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |access-date=13 July 2019 |archive-date=3 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |accessdate=13 July 2019 |archivedate=3 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html }}</ref>မွတ်ဆလင်တို့၏ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်သည့် ပါပူအာ-အင်ဒိုနီးရှား၏ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ဗဟိုချက်မအဖြစ် အခြေစိုက်သော မွတ်ဆလင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်၍ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ရောင်းဝယ်ရေးကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ကာ အင်အားကြီးလာသော တာနိတ် စူလတန်ပြည်သည် အန်နီမစ်ဆင် ကိုးကွယ်သည့် မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဒါပီတန် ကယ်ဒါတွမ်ပြည်အား ဘိုဟိုးတွင် ဆက်လက်ဖျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="auto"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ဒါပီတန် ပြည်သူတို့ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ တိုင်းပြည်ကို မင်ဒါနောင်းမြောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ ထိုနေရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည့် အတွက် ထိုနေရာတွင် နေထိုင်သူ လာနောင်း စူလတန်ပြည်မှ ပြည်သူများ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ဟိန္ဒူရာဂျာပြည်များဖြစ်ကြသော ဘူတွမ် နှင့် စီဘူးတို့မှာလည်း မာဂွင်ဒါနောင်း စူလတန်ပြည်မှ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် စစ်ပြုခြင်းများကို ကြံ့ကြံ့ခံနေရပြီး <ref name="marivir">Marivir Montebon, Retracing Our Roots – A Journey into Cebu's Pre-Colonial Past, p.15</ref> ၎င်းတို့၏ တောင်ပိုင်းရှိ ဟိန္ဒူမဟာမိတ်ဖြစ်သော ကူတိုင်း ရာဂျာပြည်မှာလည်း ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်တွင် စိုးမိုးနိုင်ရေးအတွက် ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်နှင့် အပြင်းအထန် ရုန်းကန် တိုက်ခိုက်နေရသည်။ ထိုသို့ ဗီဆာယန်းများအား ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းများနှင့် အပြိုင်အဖြစ် စီဘူးရာဂျာ ဟူမာဘွမ် အား မက်ကန် မှ ဒါတု လာပူး-လာပူးမှ ပုန်ကန်ခြားနားခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=de Guzman|first=Maria O.|title=The Filipino Heroes|publisher=National Bookstore, Inc.|year=1967|pages=58|isbn=978-971-08-2987-3}}</ref> ထို့အပြင် တွန်ဒို နိုင်ငံ နှင့် ဘရူနိုင်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်သော မေနီလာ အစ္စလာမ်ရာဂျာပြည်တို့ကြားတွင် နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုများဖြင့် ကျွက်ကျွက်ဆူနေခဲ့ပြီး မေနီလာကို အုပ်ချုပ်သူ ရာဂျာ မာတန်ဒါမှ တွန်ဒိုအား တိုက်ခိုက်ရာတွင် ဘရူနိုင်းစူလတန်ပြည်ရှိ ၎င်းနှင့် အမျိုးတော်သူများမှ စစ်ကူတောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title=Relazione del primo viaggio intorno al mondo|last=Pigafetta|first=Antonio|year=1524|isbn=|location=|pages=}}</ref> ဒါတုများ၊ ရာဂျာများ၊ စူလတန်များနှင့် လာကန်းများအကြား အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်နေမှုကြောင့် စပိန်တို့အတွက် ကိုလိုနီပြုရန် လွယ်ကူခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကျွန်းများသည် အမြဲတမ်း ဖြစ်နေတတ်သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ<ref>{{cite news|last1=Locsin|first1=Joel|title=For improved response? PAGASA to adopt 'super typhoon' category in 2015|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/386166/weather/for-improved-response-pagasa-to-adopt-super-typhoon-category-in-2015|accessdate=November 2, 2014|publisher=GMA News Online|date=November 1, 2014}}</ref> နှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် လူဦးရေ ကျဲပါးသည်။<ref>{{cite journal|url = http://www.gutenberg.org/files/38269/38269-h/38269-h.htm#pb139 |title = A History of the Philippines |last = Barrows |first = David |journal = Guttenburg Free Online E-books |year = 2014 |volume = 1 |page = 139 |quote = Fourth.—In considering this Spanish conquest, we must understand that the islands were far more sparsely inhabited than they are to-day. The Bisayan islands, the rich Camarines, the island of Luzon, had, in Legaspi's time, only a small fraction of their present great populations. This population was not only small, but it was also extremely disunited. Not only were the great tribes separated by the differences of language, but, as we have already seen, each tiny community was practically independent, and the power of a dato very limited. There were no great princes, with large forces of fighting retainers whom they could call to arms, such as the Portuguese had encountered among the Malays south in the Moluccas.}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် လူနည်းသော နယ်မြေများကို အလွယ်တကူပင် အောင်မြင်နိုင်ပြီး ကျွန်းစုအတွင်း နိုင်ငံငယ်များကို စပိန်အင်ပိုင်ယာအတွင်းသို့ အလျင်အမြန် သွတ်သွင်းနိုင်ခဲ့ကာ စပိန်ယဉ်ကျေးမှု သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းစေနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=Agoncillo>{{cite book|author=Agoncillo, Teodoro A.|title=History of the Filipino People|url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod|edition=8th|publisher=Garotech Publishing|year=1990|isbn=978-971-8711-06-4|page=[https://archive.org/details/historyoffilipin00teod/page/22 22]}}</ref> ===ကိုလိုနီခေတ်=== သတင်းစာဆရာ အလန်ရော်ဘယ်က " ကိုလိုနီစနစ်မှ ဖိလစ်ပိုင်ကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည့်အပြင် လူတို့၏ အတွေးအမြင်များကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ စပိန်တို့လက်အောက် ၃၃၃ နှစ်နှင့် အမေရိကန်တို့လက်အောက် ဆယ်စုနှစ် ၅ ခုမှ နိုင်ငံကို ခိုင်မာစွာ ပုံသွင်းခဲ့သည်။" ဟူ၍ သူ၏ အယူအဆကို ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="D+C">{{cite news |title=No trust in institutions|url=https://www.dandc.eu/en/article/anti-democratic-legacy-spanish-and-us-colonialism-philippines|author=Alan C. Robles|work=D+C, development and cooperation |date=October 15, 2017 |accessdate=November 23, 2017}}</ref> မနုဿဗေဒပညာရှင် ပရော်စပယ်ရို ကိုဗာမှ သူ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဖော်ပြရာတွင် "ကျွန်ုပ်တို့၏ တွေးခေါ်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင် အာရှသားများ ဖြစ်သော်လည်း အနောက်တိုင်းပုံစံ ဖြစ်လာခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။<ref>quoted in {{cite book|last=Mendoza|first=Susanah Lily L.|title=Between the Homeland and the Diaspora: The Politics of Theorizing Filipino and Filipino American Identities : a Second Look at the Poststructuralism-indigenization Debates|url=https://books.google.com/books?id=cKlw1AlY9OYC|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-93157-1|pages=[https://books.google.com.ph/books?id=cKlw1AlY9OYC&pg=PA50 50–51]}}</ref> ====စပိန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== ၁၅၂၁တွင် ပေါ်တူဂီ စွန့်စားရှာဖွေသူ [[မဂျဲလင်|ဖာဒီနန် မဂျဲလင်]] ၏ အဖွဲ့သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး စပိန်အတွက် ကျွန်းများကို သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း မဂျဲလင်မှာ မက်တန်ကျွန်းတိုက်ပွဲတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="etymology">{{cite book|author1=Zaide, Gregorio F. |author2=Sonia M. Zaide |lastauthoramp=yes |title=Philippine History and Government|url=https://archive.org/details/philippinehistor0000zaid |edition=6th|publisher=All-Nations Publishing Company |year=2004}}</ref> စပိန်စွန့်စားရှာဖွေသူ မစ်ဂူရယ် လိုပက်ဇ် ဒီ လီဂက်ဇ်ပီ သည် ၁၅၆၅ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုမှ ရောက်ရှိလာပြီး စီဘူးတွင် စပိန်တို့၏ ပထမဆုံးအခြေချနေထိုင်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပနေးကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချပြီး ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် မဟာမိတ်ပြုပြီးနောက် စပိန်စစ်သားများနှင့် လက်တင်-အမေရိက တပ်သားသစ်များသည် မက္ကဆီကိုတွင် မွေးဖွားသော စစ်သူရဲကောင်း ယွမ် ဒီ ဆယ်စီဒို <ref>{{cite book|author=Marciano R. De Borja|title=Basques in the Philippines|url=https://books.google.com/books?id=xXpiujH2uOwC|year=2005|publisher=University of Nevada Press|isbn=978-0-87417-590-5|page={{page needed|date=January 2019}}}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref>၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မွတ်ဆလင်တို့၏ မနီလာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယွမ် ဒီ ဆယ်စီဒိုသည် ဘရူနိုင်းတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော တွန်ဒိုရှိ မင်းသမီး ကန်ဒါရာပါ အား ချစ်သော သူ၏ အချစ်ကြောင့် စစ်တပ်အား အားအင်တက်ကြွအောင် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ သူတို့တွင် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းသော လျှို့ဝှက် အချစ်ဇာတ်လမ်း ရှိခဲ့သည်။ မင်းသမီး ကန်ဒါရာပါသည် မက္ကဆီကို သူရဲကောင်းသည် မာကာဘီဘီ ရာဂျာ၏ သမီးတော်အား လက်ထပ်သွားပြီဆိုသော မုသားစကားကို ကြားသော အခါတွင် အသည်းကွဲ၍ သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြင့် သူမ၏ အချစ်စွမ်းအား ကြီးမားခြင်းကို ပြသခဲ့သည်။ <ref name="Ordoñez20120819">{{Cite news |url=http://lifestyle.inquirer.net/6t2474/love-and-power-among-the-conquistadors |title=Love and power among the 'conquistadors' |last=Ordoñez |first=Minyong |date=August 19, 2012 |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=September 28, 2017 |language=en}}</ref> ထိုအချစ်ဇာတ်လမ်း ဖြစ်ပေါ်နေချိန်တွင် စပိန်-မက္ကဆီကို-ဖိလစ်ပိုင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုများက အစ္စလာမ် လွှမ်းမိုးသော မနီလာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေး ယူပေးခဲ့ပြီး တွန်ဒိုနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာလီကက်စ်ပုန်ကန်ရန် ကြံစည်မှုကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး စီစဉ်ခဲ့သူများကို ဂူအမ်ကျွန်းနှင့် ဂွါရယ်ရိုတို့သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Citation|url=http://geocities.com/sinupan/magatsalamat.htm |title=Magat Salamat |author=Tomas L. |accessdate=July 14, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027123420/http://geocities.com/sinupan/magatsalamat.htm |archivedate=October 27, 2009 |deadurl=unfit}}</ref>စပိန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ၎င်းတို့သည် မနီလာအား စပိန်အရှေ့အိန္ဒိယ၏ မြို့တော် အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|url = http://ejournals.ph/index.php?journal=malay&page=article&op=view&path%5B%5D=1006&path%5B%5D=1062 |title = Isang Maikling Kasaysayan ng Pandacan, Maynila 1589–1898 |author = Fernando A. Santiago Jr. |accessdate = July 18, 2008 |journal = Malay |volume = 19 |issue = [http://www.philjol.info/philjol/index.php/MALAY/article/view/80 2] |pages = 70–87 |year = 2006}}</ref> ယခင်က မနီလာအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘရူနိုင်း မွတ်ဆလင် သူကောင်းမျိုးတို့အား အတင်းအကြပ် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းသဖြင့် ၎င်းတို့က ကလဲ့စားချေသည့် အနေနှင့် ဂျပန်ရှိုးဂန်းများနှင့် ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ မနီလာကို ပြန်လည်ကျူးကျော်၍ အစ္စလာမ်ဘာသာကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ မနီလာကို ပြန်သိမ်းရန်အတွက် ဘရူနိုင်းတွင် စစ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ယခင်က ဗုဒ္ဓဘာသာပြည်ဖြစ်ခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင် ကိုလိုနီ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ကိုယ်ပိုင် ကျောက်တုံးခံတပ်နှင့် အမြောက်မြားရှိသော အနီးအနားရှိ မင်ဒိုရိုမှာမူ ခရစ်ယာန်နှင့် မွတ်ဆလင် အင်အားကြီးတပ်တို့၏ ပြိုင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်တလင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် မင်ဒါနောင်းမှ မိုးရို့စ်တို့မှ လတ်တလော ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသူများကို ကျွန်ပြုခြင်း နှင့် ၎င်းတို့အား အစ္စလာမ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲစေခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ်ပြည်ဖြစ်အောင် ပြန်လည် လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း မနီလာမှ ခရစ်ယာန်တို့က ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖျက်ဆီးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် မွတ်ဆလင်တို့၏ ခံတပ်တည်ဆောက်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း နှင့် ၎င်းတို့ တွေ့ကြုံရသော မွတ်ဆလင်များကို ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခြင်းတို့ဖြင့် ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွား သွားစေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် တစ်ချိန်က ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး လူဦးရေ ထူထပ်သော မင်ဒိုရိုရှိမြို့များကို ဖျက်စီးခဲ့ပြီး ထိုဒေသအား ဆင်းရဲမွဲတေသွားစေခဲ့ကာ စစ်မျက်နှာပြင်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/Vol12No.1,Apr1974.pdf|title=Culture Contact and Ethnogenesis in Mindoro up to the End of the Spanish Rule|last=Lopez|first=Violeta B.|date=April 1974|website=|publisher=Asian Studies, Volume XII, Number 1|access-date=3 February 2017}}</ref><ref>Majul, op. cit., p. 108.</ref> စပိန်တို့သည် တရုတ်ဓားပြဗိုလ် လီမာဟောင်း ကိုလည်း အနိုင်ရခဲ့သည်။.<ref>Kurlansky, Mark. (1999). ''The Basque History of the World''. New York: Walker & Company. p. 64. {{ISBN|0-8027-1349-1}}.</ref><ref name="JoaquinPhilBecoming">Joaquin, Nick. (1988). ''Culture and History: Occasional Notes on the Process of Philippine Becoming''. Manila: Solar Publishing.</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား အစ္စလာမ်အဖြစ် သွတ်သွင်းခြင်းမှ တန်ပြန်ရန်အတွက် စပိန်တို့သည် ဘရူနိုင်းကို ရည်ရွယ်သော<ref name="McAmis 2002 33">{{Harvnb|McAmis|2002|p=33}}</ref><ref>{{cite web|last1=de Sande|first1=Francisco|title=Letter from Francisco de Sande to Felipe II|url=http://www.filipiniana.net/publication/letter-from-francisco-de-sande-to-felipe-ii/12791881675822|website=Filipiniana.net|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730162315/http://www.filipiniana.net/publication/letter-from-francisco-de-sande-to-felipe-ii/12791881675822|archivedate=July 30, 2012}}</ref> ကက်စတီလန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တားနိတ်တို့မှ စပိန်တို့၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများဖြစ်သော ဒါပီတန်ပြည် နှင့် ဘူတွမ်ပြည်တို့ကို ကျွန်ပြုရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ဓားပြတိုက်ခြင်းတို့အား တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် တားနိတ် နှင့် တီဒိုး စူလတန်ပြည်တို့အား လည်း စစ်မက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="RICKLEFSp25">{{cite book|last =Ricklefs |first =M.C. |title =A History of Modern Indonesia Since c |edition =1300, 2nd |publisher =MacMillan |year =1993 |location =London |url = |doi = |isbn = 978-0-333-57689-2 |page =25}}</ref> ဘရူနိုင်းတိုင်းပြည်တွင် တရားဝင်အုပ်ချုပ်သူဖြစ်သော ပန်ဂီရန် ဆယ်ရီ လီလာ အား ၎င်း၏ ညီအစ်ကိုတော်စပ်သူ စူလတန် ဆိုင်ဖူး ရီဂျယ်မှာ မနာလိုသဖြင့် နေရာမှ ဖယ်ရှားခဲ့သဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပန်ဂီရန် ဆယ်ရီလီလာမှ ၎င်းနန်းပြန်ရလျှင် စပိန်လက်အောက်ခံပြည်အဖြစ် နေမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သဖြင့်လည်း ကက်စတီလန်စစ်ပွဲ သည် တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Melo Alip|1964|p=201,317}}</ref> စပိန်တို့သည် မြို့တော်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပန်ဂီရမ် ဆယ်ရီ လီလာအား နန်းပြန်တင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ကံမကောင်း အကြောင်းမလှသဖြင့် ၎င်းမှာ အဆိပ်ခပ်ခံရသည်ဟု ယူဆရသော အကြောင်းဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသည်။ စပိန်တပ်များမှာလည်း ဝမ်းရောဂါ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားသဖြင့် စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဘရူနိုင်းတော်ဝင် မင်းသမီးမှာ စပိန်တို့နှင့်လိုက်သွားခဲ့ပြီး တွန်ဒိုမှ ခရစ်ယာန် တာဂါးလော့ စစ်သူရဲ အာဂတ်စတင်း ဒီ လီဂတ်ဇပီ နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ သူမသည် ကိုရမ်ကျမ်းမှ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သော ယောက်ျားနှင့် လက်ထပ်သော မွတ်ဆလင်အမျိုးသမီးများအား ကျောက်တုံးဖြင့် ထုသတ်ရန် ဆိုသော အပြစ်ပေးခြင်းကို ရဲဝံ့စွာ ဆန့်ကျင်ပြခဲ့ပြီး<ref>Kecia Ali, Marriage and Slavery in Early Islam. Cambridge, MA: Harvard University Press</ref> သူတို့ လင်မယားသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မိသားစုဘဝတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဘရူနိုင်း-ဖိလစ်ပိုင် ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ဗိသုကာပညာရှင် လီဒရို ဗွီ လော့ဆင်မှ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး နန်းတော်စံအိမ်ဖြစ်လာမည့် အစ်စတန်းနား နူရူ အီမန် အား ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် အကူအညီ ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Largest residential palace|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-residential-palace|publisher=Guinness World Records|accessdate=30 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530064553/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-residential-palace|archivedate=30 May 2015}}</ref> ဘရူနိုင်းသည်လည်း ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်တွင်လည်း ရှိပြီး ၎င်းနေရာမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် ရှေးအကျဆုံး မိုးသစ်တောရှိရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ အဏ္ဏဝါ ဇီဝမျိုးကွဲပေါင်းစုံရှိရာ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော သန္တာတြိဂံဒေသ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=delineating1>Hoeksema BW. 2007.Delineation of the Indo-Malayan Centre of Maximum Marine Biodiversity: The Coral Triangle. In: W. Renema (ed.) Biogeography, Time and Place: Distributions, Barriers and Islands, pp 117–178. Springer, Dordrecht.</ref> စပိန်တို့သည် ၎င်းတို့၏ အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွတ်ဆလင်များနှင့် စစ်ပွဲကို ရီကွန်ကွစ်စတာ <ref>Reviving the Reconquista in Southeast Asia: Moros and the Making of the Philippines, 1565–1662 By: Ethan P. Hawkley</ref> ဟု ခေါ်သည့် စပိန်တို့၏ အမိမြေကို အူမာယတ် ကယ်လီဖိတ်ရှိ မွတ်စလင်များမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းအား ပြန်လည် ရယူပြီး ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြန်လည်ပြောင်းလဲသည့် ရာစုနှစ် တစ်ခုကြာ တိုက်ပွဲ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ စပိန်တို့ ဖိလစ်ပိုင်သို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းသည်လည်း ကမ္ဘာ့ စပိန်-အစ္စလာမ် ပဋိပက္ခ၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ပြီး<ref>Charles A. Truxillo (2012), Jain Publishing Company, "Crusaders in the Far East: The Moro Wars in the Philippines in the Context of the Ibero-Islamic World War".</ref> ထိုပဋိပက္ခတွင် အနီးအနားရှိ အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေဖြစ်သော အာချေးစူလတန်ပြည်အား ဗဟိုပြု၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ယခင် ခရစ်ယာန်မြေများအား လတ်တလော ကျူးကျော်သိမ်းပိုင်ထားသည့် အော်တမန် ကယ်လီဖိတ်အား တိုက်ခိုက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ အာချေးသည် တောင်အာရှတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရာတွင် သာသနာပြု ဗဟိုဌာနဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ ဝါးမျိုလာမှုတွင် ၎င်းတို့၏ ဘာသာကို ဆက်လက်စောင့်ထိန်းကြသော အန်နီမစ်များ၊ ဟိန္ဒူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်တို့ကြောင့် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သော ဒေသဖြစ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များအား အသစ်ရောက်လာသော ခရစ်ယာန်တို့က မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် လိုလားကြသည်။<ref name = "herwig">{{cite book | last =Zahorka | first =Herwig | publisher= Cipta Loka Caraka | title = The Sunda Kingdoms of West Java, From Tarumanagara to Pakuan Pajajaran with Royal Center of Bogor, Over 1000 Years of Propsperity and Glory | year =2007| url =| accessdate = }}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မွတ်ဆလင် စူလတန်များကမူ တစ်မျိုးတွေးကြပြီး ၎င်းတို့အတွက်မူ အစ္စလာမ်ဘာသာအား ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဖြန့်ကျက်ခြင်းသည် ခရစ်ယာန်ကျူးကျော်သူများအား ကာကွယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု တွေးကြသည်။<ref>[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1226/the-stupidity-of-submitting-to-spanish-sovereignty-sultan-kudarat War Speech by Sultan Muhammad Kudarat: "You men of the Lake! Forgetting your ancient liberty, have submitted to the Castilians. Such submission is sheer stupidity. You cannot realise to what your surrender binds you. You are selling yourselves into slavery to toil for the benefit of these foreigners. Look at the regions that have already submitted to them. Note how abject is the misery to which their peoples are now reduced. Behold the condition of the Tagalogs and of the Visayans whose chief men are trampled upon by the meanest Castilian. If you are of no better spirit than these, then you must expect similar treatment. You, like them, will be obliged to row in the galleys. Just as they do, you will have to toil at the shipbuilding and labor without ceasing on other public works. You can see for yourselves that you will experience the harshest treatment while thus employed. Be men. Let me aid you to resist. All the strength of my Sultanate, I promise you, shall be used in your defence! What matters it if the Castilians at first are successful? That means only the loss of a year's harvest. Do you think that too dear a price to pay for liberty?"]</ref> နှစ်ဖက်စလုံးတွင် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်းအတွက် ကောင်းမွန်မြင့်မြတ်သော အကြောင်းများ ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>Steven Shirley, Guided By God: The Legacy of the Catholic Church in Philippine Politics (Singapore: Marshall Cavendish Academic, 2004).</ref> ခရစ်ယာန်ဘက်တွင် လူမျိုးများ အမျိုးစုံပါဝင်ပြီး မက်စတီဇိုလူမျိုးများ နှင့် မူလက်တိုလူမျိုးများ နှင့် ဒေသရင်း အမေရိကန်လူမျိုးများဖြစ်သော အက်ဇ်တက်၊ မာယာ နှင့် အင်ကာတို့ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အမေရိကားတွင် စုဆောင်း၍ ပို့လွှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး စပိန်အရာရှိများက ဦးဆောင်ကာ ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်း၍ အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်တွင် စစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ မွတ်ဆလင်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်း လူမျိုးပေါင်းစုံ ရှိသည်သာဖြစ်သည်။ ဒေသခံ မလေး စစ်သူရဲများသာမက အော့တမန် တို့ကလည်း စစ်တပ်များကို အနီးအနားရှိ အာချေးသို့ စေလွှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်တပ်များတွင် တူရကီ၊ အီဂျစ်၊ ဆွာဟီလီ၊ ဆိုမာလီ၊ ဆင်ဒီ၊ ဂူဂျာရတ်တီ နှင့် မလဘာ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။<ref>[https://books.google.com/books?id=jtsMLNmMzbkC&pg=PA39 ''The Cambridge History of Southeast Asia'' by Nicholas Tarling p.39]</ref> ထိုစစ်တပ်များသည် အနီးအနားရှိ ဘရူနိုင်းကဲ့သို့သော စူလတန်ပြည်များသို့လည်း ဖြန့်ကျက်သွားလာကြပြီး ဒေသခံ မူဂျာဟစ်ဒင်များကို ခေတ်ပေါ်အမြောက်မြား မည်သို့မည်ပုံ ပြုလုပ်သည် အစရှိသော တိုက်ခိုက်နည်းနှင့် ဗျူဟာ အသစ်များကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အော့တမန်တို့၏ ထုတ်လုပ်ရေးနည်းလမ်းများနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှာ အလွန်ခိုင်မာသည် အစရှိသည့် အော့တမန်တို့၏ မလေးစစ်တပ်အပေါ် လွှမ်းမိုးမှုကို မလေး စူလတန်ပြည်များနှင့် တိုက်ခိုက်သော ခရစ်ယာန်စစ်သားများမှ လေ့လာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>''[https://books.google.com/books?id=neUKEvaYPZYC Cambridge illustrated atlas, warfare: Renaissance to revolution, 1492–1792]'' by Jeremy Black p.[&pg=PA16 16]</ref><ref>''[https://www.earthobservatory.sg/resources/publications/mapping-acehnese-past MAPPING THE ACEHNESE PAST]'' Edited by R. MICHAEL FEENER, PATRICK DALY and ANTHONY REID (Page 65: CHAPTER IV, Ottoman-Aceh relations as documented in Turkish sources by İsmail Hakkı Göksoy)</ref> ထိုအချိန်တွင်ပင် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းနှင့် မာလူကူးကျွန်းများတို့တွင် စပိန်တို့၏ ခံတပ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်စစ်သားများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အသစ်ပြောင်းလဲထားသော တားနိတ်စူလတန်ပြည်၊ မိုလက်ကာ မှ ဒေသခံများသည် ၎င်းတို့ကို ပစ်ထားခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော တုန်နည်းပြည်ကို အုပ်စိုးသူ မင်မင်းဆက်၏ သစ္စာခံ ဂျပန်တွင် မွေးဖွားသော ကိုစင်ဂါမှ ကျူးကျော်ရန် ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ၎င်းတို့၏ တပ်များကို ပြန်လည်စုစည်းရန်အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=The Spanish experience in Taiwan, 1626–1642: the Baroque ending of a Renaissance endeavor |publisher=Hong Kong University Press |author=Borao, José Eugenio |year=2010 |page=199 |isbn=978-962-209-083-5 |jstor=j.ctt1xcrpk}}</ref> သို့သော်လည်း စီစဉ်ထားသည့် ကျူးကျော်မှုမှာ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်းတွင် အခြေချနေထိုင်သူများကို ပစိဖိတ်ကျွန်းများဖြစ်သော ပလောကျွန်းနှင့် မာရီယာနာကျွန်းတို့သို့ ပို့လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://micsem.org/pubs/articles/religion/frames/cathmissionsfr.htm|title=Catholic Missions in the Carolines and Marshall Islands|accessdate=19 July 2019|archivedate=28 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128085201/http://www.micsem.org/pubs/articles/religion/frames/cathmissionsfr.htm}}</ref> ရှာရီယာ ဥပဒေ အရ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သောသူများကိုသာ ကျွန်အဖြစ် စေခိုင်းနိုင်သည့်အတွက် အရှေ့တောင်အာရှအား အစ္စလာမ် ဘာသာအဖြစ် ပြောင်းလဲသည့်အချိန်တွင် မွတ်ဆလင်မဟုတ်သော စပိန်ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ မွတ်ဆလင်တိုင်းပြည်များအတွက် ကျွန်လုပ်သားအဖြစ် တင်ပို့ရန်အတွက် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်လုပ်သားများသည် အရှေ့မှ အနောက်တိုင်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံရသည်။<ref>Junker, “Trade Competition,” 248–255, and Raiding, 339–343.</ref> မြေထဲပင်လယ်ဒေသတွင်လည်း စပိန်တို့သည် ပင်လယ်၏ ခရစ်ယာန်တို့ နေထိုင်သည့် အပိုင်းတွင် မွတ်ဆလင်တို့၏ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းအား ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေရသည်။<ref>{{Cite book|title= Christian Slaves, Muslim Masters: White Slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast and Italy, 1500-1800|url= https://archive.org/details/trent_0116405722392|last= Davis|first= Robert C.|publisher= Palgrave Macmillan|year= 2003|isbn= 978-0-333-71966-4|location= |pages= |quote= |via= }}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် အစ္စလာမ်တို့၏ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန်တိုက်ခိုက်ခြင်း တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ စပိန်တို့အနေနှင့် နေရာအနှံ့ပူးပေါင်းရင်ဆိုင် တွန်းလှန်နေရသည်။<ref name="McAmis 2002 33"/> သို့သော်လည်း တရုတ် သို့မဟုတ် ဂျပန်တို့နှင့် ကုန်သွယ်သည်လောက် အမြတ်မရသည့်အတွက် စပိန်တို့အနေနှင့် မနီလာ၊ မင်ဒိုရို၊ ပလာဝမ် နှင့် ဇမ်ဘူရန်းဂါး တို့မှ အပ မွတ်စလင်တို့၏ ဒေသကို ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းပါးလာခဲ့သည်။<ref>AGI AF 18B Antonio de Morga 6 July 1596. These expeditions also aimed to gain control of the trade with China and within the archipelago (Wiliam Henry Scott, Cracks In the Parchment Curtain, Page 47, Year 1978.)</ref> [[File:Spanish Galleon.jpg|thumb|upright|မနီလာနှင့် အကာပူကိုကို ကုန်သွယ်ရာတွင် သုံးသည့် မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သော ကုန်သွယ်သင်္ဘောများ]] စပိန်တို့၏ အုပ်စိုးမှုကြောင့် ကျွန်းစုများအတွင်း အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာဖြစ်နေသော နိုင်ငံများကို နိုင်ငံရေးအရ ညီညွတ်အောင် သိသာစွာ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ ခုမှ ၁၈၂၁ ခုနှစ်အထိ ဖိလစ်ပိုင်အား မက္ကဆီကိုတွင် အခြေစိုက်သော စပိန်ပြည်သစ်နယ်မြေ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း မက္ကဆီကို လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲအပြီးတွင် မက်ဒရစ်မှ တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ် စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ ယနေ့ အထိ တည်ဆောက်ခဲ့သမျှထဲတွင် အကြီးဆုံး သစ်သားသင်္ဘောများဖြစ်ကြသော မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သော သင်္ဘောများကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဘိုင်ကောလ်ဒေသ နှင့် ကာဗိုက်ဒေသတို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.themua.org/collections/files/original/34a74c76efdb951655b9bde1213812dc.pdf|title=Astilleros: the Spanish shipyards of Sorsogon|website=Mary Jane Louise A. Bolunia|publisher=Archaeology Division, National Museum of the Philippines|accessdate=October 26, 2015}}</ref> မနီလာ ဂယ်လီရွန်သင်္ဘောများသည် မနီလာ နှင့် မက္ကဆီကိုရှိ အကာပူကို တို့ကြား သွားလာရာတွင် များပြားလှစွာသော ရေတပ်သင်္ဘောများ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သွားလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite book |author=Williams, Glyn |year=1999 |title=The Prize of All the Oceans |publisher=Viking |location=New York |isbn=978-0-670-89197-9 |page=4}}</ref> ဂယ်လီလွန် သင်္ဘောများသည် ၁၆ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုအတွင်း တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်မျှ ရွက်လွှင့်သွားလာလေ့ ရှိသည်။<ref>Schurz, William Lytle. The Manila Galleon, 1939. p. 193.</ref> မနီလာ ဂယ်လီယွန် သင်္ဘောများသည် ၎င်းတို့နှင့် အတူ လက်တင် အမေရိကမှ ဖိလစ်ပိုင်အတွက် ကုန်စည်များ<ref>1996. "Silk for Silver: Manila-Macao Trade in the 17th Century." ''Philippine Studies'' 44, 1:52–68.</ref> settlers<ref>"Forced Migration in the Spanish Pacific World" By Eva Maria Mehl, page 235.</ref> နှင့် စစ်လက်နက် ဖြည့်တင်းခြင်းများ သယ်ယူသွားလေ့ ရှိသည်။ <ref>[http://www.gutenberg.org/files/16086/16086-h/16086-h.htm Letter from Fajardo to Felipe III From Manila, August 15 1620.(From the Spanish Archives of the Indies)]("The infantry does not amount to two hundred men, in three companies. If these men were that number, and Spaniards, it would not be so bad; but, although I have not seen them, because they have not yet arrived here, I am told that they are, as at other times, for the most part boys, mestizos, and mulattoes, with some Indians (Native Americans). There is no little cause for regret in the great sums that reënforcements of such men waste for, and cost, your Majesty. I cannot see what betterment there will be until your Majesty shall provide it, since I do not think, that more can be done in Nueva Spaña, although the viceroy must be endeavoring to do so, as he is ordered.")</ref> မနီလာမှ အကာပူကို သို့ အပြန်တွင် အာရှမှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် ကုန်စည်များ<ref>Fish, Shirley. The Manila-Acapulco Galleons: The Treasure Ships of the Pacific, with an Annotated List of the Transpacific Galleons 1565–1815. Central Milton Keynes, England: Authorhouse 2011.</ref> နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မည့်သူများကို <ref>{{cite book|last=Seijas|first=Tatiana|title=Asian Slaves in Colonial Mexico: From Chinos to Indians|url=https://books.google.com/books?id=d-DGAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-95285-9}}<br />{{cite web |url=https://15minutehistory.org/2016/01/13/episode-76-the-trans-pacific-slave-trade/ |title=Episode 76: The Trans-Pacific Slave Trade |last1=Rose |first1=Christopher |date=January 13, 2016 |website=15 Minute History |publisher=University of Texas at Austin |access-date=January 13, 2016 |accessdate=19 July 2019 |archivedate=19 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719171701/https://15minutehistory.org/2016/01/13/episode-76-the-trans-pacific-slave-trade/ }}</ref> အမေရိကားတိုက်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများသို့ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://personal.anderson.ucla.edu/eloisa.borah/chronology.pdf |title=Chronology of Filipinos in America Pre-1989 |author=Eloisa Gomez Borah |year=1997 |website=Anderson School of Management |publisher=University of California, Los Angeles |accessdate=February 25, 2012 |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208123432/http://personal.anderson.ucla.edu/eloisa.borah/chronology.pdf }}</ref> ကုန်သွယ်မှုမှတဆင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ နှင့် ပီရူးနိုင်ငံတို့မှ ပြောင်းများ၊ ခရမ်းချဉ်သီးများ၊ အာလူးများ၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်များ၊ ချော့ကလက်များ နှင့် နာနတ်သီးများ အစရှိသည့် စားစရာများကို ဖိလစ်ပိုင်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နီဂရိုးကျွန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် ပထမဆုံး ကမ္ဘာပတ် ရွက်လွှင့်ရာမှ ကျန်ရစ်သူ ဆီဘက်စတိန်း အယ်လ်ကာနို နှင့် ၎င်း၏ သင်္ဘောသားများ၊ သူတို့၏ မျိုးဆက်များကို အခွင့်အာဏာ အပ်နှင်းခဲ့သည်။ မြို့သစ်များကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="JoaquinPhilBecoming" /> ကက်သလစ် သာသနာပြုများမှ အနိမ့်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူများကို ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>Russell, S.D. (1999) {{cite news |url = http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm |title = Christianity in the Philippines |accessdate = April 2, 2013 |archivedate = 11 May 2019 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190511151342/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm }}</ref> သူတို့သည် ဘာရော့ငလျင် ဗိသုကာ စတိုင်လ် တည်ဆောက်ထားသော စာသင်ကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ် တစ်ခု၊ ဆေးရုံများနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.aenet.org/manila-expo/page16.htm "The City of God: Churches, Convents and Monasteries"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512205811/http://www.aenet.org/manila-expo/page16.htm |date=12 May 2016 }}. Discovering Philippines. Retrieved on July 6, 2011.</ref> သူတို့၏ မြို့ရွာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စပိန်တို့သည် ပရယ်ဆီဒီယိုဟု ခေါ်သော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခံတပ်များကို ကျွန်းစုများ အနှံ့ တည်ဆောက်၍ တပ်စွဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://filipinokastila.tripod.com/fort.html/|title=Fortress of Empire|author=Rene Javellana, S.J.|date=1997|access-date=23 July 2019|archive-date=15 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715191408/http://filipinokastila.tripod.com/fort.html|url-status=dead}}</ref> စပိန်တို့သည် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရကျောင်းများတွင် အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{harvnb|Dolan|1991}}, [http://countrystudies.us/philippines/53.htm Education].</ref> ကျွန်စနစ်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုပေါ်လစီများကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ အဆမတန် တိုးပွားလာခဲ့သည်။<ref name="Gonzalez93">{{cite web |url=http://www.populstat.info/Asia/philippc.htm |title=The Philippines: historical demographic data of the whole country |accessdate=July 19, 2003 |first=Jan |last=Lahmeyer |year=1996 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214300/http://www.populstat.info/Asia/philippc.htm }}</ref><ref>{{cite web |url=http://1898.mforos.com/1026829/7262657-censos-de-cuba-puerto-rico-filipinas-y-espana-estudio-de-su-relacion/ |title=Censos de Cúba, Puerto Rico, Filipinas y España. Estudio de su relación |accessdate=December 12, 2010 |publisher=Voz de Galicia |year=1898 }}</ref> [[File:Landing Balanguingui.jpg|thumb|left|စပိန်ပန်းချီဆရာ အန်တိုနီယို ဘရူဂါဒါ ရေးဆွဲထားသော စပိန်တို့ စူလူးသို့ စူးစမ်းရှာဖွေ ရောက်ရှိခြင်း ပန်းချီကား]] စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်နေစဉ် ကာလအတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်းမှ ဒေသခံတို့၏ ပုန်ကန်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ပြင်ပရှိ တရုတ်နှင့် ဂျပန် ပင်လယ်ဓားပြများ၊ ဒတ်ချ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှမှ မွတ်ဆလင်တို့၏ စစ်ရေး အရ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံကို ဂျပန်မှ အင်ဒိုနီးရှား အထိ လခြမ်းပုံစံ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်သည်နှင့် ကြုံရသော်လည်း ထိုသို့ လာရောက်တိုက်ခိုက်သူများကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အရင်းအနှီးကြီးမားစွာ ပေးဆပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇ ရာစုအတွင်း အနောက်ဘက်မှ ဒတ်ချ်တို့နှင့် ကာလ ကြာရှည်စွာ စစ်ဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် အတူ တောင်ဘက်မှ မွတ်ဆလင်တို့နှင့် ကြိုကြားကြိုကြား ဆိုသကဲ့သို့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် မြောက်ဘက်မှ ဂျပန်-တရုတ်တို့၏ ဝိုကိုး ပင်လယ်ဓားပြများကို တိုက်ခိုက်နေရခြင်းတို့ကြောင့် ကိုလိုနီဘဏ္ဍာများမှာ ဒေဝါလီခံရလု နီးနီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{Harvnb|Dolan|1991}}, [http://countrystudies.us/philippines/4.htm The Early Spanish Period].</ref> ထို့အပြင် အမြဲလိုလို စစ်ဖြစ်နေရခြင်းကြောင့် မက္ကဆီကို နှင့်<ref>"In Governor Anda y Salazar’s opinion, an important part of the problem of vagrancy was the fact that Mexicans and Spanish disbanded after finishing their military or prison terms "all over the islands, even the most distant, looking for subsistence."" ~CSIC riel 208 leg.14</ref>ပီရူး မှ စေလွှတ်လိုက်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် အခြေစိုက်သော စပိန်စစ်သားများ အများအပြား တပ်ပြေးခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ ရသည်။ <ref>Garcıa de los Arcos, "Grupos etnicos," ´ 65–66</ref><ref>CSIC ser. Consultas riel 301 leg.8 (1794)</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် စစ်သားအဖြစ်နှင့် အသင့်လျှော်ဆုံးနှင့် အသန်မာဆုံး သူများသာ စစ်မှုထမ်းရန် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးခြင်းမှာ ကျွန်းစုများ အနှံ့ စစ်ပွဲများ တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် အခြားနေရာများတွင် ခံတပ်များနှင့် အများပြည်သူသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရန် စပိန်တို့မှ ငှားရမ်းထားသော ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင် စစ်သူရဲများနှင့် အလုပ်သမားများ ကြားတွင်လည်း ကြုံတွေ့ရသည်။ စစ်ပွဲများ ဆက်တိုက် တိုက်နေရခြင်း၊ လခမရခြင်း၊ နေရာပြောင်းနေရခြင်းနှင့် ငတ်မွတ်ခြင်း စသော အခြေအနေများကို ပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် လက်တင်အမေရိကမှ ပို့လွှတ်လိုက်သော စစ်သားများနှင့် ဒေသအတွင်း ရှာဖွေခန့်အပ်ထားသော စစ်သူရဲများနှင့် အလုပ်သမားများမှာ သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ကစဉ့်ကလျား တပ်ပျက်၍ ဥပဒေမရှိသော ကျေးလက်ဒေသရှိ ပုန်ကန်သူ ဒေသခံများ အကြား ခြေသလုံးအိမ်တိုင် အဖြစ်နေထိုင်ကြခြင်း တို့ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယမှ ကျွန်ပြုခံထားရသော ကျွန်များနှင့်<ref>The Diversity and Reach of the Manila Slave Market Page 36</ref> နီဂရီတို့ ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်သွားလာနေကြသူများမှာ ဗလက္ကာယပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်တန်ဆာလုပ်ငန်းမှ တဆင့် ,<ref>"The descendants of Mexican mestizos and native Filipinos were numerous but unaccounted for because they were mostly the result of informal liasons." ~Garcia de los Arcos, Forzados, 238</ref> သွေးနှောသွားကြပြီး မြို့များနှင့် မြို့ကြီးများတွင် စပိန်တို့ အပြင်းအထန် ကြိုးစားထိန်းသိမ်း ထားခဲ့ရသော လူမျိုးရေး ခွဲခြားမှုမှာ နောက်တစ်ဆင့် ထပ်မံ ဝေဝါးသွားခဲ့ရသည်။.<ref name="ReferenceC">Tomás de Comyn, general manager of the Compañia Real de Filipinas, in 1810 estimated that out of a total population of 2,515,406, "the European Spaniards, and Spanish creoles and mestizos do not exceed 4,000 persons of both sexes and all ages, and the distinct castes or modifications known in America under the name of mulatto, quarteroons, etc., although found in the Philippine Islands, are generally confounded in the three classes of pure Indians, Chinese mestizos and Chinese." In other words, the Mexicans who had arrived in the previous century had so intermingled with the local population that distinctions of origin had been forgotten by the 19th century. The Mexicans who came with Legázpi and aboard succeeding vessels had blended with the local residents so well that their country of origin had been erased from memory.</ref>ထိုအခြေအနေများကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ကို အုပ်ချုပ်ရန် အခက်အခဲများ ပိုမို တိုးပွားလာခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာကို အပိုင်စားရသော တော်ဝင်မြို့စားမှ စပိန် ဒုတိယမြောက် ချားလ်ဘုရင်ထံ စာရေးပြီး ထိုကိုလိုနီကို စွန့်လွှတ်ရန် အကြံပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ကို အခြေစိုက်၍ အရှေ့ဖျားဒေသကို ခရစ်ယာန်အဖြစ်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားမည်ဆိုသော ဘာသာရေး နှင့် သာသာနာပြုရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များက ထိုအကြံပေးချက်ကို အောင်မြင်စွာ ဆန့်ကျင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Blair, E., Robertson, J., & Bourne, E. (1903). The Philippine islands, 1493–1803 : explorations by early navigators, descriptions of the islands and their peoples, their history and records of the Catholic missions, as related in contemporaneous books and manuscripts, showing the political, economic, commercial and religious conditions of those islands from their earliest relations with European nations to the beginning of the nineteenth century. Cleveland, Ohio.</ref>အကျိုးအမြတ်မရသော စစ်ကြောင့် ပျက်စီးနေသော ဖိလစ်ပိုင်ကိုလိုနီမှာ စပိန်ဘုရင်မှ ထောက်ပံ့ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ နယူးစပိန် (မက္ကဆီကို) ဘုရင်ခံထံမှ ရရှိသော အခွန်အခများနှင့် အမြတ်အစွန်းများမှ ရရှိသော ထောက်ပံ့ငွေများကြောင့် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ပြီး ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ ပိုတိုဆီရှိ မီတား ခေါ် အဓ္ဓမ ခိုင်းစေမှု စနစ်ဖြင့် ရာပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာသော အင်ကာလူမျိုးတို့၏ အသက်များကို ရင်း၍ သတ္တုတွင်းများမှ စုဆောင်းတူးဖော် ရရှိခဲ့သော ငွေသားတန်ချိန် ၇၅ တန်ကို နှစ်စဉ် ပို့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Cole|first=Jeffrey A.|title=The Potosí mita, 1573–1700 : compulsory Indian labor in the Andes|url=https://archive.org/details/potosmita15731700000cole|year=1985|publisher=Stanford University Press|location=Stanford, Calif.|isbn=978-0804712569|pages=[https://archive.org/details/potosmita15731700000cole/page/20 20]}}</ref> သို့သော်လည်း ပြန်မရနိုင်သော လူ့အသက်များကို ရင်း၍ တူးဖော်ခဲ့ရပြီး အဖိုးတန် သတ္တုများ ဖြစ်သဖြင့် တူးဖော်ရရှိရန် အကန့်အသတ်ရှိသော ငွေသတ္တုများမှာ ကျွန်းစုနေရာ အနှံ့အပြားရှိ ခံတပ်များတွင် တပ်စွဲထားပြီး အစဉ်တစိုက် ကျူးကျော်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် ငတ်မွတ်နေသော သို့မဟုတ် သေလုမျောပါး ဖြစ်နေသော စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး နှင့် ဖိလစ်ပိုင် စစ်သားများထံသို့ အနည်းငယ်မျှသာ ရောက်ရှိပြီး မနီလာရှိ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အာရပ်နှင့် မလေးကုန်သည်များမှ စပိန်လူမျိုးများအား ၎င်းတို့၏ အဖိုးတန်သတ္တုများကို ပိုးထည်များ၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ၊ ပုလဲများ နှင့် အမွှေးနံ့သာများ အစရှိသည်တို့နှင့် လဲလှယ် ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကုန်ဆုံး သွားခဲ့သည်။ ထိုကုန်ပစ္စည်းများမှာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သော်လည်း အမေရိကန်တို့၏ ငွေသတ္တုများမှာမူ တူးဖော်ရာတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရနိုင်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာရှိ နှစ် ၂၀၀ သက်တမ်းရှိသော ခံတပ်များမှာ အစောပိုင်း စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်အတိုင်းသာ ရှိနေပြီး များစွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု မရှိခဲ့ပေ။<ref name=tracy1995p12p55>{{Harvnb|Tracy|1995|pp=12, 55}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာသို့ ဗြိတိသျှတို့ ခဏမျှ သိမ်းယူနိုင်ရန် အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် [[ခုနစ်နှစ်စစ်]] ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ၁၇၆၂ မှ ၁၇၆၄ အထိ မနီလာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့သည် ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်မှုကို မနီလာ အပြင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ချဲ့ထွင်နိုင်ခြင်း မရှိသဖြင့် စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇၆၃ ပါရီစာချုပ်အရ စပိန်တို့ ပြန်လည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=Agoncillo /><ref name=Halili>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=gUt5v8ET4QYC&pg=PA119 |title=Philippine History |last=Halili |first=Maria Christine N. |publisher=Rex Bookstore |year=2004 |pages=119–120 |isbn=978-971-23-3934-9 }}</ref><ref name=DeBorja>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=xXpiujH2uOwC&pg=PA81 |title=Basques in the Philippines |last=de Borja |first=Marciano R. |publisher=University of Nevada Press |year=2005 |pages=81–83 |isbn=978-0-87417-590-5 }}</ref> စပိန်-မိုရို စစ်ပွဲမှာ နှစ်ရာပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု၏ နောက်ဆုံး တစ်စိတ်တွင် စပိန်တို့သည် မင်ဒါနောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အောင်မြင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆူလူး စူလတန်ပြည်မှ မိုရို မွတ်စလင်တို့မှာ စပိန်တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ [[File:Katipuneros.jpg|thumb|ကာတီပူနီရိုဟု သိကြသော ဖိလစ်ပိုင် တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ဓာတ်ပုံ]] ၁၉ ရာစုတွင် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဆိပ်ကမ်းများမှာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အတွက် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ယခင်က အိုင်ဘေးရီးယန်းကျွန်းဆွယ်တွင် မွေးဖွားသော စပိန်များသာ ကြီးစိုးထားသည့် အစိုးရ ရာထူးများကို ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြသော ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော စပိန်လူမျိုးများ (ခရီရိုလော့စ်) <ref>{{cite journal |url=http://www.gutenberg.org/files/38269/38269-h/38269-h.htm#pb139 |title=A History of the Philippines |last=Barrows |first=David |year=2014 |volume=1 |page=179 |quote=Within the walls, there were some six hundred houses of a private nature, most of them built of stone and tile, and an equal number outside in the suburbs, or ''{{lang|es|arrabales}}'', all occupied by Spaniards (''{{lang|es|todos son vivienda y poblacion de los Españoles}}''). This gives some twelve hundred Spanish families or establishments, exclusive of the religious, who in Manila numbered at least one hundred and fifty, the garrison, at certain times, about four hundred trained Spanish soldiers who had seen service in Holland and the Low Countries, and the official classes.}}</ref> နှင့် ကပြားများ (မက်စတီဇော့စ်) တို့ အပြင် စပိန်အမေရိကန် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ လျှောက်ထားရယူနိုင်လာကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော မာဆယ်လို အက်ဇ်ကာရာဂါ ပါလ်မယ်ရိုသည် ကြယ်သုံးပွင့်အဆင့် ဗိုလ်ချုပ် ရာထူးဖြင့် တော်လှန်ရေးသမားများမှ ဖြုတ်ချခဲ့သော ဘော်ဘွန်း မင်းဆက်အား နန်းပြန်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် သူရဲကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စပိန်-ဖိလစ်ပိုင်တို့ အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူသည် နောက်ဆုံးတွင် စပိန်အင်ပိုင်ယာ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သူကောင်းမျိုးနွယ်ရာထူးများအတွင် အထူးဂုဏ်ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော<ref name="Manila, My Manila">{{cite book|author=Joaquin, Nick|title=Manila, My Manila|publisher=Vera-Reyes, Inc.|year=1990|isbn=|pages=|url=}}</ref> အော်ဒါအော့ဖ် ဂိုးလ်ဒင်းဖလိ ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ကျွန်းများအတွင်း သူပုန်ထရန် နှင့် လွတ်လပ်ရေး အတွက် အကြံအစည်များ စတင်ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ လက်တင်အမေရိကသားများ <ref>"Officers in the army of the Philippines were almost totally composed of Americans," observed the Spanish historian José Montero y Vidal. "They received in great disgust the arrival of peninsular officers as reinforcements, partly because they supposed they would be shoved aside in the promotions and partly because of racial antagonisms."</ref> နှင့် ခရီရိုလော့စ်များမှာ စပိန်ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်အတွင်း အရာရှိများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း လက်တင်အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲများကြောင့် သူတို့၏ သစ္စာရှိမှုကို သံသယဝင်လာခဲ့ပြီး သူတို့၏ နေရာတွင် စပိန်တွင် မွေးဖွားသော အရာရှိများဖြင့် အစားထိုး လာခဲ့သည်။ ထိုစပိန်ဖွား အရာရှိများမှာ သူတို့ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် ပြည်သူများအပေါ်တွင် အာရုံ စူးစိုက်မှု နည်းပါးပြီး စပိန်သို့ မပြန်မီ ၎င်းတို့ဘာသာ ချမ်းသာကြွယ်ဝစေရန် အတွက်သာ ဆန္ဒရှိကြသည့် ဒေသခံများ၏ အကျိုးထက် စပိန်နိုင်ငံ၏ အကျိုးကိုသာ လိုလားသော ခေါင်းပုံဖြတ်သူများသာ အများစု ဖြစ်ကြသည်။ ခရီရိုလို နှင့် လာတီနိုတို့မှာ သူတို့၏ မြေကို ချစ်သောစိတ်နှင့် သူတို့၏ ပြည်သူများ ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်ရခြင်းကြောင့် အုံကြွလာကြပြီး သူတို့၏ လူမျိုးကြောင့်နှင့် အမိမြေကို မမှိတ်မသုံ သစ္စာရှိမှုကြောင့်တို့သာ ခန့်အပ်ထားခြင်းခံထားရသော ခေါင်းပုံဖြတ်သူ ကျွန်းဆွယ်သားတို့အပေါ် အမုန်းမီးများ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားပြီး ပိုမိုချမ်းသာသော စပိန်တွင် အလွန်အောင်မြင်ကျော်ကြားမှု ရခဲ့သော်လည်း ဆင်းရဲသော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင်သာ ပြန်လည် အမှုထမ်းခဲ့သော စစ်သား အန်ဒရေ နိုဗာလက် ၏ ပုန်ကန်ထကြွမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၎င်းအား ဒေသခံ စစ်သားများက ထောက်ခံကြသလို ယခင်က ဖိလစ်ပိုင် စပိန်တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သော အရာရှိများဖြစ်ပြီး ယခုအခါ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် မက္ကဆီကို၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ ပီရူး၊ ချီလီ၊ အာဂျင်တီးနား နှင့် ကော့စတာရီကာ နိုင်ငံတို့တွင် နေထိုင်ကြသောသူများကလည်း ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref>Garcia de los Arcos has noted that the Regiment of the King, which had absorbed a large percentage of Mexican recruits and deportees between the 1770s and 1811, became the bastion of discontent supporting the Novales mutiny. ~Garcia de los Arcos, “Criollismo y conflictividad en Filipinas a principios del siglo XIX,” in El lejano Oriente espanol: Filipinas ( ˜ Siglo XIX). Actas, ed. Paulino Castaneda ˜ Delgado and Antonio Garcia-Abasolo Gonzalez (Seville: Catedra General Casta ´ nos, ˜ 1997), 586.</ref> ထိုပုန်ကန်မှုသည် ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်းသည် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး၏ အစဖြစ်သော ကာဗိုက်သူပုန်ထမှုအတွက် အကြို နိမိတ်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Agoncillo /><ref name="Cavite Mutiny">Nuguid, Nati. (1972). [http://stuartxchange.com/CaviteMutiny.html "The Cavite Mutiny"]. in Mary R. Tagle. ''12 Events that Have Influenced Philippine History''. [Manila]: National Media Production Center. Retrieved December 20, 2009 from [http://stuartxchange.com/ StuartXchange Website].</ref><ref name="ReferenceB">[[Nick Joaquin|Joaquin, Nick]]. ''A Question of Heroes''.</ref><ref name=RichardsonBonifacio>{{cite web |url=http://kasaysayan-kkk.info/docs.ab.240497.jn.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115200707/http://kasaysayan-kkk.info/docs.ab.240497.jn.htm|archivedate=January 15, 2013|title=Andrés Bonifacio Letter to Julio Nakpil, April 24, 1897 |website=Documents of the Katipunan |author=Richardson, Jim |date=January 2006 |accessdate=December 19, 2009}}</ref> [[File:Theodora alonzo quintos.jpg|thumb|209x209px|တီယိုဒိုရာ အလွန်ဆို ရီယာလွန်ဒါ]] အာဇာနည် ကက်သလစ်ရဟန်း ၃ ပါး ဖြစ်သော မာရီယာနို ဂိုမက်ဇ်၊ ယိုဆေး ဘားဂို့စ် နှင့် ဂျာဆင်တို ဇာမိုရာ (ဂွန်ဘာဇာ ဟု စုပေါင်း၍ သိကြသည်။) တို့အား ပုန်ကန်ရန်လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ကိုလိုနီ အာဏာပိုင်များက စွပ်စွဲ ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၂ တွင် တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာခဲ့ကြသည်။ <ref name="Cavite Mutiny" /><ref name="ReferenceB" /> ထို့အတွက်ကြောင့် စပိန်တွင် မာဆယ်လို အိတ်ချ် ဒယ် ပီလာ၊ ယိုဆေး ရိုင်ဇယ် နှင့် မာရီယာနိုပေါင့်စ် တို့ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားသော ဝါဒဖြန့် လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ရန် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ရိုင်ဇယ်သည် အကြမ်းဖက် တော်လှန်ရေးကို ဆန့်ကျန်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြောင်းလဲရေးအတွက် နှိုးဆော်ခဲ့သော်လည်း သူ့အား ၁၈၉၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၀ တွင် ပုန်ကန်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ သူသည် ကျူးဘားတော်လှန်ရေး အတွင်း စပိန်တို့ဘက်မှ ဆရာဝန် အဖြစ် ပါဝင်ကူညီပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ စပိန်တို့သည် အကြမ်းဖက်တော်လှန်ရေးအား ဆန့်ကျင်သော သူရဲကောင်းအား သတ်ဖြတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စိတ်အားထက်သန်သော သစ္စာခံများကို အစွန်းရောက်သူပုန်များ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သလိုပင် ဖြစ်သည်။<ref name="ReferenceA1">{{cite book |last=Ocampo |first=Ambeth |author-link=Ambeth Ocampo |title=Rizal Without the Overcoat |place=Pasig City |publisher=Anvil Publishing, Inc. |year=1999 |edition=Expanded |isbn=978-971-27-0920-3|title-link=Rizal Without the Overcoat }}</ref> ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အတိုက်အခံများနှင့် ကြုံရသဖြင့် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးကို လက်နက်ကိုင် တိုက်ယူရန် အတွက် အန်ဒရေ ဘိုနီဖာရှိုသည် ၁၈၉၂တွင် စစ်သွေးကြွ မြေအောက်အဖွဲ့ဖြစ်သော ကာတီပူနန်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name=RichardsonBonifacio /> ဘိုနီဖာရှိုနှင့် ကာတီပူနန်တို့သည် ၁၈၉၆တွင် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ကာတီပူနန်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ကာဗိုက်နယ်မှ မက်ဂ်ဒါလို အဖွဲ့သည် ဘိုနီဖာရှို၏ တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ရာထူးနေရာကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး အယ်မလီယို အာဂွီနယ်လ်ဒိုက ထိုနေရာကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ တွင် ကျူးဘား၌ စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အာဂွီနယ်လ်ဒိုသည်ကာဗိုက်နယ် ကာဝစ်မှ ၁၈၉၈ ဇွန်လ ၁၂ ရက်တွင် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘာရာဆိုအင် ဘုရားကျောင်း၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=Agoncillo /> ====အမေရိကန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== [[File:Battle of Paceo.jpg|thumb|ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲအတွင်း ပါစီယို တိုက်ပွဲကို ပုံဖော်ထားသော ပန်းချီကား]] စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်တို့ အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် စပိန်တို့သည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများကို ပျူရီတိုရီကို နှင့် ဂူအမ်ကျွန်းတို့နှင့် အတူ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Halstead|first1=M|title=The Story of the Philippines|journal=Nature|volume=70|issue=1811|pages=248–249|date=1898|bibcode=1904Natur..70..248T|doi=10.1038/070248a0}}</ref>၁၈၉၈ ပါရီ စာချုပ်အရ စပိန်တိုအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ ကို လျော်ကြေး အဖြစ် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>Price, Michael G. (2002). Foreword. In A.B. Feuer, [https://books.google.com/books?id=f-2Qef1JSjsC&printsec=frontcover ''America at War: the Philippines, 1898–1913''] (pp. xiii–xvi). Westport, Connecticut: Greenwood. {{ISBN|0-275-96821-9}}.</ref> အမေရိကန်တို့သည် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခါစ တိုင်းပြည်သစ် ဖြစ်သည့် ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ပိုမိုထင်ရှားလာသည့် အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခွဲထွက်သွားသော ကန်တိုနယ် နီဂရိုး သမ္မတနိုင်ငံမှ သမ္မတ အန်နီစီတို လက်ဆန်၏ ဖိတ်ကြားမှုကို ရရှိပြီးနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဂျိမ်း အက်ဖ် စမစ်သည် ဘာကိုလော့ သို့ ၁၈၉၉ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်တွင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Linn |first=Brian McAllister |title=The Philippine War, 1899–1902 |url=https://books.google.com/books?id=PSJGPgAACAAJ |year=2000 |publisher=University Press of Kansas |isbn=978-0-7006-1225-3|pages=75–76}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ပြည်သူ ၂၀၀,၀၀၀ အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ရပြီး အများအားဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့် ရောဂါဘယတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7|ref=harv|page=14}}</ref> ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော် စစ်ရှုံးခဲ့ပြီးနောက် ကျွန်းစုများကို အမေရိကန် ကျွန်းစုအစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=Gates>{{cite book |author=Gates, John M. |chapterurl=http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805061319/http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html|archivedate=August 5, 2010|title=The U.S. Army and Irregular Warfare |chapter=The Pacification of the Philippines |date=November 2002 |accessdate=February 20, 2010}}</ref> အမေရိကန်တို့သည် အခြားသော ပုန်ကန်ထကြွသော ပြည်နယ်များကို ဆက်လက်နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဆုတ်ယုတ်လာသော ဆူလူးစူလတန်ပြည် အပါအဝင် ပုန်ကန်ထကြွသော တာဂါးလော့ သမ္မတနိုင်ငံနှင့် မင်ဒါနောင်းရှိ ဇမ်ဘိုယမ်ဂါ သမ္မတနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ <ref name=Bates>{{cite web|url=http://www.philippineupdate.com/Bates.htm|title=The Bates Treaty|first=Madge|last=Kho|publisher=PhilippineUpdate.com|accessdate=December 2, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |title=History of The Republic of Zamboanga (May 1899 – March 1903) |date=July 18, 2009|publisher=Zamboanga.com|location=Zamboanga City, Philippines|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201023553/http://zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |archivedate=December 1, 2010 |dead-url=no |accessdate=August 13, 2010}}</ref> ထိုအချိန်ကာလ အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်၏ ယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်နယ်ပယ် နှင့် စာပေနယ်ပယ်တို့မှာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/intl/philippines/yearly/|title=2014 Philippines Yearly Box Office Results|website=boxofficemojo.com}}</ref><ref name="books.google.com">Armes, Roy. [https://books.google.com/books?id=qFDnqIwdr8EC&printsec=frontcover&dq=intitle:Third+intitle:World+intitle:film+intitle:making+intitle:and+intitle:the+intitle:west&hl=en&ei=tXsrTdbEB4H88AbOltD3AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false "Third World Film Making and the West"], p.152. University of California Press, 1987. Retrieved on January 9, 2011.</ref><ref>[http://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:200615/FULLTEXT01.pdf "The Role of José Nepomuceno in the Philippine Society: What language did his silent film speaks?"]. Stockholm University Publications. Retrieved on January 28, 2014.</ref> ဒန်နီယယ် ဘန်းဟန်မှ မနီလာအား ခေတ်သစ်မြို့တော် တစ်ခု အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးမည့် ဗိသုကာ အစီအမံကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။<ref>Moore, Charles (1921). [https://books.google.com/books?id=aR7iAAAAMAAJ&pg=PA162 "Daniel H. Burnham: Planner of Cities"]. Houghton Mifflin and Co., Boston and New York.</ref> ၁၉၃၅ တွင် ဖိလစ်ပိုင် အား ဓနသဟာယနိုင်ငံ အဆင့် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး မန်နျူရယ်ကွီဇုန်မှာ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အမျိုးသား ဘာသာစကားကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများ မဲပေးခွင့်နှင့် မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတို့ကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA2">Molina, Antonio.'' The Philippines: Through the centuries''. Manila: University of Sto. Tomas Cooperative, 1961. Print.</ref><ref name="Manapat, Carlos 2010">Manapat, Carlos, et al.'' Economics, Taxation, and Agrarian Reform''. Quezon City: C&E Pub., 2010.Print.</ref> ====ဂျပန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== [[File:Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg|thumb|၁၉၄၄ အောက်တိုဘာ ၂၀ လေးတဲ တိုက်ပွဲအတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာ ကမ်းတက်လာစဉ်]] နောက်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ လွတ်လပ်ရေး အရယူမည့် အကြံမှာ ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ၏ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဂျပန်တို့က ယိုဆေး ပီ လော်ရယ် ဦးဆောင်သော ရုပ်သေးအစိုးရဖြင့် ဒုတိယ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံအား ဂျပန်၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ဂျပန်တို့မှ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဘာတာအန်း သေမင်းတမန် ချီတက်ခြင်း နှင့် မနီလာစစ်ပွဲ အထွဋ်အထိပ် ရောက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မနီလာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတို့ကဲ့သို့သော စစ်ရာဇဝတ်မှုများကိုလည်း ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ <ref>White, Matthew. [http://users.erols.com/mwhite28/battles.htm#Manila "Death Tolls for the Man-made Megadeaths of the 20th Century"]. Retrieved August 1, 2007.</ref> ၁၉၄၄တွင် ကွီဇုန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်ပြေးအဖြစ် တိမ်းရှောင်ရင်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဆာဂျီယို အိုစမီနာက ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုအတွင်း ကျွန်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းခြင်း နည်းဗျူဟာကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ဂျပန်နေမဝင် အင်ပါယာမှ အောင်နိုင်ထားခဲ့သော နယ်မြေများကို ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းမှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်း အထိ ဖိလစ်ပိုင် ပြောက်ကျားတော်လှန်မှု<ref name="McAAE">{{cite web |url=https://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/sfeature/bataan_guerrilla.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170128153210/https://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/sfeature/bataan_guerrilla.html|archivedate=January 28, 2017 |title=The Guerrilla War |website=[[American Experience]] |publisher=[[Public Broadcasting Service|PBS]] |accessdate=February 24, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maranao.com/bangsamoro/0506-japan_invasion.htm |title=The Japanese Invasion |first=Salah |last=Jubair |publisher=Maranao.Com |accessdate=February 23, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100727232925/http://www.maranao.com/bangsamoro/0506-japan_invasion.htm |archivedate=July 27, 2010 |df= }}</ref> များအား အမေရိကန် ရေတပ် ရေငုပ်သင်္ဘောများနှင့် လေထီးဖြင့် ချပေးခြင်းတို့က ပံ့ပိုးမှု ပေးပြီး အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားများ အနေနှင့် ဂျပန်စစ်တပ်အား ဖိအားပေးနိုင်ရန် ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ဒေသများ၊ တောအုပ်များနှင့် တောင်ကုန်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ ပြောက်ကျားစစ်သည် အလွန်ထိရောက်သဖြင့် ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ အနေနှင့် ပြည်နယ် ၄၈ ခု အနက် ၁၂ ခုကိုသာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book |first=Dominic J. |last=Caraccilo |title=Surviving Bataan And Beyond: Colonel Irvin Alexander's Odyssey As A Japanese Prisoner Of War |url= https://books.google.com/books?id=aWfqFW_OFmQC |year=2005 |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-3248-2 |page= [https://books.google.com/books?id=aWfqFW_OFmQC&pg=PA287 287]}}</ref> အမေရိကန်တို့ အပေါ် သစ္စာခံထားသော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး အများစု အနေနှင့် ယုံကြည်ထားသည်မှာ ဂျပန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်လျှင် သူတို့အတွက် လွတ်လပ်ရေး ရမည် ဖြစ်ပြီး ယခင်ကတည်းက ကတိရရှိထားသည့်အတိုင်း လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ထူထောင်နိုင်မည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မဟာမိတ်များက ဖိလစ်ပိုင်တို့အား ဂျပန်အင်ပိုင်ယာမှ လွတ်မြောက်အောင် တိုက်ခိုက်ရာတွင် သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် စုစုပေါင်း နစ်မြုပ်မှု တန်ချိန် အများဆုံး စစ်ပွဲဖြစ်သော လေးတဲပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref name="Woodward1947">{{cite book |title=The Battle for Leyte Gulf |last=Woodward |first=C. Vann |year=1947 |publisher=Macmillan |location=New York |isbn= |pages= |url=https://archive.org/details/battleforleytegu0000cvan}}</ref><ref>"Lieutenant Ramsey's War" by Edwin Price Ramsey and Stephen J. Rivele.Published by Knightsbride publishing Co, Los Angeles, California</ref> မဟာမိတ်တပ်တို့မှ ဂျပန်တို့အား ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ခန့်မှန်းခြေ အားဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး တစ်သန်းကျော် သေဆုံးမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name=Rottman>Rottman, Gordon L. (2002). [https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC ''World War 2 Pacific Island Guide – A Geo-Military Study'']. Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. [https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA318&dq=#v=onepage&q&f=false 318]. {{ISBN|0-313-31395-4}}.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-Cebu.html|title=Cebu|publisher=encyclopedia.com, citing The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition.|accessdate=July 4, 2010}}</ref><ref>{{cite book|last=Zaide|first=Sonia M.|title=The Philippines: A Unique Nation|publisher=All-Nations Publishing Co.|year=1994|isbn=978-971-642-071-5|page=354}}</ref> ===ကိုလိုနီ ခေတ်လွန် ကာလ=== [[File:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|left|thumb|upright| ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တို့လက်အောက်မှ ဖိလစ်ပိုင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစဉ်]] ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်သည့်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/depts/dhl/unms/founders.shtml|title=Founding Member States|publisher=United Nations}}</ref> နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော ၁၉၄၆ ဇူလိုင် ၄ ရက်တွင် သမ္မတ မန်နျူရယ် ရော့ဆက် လက်ထက်၌ မနီလာစာချုပ်ဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်တို့မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.un.org/depts/dhl/unms/founders.shtml|title=Founding Member States|publisher=United Nations}}</ref> မကျေမနပ်သော ကွန်မြူနစ် အကြွင်းအကျန်များဖြစ်သည့် ဟူကဘာလာဟပ် <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=VdIFfPqP29IC&pg=PA118&lpg=PA118&dq=huk+rebellion#PPA119,M |title=No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945–1991 |last=Goodwin |first=Jeff |date=June 4, 2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-62948-5 |page=119 |language=en}}</ref> တို့သည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် လှည့်လည် ကျက်စားနေကြသောလည်း သမ္မတ အယ်လ်ပီဒီယို ကွီရီနိုကို ဆက်ခံသူ ရာမွန် မက်ဆေးဆေးမှ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။<ref name="Molina, Antonio 1961">Molina, Antonio. ''The Philippines: Through the Centuries''. Manila: University of Sto. Tomas Cooperative, 1961. Print.</ref><ref>Carlos P. Romulo and Marvin M. Gray, The Magsaysay Story (1956), is a full-length biography</ref>မာဆေးဆေးအား ဆက်ခံသူ ကားလို့စ် ပီ ဂါစီယာမှ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ပထမဦးစားပေး ပေါ်လစီကို အစပျိုးခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |url=http://www.prescarlosgarcia.org/%20prescarlosgarcia.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426075252/http://www.prescarlosgarcia.org/%20prescarlosgarcia.org|archivedate=April 26, 2012|title=Our Vision and Mission|publisher=prescarlosgarcia.org}}</ref> ထိုပေါ်လစီအား ဒီယော့စ်ဒါဒို မာကာပါဂယ်မှ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေးနေ့ ကျင်းပခြင်းအား ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့မှ အယ်မလီယို အာဂွီနာဒို ကြေညာသည့် နေ့ဖြစ်သော ဇူလိုင် ၁၂ ရက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ<ref name=bibingka-jun12>{{cite web|url=http://www.bibingka.com/phg/documents/jun12.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/19970713004232/http://www.bibingka.com/phg/documents/jun12.htm |dead-url=yes |archive-date=July 13, 1997 |title=Proclamation No. 28 Declaring June 12 as Philippine Independence Day |last=Macapagal |first=Diosdado |publisher=Philippine History Group of Los Angeles |accessdate=November 11, 2009 |df= }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml|title=President Diosdado Macapagal set RP Independence Day on June 12|author=Manuel S. Satorre Jr.|publisher=positivenewsmedia.net|accessdate=December 10, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724020320/http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml|archive-date=July 24, 2011|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=20 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180820074839/http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml}}</ref> မြောက်ဘော်နီယို အရှေ့ပိုင်းအား ဖိလစ်ပိုင်၏ နယ်မြေအဖြစ် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Developing Regional Minorities in Asia|url=http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf|website=Sabri Zain|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415034823/http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf |archivedate=April 15, 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Weatherbee|first=Donald E.|author2=Ralf Emmers |author3=Mari Pangestu |author4=Leonard C. Sebastian |title=International relations in Southeast Asia|publisher=Rowman & Littlefield|year=2005|pages=68–69|isbn=978-0-7425-2842-0|url=https://books.google.com/books?id=4wqEC4jHl9wC&pg=PA68}}</ref> ၁၉၆၅တွင် မာကာပါဂယ်သည် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖာဒီနန် မားကို့စ် အား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ မားကို့စ်၏ သမ္မတ သက်တမ်း အစောပိုင်းတွင်ပင် သူသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ စီမံကိန်း အများအပြားကို စတင်ခဲ့သော်လည်း အကြီးအကျယ် ခြစားခြင်းနှင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများကို ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့် ချီ၍ အလွဲသုံးစားပြုခြင်း တို့အတွက် အစွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ <ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21022457 What happened to the Marcos fortune?]. BBC News. January 24, 2013.</ref> သူ၏ သမ္မတ သက်တမ်း ကုန်ဆုံးခါနီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၁ တွင် မားကို့စ်သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Agoncillo|first1=Teodoro|title=History and Culture, Language, and Literature : Selected Essays of Teodoro A. Agoncillo|date=2003|publisher=University of Santo Tomas Pub. House|location=España Manila}}</ref> သူ၏ ထိုအုပ်ချုပ်ရေး ကာလအတွင်း ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း ၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခြင်းတို့နှင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း အမေရိကန် တို့က ၎င်းတို့၏ ထောက်ပံ့မှုကို မယိမ်းမယိုင် ဆက်လက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|title=To Islands Far Away: the Story of the Thomasites and Their Journey to the Philippines|date=2001|publisher=US Embassy|location=Manila}}</ref> ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်တွင် မားကို့စ်၏ အဓိက ပြိုင်ဘက်နှင့် အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ဘန်နစ်နို အာကွီနို ဂျူနီယာမှာ မနီလာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ်တွင် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ မားကို့စ်သည် နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၈၆ သမ္မတ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref name=Chandler /> မားကို့စ်သည် အောင်နိုင်သူ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သော်လည်း အများစုမှ ထိုရလဒ်သည် လိမ်လည်မှု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ကာဒီနယ် ဂျိုင်းမီဆင်း မှ ပြည်သူတို့အား ပုန်ကန်ထကြွရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့ပြီး <ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/cardinal-jaime-sin-294095.html Stowe, Judy. "Cardinal Jaime Sin: Archbishop of Manila who saw his duty as being 'to put Christ in politics'", (obit), ''The Independent'', June 22, 2005]</ref> တကမ္ဘာလုံးအား အံ့အားသင့်သွားစေသော ပြည်သူ့အာဏာတော်လှန်ရေး အား ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="Gandhi">{{Citation |last=Kumar |first=Ravindra |publication-date=|title=Mahatma Gandhi at the Close of Twentieth Century|location= |publisher=Anmol Publications PVT. LTD. |isbn=978-81-261-1736-9 |page=168 |url=https://books.google.com/?id=lTNpstqGlAMC&pg=PA168&dq=EDSA+Revolution |accessdate= December 2, 2007 |year=2004}}</ref> မားကို့စ်နှင့် သူ၏ အပေါင်းအပါများသည် ဟာဝိုင်ယီ သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး ဆန္ဒပြမှုများ၏ လက်နက်ကိုင်များအား စိတ်ဓာတ်ခွန်အားဖြစ်စေခဲ့သော အာကွီနို၏ ကျန်ရစ်သူဇနီး ကိုရာဇမ် အာကွီနို အား သမ္မတ အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ <ref name=Chandler>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=jzUz9lKn6PEC&pg=PA431|title=In Search of Southeast Asia: A Modern History|author1=Chandler, David P. |author2=David Joel Steinberg |lastauthoramp=yes |edition=Revised 2nd|publisher=University of Hawaii Press|year=1987|pages=431–442|isbn=978-0-8248-1110-5}}</ref> ===ယနေ့ခေတ် သမိုင်းကြောင်း=== [[File:Corazon Aquino inauguration.jpg|thumb|လုပ်ကြံခံရသော အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဘန်နစ်နို အာကွီနို ဂျူနီယာ၏ ကျန်ရစ်သူ ဇနီး ကိုရာဇမ် အာကွီနိုမှ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုနေစဉ်]] ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ၁၉၈၆ တွင်စတင်သော အစိုးရ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများမှာ နိုင်ငံတော်၏ ကြွေးမြီများ၊ အစိုးရ၏ ခြစားမှုများ၊ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုများ၊ ကပ်ဆိုက်မှုများ နှင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေသော ကွန်မြူနစ် သူပုန်များ <ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/05/06/939112/govt-drafts-new-framework-guide-peace-talks-leftist-rebels|title=Gov't drafts new framework to guide peace talks with leftist rebels|newspaper=The Philippine Star|date=May 6, 2013|accessdate= September 20, 2014}}</ref> နှင့် မိုရိုခွဲထွက်ရေး သမားများနှင့် စစ်တပ်တို့၏ ပဋိပက္ခများကြောင့် <ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222074324/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary|archivedate=February 22, 2015 |title=RP terror campaign cost lives of 11 US, 572 RP soldiers—military |last=Alipala |first=Julie |date=October 2, 2010 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |accessdate=May 1, 2012}}</ref> နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ ကိုရာဇမ် အာကွီနို အုပ်ချုပ်နေစဉ်ကာလ အတွင်း အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်း ဆက်လက်ထားရှိရေး စာချုပ်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အမေရိကန်တပ်များ ဖိလစ်ပိုင်မှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite news|last=Shenon|first=Phillip|title=Philippine Senate votes to Reject U.S. Base Renewal|url=https://www.nytimes.com/1991/09/16/world/philippine-senate-votes-to-reject-us-base-renewal.html|accessdate=October 25, 2014|newspaper=The New York Times|date=September 16, 1991}}</ref><ref>{{cite news|last=De Santos|first=Jonathan|title=Philippine Senators remember day when they rejected US bases treaty|url=http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|accessdate=October 25, 2014|newspaper=Sun Star Manila|date=September 16, 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106083655/http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|archivedate=November 6, 2014}}</ref> ကလာ့ခ်လေတပ်အခြေစိုက် စခန်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လည်းကောင်း၊ ဆူဘစ်ပင်လယ်အော် အခြေစိုက်စခန်းကို ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်လည်းကောင်း အစိုးရသို့ တရားဝင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|last=Whaley|first=Floyd|title=Shadows of an Old Military Base|url=https://www.nytimes.com/2013/04/27/world/asia/27iht-subic27.html?pagewanted=all|accessdate=February 17, 2014|newspaper=The New York Times|date=April 26, 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Drogin|first=Bob|title=After 89 Years, U.S. Lowers Flag at Clark Air Base|url=http://articles.latimes.com/1991-11-27/news/mn-209_1_clark-air-base|accessdate=March 12, 2011|newspaper=Los Angeles Times|date=November 27, 1991}}</ref>အစိုးရအနေနှင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှု အပါအဝင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကိုလည်း ဆက်တိုက် ရင်ဆိုင် ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။ <ref name="Topo">[http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/philippines/txu-oclc-6539351-nd51-1-450.jpg "Tarlac map"]. University of Texas in Austin Library. Retrieved on August 2, 2011.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Hv9GAQAAIAAJ "Report of the Philippine Commission to the President, 1901 Vol. III"], p. 141. Government Printing Office, Washington, 1901.</ref> ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတစ်ဦးအား သက်တမ်းတစ်ခုသာ ဆောင်ရွက်ခွင့်အား စတင်ထည့်သွင်းလိုက်သဖြင့် အာကွီနိုသည် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ အရွေးမခံတော့ပေ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပသော ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရသော ဖီဒယ် ဘီ ရားမို့စ်မှ အာကွီနို အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုမှာ အသင့်အတင့်သာ ရှိပြီး ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်း ၃.၆%<ref name="theglobaleconomy.com">{{cite web|url=http://www.theglobaleconomy.com/Philippines/Economic_growth/|title=Philippines Economic growth – data, chart|website=TheGlobalEconomy.com}}</ref> မျှသာ ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Pempel|first=T.J.|title=The Politics of the Asian Economic Crisis|url=https://books.google.com/books?id=sTAuUXE_ANsC|year=1999|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-8634-0|page=163}}</ref> မိုရိုအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦးနှင့် ၁၉၉၆ တွင် <ref name="lastlaugh">{{cite news |first=Edward A.|last=Gargan|title= Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |newspaper=The New York Times |date=December 11, 1997 |accessdate=January 25, 2008}}</ref> ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့ပြီး <ref name="lastlaugh"/> နိုင်ငံရေးအရ တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း ၁၉၉၇ အာရှ ငွေကြေးဂယက် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းက ၎င်းတို့ကို လွှမ်းမိုး သွားခဲ့သည်။ <ref name=AFC-NA-13>{{cite web |title = Financial Crisis and Global Governance: A Network Analysis |url=http://documents.worldbank.org/curated/en/143071468174883223/pdf/577660NWP0Box353767B01PUBLIC10gcwp067web.pdf|last=Sheng |first=Andrew |date= July 2009|accessdate=June 11, 2012}}</ref><ref name=AFC-NA-14>{{cite web |title = Analyzing Systemic Risk with Financial Networks During a Financial Crash|website = fma.org|author1=Yenilmez, Taylan |author2=Saltoglu, Burak |lastauthoramp=yes |url=http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308105228/http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf |archivedate=March 8, 2014|dead-url = yes|accessdate=March 8, 2014}}</ref> ရားမို့စ်၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း သေဒဏ်ပေးမှုကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ် အီလင်း ဆာမီယန်တာ နှင့် အလန်ဂိုမက်ဇ်တို့အား သတ်ဖြတ် မုဒိမ်းကျင့်မှု ဖြစ်ပွားအပြီးတွင် ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး သေဒဏ်ပေးခံရသောသူမှာ လီယို အက်ချီဂါရေးဖြစ်ပြီး သူ့အား ၁၉၉၉ တွင် သေဒဏ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://pcij.org/blog/2006/04/18/a-timeline-of-death-penalty-in-the-philippines |title=A timeline of death penalty in the Philippines |publisher=Philippine Center for Investigated Journalist |date=April 18, 2006 |accessdate=April 18, 2006 |archivedate=17 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180217004917/http://pcij.org/blog/2006/04/18/a-timeline-of-death-penalty-in-the-philippines }}</ref> [[File:Pinatubo91eruption plume.jpg|thumb|left|၁၉၉၁ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုသည် ၂၁ ရာစု ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်သည်။]] ရားမို့စ်အား ဆက်ခံသူမှာ ဂျိုးဆက် အက်စထရာဒါဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ဇွန်လတွင် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှ ငွေကြေးဂယက်အတွင်းတွင်ပင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကို -၀.၆% တိုးတက်မှုမှ ၃.၄% တိုးတက်မှု အထိ ပြန်လည်ဆွဲတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Maniago|first1=E|title=Communication Variables Favoring Celebrity Candidates in Becoming Politicians: A Case Study of the 1998 and 2004 Elections in the Philippines|journal=Southeast Asian Studies|date=2007|volume=44|issue=4|pages=494–518|hdl=2433/53866}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bsp.gov.ph/publications/speeches.asp?id=195&yr=2000|title=The Philippines: Consolidating Economic Growth|publisher=Bangko Sentral ng Pilipinas|date=March 13, 2000|accessdate=September 20, 2014|archivedate=18 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150118082622/http://www.bsp.gov.ph/publications/speeches.asp?id=195&yr=2000}}</ref><ref>{{cite news|url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20081007-164968/Records-prove-Estradas-achievements|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721191850/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20081007-164968/Records-prove-Estradas-achievements|archivedate=July 21, 2015|title=Records prove Estrada's achievements |newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=October 7, 2008|accessdate=October 25, 2014}}</ref>အစိုးရသည် မိုရိုအစ္စလာမ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး အား ၂၀၀၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး သူပုန်တို့၏ ဌာနချုပ် အပါအဝင် စခန်းများကို ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက် ချေမှုန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://hdn.org.ph/speech-of-former-president-estrada-on-the-grp-moro-conflict/|title=Speech of Former President Estrada on the GRP-MORO Conflict|publisher=Philippine Human Development Network|date=September 18, 2008|accessdate=September 20, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://english.peopledaily.com.cn/english/200007/10/eng20000710_45067.html|title=Philippine Military Takes Moro Headquarters|newspaper=People's Daily|date=July 10, 2000|accessdate=September 20, 2014}}</ref> အဘူဆာယက်ဖ် သူပုန်တို့နှင့် ပဋိပက္ခအတွင်းတွင်ပင်<ref name="GMA&others">{{cite news |title=2 US Navy men, 1 Marine killed in Sulu land mine blast |newspaper=GMA News |date=September 29, 2009 |url=http://www.gmanews.tv/story/173383/2-us-navy-men-1-marine-killed-in-sulu-land-mine-blast |accessdate=September 29, 2009 |quote=Two US Navy personnel and one Philippine Marine soldier were killed when a land mine exploded along a road in Indanan, Sulu Tuesday morning, an official said. The American fatalities were members of the US Navy construction brigade, Armed Forces of the Philippines (AFP) spokesman Lt. Col. Romeo Brawner Jr. told GMANews.TV in a telephone interview. He did not disclose the identities of all three casualties.|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091002030114/http://www.gmanews.tv/story/173383/2-us-navy-men-1-marine-killed-in-sulu-land-mine-blast|archivedate= October 2, 2009 |deadurl= no}} and<br />{{cite news |title=Pentagon Says Troops Killed in Philippines Hit by Roadside Bomb |last=Pessin |first=Al |newspaper=Voice of America |date=September 29, 2009 |url=http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-09-29-voa12.html |accessdate=January 12, 2011}} and<br />{{cite news |title=Troops killed in Philippines blast |publisher=Al Jazeera |date=September 29, 2009 |url=http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2009/09/20099298614751808.html |accessdate=September 29, 2009|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091003002858/http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2009/09/20099298614751808.html|archivedate= October 3, 2009 |deadurl= no}} and<br />{{cite news |title=2 US troops killed in Philippines blast |last=Gomez |first=Jim |publisher=CBS News|date=September 29, 2009 |url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/29/world/main5348332.shtml |accessdate=January 12, 2011|archiveurl= https://web.archive.org/web/20110202201004/http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/29/world/main5348332.shtml|archivedate= February 2, 2011 |deadurl= no}}</ref> လာဘ်စားသည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး နှောင့်နှေးနေသော အစိုးရအား တရားစွဲဆိုမှု အတွင်းတွင်ပင် ၂၀၀၁ အီးအက်စ်ဒီအေ တော်လှန်ရေးဖြင့် ဂျိုးဆက် အက်စထရာဒါ၏ အစိုးရမှာ ဖြုတ်ချခံရပြီး ၎င်း၏ ဒု-သမ္မတဖြစ်သူ ဂလော်ရီယာ မာကာပါဂယ်-အာရိုယို မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် ၎င်း၏ နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|author=Dirk J. Barreveld|title=Philippine President Estada Impeached!: How the President of the World's 13th Most Populous Country Stumbles Over His Mistresses, a Chinese Conspiracy and the Garbage of His Capital|url=https://books.google.com/books?id=NfJ48GxXRokC|year=2001|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-18437-8|page=[https://books.google.com/books?id=NfJ48GxXRokC&pg=PA476 476]}}</ref> အာရိုယို၏ ၉နှစ်တာ အစိုးရ ကာလအတွင်း စီးပွားရေးသည် အလွန်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၄%မှ ၇% အထိရှိကာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၅.၃၃% တိုးတက်ခဲ့ကာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မနီလာ အပေါ့စား မြို့ပတ်ရထား လိုင်း ၂ ကဲ့သို့သော စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ ဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကာ<ref>{{cite news |url=http://www.philstar.com/headlines/2013/07/19/987621/timeline-lrt-mrt-construction |title=Timeline: LRT, MRT construction |newspaper=The Philippine Star |date=July 19, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> မဟာ စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးအား ရှောင်လွှဲနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GpL6jTy1U3AC|title=Diagnosing the Philippine Economy: Toward Inclusive Growth|author1=Dante B. Canlas |author2=Muhammad Ehsan Khan |author3=Juzhong Zhuang |publisher=Anthem Press|year=2011|page=107|isbn=978-0-85728-939-1}}</ref> အခြားအချိန်ကာလများနှင့် နှိုင်းယှဉ်မည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်၏ စီးပွားရေးသည် ၁၉၆၅ မှ ၂၀၀၁ အတွင်း ၃.၆% နှင့် စင်ကာပူတွင် ဒီမိုကရေစီရရှိပြီးသော အချိန်ကာလကိုသာ ထည့်သွင်းရေတွက်မည် ဆိုပါက ၁၉၈၆ မှ ၂၀၀၁ အတွင်း ၃.၅% မျှ တိုးတက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အရှေ့မှ တာဝန်ထမ်းဆောင်များနှင့် နှစ်စဉ်တိုးတက်မှုနှုန်းကို နှိုင်းယှဉ်မည် ဆိုပါက (မားကို့စ်အစိုးရ မှ အက်စထရာဒါ အစိုးရအထိ) ၁.၇% မှ ၁.၈၇% အထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များမှ စ၍ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဆယ်စုနှစ် ၅ စုစာမျှ နောက်ကျကျန်နေသော ဖိလစ်ပိုင်၏ ရွှံ့နွံထဲမှ စီးပွားရေးသည် ရုတ်တရက် တိုးတက်လာခြင်းကြောင့် သူမ၏ အစိုးရ ပြီး နောက်ဆယ်စုနှစ်အတွင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် အာရှ၏ လူမမာနိုင်ငံ အဖြစ်မှ ကျားပေါက်တစ်ကောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="theglobaleconomy.com"/> သို့သော်လည်း ထိုအောင်မြင်မှုများမှ ခြစားမှုများနှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲခိုးခြင်း နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဟဲလိုဂါစီအရှုပ်တော်ပုံ ကဲ့သို့သော အရှုပ်တော်ပုံများနှင့် အတူ ရှိနေခဲ့သည်။ <ref name="ANC">{{cite web|url=http://www.pacificnewscenter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4500:anc&catid=66:philippines&Itemid=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302161753/http://www.pacificnewscenter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4500%3Aanc&catid=66%3Aphilippines&Itemid=18 |dead-url=yes |archive-date=March 2, 2009 |title=Bolante Faces Off with Senators Over Fertilizer Fund Scam |website=ANC |date=November 13, 2008 |accessdate=December 4, 2008 |df= }}</ref><ref name="davis">[http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html "Arroyo claims hollow victory"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105010942/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html |date=5 January 2019 }} by Leslie Davis, Asia Times Online, September 27, 2005.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/08/04/10/corruption-was-glorias-biggest-mistake-survey |title=Corruption was Gloria's biggest mistake: survey |last1=Dizon |first1=David |publisher=ABS-CBN News and Current Affairs |accessdate=April 15, 2012 |archive-date=6 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806185404/http://www.abs-cbnnews.com/nation/08/04/10/corruption-was-glorias-biggest-mistake-survey }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2011/nov/18/philippines-asia-pacific |title=Philippines charges Gloria Arroyo with corruption |last1=Press |first1=Associated |date=November 18, 2011 |website=The Guardian |accessdate=April 15, 2012 |quote=Former president is formally accused of electoral fraud after government rushed to court as she tried to leave country}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် သတင်းစာဆရာများနှင့် သာမန်ပြည်သူ ၃၄ ယောက်တို့မှာ မာဂွင်ဒါနောင်းတွင် အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101123-304817/Philippines-mourns-massacre-victims|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627122428/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101123-304817/Philippines-mourns-massacre-victims|archivedate=June 27, 2015|title=Philippines mourns massacre victims |last=Jimenez-Gutierrez|first=Jason|date=November 23, 2010|newspaper=Philippine Daily Inquirer|accessdate=November 23, 2010}}</ref><ref name=maptimeline>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/specialreports/177821/the-ampatuan-massacre-a-map-and-timeline/story|title=The Ampatuan Massacre: a map and timeline|last=Perez|first=Analyn|work=GMA News|publisher=GMANews.TV|date=November 25, 2009}}</ref> ဘန်နစ်နို အာကွီနို ၃ သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ၁၅ ယောက်မြောက် သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့အနေနှင့် ပထမဆုံး ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရသည့် အကြီးဆုံး ပြဿနာမှာ မနီလာဓားစာခံအမှု ဖြစ်ပြီး ထိုအမှုကြောင့် မနီလာနှင့် ဟောင်ကောင်ကြား ဆက်ဆံရေးတွင် ကြီးမားသော အဖုအထစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ကို ပြဋ္ဌာန်းရန် ပထမအဆင့် အနေနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ တွင် ဘန်ဆာမိုရို အခြေခံမူ သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.gov.ph/2012/10/15/speech-of-president-aquino-during-the-signing-of-the-gph-milf-framework-agreement-october-15-2012/%20 |title=Speech of President Benigno Aquino III during the signing of the Framework Agreement on the Bangsamoro, October 15, 2012 |work=Official Gazette |accessdate=March 3, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228173309/http://www.gov.ph/2012/10/15/speech-of-president-aquino-during-the-signing-of-the-gph-milf-framework-agreement-october-15-2012/ |archivedate=December 28, 2013 |df= }}</ref>သို့သော်လည်း မာဂွင်ဒါနောင်းရှိ မာမာဆာပါနိုတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတော် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့မှ ၄၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် ဘန်ဆာမိုရို ပဏာမ ဥပဒေကို တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းရန် ကြိုးစားမှုမှာ တစ်ဝက်တစ်ပျက်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/25/15/govt-milf-report-casualties-rare-clash |title=At least 30 elite cops killed in clash with MILF |publisher=ABS-CBN News |accessdate=January 25, 2015 |archive-date=26 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150126191002/http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/25/15/govt-milf-report-casualties-rare-clash }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.interaksyon.com/article/103759/pnp-saf-casualties-in-encounter-now-50---armm-police-chief|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207064237/http://www.interaksyon.com/article/103759/pnp-saf-casualties-in-encounter-now-50---armm-police-chief|archivedate=February 7, 2015 |title=PNP-SAF casualties in encounter now 50 – ARMM police chief |publisher=Interaksyon |date=January 26, 2015 |accessdate=January 26, 2015 |author=Arcon, Dennis}}</ref> ဆာဘားကျွန်း နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့တွင် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ပိုင်နက်အငြင်းပွားမှုတို့မှာလည်း အရှိန်အဟုန်မြင့်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1529 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627074930/http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1529|archivedate=June 27, 2015|title=The Republic of the Philippines v. The People's Republic of China |publisher=Pca-cpa.org |accessdate=October 24, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/305570/news/nation/itlos-completes-five-man-tribunal-that-will-hear-phl-case-vs-china |title=ITLOS completes five-man tribunal that will hear PHL case vs. China |first=Michaela |last=Del Cappar |website=GMA News One|date=April 25, 2013 |accessdate=October 24, 2013}}</ref><ref name="SultanObjective">{{cite news |last=Frialde |first=Mike |url=http://www.philstar.com/headlines/2013/02/23/912045/sultanate-sulu-wants-sabah-returned-phl |title=Sultanate of Sulu wants Sabah returned to Phl |date=February 23, 2013 |work=The Philippine Star |accessdate=February 24, 2013}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် ကေ-၁၂ ပရိုဂရမ်ဟု လူသိများကြသော ၂၀၁၃ ခုနှစ် မွမ်းမံထားသည့် အခြေခံပညာရေး ဥပဒေ ကို စတင် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစနစ်အရ ဖိလစ်ပိုင်၏ ၁၀နှစ်တာ ပညာသင်ကြားသော အခြေခံပညာ မူလတန်း နှင့် အထက်တန်း စနစ်တွင် ၂ နှစ် ထပ်မံပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/nation/29249-aquino-signs-k-12-bill-into-law|title=Aquino signs K–12 bill into law|work=Rappler|date=May 15, 2013|accessdate=September 20, 2014}}</ref> ထို့နောက်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ယိုလန်ဒါ တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း (ဟိုင်ယန်တိုင်ဖွန်း မုန်တိုင်း) ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ဗီဆာယားဒေသတွင် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite report|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25051606|title=Typhoon Haiyan death toll rises over 5,000|publisher=''BBC''|date=November 22, 2013|accessdate=November 22, 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24891456|title=Tacloban: City at the centre of the storm|date=November 12, 2013|accessdate=September 20, 2014|newspaper=BBC}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဘားရက် အိုဘာမား]] ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် လာရောက်ပြီးနောက် မွမ်းမံထားသော ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် စစ်တပ်များ နိုင်ငံအတွင်း ပြန်လည် အခြေစိုက်နိုင်ရန် အတွက် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |url=http://www.rappler.com/nation/54387-malacanang-obama-philippines-visit |title=Obama to stay overnight in PH |work=Rappler |date=April 1, 2014 |accessdate=April 1, 2014 |archivedate=8 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608180900/https://www.rappler.com/nation/54387-malacanang-obama-philippines-visit }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/27/14/us-ph-reach-new-defense-deal |title=US, PH reach new defense deal |publisher=ABS-CBN News |date=April 27, 2014 |accessdate=April 27, 2014 |archive-date=28 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228001641/http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/27/14/us-ph-reach-new-defense-deal }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/28/14/philippines-us-sign-defence-pact-0 |title=Philippines, US sign defense pact |publisher=ABS-CBN News |website=Agence France-Presse'' |date=April 28, 2014 |accessdate=April 29, 2014 |archive-date=28 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228004658/http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/28/14/philippines-us-sign-defence-pact-0 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Postrado|first1=Leonard|title=EDCA prevails|url=http://www.mb.com.ph/edca-prevails/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305211340/http://www.mb.com.ph/edca-prevails/|dead-url=yes|archive-date=March 5, 2016|accessdate=January 14, 2016|work=Manila Bulletin|date=January 13, 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305211340/http://www.mb.com.ph/edca-prevails/}}</ref> [[File:Rodrigo Duterte oath taking 6.30.16.jpg|thumb|left|ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ၁၆ ယောက်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုနေစဉ်]] ယခင်က ဒါဗောင်းမြို့တော်၏ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သော ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေးသည် ပီဒီပီ-လာဘန်း ပါတီမှ တဆင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး မင်ဒါနောင်းဒေသမှ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်၏ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="2016 election">{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/halalan2016/nation/05/27/16/duterte-robredo-win-2016-polls/|title=Duterte, Robredo win 2016 polls|date=May 27, 2016|work=ABS-CBN|accessdate=May 27, 2016}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် အမြဲတမ်းအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးဆိုင်ရာ ခုံရုံးမှ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် တရုတ်နှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားသော နယ်မြေအငြင်းပွားမှုတွင် ဖိလစ်ပိုင်အား အသာစီးပေး၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချ ခဲ့သည်။ <ref name="2016 election"/> သမ္မတ အဖြစ် အရွေးချယ် ခံရပြီးနောက်တွင် ဒူတာတေးသည် မဲဆွယ်စဉ်က ပေးခဲ့သည့် ကတိအတိုင်း ၆ လအတွင်း ရာဇဝတ်မှုများ ပပျောက်စေရန် မူးယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ရေး ကန်ပိန်းကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/video/2016/06/30/duterte-sworn-in-as-philippines-presiden?videoId=369120035 |title=Duterte sworn in as Philippines president |work=Reuters |date=June 30, 2016 |accessdate=August 24, 2016}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖိလစ်ပိုင် မူးယစ်ဆေးတိုက်ဖျက်မှုတွင် လူသေဆုံးမှုမှာ ၅,၁၇၆ ဦး အထိ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Between Duterte and a death squad, a Philippine mayor fights drug-war violence |url=https://www.reuters.com/article/us-philippines-drugs-mayor-idUSKBN16N33I |work=Reuters|date=March 16, 2017}}</ref><ref name=CayetanoWarOnDrugsUPR>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/news/05/05/17/cayetano-ph-war-on-drugs-exaggerated-by-fake-news|title=Cayetano: PH war on drugs exaggerated by fake news|publisher=ABS-CBN |date=May 5, 2017 |accessdate=May 22, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/02/28/19/5000-killed-and-170000-arrested-in-war-on-drugs-police|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329213700/https://news.abs-cbn.com/news/02/28/19/5000-killed-and-170000-arrested-in-war-on-drugs-police|archivedate=2019-03-29|title=5,000 killed and 170,000 arrested in war on drugs: police {{!}} ABS-CBN News|date=2019-03-29|access-date=2019-04-16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.manilatimes.net/death-toll-in-duterte-drug-war-up-to-5176-real-numbers-ph/518667/|title=Death toll in Duterte drug war up to 5,176 – Real Numbers PH|date=2019-02-28|website=The Manila Times Online|language=en|access-date=2019-04-16|archive-date=19 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519060031/https://www.manilatimes.net/death-toll-in-duterte-drug-war-up-to-5176-real-numbers-ph/518667/}}</ref> ဒူတာတေးသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် "တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! " ဟု အမည်ပေးထားသော အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ကို အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ပတ်သက်သော ရွှေရောင်နှစ်သစ်များဆီသို့ လမ်းပြခေါ်ဆောင်သွားရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၎င်းမှတဆင့် အလုပ်အကိုင် နှင့် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းများ ပိုမို ဖန်တီးပေးပြီး ထိုမှတဖန် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးကို အရှိန်အဟုန်မြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.dof.gov.ph/index.php/infra-spending-to-sustain-high-growth-generate-economic-multipliers/ |title=Infra spending to sustain high growth, generate economic multipliers |publisher=Department of Finance |date=August 28, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archive-date=4 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804173449/https://www.dof.gov.ph/index.php/infra-spending-to-sustain-high-growth-generate-economic-multipliers/ }}</ref>ထိုအစီအစဉ်ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမားပေါင်း ၂ သန်းမျှ ပိုမို လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news |url=http://bworldonline.com/construction-worker-shortage-2-5m-dti/ |title=Construction worker shortage 'about 2.5M' – DTI |newspaper=BusinessWorld Online |author=Mogato, Anna Gabriela A. |date=October 26, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archivedate=4 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190804173421/http://www.bworldonline.com/construction-worker-shortage-2-5m-dti/ }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.manilatimes.net/2m-workers-needed-build-build-build/364913/ |title=2M more workers needed for 'Build Build Build' |newspaper=The Manila Times |author=Gonzales, Anna Leah E. |date=August 28, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archivedate=26 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226234456/http://www.manilatimes.net/2m-workers-needed-build-build-build/364913/ }}</ref> တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! အစီအစဉ်တွင် စီမံကိန်း ၇၅ ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်း ၆ ခု၊ ရထားပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း ၁၂ ခု၊ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း ၄ ခုတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ရေကြီးမှု ထိန်းသိမ်းနိုင်မည့် အဓိက စီမံကိန်းကြီး ၄ ခု၊ ရေပေးဝေရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဆိုင်ရာ စီမံကိန်း ၁၁ ခု၊ ဓာတ်အားပေးရေး စီမံကိန်း ၄ခုနှင့် အခြားသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း ၃ခုတို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/business/191841-infrastructure-spending-2018-subway-dbm |title=Metro Manila Subway leads expected infra buildup in 2018 |work=Rappler |author=Schnabel, Chris |date=December 20, 2017 |accessdate=December 26, 2017}}</ref> နိုင်ငံအနေနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိအများပြည်သူတို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံတို့တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၀ ဘီလီယံ မှ ၂၂၀ ဘီလီယံ အထိ သုံးစွဲရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.adb.org/news/features/making-build-build-build-work-philippines |title=Making "Build, Build, Build" Work in the Philippines |publisher=Asian Development Bank |date=October 30, 2017 |accessdate=December 26, 2017}}</ref> ၂၀၁၇ တွင် ဒူတာတေးသည် အရည်အသွေးမြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေးကို လူတိုင်းသင်ကြားနိုင်မည့် ဥပဒေ ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုဥပဒေမှ ဖိလစ်ပိုင်ကျောင်းသားတို့အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်တို့တွင် ကျောင်းလခနှင့် အခြားလခများကို ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည့်အပြင် ပုဂ္ဂလိက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများအတွက် ထောက်ပံ့ပေးမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ သူသည် ဥပဒေ အသစ် အခု ၂၀ ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် လူတိုင်းအတွက် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေ၊ လူတို့နေထိုင်မှုနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ဌာနကို တည်ထောင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာ ထိန်းချုပ်မှု အစီအစဉ်ကို တည်ထောင်ခြင်း နှင့် လက်ကိုင်ဖုန်းသုံးစွဲသူများအတွက် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်ကို တသက်လုံး သုံးစွဲနိုင်ရန် ခွင့်ပြုခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite news |url=https://news.mb.com.ph/2019/02/19/we-can-keep-our-mobile-numbers-for-life-duterte-signs-19-other-laws/ |title=We can keep our mobile numbers for life; Duterte signs 19 other laws |newspaper=Manila Bulletin |first=Genalyn |last=Kabiling |date=February 19, 2019 |accessdate=February 20, 2019 |archivedate=19 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190219164448/https://news.mb.com.ph/2019/02/19/we-can-keep-our-mobile-numbers-for-life-duterte-signs-19-other-laws/ }}</ref> == နိုင်ငံရေး== ဖိလစ်ပိုင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ အုပ်ချုပ်ကာ သမ္မတစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ <ref name="US State Department">{{cite web|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_999.html#country |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120103095151/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_999.html |archivedate=January 3, 2012 |title=Country description |accessdate=January 24, 2012 |date=January 2012 |website=US State Department Website |publisher=US State Department Website |quote=The Philippines is an emerging economy with a democratic system of government. |deadurl=yes |df= }}</ref> နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ များစွာ လွတ်လပ်မှုရှိသော မင်ဒါနောင်းရှိ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှ လွဲ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း ဖြစ်သောနိုင်ငံ အဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။ သမ္မတ ရားမို့စ် လက်ထက်မှစ၍ နိုင်ငံအား ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ၊ လွှတ်တော်တရပ်တည်း ရှိသော သို့မဟုတ် ပါလီမန်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေး အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့မှုများ ရှိသည်။ <ref>{{cite journal|url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml|archivedate=December 2, 2008|title=Civil service reform: Whose service?|author=Robles, Alan C.|journal=D+C|date=July–August 2008|volume=49|pages=285–289|accessdate=November 30, 2008}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml |access-date=4 August 2019 |archive-date=2 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml |accessdate=4 August 2019 |archivedate=2 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml }}</ref><ref>{{cite news|author=Bigornia, Amante |title= The 'consultations' on Charter change|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&sjid=bQsEAAAAIBAJ&pg=4208,1807319&dq= |newspaper=The Manila Standard|date=September 17, 1997|accessdate=December 13, 2009}}</ref> [[File:Bongbong Marcos at his inauguration with Sara Duterte.jpg|thumb|သမ္မတ [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်|ဂျူနီယာမားကို့စ်]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ [[ဆာရာ ဒူတာတေး]] တို့အား သမ္မတ၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ၌ တွေ့ရစဉ်]] သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင် အဖြစ်နှင့် အစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် နှစ်ခုစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်သည့် အပြင် စစ်တပ်၏ စစ်သေနာပတိချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအများဆုံးသူအား သမ္မတအဖြစ် ၆ နှစ်သက်တမ်း ရွေးချယ်ပြီး သမ္မတ သက်တမ်း ကာလအတွင်း သမ္မတမှ အစိုးရ အဖွဲ့ကို ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်သည်။ <ref name="About" /> ဥပဒေပြု လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိသော ကွန်ဂရက်တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှာ အထက်လွှတ်တော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး လွှတ်တော်အမှတ်များကို ၆ နှစ်သက်တမ်း ဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်မှာ အောက်လွှတ်တော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး အမတ်များကို ၃ နှစ်သက်တမ်းဖြင့် ရွှေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်။ <ref name="About" /> ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်များကို ကန့်သတ်ချက်မရှိ ရွေးချယ်ကြသော်လည်း ကိုယ်စားပြုအမှတ်များကို ဥပဒေပြု ဒေသအလိုက် ကဏ္ဍအလိုက် ကိုယ်စားပြုသူများကို ရွေးချယ်ကြသည်။ တရားစီရင်ရေး အာဏာသည် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တွင် ရှိပြီး တရားသူကြီးချုပ်မှာ အကြီးအကဲဖြစ်ကာ လက်ထောက် တရားသူကြီးများ ၁၄ ဦး ရှိသည်။ ၎င်းတို့ အားလုံးအား တရားစီရင်ရေးနှင့် ဘားကောင်စီမှ ရွေးချယ်ပေးပြီး သမ္မတမှ အတည်ပြု ခန့်အပ်သည်။ <ref name="About" /> === နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Donald Trump and Rodrigo Duterte in Manila (6).jpg|thumb|၂၀၁၇ ခုနှစ် ပါဆေးတွင် ပြုလုပ်သော နှစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးတွင် သမ္မတ ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေး နှင့် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]] တို့ ဆွေးနွေးနေကြစဉ်။]] [[File:CALABARZONjf0200 20.JPG|thumb|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ပါဆေးရှိ နိုင်ငံခြားရေးဌာန ၏ ပင်မရုံး]] ဖိလစ်ပိုင်၏ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးမှာ အခြားနိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်မှု အပြင် နိုင်ငံပြင်ပတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး ၁၀သန်းတို့၏ ကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေး တို့အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ <ref name="PhilState">{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2794.htm |publisher=U.S. Department of State. Bureau of East Asian and Pacific Affairs|title=Background Note: Philippines|date=October 2009|accessdate=December 18, 2009}}</ref> ကုလသမဂ္ဂကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရှိနေသော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာလို့စ် ပီ ရိုမြူလိုသည် ယခင်က ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီတွင် တက်ကြွသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ် ပါဝင်နေပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရေး မစ်ရှင်များတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကာ အထူးသဖြင့် အရှေ့တီမော တွင်ဖြစ်သည်။<ref>Permanent Mission of the Republic of the Philippines to the United Nations. [c. 2008]. [http://www.un.int/philippines/about/ About Us]. Retrieved August 13, 2010.</ref><ref>Permanent Mission of the Republic of the Philippines to the United Nations. [c. 2008]. [https://web.archive.org/web/20080123105426/http://www.un.int/philippines/security_council/ The Philippines and the UN Security Council]. Retrieved January 12, 2008. (archived from [https://web.archive.org/web/20141212074015/http://www.un.int/philippines/security_council/ the original] on January 23, 2008)</ref><ref name="UN_SRES12721999">United Nations Security Council. (October 25, 1999). [http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/1272%20(1999)&Lang=E&Area=UNDOC ''Resolution 1272''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180921041128/https://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F1272%20%281999%29&Lang=E&Area=UNDOC |date=21 September 2018 }} ['''S-RES-1272(1999)''']. Retrieved March 21, 2010.</ref> ကုလသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်သာ မက ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းရှိ နိုင်ငံများကြား စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်စေရန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ရှေးရှု ဖွဲ့စည်းထားသော [[အာဆီယံ]] အဖွဲ့၏ စတင်တည်ထောင်သူနိုင်ငံနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>[[s:Bangkok Declaration|Bangkok Declaration]]. (August 8, 1967). Retrieved December 20, 2009 from Wikisource.</ref> အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲများကို အကြိမ်ကြိမ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ ပေါ်လစီနှင့် ဦးတည်ရာတို့အတွက် အမြဲတမ်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ <ref name=summit>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071217132852/http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm |date=December 17, 2007 |title="ASEAN Primer" }}. (1999). ''3{{Smallsup|rd}} ASEAN Informal Summit''. Archived from [http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm the original] on December 17, 2007. Retrieved December 13, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အလွန်ဦးစားပေး အလေးထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သိသာသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Senior Chinese legislator visits Philippines to boost ties |publisher=Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/11/c_137460450.htm |work=www.xinhuanet.com |accessdate=5 August 2019 |archivedate=14 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210614120802/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/11/c_137460450.htm }}</ref><ref>{{cite news |title=Warship incident shows Sino-Philippine relations have come a long way: China Daily |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/warship-incident-shows-sino-philippine-relations-have-come-a-long-way-china-daily |work=The Straits Times |date=September 5, 2018 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=China, ASEAN agree on framework for South China Sea code of conduct|url=https://www.reuters.com/article/us-southchinasea-china-philippines-idUSKCN18E1FS|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite news|title=China, Philippines confirm twice-yearly bilateral consultation mechanism on South China Sea |publisher= Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://news.xinhuanet.com/english/2017-05/19/c_136299206.htm|work=news.xinhuanet.com}}</ref><ref>{{cite news|title=Progress made on draft of South China Sea code of conduct|url=http://www.philstar.com/headlines/2017/05/19/1701550/progress-made-draft-south-china-sea-code-conduct|work=philstar.com}}</ref><ref>{{cite news|title=Subscribe {{!}} theaustralian|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/xi-duterte-vow-closer-philippineschina-relations-faster-spending/news-story/a1c32f162010e5b2f8bed5acc85fbde2|work=www.theaustralian.com.au}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] ကာလအတွင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သမားတို့အား တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲ ကာလအတွင်း ထောက်ခံခဲ့ပြီး တရုတ်နှင့်ရုရှားကို ပစားပေးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး မယုတ်လျော့မီ ကာလအထိ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Philippine President Duterte announces separation from U.S. |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2016/10/20/official-philippines-and-china-resume-south-china-sea-talks/92450824/ |work=USA TODAY |language=en}}</ref> ထို့ပြင် ဆူဘစ်ပင်လယ်အော် နှင့် ကလာ့ခ် တို့ရှိ အမေရိကန် စစ်တပ် အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း နှင့် လက်ရှိ အမေရိကန်တပ်များ အလည်လာရောက်ခြင်း သဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ ရှိသည်။ <ref name="PhilState" /> နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး အထောက်အပံ့များအတွက် အကြီးမားဆုံး အလှူရှင်ဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံသည်<ref>{{cite web|url = http://www.mofa.go.jp/policy/oda/data/pdfs/philippines.pdf <!--http://www.mofa.go.jp/POLICY/oda/data/01ap_ea02.html-->|title = Japan's ODA Data by Country – Philippines|author = Ministry of Foreign Affairs of Japan|date = c. 2009|accessdate = June 2, 2010|archivedate = 5 February 2011|archiveurl = https://web.archive.org/web/20110205012151/http://www.mofa.go.jp/policy/oda/data/pdfs/philippines.pdf}}</ref> မိတ်ဆွေနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဇိမ်မယ်များ၏ ဒုက္ခရောက်ခဲ့မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ တင်းမာမှုများ ရှိသေးသော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှတ်ရစရာများမှဖြစ်သည့် မုန်းတီးမှု အများစုမှာ ယုတ်လျော့လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ <ref name=neighbors>Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/93.htm "Relations with Asian Neighbors"]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Retrieved January 5, 2010 from [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].</ref> အခြားသောနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အပေါင်းလက္ခဏာဆန်သည်။ အနောက် နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ အတူတကွ ယုံကြည်ထားကြသော ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကြောင့် လွယ်ကူချောမွေ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တူညီသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိကြသဖြင့် လွယ်ကူသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်စပ်မှုနှင့် တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများသည် စပိန်နှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် တံတားတစ်စင်းပမာ ဖြစ်စေသည်။ <ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/111122/ph-spain-bilateral-relations-in-a-nutshell-2 |title=PH-Spain bilateral relations in a nutshell |newspaper=Philippine Daily Inquirer |last=Santos |first=Matikas |date=September 15, 2014 |accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref name="poea">{{cite web |url=http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626192943/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |dead-url=yes |archive-date=June 26, 2011 |title=Stock Estimate of Overseas Filipinos As of December 2009 |publisher=Philippine Overseas Employment Administration |accessdate=May 28, 2011 |df= |archivedate=1 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150501083845/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.abs-cbn.com/pinoy-migration/07/02/09/filipino-among-elite-force-securing-spains-royal-couple |title=Filipino Among Royal Guards of King of Spain |publisher=ABS CBN News |accessdate=July 2, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808083455/http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/07/02/09/filipino-among-elite-force-securing-spains-royal-couple|archivedate=August 8, 2011}}</ref> အိမ်အကူများအား နှိပ်စက်ခြင်း နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားနေ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမားတို့အပေါ် သက်ရောက်သော စစ်ပွဲများ အစရှိသော ပြဿနာများ ရှိသော်လည်း <ref>{{cite news|url=http://qa.filipinoexpats.com/node/940|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090107061353/http://qa.filipinoexpats.com/node/940|archivedate=January 7, 2009|title=OFW rights violation worsens under the Arroyo administration |last=Leonard|first=John|date=July 3, 2008|publisher=Filipino OFWs Qatar|accessdate=January 25, 2009}}</ref><ref name="bulatlat">{{cite news|url=http://bulatlat.com/main/2008/10/25/middle-east-is-%E2%80%98most-distressing-ofw-destination%E2%80%99-migrant-group/|title=Middle East is 'Most Distressing OFW Destination' – Migrant Group|last=Olea|first=Ronalyn|date=October 25, 2008|publisher=Bulatlat News|accessdate=January 25, 2009}}</ref> အရှေ့အလယ်ပိုင်း နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ကောင်းမွန်ပြီး ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား ၂ သန်းကျော်ကို ဆက်လက် အလုပ်ပေးထားခြင်း မှတဆင့် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ <ref name="BM">{{cite news|url=http://businessmirror.com.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=5017:saudi-arabia-will-still-need-rp-medical-professionals-&catid=33:economy&Itemid=60|title=Saudi Arabia will still need RP medical professionals |last=Torres|first=Estrella|date=January 22, 2009|publisher=Business Mirror|accessdate=January 24, 2009}}</ref> တစ်ချိန်က ကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခု မဟုတ်တော့သဖြင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှ တင်းမာခဲ့သော ဖိလစ်ပိုင် နှင့် တရုတ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်ဝမ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ၊ စပရက်ထလီ ကျွန်းများနှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ၊ တရုတ်တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးစားလာခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်မှုများကြောင့် သတိထားဆက်ဆံမှု အတိုင်းအတာ တစ်ခု အထိ ရှိနေသေးသည်။ <ref name=neighbors /> လက်ရှိ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီမှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများနှင့် အာရှ-ပစိဖိတ် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေးကို အဓိက ထားသည်။ <ref name="PhilState" /> ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီး အဖွဲ့၊ အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့၊ လက်တင်ယူနီယံ၊ ၂၄နိုင်ငံအဖွဲ့ နှင့် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုတို့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref name="PhilState" />အစ္စလာမ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့တွင် လေ့လာသူအဆင့် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရန်လည်း ကြိုးစားလျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.gmanews.tv/story/162925/DFA-Technicalities-blocking-RP-bid-for-OIC-observer-status "DFA: 'Technicalities' blocking RP bid for OIC observer status"]. (May 26, 2009). ''GMA News''. Retrieved July 10, 2009.</ref><ref>{{Cite news|url=http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404022243/http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA|archivedate=April 4, 2015|title=RP nears observer status in OIC – DFA|author=Balana, Cynthia|newspaper=[[The Philippine Daily Inquirer]]|date=May 26, 2009|accessdate=July 10, 2009}}</ref> ===စစ်ရေး=== {{multiple image|perrow = 2|total_width=320 | image1 =NAVSOG at the SEACAT 2018 Exercise 004.jpg | image2 =BRP Jose Rizal (FF-150).jpg | image3 =PAF FA-50 011.jpg | image4 =Soltam M-71 Howitzer - Oblique View @ 2018 Kalayaan Parade.jpg | footer = ထိပ်ဆုံးမှစ၍ လက်ယာရစ်။ ဖိလစ်ပိုင် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ကျည်ဆန်အစစ်များဖြင့် လေ့ကျင့်နေစဉ်၊ ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ်၏ ယိုဆေးရိုင်ဇယ် အဆင့် ဖရိုင်းဂိတ်သင်္ဘော။ , ဖိလစ်ပိုင် ကြည်းတပ်၏ ဆိုလ်တမ် အမ်-၇၁ တင့်ကား နှင့် ဖိလစ်ပိုင် လေတပ်၏ [[KAI T-50 Golden Eagle|FA-50PH]] }} ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေး အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် လေတပ်၊ ဖိလစ်ပိုင်ကြည်းတပ် နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ် ( ဖိလစ်ပိုင် မရိန်းတပ် အပါအဝင်) ဟူ၍ တပ် ၃ ခု ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701065232/http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html|archivedate=July 1, 2012|title=Shoulder Ranks (Officers)|publisher=The Philippine Army|accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/philippines/rank.htm |title=Philippine Military Rank Insignia |publisher=Globalsecurity.org |accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref name="afporg">{{cite web |url=http://www.afp.mil.ph/org3.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080419074817/http://www.afp.mil.ph/org3.html |archivedate=April 19, 2008 |title=AFP Organization |accessdate=February 3, 2008 }}</ref>ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်သည် အတင်းအကြပ် မဟုတ်ဘဲ စိတ်ဝင်စားသူသာ ပါဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref name=1987constitution>{{cite web|url=http://1987-philippine-constitution.blogspot.com/|title=The Philippine Constitution}}</ref> ပြည်သူတို့၏ လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ ဌာန လက်အောက်မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတော် ရဲတပ်ဖွဲ့မှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သည်။<ref>[http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1990/ra_6975_1990.html "Department of the Interior and Local Government Act of 1990"]. Lawphil.net. Retrieved January 30, 2014.</ref><ref name="RA6975">{{cite web|title=Republic Act No. 6975|url=http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1990/ra_6975_1990.html|website=The LAWPHiL Project|accessdate=December 31, 2012}}</ref> ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်သော မွတ်ဆလင်တို့၏ မင်ဒါနောင်းတွင် အကြီးဆုံးသော ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် မိုရိုအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦးသည် ယခုအခါ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ အခြား ပိုမို၍ စစ်သွေးကြွသော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် မိုရိုအစ္စလာမ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး၊ ကွန်မြူနစ် ပြည်သူ့တပ်တော်သစ် နှင့် အဘူဆေယပ်ဖ်တို့သည် ယခင်က နိုင်ငံခြားသားများကို ပြန်ပေးဆွဲ၍ ငွေကြေးတောင်းခံမှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး အထူးသဖြင့် မင်ဒါနောင်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်း ကျွန်းများတွင် ဖြစ်သည်။ {{refn|Hayden Cooper, 2012, Australian Broadcasting Corporation, [http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3402880.htm Government urged to help kidnapped Australian], Retrieved September 3, 2014, "...Warren Richard Rodwell from Australia being held captive by this group since December 5, 2011...please do whatever to raise the 2 million US dollars they are asking for my release ..."<ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3402880.htm|title=Government urged to help kidnapped Australian|date= January 5, 2012|newspaper=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref>}}<ref>Florante S. Solmerin, December 7, 2013, Manila Standard, [http://manilastandardtoday.com/2013/12/07/abu-sayyaf-keeping-17-foreigners-hostage/ Abu Sayyaf keeping 17 foreigners hostage] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085118/http://manilastandardtoday.com/2013/12/07/abu-sayyaf-keeping-17-foreigners-hostage/ |date=October 6, 2014 }}, Retrieved September 3, 2014, "...17 foreigners, mostly birdwatchers, were being held hostage by the Abu Sayyaf Group..."</ref><ref>Roel Pareño, The Philippine Star, March 24, 2013, [http://www.philstar.com/headlines/2013/03/24/923345/sayyaf-releases-aussie-hostage Sayyaf releases Aussie hostage], Retrieved September 3, 2014, "...Australian Warren Rodwell emerged early yesterday withered after being held for 15 months by Abu Sayyaf bandits in southern Mindanao..."</ref><ref>Sun Star, April 25, 2014, [https://archive.today/20140903121828/http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2014/04/25/abducted-tourist-hotel-staff-now-sulu-339790 Abducted tourist, hotel staff now in Sulu], Retrieved September 3, 2014, "...Abu Sayyaf bandits have brought a Chinese tourist and a Filipino hotel receptionist to their jungle stronghold in southern Philippines after kidnapping the women from a dive resort in eastern Malaysia ..."</ref> ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရ၏ လုံခြုံရေး ဆောင်ရွက်မှု အောင်မြင်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ နေရာ လျော့ပါးသွားခဲ့သည်။ <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1695576.stm "Guide to the Philippines conflict"]. (August 10, 2007). ''BBC News''. Retrieved December 16, 2009.</ref><ref>World Bank. Conflict Prevention & Reconstruction Unit. (February 2005). ''[http://siteresources.worldbank.org/INTCPR/214578-1111996036679/20482477/WP24_Web.pdf The Mindanao Conflict in the Philippines: Roots, Costs, and Potential Peace Dividend]'' by Salvatore Schiavo-Campo and Mary Judd. Washington, DC: World Bank. (Social Development Paper No. 24). Retrieved December 16, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် စစ်အသုံးစရိတ်အတွက် ဂျီဒီပီ၏ ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းသာ အသုံးပြုသဖြင့် ဒေသတွင်း ပျမ်းမျှ သုံးစွဲမှုအောက် လျော့နည်းသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ၁.၅% ၊ တရုတ်မှ ၂.၁%၊ ဗီယက်နမ်မှ ၂.၂% နှင့် တောင်ကိုရီးယားမှ ၂.၆% အသီးသီး သုံးစွဲကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/milex_database|title=SIPRI Military Expenditure Database|accessdate=March 27, 2016|publisher=Stockholm International Peace Research Institute 2016, Signalistgatan 9, SE-16972 Solna, Sweden}}</ref><ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/MS.MIL.XPND.GD.ZS|title=Military expenditure (% of GDP)|accessdate=March 27, 2016|publisher=The World Bank}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှစ၍ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန် ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလအတွင်း အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး [[ကိုရီးယားစစ်ပွဲ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]တို့တွင်လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်မှ တရုတ် နှင့် ရုရှားတို့နှင့် စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး ထိုနိုင်ငံနှစ်ခုအား ပိုမိုအလေးပေးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းခြင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကာ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော မည်သည့် စစ်ပွဲတွင်မျှ ပါဝင်မည် မဟုတ်တော့သည်မှာ ပို၍ သေချာလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=PH defends purchase of arms from China, Russia |publisher=The Manila Times Online |url=https://www.manilatimes.net/ph-defends-purchase-arms-china-russia/365306/ |work=www.manilatimes.net |accessdate=5 August 2019 |archivedate=5 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190805105137/https://www.manilatimes.net/ph-defends-purchase-arms-china-russia/365306/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Philippines free to enter into arms purchase with Russia, Roque says {{!}} Philstar.com |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/07/19/1834974/philippines-free-enter-arms-purchase-russia-roque-says |work=philstar.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Gita |first1=Ruth Abbey |title=Duterte eyeing to buy helicopters from China, Russia |url=https://www.sunstar.com.ph/article/418753/ |work=Sunstar |date=February 13, 2018 |accessdate=5 August 2019 |archivedate=11 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180911191426/https://www.sunstar.com.ph/article/418753/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Duterte says Philippines no longer to participate in any U.S.-led wars |publisher=Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/22/c_137056998.htm |work=www.xinhuanet.com |accessdate=5 August 2019 |archivedate=6 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806043602/http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/22/c_137056998.htm }}</ref> == ပြည်နယ်များ == ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား လူဇွန်း၊ ဗီဆာယားနှင့် မင်ဒါနောင်း ဟူသော ကျွန်းအုပ်စု ၃ ခုဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်မံ၍ ဒေသ ၁၇ ခု၊ ခရိုင် ၈၁ခု၊ မြို့တော် ၁၄၅ခု၊ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ၁,၄၈၉ ခု၊ ဘာရန်ဂေး ခေါ် ကျေးရွာသို့ ရပ်ကွက် ၄၂,၀၃၆ ခု ထပ်မံပိုင်းခြားထားသည်။ <ref>{{cite web |url=http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf |title=Provincial Summary: Number of Provinces, Cities, Municipalities and Barangays, by Region as of September 30, 2016 |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=January 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110151057/http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf |archive-date=January 10, 2017 |dead-url=yes |accessdate=5 August 2019 |archivedate=10 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170110151057/http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf }}</ref> ထို့အပြင် သမ္မတနိုင်ငံတော် ဥပဒေ အမှတ် ၅၄၄၆ ၏ ပုဒ်မ ၂မှ ထပ်မံ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်မှာ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများ၏ ပတ်လည်ရှိ နယ်နိမိတ်ပင်လယ် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ ဆာဘား အရှေ့ပိုင်းကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုရာတွင် သက်ရောက်မှု မရှိ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name=baselines>{{cite web |author=Ronald Echalas Diaz |url=http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno5446.html |title=Republic Act No. 5446 – An Act to Amend Section One of Republic Act Numbered Thirty Hundred and Forty-Six, Entitled "An Act to Define the Baselines of the Territorial Sea of the Philippines". Republic of the Philippines|publisher=Chan Robles Virtual Law Library |date=September 18, 1968 |accessdate=May 4, 2013}}</ref><ref>{{cite journal |last=Mohamad|first=Kadir|year=2009|title=Malaysia's territorial disputes – two cases at the ICJ : Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore), Ligitan and Sipadan [and the Sabah claim] (Malaysia/Indonesia/Philippines)|url=http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2009/inside_pbp.pdf|publisher=Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR) Ministry of Foreign Affairs, Malaysia|quote=Map of British North Borneo, highlighting in yellow color the area covered by the Philippine claim, presented to the Court by the Philippines during the Oral Hearings at the ICJ on 25 June 2001|page=46|accessdate=May 16, 2014}}</ref> [[File:Labelled map of the Philippines - Provinces and Regions.png|center|825px]] ===အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဒေသများ=== ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ''ဒေသ'' ဆိုသည်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသကို ရည်ညွန်းခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း ခရိုင်များကို စုစည်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် လွယ်ကူစေရန် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်အား ဒေသ ၁၇ ခု ( အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ ၁၆ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၁ခု) ပိုင်းခြားထားသည်။ အစိုးရ ရုံးအများစုမှာ ခရိုင်တစ်ခုချင်း အလိုက်မရှိဘဲ ဒေသအလိုက် တည်ရှိပြီး များသောအားဖြင့် (အားလုံးမဟုတ်) ဒေသဗဟိုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော မြို့တော်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေအများဆုံး ဒေသမှာ ကာလာဘာဇွန်ဒေသ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်မြို့တော်ဒေသ သည် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ဒေသဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" style="text-align:right;" |+ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံး ဒေသ ၁၀ ခု <small>(၂၀၁၅)</small><ref name="PSA-2015-Highlights">{{cite web|title=2015 Population Counts Summary|url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx|website=Philippine Statistics Authority|accessdate=June 10, 2017|date=May 19, 2016}}</ref> |- ! scope="col" | အဆင့် ! scope="col" | သတ်မှတ်ချက် ! scope="col" | အမည် ! scope="col" | ဧရိယာ ! scope="col" | လူဦးရေ (၂၀၁၅) ! scope="col" | လူဦးရေ % ! scope="col" | လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု |- | style="text-align:center;" | ၁ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၄ | style="text-align:left;" | ကာလာဘာဇွန် | {{convert|၁၆,၈၇၃.၃၁|km2|abbr=on}} | {{number and percent|14,414,774|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၂ | style="text-align:left;" | NCR | style="text-align:left;" | အမျိုးသားမြို့တော်ဒေသ | {{convert|619.57|km2|abbr=on}} | {{number and percent|12,877,253|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၃ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၃ | style="text-align:left;" | လူဇွန်းအလယ်ပိုင်း | {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}} | {{number and percent|11,218,177|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၄ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၇ | style="text-align:left;" | ဗီဆာယား အလယ်ပိုင်း | {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}} | {{number and percent|6,041,903|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၅ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၅ | style="text-align:left;" | ဘိုင်ကော ဒေသ | {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}} | {{number and percent|5,796,989|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၆ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁ | style="text-align:left;" | အီလိုကော့စ် ဒေသ | {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}} | {{number and percent|5,026,128|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၇ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၁ | style="text-align:left;" | ဒါဗောင်းဒေသ | {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,893,318|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၈ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၀ | style="text-align:left;" | မင်ဒါနောင်းမြောက်ပိုင်း | {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,689,302|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၉ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၂ | style="text-align:left;" | SOCCSKSARGEN | {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,545,276|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၁၀ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၆ | style="text-align:left;" | ဗီဆာယား အနောက်ပိုင်း | {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,477,247|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}} |} == ပထဝီဝင်== [[File:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|left|upright|ဖိလစ်ပိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြပုံ]] ဖိလစ်ပိုင်သည် ကျွန်းပေါင်း ၇,၆၄၁ ကျွန်းပါဝင်သော ကျွန်းစုနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး <ref>{{cite news |last1=Mayuga|first1=Jonathan |title=Namria 'discovers' 400 previously 'unknown' PHL islands using IfSAR |url=http://www.businessmirror.com.ph/namria-discovers-400-previously-unknown-phl-islands-using-ifsar/|accessdate=February 12, 2016 |publisher=BusinessMirror |date=February 10, 2016}}</ref> ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေထုအပါအဝင် စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာမှာ {{convert|၃၀၀,၀၀၀|km2|sqmi|sp=us|0}} ရှိသည်။<ref name="psa.gov.ph"/><ref name="worldbank.org"/>{{convert|၃၆၂၈၉|km|mi|sp=us}} မျှရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref name=About /><!--says the coastline is 17,500 km--><ref name="CIAfields"><!--says the coastline is 36,289&nbsp;km and that only Canada, Russia, Indonesia, and Greenland have longer coastlines-->Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html "Field Listing : Coastline"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |date=16 July 2017 }}. Washington, DC.</ref> နိုင်ငံ၏ အထူး စီးပွားရေးဇုန်မှာ {{convert|၂၂၆၃၈၁၆|km²|sqmi|abbr=on}} မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>[http://www.seaaroundus.org/eez/summaryInfo.aspx?eez=608# Exclusive Economic Zones] – Sea Around Us Project – Fisheries, Ecosystems & Biodiversity – Data and Visualization.</ref> အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၁၁၆° ၄၀' မှ ၁၂၆° ၃၄' အတွင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၄° ၄၀ မှ ၂၁° ၁၀ အတွင်း တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်<ref>[https://web.archive.org/web/20130213111846/http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?ID=201302090013&Type=aIPL "U.S. report details rich resources in South China Sea."] (archived from [http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201302090013 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211203082913/http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201302090013 |date=3 December 2021 }} on 2013-02-133)</ref> တောင်ဘက်တွင် ဆယ်လယ်ဘက်စ်ပင်လယ် <ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Celebes_Sea?topic=49523 "Celebes Sea"]. ''Encyclopedia of Earth''. Eds. P. Saundry & C.J. Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington, DC</ref> တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ဘော်နီယိုကျွန်းသည် <ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/edens/borneo/awesome.html|title=An Awesome Island|website=Borneo: Island in the Clouds|publisher=PBS|accessdate=November 11, 2012}}</ref> အနောက်တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ရာဂဏန်းမျှတွင် တည်ရှိပြီး ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံမှာ မြောက်ဘက်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် မာလူကူးကျွန်းများနှင့် ဆူလာဝေစီကျွန်းများ ရှိကြပြီး [[ပလောင်းနိုင်ငံ]]မှာ ကျွန်းများ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="About">{{cite web|date=March 9, 2009|url=http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090309081519/http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp|archivedate=March 9, 2009|title=General Information|accessdate=September 21, 2014}}. (older version – as it existed in 2009 – during the presidency of [[Gloria Macapagal Arroyo]]), ''[http://www.gov.ph/ The Official Government Portal of the Republic of the Philippines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930195314/http://www.gov.ph/|date=September 30, 2007}}''.</ref> တောင်ထူထပ်သော ကျွန်းများမှာ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး နဂိုမူလက မီးတောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ အာပိုတောင် ဖြစ်ပြီး အမြင့်အားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် {{convert|2954|m|ft|sp=us}} မျှ ရှိကာ မင်ဒါနောင်းရှိ ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/philippines.html|title=Philippines Mountain Ultra-Prominence|publisher=peaklist.org|accessdate=June 19, 2009}}</ref><ref>(2011-04-06). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html "The World Factbook – Philippines"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=July 19, 2015 }}. Central Intelligence Agency. Retrieved on March 14, 2011.</ref> ဖိလစ်ပိုင်ချောက် အတွင်းရှိ ဂါလာသီယာ ချောက်နက်မှာ နိုင်ငံ၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အပိုင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာဖြစ်သည်။ ထိုချောက်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite book |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/31710 |title=The Galathea Deep Sea Expedition, 1950–1952, described by members of the expedition |last=Bruun |first=Anton Frederick |publisher=Macmillan, New York |year=1956}}</ref> အရှည်လျားဆုံးမြစ်မှာ လူဇွန်းမြောက်ပိုင်းရှိ ကာဂါယန်မြစ် ဖြစ်သည်။<ref name="eearth">{{cite web|url=http://www.eoearth.org/article/Water_profile_of_Philippines#River_Basins_and_Water_Resources|title=Water profile of Philippines|last=Kundel|first=Jim|date=June 7, 2007|publisher=Encyclopedia of Earth|accessdate=September 30, 2008}}</ref>ကမ်းပေါ်တွင် မနီလာမြို့တော်တည်ရှိသော မနီလာပင်လယ်အော်သည် လာဂူးနားဒီဘေး ခေါ် ဖိလစ်ပိုင်၏ အကြီးဆုံးရေကန်နှင့် ပါဆစ်မြစ်မှ တဆင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဆူဘစ်ပင်လယ်အော်၊ ဒါဗောင်းပင်လယ်ကွေ့ နှင့် မိုရိုပင်လယ်ကွေ့တို့မှာလည်း အရေးပါသော ပင်လယ်အော်များ ဖြစ်သည်။ ဆာမားကျွန်းနှင့် လေတီကျွန်းတို့အား ဆန်ဂျွာနီကိုရေလက်ကြားမှ ပိုင်းခြားထားသော်လည်း ဆန်ဂျွာနီကို တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။<ref>Republic of the Philippines. Department of Tourism. [c. 2008]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120427094345/http://www.travelmart.net/philippines/leyte-hotels-resorts.html |date=April 27, 2012 |title=Leyte is Famous for... }} (archived from [http://www.travelmart.net/philippines/leyte-hotels-resorts.html the original] on April 27, 2012). Retrieved March 21, 2010 from www.travelmart.net.</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ပစိဖိတ်မီးကွင်း၏ အနောက်ဘက် အဝန်းအဝိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ငလျင်နှင့် မီးတောင် လှုပ်ရှားမှုများ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်။ အရှေ့ဘက် ဖိလစ်ပိုင် ပင်လယ်အတွင်းရှိ ဘန်ဟမ်ရေအောက်ကုန်းမြင့်သည် ပင်လယ်အောက် တက်တိုးနစ်ကျောက်လွှာများ တစ်ခုအောက်တစ်ခု ထိုးဝင်လေ့ ရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ <ref name="CLCS submissions">{{cite web |url=https://www.un.org/Depts/los/clcs_new/commission_submissions.htm |title=Submissions, through the Secretary-General of the United Nations, to the Commission on the Limits of the Continental Shelf, pursuant to article 76, paragraph 8, of the United Nations Convention on the Law of the Sea of 10 December 1982 |publisher=United Nations Commission on the Limits of the Continental Shelf |date=May 28, 2009 |accessdate=May 29, 2009}}</ref> နေ့စဉ် ငလျပ်လှုပ်မှု ၂၀ ခန့် ဖြစ်ပွားသော်လည်း အများစုမှာ ခံစားသိရှိနိုင်လောက်အောင် မပြင်းထန်ပေ။ နောက်ဆုံး ငလျင်အကြီးအကျယ် လှုပ်ခတ်မှုမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ် လူဇွန်း ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>La Putt, Juny P. [c. 2003]. [http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html ''The 1990 Baguio City Earthquake''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212175238/http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html |date=12 February 2015 }}. Retrieved December 20, 2009 from [http://www.cityofpines.com/ The City of Baguio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918084421/http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html |date=18 September 2017 }} Website.</ref> [[File:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|မာယွန်သည် ဖိလစ်ပိုင်၏ အလှုပ်ရှားဆုံး မီးတောင်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် မီးတောင်ရှင် အများအပြားရှိပြီး မာယွန်မီးတောင်၊ ပင်နာတူဘိုတောင်၊ တာအားမီးတောင်တို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုမှာ ၂၀ ရာစု၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်းမြေပေါ်မှ မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်သည်။ <ref name = Pinatubo1991>{{cite web|author = Newhall, Chris |author2 = James W. Hendley II |author3 = Peter H. Stauffer |last-author-amp = yes |title = The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines (U.S. Geological Survey Fact Sheet 113-97) |url = http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130825233934/http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |archivedate = August 25, 2013 |publisher = U.S. Department of the Interior. U.S. Geological Survey |date = February 28, 2005 |accessdate = April 9, 2007}}</ref> ထူးခြားသော ပထဝီဆိုင်ရာ ဝိသေသအားလုံးမှာ ကြမ်းတမ်းပြီး ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်းများသာ ဖြစ်ကြသည် မဟုတ်ပါ။ ငြိမ်းချမ်းသော ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်တစ်ခုမှာ ပြူရီတို ပရင်စီယာ မြေအောက်မြစ်ဖြစ်ကာ ထိန်းသိမ်းထားသော ဇီဝမျိုးကွဲများ ရှင်သန်ပေါက်ဖွားရာနေရာဖြစ်ပြီး တောင်ကုန်းမှပင်လယ် ဂေဟစနစ် အပြည့်အဝရှိ၍ အာရှ၏ အရေးအကြီးဆုံး သစ်တောတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။ <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/652 |title=Puerto-Princesa Subterranean River National Park |publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=May 4, 2013}}</ref> ကျွန်းများတွင် သဘာဝအားဖြင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ ရှိသဖြင့် သတ္တုများ ပေါကြွယ်ဝသည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် တောင်အာဖရိကပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ရွှေထွက်ရှိရာ နေရာဖြစ်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် ဖော်ပြထားသော အိုဖီယာဒေသဟုပင် ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြကာ<ref name=CGTF>{{cite book|url=http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000175741&page=921|last=Compañía General de Tabacos de Filipinas|title=Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla|volume=Tomo III—Documento 98, 1520–1528|pages=112–138}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြေးနီအများဆုံး ထွက်ရှိရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="NYTimesMiners">{{cite news|author = Greenlees, Donald |title = Miners shun mineral wealth of the Philippines |url = https://www.nytimes.com/2008/05/14/business/worldbusiness/14iht-mine.1.12876764.html |newspaper =The New York Times|date = May 14, 2008 |accessdate = December 11, 2009}}</ref>တောင်အမေရိကတွင် မူလ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပလာဒီယမ် သတ္တုများမှာလည်း ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကမ္ဘာ့အများဆုံး အနေနှင့် ရှိသည်။ <ref>NASA, together with USGS, (United States Geological Survey), released a 3-year study report detailing the 8,450 square kilometer palladium deposits lying below the seas of Visayan, Sibuyan, and Tablas Strait. Source: https://breakingphnews.blogspot.com/2016/05/biggest-palladium-deposits-found-in.html</ref>ရွန်ဘလွန်ကျွန်းတွင်လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံး၊ မျိုးကွဲအများဆုံး၊ အမာကျောဆုံးသော စကျင်ကျောက်များရှိပြီး အနည်းဆုံး ၇ ရောင်အထိ ရရှိနိုင်ကာ ၎င်းတို့မှာ အညို၊မီးခိုး၊ သံချေး၊အဖြူ၊အစိမ်း၊ အနက်နှင့် လိမ္မော်ရောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>Marvelous Marble by Manila Standard http://www.manilastandard.net/news/-provinces/138248/marvelous-marble.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190518233451/http://www.manilastandard.net/news/-provinces/138248/marvelous-marble.html |date=18 May 2019 }}</ref> နီကယ်၊ ခရိုမိုက်နှင့် သွပ်များလည်း အများအပြားရှိသည်။ သို့သော်လည်း စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ လူဦးရေ သိပ်သည်းခြင်း၊ ရှေရင်းစွဲနေ လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့အား ခေါင်းပုံဖြတ် အမြတ်ထုတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်လိုခြင်းနှင့် အလွန်ပြင်းထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အသိစိတ်ဓာတ်တို့ကြောင့် ထိုသတ္တုအရင်းအမြစ် အများစုမှာ မထုတ်ယူဖြစ်ပဲ ရှိနေသည်။ <ref name="NYTimesMiners" /> ဖိလစ်ပိုင်သည် ထိုသို့ အဖိုးတန်သော သတ္တုများနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ အများအပြားရှိခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်သော်လည်း နိုင်ငံအနေနှင့် ထိုသတ္တုများကို တူးဖော်ရန် ငြင်းဆိုသဖြင့် အလွန်အမင်းဆင်းရဲမွဲတေမှု နှင့် ဒုက္ခရောက်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://news.mongabay.com/2017/06/the-philippines-a-nation-rich-in-precious-metals-encounters-powerful-opposition-to-mining/|title=The Philippines, a nation rich in precious metals, encounters powerful opposition to mining|publisher=Mongabay|author=Keith Schneider |accessdate=April 25, 2019}}</ref>ထို့အပြင် ထိုအဖိုးတန်သတ္တုများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် မြေသားဆိုင်ရာ မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး မကြာခဏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်း၊ ငလျင်လှုပ်ခြင်းနှင့် မြေပြိုကျခြင်းများ ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.gfdrr.org/en/philippines|title=Global Facility for Disaster Reduction and Recovery}}</ref>ဘူမိအပူစွမ်းအင်မှာလည်း မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဖိလစ်ပိုင်အနေနှင့် ထိုစွမ်းအင်ကိုမူ ပိုမို၍ ထိန်းချုပ် အသုံးချနိုင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဘူမိအပူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်သူဖြစ်ကာ နိုင်ငံလျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချက်၏ ၁၈% အား ဘူမိအပူစွမ်းအင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်။ <ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/06/29/business/worldbusiness/29iht-energy.1.14068397.html |author=Davies, Ed |author2=Karen Lema |last-author-amp=yes |title=Pricey oil makes geothermal projects more attractive for Indonesia and the Philippines |newspaper=The New York Times|date = June 29, 2008 |accessdate=December 18, 2009}}</ref> ===ဇီဝမျိုးကွဲများ=== [[File:Tarsius syrichta.jpg|thumb|အသေးဆုံး ပရိုင်းမိတ်ထဲတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် တာဆီယာ]] ဖိလစ်ပိုင်၏ မိုးသစ်တောများနှင့် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းများသည် အမျိုးမျိုး အစားစားသော ငှက်များ၊ အပင်များ၊ သတ္တဝါများ နှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါများတို့ အတွက် နေထိုင်ကျက်စားစရာ နေရာဖြစ်စေသည်။ <ref name="etravel">[http://www.etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm "Natural Resources and Environment in the Philippines"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122193623/http://etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm |date=22 January 2009 }}. (n.d.). ''eTravel Pilipinas''. Retrieved January 22, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကွဲအားဖြင့် အဆမတန်များပြားသော နိုင်ငံ ၁၀ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref name=Chanco>{{cite news|url=http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010711225954/http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archivedate=July 11, 2001 |author=Chanco, Boo |title=The Philippines Environment: A Warning |newspaper=The Philippine Star |date=December 7, 1998}} Retrieved February 15, 2010 from gbgm-umc.org.</ref><ref name="AUSGOP">{{Cite book |url=http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070514125559/http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archivedate=May 14, 2007|title=Biodiversity Theme Report: The Meaning, Significance and Implications of Biodiversity (continued)|author = Williams, Jann|author2 = Cassia Read|author3 = Tony Norton|author4 = Steve Dovers|author5 = Mark Burgman|author6 = Wendy Proctor|author7 = Heather Anderson|last-author-amp = yes|publisher=CSIRO on behalf of the Australian Government Department of the Environment and Heritage|year=2001|isbn=978-0-643-06749-3|accessdate=November 6, 2009}}</ref><ref name="Carpenter">{{cite journal|author1=Carpenter, Kent E. |author2=Victor G. Springer |lastauthoramp=yes |title=The center of the center of marine shore fish biodiversity: the Philippine Islands |journal=Environmental Biology of Fishes|date=April 2005|volume=74|issue=2|pages=467–480|doi=10.1007/s10641-004-3154-4}}</ref> ၁,၁၀၀ ခန့်မျှသော ကုန်းနေ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါမျိုးစိတ်များကို ဖိလစ်ပိုင်တွင် တွေ့ရပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မျှ မရှိသော နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၁၀၀ နှင့် ငှက်မျိုးစိတ် ၁၇၀ တို့လည်း ပါဝင်သည်။<ref name="lonelyplanet">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC|title=Philippines|author1=Rowthorn, Chris |author2=Greg Bloom |lastauthoramp=yes |edition=9th|publisher=Lonely Planet|year=2006|page=[https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA52 52]|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အများဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ပြီး လွန်ခဲ့သော ဆယ်နှစ်အတွင်းက နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ်သစ် ၁၆ ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်မှာ များပြားလာပြီး ပိုမို၍ များပြားလာနိုင်သည့် အခြေအနေရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.eoearth.org/article/Biological_diversity_in_the_Philippines |title=Biological diversity in the Philippines |publisher=Eoearth.org |accessdate=May 4, 2013}}</ref> ဒေသရင်း နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် အာရှအုန်းစီဗက်ကြောင်၊ ဒူဂေါင်းရေသတ္တဝါ၊ မိုးတိမ်ကြွက် နှင့် ဘိုဟောဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖိလစ်ပိုင်တာဆီယာ တို့ ပါဝင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် အမဲလိုက်နို့တိုက်သတ္တဝါ အကောင်ကြီးများ မရှိသော်လည်း အလွန်ကြီးသော တွားသွားသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည့် စပါးကြီးမြွေများ၊ မြွေဟောက်များ နှင့် အလွန်ကြီးသော ရေငန်မိကျောင်းများ ရှိသည်။ ဖမ်းဆီးထားသော မိကျောင်းများတွင် အကြီးဆုံးအကောင်မှာ ဒေသခံတို့မှ လိုလောင်း ဟု သိကြပြီး တောင်ဘက်ပိုင်းကျွန်းဖြစ်သော မင်ဒါနောင်းတွင် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title="Lolong" holds world record as largest croc in the world |url=http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480:lolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22:news&Itemid=131 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126140938/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22%3Anews&Itemid=131 |dead-url=yes |archive-date=January 26, 2012 |website=Protected Areas and Wildlife Bureau |accessdate=June 23, 2012 |date=November 17, 2011 |df= |archivedate=26 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126140938/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22%3Anews&Itemid=131 }}</ref><ref>{{cite web|last=Britton|first=Adam|title=Accurate length measurement for Lolong|url=http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html|website=Croc Blog|accessdate=June 23, 2012|date=November 12, 2011|archive-date=26 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126054039/http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html}}</ref> နိုင်ငံတော်ငှက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဖိလစ်ပိုင်လင်းယုန်မှာ လင်းယုန်များထဲတွင် အရှည်လျားဆုံး ခန္ဓာကိုယ်ရှိပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တိုင်းတာမည်ဆိုပါက ၈၆စင်တီမီတာမှ ၁၀၂ စင်တီမီတာအထိ (၂.၈၂ပေမှ ၃,၃၅ ပေ အထိ) ရှည်လျားပြီး ၄.၇ ကီလိုဂရမ် မှ ၈.၀ ကီလိုဂရမ် (၁၀.၄ပေါင် မှ ၁၇.၆ပေါင်) အထိ လေးသည်။ <ref name=RaptorsWorld>{{cite book|year=2001|title=Raptors of the World| publisher= Christopher Helm |location=London|pages=717–19|isbn=978-0-7136-8026-3|author1=Ferguson-Lees, J. |author2=Christie, D. }}</ref><ref>{{IUCN2006|assessor=BirdLife International.|year=2004|id=144490|title=Pithecophaga jefferyi|downloaded=January 7, 2009}}</ref>ဖိလစ်ပိုင် လင်းယုန်သည် အက်ဆီပီထရီဒေး မိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီး လူဇွန်း၊ဆာမား၊ လေတီ နှင့် မင်ဒါနောင်းရှိ မိုးသစ်တောများ၏ ဒေသရင်း သတ္တဝါဖြစ်သည်။ [[File:Rafflesia (R. speciosa) in Miagao.jpg|thumb|left|ရပ်ဖဲလ်ရှား စပီဆီအိုဆာ သည် ပနေးကျွန်း၏ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်၏ ပင်လယ်ရေပိုင်နက်မှာ {{convert|2200000|km2|sp=us|0}} အထိ ကျယ်ဝန်းသဖြင့် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး များစွာကွဲပြားသော အဏ္ဏဝါသတ္တဝါများ ရှိသည့်အပြင် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဝေမျှပိုင်ဆိုင်သော သန္တာတြိဂံ ဒေသ၏ အဓိကအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name=baselines /> သန္တာကျွန်းနှင့် ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ် စုစုပေါင်းမှာ ၅၀၀ နှင့် ၂,၄၀၀ အသီးသီးဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref name="etravel" /><ref name="lonelyplanet" /> မှတ်တမ်းသစ်များ နှင့် <ref>{{cite journal |url= https://www.researchgate.net/publication/236001316|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016063342/https://www.researchgate.net/publication/236001316_First_Record_of_the_dottyback_Manonichthys_alleni_(Teleostei_Perciformes_Pseudochromidae)_from_the_Philippines?ev=prf_pub|archivedate=October 16, 2013 |author1=Bos, A.R. |author2=Smits, H.M. |lastauthoramp=yes |title= First Record of the dottyback Manonichthys alleni (Teleostei: Perciformes: Pseudochromidae) from the Philippines |journal= Marine Biodiversity Records |year=2013 |volume=6 |issue=e61 |pages= |doi=10.1017/s1755267213000365}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/237335102 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919140031/http://www.researchgate.net/publication/237335102_Seven_new_records_of_fishes_%28Teleostei_Perciformes%29_from_coral_reefs_and_pelagic_habitats_in_Southern_Mindanao_the_Philippines?ev=prf_pub|archivedate=September 19, 2014 |author1=Bos, Arthur R. |author2=Gumanao, Girley S. |lastauthoramp=yes |title= Seven new records of fishes (Teleostei: Perciformes) from coral reefs and pelagic habitats in Southern Mindanao, the Philippines|journal= Marine Biodiversity Records |year=2013 |volume=6 |issue=e95 |pages=1–6 |doi=10.1017/s1755267213000614}}</ref> မျိုးစိတ်သစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတို့က <ref>{{cite journal |author=Bos, A.R.|author2=Gumanao, G.S. |author3=Salac, F.N. |year=2008 |title=A newly discovered predator of the crown-of-thorns starfish |journal=Coral Reefs |volume=27 |issue= 3|page=581 |doi= 10.1007/s00338-008-0364-9 |url=https://www.researchgate.net/publication/225650880|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703190342/http://www.researchgate.net/publication/225650880_A_newly_discovered_predator_of_the_crown-of-thorns_starfish |archivedate=July 3, 2015|bibcode=2008CorRe..27..581B}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ocaña |author2=J.C. den Hartog |author3=A. Brito |author4=A.R. Bos |year=2010 |title=On Pseudocorynactis species and another related genus from the Indo-Pacific (Anthozoa: Corallimorphidae) |journal=Revista de la Academia Canaria de Ciencias |volume=XXI |issue=3–4 |pages=9–34 |url=https://www.researchgate.net/publication/230851883 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919140037/http://www.researchgate.net/publication/230851883_On_Pseudocorynactis_species_and_another_related_genus_from_the_Indo-Pacific_%28Anthozoa_Corallimorphidae%29?ev=prf_pub|archivedate=September 19, 2014}}</ref><ref>{{cite journal |author=Bos, A.R. |year=2014 |title=Upeneus nigromarginatus, a new species of goatfish (Perciformes: Mullidae) from the Philippines |journal=Raffles Bulletin of Zoology |volume=62 |issue= |pages=745–753 |url=https://www.researchgate.net/publication/266563180|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703125644/http://www.researchgate.net/publication/266563180_Upeneus_nigromarginatus_a_new_species_of_goatfish_%28Perciformes_Mullidae%29_from_the_Philippines|archivedate=July 3, 2015}}</ref> ထိုနံပါတ်များကို ဆက်လက် ပေါင်းထည့်နေပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါအရင်းအမြစ်များ၏ သီးသန့်ဖြစ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဆူလူးပင်လယ်ရှိ တူဘာတာဟာ သန္တာကျောက်တန်းအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရေပိုင်နက်အတွင်း ပုလဲ၊ ဂဏန်းနှင့် ရေမှော်မွေးမြူခြင်းများကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ <ref name="etravel" /><ref name="resources">[http://www.philippine-history.org/about-philippines.htm "About the Philippines"] (October 17, 2009). Retrieved December 20, 2009 from the Philippine History Website.</ref> ရှားပါးသော ကမာမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒေသရင်းနေ သတ္တဝါဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပုလဲမှာ ရွှေရောင်ရှိသဖြင့် သီးသန့် ဖြစ်နေသည်။ <ref name="gem">{{cite web |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/phil-fast-facts/culture-profile-pearl.php |title=Philippine Fast Facts, National Gem: Philippine Pearl |accessdate=2013-02-20 |website= |publisher=National Commission for Culture and the Arts |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820011316/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/phil-fast-facts/culture-profile-pearl.php |archivedate=2010-08-20 |df= }}</ref>ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာမှထွက်သော ရွှေရောင်ပုလဲကို နိုင်ငံတော်ကျောက်မျက်ရတနာအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ <ref>{{cite web | last = Pangilinan, Jr. | first = Leon | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = 3 October 2014 | accessdate = 8 January 2019 | publisher = National Commission for Culture and the Arts | archivedate = 26 November 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ }}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၃,၅၀၀ ခန့် ရှိပြီး ၃,၂၀၀ ခန့်မှာ ကျွန်းများတွင်သာ သီးသန့်ရှိသော အပင်များ ဖြစ်သည်။ <ref name="lonelyplanet" /> ဖိလစ်ပိုင်၏ မိုးသစ်တောများတွင် ဒေသရင်းပင် မြောက်မြားစွာရှိပြီး အလွန်ရှားပါးသော သစ်ခွ နှင့် ရပ်ဖဲရှားပင်များ ပါဝင်သည်။ <ref name="biodiverse">{{cite web|url=http://fpe.ph/biodiversity.html/view/hub-of-life-species-diversity-in-the-philippines|title=Hub of Life: Species Diversity in the Philippines|publisher=Foundation for the Philippine Environment|date=February 18, 2014|accessdate=September 21, 2014|archivedate=16 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150916011731/http://fpe.ph/biodiversity.html/view/hub-of-life-species-diversity-in-the-philippines}}</ref><ref>Taguinod, Fioro. (November 20, 2008). [http://www.gmanews.tv/story/134682/Rare-flower-species-found-only-in-northern-Philippines "Rare flower species found only in northern Philippines"]. ''GMA News''. Retrieved December 14, 2009.</ref> တရားမဝင် သစ်ခုတ်မှုကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဆိုးရွားသည့် ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သစ်တောများမှာ ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၇၀ % မျှ ဖုံးလွှမ်းထားရာမှ ၁၉၉၉ တွင် ၁၈.၃% သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ <ref>Peralta, Eleno O. (2005). "[http://www.fao.org/docrep/008/af349e/af349e0n.htm#bm23 21. Forests for poverty alleviation: the response of academic institutions in the Philippines]". In Sim, Appanah, and Hooda (Eds.). ''Proceedings of the workshop on forests for poverty reduction: changing role for research, development and training institutions'' (RAP Publication). Food and Agriculture Organization (FAO). Retrieved December 20, 2009.</ref> မျိုးစိတ်အများစုမှာ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိပြီး သိပ္ပံပညာရှင်များက ဖိလစ်ပိုင်ပါဝင်သော အရှေ့တောင်အာရှသည် ၂၁ ရာစုအကုန်တွင် အလွန်ဆိုးရွားသော ၂၀% မျှရှိသည့် မျိုးသုဉ်းနှုန်းနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref>Kirby, Alex. (July 23, 2003). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3090071.stm "SE Asia faces 'catastrophic' extinction rate"]. ''BBC News''. Retrieved December 20, 2009.</ref>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့မှ "ဖိလစ်ပိုင်သည် တကမ္ဘာလုံးနှင့် ဆိုင်သော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးတွင် ထိပ်တန်းဦးစားပေးစာရင်းတွင် ပါဝင်သည့် မျိုးကွဲများအလွန်းအမင်းများပြားသော စိုးရိမ်ရသော နိုင်ငံအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ " ဟု ဆိုသည်။<ref name="biodiverse" /> ===ရာသီဥတု=== [[File:Haiyan Nov 7 2013 1345Z.png|thumb|upright|ဒေသတွင်း စူပါတိုင်ဖွန်း ယိုလန်ဒါဟု သိကြသော တိုင်ဖွန်း ဟိုင်ယန်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သော တိုင်ဖွန်းများတွင် အပြင်းထန်ဆုံး တစ်ခုဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် အပူပိုင်းပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရာသီဥတုရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ပူနွေးပြီး စိုစွန်သည်။ တက်ဂ်-အင်းနစ် သို့ တက်ဂ်-အာရော ဟု ခေါ်သော ပူပြင်းပြီး ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမှ မတ်လမှ မေလ အထိ ဖြစ်ပြီး၊ တက်ဂ်-အူလန် ဟုခေါ်သော မိုးရာသီမျာ ဇွန်လမှ နိုဝင်ဘာလ အထိဖြစ်ကာ၊ တက်ဂ်-လာမစ်ဟု ခေါ်သော အေးမြခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမှာ ဒီဇင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ အထိဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ (မေလ မှအောက်တိုဘာလ အထိ) အား ဟာဘာဂတ်ဟု ခေါ်ပြီး အရှေ့မြောက်အရပ်မှ ခြောက်သွေ့သောလေများ (နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလအထိ) အား အမီဟန် ဟု ခေါ်သည်။<ref name=climate /> အပူချိန်မျာ ပုံမှန်အားဖြင့် {{convert|21|C|F}} မှ {{convert|32|C|F}} အထိ ရှိသော်လည်း ရာသီဥတုအပေါ်မူတည်၍ ပိုမိုအေးမြခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုပူပြင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီလ ဖြစ်ပြီး အပူပြင်းဆုံးလမှာ မေလ ဖြစ်သည်။ <ref name="About" /><ref>Lonely Planet. (n.d.). [http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather Philippines: When to go & weather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910081053/http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather |date=10 September 2017 }}. Retrieved January 23, 2009.</ref> နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ {{convert|26.6|C|F}} ခန့် ဖြစ်သည်။ <ref name=climate>{{cite web|author = Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration |url = http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/cab.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100531021557/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/cab.htm |archivedate = May 31, 2010 |title = Climate of the Philippines |date = n.d. |accessdate = April 24, 2010}}</ref> အပူချိန်အား ကြည့်မည်ဆိုပါက လတ္တီကျုနှင့် လောင်ဂျီကျုမှာ ထင်ရှားသိသာသော ကွဲပြားမှုကို မဖြစ်ပေါ်စေပေ။ နိုင်ငံ၏ အစွန်ဆုံးပိုင်း အရှေ့အနောက်တောင်မြောက်တွင် ဖြစ်စေကာမူ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် နှင့် ညီမျှသော အမြင့်၏ အပူချိန်မှာ အတူတူပင် ရှိတတ်သည်။ အမြင့်ပေမှာ အပူချိန်ခြားနားမှုအပေါ်တွင် ပို၍ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေ{{convert|1500|m|sp=us}} ရှိသော ဘာဂွီယို ဒေသ၏ ပျမ်းမျှ နှစ်စဉ်အပူချိန်မှာ {{convert|18.3|C|F}} ဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီအတွက် လူကြိုက်များ အပန်းဖြေရာနေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=climate /> တိုင်ဖွန်းခါးပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းအများစုသည် နှစ်စဉ် မိုးအများအပြား ရွာသွန်းခြင်းနှင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်းတို့ကို ဇူလိုင်လမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိပြီး <ref name=cp>Library of Congress – Federal Research Division. (March 2006). [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Philippines.pdf ''Country Profile: Philippines'']. Retrieved December 17, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင် ဒေသအတွင်း နှစ်စဉ် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ၁၉ ခုခန့် ပုံမှန် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ၈ ခု သို့မဟုတ် ၉ ခုမှာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်လေ့ ရှိသည်။ <ref>{{Cite book|url = http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E00.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110719181709/http://archive.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E00.htm |archivedate = July 19, 2011 |title = Economics of the Philippine Milkfish Resource System |chapter-url = https://web.archive.org/web/*/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E06.htmhtm |chapter = III. The transformation sub-system: cultivation to market size in fishponds |author1 = Chong, Kee-Chai |author2 = Ian R. Smith |author3 = Maura S. Lizarondo |last-author-amp = yes |publisher = The United Nations University |year = 1982 |isbn = 978-92-808-0346-4 |accessdate = May 14, 2009}}</ref><ref name=PagasaWMO>{{cite journal |url = http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |author = Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) |title = Member Report to the ESCAP/WMO Typhoon Committee, 41st Session |date = January 2009 |archive-date = 20 March 2009 |access-date = 6 August 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090320001056/http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |url-status = dead }}</ref><ref name=digitaltyphoon>[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ ''Monthly Typhoon Tracking Charts''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824055222/http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ |date=24 August 2011 }}. (2010). Retrieved April 24, 2010 from the National Institute of Informatics, Kitamoto Laboratory, Digital Typhoon Website.</ref>နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း တောင်ကုန်းထူထပ်သော ဒေသများတွင် {{convert|5000|mm|sp=us}} အထိ ရှိတတ်ပြီး ချောင်ကျသော ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ အချို့တွင်မူ {{convert|1000|mm|sp=us}} အောက်သာ ရှိသည်။ <ref name=cp /> မိုးရေချိန်အများဆုံး ဖြစ်ပေါ်စေသော အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းမှာ ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ထိုဆိုင်ကလုန်းကြောင့် ၂၄ နာရီအတွင်း ဘာဂွီယိုဒေသတွင် မိုးရေချိန် {{convert|1168|mm|sp=us}} အထိ ရွာကျခဲ့သည်။ <ref name="bag" /> ဖိလစ်ပိုင် ဒေသအခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုးအား ဘက်ဂ်ယို ဟု ခေါ်သည်။ <ref name="bag">Glossary of Meteorology. [https://web.archive.org/web/20140830090533/https://www.bloomberg.com/news/2014-08-28/philippine-second-quarter-gdp-growth-quickens-beating-estimates.html Baguio.] (archived from [http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806033738/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 |date=August 6, 2011 }} on August 30, 2014).</ref> သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်တွင် လူသေဆုံးမှု အများအပြား ရှိတတ်သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရမှ ကပ်ဘေးဒုက္ခများ နှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများကို ဆန်းသစ်သော ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်း၍ လျှော့ချရန်နှင့် စီမံခန့်ခွဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Changing attitude|url=https://www.dandc.eu/en/article/philippines-paradigm-shift-regard-disaster-preparedness|last=Robles|first=Raissa|work=D+C, development and cooperation |date=June 19, 2018 |accessdate=August 13, 2018}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်အမင်း ထိခိုက်နိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ပတ်သက်၍ အထိရှလွယ်ဆုံး နိုင်ငံ ၁၀ ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>Overland, Indra et al. (2017) ''[https://www.researchgate.net/publication/320622312 Impact of Climate Change on ASEAN International Affairs: Risk and Opportunity Multiplier]'', Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of International and Strategic Studies (MISIS).</ref> == စီးပွားရေး == [[File:Philippines Export Treemap.png|thumb|upright=1.25|alt=Philippine Export Treemap in 2012.|ဖိလစ်ပိုင်၏ ပို့ကုန်များကို အချိုးကျ ပြထားသောပုံ]] ဖိလစ်ပိုင်၏ စီးပွားရေးမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၃၄ခုမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (nominal) မှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇၁.၈ ဘီလီယံ ခန့် မျှ ရှိသည်။ <ref name=imf03 /> အဓိက ပို့ကုန်များမှာ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာများ နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စက်ယန္တရားများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ ကြေးနီထုတ်ကုန်များ၊ ရေနံထုတ်ကုန်များ၊ အုန်းဆီ နှင့် သစ်သီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=CIAfactbook /> အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ နယ်သာလန်၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျာမနီ၊ ထိုင်ဝမ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CIAfactbook /> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးမှာ ဖိလစ်ပိုင် ပီဆို (₱ or PHP) ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=Compare currencies in South East Asia|url=http://aroundtheworldinaday.com/philippines_thailand_comparison/thailand_currency_philippines_currency/|website=aroundtheworldinaday.com|accessdate=July 15, 2014|archivedate=19 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140719162751/http://aroundtheworldinaday.com/philippines_thailand_comparison/thailand_currency_philippines_currency/}}</ref> [[File:0123jfCalipahan Sicsican Rice Fields San Pascual Talavera Ecijafvf 04.JPG|thumb|ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ စပါးစိုက်ပျိုးနေစဉ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းမှ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမား၏ ၃၀% ကို အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးထားသည်။။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS|title=Employment in agriculture (% of total employment)|accessdate=March 3, 2015}}</ref>]] စက်မှုနိုင်ငံအဖြစ် အသစ်ပြောင်းလဲလာသော နိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ တစ်ချိန်က စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအပေါ်တွင် အခြေခံသောလုပ်ငန်းမှ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အပေါ်တွင် အခြေခံသော လုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ အလုပ်သမားဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀.၈၁၄ သန်းမှ <ref name=CIAfactbook />စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမား စုစုပေါင်း၏ ၃၀% ကို အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးထားပြီး ဂျီဒီပီ၏ ၁၄% မျှ ရှိသည်။ စက်မှုကဏ္ဍမှ အလုပ်သမား စုစုပေါင်း ၏ ၁၄% ကို အလုပ်ပေးထားပြီး ဂျီဒီပီ၏ ၃၀% ရှိသည်။ ထို့အတူ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်နေသော အလုပ်သမား အင်အားစု ၄၇% မှ ဂျီဒီပီ၏ ၅၆% အား ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ <ref name="nscb2009">{{cite web|url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp|publisher=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board|title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin|accessdate=December 11, 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp|archivedate=June 29, 2011}}</ref><ref name="quickstat">{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf|archivedate=July 11, 2012|author=Philippine Statistics Authority|title=Quickstat|date=October 2009|accessdate=December 11, 2009}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ စာရင်းအရ အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၆.၀% မျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/story/philippines-jobless-rate-eases-to-6-in-october-2014-12-10|title=Philippines jobless rate eases to 6% in October|publisher=MarketWatch|date=December 10, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rttnews.com/2428724/philippine-unemployment-rate-falls-in-october.aspx|title=Philippine Unemployment Rate Falls In October|publisher=RTTNews|date=December 10, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref> သို့သော်လည်း အခြေခံစားသောက်ကုန်များအတွက် ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးသဖြင့် ၂၀၁၄ နိုဝင်ဘာတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းမှာ ၃.၇% သာ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|last=Magtulis |first=Prinz P. |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-08-28/philippine-second-quarter-gdp-growth-quickens-beating-estimates.html |title=Philippine GDP Growth Beats Estimate in Boost to Aquino Goal |publisher=Bloomberg News |date=August 28, 2014 |accessdate=September 21, 2014}}</ref>၂၀၁၃ အောက်တိုဘာတွင် နိုင်ငံတကာ အရန်ငွေကြေး စုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၃.၂၀၁ ဘီလီယံ ရှိသည်။ <ref>Denis Somoso. (September 30, 2013). [http://ph.austronesia.net/?q=Philippine-Gross-International-reserves-GIR-totaled-83.201-Billion-US-Dollars-at-end-of-August-2013 "$83.201 Billion – Philippines GIR now Rank 26th World's highest International Reserves"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013031726/http://ph.austronesia.net/?q=Philippine-Gross-International-reserves-GIR-totaled-83.201-Billion-US-Dollars-at-end-of-August-2013 |date=October 13, 2013 }}. ''Philippines, ASIA and the Global Economy Site''. Retrieved September 30, 2013.</ref> ချေးငွေ နှင့် ဂျီဒီပီကြား အချိုးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၇၈% အထိ စံချိန်တင် ရှိခဲ့ရာမှ<ref>{{cite news|last=Mendoza|first=Ronald U.|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/7559-debt-free|title=Debt free?|work=Rappler|date=June 25, 2012|accessdate=December 14, 2014}}</ref> ၂၀၁၄ မတ်လတွင် ၃၈.၁% အထိ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/business/economy-watch/69949-debt-govt-ratio|title=Debt-to-gov't ratio hits 38.1% in end-March|work=Rappler|date=September 23, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Dela Peña|first=Zinnia B.|url=http://www.philstar.com/business/2014/09/24/1372404/debt-gdp-ratio-continues-improve|title=Debt-to-GDP ratio continues to improve|newspaper=The Philippine Star|date=September 24, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်သည် ထုတ်ကုန်ထက် သွင်းကုန် ပိုများသော်လည်း <ref name="quickstat" /> နိုင်ငံတကာသို့ ကြွေးမြီပြန်ချပေးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/152897/from-butt-of-jokes-in-1986-philippines-has-risen-to-creditor-nation-says-ex-finance-chief#ixzz2szxJl2Et |title=From butt of jokes in 1986, Philippines has risen to creditor nation, says ex-finance chief |publisher=Newsinfo.inquirer.net |date=February 28, 2012 |accessdate=March 3, 2014}}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ အချိန်က ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့အာရှတွင် ဂျပန်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref name="PhilState" /><ref>[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=E1_RRPJDJ The Filipina sisterhood]. (December 20, 2001). ''The Economist''. Retrieved November 9, 2009.</ref><ref name=ure>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=rujyOiFMl0MC&printsec=frontcover|author=Ure, John|title=Telecommunications Development in Asia|publisher=Hong Kong University Press|year=2008|pages=301–302|isbn=978-962-209-903-6}}</ref> ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်မှုကို အခြားသူများမှ ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ အာဏာရှင် သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ၏ လက်အောက်တွင် စီးပွားရေးမှာ ရပ်တန့်နေခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ စီးပွားရေးကို တလွဲစီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref name="PhilState" /><ref name=ure /> နိုင်ငံအနေနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု နှေးကွေးခဲ့ပြီး စီးပွားရေးကျဆင်းသည့် အချိန်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင်မှ စီးပွားရေး တံခါးဖွင့်မှု အစီအစဉ်များကြောင့် စီးပွားရေး ပြန်လည် နာလန်ထူလာနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="PhilState" /><ref name=ure /> ၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှငွေကြေး အကြပ်အတည်းသည် စီးပွားရေးကို များစွာထိခိုက်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ပီဆိုငွေကြေး တန်ဖိုးကျဆင်းမှုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး စတော့မားကက်အတွင်း တန်ဖိုးကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုရိုက်ခတ်မှုမှာ အစပိုင်းတွင် အခြားသော အာရှအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလောက် မပြင်းထန်ခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ အစိုးရ၏ ငွေကြေးပေါ်လစီများနှင့် ပတ်သက်၍ ချုပ်ထိန်းလွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့၏ ဆယ်စုနှစ်များစွာ စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ငွေကြေးပေါ်လစီကို စီမခံခန့်ခွဲခဲ့မှုများကြောင့် ဖြစ်ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ စီးပွားရေး လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ရန် ငွေကြေးအများအပြား သုံးစွဲကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref name="lastlaugh" /> ထိုအချိန်မှစ၍ တိုးတက်မှု များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီတိုးတက်မှု ၆.၄% ရှိပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၇.၁ % ရှိကာ ဆယ်စုနှစ် ၃ခုအတွင်း အလျှင်အမြန်ဆုံးနှုန်းဖြင့် တိုးတက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ <ref name=IMF2012>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Philippines|publisher=International Monetary Fund|accessdate=April 20, 2012}}</ref><ref name=fastestGDP>Felix, Rocel. (January 25, 2008). [https://web.archive.org/web/20150222050937/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years 2007 GDP seen growing at fastest rate in 30 years]. ''The Philippine Daily Inquirer''. Retrieved May 29, 2010. (archived from [https://web.archive.org/web/20080127233313/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years the original] on February 22, 2015)</ref>နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၁၉၆၆ မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ၁.၄၅% မျှသာရှိပြီး အရှေ့အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ တစ်ခုလုံး ၏ ပျမ်းမျှနှုန်း ၅.၉၆% နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်နည်းပါးသည်။ လူဦးရေ၏ ၄၅% ၏ နေ့စဉ်ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒေါ်လာ အောက်တွင်သာ ရှိသည်။ <ref name="UN">{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3}}</ref><ref name=Reddel>Reddel, Paul (May 27, 2009). [https://web.archive.org/web/20121114025256/http://www.ppiaf.org/feature-story/infrastructure-and-ppps-philippines ''Infrastructure & Public-Private Partnerships in East Asia and the Philippines''] [PowerPoint slides]. Presentation in Manila to the American Foreign Chambers of Commerce of the Philippines. Retrieved February 13, 2010 from the Public-Private Infrastructure Advisory Facility (PPIAF) Website.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=37&pr.y=3&sy=2005&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=566%2C536%2C578%2C548&s=NGDPD%2CNGDPDPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=Imf.org |date=September 14, 2006 |accessdate=October 23, 2011}}</ref> စီးပွားရေးသည် နိုင်ငံခြားတွင်နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများ ပြန်လည်ပေးပို့သော ငွေကြေးများအပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေပြီး နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရလမ်းအတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပင် ကျော်လွန်သည်။ နိုင်ငံခြားမှ ငွေလွှဲမှုမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံဂျီဒီပီ၏ ၁၀.၄% မျှ ရှိခဲ့သဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တို့တွင် ၈.၆% ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေး ငွေလွှဲပို့မှု၏ တန်ဖိုးစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.dawn.com/news/1176411|title=Pakistan's remittances|last=Sherani |first=Sakib |website=dawn.com |accessdate=December 17, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://business.inquirer.net/160057/ofw-remittances-to-increase-by-8-5-in-2014-standard-chartered|title=OFW remittances to increase by 8.5% in 2014—Standard Chartered |newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=January 13, 2014|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဒေသတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမှာ မညီမျှပဲ အစိုးရအနေနှင့် နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများတွင် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ရန် မြှင့်တင်မှု ခြေလှမ်းများ လှမ်းခဲ့သော်လည်း လူဇွန်းဒေသ အထူးသဖြင့် မက်ထရိုမနီလာသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု အများဆုံးရှိပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် အခြားဒေသများတွင် စီးပွားရေးတိုးတက်နိုင်မှု နည်းပါးသွားခဲ့သည်။ <ref name="econ-manila">{{cite news|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/30229-the-state-of-philippine-economic-competitiveness-2013|title=Why PH improves in competitiveness ranking|work=Rappler|date=Aug 22, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://cebudailynews.inquirer.net/22630/poverty-and-regional-development-imbalance|title=Poverty and regional development imbalance|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=March 5, 2014|accessdate=September 21, 2014}}</ref> အဟန့်အတားများရှိသော်လည်း ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း တို့မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုအတွက် အကောင်းဆုံး ကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="quickstat" /><ref name="atimesbpo">{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html|author=Llorito, David|title=Help wanted for Philippines outsourcing|publisher=Asia Times|date=May 10, 2006|accessdate=December 11, 2009|archivedate=12 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091212150632/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ အခြား အနီးအနားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အောင်မြင်မှုမရပဲ ကျွန်းစုများ၏ တစ်စစီဖြစ်နေသာ ပထဝီအနေအထားအတွင်း ခရီးသွားလာရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း လုပ်ငန်း (ဘီပီအို) တွင် ကဏ္ဍခွဲ ၈ ခုရှိပြီး အသိဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း နှင့် ရုံးအနောက်ပိုင်း လုပ်ငန်းများ၊ အန်နီမေးရှင်း၊ ကောလ်စင်တာ လုပ်ငန်း၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသားခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဂိမ်းရေးသားခြင်းလုပ်ငန်း၊ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းလုပ်ငန်း နှင့် ဆေးပေးဆေးကုခြင်း လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ အိုင်တီနှင့် ဆိုင်သော ဘီပီအိုမှာ နိုင်ငံ၏ ဖွံဖြိုးမှုနှင့် တိုးတက်မှုအတွက် အဓိကနေရာမှာ ပါဝင်နေသည်။ <ref>{{Cite book|title = IT-BPO INDUSTRY PROFILE, PROSPECTS, CHALLENGES AND ISSUES FOR GROWTH AND EMPLOYMENT|last = Tullao|year = 2012|isbn = |location = |pages = }}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဓိက ဘီပီအို ဝန်ဆောင်မှုဌာန ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ၏ နေရာကို ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့သည်။ ဂိုးလ်မင်းဆက်ရှ် မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား နောင်လာမည့် ၁၁ နိုင်ငံ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခဲ့သော်လည်း <ref>{{cite web|url=http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/archive-pdfs/brics-book/brics-chap-13.pdf|title=Beyond the Brics: A Look at the 'Next 11'|date=April 2007|accessdate=September 21, 2014|archive-date=17 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417174720/http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/archive-pdfs/brics-book/brics-chap-13.pdf}}</ref><ref>{{cite web |last=Armstrong |first=Aristidi |url=http://economicstudents.com/2013/04/move-over-brics-the-next-eleven-has-emerged/ |title=Move over BRICS, the "Next Eleven" has emerged |publisher=Economics Student Society of Australia |date=April 21, 2013 |accessdate=September 21, 2014 |archivedate=22 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160522155127/http://economicstudents.com/2013/04/move-over-brics-the-next-eleven-has-emerged }}</ref> တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတို့မှာ အဓိက စီးပွားပြိုင်ဖက်များ အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ <ref>Olchondra, Riza T. (October 2, 2006). [https://web.archive.org/web/20070212043928/http://business.inquirer.net/money/topstories/view_article.php?article_id=24405 As India gets too costly, BPOs turn to Philippines]. ''The Philippine Daily Inquirer''. Retrieved December 16, 2009. (archived from [https://web.archive.org/web/20070212043928/http://business.inquirer.net/money/topstories/view_article.php?article_id=24405 the original] on February 12, 2007)</ref>ဂိုးလ်မင်းဆက်ရှ် မှ ၂၀၅၀ တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၂၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးသော စီးပွားရေး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/goldmans-world-gdp-projection-for-2050-2012-11|title=Goldman: Here's What Global GDP Will Look Like In 2050 |website=[[Business Insider]] |date=November 19, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဟောင်ကောင်ရှန်ဟိုင်းဘဏ်ကော်ပိုရေးရှင်းမှလည်း ဖိလစ်ပိုင်အား ၂၀၅၀ တွင် ကမ္ဘာ့ ၁၆ ခုမြောက်အကြီးဆုံး၊ အာရှတွင် ၅ ခုမြောက်အကြီးဆုံးနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref>{{cite web|last=Platt|first=Eric|url=http://www.businessinsider.com/these-economies-will-dominate-the-world-in-2050-2012-1?op=1 |title=These Economies Will Dominate The World In 2050 |website=[[Business Insider]] |date=January 13, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Fajardo |first=Fernando |url=http://newsinfo.inquirer.net/153661/the-philippines-in-2050 |title=The Philippines in 2050 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=February 29, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>Kevin Voigt (January 12, 2012). [https://web.archive.org/web/20120208143300/http://business.blogs.cnn.com/2012/01/12/worlds-top-economies-in-2050-will-be World's top economies in 2050 will be... ''CNN''.] (archived from [https://web.archive.org/web/20120115031430/http://business.blogs.cnn.com/2012/01/12/worlds-top-economies-in-2050-will-be the original] on August 14, 2012)</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မန်ဒါလူယောင်တွင် ဌာနချုပ်တည်ရှိသော အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၊ ကိုလံဘိုအစီအစဉ်၊ ဂျီ-၇၇၊ ဂျီ-၂၄ နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်သည်။ <ref name=CIAfactbook /> ===သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး=== [[File:SCTEX from Clark Interchange - panoramio.jpg|thumb|left|တားလက်-ပန်ဂါဆီနန်-လာ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး]] ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆိုင်သော အခြေခံအဆောက်အအုံ ပိုင်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများထဲတွင် တောင်ထူထပ်သော မြေမျက်နှာပြင် ရှိခြင်း၊ ကျွန်းများ၏ ပြန့်ကျဲနေသော ပထဝီအနေအထား ရှိခြင်း တို့အပြင် အစိုးရ အစဉ်အဆက်တို့၏ အခြေခံအဆောက်အအုံပေါ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၃% မျှသာ အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် သုံးစွဲခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပါက များစွာနည်းပါးသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=September 21, 2014 |archive-date=10 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf }}</ref><ref>{{cite news|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |newspaper=The Wall Street Journal |date=June 3, 2014 |accessdate=September 21, 2014}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် လမ်းအရှည် စုစုပေါင်း {{convert|216,387|km|mi|sp=us}} ရှိပြီး {{convert|61,093|km|mi|sp=us}} သာလျှင် လမ်းခင်းထားသည်။ <ref name=WBtransport>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=September 20, 2017 |archivedate=11 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111070218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html }}</ref> အဓိကမြို့တော်များနှင့် မြို့များတွင် ဘတ်စ်ကားများ၊ ဂျစ်ပနေးများ၊ တက္ကစီများနှင့် စက်တပ်ထားသော သုံးဘီးဆိုင်ကယ်များ ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ယာဉ်စီးရေ ၅.၅၃ သန်းမျှ ရှိပြီး မှတ်ပုံတင်ခြင်းမှာ နှစ်စဉ် ၄.၅၅% မျှ ပျမ်းမျှ တိုးတက်လာသည်။<ref>Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (January 29, 2008). Retrieved January 22, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင် အရပ်ဖက် လေကြောင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ မှ လေဆိပ်များကို စီမံခန့်ခွဲပြီး လုံခြုံသော လေကြောင်းခရီးသွားနိုင်ရန် အတွက် ပေါ်လစီများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=September 21, 2014 |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |archivedate=July 16, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes |title=Manual of Standards for Aerodromes |accessdate=September 21, 2014 |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes |archivedate=August 9, 2014 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လေဆိပ် ၈၅ ခု ရှိသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=December 22, 2013 |title=Airport Directory |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines |date=July 2014 |accessdate=August 23, 2014 |df= |archivedate=2 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702220413/http://caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory }}</ref> ဂရိတ်တား မနီလာ ဒေသအတွက် [[နနွိုင်း အာကွီနို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] နှင့် ကလာ့ခ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့မှ ဝင်ရောက်သွားလာနိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ အာရှ၏ ရှေးအကျဆုံး စီးပွားဖြစ် လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခုတိုင် နဂိုရ်မူလအမည်ဖြင့် ပြေးဆွဲနေသော ဖိလစ်ပိုင်လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဦးဆောင်ဦးရွက် ဈေးနှုန်းသင့် လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော စီဘူး ပစိဖိတ် တို့မှာ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပနေရာများသို့ အဓိက ပို့ဆောင်ပေးနေသော အဓိက လေကြောင်းလိုင်းနှစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name=PAL>{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=March 3, 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=May 4, 2013}}</ref><ref name=HAviation>State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. "[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]". ''Hawaii Aviation''. Retrieved January 9, 2010.</ref><ref name=OxfordBG>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|publisher=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=978-1-902339-12-2}}</ref> အမြန်လမ်းနှင့် ဟိုင်းဝေးလမ်းမများမှာ အများအားဖြင့် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင်သာ တည်ရှိပြီး လူဇွန်း၊ ဆာမား၊ လေတီနှင့် မင်ဒါနောင်းတို့အား ဆက်သွယ်ပေးထားသော ပန်-ဖိလစ်ပိုင် ဟိုင်းဝေး၊<ref>{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=August 23, 2014}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea|page=51|accessdate=August 23, 2014}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf |access-date=6 August 2019 |archive-date=22 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922231146/http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf }}</ref> မြောက်လူဇွန်း အမြန်လမ်း၊ တောင်လူဇွန်းအမြန်လမ်း နှင့် ဆူဘစ်-ကလာ့ခ်-တားလက် အမြန်လမ်း တို့ပါဝင်သည်။<ref>[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=9 August 2018 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|website=Toll Regulatory Board|accessdate=December 17, 2015|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225085852/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway}}</ref><ref>[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 |date=February 22, 2008 }}</ref>စီဘူးရှိ စီဘူး-ကော်ဒိုဗာ ဆက်သွယ်သော အမြန်လမ်းသည် လူဇွန်း၏ ပြင်ပရှိ ပထမဆုံးသော အမြန်လမ်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ တွင် ပြီးစီးမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="dw">{{cite web|url=http://www.dw.dk/cebucordova-link/|title=Cebu-Cordova Link|publisher=Dissing+Weitling Architecture|accessdate=11 March 2017|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421224051/http://www.dw.dk/cebucordova-link}}</ref> [[File:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|ဆန်တိုလန် ဘူတာရုံတွင် တွေ့ရသော မနီလာ အပေါ့စားရထားစနစ် လိုင်းအမှတ် ၂ မှ ရထားတစ်စင်း]] ရထားပို့ဆောင်ရေးသည် မက်ထရိုမနီလာ၊ လာဂူးနားခရိုင် နှင့် ဘိုင်ကောဒေသ အချို့အပိုင်းတို့တွင်သာ ခရီးသည်များကို ပို့ဆောင်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ရထားဖြင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှု မရှိပေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ရထားလမ်းမှာ ၇၉ ကီလိုမီတာမျှသာ ရှိပြီး ၂၄၄ ကီလိုမီတာအထိ တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ထားသည်။ <ref>{{cite news |url=https://www.bworldonline.com/jica-still-has-900b-yen-to-fund-rail-expansion-in-philippines/ |title=JICA still has 900B yen to fund rail expansion in Philippines |author=Galang, Vincent Mariel P. |newspaper=BusinessWorld |date=June 20, 2019 |access-date=June 21, 2019 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://business.inquirer.net/272961/japan-commits-1-3-trillion-yen-to-help-build-railways-in-ph |title=Japan commits 1.3 trillion yen to help build railways in PH |author=De Vera, Ben O. |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=June 21, 2019 |access-date=June 21, 2019 }}</ref> မက်ထရို မနီလာတွင် အမြန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း လိုင်း၁၊ လိုင်း၂ နှင့် လိုင်း၃ ဟူသော လိုင်း ၃ လိုင်း ရှိသည်။<ref name="yellow">{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=July 14, 2014}}</ref><ref name=provision>United Nations Centre for Human Settlements. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.</ref><ref name="times">{{cite web|title=About Us; Line 3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=January 22, 2013}}</ref> ပီအင်န်အာ တောင်ပိုင်း ခရီးသည်လိုင်းမှာ ခရီးသည်များအား မက်ထရိုမနီလာမှ လာဂူးနား ခရိုင်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးသည်။ လက်ရှိဆောက်လုပ်နေဆဲ ရထားလမ်းများမှာ ၄ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း၂ အရှေ့ဘက်တိုးချဲ့ စီမံကိန်း (၂၀၂၀)၊ ၂၂ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း ၇ (၂၀၂၀)၊ ၂၅ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း ၉ (၂၀၂၅) နှင့် ၁၀၉ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော တောင်-မြောက် ခရီးသည်တင် ရထားလမ်း ဖြစ်ပြီး တောင်မြောက်ရထားလမ်းမှာ အပိုင်း အချို့ပိုင်းခြားထားပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် တစိတ်တပိုင်း ပြေးဆွဲမှု စတင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.pna.gov.ph/articles/1059627|title=PH, JICA sign loan deal for metro-grade train system|last=Share|last2=Twitter|website=www.pna.gov.ph|language=en|access-date=2019-02-08}}</ref> အခြား ရထားလမ်း အမြောက်အမြားကိုလည်း ဖောက်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်။ ယခင်က လူဇွန်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများတွင် ရထားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရှိခဲ့ပြီး စီဘူးကျွန်း နှင့် နီဂရိုးကျွန်းများတွင်လည်း ရထား ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ရထားများကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအတွက်လည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ဆေးရွက်ကြီးနှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရေးများတွင် ဖြစ်သည်။ အချို့သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်များကို ဖော်ဆောင်လျက် ရှိပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာန နှင့် ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်တို့ ပူးပေါင်း၍ အလိုအလျောက် သွားလာသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်အတွက် အကြို ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web |last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=July 22, 2011 |accessdate=September 23, 2014 |df= |archivedate=24 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924053740/https://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html }}</ref><ref>{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |website=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=September 24, 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=September 24, 2014|date=February 27, 2014|author=Usman, Edd K.|newspaper=Manila Bulletin|accessdate=September 23, 2014|archivedate=24 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/}}</ref> [[File:Balatik, a paraw from the Tao Expedition, Philippines.jpg|thumb|ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော ဗီဆာယန်းလူမျိုးတို့၏ ပါရော ဟု ခေါ်သော ဘန်ကာရွက်လှေတစ်မျိုး]] ကျွန်းစုများဖြစ်သဖြင့် ကျွန်းအချင်းချင်းသွားလာရန်အတွက် ရေယာဉ်များကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်လေ့ ရှိသည်။<ref>[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)</ref> အစဉ်အလာအားဖြင့် ထိုသို့သွားလာရန် အငယ်စားမှ အလတ်စားအထိ ရှိသော ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဖောင်ဖွဲ့တပ်ဆင်ထားသည့် ထရီမာရန်းခေါ် လှေသင်္ဘောများကို သုံးကြပြီး သစ်လုံးထွင်လှေမှ သစ်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော လှေ အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးကို ခြုံငုံ၍ ဘန်ကာ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဘန်ကာ များကို နဂိုရ်မူလက ရွက်တပ်၍ မောင်းနှင်ကြသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ရွက်များကို မော်တာတပ် အင်ဂျင်များဖြင့် အစားထိုး အသုံးပြုလာကြသည်။ ထိုသို့ စက်တပ်ထားသော ဘန်ကာများကို ဖိလစ်ပိုင် အင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် ပမ့်ဘုတ် ဟု ခေါ်ကြသည်။ အခြားသော ရိုးရာ ဖိလစ်ပိုင် လှေသင်္ဘော အမျိုးအစားများမှာ ပျောက်ကွယ်သွားကြခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရခြင်း ဖြစ်နေကြပြီး တစ်ချိန်က အလွန်ပေါများခဲ့သော ကာစကို တုံကင်းများနှင့် ဂွီလာလို ခေါ် ကုန်တင်သင်္ဘောများ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဘန်ကာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာ တွေ့ရသော ရေယာဉ်များဖြစ်ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် တွေ့နေရဆဲဖြစ်ကာ ၎င်းတို့၏ တည်ငြိမ်မှု၊ အရှိန်နှင့် အလွန်တိမ်သော သန္တာကျောက်တန်းများတွင်ပင် သွားလာနိုင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title=Building a Native Sailboat |url=https://www.taophilippines.com/building-a-native-sailboat/ |website=Tao Philippines |accessdate=19 June 2019 |archivedate=19 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619185554/https://www.taophilippines.com/building-a-native-sailboat/ }}</ref><ref name="Funtecha">{{cite journal |last1=Funtecha |first1=Henry F. |title=The history and culture of boats and boat-building in the Western Visayas |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |date=2000 |volume=28 |issue=2 |pages=111–132 |jstor=29792457 }}</ref><ref name="Isorena">{{cite journal |last1=Isorena |first1=Efren B. |title=The Early Evolution of Boats in Austronesia: Profound Implication on Philippines Prehistory |journal=Malay |date=2013 |volume=25 |issue=2 |pages=36–53 |url=https://www.academia.edu/21363324}}</ref><ref name="aguilar">{{cite book|first1=Glenn D.|last1=Aguilar|editor1-first=Geronimo|editor1-last=Silvestre|editor2-first=Stuart J.|editor2-last=Green|editor3-first=Alan T.|editor3-last=White|editor4-first=Nygiel|editor4-last=Armada|editor5-first=Cesar|editor5-last=Luna|editor6-first=Annabelle|editor6-last=Cruz-Trinidad|editor7-first=Marciano F., III|editor7-last=Carreon |title =In Turbulent Seas: The Status of Philippine Marine Fisheries|chapter =Philippine Fishing Boats|publisher =Department of Agriculture-Bureau of Fisheries and Aquatic Resources, Republic of the Philippines|series =|year =2004|pages=118–121|isbn =9719275340|chapter-url =https://www.researchgate.net/publication/291075189}}</ref><ref>{{cite book |last1=Roxas-Lim |first1=Aurora |title=Tradiitonal Boatbuilding and Philippine Maritime Culture |publisher=Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region, United Nations Organization |url=http://www.ichcap.org/eng/ek/sub3/pdf_file/domain5/091_Traditional_Boatbuilding_and_Philippine_Maritime_Culture.pdf |access-date=6 August 2019 |archive-date=12 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212173603/http://www.ichcap.org/eng/ek/sub3/pdf_file/domain5/091_Traditional_Boatbuilding_and_Philippine_Maritime_Culture.pdf |url-status=dead }}</ref> အလုပ်အများဆုံးသော ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာ မနီလာ၊ ဘာတန်ဂက်စ်၊ ဆူဘစ်၊ စီဘူး၊ အီလိုအီလို၊ ဒါဗောင်း၊ ကာဂါယန် ဒီ အိုရို နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်ဂါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="transpo">[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (August 30, 2008). ''Asian Info''. Retrieved January 22, 2009.</ref>2GO Travel နှင့် ဆူလ်ပီစီယိုလိုင်းတို့မှ မနီလာအား အခြားသော မြို့တော်များနှင့် မြို့များသို့ ခရီးသည်တင်ရေယာဉ်များဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ {{convert|919|km|mi|adj=on|sp=us}} မျှရှည်လျားသော စထရောင်း ရီပတ်ဘလစ် နော့တီကယ်ဟိုင်းဝေး ခေါ် ဟိုင်းဝေးလမ်းများနှင့် လွန်းပျံယာဉ်များ ဆက်စပ်ထားပြီး မြို့ကြီး ၁၇ မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော ဆက်စပ်ဟိုင်းဝေးလမ်းမကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Retrieved January 22, 2009.</ref> ပါဆစ်မြစ် လွန်းပျံ ဝန်ဆောင်မှုမှ မက်ထရိုမနီလာရှိ အဓိက မြစ်ကြီးများတွင် ခရီးသည်တင် ဝန်ဆောင်မှု ပေးလျက် ရှိပြီး ပါဆစ်မြစ်နှင့် မာရီကီနာမြစ်တို့တွင် ဖြစ်ကာ မနီလာ၊ မာကာတီ၊ မန်ဒါလူယောင်း၊ ပါဆစ် နှင့် မာရီကီနာတို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်များ ရှိသည်။ <ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (February 14, 2007). ''GMA News''. Retrieved December 18, 2009.</ref><ref>{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=April 25, 2014|accessdate=October 3, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=October 6, 2014}}</ref> ===သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ=== [[File:Rice in the Lab.jpg|thumb|upright|alt=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ သုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး စပါး၏ ဒီအင်န်အေအား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက်တွင် လေ့လာနေစဉ်။|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ သုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး စပါး၏ ဒီအင်န်အေအား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက်တွင် လေ့လာနေစဉ်။]] ဖိလစ်ပိုင်သည် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍတွင် တိုးတက်ရန်အတွက် အားထုတ်မှုများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာနသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပေါင်းစည်းဆက်စပ်ပေးခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေး အေဂျင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=About DOST; The DOST in Brief|url=http://www.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&catid=58%3Aabout-dost&id=1124&Itemid=82|website=Department of Science and Technology|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522101423/http://www.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&catid=58%3Aabout-dost&id=1124&Itemid=82|archivedate=May 22, 2013}}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အမျိုးမျိုးသော သိပ္ပံပညာရပ်ကဏ္ဍတို့တွက် ပါဝင်ပံ့ပိုးပေးသော လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတော်သိပ္ပံပညာရှင်ဆု ကို ရွေးချယ်ပေးအပ်လေ့ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ထင်ရှားသော သိပ္ပံပညာရှင်များတွင် မာရီယာ အိုရိုဆာ အစရှိသော အစားအသောက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာရှင်များ ပါဝင်ပြီး သူမမှာ သူမ ဖော်မြူလာထုတ်ထားသည့် အစားအသောက်ကုန်များ ဖြစ်သည့် ကလာမန်စီ နစ်ပ်၊ ဆွိုင်ယာလက် နှင့် ငှက်ပျောသီးခရမ်းချဉ်သီးဆော့စ် တို့အတွက် ကျော်ကြားသည်။ <ref>{{cite news|last=Roces|first=Alejandro R.|title=Maria Ylagan Orosa|url=http://www.philstar.com/opinion/30265/maria-ylagan-orosa|newspaper=[[The Philippine Star]]|date=November 29, 2007|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ရာမွန်ဘာဘရာသည် အပင်စိုက်ပညာရှင်ဖြစ်ပြီး သူမှာ သရက်ပင်တွင် ပန်းများ ပိုမိုပွင့်နိုင်ရန် ပြုလုပ်သော နည်းလမ်းအတွက် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/science-nature/environment/65970-ramon-barba-national-scientist-profile|title=Dr Ramon Barba: Science 'against all odds'|last=Sabater|first=Madel|date=August 12, 2014|work=Rappler|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ကမ္ဘာ့ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား တီထွင်သူတို့အား အနည်းဆုံး ဆု ၅၁ ခု ချီးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တီထွင်သူ မက်ဒါလီနာ ဗီလာရက်ဇ်သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ တီထွင်မှု တစ်ခုဖြစ်သော လိပ်စွမ်းအားသုံး လက်တွန်းဝင်ရိုးစက်ဖြင့် ၁၉၈၆ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဉာဏပစ္စည်း မူပိုင်ခွင့် အဖွဲ့၏ တစ်နှစ်လုံးအတွက် အကောင်းဆုံး တီထွင်သူ ဆုကို ရခဲ့ပြီး ထိုကိရိယာကို ဖိလစ်ပိုင်၊ အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် အာဖရိကတို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=ofmtHlayFXEC&pg=PA38#v=onepage&q&f=false|title=Inventions & Innovations: A Glimpse of the Filipino Legacy|last=Malang|first=Virgilio L.|date=1999|publisher=Goodwill Trading Co., Inc.|isbn=978-971-8822-01-2|location=|pages=38–39|language=en}}</ref> ဆေးပညာကဏ္ဍတွင်လည်း ထင်ရှားသူများမှာ ကလေးဆေးပညာနှင့် ပတ်သက်၍ လမ်းဖောက်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆေးပညာလောကတွင် ဆယ်စုနှစ် ၈ ခုစာ ဆေးကုသခဲ့သည့် ကလေးဆရာဝန် ဖီ ဒဲလ် မွန်ဒို မှာ ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|last=Engel|first=KeriLynn|title=Fe del Mundo, first female student at Harvard Medical School|url=http://www.amazingwomeninhistory.com/fe-del-mundo-first-female-student-at-harvard-medical-school/|publisher=Amazing Wome History|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ထို့ပြင် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အဏုမြူသုံး ဆေးပညာကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပံ့ပိုးမှုများ ပေးခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ရှိ နျူးကလီးယား ဆေးပညာ၏ ဖခင် ဟု အမည်ပေးထားကြသည့် ပေါ်လို ကမ်ပို့စ် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။<ref name="mb">{{cite news|last = Sabater|first = Madel R.|title =National Scientist Dr. Paulo Campos passes away at 85 |newspaper = [[Manila Bulletin]]|date =June 5, 2007|url =http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/05/MAIN2007060595261.html|accessdate = December 29, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070914101126/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/05/MAIN2007060595261.html |archivedate = September 14, 2007}}</ref> သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများရှိပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော သုတေသနနှင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကာ ၁၉၆၀တွင် တည်ထောင်ခဲ့၍ ဌာနချုပ်မှာ လာဂူးနားရှိ လော့စ်ဘာနော့စ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title = IRRI website: About IRRI |url = http://irri.org/about-us/our-organization |accessdate = 6 August 2019 |archivedate = 14 October 2022 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20221014011645/https://www.irri.org/about-us/our-organization }}</ref><ref name="IRRImap">{{cite news |title = International Rice Research Institute on Google maps |url = https://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=216500419896071727279.00047e4961aea61049e8c&ll=13.410994,82.792969&spn=74.853042,112.675781&source=embed}}</ref> ထိုအဖွဲ့အစည်းမှာ စပါးအမျိုးအစားသစ်များ ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ လယ်သမားများ၏ ဘဝကို တိုးတက်စေရန် စပါးစိုက်ပျိုးမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်းနည်းလမ်းများကို သုတေသနပြုလျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite news|title=An adventure in applied science: A history of the International Rice Research Institute|url=https://books.google.com/books?id=3d-6iv9xQT0C&pg=PR13&lpg=PR13&dq=rockefeller+ford+irri+1960&source=bl&ots=JBOEJEE_A2&sig=ifmdZbpjtxKHm0GvdEIqWPjvBZY&hl=en&sa=X&ei=N8s8T87bAuuNiAeNju3nBA&redir_esc=y#v=onepage&q=rockefeller%20ford%20irri%201960&f=false|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ===ဆက်သွယ်ရေး=== ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ၁၉၉၆တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|title=Mabuhay acquires Indon satellite;sets new orbit|date=July 25, 1996|work=Manila Standard|accessdate=October 5, 2014}}</ref>၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၏ ပထမဆုံး အငယ်စား ဂြိုဟ်တုဖြစ်သည့် ဒီဝါတာ-၁ အား အမေရိကန်တို့၏ ဆိုက်ဂနပ် အာကာသယာဉ်ပေါ်တွင် တည်၍ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ <ref name="Diwata-1">{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2016/03/24/1566175/us-aircraft-philippiness-first-microsatellite-launched-space|title=US aircraft with Philippines's first microsatellite launched into space|last1=Ronda|first1=Rainier|date=March 24, 2016|publisher=Philstar|accessdate=March 24, 2016}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တွင် အလွန်ခေတ်မီသော ဆယ်လူလာဖုန်း ဈေးကွက်ရှိပြီး အသုံးပြုသူ အလွန်များပြားသည်။ စာဖြင့်မက်ဆေ့ပေးပို့ ဆက်သွယ်ခြင်းမှာ လူကြိုက်များသော ဆက်သွယ်ရေး ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ မက်ဆေ့ ၁ ဘီလီယံကျော် ပို့လွှတ်ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ မိုဘိုင်းဖုန်း အသုံးပြုသူ ၅ သန်းကျော်မှာ ၎င်းတို့၏ ဖုန်းများကို ပိုက်ဆံအိတ်ယောင် အဖြစ်သုံးစွဲကြပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဆယ်လူလာကွန်ယက်ပေါ်၌ ငွေကြေးအပေးအယူပြုလုပ်ရာ၌ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တည်ရှိသည်။<ref name="pldt" /><ref>Francisco, Rosemarie. (March 4, 2008). [https://web.archive.org/web/20080308115828/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080304-122775/Filipinos-sent-1-billion-text-messages-daily-in-2007 Filipinos sent 1 billion text messages daily in 2007]. ''[[The Philippine Daily Inquirer]]''. Reuters. Retrieved December 18, 2009.</ref><ref name="txt">Teves, Oliver. (October 29, 2007). [https://www.usatoday.com/tech/wireless/phones/2007-09-29-philippines-cell-phones_N.htm Cell phones double as electronic wallets in Philippines]. ''USA Today''. Associated Press. Retrieved December 11, 2009.</ref> PLDT ဟု သိကြသော ဖိလစ်ပိုင် ခရီးဝေး တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီသည် တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်အဖြစ် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="pldt">[https://www.forbes.com/lists/2008/37/biz_asiafab08_PLDT-Philippine-Long-Distance-Telephone_YIW4.html "Asia's Fab 50 Companies: PLDT-Philippine Long Distance Telephone"]. ''Forbes''. September 3, 2008. Retrieved 2009-13-14.</ref><ref>[https://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Counrty_10.html Special Report: The Global 2000]. (April 2, 2008). ''Forbes''. p.10. Retrieved December 14, 2009.</ref> နိုင်ငံတော် အဝေးဆက်သွယ်ရေး ကော်မရှင်သည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ အတွက် ကြီးကြပ်ရေး၊ ကြားဝင်ဖြေရှင်းပေးရေး နှင့် ထိန်းချုပ်ရေးတို့အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.ntc.gov.ph/info_lawsrulesregulations_ntcmanuals.php|title=Laws, Rules & Regulations|publisher=National Telecommunications Commission|accessdate=October 5, 2014|archivedate=25 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150425114723/http://www.ntc.gov.ph/info_lawsrulesregulations_ntcmanuals.php}}</ref>အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် လှိုင်းတို ရေဒီယို စတေရှင် ၃၈၃ ခု၊ အက်ဖ်အမ် ရေဒီယိုစတေရှင် ၆၅၉၊ ရုပ်မြင်သံကြား ဌာန ၂၉၇ ခုနှင့် ကေဘယ်လ်ရုပ်မြင်သံကြားဌာန ၈၇၃ ခုတို့ ရှိကြသည်။ <ref name="ntc">{{cite web|url=http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_C7R/_s.7_0_A/7_0_C7R |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100628041306/http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/%21ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_C7R/_s.7_0_A/7_0_C7R |archivedate=June 28, 2010 |publisher=Republic of the Philippines. National Telecommunications Commission. |date=c. 2010 |title=Broadcast (AM, FM, TV, CATV) – Number of Broadcast and CATV Stations by Region |accessdate=January 16, 2010 |deadurl=yes |df= }}</ref>၁၉၉၄ ခု မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ခရီးဝေး တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီ၏ ရောက်တာ ဝန်ဆောင်မှုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ စပရင့် ရောက်တာနှင့် ချိတ်ဆက်၍ တစက္ကန့်လျှင် ၆၄ ကီလိုဘစ် အမြန်နှုန်းဖြင့် အင်တာနက်သို့ ပထမဆုံး ဆက်သွယ်ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last=Guerrero|first=Alora Uy|url =https://ph.news.yahoo.com/timeline-philippine-internet-20th-anniversary-225454753.html|title=#20PHnet: A timeline of Philippine Internet|publisher=Yahoo|date=March 20, 2014|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တွင် အင်တာနက်ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ခန့်မှန်းချက်မှာ အလွန်အမင်း ကွာဟပြီး အနိမ်ဆုံး သုံးစွဲသူ ၂.၅ သန်းမှ အများဆုံး သုံးစွဲသူ ၂၄ သန်း အထိ ခန့်မှန်းကြသည်။ <ref name="ntc2">{{cite web|url=http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_EBH/_s.7_0_A/7_0_EBH |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090125092934/http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/%21ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_EBH/_s.7_0_A/7_0_EBH |archivedate=January 25, 2009 |publisher=Republic of the Philippines. National Telecommunications Commission. |date=c. 2010 |title=Internet Service Providers – Internet Service |accessdate=January 16, 2010 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref>Internet World Stats. (2009). [http://www.internetworldstats.com/asia/ph.htm Philippines: Internet Usage Stats and Marketing Report] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727141229/http://www.internetworldstats.com/asia/ph.htm |date=July 27, 2011 }}. Miniwatts Marketing Group. Retrieved January 22, 2009.</ref>လူမှုကွန်ယက် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဗွီဒီယိုကြည့်ခြင်းတို့မှာ အသုံးအများဆုံး အင်တာနက်သုံးစွဲမှု ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=Capital>{{cite web|author=Liao, Jerry|title=The Philippines – Social Networking Capital of the World|url=http://asia.cnet.com/blogs/infochat/post.htm?id=63003580|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516034328/http://asia.cnet.com/blogs/infochat/post.htm?id=63003580|archivedate=May 16, 2008|publisher=Cnet Asia|date=May 9, 2008|accessdate=November 8, 2009}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံး အင်တာနက် အသုံးပြုသူများ ဖြစ်သည်။<ref>Kate Lamb,[https://www.theguardian.com/technology/2019/feb/01/world-internet-usage-index-philippines-10-hours-a-day "Philippines tops world internet usage index with an average 10 hours a day"],"The Guardian",1 February 2019</ref> ===ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း=== [[File:Big lagoon entrance, Miniloc island - panoramio.jpg|thumb|ပလာဝယ် အယ်လ်နီဒိုရှိ ထုံးကျောက် တောင်စွန်းများ]] ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ဖိလစ်ပိုင်စီးပွားရေး အတွက် အဓိက ပံ့ပိုးပေးသော ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ဂျီဒီပီ၏ ၇.၁% အား ထောက်ပံ့ပေးကာ<ref>{{cite web |url=http://knoema.com/atlas/Philippines/topics/Tourism/Travel-and-Tourism-Total-Contribution-to-GDP/Total-Contribution-to-GDP-percent-share|title=Philippines – Travel & Tourism Total Contribution to GDP – Travel & Tourism Total Contribution to GDP – % share|accessdate=September 19, 2014}}</ref> စုစုပေါင်း အလုပ်အကိုင် ၁,၂၂၆,၅၀၀ ခု ဖန်တီးပေးပြီး စုစုပေါင်း အလုပ်အကိုင်၏ ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/353267/economy/business/travel-and-tourism-to-contribute-p490b-or-3-8-to-2014-phl-output-says-council|title=Travel and tourism to contribute P490B or 3.8% to 2014 PHL output, says council|publisher=GMA News and Current Affairs|date=March 19, 2014|accessdate=September 19, 2014}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိ နိုင်ငံတကာ ဧည့်သည် ၂,၄၃၃,၄၂၈ ဦး ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်နှင့် ယှဉ်ပါက ၂.၂၂% ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ် နှင့် ဂျပန်တို့မျ လာရောက်သူ ၅၈.၇၈% ရှိပြီး အမေရိကန် များမှာ ၁၉.၂၈% ရှိကာ ဥရောပမှလာရောက်သူမှာ ၁၀.၆၄% ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.tourism.gov.ph/Pages/IndustryPerformance.aspx|title=International Tourist Arrivals and Receipts for January to June 2014|accessdate=September 19, 2014|archivedate=7 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152054/http://www.tourism.gov.ph/Pages/IndustryPerformance.aspx}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းဌာနသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံခန့်ခွဲရေး နှင့် မြှင့်တင်ရေး အတွက် တာဝန်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ ကြွယ်ဝသော ဇီဝမျိုးကွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ကမ်းခြေများ၊ တောင်ကုန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ၊ ကျွန်းများ နှင့် ရေငုပ်ရာနေရာများမှာ လူကြိုက်များ ရေပန်းအစားဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်ရာ နေရာများ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းစုများအတွင်း ကျွန်းပေါင်း ၇,၅၀၀ မျှ ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကမ်းခြေများ၊ လှိုဏ်ဂူများ နှင့် အခြား ကျောက်ပုံသဏ္ဍန်များ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ဘိုရာကေးတွင် မျက်စိကျိန်းလောက်အောင် ဖြူဖွေးသော သဲသောင်ကမ်းခြေများ ရှိပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Travel + Leisure မှ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးကျွန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="mb.com.ph">{{cite news|url=http://www.mb.com.ph/articles/365540/boracay-2012-world-s-best-island||archiveurl=https://web.archive.org/web/20120715024241/http://www.mb.com.ph/articles/365540/boracay-2012-world-s-best-island|archivedate=July 15, 2012|title=Boracay 2012 World's Best Island|date=July 11, 2012}}</ref> အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ အီဖူဂေါင်းရှိ ဘာနာဝီ ဆန်စပါးခင်းများ၊ အီလိုကော့စ် ဆာ ရှိ ဗီဂန်သမိုင်းဝင်မြို့၊ ဘိုဟိုးရှိ ချော့ကလက်တောင်ကုန်းများ၊ စီဘူးရှိ မဂျဲလင် ဖြတ်သန်းရာနေရာ နှင့် ဗီဆာယားရှိ တူဘာတာဟား သန္တာကျောက်တန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် အငြိမ်းစားယူရာတွင် နေထိုင်ရန် အတွက် ကြိုက်နှစ်သက်ကြသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လုံး ပူနွေးသော ရာသီဥတုရှိခြင်း၊ ကမ်းခြေများနှင့် လူနေမှုစရိတ် ဈေးပေါခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>[https://www.wsj.com/articles/best-places-to-retire-abroad-the-philippines-1432827258 Best Place to Retire], Wall Street Journal</ref> ===ရေပေးဝေရေး နှင့် စည်ပင်သာယာရေး=== [[File:Ambuklao Dam captured by Mitchell Yumul.jpeg|thumb|ဘန်းဂွက်၊ ဘိုကော့တွင် ရှိသော အမ်ဘူကလောင်းဆည်]] ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရ၏ အောင်မြင်မှုများထဲတွင် လူအများ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ရေအရင်းအမြစ်ကို ရရှိလာနိုင်ခြင်းပါဝင်ပြီး ၂၀၁၀တွင် ၉၂% အထိ ရရှိခဲ့သည်။ မြို့ငယ်များနှင့် အလတ်စားမြို့များတွင် ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေအားဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့နိုင်သော ရေပေးရေး ဝန်ဆောင်မှု အဖွဲ့များကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် အေဂျင်စီ (ဒေသဆိုင်ရာ ရေသုံးစွဲရေး စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့) မှ ရေရှည်အနေနှင့် ဆက်တိုက် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ မနီလာတွင် ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်ခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေး နှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတို့ကြောင့် ၁၉၉၇ တွင် ဂုဏ်ရည်မြင့်မားသော ရေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဆုနှစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Asian Development Bank 2007">{{cite journal|author = Asian Development Bank|author2 = Asia-Pacific Water Forum|title = Country Paper Philippines. Asian Water Development Outlook 2007|journal = |volume = |issue = |pages = |year = 2007|url = http://www.adb.org/publications/asian-water-development-outlook-2007|doi = |issn = |isbn = |id = }}, p. 12</ref> စိန်ခေါ်မှုများထဲတွင် ရေနှင့် မိလ္လာစနစ်အား ရရှိရန် ခက်ခဲခြင်း၊ ရေအရင်းအမြစ်များတွင် ညစ်ညမ်းမှု အလွန်များပြားခြင်း၊ သောက်ရေ၏ အရည်အသွေးမှာ ညံ့ဖျင်းခြင်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်တွင် အေဂျင်စီအများအပြားကြား အုပ်ချုပ်ရေး အစိတ်အပိုင်းများ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာကွဲပြားနေခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာအဆင့်တွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ အသေးစားလေးများ အများအပြားကြားတွင် ဝန်ဆောင်မှုများ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲပြားနေခြင်း တို့ဖြစ်သည်။<ref name="Asian Development Bank 2007" /> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ နှင့် ယူနီဆက်ဖ် တို့၏ ရေပေးဝေရေးနှင့် မိလ္လာအတွက် ပူးပေါင်း စောင့်ကြည့်ရေး အစီအစဉ်မှ အစီရင်ခံသည်မှာ ၇၄% သော လူဦးရေတွင် ရေနှင့် မိလ္လာစနစ်အတွက် ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကောင်းမွန်သော တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ .<ref name=":0">Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP) (2015). [https://web.archive.org/web/20140418142528/http://www.wssinfo.org/documents/ 25 years Progress on Sanitation and Drinking Water – 2015 Update and MDG Assessment]. UNICEF and World Health Organization Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP), New York, Geneva, p. 68 ({{ISBN|978-92-4-150914-5}})</ref> ရေနှင့်မိလ္လာစနစ်အတွက် ရရှိသုံးစွဲနိုင်မှု တိုးတက်ခြင်းမှာ မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်လူဦးရေ အတွက် အတူတူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name=":0" /> == လူဦးရေပျံ့နှံ့ နေထိုင်မှု == [[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|၂၀၀၉ ခုနှစ် ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီတွင် စတုရန်းကီလိုမီတာအလိုက် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု]] {|class="wikitable" style="float: right; margin-left: 10px" ! colspan="4" style="text-align:center; background:#cfb;"|လူဦးရေ{{UN_Population|ref}} |- ! style="background:#cfb;"|ခုနှစ် ! style="background:#cfb;"|သန်းပေါင်း |- |style="text-align:left;"|၁၉၅၀||style="text-align:right;"|၁၈.၆ |- |style="text-align:left;"|၂၀၀၀||style="text-align:right;"|၇၈.၀ |- |style="text-align:left;"|{{UN_Population|Year}} ||style="text-align:right;"|{{#expr:{{formatnum:{{UN_Population|Philippines}}|R}}/1e6 round 1}} |} ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ၂၈ သန်း တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုအချိန်အတွင်း ၄၅% တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name=IEApop2011>[https://web.archive.org/web/20091012151137/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=January 6, 2012 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57) (archived from [http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=21 October 2011 }} on October 12, 2009)</ref> ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်း ကောက်ယူမှုကို ၁၈၇၇ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စာရင်းရရှိထားသော လူဦးရေမှာ ၅,၅၆၇,၆၈၅ ဦး ဖြစ်သည်။<ref>Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=July 4, 2012 }}. Retrieved December 11, 2009.</ref> လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့်သည် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေတိုးနှုန်းသည် ၃.၂၁% မျှ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅-၂၀၁၀ ကာလ အတွင်းတွင် ၁.၉၅% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ခု အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေသည်။ <ref name=Officialpop>{{cite web|url = https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |archivedate = September 10, 2012 |title = Official population count reveals |author = Philippine Statistics Authority |year = 2008 |accessdate = April 17, 2008}}</ref><ref name=gma>{{cite web|url = http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date = September 29, 2010 |title = Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher = GMA News |accessdate = October 16, 2010 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110221140718/http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |archivedate = February 21, 2011}}</ref> လူဦးရေ၏ မီဒီယံ အသက်အပိုင်းအခြားမှာ ၂၂.၇ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၆၀.၉% သော လူဦးရေမှာ ၁၅ နှစ်မှ ၆၄ နှစ်အတွင်းတွင် ရှိသည်။ <ref name=CIAfactbook /> နေထိုင်မှုသက်တမ်းမှာ ၆၉.၄ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ၇၃.၁နှစ် ဖြစ်ကာ အမျိုးသားမှာ ၆၅.၉ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="worldfactbook1">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html |title=Field Listing :: Life expectancy at birth |publisher=Central Intelligence Agency |location=Washington, DC |accessdate=April 19, 2018 |archivedate=28 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html }}</ref> ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂၅.၂% မှ ၂၀၁၅ တွင် ၂၁.၆% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ <ref name= phpovertyincidence>Republic of the Philippines. National Statistics Office. [http://psa.gov.ph/poverty-press-releases ''Poverty Incidence'']</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေများ ဖြေလျှော့ချပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးမှ မွေးဖွားသော နေထိုင်သူများမှာ သိသာစွာ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်မှာ <ref>Asis, Maruja M.B. (January 2006). "[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]". ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved December 14, 2009.</ref><ref name="Census2007 offilipinos">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-search_results=16000US3651000&-format=&-_lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201PR%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201T%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201TPR%3A038&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-search_results=16000US3651000&-format=&-_lang=en |archivedate=January 7, 2012 |publisher=United States Census Bureau |title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination |accessdate=February 1, 2009 |deadurl=yes |df= }} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.</ref>နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁၂ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=801091&publicationSubCategoryId=63 Global Pinoys to rally at Chinese consulates – The Philippine Star » News » Headlines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143604/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=801091&publicationSubCategoryId=63 |date=June 3, 2016 }}. The Philippine Star (April 27, 2012). Retrieved on July 4, 2012.</ref> တရားဝင်လူဦးရေ ရေတွက်မှုအရ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက် ညသန်းခေါင်တွင် သန်း ၁၀၀ ပြည့်ခဲ့ပြီး လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ ပြည့်သော ၁၂ နိုင်ငံမြောက် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/64465-100-millionth-filipino-born|title=Philippine population officially hits 100 million|accessdate=7 August 2019|archivedate=7 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190807061007/https://www.rappler.com/nation/64465-100-millionth-filipino-born}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် တလျှောက်လုံးတွင် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် ၁၀၇,၁၉၀,၀၈၁ ဦးသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ပြီး လူဦးရေ ကော်မရှင်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ဆုံး လူဦးရေစာရင်း ပေါ်တွင် အခြေခံပြီး ခန့်မှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Philippines Estimated 2018 Population">{{cite news|last1=N/A|first1=N/A|title=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|url=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|accessdate=January 4, 2018|agency=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|publisher=POPCOM|ref=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|archivedate=9 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180809001754/http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018}}</ref> ===မြို့ကြီးများ=== မက်ထရို မနီလာ သည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော နေရာ ၃ခုတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၂,၈၇၇,၂၅၃ ဦး ရှိပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး လူဦးရေ၏ ၁၃% မျှ ရှိသည်။ <ref name="phcensus">{{cite web |url=https://psa.gov.ph/content/urban-population-philippines-results-2015-census-population|title=Urban Population in the Philippines (Results of the 2015 Census of Population)|publisher=Philippine Statistics Authority |date=March 21, 2019|accessdate=March 31, 2019}}</ref> ဘူလာကန်း၊ကာဗိုက်၊ လာဂူးနား နှင့် ရိုင်ဇယ် အစရှိသော အနီးအနားခရိုင်များရှိ ဆင်ခြေဖုံးများကိုပါ ထည့်တွက်မည်ဆိုပါက ဂရိတ်တား မနီလာဒေသ၏ လူဦးရေမှာ ၂၄,၆၅၀,၀၀၀ ဦးမျှ ရှိသည်။ <ref name="phcensus" /><ref name="demographia">Demographia. (July 2010). [http://www.demographia.com/db-worldua.pdf ''Demographia World Urban Areas (World Agglomerations) Population & Projections''] (Edition 6.1). Retrieved March 29, 2011.</ref><ref name="demog14th">Urban agglomeration only: {{cite web|title=Demographia World Urban Areas, 14th Annual Edition|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archivedate=3 May 2018|date=April 2018}}</ref> နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် မြို့ပြလူနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၅၁.၂% ရှိသည်။<ref name="phcensus" /> မက်ထရိုမနီလာ၏ စုစုပေါင်းဒေသထုတ်ကုန်မှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖိလစ်ပိုင်ပီဆို ၄၆၈,၄ ဘီလီယံ (၁၉၈၅ ခုနှစ် ဈေးနှုန်းဖြင့်) ရှိပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး ဂျီဒီပီ၏ ၃၃% မျှ ရှိသည်။ <ref name=NSCB>Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. (July 2009). [http://www.nscb.gov.ph/grdp/2008/2008conlev.asp ''2008 Gross Regional Domestic Product – Levels of GRDP''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111114091753/http://www.nscb.gov.ph/grdp/2008/2008conlev.asp |date=November 14, 2011 }}. Retrieved April 4, 2010.</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မနီလာသည် တကမ္ဘာလုံး၌ အချမ်းသာဆုံး မြို့ပြစုစည်းမှု အဆင့် ၂၈ ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။ <ref name="pwc">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|author=Hawksworth, John|author2=Thomas Hoehn|author3=Anmol Tiwari|last-author-amp=yes |title=Global City GDP Rankings 2008–2025 |website=UK Economic Outlook November 2009 |page=20 |publisher=PricewaterhouseCoopers |accessdate=November 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|archivedate=May 31, 2013}}</ref> {{ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===လူမျိုးများ=== [[File:Peoples of the Philippines en.svg|thumb|ခရိုင်အလိုက် များပြားသော လူမျိုးများ]] ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ၏ ၂၈.၁% မှာ တာဂါးလော့၊ ၁၃.၁% မှာ စီဘွာနို၊ ၉% မှာ အီလိုကာနို၊ ၇.၆ % မှာ ဗီဆာယန်း {{small|(စီဘွာနို၊ ဟီလီဂိုင်နွန် နှင့် ဝါရေးတို့မပါ)}} ၊ ၇.၅% မှာ ဟီလီဂိုင်နွန်၊ ၆% မှာ ဘိုင်ကော၊ ၃.၄% မှာ ဝါရေး နှင့် ၂၅.၃% မှာ အခြားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး<ref name=CIAfactbook /><ref name=PIF2009>{{Cite book|url = https://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |archivedate = July 11, 2012 |title = The Philippines in Figures 2009 |author = Philippine Statistics Authority |year = 2009 |issn = 1655-2539 |accessdate = December 23, 2009}}</ref> ၎င်းတို့ကို ထပ်မံ၍ ပိုမိုကွဲပြားသော လူမျိုးမဟုတ်သည့် အစုများ အနေနှင့် မိုရို၊ ကာပမ်ပါဂန်၊ ပန်ဂါးဆီနန်း၊ အီဗာနက် နှင့် အိုင်ဗာတန် ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]". (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved December 18, 2009 from Encyclopædia Britannica Online.</ref> ထို့ပြင် ရှေးရိုးနေ လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် အီဂိုရော့၊ လူမက်၊ မိန်းဂျန်း၊ ဘာဂျောင်း နှင့် ပလာဝမ်တို့လည်း ရှိသည်။<ref name="Ethnol" /> ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာဗေဒဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါက အော်စထရိုနီးရှန်း နှင့် မလာယိုပိုလီနီးရှန်း စကားပြောသော အာရှလူမျိုးအချို့တွင် ပါဝင်သည်။ <ref name="Ethnol" /> ယုံကြည်ထားကြသည်မှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာက အော်စထရိုနီးရှန်း စကားပြောသော ထိုင်ဝမ်ရှေးဦးနေလူမျိုးများသည် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ထိုင်ဝမ်မှ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး နှင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရွက်လွှင့်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ဗဟုသုတများ ပါလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများ၌ ရှေးဦးနေထိုင်သော နယ်ဂရီတိုလူမျိုးများနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာကြသည်။<ref name=AJHG>{{cite journal |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511201051/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |archivedate=May 11, 2011 |author=Capelli |title=A Predominantly Indigenous Paternal Heritage for the Austronesian-Speaking Peoples of Insular South Asia and Oceania |journal=American Journal of Human Genetics |volume=68 |issue=2 |pages=432–443 |year=2001 |accessdate=December 18, 2009 |doi=10.1086/318205 |pmid=11170891 |pmc=1235276 |author2=Christian |author3=James F. Wilson |author4=Martin Richards |author5=Michael P.H. Stumpf |author6=Fiona Gratrix |author7=Stephen Oppenheimer |author8=Peter Underhill |last9=Ko |first9=Tsang-Ming }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |access-date=7 August 2019 |archive-date=19 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219001029/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |accessdate=7 August 2019 |archivedate=19 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080219001029/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf }}</ref> နယ်ဂရီတိုလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသော အီတာ နှင့် အာတီတို့သည် ကျွန်းများတွင် အစောဆုံးနေထိုင်သူများ ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name=Negritos>Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm "Ethnicity, Regionalism, and Language"]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Retrieved April 8, 2010 from [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].</ref>ထိုလူနည်းစု ရှေးဦးနေထိုင်သူ နယ်ဂရီတိုများမှာ အော်စထရာလွိုက် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ပထမဆုံး လူတို့ အာဖရိကမှ ဩစတြေးလျသို့ ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် ကျန်နေရစ်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရှေးဦးနေ လူမျိုးများသည် ပါပူအာလူမျိုးများ၊ မီလာနီးရှန်းလူမျိုးများ နှင့် ဩစတြေးလျ ရှေးဦးနေ လူမျိုးများနှင့် အတူ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇထဲတွင် ဒယ်နီဆိုဗန်ခေါ် ရှေးဦးလူတို့၏ ဗီဇများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေကြသည်။<ref>https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/272046/extinct-humanoid-species-may-have-lived-in-phl/story/ Extinct humanoid species may have lived in PHL, Published August 31, 2012 3:48pm</ref> အနောက်နှင့် အရှေ့တို့ လမ်းဖြတ်ရာတွင် ရှိသောကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်၊စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အိန္ဒိယ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်အစရှိသည့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော နိုင်ငံများမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ အခြေချရာလည်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်များမှာ အများအားဖြင့် တရုတ်ပြည် [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ ၁၈၉၈ နောက်ပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၂ သန်းခန့်ရှိကာ ၂၇% မျှသော ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့တွင် တစိတ်တပိုင်း တရုတ်သွေးပါမည်ဟု ယူဆရပြီး<ref>{{cite web|url=http://library.wur.nl/WebQuery/clc/587677 |title=Sangley, Intsik und Sino : die chinesische Haendlerminoritaet in den Philippine}}</ref><ref>{{cite web |url=http://summit.sfu.ca/system/files/iritems1/6689/b1744892x.pdf |title=The ethnic Chinese variable in domestic and foreign policies in Malaysia and Indonesia |accessdate=April 23, 2012 |archive-date=1 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101131721/http://summit.sfu.ca/system/files/iritems1/6689/b1744892x.pdf }}</ref><ref>{{cite journal| pmc=4757630 | pmid=26781090 | doi=10.1007/s00439-015-1620-z | volume=135 | issue=3 | title=Resolving the ancestry of Austronesian-speaking populations | year=2016 | journal=Hum Genet | pages=309–26 | last1 = Soares | first1 = PA | last2 = Trejaut | first2 = JA | last3 = Rito | first3 = T | last4 = Cavadas | first4 = B | last5 = Hill | first5 = C | last6 = Eng | first6 = KK | last7 = Mormina | first7 = M | last8 = Brandão | first8 = A | last9 = Fraser | first9 = RM | last10 = Wang | first10 = TY | last11 = Loo | first11 = JH | last12 = Snell | first12 = C | last13 = Ko | first13 = TM | last14 = Amorim | first14 = A | last15 = Pala | first15 = M | last16 = Macaulay | first16 = V | last17 = Bulbeck | first17 = D | last18 = Wilson | first18 = JF | last19 = Gusmão | first19 = L | last20 = Pereira | first20 = L | last21 = Oppenheimer | first21 = S | last22 = Lin | first22 = M | last23 = Richards | first23 = MB}} The final component (dark blue in Fig. 3b) has a high frequency in South China (Fig. 2b) and is also seen in Taiwan at ~25–30 %, '''in the Philippines at ~20–30 %''' (except in one location which is almost zero) and across Indonesia/Malaysia at 1–10 %, declining overall from Taiwan within Austronesian-speaking populations.</ref> ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီနှင့် ကိုလိုနီခေတ် တရုတ်များထံမှ သွေးနှောခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>"[https://web.archive.org/web/20090826194926/http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm Chinese lunar new year might become national holiday in Philippines too]". ''Xinhua News'' (August 23, 2009). (archived from [http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm the original] on August 26, 2009)</ref> အဓိကမြို့များနှင့် မြို့ပြဒေသများတွင် လူမျိုးစုမတူသော လူ အချင်းချင်း လက်ထပ်ကြသည်မှာ ထင်ရှားစွာ ရှိသည်။<ref>[http://www.food-links.com/countries/philippines/philippines.php Filipino Food and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231180144/http://www.food-links.com/countries/philippines/philippines.php |date=31 December 2014 }}. Food-links.com. Retrieved on July 4, 2012. * [http://www.futurescopes.com/indian-dating/2084/indian-dating-and-matchmaking-philippines-indian-matrimonials Indian Dating and Matchmaking in Philippines – Indian Matrimonials] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017150050/http://futurescopes.com/indian-dating/2084/indian-dating-and-matchmaking-philippines-indian-matrimonials |date=October 17, 2012 }}. Futurescopes.com (January 3, 2011). Retrieved on July 4, 2012. * [http://www.philippinecountry.com/filipino_foods.html Filipino Foods]. Philippinecountry.com. Retrieved on July 4, 2012. * [http://newsinfo.inquirer.net/10434/ancient-japanese-pottery-in-boljoon-town Ancient Japanese pottery in Boljoon town |Inquirer News]. Newsinfo.inquirer.net (May 30, 2011). Retrieved on July 4, 2012. * [http://asiapacificuniverse.com/pkm/tech.htm Philippines History, Culture, Civilization and Technology, Filipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817073439/http://asiapacificuniverse.com/pkm/tech.htm |date=17 August 2011 }}. Asiapacificuniverse.com. Retrieved on July 4, 2012.</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၌ မက္ကဆီကန် လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်သူ ၁.၇သန်း ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Forum du Mexique. |url=http://forum.mexique-fr.com/index.php |access-date=7 August 2019 |archive-date=7 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807140049/http://forum.mexique-fr.com/index.php }}</ref> ထို့ပြင် စပိန်တို့ ဒေသခံတို့နှင့် ရောနှောခဲ့သည် လူဇွန်းရှိ လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံ အပြင် ဗီဆာယားရှိ ရှေးခေတ်ဒေသများ (မက္ကဆီကန်လူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည်။) <ref>{{cite web | url = http://www.philippine-history.org/spanish-expeditions.htm | title = Spanish Expeditions to the Philippines | publisher = PHILIPPINE-HISTORY.ORG | date = 2005 }}</ref> နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်းဂါးစီးတီး (ပီရူးတို့ ကိုလိုနီပြုခဲ့သည်။) <ref>[http://www.zamboanga.com/html/history_1634_moro_attacks.htm "Second Book of the Second Part of the Conquests of the Filipinas Islands, and Chronicle of the Religious of Our Father, St. Augustine"] (Zamboanga City History) "He (Governor Don Sebastían Hurtado de Corcuera) brought a great reënforcements of soldiers, many of them from [[Peru]], as he made his voyage to [[Acapulco]] from that kingdom."</ref> သို့မဟုတ် ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေ၏ ၁၃.၃၃ % သည် စပိန်သွေး ပါကြပြီး အမေရိကတိုက် စပိန်တို့ထံမှ ဖြစ်သလို <ref>"In 1637 the military force maintained in the islands consisted of one thousand seven hundred and two Spaniards and one hundred and forty Indians." ~''Memorial de D. Juan Grau y Monfalcon, Procurador General de las Islas Filipinas, Docs. Inéditos del Archivo de Indias, vi, p. 425.'' "In 1787 ''the garrison at Manila consisted of one regiment of Mexicans comprising one thousand three hundred men, two artillery companies of eighty men each, three cavalry companies of fifty men each.''" ''La Pérouse, ii, p. 368.''</ref> စပိန်နိုင်ငံမှလည်း ပါဝင်သည်။<ref>Jagor, Fëdor, et al. (1870). [http://www.authorama.com/former-philippines-b-8.html ''The Former Philippines thru Foreign Eyes'']</ref>လတ်တလော မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာမှုများက ထိုသို့ ဥရောပသွေးပါခြင်း <ref>{{cite journal |url=http://www.genetics.org/content/early/2015/06/18/genetics.115.178616.full.pdf+html |publisher= Institute for Human Genetics, University of California San Francisco |title= Self-identified East Asian nationalities correlated with genetic clustering, consistent with extensive endogamy. Individuals of mixed East Asian-European genetic ancestry were easily identified; we also observed a modest amount of European genetic ancestry in individuals self-identified as Filipinos|journal= Genetics Online|year=2015|volume= |page=1}}</ref><ref>[http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 13.33% of the samples have the Y-DNA Haplotype "R1b", which is most common in Western Europe and had spread to the Philippines via Spanish colonists.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ |date=25 May 2017 }}</ref> နှင့် အမေရိကရှိ စပိန်တို့ သွေးပါခြင်း <ref>{{cite web|url=https://genographic.nationalgeographic.com/reference-populations-next-gen/|title=Reference Populations |publisher=Geno 2.0 Next Generation}}</ref> ကို ခိုင်မာကြောင်း ထောက်ခံထားသည်။ ပီရူးနှင့် မက္ကဆီကိုမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူတို့ကိုယ်တိုင် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်း သွေးစစ်စစ် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ကိုယ်တိုင် မက်စတီဇိုများ နှင့် မူလတ်တိုများ နှင့် သွေးနှောပြီး ဖြစ်နေသည်။ <ref name="ReferenceC"/> ထို့ပြင် အမေရိက ရှေးဦးနေ လူမျိုးအချို့လည်း ပါဝင်သည်။ <ref>[https://www.researchgate.net/publication/316871600_Connecting_the_Indies_the_hispano-asian_Pacific_world_in_early_Modern_Global_History "The diversity here is immense such that I could go on forever trying to differentiate lands and peoples. There are Castilians from all provinces. There are Portuguese and Italians; Dutch, Greeks and Canary Islanders, and Mexican Indians. There are slaves from Africa brought by the Spaniards [Through America], and others brought by the Portuguese [Through India]. There is an African Moor with his turban here. There are Javanese from Java, Japanese and Bengalese from Bengal. Among all these people are the Chinese whose numbers here are untold and who outnumber everyone else. From China there are peoples so different from each other, and from provinces as distant, as Italy is from Spain. Finally, of the ''mestizos'', the mixed-race people here, I cannot even write because in Manila there is no limit to combinations of peoples with peoples. This is in the city where all the buzz is." (Remesal, 1629: 680–1) -Connecting the Indies, the Hispano-Asian Pacific World in early Modern Global History-]</ref> ''အသုံးချဇီဝစနစ်'' (Applied Biosystems) ဟု အမည်ရသော ဒီအင်န်အေ ကုမ္ပဏီမှ ဝိုင်-ဒီအင်န်အေများကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားမှုအရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် တောင်အာရှသားတို့၏ ဝိုင်ဒီအင်န်အေ ဖြစ်သော အိတ်ချ်ဝမ်းအေ (H1A) ပါဝင်မှုနှုန်းမှာ ၁% ဖြစ်သည်။ <ref name=appliedbiosystems /> ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁% တွင် ထင်ရှားသော မိဘဘိုးဘွားမှ ပါဝင်သော အိန္ဒိယသွေးပါဝင်သည် ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို အိန္ဒိယ-ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများမှာ ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက အနီးအနားတွင် ဟိန္ဒူတိုင်းပြည်များ ဖြစ်ကြသော စီဘူး နှင့် ဘွမ်တမ် ရာဂျာပြည် နှင့် ဘော်နီယိုရှိ ကူတိုင်းပြည်တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော စွန့်စားသွားလာသူများ ၊<ref>{{cite web | title = The Period of Hindu Kingdoms | publisher = Embassy of Republic of Indonesia at Bangkok, Thailand | year = 2006 | url = http://www.kbri-bangkok.com/about_indonesia/history_02.html | accessdate = October 17, 2006 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061107080534/http://www.kbri-bangkok.com/about_indonesia/history_02.html | archivedate = November 7, 2006 | df = dmy-all }}</ref> ကိုလိုနီခေတ် စီပွိုင်းကုန်သည်များ သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်ကုန်သည်များ မှဆင်းသက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=appliedbiosystems>[http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 0.95% of the samples have the Y-DNA Haplotype "H1a", which is most common in South Asia and had spread to the Philippines via precolonial Indian missionaries who spread Hinduism and established Indic Rajahnates like Cebu and Butuan.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ |date=25 May 2017 }}</ref><!-- The source is hard to interpret due to complicated programming. However there's a visual representation of the data used as a source in Wikipedia, at this page: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Filipinos#/media/File%3A105_Filipino_Y-DNA.jpg--> ဖိလစ်ပိုင်သည် ယခင်က အမေရိကန် ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော အမေရိကန်လူမျိုး ၈၀၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.thebagelboyclub.com/?page_id=37|publisher=The Bagelboy Club of the Philippines|title=History of the Bagelboy Club|website=www.thebagelboyclub.com|accessdate=8 August 2019|archivedate=25 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825002506/http://www.thebagelboyclub.com/?page_id=37}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေထိုင်သော အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၂၂၀,၀၀၀ မှ ၆၀၀,၀၀၀ ဦး အထိ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |last=Cooper |first=Matthew |date=November 15, 2013 |title=Why the Philippines Is America's Forgotten Colony |url=http://www.nationaljournal.com/magazine/why-the-philippines-is-america-s-forgotten-colony-20131115 |newspaper=National Journal |access-date=January 28, 2015 |quote=c. At the same time, person-to-person contacts are widespread: Some 600,000 Americans live in the Philippines and there are 3 million Filipino-Americans, many of whom are devoting themselves to typhoon relief.}}</ref> ထို့ပြင် အန်ဂျလိစ်မြို့၊ မနီလာမြို့၊ ကလာ့ခ်မြို့ နှင့် အိုလွန်ဂါပိုမြို့တို့တွင် ပြန့်ကျဲနေထိုင်ကြသော အေမာအာရှ လူမျိုး ၂၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ <ref>{{cite press release|url=http://amerasianresearch.org/releases/amerasianresearch-2012-09.pdf|title=200,000–250,000 or More Military Filipino Amerasians Alive Today in Republic of the Philippines according to USA-RP Joint Research Paper Finding|work=Amerasian Research Network, Ltd.|date=November 5, 2012|accessdate=July 11, 2016}}<br />{{cite web|last1=Kutschera|first1=P.C.|last2=Caputi|first2=Marie A.|url=http://amerasianresearch.org/pdf/ICOPHIL-9FINALFilipinoDiaspora-Kutschera-Caputi.pdf|title=The Case for Categorization of Military Filipino Amerasians as Diaspora|publisher=9th International Conference On the Philippines, Michigan State University, E. Lansing, MI|date=October 2012|accessdate=July 11, 2016}}</ref> အခြားအရေးပါသော ဒေသရင်းနေမဟုတ်သော လူနည်းစုလူမျိုးများတွင် အာရပ်တို့လည်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက မွတ်ဆလင် စူလတန်ပြည်များ ဖြစ်ကြသော လာနောင်း၊ မာဂွင်ဒါနောင်း၊ ဆူလူး နှင့် ဘရူနိုင်း ပြည် တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဂျပန်လူမျိုးများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ရှိုးဂန်း တိုကုဂါဝါ အီအဲယာဆု၏ ဖိနှိပ်မှုမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာကြသော ခရစ်ယာန် (ကိရိရှိတန်) များ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့အား ဖိလစ်ပိုင်ရှိ စပိန်အင်ပိုင်ယာမှ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူမျိုးမတူသော မိဘမှ ပေါက်ဖွားလာသူများကို တီဆွိုင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ <ref>"[https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm The Impact of Spanish Rule in the Philippines]". (2009). ''Tagalog at NIU''. Retrieved December 19, 2009 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project. (archived from [http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm |date=October 1, 2007 }} on October 1, 2007)</ref><ref>Nicholas Trajano Molnar (2017), University of Missouri Press, "American Mestizos, The Philippines, and the Malleability of Race: 1898–1961"</ref> ===ဘာသာစကား=== {| class="wikitable sortable floatright" style="text-align:right; font-size:90%; background:white;" |+ style="font-size:100%;" |မိခင်ဘာသာစကား အလိုက်လူဦးရေ (၂၀၁၀) |- ! scope="col" style="text-align:left;" |ဘာသာစကား ! scope="col" style="text-align:center;" colspan="3" |ပြောဆိုသူ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|တာဂါးလော့ |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:22,512,089|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#404070}} |၂၂,၅၁၂,၀၈၉ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|စီဘွာနို |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:19,665,453|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#707094}} |၁၉,၆၆၅,၄၅၃ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|အီလိုကာနို |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:8,074,536|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#AFAFC3}} |၈,၀၇၄,၃၅၆ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|ဟီလာဂေညွန် |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:7,773,655|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#C3C3D2}} |၇,၇၇၃,၆၅၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|ဝါရေး |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:3,660,645|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#D2D2DE}} |၃,၆၆၀,၆၄၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အခြား ဒေသခံစကားများ/ဒေသသုံး''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:24,027,005|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#000040}} |၂၄,၀၂၇,၀၀၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အခြားနိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ/ဒေသသုံး''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:78,862|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#DEDEE6}} |၇၈,၈၆၂ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အစီရင်ခံမထားသော ဘာသာစကား''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:6,450|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#E6E6EC}} |၆,၄၅၀ |- class="sortbottom" style="border-top:double gray;" ! scope="col" style="text-align:left;letter-spacing:0.02em;" colspan="3" |စုစုပေါင်း ! scope="col" style="text-align:right;" |၉၂,၀၉၇,၉၇၈ |- class="sortbottom" |style="font-style:italic;" colspan="4" |ရင်းမြစ်: ဖိလစ်ပိုင် စာရင်းအင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ၊{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}} |} ''အက်သနိုလော့'' စာအုပ်အရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၁၈၆ ခုရှိပြီး ၁၈၂ ခုမှာ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်ကာ ၄ ခုတွင် ပြောဆိုသူ မရှိတော့ပေ။ ဒေသခံ ဘာသာစကား အများစုမှာ အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား မိသားစုမှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာခွဲမှ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Ethnol">Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). (2015). There ''[http://www.ethnologue.com/country/PH Ethnologue: Languages of the World]'' (18th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Retrieved April 13, 2015.</ref>စပိန်စကားပေါ်တွင် အခြေခံသော ခရီရိုးခေါ် ဒေသတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို ကာဗာကာနိုး ဟု ခေါ်သည်။ <ref>Spanish creole: {{Citation |first = Antonio |last = Quilis |title = La lengua española en Filipinas |year = 1996 |page = 54 and 55 |url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |publisher = Cervantes virtual }}</ref> ထို့ပြင် အော်စရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုတွင် ပါမသွားသော ဖိလစ်ပိုင် နီဂရီတို ဘာသာစကားများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် သီးသန့်ဝေါဟာရများ ရှိသည်။<ref>Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." In Oceanic Linguistics, Vol. 33, No. 1 (Jun. 1994), pp. 37–72.</ref> ဖိလစ်ပီနို ဘာသာစကားနှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားတို့သည် နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=OfficialLang /> ဖိလစ်ပီနိုသည် တာဂါးလော့ ဘာသာစကားအား စံနှုန်းပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး မက်ထရို မနီလာ နှင့် အခြားမြို့ပြဒေသများတွင် ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဖိလစ်ပီနို နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးကို အစိုးရ၊ ပညာရေး၊ ပုံနှိပ်ရေး၊ ရုပ်သံလွှင့် မီဒီယာ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် တကမ္ဘာလုံးရှိ အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးမှ ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးမျိုးနှင့် ရှုပ်ထွေးစွာ ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ ပြုခဲ့သည့် အပြင် ဒေသတွင်း လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမျိုးမျိုးသော ဒေသသုံးဘာသာစကားများထဲ၌ ဖိလစ်ပီနို ဘာသာစကားတွင် နေ့စဉ်သုံးစကားများတွင် အသုံးပြုသော နိုင်ငံရပ်ခြား ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားပါဝင်နေကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာစကားတွင် အင်္ဂလိပ်၊ လက်တင်၊ ဂရိ၊ စပိန် <ref>{{cite journal |last1=Lopez |first1=Cecilio |title=The Spanish overlay in Tagalog |journal=Lingua |date=January 1, 1965 |volume=14 |page=477 |doi=10.1016/0024-3841(65)90058-6 |language=en |issn=0024-3841}}</ref> Hebrew, Arabic, Persian, Sanskrit,<ref>{{cite book |last=Haspelmath |first=Martin |title=Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook |url= |publisher=De Gruyter Mouton |page=724 |isbn=978-3-11-021843-5 |author-link= |year=2009 }}</ref> တမီးလ်၊ မလေး <ref>{{cite news|last=Rainier Alain|first=Ronda|title=Bahasa in schools? DepEd eyes 2nd foreign language|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/03/22/922576/bahasa-schools-deped-eyes-2nd-foreign-language|accessdate=June 11, 2013|newspaper=The Philippine Star|date=March 22, 2013}}</ref> တရုတ်၊ <ref>{{cite book |last1=Chan-Yap |first1=Gloria |title=Hokkien Chinese borrowings in Tagalog |date=1980 |publisher=Dept. of Linguistics, School of Pacific Studies, Australian National University |isbn=978-0-85883-225-1 |page=5 |url=https://books.google.com/?id=lU4HAQAAIAAJ |language=en |quote=The number of loanwords in the domain of cookery is rather large, and they are, by far, the most homogeneous of the loanwords.}}</ref><ref>{{cite book |last1=Joaquin |first1=Nick |title=Culture and history |date=2004 |publisher=Pasig City |isbn=978-971-27-1426-9 |page=42 |language=English}}</ref>ဂျပန်<ref>{{cite book |last=Potet |first=Jean-Paul G. |date=2016 |title=Tagalog Borrowings and Cognates |url=https://books.google.com/?id=jvOjDAAAQBAJ |location=Raleigh, NC |publisher=Lulu Press, Inc. |page=343 |isbn=978-1-326-61579-6 }}</ref>နှင့် နာဟွာတယ် <ref>{{Cite news|url=https://news.mb.com.ph/2017/06/28/mexico-our-older-sister/|title=Mexico, our older sister|work=Manila Bulletin News|access-date=April 13, 2018|language=en-US|accessdate=8 August 2019|archivedate=13 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180413185616/https://news.mb.com.ph/2017/06/28/mexico-our-older-sister/}}</ref> အစရှိသော ဘာသာစကားမျိုးစုံတို့ မှ စကားလုံးများ ကြွယ်ဝစွာ ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေကြသည်။ ထို့ပြင် မြို့အများစု၌ ဒေသခံ မူလ ဘာသာစကားများကိုလည်း ပြောလေ့ ရှိကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေမှ စပိန်ဘာသာစကား နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားတို့ကို ဝေါဟာရတွင် တိုးမြှင့်သုံးစွဲရန် ဖော်ပြထားပြီး အသုံးပြုရန်မှာ ရွေးချယ်မှုတွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name=OfficialLang>{{cite web |author1=Joselito Guianan Chan |author2=Managing Partner |url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm |title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7 |publisher=Chan Robles & Associates Law Firm |accessdate=May 4, 2013 |archivedate=10 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm }}</ref> သို့သော်လည်း ယခင်က ထိုဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်း အထိ နိုင်ငံခြား ဘာသာစကားအဖြစ် နေ့စဉ် သုံးစွဲနေကြသော်လည်း သုံးစွဲမှုမှာ သိသိသာသာ လျော့ကျလာခဲ့သော်လည်း စပိန်စကားမှ ငှားရမ်းသုံးစွဲထားသော စကားလုံး အများစုကိုမူ ဖိလစ်ပိုင် ဒေသခံ ဘာသာစကားများတွင် ထည့်သွင်း သုံးစွဲနေကြဆဲ ဖြစ်ကာ <ref>{{cite web |title=Spanish language in Philippines |url=http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080128195005/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php |dead-url=yes |archive-date=January 28, 2008 |accessdate=March 1, 2015 |df= |archivedate=18 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318055051/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php }}</ref> အာရပ်ဘာသာစကားမှာမူ မင်ဒါနောင်းရှိ အစ္စလာမ်ကျောင်းများတွင် သုံးစွဲနေကြသည်။ <ref>{{cite web|last1=Rodríguez-Ponga|first1=Rafael|title=New Prospects for the Spanish Language in the Philippines|url=http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/web/rielcano_en/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_in/zonas_in/spanish+language+culture/ari27-2009#.VPUs_lPF9l8|accessdate=March 1, 2015|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402171759/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/web/rielcano_en/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_in%2Fzonas_in%2Fspanish+language+culture%2Fari27-2009#.VPUs_lPF9l8}}</ref> ဆူမတြာ၊ ဆူလာဝေစီ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့တွင် ဒေသခံ ဘာသာစကားများ၏ စာအရေးအသားများသည် အစောပိုင်း ဂူဂျာရာတီ စာအရေးအသားများမှ ဆင်းသက်လာသည် ဆိုသော သီအိုရီတစ်ခုကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဘာကလေ ဘာသာဗေဒ အဖွဲ့အစည်း၏ အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြသွားခဲ့သည်။<ref name="Miller2010">{{cite journal|last1=Miller|first1=Christopher|title=A Gujarati Origin for Scripts of Sumatra, Sulawesi and the Philippines|journal=Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society|volume=36|issue=1|year=2010|page=276|issn=2377-1666|doi=10.3765/bls.v36i1.3917}}</ref> ဒေသခံ ဘာသာစကား ၁၉မျိုးကို အရန်ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ညွှန်ကြားရေး သင်ကြားရေးတို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အက်ကလန်နွန်၊ ဘိုင်ကော၊ စီဘွာနို၊ ကာဗာကာနိုး၊ ဟီလဂိုင်နွန်၊ အီဘာနာ့ခ်၊ အီလိုကာနို၊ အီဗာတန်၊ ကာပန်ပန်ဂန်၊ ကင်းနရေး-အေ၊ မာဂွင်ဒါနောင်း၊ မာရာနောင်း၊ ပန်ဂါစီနန်၊ ဆမ်ဘယ်၊ ဆူရီဂေါင်နွန်၊ တာဂါးလော့၊ တောဆပ်ဂ်၊ ဝါရေး နှင့် ယာကန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="7 mother languages">[http://www.gmanetwork.com/news/story/317280/news/nation/deped-adds-7-languages-to-mother-tongue-based-education-for-kinder-to-grade-3 DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3]. GMA News. July 13, 2013.</ref> အခြားသော ဒေသခံ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သော ကျူရိုနွန်၊ အီဖူဂေါင်း၊ အစ်ဘာယတ်၊ ကာလင်ဂါ၊ ကမာယို၊ ကန်းကနေ၊ မတ်စဘတ်တန်းညို၊ ရွမ်ဘလွန်မနွန်၊ မလေး နှင့် အချို့သော ဗီဆာယန်း ဘာသာစကားများမှာ သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်များတွင် အသုံးများကြသည်။<ref name="ethn">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/country/PH|title=Philippines|publisher=Ethnologue.com |accessdate=May 4, 2013}}</ref> ကျွန်းများအတွင်း ဒေသခံမဟုတ်သော ဘာသာစကားများကိုလည်း အချို့ကျောင်းများတွင် သင်ကြားကြသည်။ မန်ဒရင်တရုတ်စကားကို ဖိလစ်ပိုင်တရုတ် အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ဖွင့်လှစ်သော တရုတ်ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ မင်ဒါနောင်းရှိ အစ္စလာမ်ကျောင်းများတွင် ယနေ့ခေတ် အာရပ် စံ ဘာသာစကားကို သင်ရိုးအတွင်း ထည့်သွင်း သင်ကြားသည်။ <ref>[http://business.inquirer.net/6899/muslim-education-program-gets-p252-m-funding Muslim education program gets P252-M funding]. ''Philippine Daily Inquirer''. July 13, 2011.</ref>ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်၊ ဂျပန်၊ ဟင်ဒီ၊ ကိုရီးယား နှင့် စပိန်ဘာသာစကားတို့ကိုလည်း နိုင်ငံရပ်ခြား ဘာသာစကားကျောင်းများ၏ အကူအညီဖြင့် သင်ကြားကြသည်။<ref>[http://globalnation.inquirer.net/58931/deped-to-continue-teaching-french-in-select-public-schools-in-2013 DepEd to continue teaching French in select public schools in 2013]. ''Philippine Daily Inquirer''. December 6, 2012.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပညာရေး ဌာနမှ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံသုံး မလေးဘာသာစကားကို စတင်သင်ကြားခဲ့သည်။ <ref>[http://gulfnews.com/news/world/philippines/philippines-students-to-take-foreign-language-1.1161513 Philippines: Students to take foreign language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141106112826/http://gulfnews.com/news/world/philippines/philippines-students-to-take-foreign-language-1.1161513 |date=6 November 2014 }}. ''Gulf News''. March 22, 2013.</ref> ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== [[File:St. Agustine Paoay Church 02.jpg|thumb|အီလိုကော့စ် နော်တယ်ရှိ သမိုင်းဝင် ပါဝေးဘုရားကျောင်း။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရမှ နိုင်ငံတော် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ဘာရော့ဘုရားကျောင်းများ အစုအဝေးအနေနှင့် ၁၉၉၃ တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်သည် တရားဝင်အားဖြင့် ဘာသာတရားတစ်ခုကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော နိုင်ငံမဟုတ်သော်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite journal|last = Kalaw |first = Maximo M. |url = http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=philamer;idno=AFJ2233.0001.001 |title = The development of Philippine politics |publisher = Oriental commercial |year = 1927 |page = [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=philamer;cc=philamer;idno=afj2233.0001.001;view=image;seq=451;size=100;page=root 431]}}</ref> အခွင့်အရေး ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၅ (ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အခန်း ၃ တွင် "''ဘာသာတရားတစ်ခုကို ကို ကိုးကွယ်ရန် သို့မဟုတ် လွတ်လပ်စွာကျင့်သုံးခြင်းကို တားမြစ်ရန် အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု မပြုရ။ ဘာသာတရားဆိုင်ရာ ပြမူခြင်းနှင့် ရှိခိုးခြင်းကို မိမိပျော်မွေ့သလို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံမှု အရေးပေးမှု မပြုရမည့်အပြင် ထာဝရ ခွင့်ပြုရမည်။ နိုင်ငံသားဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးအတွက် ပြုမူရန် မည်သည့်ဘာသာရေး စမ်းစစ်မှုမှ မပြုလုပ်ရ။''" ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name=1987constitution /> ၂၀၁၀ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း အရ ၈၀.၅၈% သော လူဦးရေသည် ကက်သလစ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ <ref name="PSA-2015PSY">{{cite journal|title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010|journal=2015 Philippine Statistical Yearbook|date=October 2015|pages=1–30|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf|accessdate=August 15, 2016|issn=0118-1564}}</ref> ၃၇% သော သူတို့သည် လူစုလူဝေးဝတ်ပြုပွဲသို့ ပုံမှန်တက်ရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၂၉% မှာ အလွန်ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းသည်ဟု သိရှိရသည်။<ref name="newsinfo.inquirer.net">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/463377/filipino-catholic-population-expanding-say-church-officials|title=Filipino Catholic population expanding, say Church officials|website=inquirer.net}}</ref><ref>[http://www.pewforum.org/2012/07/19/asian-americans-a-mosaic-of-faiths-overview/ Asian Americans: A Mosaic of Faiths], Pew Research. July 19, 2012.</ref> ဖိလစ်ပိုင် အင်ဒီပန်းဒန့် ဘုရားကျောင်းသည် လူသိများသော လွတ်လပ်သော ကက်သလစ် ဂိုဏ်းခွဲ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=2006census>{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html|archivedate=June 10, 2012|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute|publisher=Philippine Statistics Authority|date=February 18, 2003|accessdate=January 9, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm|title=Christianity in the Philippines|website=niu.edu|access-date=23 July 2019|archive-date=11 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511151342/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm}}</ref><ref>[http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-in-numbers-by-country/ Table: Christian Population in Numbers by Country], Pew Research. December 19, 2011.</ref> ပရိုတက်စတင့်မှာ လူဦးရေ၏ ၁၀.၈% ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|title=Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country|date=December 19, 2011|publisher=Pew Research}}</ref>အများစုမှာ ဧဝံဂေလိ ပရိုတက်စတင့် ဂိုဏ်းခွဲကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ရာစုတို့တွင် အမေရိကန် သာသနာပြုများမှ မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့သည် မြောက်လူဇွန်းနှင့် မင်ဒါနောင်းတောင်ပိုင်း တို့တွင် အများအပြား စုဝေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite news|url=http://www.geocurrents.info/cultural-geography/religion/intriguing-patterns-in-scolbert08s-map-of-religion-in-insular-southeast-asia|title=Intriguing Patterns in Scolbert 08's Map of Religion in Insular Southeast Asia|work=GeoCurrents|access-date=October 10, 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp|title=Philippine Church National Summary|website=philchal.org|accessdate=8 August 2019|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp}}</ref> အစ်ဂလဲရှား နီ ခရစ်စတိုသည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ တစ်ဆူတည်းသောဘုရားဝါဒနှင့် ပြန်လည်ထားသိုရေးဝါဒ ဆိုင်ရာ ထင်ရှားသော ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လူဇွန်းအလယ်ပိုင်းတွင် ကိုးကွယ်သူများ စုစည်းနေကြသည်။ <ref name='census'>{{Cite book |chapter-url = https://www.census.gov.ph/sites/default/files/2014%20PIF.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20140728203542/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/2014%20PIF.pdf |dead-url = yes |archive-date = July 28, 2014 |page = 27 |publisher = Philippine Statistics Authority |issn = 1655-2539 |title = Philippines in Figures |year = 2014 |accessdate = August 11, 2014 |chapter = Demography |location = Manila}}</ref><ref name=cia-rp>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |archivedate=July 19, 2015 |df= }}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဒုတိယ အများဆုံး ကိုးကွယ်သော ဘာသာဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွတ်စလင်လူဦးရေသည် စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၅.၅၇% ရှိသည်ဟု ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="PSA-2015PSY" /> ထိုဖော်ပြချက်နှင့် ဆန့်ကျင်လျှင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မွတ်ဆလင် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ နိုင်ငံတော် ကော်မရှင်မှ ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေမှ ၁၀,၇၀၀,၀၀၀ ဦး သို့မဟုတ် ၁၁% မှာ မွတ်ဆလင် ဖြစ်သည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name = 2013ReportonInternationalReligiousFreedom >{{cite web | url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=2013 International Religious Freedom Report |publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor}}</ref> အချို့သော မွတ်ဆလင် ပညာရှင်များက ငြင်းချက်ထုတ်သည်မှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းတွင် မွတ်ဆလင်ဦးရေသည် သိသာစွာ လျော့နည်းနေပြီး အကြောင်းမှာ မွတ်ဆလင်အများစု ရှိသော ဒေသတွင် နေထိုင်သူတို့မှာ လုံခြုံရေးအရ စိုးရိမ်ရမှုနှင့် အစိုးရ ဝန်ထမ်းများပေါ်တွင် မကြည်လင်မှု တို့ကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း မွတ်ဆလင်လူဦးရေနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသော အချက်အလက်ကို ရရှိရန် ခက်ခဲသည် ဟု ဆိုသည်။<ref name=ReligiousFreedomon2004>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor}}</ref><ref name="HOWMANYMUSLIMSHASTHEPHILIPPINES">{{Cite journal|jstor=42632278|title=How Many Muslims Has the Philippines?|journal=Philippine Studies|volume=23|issue=3|pages=375–382|last1=O'Shaughnessy|first1=Thomas J|year=1975}}</ref> မွတ်ဆလင် အများစုသည် မင်ဒါနောင်းနှင့် အနီးအနားရှိ ကျွန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ <ref name=ReligiousFreedom2014>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|quote=Most Muslims are members of various ethnic minority groups. The majority of Muslims reside in Mindanao in the South and nearby islands.}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208472.pdf|publisher=US Department of State Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|title=Philippines 2012 International Religious Freedom Report}}</ref><ref name="state.gov">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=International Religious Freedom Report for 2013|website=state.gov}}</ref><ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 RP closer to becoming observer-state in Organization of Islamic Conference] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143753/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 |date=June 3, 2016 }}. (May 29, 2009).''The Philippine Star''. Retrieved 2009-07-10, "Eight million Muslim Filipinos, representing 10 percent of the total Philippine population, ...".</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ncmf.gov.ph|title=National Commission on Muslim Filipinos|accessdate=25 December 2021|archivedate=19 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/}}</ref>အများစုမှာ ရှဖီးကျောင်းတော်၏ အောက်မှ ဆွန်နီအစ္စလာမ်ဝါဒကို ကျင့်သုံးကြသည်။ <ref name="irf2010">U.S. Department of State. (2010). ''[https://web.archive.org/web/20101123103513/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148891.htm Philippines: International Religious Freedom Report 2010]''. Retrieved 2011-05-20, "Islam is the largest minority religion, and Muslims constitute between 5 and 9 percent of the total population."</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=2MyHnPaox9MC&pg=PA144&dq#v=onepage&q&f=false |title=Islamic Connections: Muslim Societies in South and Southeast Asia |author1=R Michael Feener |author2=Terenjit Sevea |page=144 |isbn=978-981-230-923-5 |year=2009 }}</ref> တရားဝင် စာရင်းဇယား မရှိသဖြင့် ဘာသာမဲ့ ရာခိုင်နှုန်းကို မသိရပေ။ သို့သော်လည်း လူဦးရေ၏ ၂၁% အထိ ရှိနိုင်သည်။ <ref>{{cite web|title=End of Year Survey 2014: Regional & Country Results : Philippines|url=http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309123814/http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf|archivedate=9 March 2017|dead-url=yes|at=Table 10|access-date=February 1, 2019|df=mdy-all|accessdate=8 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309123814/http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf}}</ref><ref>Dentsu Communication Institute [http://www2.ttcn.ne.jp/~honkawa/9460.html 電通総研・日本リサーチセンター編「世界60カ国価値観データブック] {{ja icon}}</ref> ဖိလစ်ပိုင် ဘုရားမဲ့ဝါဒီများနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒီများ အဖွဲ့ (PATAS) သည် အကျိုးအမြတ်မထားသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အများပြည်သူတို့အား ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒတို့နှင့် ပတ်သတ်၍ သိရှိနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအား အသိပညာပေးပြီး ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒတို့နှင့် ပတ်သက်သော ဒဏ္ဍာရီများ နှင့် နားလည်မှုအလွဲများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။<ref name="PATAS">{{cite web|url=http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society|title=Agnosticism and Atheism in the Philippines|publisher=The Free Thinker|accessdate=April 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501002039/http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society/|archive-date=May 1, 2011|dead-url=yes|archivedate=1 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501002039/http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society/}}</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာကို လက်ခံကျင့်သုံးနေသော လူဦးရေမှာ ၂% ခန့်မျှ ရှိပြီး တရုတ်လူမျိုးမှ ဆင်းလက်လာသော ဖိလစ်ပိုင်များတွင် စုစည်းနေသည်။ <ref name=cia-rp /><ref name="irf2010" /><ref name=pew /> စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ခန့်မှန်းခြေ ၂% ခန့်မှာ ဖိလစ်ပိုင် ရိုးရာဘာသာတရားများကို ကိုးကွယ်နေကြပြီး ၎င်းတို့သည် ရိုးရာယုံကြည်မှုများကို ကိုးကွယ်နေကြကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာတို့နှင့် ရောနှောနေသည်။ <ref name="cia-rp" /><ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140708193611/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography |date=8 July 2014 }}. Pew Research Center. 2010.</ref> ==ကျန်းမာရေး== ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၆၇.၁% သော ကျန်းမာရေး အသုံးစရိတ်သည် ပုဂ္ဂလိက အသုံးစရိတ်မှ ရရှိပြီး ၃၂.၉% မှာ အစိုးရထံမှ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ တွင် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်မှာ ဂျီဒီပီ၏ ၃.၈% မျှ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော ၅% အောက်တွင် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/325012/economy/business/phl-spends-less-on-health-care-amid-economic-boom-pids|title=PHL spends less on health care amid economic boom – PIDS|publisher=GMA News and Public Affairs|date=September 4, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်သော အသုံးစရိတ်မှာ အစိုးရ အသုံးစရိတ်၏ ၆.၁% ရှိသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်မှာ ပျမ်းမျှငွေလဲနှုန်း ဖြင့် တွက်ချက်မည် ဆိုပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂ ဒေါ်လာမျှ ဖြစ်သည်။ <ref name=WHOStats2009>{{Cite book|url=http://www.who.int/entity/whosis/whostat/EN_WHS09_Full.pdf |publisher=World Health Organization |year=2009 |title=World Health Statistics 2009 |location=Geneva |isbn=978-92-4-156381-9 |accessdate=December 23, 2009}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ဘတ်ဂျက်မှာ ပီဆို ၂၈ ဘီလီယံ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၉၇ မီလီယံဒေါ်လာ) သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးလျှင် ၃၁၀ ပီဆို (၇ဒေါ်လာ) မျှ ဖြစ်သည်။ <ref>Philippine News Agency. (December 14, 2009). [https://web.archive.org/web/20100206190029/http://www.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=2002495&Itemid=2 "Senate approves proposed 2010 national budget"]. (archived from [http://www.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=2002495&Itemid=2 the original] on February 6, 2010).</ref>သို့သော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဘတ်ဂျက်တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး ဒုစရိုက်အခွန်ဥပဒေ ဟု အများသိကြသော လွှတ်တော် ဥပဒေ ၅၇၂၇ ကြောင့် အခွန်ကောက်ခံမှု တိုးမြှင့်လာသောကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/|title=DOH budget increase for 2014 'biggest ever' due to sin tax law|publisher=Action for Economic Reforms|date=January 15, 2014|accessdate=September 21, 2014|archive-date=13 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013212142/http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/}}</ref> ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဆရာဝန်ပေါင်း ၉၀,၃၇၀ ဦး သို့မဟုတ် လူ ၈၃၃ ဦးလျှင် ဆရာဝန် တစ်ဦးမျှ ရှိပြီး၊ သူနာပြု ၄၈၀,၉၁၀ ဦး၊ သွားဆရာဝန် ၄၃,၂၂၀ ဦး နှင့် လူ ၇၆၉ဦး အတွက် ဆေးရုံ ခုတင် တစ်ခု ရှိသည်။ <ref name=WHOStats2009 /> ကျွမ်းကျင်သော ဆေးကုသသူများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် ပြဿနာ ရှိသည်။ သူနာပြု ဘွဲ့ရတို့၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နိုင်ငံခြားသို့ သွား၍ အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် သူနာပြုများ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရန် အကြီးဆုံး ဆပ်ပလိုင်ယာ ဖြစ်သည်။ <ref>World Health Organization. (April 2006). [http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016053543/http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf |date=16 October 2016 }}. ''Country Cooperation Strategy at a Glance''. Retrieved December 23, 2009.</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံပေါင်း ၁,၇၀၀ ရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၄၀% မှာ အစိုးရက အုပ်ချုပ်လည်ပတ်သော ဆေးရုံများဖြစ်ကာ ၆၀% မှာ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံများ ဖြစ်သည်။ လူသေဆုံးမှုအတွက် ၂၅% မှာ နှလုံးနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါများ ကြောင့်ဖြစ်သည်။ တရားဝင် ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး]]ရှိသည်ဟု တင်ပြသူမှာ ၁,၉၆၅ ဦးရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၆၃၆ ဦးမှာ [[အေအိုင်ဒီအက်စ်]] ရောဂါ ဖြစ်ပွားကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါဖြစ်ပွားသူ ၁၂,၀၀၀ မှ<ref name=usaidhealth>United States Agency for International Development. (May 2008). [http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf ''USAID Country Health Statistical Report – Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf |date=10 October 2017 }}. Retrieved April 8, 2010.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ၁၇,၄၅၀ဦးသို့ တိုးတက် များပြားလာပြီး ၅,၉၆၅ ဦးမှာ အန်တီရီထရိုဗိုင်ယယ် ကုသမှု ခံယူနေသော်လည်း<ref>{{cite web|last=Santos|first=Tina G.|url=http://newsinfo.inquirer.net/590915/hiv-cases-rose-43-to-486-in-february-16-aids-deaths-reported-doh|title=HIV cases rose 43% to 486 in February; 16 AIDS deaths reported – DOH|publisher=Philippines Daily Inquirer|date=April 1, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း နည်းပြီး လူကြီး လူဦးရေ၏ ၀.၁% အောက်သာလျှင် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref>{{cite news|last=Mydans|first=Seth|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/world/low-rate-of-aids-virus-in-philippines-is-a-puzzle.html|title=Low Rate Of AIDS Virus In Philippines Is a Puzzle|newspaper=The New York Times|date=April 20, 2003|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ==ပညာရေး== [[File:University of Santo Tomas Main Building - España Boulevard side.jpg|thumb|ဆန်တို တောမတ် တက္ကသိုလ်အား ၁၆၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးအာရှတွင် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။]] [[File:UP Diliman Quezon Hall.jpg|right|thumb|ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်စနစ်၏ အောက်မှာ ဖိလစ်ပိုင်တက္ကသိုလ် ဒီလီမန်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ ယနေ့ခေတ် နာမည်ကြီးများ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် သာမန် စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၉၅.၆% မျှ ရှိပြီး အမျိုးသား ၉၅.၁% နှင့် အမျိုးသမီး ၉၆.၁% တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၈တွင် ဖိလစ်ပိုင်၌ အလုပ်လုပ်နိုင်လောက်သော စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၈၆.၄၅% ရှိပြီး ၈၄.၂% မှာ အမျိုးသားဖြစ်ပြီး ၈၈.၇% မှာ အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။<ref name="NSO Literacy">{{cite web|url=http://web0.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/aodao/article/Gender%20Factsheet%20-%20Literacy%20of%20Men%20and%20Women%20in%20the%20Philippines%20-%20March%202011%20No.11-01.pdf|title=Literacy of Men and Women in the Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=September 19, 2014|archivedate=24 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924041802/http://web0.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/aodao/article/Gender%20Factsheet%20-%20Literacy%20of%20Men%20and%20Women%20in%20the%20Philippines%20-%20March%202011%20No.11-01.pdf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tesda.gov.ph/uploads/File/LMIR2011/ST-PO%2006-03-2011%20%20(FLEMMS).pdf|title=Highlights of the 2008 Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS)|publisher=Technical Education and Skills Development Authority|accessdate=September 19, 2014}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဘတ်ဂျက်၏ လျာထားချက်မှ ၁၆.၁၁% ကို ပညာရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/move-ph/issues/budget-watch/68721-recto-government-education-spending-2015|title='Last leg' before K to 12: DepEd gets highest budget|work=Rappler|date=September 19, 2014|accessdate=September 19, 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823115539/http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ |dead-url=yes |archive-date=August 23, 2014 |title=DepEd gets largest share of proposed 2015 budget |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=July 31, 2014 |accessdate=September 19, 2014 |archivedate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140823115539/http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ }}</ref> ဖိလစ်ပိုင် အဆင့်မြင့် ပညာရေး ကော်မရှင်မှ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်ပေါင်း ၂,၁၈၀ ရှိသည်ဟု စာရင်းပြုစုထားပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၆၀၇ ခုမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁,၅၇၃ ခုနှစ်မှာ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ ဖြစ်သည်။ <ref name=CHED>Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (August 2010). {{cite web|url=http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |title=Information on Higher Education System |accessdate=October 3, 2011 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |archivedate=July 4, 2011 |df= }}. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Retrieved April 17, 2011.</ref> အတန်းများမှာ ဇွန်လတွင် စ၍ မတ်လတွင် ပြီးဆုံးသည်။ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်အများစုမှာ ဆမ်မက်စတာပြက္ခဒိန် အတိုင်း သွားကြပြီး ပထမ ဆမ်မက်စတာမှာ ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ဖြစ်ကာ ဒုတိယ ဆမ်မက်စတာမှ နိုဝင်ဘာလ မှ မတ်လ အထိ ဖြစ်သည်။ ပညာသင်ကြားနိုင်သော နိုင်ငံခြား ကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ <ref name="About" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ကေ-၁၂ ပညာရေး အစီအစဉ်အရ<ref>{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/61826/aquino-signs-k-12-enhanced-basic-education-law|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130614003442/http://www.interaksyon.com/article/61826/aquino-signs-k-12-enhanced-basic-education-law|archivedate=June 14, 2013 |title=Aquino signs K–12 enhanced basic education law|publisher=InterAksyon.com|author=Dexter San Pedro|date=May 15, 2013|accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/Kto12%20FAQs%20as%20of%20December%202011.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120611201934/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/Kto12%20FAQs%20as%20of%20December%202011.pdf |archivedate=June 11, 2012 |title=K to 12 Basic Education Program Frequently Asked Questions |date=November 25, 2011 |publisher=Department of Education |accessdate=April 28, 2012}}</ref> မူလတန်း ၆ နှစ်၊ ဂျူနီယာ အထက်တန်း ၄ နှစ်နှင့် စီနီယာ အထက်တန်း ၂ နှစ်မှာ မသင်မနေရ ဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: August 11, 2001). [http://www.chanrobles.com/republicactno9155.html ''Republic Act No. 9155 – Governance of Basic Education Act of 2001'']. Retrieved December 11, 2009 from the [http://www.chanrobles.com/ Chan Robles Virtual Law Library].</ref> ပညာရေးတွင် အစိုးရ၏ အေဂျင်စီအချို့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ ပညာရေးဌာနသည် မူလတန်း၊ အထက်တန်း နှင့် သင်ရိုးပြင်ပ ပညာရေးတို့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပညာရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု မြှင့်တင်ရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့ (TESDA) အထက်တန်းနောက်ပိုင်း အလယ်အလတ်အဆင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ လေ့ကျင်သင်ကြားမှုများနှင့် မြှင့်တင်မှုများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ အဆင့်မြင်ပညာရေး ကော်မရှင် (CHED) က ကောလိပ်များနှင့် ဘွဲ့လွန် ပညာရေး အစီအစဉ်များ နှင့် ဘွဲ့များ ကို ကြီးကြပ်ပြီး အဆင့်မြင်ပညာရေးအတွက် စံနှုန်းကို ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်သည်။ <ref>[http://www.preventionweb.net/organizations/13426 Commission on Higher Education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190808134111/https://www.preventionweb.net/organizations/13426 |date=8 August 2019 }} The Commission on Higher Education is the governing body covering both public and private higher education institutions as well as degree-granting programs in all tertiary educational institutions in the Philippines. The CHED was established on May 18, 1994 through Republic Act 7722 or the Higher Education Act.</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ ဒေသ ၁၆ ခု အထူးသဖြင့် မင်ဒါနောင်းရှိ မွတ်ဆလင် ဒေသများတွင် ပညာရေးဌာန၏ အစီအစဉ်အောက်၌ မာဒရစ်ခေါ် မွတ်ဆလင်ကျောင်းများကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="madrasa">{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasa |title=Mainstreaming Madrasa |newspaper=The Philippine Daily Inquirer |author=Jerry E. Esplanada |date=July 20, 2009 |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724102132/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasa |archivedate=July 24, 2014}}</ref>အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များမှာ ဂိုဏ်းဂဏကင်းစင်သော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ပြီး ထပ်မံ၍ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်များ နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ <ref name=CHED /> ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ် ဆိုသည်မှာ လက်အောက်ခံ တက္ကသိုလ် ၈ ခု ပါဝင်သော နိုင်ငံတော် ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်စနစ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Charter">Republic of the Philippines. (Approved: April 29, 2008). [http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno9500.html ''Republic Act 9500 – An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University'']. Chan Robles Law Library.</ref> {{clear}} == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Ati-Atihan Festival Participant.jpg|thumb|အာတီ-အာတီဟန်ပွဲတော်တွင် ပါဝင်နေသူတစ်ဦး]] ဖိလစ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့တိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် အခြားအာရှနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသော အစိတ်အပိုင်းများကို မလေးတို့ ထံမှ ဆက်ခံသော အမွေဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိသလို<ref>Baringer, Sally E. [c. 2006]. [http://www.everyculture.com/No-Sa/The-Philippines.html "The Philippines"]. In ''Countries and Their Cultures''. Advameg Inc. Retrieved December 20, 2009 from www.everyculture.com.</ref> ယဉ်ကျေးမှဒအတွင်းတွင် စပိန်နှင့် အမေရိကန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများကိုလည်း သိသာစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ''ဘာရီယို ဖီစတာ'' (ဒိစတြိတ်ပွဲတော်) ဟု ခေါ်သော သူတော်စင်တို့၏ ကောက်သစ်စားပွဲတော်ကို ကျင်းပခြင်းမှာ နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ပွဲတော်ကျင်းပေနေသည့်အချိန်မှာ ကောက်သစ်စားခြင်း၊ ဂီတ နှင့် အကတို့ပြုလုပ်ရန် အချိန်ဖြစ်သည်။ အာတီ-အာတီဟန်ပွဲတော်၊ မိုရီယွန်းပွဲတော် နှင့် စီနူလော့ပွဲတော်တို့မှာ လူသိများသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။ အချို့သော ရိုးရာများမှာ ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ခေတ်ပြောင်းခြင်းကြောင့် တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက်လာကြခြင်းများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဘာယာနီဟန် ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသား ရိုးရာ အက ကုမ္ပဏီသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် တွေ့ရသော ရိုးရာ အကအမျိုးမျိုးကို ထိန်းသိမ်းခြင်းကြောင့် ချီးကျူးကြသည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ အထူး ဖျော်ဖြေမှုများဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် အကများဖြစ်သည့် တီနီကလင်း နှင့် ဆင်ကေးလ် အစရှိသော ဝါးညှပ်အကများကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။<ref name="lonelyplanet44">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA44 |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 44 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> စပိန်တို့၏ အမွေအနှစ်အကြွင်းအကျန် အဖြစ် အမြင်နိုင်ဆုံးမှာ ဖိလစ်ပိုင်တို့ကြားတွင် စပိန်အမည် နှင့် မျိုးရိုးအမည်များ ထည့်သွင်း မှည့်ခေါ်ကြခြင်း ဖြစ်ပြီး သို့သော်လည်း စပိန်အမည်နှင့် မျိုးရိုးအမည်ကို မှည့်ခေါ်သူတိုင်း စပိန်သွေးပါရှိကြသည် မဟုတ်ပေ။ ထိုထူးဆန်းသော အရာမှာ အာရှသားတို့ကြားတွင် တမူထူးခြားနေပြီး စပိန်ဘုရင်ခံချုပ် နာစီဆို ကလာဗယ်ရီရာ ဝိုင် ဇယ်လ်ဒွါ၏ ကိုလိုနီခေတ် အမိန့်ကြောင့် ဖြစ်ပြီး ထိုအမိန့်အရ မျိုးရိုးအမည်များကို စနစ်တကျသုံးစွဲရန်နှင့် စပိန်အမည်များကို အသုံးပြုရန် ပြည်သူများကို ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name=Dumont>{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=zMFKs8--FDMC&pg=PA160 |title = Visayan Vignettes: Ethnographic Traces of a Philippine Island |author = Dumont, Jean-Paul |publisher = University of Chicago Press |location = Chicago |year = 1992 |pages = 160–162 |isbn = 978-0-226-16954-5}}</ref> လမ်းများ၊ မြို့များ နှင့် ခရိုင်များ၏ အမည် အများအပြား မှာလည်း စပိန်အမည်များ ဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာတကာ သုံးစွဲကြခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းပေါ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ရိုက်ခတ်မှု ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှု ရေစီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကို လက်ခံရန်အတွက် အသင့်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမြန်ချက် အစားအသောက်များနှင့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတတို့အား သွေးသားထဲမှ နှစ်သက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များကို လမ်းအများအပြားပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်တို့၏ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရှိနေသော အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များမှာ ဈေးကွက်အတွင်း ဝင်ရောက်လာကြသော်လည်း ပြည်တွင်း အမြန်ချက်စားသောက်ဆိုင်များ ဖြစ်ကြသော ဂိုးလ်ဒီလော့ခ် နှင့် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း ဦးဆောင်နေသော အမြန်စားသောက်ဆိုင် ဂျော်လီဘီး တို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံခြားပြိုင်ဘက်များကို အောင်မြင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=Jollibee>{{cite web|url = http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |archivedate = June 23, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070623034806/http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |title = The Jollibee Phenomenon |publisher = Jollibee Inc. |accessdate = January 9, 2008}}</ref><ref name=Jollibee2>{{Cite news|url = https://www.nytimes.com/2005/05/30/business/worldbusiness/30iht-burger.html?pagewanted=all |title = Jollibee stings McDonald's in Philippines |author = Conde, Carlos H. |newspaper =The New York Times|date = May 31, 2005 |accessdate = January 5, 2010}}</ref> ===ဗိသုကာပညာ=== [[File:Calle Crisologo, Vigan Ilocos Sur.JPG|thumb|ဗီဂန်ရှိ ကိုလိုနီခေတ်အိမ်များ]] စပိန်တို့၏ ဗိသုကာပညာသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် စွဲထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး မြို့များစွာမှာ မြို့လယ် ရင်ပြင် တစ်ခု သို့မဟုတ် "ပလာဇာ မေယာ" ကို ဝိုင်းရံ၍ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုခံရသော အဆောက်အဦးပေါင်းများစွာမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဖြိုဖျက်ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=Ring /> အချို့သော ဥပမာများမှာ ယနေ့တိုင် ကျန်ရစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ဘုရားကျောင်းများ၊ အစိုးရ အဆောက်အဦးများနှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ ဘာရော့ခ် ဘုရားကျောင်း ၄ ခုမှာ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး မနီလာရှိ ဆန် အဂတ်စတင်း ဘုရားကျောင်း၊ အီလိုကော့စ် နော်တဲ ရှိ ပဝေးဘုရားကျောင်း ၊ အီလိုကော့စ်ဆား ရှိ ဆန်တာမာရီယာ ဘုရားကျောင်း၊ အီလိုအီလိုရှိ ဆန်တို တောမတ်စ် ဒီ ဗေလာနျူဗာ ဘုရားကျောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=Unesco>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/677/multiple=1&unique_number=801|title=Baroque Churches of the Philippines|website=UNESCO World Heritage Centre|author1=United Nations Educational |author2=Scientific and Cultural Organization |year=2010|accessdate=January 12, 2010}}</ref>အီလိုကော့စ် ဆား ရှိ ဗီဂန်မြို့မှာ ထိန်းသိမ်းထားသော စပိန်စတိုင်လ် အိမ်များ နှင့် အဆောက်အဦးများကြောင့် ထင်ရှားသည်။<ref name="lonelyplanet145">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA145 |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 145 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> ၁၈၉၈ အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဗိသုကာ ပုံစံအသစ် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အစိုးရ အဆောက်အဦးများနှင့် အာ့တ်ဒီကို စတိုင်လ် ပြဇာတ်ရုံများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်တို့ ရှိနေစဉ်အချိန်တွင် မနီလာမြို့၏ အစိတ်အပိုင်း အချို့အား ဒန်နီယယ် ဘာဟမ်၏ ဗိသုကာ ဒီဇိုင်းနှင့် မာစတာပလန်များကို အသုံးပြု၍ မြို့ပြ အစီအစဉ် ရေးဆွဲခြင်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဘာဟမ်၏ အစီအစဉ်များထဲတွင် အစိုးရ အဆောက်အဦးများကို ဂရိ နှင့် နီယိုကလပ်စစ်ကယ် ပုံစံ ဗိသုကာပုံစံများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/|title=History of Philippine Architecture|publisher=National Commission for Culture and the Arts|access-date=September 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421020700/http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/|archive-date=April 21, 2017|dead-url=yes|accessdate=9 August 2019|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421020700/http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/}}</ref> အီလိုအီလိုမြို့တွင် အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားစဉ်အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံများကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ၊ အိမ်များ နှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိပြီး အထူးသဖြင့် အီလိုအီလိုရှိ ကယ်လီရီးယဲလ် အရပ်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.oocities.org/dost6/iloilo/touristattraction.html|title=The Official Iloilo Province Webpage|website=oocities.org}}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ အချို့ဒေသများဖြစ်သော ဘာတားနစ် ကဲ့သို့သော ဒေသများတွင် အနည်းငယ်ကွဲပြားပြီး စပိန်ပုံစံ ဗိသုကာ ပညာနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ပုံစံ ဗိသုကာများမှာ ကွဲပြားသောနည်းဖြင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ကြပြီး ရာသီဥတုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထုံးကျောက်များနှင့် သန္တာကျောက်များကို အဆောက်အအုံသုံး ပစ္စည်းများ အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ <ref name=nccabatanes>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=4&i=226|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419094805/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=4&i=226|archivedate=April 19, 2015|date=April 19, 2015|title=The Batanes Islands|publisher=National Commission for Culture and the Arts|last=Datar|first=Francisco A.}}</ref> အစ်ဒ်ဂျန်း နှင့် အိုင်ဗာတန် ရဲတိုက်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်တစ်နိုင်ငံလုံးကို စပိန်တို့ မသိမ်းပိုက်မီ အချိန်က လူတို့၏ အဓိက ခိုလှုံရာ နေရာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://www.filipiknow.net/archaeological-discoveries-in-the-philippines/#more-4493|title=15 Most Intense Archaeological Discoveries in Philippine History|website=FilipiKnow}}</ref> ===ဂီတ=== [[File:Philippine culture harana 0.jpg|alt=|left|thumb|ဟာရာနာ လူပျိုလှည့်ရိုးရာ၊ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ သိင်္ဂါရရသမြောက်သော ရိုးရာဂီတကို ပေါင်းစပ်ခြင်း]] ဖိလစ်ပိုင်ဂီတသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ ကိုလိုနီပြုမှုအောက်တွင် ကွဲပြားသော လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ စပိန်တို့ ကျွန်းများကို မအောင်နိုင်မီ အချိန်က ဂီတအများစုမှာ သဘာဝမှ အမှတ်ရစရာများ သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိသည်။ လူမျိုးစုဂီတ၏ ဥပမာ အချို့မှာ အီဖူဂေါင်းရှိ တီဘိုလီလူမျိုး နှင့် အမ်ဘိုဟာတိုလူမျိုးတို့၏ ''ကိုယု နို တီဘူလာ'' ဖြစ်သည်။ ထိုအမျိုးအစားသည် မောင်းတီးသော ဂီတနှင့် တွဲဖက်လေ့ ရှိပြီး ထင်ရှားသော တူရိယာတစ်ခုမှာ ကူလင်တန်း ခေါ် ကြေးနောင်ပတ္တလားဖြစ်သည်။ စပိန်ခေတ်အတွင်းတွင် ရွန်ဒဲလျာဂီတ ဟု ခေါ်သော မယ်ဒလင်ကဲ့သို့သော တူရိယာများသုံးသည့် ရိုးရာကြိုးတပ်တူရိယာဝိုင်းမှာ နေရာအနှံ့ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရွန်ဒဲလျာ ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ကြိုးတပ်တူရိယာကို မဆို ပလက်ထရွမ် သို့မဟုတ် လက်ခတ်ဖြင့် တီးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖိလစ်ပိုင် တူရိယာများမှာ ဒေသတွင်းရှိသော ဖိလစ်ပိုင်သစ်များကို သုံး၍ ပြုလုပ်ကြပြီး ပလက်ထရွမ် သို့မဟုတ် လက်ခတ်မှာ လိပ်ခွံကို သုံး၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ အခြား ရွန်ဒဲလျာတွင် သုံးသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင်သာ တွေ့ရသော ၁၄ ကြိုးတပ် ဘန်ဒါရီယာခေါ် ကိရိယာ၊ လောက်ဒ်၊ အော်တေဗီနာ၊ ဆယ်နှစ်ကြိုးတပ် ဂစ်တာ၊ အူကူလီလီ၊ ဘာဂျို ဒီ အူးနပ်စ် သို့မဟုတ် ဒယ်ဘယ်ဘေ့စ်၊ ဂစ်တာရွန် မက္ကဆီကာနို နှင့် အခြား ဂစ်တာပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပုံစံထုတ် ပြုလုပ်ထားသော ဖိလစ်ပိုင်ထုတ် တူရိယာများ ဖြစ်သည်။ ဟာရာန လူပျိုလှည့် ဂီတ နှင့် ကွန်ဒီမန် ဂီတတို့မှာ လူပျိုလှည့်ရိုးရာများတွင် သီချင်းဆို တီးမှုတ်ရာ၌ အများအားဖြင့် တီးမှုတ်သီဆိုလေ့ ရှိကြသည်။<ref name=aboutpmusic>{{cite web|url=http://aboutphilippines.ph/filer/toledo-cebu/PHILIPPINE%20MUSIC.pdf|date=June 20, 2015 |title=PHILIPPINE MUSIC|publisher=Balikbayan family-union – AboutPhilippines|author1=Anupol|author2=Cayabyab|author3=Chua|author4=Luarca|author5=Shimamoto|author6=Torio|author7=Yumol}}{{dead link|date=February 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> မာဆယ်လို အာဒိုနေ (အော်ဂင်သမား)၊ ဆင်ပလစ်စီယို ဆိုလစ် (အော်ဂင်သမား) ၊ ဒီယဲဂို စီ ပီရက်ဇ် (စန္ဒယားဆရာ)၊ ယိုဆေး ကွန်ဆဲကို (စန္ဒရားဆရာ) နှင့် ဒွန်နာ ဒိုလိုရက်စ် ပါတာနို (တေးရေးဆရာ) တို့မှာ ယနေ့ခေတ်တွင် နာမည်ကျော်သော ဂီတပညာရှင်များ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် အလွန်အမင်း နေရာယူထားပြီး စပိန်ခေတ်မှ အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ရာတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယား ပေါ့ပ်ဂီတနှင့် အတူ ထို ဂီတနှစ်ခုတို့မှာ လတ်တလော မီဒီယာရှိ ဂီတဇာတ်ခုံကို လွှမ်းမိုး နေရာယူထားကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/8989687|title=Reason Behind the Rising Popularity of K-Pop in the Philippines|author=Alyssa Kristin Cruz|website=academia.edu}}</ref><ref name=nccamusic>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=157|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724223121/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=157 |archivedate=July 24, 2014|date=July 25, 2014 |title=Popular Music in the Philippines|last=Baes|first=Jonas|publisher=National Commission for Culture and the Arts}}</ref> သို့သော်လည်း စပိန်လွှမ်းမိုးသော ရိုးရာဂီတမှာ ပြန်လည်ရှင်သန်လာနိုင်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် မာဒရစ်ဂယ် ဆင်းဂါး ကဲ့သို့သော သံပြိုင်ဂီတအဖွဲ့များ နိုင်ငံအတွင်း အဝင်အထွက် ပြုနေမှု၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com/move-ph/balikbayan/39564-choirs-filipino-classics|title=Choirs around the world take on Filipino classics|website=Rappler|accessdate=9 August 2019|archivedate=9 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190809134546/https://www.rappler.com/move-ph/balikbayan/39564-choirs-filipino-classics}}</ref> ===အက=== [[File:Zamboanga_Restaurant_(10_of_16).jpg|thumb|ဆင်ကေး ခေါ် စပိန်ခေတ်မတိုင်မီက မာရာနောင်း သူကောင်းမျိုးတို့ကို ဖော်ပြနေသော အက]] [[File:Folklore of the popular heritage of the State of the Philippines 05.jpg|thumb|ကာရီညိုဆာ ခေါ်သော စပိန်ခေတ်က ဖိလစ်ပိုင် ရိုးရာ လူပျိုလှည့်အက]] ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဂီတ ပြောင်းလဲလာသကဲ့သို့ပင် အကသည်လည်း အစဉ်တစိုက် ပြောင်းလဲနေသည်။ ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက ဖိလစ်ပိုင်တွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော လူမျိုးစုတို့မှာ များပြားလှစွာသော လူမျိုးစု အကများ ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင်သည် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော အကများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူဇွန်းနှင့် ဗီဆာယားတို့တွင် စပိန်တို့ ရောက်မလာမီ အချိန်အထိ လူမျိုးစုအကများကို ပိုမိုရင်းနှီးကြသည်။ မင်ဒါနောင်းတွင်မူ မွတ်ဆလင်တို့ အတုကို ယူထားသော အကများ ပိုမိုများပြားပြီး စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာ ဇမ်ဘိုရန်းဂါးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာတွေ့ရသော အကများကို လူမှုရေးအခမ်းအနားများဖြစ်ကြသော ရိုးရာပွဲများ၊ ဟာသပွဲများ၊ နေ့စဉ်ဘဝများ နှင့် ပါတီများတွင် တွေ့ရသည်။ စပိန်ခေတ်တွင် အကအများစုမှာ ရွန်ဒဲလျားဂီတဖြင့် တွဲဖက်လေ့ရှိပြီး အများအားဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်လာသော ၁၄ကြိုးတပ် ဘန်ဒါရီယားခေါ် ဖိလစ်ပိုင်တို့ တီထွင်ထားသော တူရိယာ သို့မဟုတ် အခြားဒေသတွင်း တီထွင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ ထင်ရှားသော အကတစ်ခုမှာ တီနီကလင်း ဟု ခေါ်ပြီး ရွန်ဒဲလျား ဂီတသမားအဖွဲ့မှာ ဝါးလုံးနှစ်ချောင်း၏ ရိုက်ခတ်သံနှင့်အတူ တီးခေတ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုအက အစတွင် အမျိုးသားများနှင့် အမျိုးသမီးများ "ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြသားတို့ ရောစပ်ခြင်း" ဇာတ်ကွက်ကို သရုပ်ဆောင်ကြသည်။ အကသမားများသည် တစ်ဖက်တစ်ချက်မှ ကိုင်ထားပြီး ရိုက်ခတ်နေသော ဝါးလုံးများကြားမှ လှုပ်ရှားကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝါးလုံတစ်စုံ အချင်းချင်း ကန့်လန့်ဖြတ်ခြင်းကို ပြသသည်။ ထိုသို့ ဝါးလုံး အသုံးပြုသော မွတ်ဆလင် ပုံစံအကကို စင်ကေး ဟု ခေါ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.stringsofunity.com/rondalla-history.html|title=Strings of Unity|last=Felix|first=Marcus|website=stringsofunity.com|accessdate=December 17, 2015|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010145309/http://stringsofunity.com/rondalla-history.html}}</ref> ကာရီညိုဆာခေါ် စပိန်ဖိလစ်ပိုင် အကမှာ "ဖိလစ်ပိုင်၏ အမျိုးသား အက" ဟု တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းမှာ နှစ်ပါးသွားအကဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ယပ်တောင် သို့မဟုတ် လက်ကိုင်ပုဝါကို ကိုင်ထားပြီး ၎င်းမှာ စုံတွဲအနေနှင့် သိင်္ဂါရရသမြောက်သော ဇာတ်ကွက်ကို ကပြရာ၌ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် မော်ဒန် နှင့် ပို့စ်မော်ဒန် ကာလတွင် ရှိသော အကများမှာ နူးညံ့သော ဘဲလေး အကမှ လမ်းပေါ်မှ အကစတိုင်လ် ဘရိတ်ဒန့်စ် အထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ <ref name=nccadance>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=117|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724234241/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=117 |archivedate=July 24, 2014|date=July 24, 2014 |title=Philippine Dance in the American Period|publisher=National Commission for Culture and the Arts|first=Basilio Esteban S.|last=Villacruz}}</ref> ===မျက်မြင်အနုပညာ=== [[File:The Bulol.jpg|thumb|left|ဘာနာဝေး အီဖူဂေါင်း စပါးနတ်ကို သစ်သားဖြင့် ထွင်းထုထားပုံ]] [[File:Spolarium.jpg|thumb|left| ဂျွမ်လူနာ၏ ''စပိုလီရာရီယမ်'' (၁၈၈၄)]] အိုးလုပ်ငန်းနှင့် ယက်ကန်းလုပ်ငန်းတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ အနုပညာဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းကို ပထမဆုံး ဖော်ပြသော အနုပညာပုံစံများဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ကျောက်ဂူနေထိုင်မှုများမှ သက်သေအဖြစ် ကျန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အများစုမှာ လူပုံစံ လုပ်ထားသော မြေထည်ခရားများဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၂၂၅ ခုနှစ်အတွင်းဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ယက္ကန်းလုပ်ငန်းကို အမျိုးသမီးများက အများစု ပြုလုပ်ကြပြီး အဘာကာ၊ နာနတ်သီး၊ ဝါ နှင့် သစ်ခေါက်တို့မှ ရသော အမျှင်များကို သုံး၍ အဝတ်အထည်များ၊ ကော်ဇောများနှင့် ဦးထုပ်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဆန်ပြောင်းစသော အစေ့များ နှင့် အခြားအစားအသောက်များကို သယ်ယူရန် ခြင်းတောင်းများကို သုံးကြသည်။ <ref name="slideshare1">{{cite web|last=Sotto |first=Trish |url=http://www.slideshare.net/TrishSotto/fa-28-weaving-history |title=Fa 28 weaving history |publisher=Slideshare.net |date= |accessdate=August 1, 2013}}</ref><ref name="nationalmuseum1">{{cite web |url=http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Pots.html |title=Anthropomorphic Pots : Metal Age : Ayub Cave, Saranggani Province |publisher=National Museum of the Philippines |accessdate=February 22, 2015 |archivedate=18 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181018050322/http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Pots.html }}</ref> အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် ပန်းပုရုပ်များတွင် ရှေ့ပိုင်း ဝစ်လစ်စလစ်ပုံ ရှိကြသည်။ အစောဆုံး ပုံစံများထဲမှ တစ်ခုမှာ ''ဘူလိုး'' ဟု ခေါ်ပြီး အီဖူဂေါင်းလူမျိုးတို့မှ လယ်ယာမြေသာယာဝပြောမှု အတွက် သေချာစေရန် သုံးကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပန်းပုရုပ်များ၏ နဂိုမူလ အလုပ်မှာ ၎င်းတို့ကို ဖန်တီးသော လူမျိုးစုများ၏ ပွဲတော်များနှင့် ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အာရပ်နှင့် ရုရှား သာသနာပြုများမှလည်း ဖန်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြစ်သော အိုကေး ပုံစံ အရုပ်များကို ယူဆောင်လာကြသည်။ ထိုသို့သော ပန်းပုရုပ်များမှာ ဆူလူးအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အဖြစ် ပြောင်းလဲရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုခြင်းသည်လည်း ဖိလစ်ပိုင်တို့ အနေနှင့် ချစ်မြတ်နိုးသော အရာများကို ပန်းပုရုပ် ထုလုပ်ခြင်းအား မတားဆီးခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် နတ်များနှင့် သူတော်စင်များ၏ ပန်းပုရုပ်များကို သုံး၍ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့အား ခရစ်ယာန် တရားစာများကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန် ကိုလိုနီကာလ အတွင်းတွင်လည်း ကိုးကွယ်သူများအနေနှင့် ၎င်းတို့ ယုံကြည်မှုကို ပန်းပုထု၍ ဘုရားကျောင်းများကို အလှဆင်ရန် အတွက် တားဆီးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ပညာရေး တိုးတက်လာပြီး လူတို့ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြပြီးနောက် အနုပညာရှင် အများစုသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အရုပ်များ ထုလုပ်ရာမှ ဘာသာရေးနှင့်မဆိုင်သော ပုံများဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ <ref name="wiziq1">{{cite web |url=http://www.wiziq.com/tutorial/159187-HISTORY-OF-PHILIPPINE-PAINTING |title=History Of Philippine Painting |publisher=Wiziq.com |date= |accessdate=August 1, 2013 |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703035433/http://www.wiziq.com/tutorial/159187-HISTORY-OF-PHILIPPINE-PAINTING }}</ref> ဒါမီယန် ဒိုမင်ဂိုတို့ကဲ့သို့ အစောပိုင်း ခေတ်သစ်ပန်းချီဆရာတို့၏ ပန်းချီကားများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ အများအားဖြင့် ရှိနေသေးသော်လည်း ဂျွမ်လူနာနှင့် ဖဲလစ် ဟီဒယ်လ်ဂိုတို့၏ ပန်းချီကာများသည် နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ပြသနေကြသည်။ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာ ဖာနန်ဒို အေမောဆိုလိုသည် ပို့စ်မော်ဒန် အနုပညာကို အသုံးပြု၍ ပန်းချီကားများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ဖိလစ်ပိုင်၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို ပြသနေကြကာ အခြားသော ပန်းချီဆရာများဖြစ်သော ဖာနန်ဒို ဇိုဘယ် အစရှိသူတို့သည် သရုပ်မှန်ဝါဒ နှင့် အက်စထရပ် နည်းစနစ်များကို သုံးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အာ့တ်ဒီကော် စတိုင်လ်တွင် ပန်းပုထုခြင်းအား ဗိသုကာ ပညာနှင့်ပေါင်းစပ်၍ ဖန်တီးကြသည်။ ထိုဥပမာများကို နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပန်းပုရုပ်များတွင် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပန်းခြံများနှင့် ဟင်းလင်းပြင်များတွင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=3_ocHJ0_t44C|title=Humanities and the Digital Art|edition=2006|isbn=978-971-23-4628-6|year=2006|pages=[https://books.google.com/?id=3_ocHJ0_t44C&pg=PA31&lpg=PA31&dq=history+philippine+sculptures#v=onepage&q=history%20philippine%20sculptures&f=false 31-32]}}</ref> ===စံနှုန်းတန်ဖိုးများ=== ယေဘုယျအားဖြင့် ဖော်ပြရမည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော စံနှုန်းတန်ဖိုးများမှာ လူအချင်းချင်း မှီခိုဆက်နွယ်နေခြင်းစနစ်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အမျိုးတော်စပ်မှုများ၊ လုပ်ဆောင်ပေးရန်ရှိမှုများ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်မှုများ၊ ဘာသာရေး (အထူးသဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ) နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CAPH>[http://countrystudies.us/philippines/41.htm ''Social Values and Organization''], Philippines, Country Studies US. Online version of print book Ronald E. Dolan, ed. ''Philippines: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress, 1991.</ref> ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ တန်ဖိုးများမှာ အများစုသော အပိုင်းများတွင် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သင့်မြတ်မှုများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၌ ဗဟိုပြုလျက် ရှိပြီး အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အများကလက်ခံရန် ဆန္ဒက တွန်းအားပေးမှု အဖြစ်ရှိနေသည်။<ref name="Phil" /> ထိုတန်ဖိုးများမှ သွေဖည်မသွားစေရန် အဓိက အတားအဆီးမှာ "''ဟီရာ''" ဆိုသော အတားအဆီးဖြစ်ပြီး အကြမ်းအားဖြင့် ဘာသာပြန်မည် ဆိုပါက "ရှက်တတ်မှု" နှင့် "''အာမို ပရိုပီရို ''" ခေါ် "ဂုဏ်သိက္ခာ" တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Phil">{{cite book|author1=Chris Rowthorn|author2=Greg Bloom|title=Philippines|url=https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC|year=2006|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref> လူမှုရေးဆိုင်ရာ လက်ခံနိုင်မှု၊ အစုအဖွဲ့မှ လက်ခံမှု နှင့် အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပါဝင်နိုင်မှုတို့သည် အဓိက ဂရုစိုက်ကြသော အချက်များ ဖြစ်သည်။ အခြားသူများက မည်သို့မည်ပုံ ထင်မြင်ယူရမည်၊ ပြောဆိုမည်၊ ပြုလုပ်မည် စသည်တို့ကို ဂရုစိုက်ခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့ကြား လူမှုရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို အပြင်းအထန် လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။<ref name=Didache>Hallig, Jason V. [http://didache.nts.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=277&Itemid ''Communicating Holiness to the Filipinos: Challenges and Needs''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720015814/http://didache.nts.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=277&Itemid |date=July 20, 2011 }}, The Path to a Filipino Theology of Holiness, pp. 2, 10.</ref> ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ တန်ဖိုးများ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုမှာ အနာဂတ်အတွက် အကောင်းမြင်မှု၊ လက်ရှိအခြေအနေ နှင့် အဖြစ်အပျက်များပေါ်တွင် အဆိုးမြင်မှု၊ အခြားသူများအပေါ်တွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှု နှင့် ဂရုစိုက်မှု၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းရှိမှုနှင့် ဖော်ရွေမှု၊ ဧည့်ဝတ်ပြူငှာသော အမူအကျင့်ရှိမှု၊ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းမှု၊ မိမိဘာသာနှင့် အခြားသူများအပေါ် လေးစားမှု၊ အမျိုးသမီးများအား လေးစားမှု၊ ဘုရားသခင်အား ကြောက်ရွံ့မှု၊ လိမ်လည်မှုနှင့် ခိုးယူမှုတို့အား ရွံမုန်းခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CRVP2>{{cite web |last=Talisayon |first=Serafin |url=http://www.crvp.org/book/Series03/III-7/chapter_xiii.htm|title=Filipino Values, Chapter XIII, Teaching Values in the Natural and Physical Sciences in the Philippines |website=crvp.org |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160417164213/http://www.crvp.org/book/Series03/III-7/chapter_xiii.htm|archivedate=April 17, 2016|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy (RVP), The Catholic University of America|date=1994}} File dated April 8, 2000. In {{cite book|isbn=978-1-56518-040-6|title=Values in Philippine Culture and Education (Philippine Philosophical Studies, Series III, Volume 7)|editor=Manuel B. Dy Jr. |series=Cultural heritage and contemporary change|date=March 10, 1994|publisher=Council for Research in Values and Philosophy}}</ref> ===ဟင်းလျာများ=== {{multiple image|perrow = 2|total_width=320 | image1 = Lumpia from Lumpia Shack in New York, NY.jpg | image2 = Chicken adobo.jpg | image3 = Mushroom sisig.jpg | image4 = Halo halo1.jpg | footer = ထိပ်ဆုံးဘယ်ဘက်မှစ၍ လက်ယာရစ် လွန်ပီယာ၊ အာဒိုဘို၊ ဟလိုဟလို၊ စိစစ် }} ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများသည် မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း မူလအစမှ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့ကာ စပိန်၊ တရုတ်၊ အမေရိကန် နှင့် အခြား အာရှ အစားအသောက်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများဖြင့် ဒေသတွင်း ရနိုင်သော ဟင်းချက်စရာများ နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ သီးသန့်ထင်ရှားသော ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများ ဖြစ်အောင် ဖန်တီးလာနိုင်ခဲ့သည်။ ဟင်းလျာများတွင် အလွန်ရိုးရှင်းသော ငါးခြောက်ကြော် နှင့် ထမင်းမှစ၍ စားပွဲများအတွက် ချက်ပြုတ်ကြသော ပါအဲလာ နှင့် ကိုစီဒိုတို့ အထိ ကြီးကျယ်သော ဟင်းလျာများ အမျိုးမျိုး ပါဝင်ကြသည်။ <ref name=Jollibee2 /><ref name=Zialcita /> ထင်ရှားသော ဟင်းလျာများမှာ လေချွန်း၊ အာဒိုဘို၊ ဆီးနီးဂန်း၊ ကာရီ-ကာရဲ၊ တာပါ၊ ပါတာအကြွပ်၊ ပန်ဆစ်၊ လွန်ပီယာ နှင့် ဟလိုဟလို တို့ဖြစ်ကြသည်။ ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးကြသော ဒေသတွင်း ဟင်းချက်စရာများမှာ ကလာမန်စီ၊ အုန်းသီး၊ ဆာဘား ငှက်ပျောပု၊ သရက်သီး၊ အူဘေး၊ နို့ငါး နှင့် ငံပြာရည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ရသာခံမှုမှ အရသာအပြည့်အဝရှိသော အစာများကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း ဟင်းလျာများမှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကဲ့သို့ မစပ်ကြပေ။ <ref name=Jollibee2 /><ref name=Zialcita>{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=PEy9G-HLokwC&pg=PA281 |title = Authentic Though not Exotic: Essays on Filipino Identity |author = Zialcita, Fernando Nakpil |publisher = Ateneo de Manila University Press |location = Quezon City |year = 2005 |page = 281 |isbn = 978-971-550-479-9}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အခြားသော အာရှသားများကဲ့သို့ တူကိုသုံး၍ စားသောက်လေ့ မရှိကြပဲ အနောက်တိုင်း စားသောက်ကိရိယာ တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိသည့် အကြောင်းမှာ ထမင်းသည် အဓိက စားသောက်သည့် အစားအစာဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ဟင်းလျာများတွင် လူကြိုက်များကြသည်မှာ စတူး နှင့် အရည်ပါသော ပင်မဟင်းလျာများဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ထမင်းစား စားပွဲတွင် တွေ့ရသော စားသောက်ကိရိယာမှာ ဇွန်းနှင့် ခက်ရင်းဖြစ်ပြီး ခက်ရင်းနှင့် ဓား မဟုတ်ပေ။<ref name="lonelyplanet48">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA48&dq=filipino+cuisine&q=filipino%20cuisine |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 48 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> ရိုးရာအရ လက်ဖြင့်စားသော နည်းကို ကမာရန်း ဟုခေါ်ပြီး ညာဘက်လက်ကိုဆေး၍ လက်ဖြင့်စားခြင်း ဖြစ်ကာ <ref>{{cite web|url=http://traveldeepandwide.com/filipino-kamayan-style-the-proper-way-to-eat-with-your-hand/|title=Filipino Eating Etiquette, Kamayan Style: the proper way to eat with your hands|publisher=traveldeepandwide.com|access-date=10 August 2019|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810131800/http://traveldeepandwide.com/filipino-kamayan-style-the-proper-way-to-eat-with-your-hand/}}</ref> ယခင်က မြို့ပြမဖြစ်သေးသောနေရာများအတွင် အမြဲတစေ တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="Zibart">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=y6vTun3i4NQC&pg=PA266 |title = The Ethnic Food Lover's Companion: Understanding the Cuisines of the World |author = Zibart, Eve |publisher = Menasha Ridge Press |year = 2001 |page = 277 |isbn = 978-0-89732-372-7}}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်အစားအစာများကို အခြားလူမျိုးများသို့ မိတ်ဆက်ပေးကြသော ဖိလစ်ပိုင်စားသောက်ဆိုင်များကြောင့်လည်းကောင်း မြို့ပြသား ဖိလစ်ပိုင်များကြောင့် လည်းကောင်း ကမာရန်း စာသောက်ခြင်းမှာ ရေပန်းစားသည်။ လတ်တလော ဖြစ်နေသော ပုံစံတွင် "ဘူဒယ်ဖိုက်" (ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်မှ စ၍ နာမည်ပေးပြီး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။) ဟု ခေါ်ပြီး ငှက်ပျောရွက်များကို ခင်း၍ ပန်းကန်ကြီးကဲ့သို့ ခင်းကျင်းပြီး ထိုအပေါ်တွင် ထမင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ဟင်းလျာများကို အတူတူခင်းကျင်း၍ ဆွေမျိုးများကြား၊ သူငယ်ချင်းများကြား နှင့် ရပ်ဆွေရပ်မျိုးများကြား ကမာရန်း အစားအသောက်အဖြစ် အတူစားကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20141019154051/http://captain-as.com/what-is-boodle-fight/ Captain A's Seafood Grill] In Philippine usage, the boodle fight is a military academy terminology for "eating combat" or "attack the food."</ref> ===စာပေ=== [[File:Jose Rizal full.jpg|thumb|upright|[[ဟိုဇေး ရီဇား]] သည် စာပေလှုပ်ရှားမှုဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေးကို အစပျိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီများသည် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာ ပါးစပ်ပြောများမှ တဆင့် အဆင့်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့ကြသည်။ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု တစ်ခုချင်းစီတို့၌ သီးသန့်ဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ပုံပြင်များနှင့် ဒဏ္ဍာရီများ ရှိကြသော်လည်း ဟိန္ဒူနှင့် စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အများအပြား တွေ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီ များတွင် သဘာဝလွန် အကောင်ကြီးများအကြောင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ပါဝင်သော အကြောင်းများဖြစ်ပြီး အက်ဆဝမ် ခေါ် ဖိလစ်ပိုင်စုန်း၊ မနာနန်ဂယ်ခေါ် လူသားစား သွေးသောက်စုန်း၊ ဒီဝါတာ/အန်ကန်တို့ ခေါ်နတ်များ နှင့် သဘာဝ အကြောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင် ဒဏ္ဍာရီများတွင် ထင်ရှားသော သူများမှာ မာရီယာ မာကီလင်းနတ်သမီး၊ လမ်အမ်းဇာတ်လမ်း၊ ဆရီမာနွတ်ငှက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=Lopez>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=jGssp-oJrT8C&printsec=frontcover |title=A Handbook of Philippine Folklore |author=Lopez, Mellie Leandicho |publisher=University of the Philippines Press |year=2006 |isbn=978-971-542-514-8}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်စာပေများသည် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာ၊ စပိန်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရှိကြသည်။ အထင်ရှားဆုံး စာပေများကို ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ အဒါနာ သည် ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ကျော်ကြားသော ဇာတ်လမ်းရှည်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်၍ ဟိုဆေး ဒီလာ ခရပ်ဇ် သို့ ဟူဆန် ဆီဆူးမှာ သူနှင့် နာမည်တူ ပဉ္စလက်ငှက် တစ်ကောင် အကြောင်းရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/06/16/1335290/ibong-adarna-year-2014|title=Ibong Adarna in the year 2014|website=philstar.com}}</ref>''ဖလော်ရန်တေး အက် လောရာ'' ကို ရေးဖွဲ့သော ဖရန်စစ်စကို ဘာလာတပ်စ် အမည်ရသည့် ကဗျာဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာမှာ ဖိလစ်ပိုင်စာပေတွင် အများထက် သာလွန်ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[ဟိုဇေး ရီဇား]] မှ ''နိုလီမီ တန်ဂျီရီ'' (''ငါ့ကိုထိမှာလား'') နှင့် ''အယ်လ် ဖလစ်ဘတ်စတာရစ်စမို'' (''လွှတ်တော်တွင် ဥပဒေကိုပိတ်ဆို့ခြင်း'' သို့မဟုတ် ''လောဘရပ်ဝန်း'') ဆိုသော ဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်ကို ရေးခဲ့သည်။ သူ့အား နိုင်ငံတော် သူရဲကောင်းဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Zaide|first=Gregorio and Sonia|title=Jose Rizal: Life, Works, and Writings of a Genius, Writer, Scientist and National Hero|year=1999|publisher=All Nations publishing Co. Inc.|location=Quezon City|isbn=978-971-642-070-8|url=http://www.allnationspublishing.com/articles/6/1/Jose-Rizal-Life-Works-and-Writings-of-a-Genius-Writer-Scientist-and-National-Hero/Page1.html|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130923080018/http://www.allnationspublishing.com/articles/6/1/Jose-Rizal-Life-Works-and-Writings-of-a-Genius-Writer-Scientist-and-National-Hero/Page1.html|archivedate=September 23, 2013}}</ref> စပိန်တို့ အုပ်စိုးမှု၏ မတရားမှုများကို သူ၏ ဖော်ပြချက်နှင့် သေနတ်ဖြင့် ဝိုင်းပစ်သတ် ကွပ်မျက်ခံရခြင်းကြောင့် သေဆုံးရခြင်းတို့သည် အခြား ဖိလစ်ပိုင် တော်လှန်ရေး သမားတို့အား လွတ်လပ်ရေး ရယူရန် အားဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name=Artists>Republic of the Philippines. National Commission for Culture and the Arts. [https://web.archive.org/web/20080605085638/http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php The National Artists of the Philippines]. Retrieved December 26, 2009 from the National Commission for Culture and the Arts Website.</ref>အချို့သော ဖိလစ်ပိုင် စာရေးဆရာများ ဖြစ်သည့် အန်န် ဗွီ အမ် ဂွမ်ဇာလတ်၊ အမာဒို ဗွီ ဟာနန်ဒက်ဇ်၊ ဖရန်စစ်စကို အာဆဲလာနာ၊ နစ် ဂျိုရာကွင် ၊ အက်ဖ် ဆီအိုနေးလ် ဟိုဆေး နှင့် အခြားသူ အမြောက်အမြား တို့မှာ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတော် အနုပညာရှင် ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ===မီဒီယာ=== ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် မီဒီယာများတွင် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ အခြားသော ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာစကားများဖြစ်ကြသော ဗီဆာယန်း ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုများတွင် ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့အနေနှင့် အလွန်ဝေးလံခေါင်းပါးသော ကျေးလက်များအထိ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ထိုနေရာများသို့ အခြား မီဒီယာများ မရောက်ရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ယက်များဖြစ်သည့် အေဘီစီ-စီဘီအင်န်၊ ဂျီအမ်အေ နှင့် ကွန်ယက် ၅ တို့တွင်လည်း ကျယ်ပြန့်သော ရေဒီယို ကွန်ယက် ရှိကြသည်။ <ref name="BBC Pilipinas">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (December 8, 2009). ''BBC News''. Retrieved December 20, 2009.</ref> ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းမှာ အမြဲတစေလှုပ်ရှားနေပြီး ဖိလစ်ပိုင် စာနယ်ဇင်းများအတွက် နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားစရာ နေ့စဉ်အညှီအဟောက်များ မပြီးနိုင် မစီးနိုင် အသေးစိတ် ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။ ဒရာမာ ဇာတ်လမ်း များနှင့် ဖန်တက်စီ ရှိုးများ ရှိသလို တယ်လီနိုဗယ်လာခေါ် အနောက်တိုင်း ရုပ်သံစီးရီးများ၊ ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများနှင့် အန်နီးမဲခေါ် ရုပ်ပြကာတွန်းများကိုလည်း နှစ်သက်ကြသည်။ နေ့ခင်းဘက် ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များတွင် ဂိမ်းရှိုးများ၊ အမျိုးမျိုးသော ရှိုးများ နှင့် တော့ခ်ရှိုးများ ရှိသည်။ <ref name=Ratings>Santiago, Erwin (April 12, 2010). {{cite web|url=http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29%3A-Agua-Bendita-pulls-away |title=AGB Mega Manila TV Ratings (April 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away |accessdate=June 12, 2017 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29%3A-Agua-Bendita-pulls-away |archivedate=June 23, 2011 |df= }}. Retrieved May 23, 2010 from the Philippine Entertainment Portal Website.</ref> ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်မှာ သက်တမ်းရှည်ကြာပြီး နိုင်ငံတွင်း ရေပန်းစားသော်လည်း အမေရိကန်၊ အာရှ နှင့် ဥရောပ ရုပ်ရှင်များ၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ပို၍ များပြားလာသည်။ နာမည်ကျော် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားများတွင် လီနိုဘရော့ကာ နှင့် နိုရာ အော်နာ ကဲ့သို့သော သူများမှာ ''Maynila: Sa mga Kuko ng Liwanag'' (မနီလာ။ အလင်းတန်းရဲ့ လက်သည်းကြားမှာ) နှင့် ''Himala'' (အံဩဘနန်း) အစရှိသော ရုပ်ရှင်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/52959/restoring-himala|title=Restoring Himala|date=August 5, 2012|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|accessdate=October 29, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ph.omg.yahoo.com/blogs/omgphnewsblog/may-himala-restored-film-proves-real-global-classic-013358351.html |title=May Himala! Restored film proves real global classic |date=August 16, 2012 |publisher=[[Yahoo!]] |accessdate=October 29, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120820024727/http://ph.omg.yahoo.com/blogs/omgphnewsblog/may-himala-restored-film-proves-real-global-classic-013358351.html |archivedate=August 20, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/indie/10686/restored-version-of-himala-will-premiere-at-the-69th-venice-film-festival|title=Restored version of Himala will premiere at the 69th Venice Film Festival|date=August 13, 2012|publisher=pep.ph|accessdate=September 21, 2014|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205214346/http://www.pep.ph/guide/indie/10686/restored-version-of-himala-will-premiere-at-the-69th-venice-film-festival}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/news/cannes-classics-2013-line-up/5054402.article?blocktitle=Latest-News&contentID=1846|title=Cannes Classics 2013 line-up unveiled |website=Screen Daily|accessdate=April 30, 2013}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် နာမည်ကျော်များမှာ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရုပ်ရှင် သို့ လူးလာခေါက်ပြန် ကူးပြောင်းနေကြပြီး ထို့နောက် နိုင်ငံရေးအတွင်း ဝင်ရောက်ကြခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာသည်။<ref name=Celebrity>[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 "The Philippines' celebrity-obsessed elections"]. (April 26, 2007). ''[[The Economist]]''. Retrieved January 15, 2010.</ref> ===ရုပ်ရှင်=== [[File:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|thumb|upright|ဘရေလန်တီ မန်ဒိုဇာမှာ ကျော်ကြားထင်ရှားသော ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။]] ''Salón de Pertierra'' သည် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရုပ်ရှင်များ အားလုံးမှာ စပိန်ဘာသာစကားဖြင့် ဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်များ စတင်မိတ်ဆက်စဉ် အချိန်က နိုင်ငံအတွင်း စပိန်ခေတ်၏ နောက်ဆုံးနှစ်များ ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်သူမှာ အန်တိုနီယို ရားမို့စ် ဖြစ်သည်။ သူသည် ''Panorama de Manila'' (မနီလာမြင်ကွင်းကျယ်) ၊ ''Fiesta de Quiapo'' (ကွီရာပို စားပွဲတော်) ၊ ''Puente de España'' (စပိန်တံတား) ၊ ''Escenas Callejeras'' (လမ်းမြင်ကွင်းများ) စသော ရုပ်ရှင်များကို ရိုက်ကူးစဉ်က လက်လှည့်ကင်မရာကို သုံး၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဟိုဆေး နီပိုမူဆီနို ကိုမူ ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်၏ ဖခင် အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref>[http://su.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:200615 "The Role of José Nepomuceno in the Philippine Society: What language did his silent film speaks?"]. Stockholm University Publications. Retrieved on January 6, 2011.</ref> ထိုသို့ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံရသည်မှာ သူ၏ ရုပ်ရှင်များသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး အနုပညာပုံစံဖြင့် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="books.google.com"/> သူ၏ ပထမဆုံး ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''Dalagang Bukid'' (ကျေးလက်အပျိုမ) အမည်ရသော ဇာတ်ကားအား ၁၉၁၉တွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းရှင် ဝေါဂရားမှ ဝေါဂရားရုပ်ရှင်ရုံကို မနီလာရှိ အင်ထရာမူရို့စ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်ကို အမှန်အကန် စတင်ဖန်တီးနေသော အချိန်ဖြစ်ပြီး အသံတိတ်ရုပ်ရှင်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ထိုအသံတိတ် ရုပ်ရှင်များကို ဓာတ်စက်၊ စန္ဒယား၊ ကွားတက်ခေါ် အဆိုတော် ၄ ယောက်တွဲ ဝိုင်း နှင့် လူ ၂၀၀ သံပြိုင်ဆိုအဖွဲ့တို့ဖြင့် တွဲဖက်ပြသကြသည်။ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ် အချိန်က ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းကို ရပ်တန့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၄၅ အထိ ဟောလိဝုဒ်ဈေးကွက်အား ဂျပန်ရုပ်ရှင်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရွှေရောင်နေ့များဟု ဆိုနိုင်ပြီး လာပူး-လာပူး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရးမှ ဗီဆာယန်းရုပ်ရှင်များ ပြန်လည် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျိမ်းစ်ဘွန်း ဇာတ်ကားများ နှင့်အတူ ဆမ်ပါဂွီတာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ အများအားဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ဘုမ်ဘာ ခေါ် အပြာကားအနုစား များနှင့် တေးဂီတရုပ်ရှင်များ၏ ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ရုပ်ရှင်ရွှေခေတ်မှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း အထိဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူတို့ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ အထိ ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်များက ရုပ်ရှင်ရုံများကို လွှမ်းမိုးထားခဲ့ကြသည်။ <ref name="bleak">[https://web.archive.org/web/20070401080345/http://www.iht.com/articles/2007/02/11/yourmoney/movies12.php A bleak storyline for the Filipino film industry]. Conde, Carlos H. ''International Herald Tribune''. February 11, 2007. (archived from [http://www.iht.com/articles/2007/02/11/yourmoney/movies12.php the original] on April 1, 2007)</ref> ထိုခေတ်၏ အာရုဏ်ဦးအစတွင် ပုံမှန် ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်လောက၏ သိသာစွာ ကျဆင်းလာခြင်းကို မြင်လာရသည်။<ref name="dying">[http://www.newsflash.org/2004/02/hl/hl103539.htm RP Movie Industry Dying] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214000957/http://www.newsflash.org/2004/02/hl/hl103539.htm |date=February 14, 2009 }}. Vanzi, Sol Jose. ''Newsflash''. January 15, 2006.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်မူ ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်များ ကြည့်ရှုသူများပြားလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ အလယ်ပိုင်းတွင် သီးသန့်ရုပ်ရှင် စတူဒီယိုများမှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ၏ ကျယ်ပြန့်သော အောင်မြင်မှုများကို တွေ့ရသည်။<ref name="TadhanaABSCBN20150303">{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/15/15/tadhana-top-grossing-local-indie-film-all-time|title='Tadhana' is top grossing local indie film of all time|first=ABS-CBN|last=News|access-date=12 August 2019|archive-date=20 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320210505/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/15/15/tadhana-top-grossing-local-indie-film-all-time}}</ref><ref name="TadhanaABSCBN20150220">{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/15/angelica-calls-out-fans-tadhana-piracy|title=Angelica calls out fans on 'Tadhana' piracy|first=ABS-CBN|last=News|access-date=12 August 2019|archive-date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027185839/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/15/angelica-calls-out-fans-tadhana-piracy}}</ref> === အားကစား === [[File:Smart Araneta Coliseum Basketball setup.jpg|thumb|စမတ်အာရာနီတာ ကိုလီဆီယမ် တွင် ကျင်းပသော ဖိလစ်ပိုင်ဘတ်စကက်ဘောအသင်း (PBA) ၏ ကစားပွဲတစ်ခု]] ဘက်စကက်ဘော၊ လက်ဝှေ့၊ ဘော်လီဘော၊ ဘောလုံး၊ အမေရိကန် ဘောလုံး၊ ရပ်ဘီဘောလုံးကစားနည်း နှစ်မျိုးစလုံး၊ ကြက်တောင်၊ ကရာတေး၊ တိုက်ကွမ်ဒို၊ ဘိလိယက်၊ တန်းပင် ဘိုးလင်း၊ စစ်တုရင် နှင့် စီပါ အစရှိသော အမျိုးမျိုးသော အားကစားတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရေပန်းစားသည်။ လမ်းကြမ်းဆိုင်ကယ်စီးခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း နှင့် တောင်တက်ခြင်းတို့မှာလည်း ရေပန်းစားလာနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဘက်စကက်ဘောအား အပျော်တမ်းနှင့် ကြေးစား အဆင့် နှစ်ခုစလုံးတွင် ကစားကြပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏ ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်းဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။<ref>[http://home.bca-pool.com/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=30 "Billiard Congress of America: Hall of Fame Inductees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140312180648/http://home.bca-pool.com/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=30 |date=12 March 2014 }}. (2009). Retrieved December 20, 2009 from the Billiard Congress of America Website.</ref><ref name=kilala>[http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/modules_in_Tagalog/mga_kilalang_pilipino.htm Mga Kilalang Pilipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915150626/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/modules_in_Tagalog/mga_kilalang_pilipino.htm |date=15 September 2017 }} [Known Filipinos]. (n.d.) (in Filipino). ''Tagalog at NIU''. Retrieved April 25, 2010 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project.</ref> ၂၀၁၀ တွင် မန်နီ ပက်ကီယို အား ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအတွက် "ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အကောင်းဆုံး သတ်ပုတ်သူအဖြစ်" အမေရိကန်လက်ဝှေ့စာရေးဆရာများအသင်း၊ ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ကောင်စီ နှင့် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့အသင်းတို့မှ အမည်ပေး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Pacquiao named Fighter of the Decade">{{cite news |title = Pacquiao named fighter of the decade |agency = [[Reuters]] |date = June 5, 2010 |url = https://www.reuters.com/article/idUSTRE6541BX20100605 |first=Alastair |last=Himmer}}</ref> အမျိုးသား ကိုယ်ခံပညာနှင့် အားကစားနည်းများမှာ အားနစ် ဖြစ်ပြီး အချို့ဒေသများတွင် အက်စခရီးမား နှင့် ကာလီ ဟု ခေါ်သည်။<ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ စတင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပထမဆုံး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် ဆုတံဆိပ်ရရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref>ထိုအချိန်မှစ၍ နွေရာသီ အိုလံပစ်အားကစားပွဲတိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အမေရိကန် ဦးဆောင်၍ နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို သပိတ်မှောက်သော အကြိမ် မှလွဲ၍ ဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref>ဖိလစ်ပိုင်သည် အပူပိုင်းနိုင်ငံများထဲမှ ပထမဆုံး ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးအဖြစ် ၁၉၇၂ ခုနှစ် အားကစားပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=The Official Report of XIth Winter Olympic Games, Sapporo 1972 |publisher=The Organizing Committee for the Sapporo Olympic Winter Games |year=1973 |pages=32, 145, 447 |url=http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1972/orw1972.pdf |accessdate=January 31, 2008 |archive-date=26 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226202605/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1972/orw1972.pdf |url-status=dead }}</ref> ===ကစားခြင်း=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Speelbord voor mancala spel TMnr 45-318.jpg|thumb|left|ဆွန်ကာသည် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားနည်း ဖြစ်သည်။]] ''လွတ်ဆန် ဘာကာ''၊ ''ပါတင်တယ်ရို''၊ ''ပီကို'' နှင့် ''တွမ်ဘမ် ပရက်ဆို'' အစရှိသော ကလေးကစားနည်းများဖြစ်သည့် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားခြင်းများ ကို ဖိလစ်ပိုင် လူငယ်များအကြား ကစားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ <ref name=Hagonoy>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071106053308/http://www.hagonoy.com/lbcorpus/halbc010.html |date=November 6, 2007 |title=Mga Larong Kinagisnan }} [Games One Grows Up With]. Hagonoy.com. (archived from [http://www.hagonoy.com/lbcorpus/halbc010.html the original] on November 6, 2007)</ref><ref name=Seasite>[https://web.archive.org/web/20140628125706/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm Mga Larong Pilipino] [Philippine Games]. (2009). ''Tagalog at NIU''. Retrieved December 19, 2009 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project. (archived from [http://www.seasite.niu.edu./Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070827113637/https://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm |date=August 27, 2007 }} on June 28, 2014)</ref> ''ဆွန်ကာ'' သည် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားခုံဖြင့် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဖဲကစားနည်းများမှာ ပွဲတော်များအတွင်း ရေပန်းစားပြီး ''ပူဆွိုင်'' နှင့် ''တောင်အစ်'' စသည်တို့ကို တရားမဝင် လောင်းကစားခြင်း အနေနှင့် ကစားလေ့ရှိသည်။ မာဂျောင်းကို အချို့သော ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း ကစားကြသည်။ ဆာဘောင်း သို့မဟုတ် ကြက်တိုက်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသားများကြားတွင် ရေပန်းစားသော အပန်းဖြေနည်းဖြစ်ပြီး စပိန်တို့ ရောက်မလာမီကပင် ရှိခဲ့သည်။ မဂျဲလင်၏ မှတ်တမ်းရေးသူဖြစ်သော အန်တိုနီယို ပီဂါဖက်တာက တေးတေးတိုင်းပြည်တွင် ထိုသို့ အပျော်အပါး အနေနှင့် ကစားကြခြင်းကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Dundes|first=Alan|title=The Cockfight: A Casebook|url=https://books.google.com/books?id=Wy5VqKSYt8IC|year=1994|publisher=Univ of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-14054-0|pages=[https://books.google.com/books?id=Wy5VqKSYt8IC&pg=PA136 136–137]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.top-destination-choice-the-philippines.com/sabong.html|title=Sabong: An Enduring Hallmark of Philippines History|website=Top Destination Choice The Philippines.com}}</ref> ယိုယို ကစားစရာမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် လူကြိုက်များသော ကစားစရာဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်ပုံစံအား ပီဒယို ဖလော်ရက်စ် ကုမ္ပဏီမှ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုအမည်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အီလိုကာနိုဘာသာစကားမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=mw>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/yo-yo Yo-yo]. (2010). In Merriam-Webster Online Dictionary. Retrieved January 10, 2010.</ref> {{clear}} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == == ရည်ညွှန်းချက်များ == {{reflist}} == မှတ်စု == {{Notelist}} {{ASEAN}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] [[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] 6vmptjvg3gwz1omf67ldpjcixvn65ot 0 4480 1039626 867761 2026-06-19T22:19:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039626 wikitext text/x-wiki {{ပိဋကတ်သုံးပုံ}} '''ပိဋကတ် သုံးပုံ''' ဆိုသည်မှာ [[ဂေါတမဘုရား|ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား]] သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ် လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလအတွင်း ဟောကြားခဲ့သော တရားတော် (ဗုဒ္ဓဝစန) များကို ဗုဒ္ဓ [[ပရိနိဗ္ဗာန်]] စံတော်မူပြီးနောက် ရေးသား မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေများကို ခေါ်ဆိုပေသည်။ ပိဋကတ်ဟူသည် ခြင်းတောင်းဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ထွက်သည်။ အနောက်တိုင်း ပညာရှင်တို့က ပိဋကတ်ဟူသော ပုဒ်ကို ဗုဒ္ဓ၏ တရားတော်များ သိုလောင်ရာ ရတနာသိုက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူဖွင့်ဆိုကြသည်။<ref name="ဒေါက်တာတင်ဆွေ">Dr. Tin Swe,MBBS,Ph.D - Illustrated History of Buddha's Sasana (Vol.2. 1990)</ref> ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ "အနေကဇာတိသံသာရံ" အစချီကာ "ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ" အဆုံး လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလပါတ်လုံး လှည့်လည်ဟောကြားထားသော အဆုံးအမ တရားတော်များကို မြတ်စွာဘုရား [[ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံ|ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်]] စံအပြီး သုံးလအကျော် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ -ဘီစီ ၄၈၃) တွင် တတိယသာဝက ရှင်[[မဟာကဿပ]]၊ ဝိနည်း ဧတဒဂ်ရ အရှင်ဥပါလိနှင့် သတိမမေ့မလျော့သည့်အရာ၊ ပညာလျင်သည့်အရာစသည့် ဧတဒဂ်ငါးဘွဲ့ရ [[အရှင်အာနန္ဒာ|ညီတော်အာနန္ဒာ]] အမှူးပြုသော ပဋိသမ္ပိဒဆဠာဘိဉာရဟန္တာအရှင်မြတ် အပါး ၅၀၀ က ခုနှစ်လတိုင်တိုင် အမျိုးအစားအလိုက်၊ အရွယ်အစားအလိုက် စနစ်တကျ စုစည်းပြီး စုပေါင်းရွတ်ဆိုပြီး မှတ်တမ်းခဲ့ပြီးနောက် ပိဋကတ်သုံးပုံ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသည်။ == ဓမ္မနှင့် ဝိနယ == ထို(ဗုဒ္ဓဝစန) တရားတော်များတွင် ရဟန်းယောက်ျား၊ ရဟန်းမိန်းမတို့ လိုက်နာရန် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များ ပါဝင်သည့် ဟောကြား ဆုံးမချက်များကို `ဝိနယ´ဟု ခေါ်၍ ကျန်ရှိသော ဗုဒ္ဓဝစနများကို `ဓမ္မ´ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝိနယမှ ကြွင်းသော ဗုဒ္ဓဝစနအားလုံးကို ဓမ္မ ဟု ခေါ်ဆိုရသဖြင့် ယင်း ဓမ္မတွင် `အဘိဓမ္မာ´ တရားတော်များလည်း အကြုံးဝင်သည်။ ==ပိဋက== "ပိဋက" ဟူသောအသုံးသည် ပါဠိဝေါဟာရဖြစ်သည်။ မူလ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ခြင်း၊ တောင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ "ဗုဒ္ဓဝစန" တို့ကို "ပိဋက" ဟူသော အသုံးနှင့် တွဲဖတ်ခေါ်တွင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အယူအဆ နှစ်မျိုးရှိသည်။ *ပထမအဆိုအရ ခြင်း၊တောင်း (ပိဋက) တို့သည် မျိုးတူဝတ္ထုပစ္စည်းတို့ကို ခွဲခြားသိုလှောင်ရာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဝစနတို့ကို သိုလှောင်ရာဖြစ်သည် ဟု မှတ်သားရသည်။ *ဒုတိယအဆိုကမူ အစဉ်အဆက် ဆင်းသက်လာခြင်းသဘောကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ ရှေးခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အလုပ်သမားများ မြေတူးသယ်ပို့ရာတွင် စနစ်တစ်ခုရှိသည်။ လူအများ တန်းစီ၍ သယ်ယူမည့်ပစ္စည်းကို ခြင်း (ပိဋက) တို့တွင်ထည့်၍ လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ယူကြသည်။ ထို့အတူ ပိဋက စာပေတို့ကိုလည်း ဗုဒ္ဓလက်ထက်မှစ၍ ခေတ်အဆက်ဆက် ဆရာမှတပည့်သို့ တဆင့်စီ လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပို့ချပေးသော စနစ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ဆင့်ကမ်းစနစ်ချင်း တူသည်ကို အစွဲပြု၍ ပိဋက အမည်ပေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ *မဟာယာနဂိုဏ်းသားတို့က ပိဋကတ်တော်ကို အာဂမ ( အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်ခြင်း) ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသောကြောင့် ဤအယူအဆသည်လည် ယုတ္တိတန်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ၄၅ ဝါအတွင်း ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား ဟောကြားတော်မှူသည့် တရားစကားတော်များကိုလည်းကောင်း ထို ၄၅ ဝါအတွင်း၌ဖြစ်စေ ထို့နောက်မှဖြစ်စေ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား၏ တပည့်သားတို့က ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား၏ နည်းနာနိဿယကိုယူ၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ကြသည့် တရားစကားတော်များကို လည်းကောင်း ပါဠိတော်(စကားတော်အစဉ်) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ထိုပါဠိတော်တို့ကို သင်္ဂါယနာတင်မှုပြုတော်မှုကြသည့် အရှင်မြတ်တို့က- * ဝိမုတ္တိရသအားဖြင့် ၁ *ဓမ္မဝိနယအားဖြင့် ၂ *ဝစနာအားဖြင့် ၃ *ပိဋကအားဖြင့် ၃ *နိကာယ်အားဖြင့် ၅ *ဓမ္မက္ခန္ဓာအားဖြင့် ၈၄၀၀၀ ဟု ပိုင်းခြားခွဲဝေ၍ သတ်မှတ်ထားတော်မူကြသည်။<ref name="ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ"> ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းများ၏ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ ([[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]])</ref> == ပိဋကတ်သုံးပုံ == တနည်းအားဖြင့် ဝိနယ ပိဋကတ်၊ အဘိဓမ္မာ ပိဋကတ် နှင့် သုတ္တန္တ ပိဋကတ် ဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ * [[ဝိနည်းပိဋကတ်]] = ဝိနည်း (၅) ကျမ်း * [[အဘိဓမ္မာပိဋကတ်]]= အဘိဓမ္မာ (၇) ကျမ်း * [[သုတ္တန္တပိဋကတ်]]= ထိုမှ ကြွင်းသော ဗုဒ္ဓစကားတော်များကို သုတ္တန္တ ပိဋကတ်၌ ထည့်သွင်းသည်။ (၃၇) ကျမ်း စုစုပေါင်း (၄၉) ကျမ်း ဖြစ်သည်။ ပိဋကတ်သုံးပုံသည် ဓမ္မခန္ဓာအရေအတွက်အားဖြင့် သုတ္တန်ပိဋကတွင် ၂၁၀၀၀၊ ဝိနည်းပိဋကတ်တွင် ၂၁၀၀၀၊ အဘိဓမ္မာ ပိဋကတ်တွင် ၄၂၀၀၀ စုစုပေါင်း ဓမ္မ ခန္ဓာပေါင်း ၈၄ဝဝဝ ရှိသည်။ === ဝိနယပိဋကတ် === {{main|ဝိနည်းပိဋကတ်}} ဝိနယပိဋက၌ အပိုင်းသုံးပိုင်းရှိသည်။ ကျမ်းအရေအတွက်အားဖြင့် ငါးကျမ်းဖြစ်သည်။ မူလအရင်းအမြစ်သည် [[ပါတိမောက္ခ]]ဖြစ်၏။ ပါတိမောက္ခဟူသည် ရဟန်းတော်များ၏ သိက္ခာပုဒ်များနှင့် ၎င်းတို့ကို ကျူးလွန်လျှင် သင့်ရောက်မည့် အာပတ်များကို ကုစားနည်းနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ <ref name="ဒေါက်တာတင်ဆွေ"/> === အဘိဓမ္မာပိဋကတ် === {{main|အဘိဓမ္မာပိဋကတ်}} === သုတ္တန္တပိဋကတ် === {{main|သုတ္တန္တပိဋကတ်}} == နိကာယ် ငါးရပ် == {{main|နိကာယ် ငါးရပ်}} '''နိကာယ်'''ဟူသော စကားမှာ '''နိကာယ'''ဟူသော ပါဠိစကားပင် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ''အပေါင်းအစု''ဟု ဆိုလိုသည်။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားဒေသနာတော်များကို အမျိုးအစားပိုင်းခြား၍ အစုငါးစုပြု၍ ထားခဲ့သည်ကို [[နိကာယ် ငါးရပ်]] ဟုခေါ်သည်။ ထိုနိကာယ်ငါးရပ်တို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- * [[ဒီဃနိကာယ်|ဒီဃနိကာယ]] = ရှည်လျားသော ဒေသနာတော်များ အစု။ * [[မဇ္ဈိမနိကာယ်|မဇ္ဈိမနိကာယ]] = မရှည်မတို အလယ်အလတ် ဒေသနာများ အစု။ * [[သံယုတ္တနိကာယ်|သံယုတ္တနိကာယ]] = တရားသဘောအဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဟောကြားချက်အားဖြင့်လည်းကောင်း တူသည်ဖြစ်၍ ယှဉ်တွဲသင့်သည့် ဒေသနာတို့ကို ယှဉ်တွဲ၍ စုပေါင်းထားခြင်း။ * [[အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်|အင်္ဂုတ္တရနိကာယ]] = အင်္ဂါတစ်ခုစီ ကျော်လွန်သည့် ဒေသနာများကို စုပေါင်းထားခြင်း။ တနည်းဆိုသော် တစ်ပါး၊ နှစ်ပါး၊ သုံးပါးစသည့် ၁၁-မျိုးအထိ တရားသဘော အင်္ဂါရပ်များကို တိုး၍ တိုး၍ ကျော်လွန် ပိုမိုပြဆိုအပ်သော သုတ်အသီးသီးတို့ကို စုပေါင်းထားခြင်း။ * [[ခုဒ္ဒကနိကာယ်|ခုဒ္ဒကနိကာယ]] = အတိုင်းအရှည်ပမာဏအားဖြင့် တိုသောဒေသနာများ အစု။<ref name="ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ"/> == ကထာဝတ္ထုနှင့် မိလိန္ဒပဉှာကျမ်း == လက်ရှိ ပါဠိပိဋကတ်တော်၌ တွေ့ရသည့် ကထာဝတ္ထုကျမ်းနှင့် မိလိန္ဒပဉှာကျမ်းတို့မှာ ပထမသင်္ဂါယနာနှင့် ဒုတိယသင်္ဂါယနာတို့ထက် နောက်ကျသောကာလမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော ကျမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့ပင်ဖြစ်သော်လည်း ထေရဝါဒ ဆက်လက်တည်တံကာ ရေရှည်ပြန့်ပွားထွန်းကားနိုင်ရေးကို ရှေးရှုထားသည့် ကျမ်းများဖြစ်၍ ယင်းကျမ်းစာနှစ်ဆူကို ပါဠိပိဋကတ်တော်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းပူဇော်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="နန္ဒာသိန်းဇံ">နန္ဒာသိန်းဇံ - ထေရဝါဒနှင့် ပတ်သက်သောမှတ်ချက်များ</ref> === ကထာဝတ္ထု === {{main|ကထာဝတ္ထု}} ကထာဝတ္ထုကျမ်းသည် မူရင်းပိဋကတ်တွင် မပါဝင်ပဲ တတိယ[[သင်္ဂါယနာ]]တင်ပြီးချိန်တွင် [[မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ|အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့်ပတ်သက်၍ အယူဝါဒမှားယွင်းပုံကို ထောက်ပြဝေဖန်ခဲ့သည့် ကျမ်းဖြစ်သည်။ [[အသောကမင်း|အသောကမင်းကြီး]]လက်ထက်တွင် မင်းကြီးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာသောအခါ ယခင်လှူဒါန်းခဲ့ဖူးသော [[ပရိဗိုဇ်|တက္ကတွန်း]] ခြောက်သောင်းတို့အား ရှေးကကဲ့သို့ နန်းတော်သို့ အဝင်မခံပဲ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဗြဟ္မဏရဟန်း၊ [[ဂျိန်းဘာသာ|ဂျိန်းရဟန်း]]၊ အာဇီဝက တက္ကတွန်းစသော အခြားဘာသာရေးဂိုဏ်းသားများသည် အနေအစားချောင်စေရန် ဗုဒ္ဓသာသနာအတွင်း ဝင်ရောက်ရဟန်းပြုခဲ့ကြသည်။ ရဟန်းပြုခွင့်မရသူများကလည်း မိမိတို့ဘာသာ [[သင်္ကန်း]]ကို ဝတ်ရုံကာ [[ရဟန်း]]အသွင်ဆောင်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုသူများသည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်အတွင်းဝင်လျက် မိမိတို့၏ မူလအယူဝါဒများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအယူဝါဒများ ဖြစ်လေဟန် ဟောပြောခဲ့သည်။ မူလကျင့်စဉ်များကိုလည်း သင်္ကန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်ကျင့်သုံးကာ စိတ်ထင်တိုင်းပြုခဲ့ကြသည်။ ရဟန်းတု၊ ရဟန်းယောင်များသည် နေရာတိုင်းလိုလို ရဟန်းကောင်းများနှင့် ရောနှောပါဝင်နေသောကြောင့် ရဟန်းကောင်းများအဖို့ သံဃကံကိုဆောင်ရန် အခက်အခဲရှိလာကာ ဥပုသ်ပဝါရဏာ မပြုနိုင်ဖြစ်လာသည်။ ထိုအခါ အသောကမင်းကြီး၏ ကောင်းမှု အသောကာရုံကျောင်းကြီးတွင် သံဃာတော်များ ဥပုသ်ပဝါရဏာ မပြုနိုင်ပဲ ခုနှစ် နှစ် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။ အသောကမင်းကြီးက ကျောင်းတိုက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်စေသော ပြဿနာများ ဖြေရှင်းစေရန် အမတ်တစ်ယောက်ကို စေလွှတ်ခဲ့ရာ ထိုအမတ်သည် ရဟန်းကောင်းများကို ဥပုသ်ပဝါရဏာ မပြုသောကြောင့် အမိန့်မနာခံဟု ဆိုကာ သတ်ဖြတ်ပစ်လေသည်။ ထိုအခါ အသောကမင်းကြီးမှာ လွန်စွာစိတ်ဆင်းရဲရ၍ ထိုပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်မည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရှာဖွေစုံစမ်းရာ သံဃာတော်တို့၏ ညွှန်ကြားချက်အရ အဟောဂင်္ဂါတောင်၌ သီတင်းသုံးနေသာ အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်ကို နေပြည်တော်သို့ ပင့်ဖိတ်၍ ဩဝါဒခံယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရဟန်းတော်အားလုံးကို အသောကရုံကျောင်းတိုက်သို့ ပင့်ဖိတ်ကာ ရဟန်းတော်တို့အား အယူဝါဒတူရာ အုပ်စုအလိုက် မင်းကြီးကိုယ်တိုင် မေးမြန်းစိစစ်သည်။ "မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အယူရှိသနည်း" ဟု မေးမြန်းသော် ဗုဒ္ဓဝစနတို့ကို မသင်ယူဖူးသူတို့က မိမိတို့ထင်ရာ၊ မြင်ရာ ပြောကြသည်။ ထိုသူများကို အဝတ်ဖြူလဲစေကာ သာသနာတော်မှ နှင်ထုတ်သည်။ "'''ဘုရားရှင်သည် ဝိဘဇ္ဇဝါဒီ ဖြစ်တော်မူ၏'''ဟု ဖြေကြားသော ရဟန်းတော်များကို သာသနာတော်၌ ဆက်လက်နေခွင့်ပြုသည်။ ထိုသို့အသောကမင်းကြီး စိစစ်ပြီးနောက်၊ ဒုတိယအဆင့်အဖြစ် အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿကိုယ်တိုင် ရဟန်းတော်များကို မေးမြန်း စိစစ်ကာ ထေရဝါဒီစစ်စစ်များကိုသာ ရွေးချယ် လက်ခံခဲ့သည်။ ထိုသို့ အရှင်မြတ် အသေးစိတ်မေးမြန်းစိစစ်ရာ၌ ဝါဒတစ်ခုချင်းကို အပြန်အလှန်အမေးအဖြေပြုကာ စိစစ်ဖယ်ထုတ်တော်မူခဲ့သည်။ ဤသို့ '''အခြားဂိုဏ်းသားများ၏ အယူဝါဒများမှားယွင်းပုံကို အရှင်မြတ် ထောက်ပြဝေဖန်သည့်ကျမ်း'''ကို '''ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်'''ဟု ခေါ်သည်။ <ref name="နန္ဒာသိန်းဇံ"/> === မိလိန္ဒပဉှာကျမ်း === {{main|မိလိန္ဒအမေးအဖြေ}} အသောကမင်းကြီးနောက်မင်း (၆) ဆက်မြောက်၌ သုင်္ဂပုရှာမိတြအမည်ရှိ ဗြဟ္မဏစစ်သူကြီးသည် ဘုရင်ကို လုပ်ကြံကာ ထီးနန်းရယူပြီး သုင်္ဂမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မောရိယမင်းဆက်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်၊ သုင်္ဂမင်းဆက် ပေါ်ထွက်လာသောအခါတွင်၌မူ ဂရိအနွယ်ဝင်တို့ ပြန်လည်ခေါင်းထောင်လာကာ သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံငယ်များ ထူထောင်လာကြသည်။ ထိုဂရိအနွယ်ဝင်မင်းများအနက် သာသနာသက္ကရာဇ် (၅၀၀) ခန့်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော [[မိလိန္ဒမင်း]]သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။<ref name="နန္ဒာသိန်းဇံ"/> မိလိန္ဒမင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စူးစမ်းသည်။ စိတ်ဝင်စားသည်။ မိမိမရှင်းသော အချက်များ၊ ရှေ့နောက်မညီဟု ယူဆသော အကြောင်းအရာများကို ရဟန္တာအရှင်မြတ် [[အရှင်နာဂသေန]]အား မေးမြန်းလျှောက်ထားသည်။ မထေရ်မြတ်သည် မင်းကြီး၏အမေးတို့ကို '''ထေရဝါဒအမြင်'''ဖြင့် ရှင်းလင်းဖြေကြားခဲ့သည်။ ထို''မိလိန္ဒမင်းနှင့် ရှင်နာဂသေနတို့၏ အမေးအဖြေတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ကျမ်းကို မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော်''ဟု နောင်တွင်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ မိလိန္ဒပဉှာကျမ်းမှာ ထေရဝါဒနှင့်မတူသော အယူအဆများ၊ ထေရဝါဒအပေါ် သံသယဝင်သောအချက်များကို အရှင်နာဂသေနက ဖြေရှင်းပြထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ တနည်းဆိုရသော် ထေရဝါဒ ဆက်လက်တည်တံ့နိုင်အောင် အားထုတ်ထားသော ကျမ်းပင် ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို အဋ္ဌကထာဆရာကြီးများက ပိဋကတ်တော်ကျမ်းများကဲ့သို့ပင် အလေးထား တန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။ မျက်မှောက်ကာလတွင် ထေရဝါဒနိုင်ငံများ၌ ဤကျမ်းကို [[ခုဒ္ဒကနိကာယ်|ခုဒ္ဒကနိကာယ်ပါဠိတော်ကျမ်း]]တစ်ဆူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ <ref name="နန္ဒာသိန်းဇံ"/><ref name="ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ"/> == ပိဋကတ် သုံးပုံ မြန်မာပြန် စာရင်း == === ဝိနည်း ပိဋက မြန်မာပြန် === *ဝိနည်းပိဋက - ပါရာဇိကဏ် ပါဠိတော် မြန်မာပြန် *ဝိနည်းပိဋက - ပါစိတ် ပါဠိတော် - ဘိက္ခုပါစိတ် *ဝိနည်းပိဋက - ပါစိတ် ပါဠိတော် - ဘိက္ခုနီဝိဘင်း *ဝိနည်းပိဋက - မဟာဝဂ် ပါဠိတော် မြန်မာပြန် *ဝိနည်းပိဋက - စူဠဝဂ် ပါဠိတော် မြန်မာပြန် *ဝိနည်းပိဋက - ပရိဝါ ပါဠိတော် မြန်မာပြန် === သုတ္တန် ပိဋက နိကာယ် ငါးရပ် မြန်မာပြန် === *ဒီဃနိကာယ် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ဒီဃနိကာယ် သီလက္ခန်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ဒီဃနိကာယ် မဟာဝဂ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ဒီဃနိကာယ် ပါထိကဝဂ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် *မဇ္ဈိမနိကာယ် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - မဇ္ဈိမနိကာယ် မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - မဇ္ဈိမနိကာယ် မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - မဇ္ဈိမနိကာယ် ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော် မြန်မာပြန် *သံယုတ္တနိကာယ် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - သံယုတ္တနိကာယ် သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - သံယုတ္တနိကာယ် နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - သံယုတ္တနိကာယ် ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - သံယုတ္တနိကာယ် သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - သံယုတ္တနိကာယ် မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် *အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ဧကကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ဒုကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် တိကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် စတုက္ကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ပဉ္စကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ဆက္ကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် သတ္တကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် အဋ္ဌကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် နဝကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ဒသကနိပါတ် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ဧကာဒသကနိပါတ *ခုဒ္ဒကနိကာယ် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ခုဒ္ဒကပါဌပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ဓမ္မပဒပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ဥဒါန်းပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ဣတိဝုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ပေတဝတ္ထုပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ထေရာပဒါန်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ထေရီအပဒါန်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် ဗုဒ္ဓဝံသပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် စရိယာပိဋကပါဠိတော် မြန်မာပြန် **သုတ္တန်ပိဋက နိကာယ်ငါးရပ် - ခုဒ္ဒကနိကာယ် မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော် မြန်မာပြန် === အဘိဓမ္မာ ပိဋက မြန်မာပြန် === *အဘိဓမ္မပိဋက - ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် မြန်မာပြန် *အဘိဓမ္မပိဋက - ဝိဘင်္ဂပါဠိတော် မြန်မာပြန် *အဘိဓမ္မပိဋက - ပုဂ္ဂလပညတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် *အဘိဓမ္မပိဋက - ကထာဝတ္ထုပါဠိတော် မြန်မာပြန် == ပိဋကတော်၏ နက်နဲခြင်း ၄-ပါး == ပိဋက ၃-ပုံတို့တွင် တပါး တပါးသော ပိဋက၌ နက်နဲခြင်းအပြား လေးပါး။ # ဓမ္မ ဂမ္ဘီရ- ပါဠိတော်၏နက်နဲ ခက်ခဲခြင်း၊ # အတ္ထ ဂမ္ဘီရ- ထိုပါဠိ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်များ နက်နဲ ခက်ခဲခြင်း၊ # ဒေသနာ ဂမ္ဘီရ- နှလုံးပိုက်၍ သိုက်မြိုက် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဝစီဘေဒ သဒ္ဒါအစဉ်၏နက်နဲ ခက်ခဲခြင်း၊ # ပဋိဝေဓ ဂမ္ဘီရ- ထို ဓမ္မ, အတ္ထ, နှစ်ရပ်ကို အဟုတ်အဟတ် တပ်အပ်သေချာစွာ သိသောဉာဏ်၏နက်နဲ ခြင်း။ ပိဋကတော်၏ အင်္ဂါ ၉-ပါး။။ ၎င်းသရုပ်ကို (ဓမ္မက္ခန္ဓာ၊ မြတ်အင်္ဂါ၊ ၉-ဖြာဝေဘန်သိ) ဟူသော သုတေသန၌ ရှုပါ။ == ပိဋကတော် သင်ယူနည်းမျိုး ၃-ပါး == ပိဋကတော် စာပေ သင်ယူနည်းမျိုး ၃-ပါးဟူ၏။ (၁) အလဂဒ္ဒူပမာ ပရိယတ္တိ၊ မြွေဖမ်းသူသည် (အဖမ်း မတတ်လျှင်) ထို မြွေကိုက်၍ ဒုက္ခရောက်ရသလို ပရိယတ်တရားကိုလည်း သူတပါးတို့ အယူဝါဒကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချရန်, ပြိုင်ဆိုင်ကဲ့ရဲ့ရန်, သူတပါးတို့ မိမိအယူဝါဒကို ပြစ်တင်လာသော် ဖယ်ရှောင်ရှား၍ ချေပနိုင်ရန်, ကျော်စော ထင်ရှား၍ လာစေရန်, ဒကာ ဒကာမ လာဘ်လာဘပေါများ စေရန်, ရည်ရွယ်လျက် သင်ယူလျှင် စိတ်ထား မကောင်းကြောင့် အပါယ်ငရဲကျ-ဆင်းရဲဒုက္ခရ၍ အလဂဒ္ဒူ ပမာ-ပရိယတ္တိဟုခေါ်ဆိုသည်။ (၂) နိဿရဏတ္ထ- ပရိယတ္တိ၊ သီလ-သမာဓိ- ပညာ။ ဝိပဿနာ တရားမှန်တို့ကို သိရှိတတ်ကျွမ်း၍ မဂ် ဖိုလ် ရယူနိုင်ရန် ကျင့်ကြံအားထုတ်ရေးအတွက် သင်ယူလျက် မြင့်မြတ်သော စိတ်ထားကြောင့် ဝဋ်ဒုက္ဓမှ ထွက်မြောက်ရာ နိဿရဏတ္ထ- ပရိယတ္တိမျိုးမည်၏။ (၃) ဘဏ္ဍာဂါရိက- ပရိယတ္တိ၊ မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ ဓမ္မက္ခန္ဓာအပေါင်း တိမ်းစောင်း ပျောက်ပျက်ခြင်း မရှိရအောင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရန် သင်ကြားမှုမျိုးကို မင်း၏ ဘဏ္ဍာစိုးနှင့် တူသောကြောင့် ဘဏ္ဍာဂါရိက ပရိယတ္တိမျိုးမည်၏။ မှတ်ချက်။။ ပုထုဇဉ်တို့သည်လည်း ထိုကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်နိုင်ရန် ဆင်းရဲ ပင်ပန်းစွာ သင်ကြားထားကြပေသည်၊ သို့သော် မိမိတို့ ကိုယ်တိုင်က သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ မလွတ်သေး၍ ဘဏ္ဍာဂါရိက ပရိယတ္တိ မဖြစ်ဘဲ နိဿရဏတ္ထ ပရိယတ္တိ သာဖြစ်လေသည်၊ မှန်၏၊ ပုထုဇဉ်တို့၏ သင်ယူနည်းကား အလဂဒ္ဒူပမာ ပရိယတ္တိသော်လည်းကောင်း၊ နိဿရဏတ္ထပရိယတ္တိ သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရာ၏၊ ဘဏ္ဍာဂါရိကပရိယတ္တိ ကားမဖြစ်နိုင်ဟု မှတ်ရာသည်။ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ် ၇-ယောက်တို့၏ သင်ယူနည်းကား နိဿရဏတ္ထ ပရိယတ္တိ သင်ယူနည်းသာဖြစ်၏၊ ရဟန္တာတို့ သင်ယူနည်းသည် ဘဏ္ဍာဂါရိက သင်ယူနည်းအစစ်ဖြစ်၏၊ မင်းဘဏ္ဍာစိုးသည် ရတနာတို့ကို ထိန်းသိမ်း၍ မင်းလိုသောအခါ ထုတ်ပေးရသလို ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည်လည်း သင်ယူထိန်းသိမ်းကြကုန်လျက် ဝေနေယျတို့အား ပေးသင့်သောအခါ ထုတ်ဖော်ဟောကြား ပေးသနားတော် မူကြကုန်၏ဟု မှတ်ရာသည်။ ဝိနည်း။ဋ္ဌ။ ပ။ ၁၉။ ၂၀။ ဒီ။ဋ္ဌ။ ပ။ ၂၁။ မ။ဋ္ဌ။ ဒု-၁၃။ အဘိ။ဋ္ဌ။ ပ။ ၁၉။ သာရတ္ထ။ ပ။ ၈၁။ တို့၌ ကြည့်ပါကုန်။ == ပိဋကသင်္ချာ၊ ရေတွက်ရာ၊ ၁၀-ဖြာဂဏန်း အသို့နည်း == အဖြေကား ဂဏန်းနှင့်တွဲ၍ ဖော်ပြထားသော အောက်ပါ အက္ခရာတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ + ခေါ် ကြက်ခြေ ၂-လုံးပြကား သက္ကတကျမ်းလာ ရေဖများဖြစ်၍ မြန်မာအက္ခရာနှင့် မဆိုင်ဟု မှတ်၊ အက္ခရာသင်္ချာ ယူနည်း ဂါထာ၊ ကာဒိ, ဋာဒိ, ယကာရာဒိ၊ နဝသင်္ချာ ပကာသိတာ။ ပ, ကာရာဒိ ပဉ္စသင်္ချာ၊ သုညာနာမ ည, န, သရာ။ ၁--- ၂--- ၃--- ၄--- ၅--- ၆--- ၇---- ၈--- ၉--- ၀ က-- ခ---ဂ--- ဃ---င--- စ--- ဆ--- ဇ--- ဈ--- ည ဋ--- ဋ္ဌ---ဍ---- ဎ---ဏ--တ---ထ--- ဒ--- ဓ---- န ပ--- ဖ---ဗ----ဘ---မ -- ...--- ...---...---...----... ယ-- ရ--လ----၀---+----+ ----သ---ဟ---ဠ--- အ ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ရင်းမြစ်== *Dr. Tin Swe,MBBS,Ph.D - Illustrated History of Buddha's Sasana (Vol.2. 1990) *[[နန္ဒာသိန်းဇံ]]- ထေရဝါဒနှင့် ပတ်သက်သောမှတ်ချက်များ *ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းများ၏ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ ([[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://tipitaka.org/mymr/ တိပိဋက] * [http://www.myanmars.net/buddhist.bible.myanmar.version/ ဆဋ္ဌသံဃာယနာတင် မြန်မာပြန် တိပိဋက]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231840/http://www.myanmars.net/buddhist.bible.myanmar.version/ |date=3 March 2016 }} (ပါဠိစာ မပါ၊ မြန်မာဘာသာပြန် သီးသန့် ဖြစ်သည်။) * [http://www.dhammadownload.com/MyanmarTipitaka-eBook.htm ပိဋကတ်သုံးပုံ မြန်မာပြန်စာအုပ်များ] [[Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ]] kr2gntwovzdcqhd5bsk902tlzci63ok 0 6653 1039651 638707 2026-06-20T02:15:03Z ~2026-34647-53 144475 1039651 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox musical artist | name = အဲလက်စ် | image = | image_size = | alt = | caption = | background = solo_singer | birth_name = မင်းသူရအောင် | alias = | birth_date = <!-- {{birth date and age|1977|11|27}} --> | birth_place = | origin = | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = | occupation = အဆိုတော် | instrument = | years_active = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | label = | associated_acts = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notable_instruments = }} '''အဲလက်စ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သား [[အဆိုတော်]]နှင့် [[တေးရေးဆရာ]]တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ''နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း'' အခွေကို ပထမဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပရိသတ်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.yatanarpon.com.mm/news/news-61387?print=1|title=၁၅ နှစ်သက်တမ်းကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် နောင်တရစရာ မကျန်ခဲ့ဘူးဆိုသူ အဲလက်စ်၏ ဂီတခရီးလမ်း|work=Popular Journal|accessdate=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == မိသားစု == အဲလက်စ်တွင် သားသမီးအမွှာနှစ်ဦးရှိပြီး Dora Alex နှင့် Kevin Alex တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.myanmarcelebrity.com/2018/06/kevin-alex-dora-alex.html|title=အဆိုတော် အဲလက်စ် ရဲ့ အမွှာ သားနဲ့ သမီး Kevin Alex နှင့် Dora Alex|work=Myanmar Celebrity|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၁၈|accessdate=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> == ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစီးရီးများ == # ''နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း'' (၁၉၉၆) # ''ကံရေးတဲ့သူ'' (၁၉၉၇) # ''ဆုံနိုင်ခွင့်'' ([[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]] နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၈) # ''မင်းအနားမှာ (၁၉၉၉)'' # ''အဲလက်စ်နှင့်သူ၏ သီချင်းများ'' (၂၀၀၀) # ''စိတ်ကူးသက်သက်များ'' # ''အချစ်နဲ့ကောင်းကင်'' # ''၁၉၉၆ က အဲလက်စ် (၂၀၀၅)'' # Live Show (Pop) # Live Show (Rock) # ''နောက်ကျနေတဲ့ငါ'' (၂၀၁၁) == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} a4ol6jxgveb3km9x14qrcrs2fo0cnw0 1039652 1039651 2026-06-20T02:15:56Z ~2026-34647-53 144475 1039652 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox musical artist | name = အဲလက်စ် | image = | image_size = | alt = | caption = | background = solo_singer | birth_name = မင်းသူရအောင် | alias = | birth_date = {{birth date and age|1977|11|27|df=yes}} | birth_place = | origin = | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = | occupation = အဆိုတော် | instrument = | years_active = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | label = | associated_acts = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notable_instruments = }} '''အဲလက်စ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သား [[အဆိုတော်]]နှင့် [[တေးရေးဆရာ]]တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ''နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း'' အခွေကို ပထမဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပရိသတ်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.yatanarpon.com.mm/news/news-61387?print=1|title=၁၅ နှစ်သက်တမ်းကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် နောင်တရစရာ မကျန်ခဲ့ဘူးဆိုသူ အဲလက်စ်၏ ဂီတခရီးလမ်း|work=Popular Journal|accessdate=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == မိသားစု == အဲလက်စ်တွင် သားသမီးအမွှာနှစ်ဦးရှိပြီး Dora Alex နှင့် Kevin Alex တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.myanmarcelebrity.com/2018/06/kevin-alex-dora-alex.html|title=အဆိုတော် အဲလက်စ် ရဲ့ အမွှာ သားနဲ့ သမီး Kevin Alex နှင့် Dora Alex|work=Myanmar Celebrity|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၁၈|accessdate=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> == ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစီးရီးများ == # ''နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း'' (၁၉၉၆) # ''ကံရေးတဲ့သူ'' (၁၉၉၇) # ''ဆုံနိုင်ခွင့်'' ([[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]] နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၈) # ''မင်းအနားမှာ (၁၉၉၉)'' # ''အဲလက်စ်နှင့်သူ၏ သီချင်းများ'' (၂၀၀၀) # ''စိတ်ကူးသက်သက်များ'' # ''အချစ်နဲ့ကောင်းကင်'' # ''၁၉၉၆ က အဲလက်စ် (၂၀၀၅)'' # Live Show (Pop) # Live Show (Rock) # ''နောက်ကျနေတဲ့ငါ'' (၂၀၁၁) == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} cklww8ob123e6wytui5ep9qn1n38k5g 0 6860 1039632 1025935 2026-06-19T23:25:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039632 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | body = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]<br>ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ | post = ညွှန်ကြားရေးမှူး | formation = ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ | insignia = SSI of the Corps of Public Relation and Psychological Warfare (Myanmar).svg | insigniasize = 108px | insigniacaption = ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | incumbent = ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင် | image = | imagesize = 220px | department = {{Army|Myanmar}} | type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] | reports_to = {{Flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | appointer = {{Flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | deputy = ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး | footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ | footnotes = [[Image:14. Myanmar Army MG.svg|50px]] <br /> [[ဗိုလ်ချုပ်]] |imagecaption= }} '''ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး'''မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title= (၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/-%25E1%2581%2587%25E1%2581%2587-%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2590%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2599-15|title=(၇၇)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်|publisher=Myanmar National Portal|access-date=26 May 2022|archive-date=27 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327233630/https://www.myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/-%E1%81%87%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99-15|url-status=dead}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကို လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပညာရေးဌာနစု အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခေတ်ကာလအခြေအနေများအရ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အမည်နာမများကို အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပညာရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး အဖြစ်လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kaakyreuuciikhuprun-knny-pnnysuu-chkchnrenng-cittdhaattccchngre-nnynkaaremuurun-79-ncmeaak |access-date=2026-04-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]တို့ ပူးပေါင်းကာ တပ်မတော်ကလေးကျောင်း များကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၅၄ ခုနှစ် တပ်မှူးများညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ တပ်မတော်သားတိုင်း "အ" သုံးလုံးကျေစေမည့် မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အဆိုပါ တပ်မတော်ပညာရေးကျောင်းများကို ဤညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးမှပင် တာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ထိုထဲ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ်မှစတင်ကာ ရန်ကုန်နှင့် နေပြည်တော်တို့တွင် ဖွင့်လှစ်သွားမည့် တပ်မတော်လူငယ်ပညာရေးသင်တန်းကျောင်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81521 |access-date=2026-04-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == လက်အောက်ခံ တပ်များ == * [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီတပ်မတော်အသံလွင့်ဌာန]] * [[မြဝတီစာပေတိုက်]] * အမှတ်(၁)တပ်မတော်ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်‌ရေးတပ် * တပ်မတော်ပညာရေးကျောင်းများ * နယ်လှည့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး တပ်ခွဲများ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] slw682kju0mr9acpceolzxqbrrf7sry 0 8417 1039692 1037773 2026-06-20T09:07:03Z ~2026-34723-01 144302 /* ငယ်ဘဝ */ 1039692 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]] | name = ဒေါ်ခင်ကြည် | honorific_suffix = | image = Khin Kyi portrait.jpg | alt = | caption = | order = အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး | term_start = ၁၉၆၀ | term_end = ၁၉၆၇ | prime_minister = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | successor = | order1 = လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး | term_start1 = ၁၉၅၃ | term_end1 = ၁၉၆၀ | prime_minister1 = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | predecessor1 = မရှိ | successor1 = | order2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]] | majority2 = | term_start2 = ၁၉၄၇ | term_end2 = ၁၉၄၈ | successor2 = | party = | birth_date = {{birth date|1912|4|16|df=y}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]] | death_date = {{Death date and age|27|12|1988|16|4|1912}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_cause = လေဖြတ်ခြင်း | resting_place = | other_names = | occupation = သံအမတ်၊ နိုင်ငံရေးသမား | spouse = {{marriage|[[အောင်ဆန်း]]<br />|September 1942|19 July 1947|reason=ကွယ်လွန်}} | children = [[အောင်ဆန်းဦး]]<br/>[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] | parents = | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ = ထေရ်ဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ | alma_mater = ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်<br/>အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း }} [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]'''ဒေါ်ခင်ကြည်''' (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်ခင်ကြည်ကို[[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မြောင်းမြမြို့]]၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဖိုးညှင်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။ {{efn|သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ The Mainichi Japan သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် မိခင်ဒေါ်ခင်ကြည်၏ မှတ်ပုံတင်၊ ပတ်စ်ပို့၊ အခြားစာရွက်စာတမ်းများမှ မွေးနှစ်သည် ၁၉၁၂ ဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ၁၉၁၃ တွင် မွေးဖွားသည်ဟုဆိုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်ကို အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ်သို့ ပြောင်းရာ၌ မှားယွင်း၍ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားထားသည်။<ref name="assk"/>}}<ref>"ဖဆပလ သတင်းစဉ်"၊ အတွဲ (၁) အမှတ် (၃၇)။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဩဂုတ် ၂၃။</ref> မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် ခေါ် ဦးလှမောင်(ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် [[သခင်သန်းထွန်း]]၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း ၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။ (၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ထို့နောက် [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။<ref name="assk">{{cite news|url=http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |title=Letter from Burma: Flowers in her hair |last=Aung San Suu Kyi |date=29 April 2012 |work=The Mainichi |accessdate=1 May 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |archivedate= 2 May 2012 }}</ref> == မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု == မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် [[ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ|ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ]]၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]သို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။ [[File:20120501p2a00m0na002000p size5.jpg|thumb|left|150px|ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်]]၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]] (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ယောက္ခမ) ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဘမော်|ဒေါက်တာဘမော်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် [[လှရွှေ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာလှရွှေ]] (ရဲဘော်သုံးကျိပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]]၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ [[မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]]၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ == ဗိုလ်ချုပ်ကတော် == [[File:Aung San and Khin Kyi wedding.jpg|thumb|လက်ထပ်ထိမ်းမြားစဉ်]] ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သားကြီး [[အောင်ဆန်းဦး]]နှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။ အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ... "ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။ အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။ သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။ သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။ [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]]သည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ။ ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့။ ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်။ == နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် [[မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း]] ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်[[ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။[[File:Daw Khin Kyi Women's Hospital.jpg|thumb|ဒေါ်ခင်ကြည် အမျိုးသမီးဆေးရုံ၊ ဗဟန်း]] ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ [[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]မြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ။ === မြန်မာသံအမတ်ကြီး === ဝန်ကြီးချူပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်။ အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်။ ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ [https://web.archive.org/web/20090915180623/http://www.voanews.com/burmese/archive/2003-01/a-2003-01-07-3-1.cfm] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ [[ဦးအောင်ဆန်းဦး]]နှင့် သမီးဖြစ်သူ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> ==ဂူဗိမာန်== ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]] ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦး[[သန့်၊ ဦး|သန့်]]၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။ == ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]]မှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၉၁၂|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ‎]] [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] bfa3dl15j0nmxpy2md1zo93gzxmiu1n 0 9031 1039623 877110 2026-06-19T21:56:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039623 wikitext text/x-wiki [[File:Pamgram.JPG|thumb|မြန်မာပန်ဂရမ်]] '''ပန်ဂရမ်''' ({{lang-en|Pangram}}) ဆိုသည်မှာ ဝါကျတစ်ခုအတွင်းတွင် သက်ဆိုင်ရာဘာသာစကား၏ အက္ခရာများ၊ ရေးထုံးများ အနည်းဆုံးတစ်ကြိမ်ပါဝင်သည့် ဝါကျတစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယင်းဝါကျသည် ထိုက်သင့်သည့် တိုတောင်းမှုလိုအပ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှိရန်လိုအပ်သည်။ အက္ခရာအားလုံးကို အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ်စီသုံးထားသည့် ဝါကျကို ခေါ်သည်။ ပန်ဂရမ်သည် တိုလေ ရေးရခက်လေဖြစ်သည်။ "The quick brown fox jumps over the lazy dog" သည် ထင်ရှားသည့် အင်္ဂလိပ် ပန်ဂရမ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာပန်ဂရမ်မှာ "သီဟိုဠ်မှ ဉာဏ်ကြီးရှင်သည် အာယုဝဍ္ဎနဆေးညွှန်းစာကို ဇလွန်ဈေးဘေးဗာဒံပင်ထက် အဓိဋ္ဌာန်လျက် ဂဃနဏဖတ်ခဲ့သည်။" ဖြစ်သည်။ == ပန်ဂရမ်အသုံးပြုသည့်နေရာများ == ပန်ဂရမ်များကို စာလုံးပုံစံများ ဖော်ပြရန် သုံးလေ့ရှိသည်။ == ဘာသာစကားအလိုက် ပန်ဂရမ်များ == === အင်္ဂလိပ်ပန်ဂရမ် === [[File:Pangram en Baskerville.png|thumb|အင်္ဂလိပ်ပန်ဂရမ်]] အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင်ရှိသည့် အင်္ဂလိပ်ပန်ဂရမ်မှာ The quick brown fox jumps over the lazy dog.ဖြစ်သည်။ === ထိုင်းပန်ဂရမ် === ===လာအိုပန်ဂရမ်=== === ဗီယက်နမ်ပန်ဂရမ် === ===အင်ဒိုနီးရှားပန်ဂရမ်=== === အိန္ဒိယပန်ဂရမ် === ===ဂျပန်ပန်ဂရမ်=== [[Image:Hanacaraka-jawa.svg‎|300px]] * There (were) two messengers; (they) had animosity (among each other); (they were) equally powerful (in fight); here are the corpses. **This poem is used as the ordering of the Javanese script. **This poem is perfect pangram, which means there is only one letter of each glyph. === တရုတ်ပန်ဂရမ် === ===ဖိလစ်ပိုင်ပန်ဂရမ်=== === မြန်မာပန်ဂရမ် === [[File:DSCF0182.JPG‎|thumb|မြန်မာပန်ဂရမ်ဖိတ်ခေါ်ပြိုင်ပွဲ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သူ ဦးငွေထွန်း(ဝဲဖက်ပုံ)နှင့် ပထမဆုံးမြန်မာပန်ဂရမ်ဖန်တီးရေးသားခဲ့သူ ဦးမောင်မောင်ဆန်း(ယာဖက်ပုံ)]] မြန်မာပန်ဂရမ်မှာ "သီဟိုဠ်မှ ဉာဏ်ကြီးရှင်သည် အာယုဝဍ္ဎနဆေးညွှန်းစာကို ဇလွန်ဈေးဘေး ဗာဒံပင်ထက် အဓိဋ္ဌာန်လျက် ဂဃနဏဖတ်ခဲ့သည်။" ဟုဖြစ်ပြီး ယင်းသည် မြန်မာဘာသာစကားအတွက် ပထမဆုံးဟု ပြောဆိုနိုင်သည့် မြန်မာပန်ဂရမ်ဖြစ်သည်။ ==== မြန်မာပန်ဂရမ်တွင် ပါဝင်သည့် အချက်များ ==== မြန်မာပန်ဂရမ်တွင် မြန်မာအက္ခရာ ၃၄ လုံး(ညကလေးအပါအဝင်) အပါအဝင် ပင့် (ျ)၊ ရစ်(ြ)၊ ဆွဲ(ွ)၊ ထိုး(ှ)၊ ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက်(း)၊ အောက်ကမြှင့်(့)၊ သေးသေးတင် (ံ)တို့ပါဝင်သည်။ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများမှာ အောက်ပါအက္ခရာနှင့် သရများ ပါဝင်ရမည် ဖြစ်သည်။ :(၁) က-အ :(၂) ျ ြ ွ ှ :(၃) ါ/ာ-ဲ :(၄) ံ-့-း။ :သဝေထိုးနှင့် အထူးအက္ခရာများ ပါရန် မလို။ ==== မြန်မာပန်ဂရမ်ပေါ်ထွက်လာမှု နောက်ခံဖြစ်ရပ်များ ==== ===== မြန်မာပန်ဂရမ် ဖိတ်ခေါ်ပြိုင်ပွဲကျင်းပပေးသူနှင့် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည် နေရာ ===== မြန်မာပန်ဂရမ်ဖိတ်ခေါ်ပြိုင်ပွဲကို ဆော့စ်ဝဲလ်စလူးရှင်းမှ [[ငွေထွန်း (Solveware Solution)| စီအီးအို ဦးငွေထွန်း]]က myanmaritpro ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖိတ်ခေါ်ပေးခဲ့သည်။ ==== မြန်မာပန်ဂရမ်ကို စတင်တီထွင်သူ ==== မြန်မာပန်ဂရမ်ကို စတင်တီထွင်ခဲ့သူမှာ [[User:Lionslayer|ဦးမောင်မောင်ဆန်း]] ဖြစ်သည်။ ၂ဝဝ၉ ဒီဇင်ဘာတွင် [[User:Lionslayer|မောင်မောင်ဆန်း]]သည် ရှေးဦးမြန်မာပန်ဂရမ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ==== အဆင့်ဆင့် ဖန်တီးခဲ့ပုံ ==== ==== မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် မြန်မာပန်ဂရမ်နှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းနှင့် သတင်းဆောင်းပါးများ ==== ပထမဆုံးမြန်မာပန်ဂရမ်၏ သတင်းနှင့် သတင်းဆောင်းပါးကို အလင်းတန်းဂျာနယ်တွင် ၂၅ ရက်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး မိုးမခသတင်း ဌာန၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင်လည်း ဖော်ပြခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် myanmar-myanmar.com ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင်လည်း မြန်မာပန်ဂရမ်သတင်းကို ပန်ဂရမ်ထွက်ပေါ်ပြီး ရက်ပိုင်းတွင် လွင့်တင်ပေးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ == ကိုးကား == {{commonscat|Typeface pangram samples}} *[[အလင်းတန်းဂျာနယ်]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.shweamyutay.com www.shweamyutay.com]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108095325/http://www.shweamyutay.com/ |date=8 November 2010 }} * [http://www.moemakha.com www.moemakha.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331093340/http://www.moemakha.com/ |date=31 March 2010 }} * [http://www.myanmaritpro.com www.myanmaritpro.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228181138/http://www.myanmaritpro.com/ |date=28 December 2013 }} * [http://www.myanmar-myanmar.com www.myanmar-myanmar.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116133757/http://www.myanmar-myanmar.com/ |date=16 January 2020 }} * [http://www.yoyer.com www.yoyer.com] [[Category:စာပေ]] 7ey8nqrp3e143yhylg4d7pf0649fu4l 0 14827 1039693 806785 2026-06-20T09:08:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039693 wikitext text/x-wiki [[File:Shin-moe Eruption 2011 0127.jpg|thumb| ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ရှင်မိုအဲဒကဲ မီးတောင် ပေါက်ကွဲပုံ]] ရှင်မိုအဲဒကဲ (အင်္ဂလိပ်: Shinmoedake ဂျပန် (新燃岳)) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[ကျူရှူးကျွန်း]]ရှိ ကာဂိုရှီးမား အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ (ပရီဖက်ချာ) တွင် ရှိပြီး ကီရီရှီးမား [[မီးတောင်]] အစုအဝေး၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="U-Tokyo">{{cite web|last=Earthquakes and volcanoes|first=U-Tokyo|title=Eruption of Shinmoe-dake (a stratovolcano of the Kirishima volcano group), Japan, 2011|url=http://outreach.eri.u-tokyo.ac.jp/eqvolc/201101_shinmoe/eng/|work=University of Tokyo|publisher=Outreach and Public Relations Office|accessdate=2011-01-27}}</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၃၀၀ နှင့် ၂၅,၀၀၀ ကြားက တောင်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20110131231633/http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/T110129003347.htm Experts warn recent Japanese volcanic eruptions similar to those 300 years ago] Jan. 30, 2011. [[Yomiuri Shimbun]]</ref> ရှင်မိုအဲဒကဲ၏ ပေါက်ကွဲမှုများကို ၁၇၁၆၊ ၁၇၁၇၊ ၁၇၇၁၊ ၁၈၂၂၊ ၁၉၅၉၊ ၁၉၉၁၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ပေါက်ကွဲမှုသည် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက် နံနက် ၇နာရီ ၃၀ မိနစ်တွင် ပေါက်ကွဲမှု ပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး အနီးပတ်ဝန်းကျင်သို့ ပြာမှုန်များကို လွှင့်ထုတ်ခဲ့သည်။ ပြာများကြောင့် ရထားလမ်း ၄ ခုကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ရပြီး အချို့သော လေကြောင်းခရီးစဉ်များကို ထူထပ်သော မီးခိုးငွေ့များကြောင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ရှင်မိုအဲဒကဲ၏ ပေါက်ကွဲမှုများတွင် အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|last=Fujita|first=Akiko|title=Volcano Erupts in Southern Japan, Smoke Seen 5,000 Feet Above the Crater|url=http://abcnews.go.com/International/volcano-eruption-japan-prompts-train-cancellations-voluntary-evacuations/story?id=12774482|accessdate=13 March 2011|newspaper=ABC News|date=January 27, 2011}}</ref>ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်တွင် မီးတောင်၏ သတိပေးမှု အဆင့်ကို အဆင့်၃ သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ရသည်။<ref name="U-Tokyo"/> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက် နေ့တွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး လေထုထဲသို့ ၂.၅ ကီလိုမီတာ မြင့်သော မီးခိုးငွေ့များကို လွှတ်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပေါက်ကွဲမှု အပိုင်းအစများ ၁.၅ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးတိုင်အောင် လွင့်စဉ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်းတွင် ချော်မြှုပ်အစုအဝေးများ ရှင်မိုအဲဒကဲ၏ မီးတောင်ဝထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ <ref>Johnston, Eric, "[https://web.archive.org/web/20110901231724/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110301i1.html Latest volcano show: Shinmoe]", ''[[Japan Times]]'', 1 March 2011, p. 3.</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် ပြင်းထန်သော မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် လာဟာ ဟုခေါ်သည့် ချော်ရည်ဗွက်များ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ် ရှိသည့်အတွက် မိယာကိုနိုဂျို ဒေသ အတွင်း ရှိ လူ ၂,၅၀၀ ကို ဒေသအတွင်းမှ ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့ရပြီး ၆၃ ယောက်ကို ထွက်ခွာနိုင်ရန် ကူညီပေးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|last=Takano|first=Saika|title=Residents near Japanese volcano urged to evacuate|url=http://www.reuters.com/article/2011/02/17/us-japan-volcano-idUSTRE71G26V20110217|accessdate=13 March 2011|newspaper=Reuters|date=February 17, 2011|author2=Michael Watson|archivedate=22 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130622112127/http://www.reuters.com/article/2011/02/17/us-japan-volcano-idUSTRE71G26V20110217}}</ref> မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၁၁ ဆန်ဒိုင် ငလျင်နှင့် ဆူနာမီ|ဆန်ဒိုင် ငလျင်]] ကြောင့် မီးတောင်သည် နောက်တစ်ကြိမ် ပေါက်ကွဲပြန်သည်။ <ref>[http://www.peoplestar.co.uk/index.html?news=503 « Shinmoedake volcano erupts as Japan struggles in earthquake aftermath »] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726025425/http://www.peoplestar.co.uk/index.html?news=503 |date=26 July 2012 }}, ''peoplestar.co.uk'', Retrieved on 2011-03-15.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/world/article965229.ece/Japanese-volcano-erupts|title=Japanese volcano erupts |publisher=Times Live|date=March 13, 2011|accessdate=2011-03-13}}</ref> မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ရာပေါင်းများစွာသော လူများကို ထိုနေရာမှ ကယ်ဆယ် ဖယ်ရှား ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news|last=Kennedy|first=Helen|title=Hundreds flee in Japan after Shinmoedake volcano begins spewing ash, boulders|url=http://www.nydailynews.com/news/world/2011/03/13/2011-03-13_hundreds_flee_in_japan_after_shinmoedake_volcano_begins_spewing_ash_boulders.html|accessdate=13 March 2011|newspaper=New York Daily News|date=March 13, 2011|archivedate=12 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111012042433/http://www.nydailynews.com/news/world/2011/03/13/2011-03-13_hundreds_flee_in_japan_after_shinmoedake_volcano_begins_spewing_ash_boulders.html}}</ref> ရှင်မိုအဲဒကဲသည် ဂျိမ်းစ်ဘွန်း၏ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ခုဖြစ်သော You Only Live Twice ဇာတ်ကား တွင် လူဆိုးတို့၏ ရော့ကက် အခြေစိုက်စခန်းနေရာ အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် လူသိများသည်။ <ref>[http://www.nydailynews.com/news/world/2011/01/27/2011-01-27_mount_shinmoedake_scene_of_sean_connery_you_only_live_twice_james_bond_movie_eru.html?r=news "Japan volcano Mount Shinmoedake, scene of Sean Connery 'You Only Live Twice' James Bond film, erupts"], ''NY Daily News'', Thursday January 27, 2011</ref> <gallery> Image:Kirishima Shin-moedake.jpg |ရှင်မိုအဲဒကဲ ဇူလိုင် ၂၀၀၈ Image:Shinmoe-dake Volcano Erupts on Kyushu Feb 2011.jpg|ရှင်မိုအဲဒကဲကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ တွင် ဂြိုဟ်တုမှ ရိုက်ကူးထားသောပုံ Image:1998 shinmoe takachiho.jpg|ရှင်မိုအဲဒကဲ နှင့် တာကာချီဟိုနိုမီနဲ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၈ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-12331811 BBC article on the January 2011 eruption] * [http://www.youtube.com/watch?v=J2575Z_jTUw Explosive eruptions observed. January, 2011: YouTube] * [http://volcano.videohq.tv/search/label/Japan?&max-results=9 Mount Shinmoe Video Archive] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121221222805/http://volcano.videohq.tv/search/label/Japan?&max-results=9 |date=21 December 2012 }} [[Category:မီးတောင်များ]] [[Category:တောင်]] [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ]] twa34zb0le06xnsn609un2ovsrdwn4c 0 18347 1039685 766246 2026-06-20T08:11:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039685 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =ရမည်းသင်း ခရိုင် | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | nickname = | motto = | image_map = File:Yamethin district in Mandalay region.svg | mapsize = | map_caption = မန္တလေးတိုင်းအတွင်းတည်နေရာ | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption =မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတည်နေရာ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်ပေါင်း]] | subdivision_type3 = | subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | subdivision_name2 = ၂ | subdivision_name3 = | established_title = Settled | established_date = | seat_type = | seat = | parts_type = | parts_style = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_min_m = | elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> | population_total = ၅၁၈,၃၈၄<ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၁၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = | population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> | population_note = | postal_code_type = Postal codes | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | coordinates = {{Coord|20|53|N|95|53|E|region:MM|display=inline,title}} <!-- Area/postal codes & others -------->| p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics ----------------->| elevation_max_m = | elevation_max_ft = | timezone = [[မြန်မာ စံတော်ချိန်|MST]] | utc_offset = 6:30 | timezone_DST = | utc_offset_DST = }} '''ရမည်းသင်းခရိုင်''' ({{lang-en|Yamethin District}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ရမည်းသင်းမြို့]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် ယခင်က ရမည်းသင်းနယ်နှင့် ပျဉ်းမနားနယ်တို့ပါဝင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနားနယ်သည် တပ်ကုန်း၊ ပျဉ်းမနား၊ လယ်ဝေးမြို့နယ်များနှင့် [[ပျဉ်းမနားခရိုင်]]ဟူ၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနားခရိုင်သည် နေပြည်တော်ခရိုင်ဖြစ်သွားပြီး ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ဥတ္တရနှင့် ဒက္ခိဏဟူ၍ ခရိုင်(၂)ခု ထပ်မံခွဲခြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://myanmar.gov.mm/naypyitaw-council|title=နေပြည်တော်ကောင်စီနောက်ခံသမိုင်း|archive-date=2 February 2021|access-date=8 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202044017/https://myanmar.gov.mm/naypyitaw-council|url-status=dead}}</ref>ထို့ကြောင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၌ ရမည်းသင်းနှင့် ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် (၂)ခုသာ ကျန်ရှိသည်။<ref>{{cite news|url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/nay-pyi-taw/26135-2017-05-03-10-44-59.html|title=ပြန်လည်ရေးဆွဲနေသည့် မြို့ပြစီမံကိန်း|accessdate=8 October 2021|archivedate=24 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224024621/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/nay-pyi-taw/26135-2017-05-03-10-44-59.html}}</ref> ==ပါဝင်သောမြို့နယ်များ== [[File:Yamethin tsp in Yamethin district.svg|thumb|ရမည်းသင်းခရိုင်မြို့နယ်များ {{legend|#E31A1C|ရမည်းသင်းမြို့နယ်}} {{legend|#0000FF|ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်}}]] ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ *[[ရမည်းသင်းမြို့နယ်]] **[[ရမည်းသင်းမြို့]] *[[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]] **[[ပျော်ဘွယ်မြို့]] ==ပထဝီဝင်အနေအထား== ===နယ်နိမိတ်=== ရမည်းသင်းခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တောင်ဘက်အစွန်တွင် တည်ရှိသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မှ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ တောင်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေမှ လယ်​ဝေးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]]မှ [[မကွေးခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၄၂ဝ၁ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ရမည်းသင်းခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းရိုးမတောင်တန်း]]၊ အလယ်တွင် မင်းဝံတောင်တန်း၊ အနောက်တွင် [[ပဲခူးရိုးမတောင်|ပဲခူးရိုးမ]]တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ ပျော်ဘွယ်ဘက်ခြမ်းတွင်မူ အလယ်ပိုင်းသည် မြေပြန့်ဖြစ်သည်။ ကျောက်စရစ်များ ရောပြွန်းနေသော မြေများပြီး အချို့မှာ မြေဆီလယ်မြေများဖြစ်ကာ သဲမြေအနည်းငယ်ရှိသည်။ ===ရေဆင်း=== ခရိုင်အတွင်း ချောင်းအနည်းငယ် စီးဆင်းနေသည်။ ===ရာသီဥတု=== ရမည်းသင်းခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ အများအားဖြင့် ပူအိုက်စိုစွတ်သည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်၏ ထူးခြားချက်မှာ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရာသီဥတုအခြေအနေ ကွဲပြားခြားနားလျက် ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ ခရိုင်ကို အရှေ့နှင့် အနောက် ဖြတ်စီးသော ဆင်သေချောင်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် တောင်ဘက်ပိုင်းတို့သည် ချောင်းနှင့် မိုင်အနည်းငယ်မျှ ကွာဝေးရုံမျှနှင့် ရာသီဥတုအခြေအနေချင်း ရုတ်ခြည်းအားဖြင့် သိသိသာသာ ကွာခြားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဆင်သေချောင်း၏ မြောက်ဘက်ရှိ [[ရမည်းသင်းမြို့]]နယ်တွင် မိုးခေါင်ရေရှား ရပ်ဝန်း၏ ရာသီဥတုအခြေ အနေမျိုးရှိ၍ ချောင်း၏ တောင်ဘက်ရှိ ပျဉ်းမနားမြို့နယ် (ယခု ဒက္ခိဏခရိုင်အတွင်းပါဝင်) ၌မူ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၏ ရာသီဥတု အခြေအနေမျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်ကို မြေညီပိုင်း၊ ကုန်းမြင့်ပိုင်း၊ သစ်တောပိုင်းဟူ၍ သုံးပိုင်းပိုင်းခြားနိုင်သည်။ ဆင်သေချောင်း၏ မြောက်ဘက်ရှိ ရမည်းသင်းမြို့နယ်သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သောနယ်ဖြစ်၏။ ရမည်းသင်းခရိုင်တစ်ခုလုံးတွင် တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုက်ပျိုးရေးကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် မိုးကို စိတ်မချရချေ။ အထူးသဖြင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ်တွင် မိုးခေါင်မည်ကို တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြရလေသည်။ ပျဉ်းမနားမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ်တွင် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရန်အတွက် မိုးရေမှာ မလုံလောက်သဖြင့် လယ်ယာများသို့ ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းဖြည့်တင်းပေးရသည်။ ==လူဦးရေ== ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၅၁၈,၃၈၄ ဖြစ်ကာ ကျား ၂၄၄,၆၀၃နှင့် မ ၂၇၃,၇၈၁ ဖြစ်သည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် ရမည်းသင်းမြို့နယ်ထက် လူဦးရေ ပိုများသည်။ ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၁၁.၆ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်း|volume=၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> ==စီးပွားရေး== ရမည်းသင်းခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သီးနှံပွဲရုံများ အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး မွေးမြူရေးကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပဲ၊ ငရုပ်၊ ဆီထွက်သီးနှံများ၊ မန်ကျည်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ ကွမ်း၊ ဝါ၊ မုန့်ကြွပ် စသည်ဖြင့် ထွက်ရှိပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးသို့ တင်သွင်းသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင် မြေညီပိုင်းတွင် ဆန်စပါးကို အများဆုံး စိုက်ပျိုး၍ မိုးခေါင်ရေရှား အသီးအနှံများကို ယာများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်း အနောက်ဘက်ရှိ ရိုးမတောင်ခြေ အရပ်ဒေသများ၌ မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်းသီးနှံပင် သက်သက်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရေရနိုင်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ၌ကား ဆန်စပါးကို စိုက်ကြသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင် သစ်တောနယ်မှာ ကျယ်ဝန်းလှသဖြင့် ငလိုက်ချောင်းကို နယ်ခြားသတ်မှတ်ထား၍ ချောင်း၏ မြောက် ဘက်ကို ရမည်းသင်းသစ်တောနယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်ကို ပျဉ်းမနားသစ်တောနယ်ဟူ၍လည်းကောင်း သီးသန့်ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ယခုတွင် ရမည်းသင်းနယ်သာ ရှိ​တော့သည်။ သစ်တောမှ သစ်များကိုထုတ်ယူရာတွင် ဆင်များကို အသုံးများသည်။ မီးရထားလမ်းမကြီးနှင့် ဆက်သွယ်ထားသော သံလမ်းများတစ်လျှောက်မှ သစ်ဆွဲမီးရထားကလေးများဖြင့်လည်း သစ်များကို ထုတ်ယူကြသည်။ ရမည်းသင်း သစ်တောနယ်တွင် ဆင်သေချောင်းအားဖြင့် မျှောချကြသည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ရမည်းသင်းခရိုင်သည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသို့ ဝင်ရာအပေါက်ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းသည် ခရိုင်အတွင်း ရမည်းသင်းနှင့် ပျော်ဘွယ်မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မိတ္ထီလာသို့ ဆက်လက်ရောက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် မိတ္ထီလာ-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ ပြည်ထောင်စုလမ်းနှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းကို ဆက်သွယ်သည့် ဖြတ်လမ်းသည် ပျော်ဘွယ်မြို့အဝင်မှ ဖြတ်သန်းသွားကာ မိတ္ထီလာခရိုင် သာစည်မြို့နယ်၊ [[ဘုရားငါးဆူ (တောင်)ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်|ဘုရားငါးဆူ]]ရွာအနီးတွင် သွား၍ဆုံသည်။ ထို့အပြင် နတ်မောက် - ပျော်ဘွယ်လမ်းဖြင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသို့သွားလာနိုင်ကာ ထိုလမ်းမှတဆင့် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။ ==ပညာရေး== ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် အခြေခံပညာကျောင်းများအပြင် [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရမည်းသင်း)|နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ==ကျန်းမာရေး== ရမည်းသင်းမြို့တွင် ခုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ဆေးရုံ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့တွင် ခုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံများအပြင် တိုက်နယ်ဆေးရုံများလည်းတည်ရှိကာ ခုတင် (၃၂၆) ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> }} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ]] reriv8lctbpxfo9x6fkosljlxyw8mnl 0 29484 1039674 840515 2026-06-20T06:59:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039674 wikitext text/x-wiki {{Infobox အမေရိကန်ပြည်နယ် |Name = မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား |Fullname = မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ် | image_seal = Seal of North Carolina.svg | flag_link = :en:Flag of North Carolina | image_map = North Carolina in United States.svg |Nickname = [[Tar Heel]] State; {{nowrap|Old North State}} |Motto = [[Esse quam videri]] (official); {{nowrap|[[Wright brothers#Ohio/North Carolina rivalry|First in Flight]]}} |MottoEng = To be, rather than to seem |Former = Province of North Carolina |LargestCity = [[Charlotte, North Carolina|Charlotte]] |LargestMetro = [[Charlotte metropolitan area|Charlotte metro area]] |LargestCounty = [[Wake County, North Carolina|Wake]] |Old Capital = [[New Bern, North Carolina|New Bern]] |Capital = [[Raleigh, North Carolina|Raleigh]] |Demonym = North Carolinian (official);<br />Tar Heel (colloquial) |Governor = [[Bev Perdue]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |Lieutenant Governor = [[Walter H. Dalton]] (D) |Legislature = [[North Carolina General Assembly|General Assembly]] |Upperhouse = [[North Carolina Senate|Senate]] |Lowerhouse = [[North Carolina House of Representatives|House of Representatives]] |Senators = [[Richard Burr]] ([[Republican Party (United States)|R]])<br />[[Kay Hagan]] ([[United States Democratic Party|D]]) |Representative=7 Democrats,<br />6 Republicans |PostalAbbreviation = NC |OfficialLang = [[English language|English]] |AreaRank = 28th |TotalAreaUS = 53,819 |TotalArea = 139,390 |LandAreaUS = 48,711 |LandArea = 126,161 |hi coastline = 301 |WaterArea = 5,108 |PCWater = 9.5 |PopRank = 10th |2000Pop = 9,656,401 (2011 est) |DensityRank = 15th |2000DensityUS = 179 |2000Density = 76.5 |MedianHouseholdIncome = $44,670<ref name = MHI>[http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-_box_head_nbr=R1901&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-format=US-30&-CONTEXT=grt Median Household Income] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106032122/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-_box_head_nbr=R1901&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-format=US-30&-CONTEXT=grt |date=6 January 2012 }}, from U.S. Census Bureau (from 2007 American Community Survey, U.S. Census Bureau. Retrieved 2009-04-09.</ref> |IncomeRank = 38th<ref name = MHI/> |AdmittanceOrder = 12th |AdmittanceDate = November 21, 1789 |TimeZone = [[Eastern Time Zone (North America)|Eastern]]: [[Coordinated Universal Time|UTC]][[Eastern Standard Time|-5]]/[[Eastern Daylight Time|-4]] |Latitude = 33°&#8202;50′ N to 36°&#8202;35′ N |Longitude = 75°&#8202;28′ W to 84° 19′ W |WidthUS = 150 |Width = 241 |LengthUS = 560<ref>{{cite web |date=May 8, 2006 |url=http://www.secretary.state.nc.us/kidspg/geog.htm |title=North Carolina Climate and Geography |work=NC Kids Page |publisher=North Carolina Department of the Secretary of State |accessdate=2006-11-07 |archive-date=4 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061104080337/http://www.secretary.state.nc.us/kidspg/geog.htm }}</ref> |Length = 901 |HighestPoint = [[Mount Mitchell (North Carolina)|Mount Mitchell]]<ref name=USGS>{{cite web|url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|title=Elevations and Distances in the United States|publisher=United States Geological Survey|year=2001|accessdate=October 24, 2011|archivedate=15 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html}}</ref><ref name=NAVD88>Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.</ref> |HighestElevUS = 6,684 |HighestElev = 2037 |MeanElevUS = 700 |MeanElev = 210 |LowestPoint = [[Atlantic Ocean]]<ref name=USGS/> |LowestElevUS = 0 |LowestElev = 0 |ISOCode = US-NC |ElectoralVotes = 15 |Website = www.nc.gov }} '''မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်''' ({{lang-en|North Carolina}}; {{IPAc-en|audio=en-us-North Carolina.ogg|ˌ|k|ær|ə|ˈ|l|aɪ|n|ə}} {{respell|KARR|ə|LIE|nə}}) သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသတွင် ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု)|ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်]]နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[တင်နက်ဆီပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၀,၄၃၉,၃၈၈ ဖြစ်သည်။ <gallery perrow="5"> Image:2014-02-23 14-17-33 - 2014-02-23-22h17m33.jpg Image:Outer Banks - Beach.jpg Image:The Biltmore, NC.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{အမေရိကန် ပြည်နယ်များ}} [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ]] {{stub}} 2edpiokoc8c734e5p4kbzrt85p8fsfe 0 29561 1039658 859626 2026-06-20T03:47:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039658 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = မိုင်ယာမီမြို့ | official_name = City of Miami | settlement_type = Metropolitan City | image_skyline = Miami collage 20110330.jpg | image_size = 300px | image_alt = A collage of images of Miami. | image_caption = အပေါ်မှ စ၍ ဝဲမှယာ၊ မိုင်ယာမီမြို့လယ်ခေါင်၊ ဖရီးဒမ်း တာဝါ၊ ဗစ်ဇ်ကာရ ဗီလာ၊ မိုင်ယာမီ တာဝါ၊ ဗာဂျီးနီးယားကီး ကမ်းခြေ၊ Adrienne Arsht Center for the Performing Arts၊ အမေရိကန် လေကြောင်းလိုင်း အေရီနာ၊ မိုင်ယာမီ ဆိပ်ကမ်း၊ မိုင်ယာမီပေါ်တွင် လသာနေပုံ | image_flag = Flag of Miami, Florida.svg | image_seal = Seal of Miami, Florida.svg | nickname = ပဉ္စလက်မြို့တော်၊ အမေရိကား၏ ဝင်ပေါက်၊ လက်တင်အမေရိက၏ မြို့တော်<ref name="time.com">{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979733,00.html|work=Time|title=Miami: the Capital of Latin America|date=December 2, 1993|accessdate=10 March 2017|archivedate=13 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130813065922/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979733,00.html}}</ref> | image_map = Miami-Dade County Florida Incorporated and Unincorporated areas Miami Highlighted.svg | map_caption =မိုင်ယာမီ-ဒိတ် ကောင်တီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း တည်နေရာပြပုံ | pushpin_map = USA Florida | pushpin_label = မိုင်ယာမီ | pushpin_map_caption = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း တည်နေရာ | coordinates = {{coord|25|46|31|N|80|12|32|W|region:US-FL|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ကောင်တီ | subdivision_name2 = မိုင်ယာမီ-ဒိတ် | established_title = အခြေချခြင်း | established_date = ၁၈၂၅ | established_title2 = မြို့တည်ခြင်း | established_date2 = ဇူလိုင် ၂၈၊ ၁၈၉၆ | named_for = Mayaimi | government_type = မြို့တော်ဝန်-ကော်မစ်ရှင်နာ အစီအစဉ် | leader_party = [[Republican Party (United States)|R]] | leader_title = မြို့တော်ဝန် | leader_name = Tomás Regalado | leader_title2 = မြို့တော်မန်နေဂျာ | leader_name2 = Daniel J. Alfonso | unit_pref = US | area_footnotes = <ref name="GR1">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html|publisher=United States Census Bureau|accessdate=April 23, 2011|date=February 12, 2011|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> | area_total_sq_mi = 55.27 | area_land_sq_mi = 35.68 | area_water_sq_mi = 19.59 | area_urban_sq_mi = 1,116.1 | area_metro_sq_mi = 6137 | elevation_ft = 6 | elevation_max_ft = 42<!--Miami-Dade County metro--> | population_footnotes = <ref name=censuspop>{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_DP_DPDP1&prodType=table|title=American Factfinder, Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010|publisher=US Census Bureau|accessdate=October 21, 2011}}</ref><ref name="American Community Survey">[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=40000US56602&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=3308&-_lang=en&-redoLog=false&-format= American Community Survey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111028193609/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=40000US56602&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=3308&-_lang=en&-redoLog=false&-format= |date=28 October 2011 }} Miami Urbanized Area (2008 estimate)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/historical/2000s/vintage_2009/city.html|title=Population Estimates|publisher=|accessdate=August 10, 2015}}</ref><ref>[http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2009/tables/SUB-EST2009-01.csv "2009 City Estimates"], US Census Bureau. (CSV format)</ref> | population_total = ၃၉၉,၄၅၇ | population_as_of = ၂၀၁၀ | population_rank = 44th, U.S. | population_est = ၄၄၁,၀၀၃ | pop_est_as_of = ၂၀၁၅ | population_density_sq_mi = ၁၂၃၆၀ | population_urban = ၅,၅၀၂,၃၇၉ (4th, U.S.) | population_metro = ၅,၅၆၄,၆၃၅ (8th, U.S.) | population_demonym = Miamian | timezone1 = [[Eastern Time Zone|Eastern (EST)]] | utc_offset1 = -5 | timezone1_DST = [[Eastern Time Zone|EDT]] | utc_offset1_DST = -4 | postal_code_type = ZIP code(s) | postal_code = ၃၃၀၁၀–၃၃၂၉၉ | area_code = ၃၀၅၊ ၇၈၆ | website = {{URL|miamigov.com}} | footnotes = }} '''မိုင်ယာမီမြို့''' ({{lang-en|Miami}}; {{IPAc-en|m|aɪ|ˈ|æ|m|i}}; {{IPA-es|miˈami}}) သည် [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]] အရှေ့တောင်ပိုင်း အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး မိုင်ယာမီ-ဒိတ် ကောင်တီ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ထိုကောင်တီမှာ ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၂,၅၀၀၀,၆၂၅ ဦး ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၄၂ မြို့မြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်ပြီး မြို့တွင်း လူဦးရေ ၃၉၉,၄၅၇ ဦး ရှိသည်။ တောင်ဖလော်ရီဒါ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဧရိယာ အတွင်း အဓိက၊ အလယ်ဗဟိုကျကာ၊ လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် လူဦးရေ အများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း ဗျူရို၏ အဆိုအရ မိုင်ယာမီ မက်ထရို ဧရိယာသည် သတ္တမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၅.၅ သန်းမျှ ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့များ]] pe8rhm87od8bukgbi405muhyu32nb25 0 47470 1039627 949716 2026-06-19T22:22:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039627 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete}} {{Infobox spacecraft | Name = ''ပိုင်အိုနီးယား ၁၀'' | Image = [[File:Pioneer 10-11 spacecraft.jpg|frameless]] | Caption = ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ | Organization = ARC / [[နာဆာ]] | Major_Contractors = TRW | Mission_Type = ဖြတ်သန်းပျံသန်း | Flyby_Of = [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]] <!--<small>({{Release date and age|1973|12|3}})</small>--> | Launch = 1972-03-02 01:49:00 [[Coordinated Universal Time|UTC]] <br><small>({{For year month day| year=1972| month=03| day=03}} အကြာက)</small> | Launch_Vehicle = Atlas-Centaur/TE364-4 | Launch_Site = Cape Canaveral Air Force Station Space Launch Complex 36|Space Launch Complex 36A <br>Cape Canaveral Air Force Station | Mission_Duration = March 2, 1972 – January 23, 2003<br> <small>(30 years, 10 months, 22 days)</small><br> <small>(lost communication)</small> | MissionHighlight = Jupiter flyby <br>{{pad|1em}}''(completed 1974-01-01)'' <br>Interstellar mission <br>{{pad|1em}}''(completed 1997-03-31)'' | NSSDC_ID = 1972-012A | Webpage = [http://web.archive.org/web/20041105100336/spaceprojects.arc.nasa.gov/Space_Projects/pioneer/PNhome.html Pioneer Project website]<small>(archived)</small><br> [http://www.nasa.gov/mission_pages/pioneer/ NASA Archive page] | Mass = {{convert|258|kg|lb|abbr=on}} | Power = 155.0 W (4 Radioisotope thermoelectric generator|SNAP-19 RTGs) }} '''ပိုင်အိုနီးယား ၁၀''' အာကာသယာဉ်သည် ၂၅၈ ကီလိုဂရမ်အလေးချိန်ရှိသည့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေး စက်ရုပ်ယာဉ်ဖြစ်သည်။ [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]]သို့ ပထမဆုံးခရီးနှင်ခဲ့ပြီး [[နေအဖွဲ့အစည်း]]မှ လွတ်မြောက်အလျင်ဖြင့်ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံးယာဉ်ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းကို အမေရိကန်အမျိုးသားလေကြောင်းနှင့်အာကာသစီမံမှုအဖွဲ့ ([[နာဆာ]])၏ အမ်းစ်သုတေသနဌာနက ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး TRW Inc က ယာဉ်ကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။ ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ ကို အချင်း၂.၇၄ မီတာရှိသည့်စလောင်း၊ ယင်းတွင်ဆက်စပ်တပ်ဆင်ထားသည့် ဆဌဂံပုံကိုယ်ထည်၊ ဖမ်းယူမှုမြင့်မားသည့် အင်တင်နာချောင်းကြီးတစ်ချောင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လိုအပ်သည့်စွမ်းအင်ကို ရေဒီယိုအိုင်ဆိုတုပ် အပူလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်စက်လေးခုပေါင်းမှ စတင်ပစ်လွှတ်ချိန်တွင် ၁၅၅ ဝပ်ရရှိသည်။ ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ ကို ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ၂ရက်နေ့တွင် ဖလော်ရီဒါရှိ ကိပ်ကာနီဗယ်အာကာသလွှတ်တင်ရေးစခန်းမှလွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ဇွန် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားများပတ်လမ်းကိုဖြတ်သွားသော ပထမဆုံးအာကာသယာဉ် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၇၃၊ နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်မှစတင်၍ ကီလိုမီတာ၂၅ သန်းအကွာအဝေးမှ ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ဓာတ်ပုံများကို စတင်ပေးပို့ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်းဓာတ်ပုံ ၅၀၀ ကျော်ပေးပို့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃၊ ဒီဇင်ဘာတွင် ဂြိုဟ်နှင့်အနီးဆုံး ၁၃၂, ၂၅၂ ကီလိုမီတာအကွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်တွင် ယာဉ်ပေါ်တွင် တပ်ဆင်ပေးလိုက်သော ကိရိယာများသည် ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားပတ်လမ်းခါးပတ်ကွင်း၊ [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]]ပတ်ဝန်းကျင်၊ နေမုန်တိုင်းများ၊ အာကာသရောင်ခြည်များကိုလေ့လာနိုင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါနေ[[စကြဝဠာ]]အတွင်းအစွန်ဆုံးရှိ ဟေလီယိုစပီးယားအလွှာ (နေစကြဝဠာ နယ်နိမိတ်အစွန်)သို့ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃၊ ဇန္နဝါရီ ၂၃ တွင် ကမ္ဘာမှ ကီလိုမီတာ ၁၂ ဘီလျံ (၈၀ [[AU]])အရောက်တွင် ယာဉ်ပေါ်တွင်ဓာတ်အားနည်းပါးလာမှုကြောင့် ဆက်သွယ်မှုပြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ===ယာဉ်ဒီဇိုင်း=== [[File:Pioneer 10 systems diagram.svg|right|thumb|ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ နှင့် ၁၁ အာကာသယာဉ်များပုံ]] The ''Pioneer 10'' bus measures {{convert|36|cm|in}} deep and with six {{convert|76|cm|in|adj=on}} long panels forming the hexagonal structure. The bus houses propellant to control the orientation of the probe and eight of the eleven scientific instruments. The equipment compartment lies within an aluminum honeycomb structure to provide protection from meteoroids. A layer of insulation, consisting of aluminized [[mylar]] and [[kapton]] blankets, provides passive thermal control. Heat is generated by the dissipation of 70 to 120 [[watt]]s (W) from the electrical components inside the compartment. The heat range is maintained within the operating limits of the equipment by means of louvers located below the mounting platform.<ref name=prd65_8/> The spacecraft had a launch mass of {{convert|260|kg|lb}}.<ref name="PionOdys"/>{{rp|42}} At launch, the spacecraft carried {{convert|36|kg|lb}} of liquid [[hydrazine]] [[monopropellant rocket|monopropellant]] in a {{convert|42|cm|in|adj=on}} diameter spherical tank.<ref name=prd65_8/> Orientation of the spacecraft was maintained with six 4.5 [[Newton (unit)|N]],<ref name='Astronautix'>{{cite encyclopedia | last = Wade | first = Mark | encyclopedia = Encyclopedia Astronautica | title = Pioneer 10-11 | url = http://astronautix.com/craft/pior1011.htm | accessdate = 2011-02-08}}</ref> hydrazine thrusters mounted in three pairs. Pair one maintained a constant spin-rate of 4.8-[[rpm]], pair two controlled the forward thrust, and pair three controlled the attitude. The attitude pair were used in [[conical scanning]] maneuvers to track Earth in its orbit.<ref>{{cite web| title = Weebau Spaceflight Encyclopedia| date = 9 November 2010| url = http://weebau.com/satplan/pioneer%2010.htm| accessdate = 12 January 2012}}</ref> Orientation information was also provided by a [[Star tracker#Star tracker|star sensor]] able to reference [[Canopus]], and two [[sun sensor]]s.{{sfn|Fimmel|van_Allen|Burgess|1980|pp=46–47}} ====သိပ္ပံပစ္စည်းများ==== {| |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Helium Vector [[Magnetometer]] ('''HVM''') |- | [[File:Pioneer 10-11 - P50 - fx.jpg|150px]] | This instrument measures the fine structure of the interplanetary magnetic field, maps the Jovian magnetic field, and provides magnetic field measurements to evaluate solar wind interaction with Jupiter. The magnetometer consists of a helium-filled cell mounted on a 6.6&ndash;m boom to partly isolate the instrument from the spacecraft's magnetic field.<ref name=NSSDCHVM/> *<small>'''Principal investigator:''' Edward Smith / JPL</small> *<small>'''Data:''' [http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Helium_Vector_Magnetometer PDS/PPI data catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720073919/http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Helium_Vector_Magnetometer |date=20 July 2011 }}, [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/mag/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029195859/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/mag/ |date=29 October 2011 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Quadrispherical [[Plasma (physics)|Plasma]] Analyzer |- | [[File:Pioneer 10-11 - P51b - fx.jpg|150px]] | Peers through a hole in the large dish-shaped antenna to detect particles of the solar wind originating from the Sun.<ref name="NSSDCQPA">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-13|title= Quadrispherical Plasma Analyzer|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 1 June 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160601043222/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-13}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' Aaron Barnes / NASA Ames Research Center ([https://web.archive.org/web/20000520044455/http://arwen.arc.nasa.gov/ archived website])</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Quadrispherical_Plasma_Analyser PDS/PPI data catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720073922/http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Quadrispherical_Plasma_Analyser |date=20 July 2011 }}, [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/plasma/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029195757/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/plasma/ |date=29 October 2011 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | [[Charged Particle]] Instrument ('''CPI''') |- | [[File:Pioneer 10-11 - P52a - fx.jpg|150px]] | Detects cosmic rays in the Solar System.<ref name="NSSDCCPI">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-02|title= Charged Particle Instrument (CPI)|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 20 September 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160920212352/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-02}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' [[John Alexander Simpson|John Simpson]] / University of Chicago</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/cpi/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024040753/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/cpi/ |date=24 October 2015 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | [[Cosmic Ray]] Telescope ('''CRT''') |- | [[File:Pioneer 10-11 - P52b - fx.jpg|150px]] | Collects data on the composition of the cosmic ray particles and their energy ranges.<ref name="NSSDCCRT">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-12|title= Cosmic-Ray Spectra|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 27 October 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20111027060336/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-12}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' [[Frank B. McDonald]] / NASA Goddard Space Flight Center</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Cosmic_Ray_Telescope PDS/PPI data catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720074405/http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Cosmic_Ray_Telescope |date=20 July 2011 }}, [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/crt/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024014456/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/crt/ |date=24 October 2015 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | [[Geiger tube telescope|Geiger Tube Telescope]] ('''GTT''') |- | {{center|[[File:Pioneer 10-11 - p53 - fx.jpg|100px]]}} | Surveys the intensities, energy spectra, and angular distributions of electrons and protons along the spacecraft's path through the radiation belts of Jupiter.<ref name="NSSDCGTT">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-11|title= Geiger Tube Telescope (GTT)|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 27 October 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20111027092827/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-11}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' [[James A. Van Allen]] / University of Iowa ([http://www-pw.physics.uiowa.edu/pioneer/home.html website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130112182657/http://www-pw.physics.uiowa.edu/pioneer/home.html |date=12 January 2013 }})</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Gieger_Tube_Telescope PDS/PPI data catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720074448/http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Gieger_Tube_Telescope |date=20 July 2011 }}, [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/gtt/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024012743/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/gtt/ |date=24 October 2015 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Trapped [[Radiation]] Detector ('''TRD''') |- | [[File:Pioneer 10-11 - P54 - fx.jpg|150px]] | Includes an ''unfocused [[Cerenkov counter]]'' that detects the light emitted in a particular direction as particles pass through it recording electrons of energy, 0.5 to 12 [[electron volt|MeV]], an ''electron scatter detector'' for electrons of energy, 100 to 400 keV, and a ''minimum ionizing detector'' consisting of a solid-state diode that measures minimum ionizing particles (<3 MeV) and protons in the range of 50 to 350 MeV.<ref name="NSSDCTRD">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-05|title= Jovian Trapped Radiation|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 27 October 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20111027060214/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-05}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' R. Fillius / University of California San Diego</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/trd/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024040800/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/particle/trd/ |date=24 October 2015 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | [[Meteoroid]] Detectors |- | [[File:Pioneer 10-11 - P56 - fx.jpg|150px]] | Twelve panels of pressurized cell detectors mounted on the back of the main dish antenna record penetrating impacts of small meteoroids.<ref name="NSSDCMD">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-04|title= Meteoroid Detectors|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 18 June 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160618232249/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-04}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' William Kinard / NASA Langley Research Center</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/datasetSearch.do?spacecraft=Pioneer%2010&experiment=Meteoroid%20Detectors NSSDC data archive list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005062209/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/datasetSearch.do?spacecraft=Pioneer%2010&experiment=Meteoroid%20Detectors |date=5 October 2012 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Asteroid/Meteoroid Detector ('''AMD''') |- | [[File:Pioneer 10-11 - P55b - fx.jpg|150px]] | Meteoroid-asteroid detector looks into space with four non-imaging telescopes to track particles ranging from close-by bits of dust to distant large asteroids.<ref name="NSSDCAMD">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-03|title= Asteroid/Meteoroid Astronomy|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 17 June 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160617203009/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-03}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' Robert Soberman / General Electric Company</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/asteroid_meteoroid_astronomy/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029195802/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/asteroid_meteoroid_astronomy/ |date=29 October 2011 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Ultraviolet [[Photometer]] |- | [[File:Pioneer 10-11 - P57a - fx.jpg|150px]] | Ultraviolet light is sensed to determine the quantities of hydrogen and helium in space and on Jupiter.<ref name="NSSDCUVP">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-06|title= Ultraviolet Photometry|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 18 June 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160618220838/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-06}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' Darrell Judge / University of Southern California</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Ultraviolet_Photometer PDS/PPI data catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720074458/http://pds-ppi.igpp.ucla.edu/search/?filter=PN_5001&title=Pioneer_10_Ultraviolet_Photometer |date=20 July 2011 }}, [ftp://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/uv/ NSSDC data archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029195830/http://nssdcftp.gsfc.nasa.gov/spacecraft_data/pioneer/pioneer10/uv/ |date=29 October 2011 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Imaging [[Polarimeter|Photopolarimeter]] ('''IPP''') |- | [[File:Pioneer 10-11 - P60 - fx.jpg|150px]] | The imaging experiment relies upon the spin of the spacecraft to sweep a small telescope across the planet in narrow strips only 0.03 degrees wide, looking at the planet in red and blue light. These strips were then processed to build up a visual image of the planet.<ref name="NSSDCIPP">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-07|title= Imaging Photopolarimeter (IPP)|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 19 January 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170119030845/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-07}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' [[Tom Gehrels]] / University of Arizona</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} *<small>'''Data:''' [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/datasetSearch.do?spacecraft=Pioneer%2010&experiment=Imaging%20Photopolarimeter%20%28IPP%29 NSSDC data archive list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005062225/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/datasetSearch.do?spacecraft=Pioneer%2010&experiment=Imaging%20Photopolarimeter%20(IPP) |date=5 October 2012 }}</small> |- | | ---- |- | colspan="2" style="background: #e5e5e5" | Infrared [[Radiometer]] |- | [[File:P58 - fx.jpg|150px]] | Provides information on cloud temperature and the output of heat from Jupiter.<ref name="NSSDCIRR">{{cite web|url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-08|title= Infrared Radiometers|publisher= NASA / National Space Science Data Center|accessdate= 2011-02-19|archive-date= 18 June 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160618104524/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-08}}</ref> *<small>'''Principal investigator:''' Andrew Ingersoll / California Institute of Technology</small>{{sfn|Simpson|2001|p=146}} |- | | ---- |} ====ပိုင်အိုနီးယား သတ္တုပြား==== [[File:Pioneer10-plaque tilt.jpg|right|thumb|ပိုင်အိုနီးယား သတ္တုပြား]] At the behest of [[Carl Sagan]],{{sfn|Dyer|1998|p=302}} Pioneer 10 and Pioneer 11 carry a {{Convert|152|by|229|mm|inch|abbr=on}} gold-anodized aluminum [[Commemorative plaque|plaque]] in case either spacecraft is ever found by intelligent life-forms from another planetary system. The plaques feature the nude figures of a human male and female along with several symbols that are designed to provide information about the origin of the spacecraft.<ref name=Sagan1972>{{cite journal | doi=10.1126/science.175.4024.881 | url=http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/175/4024/881.pdf | title=A Message from Earth | author=Carl Sagan, Linda Salzman Sagan and Frank Drake | journal=Science | volume=175 | issue=4024 | pages=881–884 | date=1972-02-25 | pmid=17781060 | bibcode=1972Sci...175..881S }} Paper on the background of the plaque. Pages available online: [http://www.enterprisemission.com/images/plaque-1.jpg 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228112355/http://www.enterprisemission.com/images/plaque-1.jpg |date=28 February 2008 }}, [http://www.enterprisemission.com/images/plaque-2.jpg 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228112354/http://www.enterprisemission.com/images/plaque-2.jpg |date=28 February 2008 }}, [http://www.enterprisemission.com/images/plaque-3.jpg 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228112351/http://www.enterprisemission.com/images/plaque-3.jpg |date=28 February 2008 }}, [http://www.enterprisemission.com/images/plaque-4.jpg 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228112353/http://www.enterprisemission.com/images/plaque-4.jpg |date=28 February 2008 }}</ref> The plaque is attached to the antenna support struts to provide some shielding from interstellar dust. ==မစ်ရှင် ရာဇဝင်== ===ပစ်လွှတ်မှုနှင့်လမ်းကြောင်း=== {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 175 | image1 = Launch of Pioneer 10-2.jpg | alt1 = | caption1 = ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ ပစ်လွှတ်မှု | image2 = Pioneer 10 mission jupiter.svg | alt2 = | caption2 = ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ အတွင်းဂြိုဟ်များဆိုင်ရာ ခရီးစဉ် }} The ''Pioneer 10'' probe was launched on March 3, 1972 at 01:49:00 UTC (March 2 local time) by the [[National Aeronautics and Space Administration]] from [[Cape Canaveral Air Force Station Space Launch Complex 36|Space Launch Complex 36A]] at [[Cape Canaveral Air Force Station|Cape Canaveral]], Florida aboard an [[Atlas-Centaur|Atlas/Centaur]] launch vehicle. The third stage consisted of a solid fuel [[TE364-4]] developed specifically for the Pioneer missions. This stage provided about 15,000 pounds of thrust and spun up the spacecraft.<ref>{{cite web | title=NASA Glenn Pioneer Launch History | date=March 7, 2003 | publisher=NASA/Glenn Research Center | url=http://www.nasa.gov/centers/glenn/about/history/pioneer.html | accessdate=2011-06-13 | archive-date=13 July 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170713041117/https://www.nasa.gov/centers/glenn/about/history/pioneer.html }}</ref> The spacecraft had an initial spin rate of 30 revolutions per minute. Twenty minutes following the launch, the vehicle's three booms were extended, which slowed the rotation rate to 4.8 per minute. This rate was maintained throughout the voyage. The launch vehicle accelerated the probe for net interval of 17 minutes, reaching a velocity of 51,682 kilometers/hour (32,114 miles/hour).{{sfn|Rogers|1995|p=23}} After the high-gain antenna was contacted, several of the instruments were activated for testing while Pioneer 10 was moving through the Earth's radiation belts. Ninety minutes after launch, the spacecraft reached interplanetary space.{{sfn|Rogers|1995|p=23}} ''Pioneer 10'' passed by the Moon in 11 hours{{sfn|Fimmel|van_Allen|Burgess|1980|p=73}} and become the fastest man-made object at that time.{{sfn|Burrows|1990|pp=17}} Two days after launch, the scientific instruments were turned on, beginning with the [[cosmic ray]] telescope. After ten days, all of the instruments were active.{{sfn|Fimmel|van_Allen|Burgess|1980|p=73}} During the first seven months of the journey, the spacecraft made three course corrections. The on-board instruments underwent checkouts, with the [[photometer]]s examining Jupiter and the [[Zodiacal light]], and experiment packages being used to measure cosmic rays, magnetic fields and the solar wind. The only anomaly during this interval was the failure of the star sensor, which instead required the spacecraft to maintain its orientation using the two sun sensors.{{sfn|Rogers|1995|p=23}} While passing through [[interplanetary medium]], Pioneer 10 became the first mission to detect interplanetary atoms of helium. It also observed high-energy ions of aluminum and sodium in the solar wind. On July 15, 1972, ''Pioneer 10'' was the first spacecraft to enter the asteroid belt, located between the orbits of Mars and Jupiter. The project planners expected a safe passage through the belt, and the closest the trajectory would take ''Pioneer 10'' to any of the known asteroids was {{nowrap|8.8 × 10<sup>6</sup> km}} ({{nowrap|5.5 × 10<sup>6</sup> mi}}). One of the nearest approaches was to the asteroid [[307 Nike]] on December 2, 1972.{{sfn|Fimmel|van_Allen|Burgess|1980|p=75}} The on-board experiments demonstrated a deficiency of particles below a [[micrometer]] (μm) in the belt, as compared to the vicinity of the Earth. The density of dust particles between 10–100&nbsp;μm did not vary significantly during the trip from the Earth to the outer edge of the belt. Only for particles with a diameter of 100&nbsp;μm to 1.0&nbsp;mm did the density show an increase, by a factor of three-fold in the region of the belt. No fragments larger than a millimeter were observed in the belt, indicating these are likely rare; certainly much less common than anticipated. As the spacecraft did not collide with any particles of substantial size, it passed safely through the belt, emerging on the other side about February 15, 1973.<ref name=ns57_835_470/>{{sfn|Burgess|1982|p=32}} ===အာကာသနက်=== [[File:Pioneer10-11-wb.jpg|150px|thumb|နေစကြဝဠာအပြင်ဘက်မှ ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ ၏ အနုပညာရှင်လက်ရာ]] Pioneer 10 crossed the orbit of Saturn in 1976 and the orbit of Uranus in 1979.{{sfn|Fimmel|van_Allen|Burgess|1980|p=91}} On June 13, 1983, Pioneer 10 crossed the orbit of [[Neptune]], becoming the first man-made object to leave the proximity of the major planets of our solar system. The mission came to an official end on March 31, 1997, when it had reached a distance of 67&nbsp;AU from the Sun, though the spacecraft was still able to transmit coherent data after this date.<ref name=prd65_8/> Analysis of the radio tracking data from the ''Pioneer 10'' and ''[[Pioneer 11|11]]'' spacecraft at distances between 20–70 AU from the Sun has consistently indicated the presence of a small but anomalous [[Doppler effect|Doppler]] frequency drift. The drift can be interpreted as due to a constant acceleration of {{nowrap|(8.74 ± 1.33) × 10<sup>&minus;10</sup> m/s<sup>2</sup>}} directed towards the Sun. Although it is suspected that there is a [[Systematic bias|systematic origin]] to the effect, none was found. As a result, there is sustained interest in the nature of this so-called "[[Pioneer anomaly]]".<ref name=britt20041018/> Extended analysis of mission data by Slava Turyshev and colleagues has determined the source of the anomaly to be asymmetric thermal radiation.<ref name=ps00003459/> In July 2012, the [[Pioneer anomaly]] was explained as a thermal recoil force (heat escaping) acting on the face of the Pioneers away from the Sun.<ref>[http://prl.aps.org/accepted/L/18074Y63D061333c20be85947af34735e069bf54c Support for the thermal origin of the Pioneer anomaly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120503205200/http://prl.aps.org/accepted/L/18074Y63D061333c20be85947af34735e069bf54c |date=3 May 2012 }}, Slava G. Turyshev et al, [[Physical Review Letters]], accepted 11 April 2012, accessed 19 July 2012</ref> After March 31, 1997, ''Pioneer 10'''s weak signal continued to be tracked by the Deep Space Network to aid the training of flight controllers in the process of acquiring deep space radio signals. There was an [[NASA Institute for Advanced Concepts|Advanced Concepts]] study applying [[chaos theory]] to extract coherent data from the fading signal.<ref name=phillips2001/> The last successful reception of [[telemetry]] was received from ''Pioneer 10'' on April 27, 2002; subsequent signals were barely strong enough to detect, and provided no usable data. The final, very weak signal from ''Pioneer 10'' was received on January 23, 2003 when it was 12 billion kilometers (80 AU) from Earth.<ref>"This Month in History", ''Smithsonian'' magazine, June 2003.</ref> Further attempts to contact the spacecraft were unsuccessful. The final attempt was made on the evening of March 4, 2006, the last time the antenna would be correctly aligned with Earth. No response was received from ''Pioneer 10''.<ref name=lakdawalla2006/> NASA decided that the RTG units had probably fallen below the power threshold needed to operate the transmitter. Hence, no further attempts at contact were made.{{sfn|Angelo|2007|p=221}} === အချိန်ဇယား === {| |- ! colspan="2" | ပျံသန်းသွားသည့် အချိန်ဇယား |- | {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:100px;"| နေ့စွဲ ! ဖြစ်ရပ် |- | {{center|1972-03-03}} | အာကာသယာဉ်အား ပစ်လွှတ်ခဲ့သည် |- | {{center|1972-06-}} | အင်္ဂါဂြိုဟ်ပတ်လမ်းအား ဖြတ်သွား |- | {{center|1972-07-15}} | ဥက္ကာခဲခါးပတ်သို့ ဝင်ရောက် |- | {{center|1972-07-15}} | ဂျူပီတာအား စတင်လေ့လာ {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:100px;"| နေ့စွဲ ! scope="col" style="width:230px;"| ဖြစ်ရပ် |- | {{center|'''1973-12-03'''}} | '''Encounter with [[Jovian system]]''' |- | {{center|12:26:00}} | [[Callisto (moon)|Callisto]] flyby at 1,392,300&nbsp;km |- | {{center|13:56:00}} | [[Ganymede (moon)|Ganymede]] flyby at 446,250&nbsp;km |- | {{center|19:26:00}} | [[Europa (moon)|Europa]] flyby at 321,000&nbsp;km |- | {{center|22:56:00}} | [[Io (moon)|Io]] flyby at 357,000&nbsp;km |- | {{center|'''1973-12-04'''}} | |- | {{center|02:26:00}} | Jupiter closest approach at 200,000&nbsp;km |- | {{center|02:36:00}} | Jupiter equator plane crossing |- | {{center|02:41:45}} | Io [[occultation]] entry |- | {{center|02:43:16}} | Io occultation exit |- | {{center|03:42:25}} | Jupiter occultation entry |- | {{center|03:42:25}} | Jupiter shadow entry |- | {{center|04:15:35}} | Jupiter occultation exit |- | {{center|04:47:21}} | Jupiter shadow exit |- | {{center|'''1974-01-01'''}} | '''အစီစဉ် ရပ်တန့်''' |} |- | {{center|1974-01-01}} | ပိုင်အိုနီးယား ကြယ်တာရာခရီး စတင် |} {| class="wikitable" |- ! colspan="2" scope="col" style="width:460px;"| ပို၍ |- | scope="col" style="width:100px;" | {{center|1975-02-10}} | scope="col" style="width:350px;"| The US Post Office issued a [[US space exploration history on US stamps|commemorative stamp]] featuring the Pioneer 10 space probe [[:File:Pioneer Jupiter 1975 Issue-10c.jpg|''('''See image''')'']]. |- | {{center|1983-04-25}} | Crossed orbit of [[Pluto]], still defined as a planet at the time (Pluto's irregular orbit meant it was closer to the Sun than Neptune).<ref>{{cite news|url=http://partners.nytimes.com/library/national/science/042683sci-nasa-neptune.html|title=Pioneer 10 Pushes Beyond Goals, Into the Unknown|last=Wilford|first=John Noble|date=April 26, 1983|work=The New York Times|accessdate=13 June 2011}}</ref> |- | {{center|1983-06-13}} | Crossed orbit of [[Neptune]], the furthest planet away from the Sun at the time, to become the first man-made object to depart the solar system.<ref>{{cite web|url=http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?Sort=Chron&MCode=Pioneer_10&StartYear=1970&EndYear=1979&Display=ReadMore|title=Pioneer 10|work=Solar System Exploration|publisher=[[NASA]]|accessdate=13 June 2011|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005075426/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?Sort=Chron&MCode=Pioneer_10&StartYear=1970&EndYear=1979&Display=ReadMore}}</ref> |- | {{center|1997-03-31}} | End of mission. Contact is maintained with spacecraft to record telemetry.<ref name="Voyager passes">{{cite web |url=http://www-pw.physics.uiowa.edu/pioneer/update.html |title=Update on Pioneer 10 |last1=Allen |first1=J. A. Van |date=February 17, 1998 |publisher=University of Iowa |accessdate=2011-01-09}}</ref> |- | {{center|1998-02-17}} | ''[[Voyager 1]]'' overtakes ''Pioneer 10'' as the most distant man-made object from the Sun, at 69.419&nbsp;[[Astronomical Unit|AU]]. ''Voyager 1'' is moving away from the Sun over 1&nbsp;AU per year faster than ''Pioneer 10''.<ref name="Voyager passes" /> |- | {{center|2002-03-02}} | Successful reception of telemetry. 39 minutes of clean data received from a distance of 79.83&nbsp;AU<ref name="EoM">{{cite web |url=http://www-pw.physics.uiowa.edu/pioneer/farewell.html |title=Update on Pioneer 10 |last1=Allen |first1=J. A. Van |date=February 20, 2003 |publisher=University of Iowa |accessdate=2011-01-09}}</ref> |- | {{center|2002-04-27}} | Last successful reception of telemetry. 33 minutes of clean data received from a distance of 80.22 AU<ref name="EoM" /> |- | {{center|2003-01-23}} | Final signal received from the spacecraft. Reception was very weak and subsequent signals were barely strong enough to detect.<ref name="EoM" /> |- | {{center|2003-02-07}} | Unsuccessful attempt to contact spacecraft<ref name="EoM" /> |- | {{center|2005-12-30}} | ''Pioneer 10'' was projected to be 89.7&nbsp;[[Astronomical unit|AU]], traveling at a velocity of 12.51 kilometers/second (28,000 miles/hour), which is approximately 0.000041 the [[speed of light]]. |- | {{center|2009-10-}} | Projections indicate that ''Pioneer 10'' reached 100&nbsp;AU. At this point, the spacecraft is approximately 271,000&nbsp;AU from the nearest star, [[Proxima Centauri]].<ref name=nearest_star/> |}<ref name="PionOdys">{{cite book |title=SP-349/396 PIONEER ODYSSEY |last=Fimmel |first=R. O. |coauthors=W. Swindell, and E. Burgess |year=1974 |publisher=NASA-Ames Research Center |isbn=SP-349 |url=http://history.nasa.gov/SP-349/ch8.htm |accessdate=2011-01-09 |archive-date=12 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112070819/http://history.nasa.gov/SP-349/ch8.htm |url-status=dead }}</ref>{{rp|61-94}}<ref name='PDSOverview'>{{cite web | url = http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=PIONEER+10 | title = Pioneer 10 Mission Information | accessdate = 2011-01-23 | archivedate = 21 July 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110721052956/http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=PIONEER%2010 }}</ref><ref name="DMuller">{{cite web |url=http://www.dmuller.net/spaceflight/mission.php?mission=pioneer10&appear=black&showimg=yes |title=Pioneer 10 Full Mission Timeline |last1=Muller |first1=Daniel |year=2010 |publisher=Daniel Muller |accessdate=2011-01-09 |archive-date=23 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723095322/http://www.dmuller.net/spaceflight/mission.php?mission=pioneer10&appear=black&showimg=yes }}</ref> |} ==လက်ရှိ အခြေနေ== [[File:Pio10 8feb2012.jpg|thumb|right|160 px|၂ဝ၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့၊ ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ အာကာသယာဉ်၏ တည်နေရာ]] ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ သည် ကမ္ဘာမြေမှ ၁ဝ၆.၆၉၆ [[AU]]အကွာ၊ နေမှ ၁ဝ၆.၆၇၆[[AU]] အကွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး နေနှင့်နှိုင်းကာ တစ်စက္ကန့်လျင် ၁၂.ဝ၃၇ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီလျင် မိုင်ပေါင်း ၂၆၉၃ဝ)၊ တစ်နှစ်လျင် ၂.၅၃၉ [[AU]] နှုန်းဖြင့် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။ ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ သို့နေရောင်ခြည်ရောက်ရှိရန် ၁၄.၇၉ နာရီကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်မှ နေမင်း၏ တောက်ပနှုန်းသည် -၁၆.၆ ဖြစ်သည်။ ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ သည် ကြယ်စုတန်း တောရပ်ဆီသို့ ဦးတည်နေသည်။ အကယ်၍ အနှောက်အယှက်မရှိပါက ပိုင်အိုနီးယား ၁ဝ နှင့် ညီအစ်မ ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ တို့သည် ဗွိုင်ယေဂျာ အာကာသယာဉ်နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကြယ်တာရာခရီးအား ဆက်လက်ပြီး ပျံသန်းပါလိမ့်မည်။ ယာဉ်လမ်းကြောင်းသည် Aldebaran ဆိုသည့်ကြယ်ဆီသို့ ဦးတည်နေသည်။ ယင်းကြယ်သည် [[အလင်းနှစ်]] ၆၈ နှစ်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အကယ်၍ ယင်းကြယ်သည် အလျင်သုညရှိမည်ဆိုပါက ယာဉ်အနေဖြင့် ထိုကြယ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် နှစ်သိန်းပေါင်း ၂ ခုကြာမြင့်ပေလိမ့်မည်။ == အခြား ကြည့်ရန် == * [[ ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်]] * [[New Horizons]], Jupiter flyby * [[ပိုင်အိုးနီးယား ၁၁]] * [[ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ ]] & [[ဗွိုင်ယေဂျာ ၂]], Jupiter flybys == ကျမ်းကိုး == {{Reflist|2|refs= <ref name=prd65_8>{{cite journal | last=Anderson | first=John D. | coauthors=''et al'' | title=Study of the anomalous acceleration of Pioneer 10 and 11 | journal=Physical Review D | volume=65 | issue=8 | month=April | year=2002 | doi=10.1103/PhysRevD.65.082004 | bibcode=2002PhRvD..65h2004A |arxiv = gr-qc/0104064 }}</ref> <ref name=nearest_star>{{cite web | title=Cosmic Distance Scales - The Nearest Star | url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/nearest_star_info.html | publisher=NASA | accessdate=2011-06-07 | archive-date=4 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120604062344/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/nearest_star_info.html }}</ref> <ref name=phillips2001>{{cite news | first=Tony | last=Phillips | date=May 3, 2001 | title=Seven billion miles and counting | publisher=High Energy Astrophysics Science Archive Research Center, NASA | url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast03may_1/ | accessdate=2011-06-07 | archivedate=16 November 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121116035357/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast03may_1/ }}</ref> <ref name=lakdawalla2006>{{cite web | first=Emily | last=Lakdawalla | date=March 6, 2006 | title=The final attempt to contact Pioneer 10 | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/blog/article/00000477/ | accessdate=2011-06-07 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060616131231/http://www.planetary.org/blog/article/00000477/ | archivedate=16 June 2006 }}</ref> <ref name=NSSDCHVM>{{cite web | first=Edward J. | last=Smith | url= http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/experimentDisplay.do?id=1972-012A-01 | title=Magnetic Fields |publisher =NASA / National Space Science Data Center | accessdate=2011-02-19 }}</ref> <ref name=britt20041018>{{cite web | url=http://www.space.com/scienceastronomy/mystery_monday_041018.html | accessdate=2011-06-07 | title=The Problem with Gravity: New Mission Would Probe Strange Puzzle | last=Britt | first=Robert Roy | date=October 18, 2004 | publisher=[[Space.com]] | quote=The discrepancy caused by the anomaly amounts to about 248,500 miles (400,000 kilometers), or roughly the distance between Earth and the Moon. That's how much farther the probes should have traveled in their 34 years, if our understanding of gravity is correct.}}</ref> <ref name=ns57_835_470>{{cite journal | author=Staff | date=March 1, 1973 | title=Pioneer 10 beats the asteroid belt | page=470 | journal=New Scientist | volume=57 | issue=835 | publisher=New Scientist Publications | url=http://books.google.com/books?id=fmip1KhHnrUC&pg=PA470 }}{{Dead link|date=October 2023 }}</ref> <ref name=ps00003459>{{cite web | url=http://www.planetary.org/blog/article/00003459/ | accessdate=2012-04-20 | title=Pioneer Anomaly Solved! | publisher=The Planetary Society | archivedate=22 April 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120422065322/http://www.planetary.org/blog/article/00003459/ }}</ref> }} ===Bibliography=== {{refbegin|colwidth=30em}} *{{Cite book | last=Angelo | first1=Joseph A.| year=2007 | title=Robot spacecraft | series=Frontiers in space. Facts on File science library | publisher=Infobase Publishing | isbn=0-8160-5773-7 | ref=harv | url=http://books.google.com/books?id=NdTk_0DYGJoC&pg=PA221 | postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} *{{cite book | last=Burgess | first=Eric | year=1982 | title=By Jupiter: odysseys to a giant | chapter=Pioneer odysseys | publisher=Columbia University Press | isbn=0-231-05176-X | url=http://books.google.com/books?id=9WfMExUYtvIC&pg=PA16 | ref=harv }} *{{cite book | last=Burrows | first=William E. | year=1990 | title=Exploring space: voyages in the solar system and beyond | publisher=Random House | isbn=0-394-56983-0 | url=http://books.google.com/books?id=9okgAQAAIAAJ | ref=harv }} *{{cite book | last=Burrows | first=William E. | year=1999 | title=This new ocean: the story of the first space age | series=Modern Library | publisher=Random House Digital, Inc. | isbn=0-375-75485-7 | url=http://books.google.com/books?id=HXGFJYh1sEoC&pg=PA476 | ref=harv }} *{{cite book | last=Dyer | first=Davis | year=1998 | title=TRW: pioneering technology and innovation since 1900 | publisher=Harvard Business Press | isbn=0-87584-606-8 | url=http://books.google.com/books?id=O6VUEkbqZ2QC&pg=PA302 | ref=harv }} *{{cite book | last1=Fimmel | first1=Richard O. | last2=van Allen | first2=James | last3=Burgess | first3=Eric | year=1980 | title=Pioneer: first to Jupiter, Saturn, and beyond | url=https://archive.org/details/pioneerfirsttoju0000fimm | publisher=NASA Scientific and Technical Information Office | location=Washington D.C., USA | ref=harv }} *{{cite book | last=Launius | first=Roger D. | year=2004 | title=Frontiers of space exploration | series=Greenwood Press guides to historic events of the twentieth century | edition=2nd | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=0-313-32524-3 | url=http://books.google.com/books?id=evUP4glYmvEC&pg=PA36 | ref=harv }} *{{cite book | last=Rogers | first=John Hubert | year=1995 | title=The giant planet Jupiter | volume=6 | series=Practical astronomy handbook series | publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-41008-8 | url=http://books.google.com/books?id=SO48AAAAIAAJ&pg=PA23 }} *{{cite book | last=Simpson | first=J. A. | year=2001 | page=146 | chapter=The cosmic radiation | title=The century of space science | editors=Johan A. M. Bleeker, Johannes Geiss, Martin C. E. Huber | volume=1 | publisher=Springer | isbn=0-7923-7196-8 | url=http://books.google.com/books?id=NMk3adgqfawC&pg=PA146 | ref=harv }} *{{cite book | last=Van Allen | first=James A. | year=2001 | title=The century of space science | volume=1 | chapter=Magnetospheric physics | page=155 | editors=Johannes Alphonsus Marie Bleeker, Arturo Russo | publisher=Springer | isbn=0-7923-7196-8 | url=http://books.google.com/books?id=NMk3adgqfawC&pg=PA155 | ref=harv }} *{{cite book | last=Wolverton | first=Mark | year=2004 | title=The depths of space: the story of the Pioneer planetary probes | publisher=National Academies Press | isbn=0-309-09050-4 | url=http://books.google.com/books?id=BGU_9yXkQUMC&pg=PT124 | ref=harv }} {{refend}} == ပြင်ပ လင့်များ == * [http://www.nasa.gov/centers/ames/missions/archive/pioneer.html Pioneer Project Archive Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815233221/http://www.nasa.gov/centers/ames/missions/archive/pioneer.html |date=15 August 2011 }} * [http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_10 Pioneer 10 Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070801221338/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_10 |date=1 August 2007 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration] * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1972-012A NSSDC Pioneer 10 page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170214222149/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1972-012A |date=14 February 2017 }} * [http://www.cnn.com/2002/TECH/space/12/18/pioneer.contact/index.html A distant Pioneer whispers to Earth] - CNN article, December 19, 2002 * [https://web.archive.org/web/20060101031205/http://www.planetary.org/programs/projects/pioneer_anomaly/update_200511.html 2005 Pioneer Anomaly Conference] - Mentions March 4, 2006 Contact Attempt {{Moon spacecraft}} [[ကဏ္ဍ:ပိုင်အိုနီးယား စီမံကိန်း]] [[ကဏ္ဍ:ဂျူပီတာဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်မှုများ]] [[Category:နာဆာ စီမံကိန်းများ]] e5fei37i2z010c53fm9xhslnjz1re3h 0 47501 1039648 806827 2026-06-20T01:55:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039648 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox aircraft begin |name= B-2 Spirit |image= File:B-2 Spirit (cropped).jpg |image_border = yes |caption= A U.S. Air Force B-2 Spirit flying over the Pacific Ocean in May 2006 }}{{Infobox aircraft type |type= [[:en:stealth aircraft|Stealth]] [[:en:Strategic bomber|strategic]] heavy bomber |national origin= အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |manufacturer= Northrop Corporation <br/>Northrop Grumman |first flight= {{Start date and age|1989|07|17|df=yes}} |introduced = 1 January 1997 |produced= 1987–2000 |primary user= အမေရိကန်လေတပ် |more users= |number built= 21<ref name=Nat_Museum_B-2_factsheet1>[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2757 "Northrop B-2A Spirit fact sheet."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228171308/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2757 |date=28 February 2008}} ''National Museum of the United States Air Force''. Retrieved: 13 September 2009.</ref><ref name=USAF_Almanac>Mehuron, Tamar A., Assoc. Editor. [http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Magazine%20Documents/2009/May%202009/0509facts_fig.pdf "2009 USAF Almanac, Fact and Figures."] ''Air Force Magazine'', May 2009. Retrieved: 13 September 2009.</ref> |status= In service |program cost= US$44.75&nbsp;billion (through 2004)<ref name=Gao/> |unit cost=*$737&nbsp;million (1997 approx. flyaway cost),<ref name=Gao/> *$2.1B average cost<ref name=Gao/> |developed from= |variants with their own articles= }} |} '''ဘီ-၂ ကိုယ်ပျောက်ဗုံးကြဲလေယာဉ်'''သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ဗုံးကြဲလေယာဉ်ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ပစ်လက်နက်များထူထပ်သည့်နေရာများသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ရန်အတွက် ရေဒါဖမ်းနိုင်စွမ်းနည်းပါးသည့် စတဲလ့်နည်းပညာဖြင့် ပုံစံထုတ်ထားသည်။ သမာရိုးကျလက်နက်များအပြင် နျူကလီးယားလက်နက်များကိုလည်း တင်ဆောင်နိုင်သည်။ ယာဉ်မောင်းနှစ်ဦးပါဝင်ပြီး ပေါင် ၅၀၀ (၂၃၀ကီလိုဂရမ်) လေးသည့် [[:en:Joint Direct Attack Munition|JDAM]] GPS အမျိုးအစားပဲ့ထိန်းဗုံး အလုံး၈၀ သို့မဟုတ် ပေါင် ၂,၄၀၀ (၁,၁၀၀ကီလိုဂရမ်) လေးသည့် B83 နယူကလီးယားဗုံး ၁၆ လုံးတင်ဆောင်နိုင်သည်။ ဘီ-၂ လေယာဉ်သည် ကိုယ်ပျောက်လေယာဉ်အမျိုးအစားထဲတွင် ကြီးမားသော ဝေဟင်မှမြေပြင်ပစ် [[:en:Standoff missile|standoff weapon]] ဒုံးပျံသယ်ဆောင်နိုင်သော တစ်ခုတည်းသောလေယာဉ်ဖြစ်သည်။ ဘီ-၂ လေယာဉ်တစ်စင်း၏ ပျှမ်းမျှကုန်ကျစရိတ်သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၃၇ မီလီယံရှိပြီး<ref name=Gao>[https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/GAOREPORTS-NSIAD-97-181/pdf/GAOREPORTS-NSIAD-97-181.pdf "B-2 Bomber: Cost and Operational Issues Letter Report, GAO/NSIAD-97-181."] ''United States General Accounting Office'' (GAO), 14 August 1997. Retrieved: 13 December 2018.</ref> ဆော့ဖ်ဝဲလ်ထောက်ပံ့မှု၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစရိတ်တို့ကို တွက်ပါက စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်မှာ တစ်စီးလျင် $ ၉၂၉ မီလီယံ ကုန်ကျသည်။<ref name=Gao/> ကုန်ကျစရိတ် များပြားလွန်းသောကြောင့် အမေရိကန် ကွန်ဂရက်တွင် အခြေတင်ဆွေးနွေးခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အရ အမေရိကန်လေတပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဘီ-၂ ကိုယ်ပျောက်ဗုံးကြဲလေယာဉ် အစင်း ၂၀ ရှိပြီး ၂၀၃၂ အထိ ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်မည်ဖြစ်သည်။ ဘီ-၂ လေယာဉ်သည် အမြင့်ပေ ၅၀၀၀၀ မှ ဆီမဖြည့်ဘဲ မိုင် ၆၉၀၀ အတွင်း တိုက်ခိုက်နိုင်သည်။ လေထဲတွင် ဆီဖြည့်ပါက မိုင် ၁၂၀၀၀ အထိ ပျံသန်းနိုင်သည်။ မူလက နယူကလိယားဗုံးကြဲလေယာဉ်အဖြစ် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ရိုးရိုးတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်အဖြစ်,၁၉၉၉ ခုနှစ် ကိုဆိုဗိုစစ်ပွဲတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အာဖ္ဖကန်နစတန်၊ အီရတ်နှင့် လစ်ဗျားနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons|B-2 Spirit}} * [https://web.archive.org/web/20090522041415/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=82 B-2 Spirit fact sheet] and [http://www.af.mil/photos/mediagallery.asp?galleryID=14 gallery on U.S. Air Force site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726182224/http://www.af.mil/photos/mediagallery.asp?galleryID=14 |date=26 July 2009 }} * [http://www.as.northropgrumman.com/products/b2spirit/index.html B-2 Spirit page on Northrop Grumman site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103155129/http://www.as.northropgrumman.com/products/b2spirit/index.html |date=3 November 2012 }} * [http://www.airforce-technology.com/projects/b2/ B-2 Spirit Stealth bomber on airforce-technology.com] * [http://www.howitworksdaily.com/technology/b-2-stealth-bomber/ B-2 Stealth Bomber article on How It Works Daily] * [http://www.globalsecurity.org/wmd/systems/b-2.htm B-2 Spirit page at GlobalSecurity.org] {{Northrop aircraft}} {{USAF Global Strike Command}} {{US bomber aircraft}} {{Aviation lists}} [[ကဏ္ဍ:ကိုယ်ပျောက် လေယာဉ်]] [[ကဏ္ဍ:ဗုံးကြဲလေယာဉ်]] rewhnripwn5x08stby058kg8svdbnq8 0 51565 1039616 1037910 2026-06-19T21:16:03Z Mkant00 135890 1039616 wikitext text/x-wiki တစ်ထက်ကြီးသော [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>p</math> တစ်ခုတွင် အပေါင်းဆခွဲကိန်း (positive divisor) အနေဖြင့် ၁ နှင့် <math>p</math> ကိုယ်တိုင်သာရှိပါက ၎င်းကို သုဒ္ဓကိန်း (prime number) သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်းပြည့် ဟုခေါ်သည် ။ တစ်ထက်ကြီးပြီး သုဒ္ဓကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းများကို ဆပေါင်းကိန်း (composite number) ဟုခေါ်သည်။ ကိန်း <math>1</math> သည် အထူးကိန်းဖြစ်ပြီး သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆပေါင်းကိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း မသတ်မှတ်ပါ။ <math>2</math> သည် တစ်ခုတည်းသော စုံကိန်း (even number) ဖြစ်သည့် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ပြီး ကျန်ရှိသော သုဒ္ဓကိန်းများအားလုံးမှာ မကိန်း (odd number) များဖြစ်ကြသည် ။ သင်္ချာပညာတွင် သုဒ္ဓကိန်းများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ <math>p</math> နှင့် <math>q</math> တို့ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ နှင့် စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ (Definitions and Divisibility Properties) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]သီအိုရီ (ring theory) တွင် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ ပိုမိုတိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုသည် ။ ယူနစ် (unit) မဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>p</math> တစ်ခုသည် ကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် <math>ab</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းသည် <math>a</math> ကိုသော်လည်းကောင်း၊ <math>b</math> ကိုသော်လည်းကောင်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည် ။ ကိန်းပြည့်များစနစ်တွင် ယူနစ်များမှာ <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်အရဆိုလျှင် အပေါင်းသုဒ္ဓကိန်းများသာမက <math>-2</math>, <math>-3</math>, <math>-5</math> စသည့် အနုတ်ကိန်းများကိုလည်း သုဒ္ဓကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဤအခြေခံ စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိ (divisibility property) ကို '''ယူကလစ်ဒ် အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်''' (Euclid's lemma) မှ ဆင်းသက်ရရှိသည်။ အကယ်၍ သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် <math>ab</math> ကိုစား၍ပြတ်ပြီး <math>a</math> ကိုစား၍မပြတ်ပါက ၎င်းသည် <math>b</math> ကိုသာ တိကျစွာစား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကို အောက်ပါအတိုင်း တိုးချဲ့အသုံးပြုနိုင်သည်။ * '''ဆခွဲကိန်းများစွာ ပါဝင်ခြင်း''' သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် ကိန်းပြည့်များစွာ၏ မြှောက်လဒ် <math>a_1 \cdot a_2 \cdots a_n</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းသည် အဆိုပါ ကိန်းပြည့်များအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ * '''သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်ခြင်း''' သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် အခြားသုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ် <math>q_1 \cdot q_2 \cdots q_n</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက <math>p</math> သည် ၎င်းသုဒ္ဓကိန်းများအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုနှင့် တိကျစွာ ညီမျှရမည်ဖြစ်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုကို <math>1</math> နှင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြင့်သာ စား၍ပြတ်သောကြောင့် ထိုသို့ညီမျှခြင်းဖြစ်သည်။ == ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (The Fundamental Theorem of Arithmetic) == တစ်ထက်ကြီးသော ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် သုဒ္ဓကိန်းများ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်များ ဖြစ်ကြသည် ။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓကိန်းများကို ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အခြေခံတည်ဆောက်ပုံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဤသဘောတရားကို ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Arithmetic) အဖြစ် ပုံသေထုတ်ပြန်ထားသည် ။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ တစ်ထက်ကြီးသော အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည် ။ အဆိုပါ ဖော်ပြချက်သည် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ အစီအစဉ်ကို ထည့်သွင်းမစဉ်းစားပါက တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ သက်သေပြချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ * '''တည်ရှိမှု (Existence)''' ကိန်းတစ်ခုသည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အငယ်ဆုံး အပေါင်းဆခွဲကိန်းတစ်ခု ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းဆခွဲကိန်းမှာ သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသုဒ္ဓကိန်းဖြင့် စားလိုက်သောအခါ ပိုမိုငယ်ရွယ်သော ကိန်းပြည့်တစ်ခုကို ရရှိသည်။ ထိုငယ်ရွယ်သောကိန်းသည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်နေသေးပါက အထက်ပါလုပ်ငန်းစဉ်ကို ထပ်မံလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ကိန်းများ ဆက်တိုက်ငယ်သွားမည်ဖြစ်ရာ အဆုံးတွင် အဆုံးရှိသော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်းများကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ * '''တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)''' ကိန်းပြည့်တစ်ခုကို မတူညီသော သုဒ္ဓကိန်းမြှောက်လဒ် နှစ်စုဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု မှတ်ယူကြပါစို့။ ၎င်းတို့ကို ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီထားပါက ပထမအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းသည် ဒုတိယအစု၏ မြှောက်လဒ်တစ်ခုလုံးကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိအရ ပထမအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းသည် ဒုတိယအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းနှင့် ထပ်တူညီရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတူညီသောကိန်းများကို ချေဖျက်ခြင်းဖြင့် အစုနှစ်ခုလုံးရှိ သုဒ္ဓကိန်းများ အားလုံး တူညီကြောင်း တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ '''သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း''' (prime factorization) တွင် တူညီသော သုဒ္ဓကိန်းများ အကြိမ်ကြိမ်ပါဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်ကိန်းများ (exponents) အသုံးပြု၍ စုစည်းရေးသားခြင်းကို ပုံမှန်ပုံစံ (canonical form) ဟုခေါ်သည်။ ကိန်း <math>n</math> ၏ ပုံမှန်ပုံစံကို <math>n = p_1^{k_1} p_2^{k_2} \dots p_r^{k_r}</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဤနေရာတွင် <math>k</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>p_1 < p_2 < \dots < p_r</math> အတိုင်း ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီစဉ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>360</math> ၏ သုဒ္ဓကိန်းများကို <math>360 = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းသည် ကိန်းစနစ်တိုင်းတွင် အလိုအလျောက် မှန်ကန်သော ဂုဏ်သတ္တိမဟုတ်ပါ။ အပေါင်းစုံကိန်းများ သီးသန့်ပါဝင်သော ကိန်းစနစ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်နိုင်သည်။ ၎င်းစနစ်တွင် အခြားစုံကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ဖော်ပြ၍မရသော စုံကိန်းကို '''e-သုဒ္ဓကိန်း''' (e-prime) ဟု သတ်မှတ်ပါစို့။ ဤစနစ်တွင် <math>60</math> ကို <math>60 = 2 \cdot 30</math> သို့မဟုတ် <math>60 = 6 \cdot 10</math> ဟူ၍ မတူညီသော e-သုဒ္ဓကိန်းများဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ မကိန်းများမပါဝင်သောကြောင့် ပုံမှန် သုဒ္ဓကိန်း စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ ပျက်ယွင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။ အခြေခံသီအိုရမ်ကို အသုံးပြု၍ <math>\sqrt{2}</math> သည် '''အီရာရှင်နယ်ကိန်း''' (irrational number) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ပိုက်သာဂိုရပ်စ် (Pythagorean) ပညာရှင်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဤအချက်ကို ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (contradiction) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>\sqrt{2}</math> ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) <math>a/b</math> ဟု မှတ်ယူပါစို့။ ထိုအပိုင်းကိန်းသည် အချိုးအကျဆုံးဖြစ်ပြီး (fraction being completely reduced) <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တွင် <math>1</math> မှလွဲ၍ အခြားဘုံဆခွဲကိန်း မရှိဟု ယူဆရမည်ဖြစ်သည်။ ညီမျှခြင်းကို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်လိုက်ပါက <math>2 = a^2 / b^2</math> ဖြစ်ပြီး <math>a^2 = 2b^2</math> ကို ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် <math>b</math> သည် <math>a^2</math> ကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>b</math> သည် <math>1</math> ထက်ကြီးပါက အခြေခံသီအိုရမ်အရ <math>b</math> တွင် အနည်းဆုံး သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>p</math> သည် <math>b</math> ကိုစား၍ပြတ်ပြီး <math>a^2</math> (တစ်နည်းအားဖြင့် <math>a</math>) ကိုလည်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တွင် ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိဟူသော မူလယူဆချက်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် <math>b = 1</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး <math>a^2 = 2</math> သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမျှ နှစ်ထပ်ကိန်းတင်၍ <math>2</math> မရနိုင်သောကြောင့် မူလယူဆချက် မှားယွင်းပြီး <math>\sqrt{2}</math> သည် အီရာရှင်နယ်ကိန်း ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ == သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း (Testing for Primality) == ကိန်းတစ်ခုသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ခြင်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် တိုက်ရိုက်အကျဆုံးနည်းလမ်းမှာ ငယ်ရွယ်သော ကိန်းများဖြင့် စား၍စမ်းသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိန်းအားလုံးဖြင့် စမ်းသပ်ရန်မလိုအပ်ပါ။ ဆပေါင်းကိန်း <math>a > 1</math> တိုင်းတွင် <math>\sqrt{a}</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော သုဒ္ဓကိန်း ဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခု အမြဲတည်ရှိသည်။ ဆပေါင်းကိန်း <math>a</math> ကို <math>a = bc</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး <math>b \le c</math> ဟု ယူဆပါစို့။ <math>b</math> ကို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက <math>b^2 \le bc = a</math> ဖြစ်လာသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးကို နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (square root) ရှာလိုက်ပါက <math>b \le \sqrt{a}</math> ကို ရရှိသည်။ <math>b</math> တွင် သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ရာ ထိုဆခွဲကိန်းသည်လည်း <math>\sqrt{a}</math> ထက် ငယ်ရမည် သို့မဟုတ် ညီရမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>509</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဟုတ်မဟုတ် စစ်ဆေးရာတွင် <math>\sqrt{509}</math> (<math>23</math> အောက်ငယ်သော) သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်သည့် <math>2</math>, <math>3</math>, <math>5</math>, <math>7</math>, <math>11</math>, <math>13</math>, <math>17</math> နှင့် <math>19</math> တို့ဖြင့်သာ စားကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။ မည်သည့်ကိန်းနှင့်မျှ စား၍မပြတ်ပါက <math>509</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤသဘောတရားကို အခြေခံ၍ ရှေးဟောင်းဂရိသင်္ချာပညာရှင် အီရာတိုစ်သီးနီးစ် (Eratosthenes) သည် '''အီရာတိုစ်သီးနီးစ်၏ ဆန်ခါ''' (Sieve of Eratosthenes) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက် <math>n</math> အောက်ရှိ သုဒ္ဓကိန်းအားလုံးကို ရှာဖွေနိုင်သည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ <math>2</math> မှစ၍ <math>n</math> အထိ ကိန်းစဉ်များကို ရေးချရမည်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးကိန်း <math>2</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ် မှတ်သားပြီး <math>2</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အားလုံးကို စာရင်းမှ ချေဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ချေဖျက်မခံရသော ကိန်း <math>3</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ် မှတ်သားပြီး ၎င်း၏ ဆတိုးကိန်းများကို ချေဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို <math>\sqrt{n}</math> အထိရောက်သည်အထိ လုပ်ဆောင်ပါက စာရင်းတွင် ကျန်ရှိနေသော ကိန်းများအားလုံးသည် သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == အနန္တဖြစ်တည်မှု (The Infinitude of Primes) == သုဒ္ဓကိန်းများ၏ အရေအတွက်သည် အနန္တ (infinite) ဖြစ်ကြောင်း ယူကလစ်ဒ် (Euclid) က ရှေးခေတ်ကတည်းက သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှုဖြင့် သက်သေပြချက်အရ သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အဆုံးရှိအစု (finite set) အဖြစ် <math>p_1, p_2, \dots, p_n</math> သာရှိသည်ဟု ယူဆပါစို့။ ထိုသုဒ္ဓကိန်းများအားလုံးကို မြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းထည့်ပါက ကိန်းအသစ် <math>P = (p_1 \cdot p_2 \cdots p_n) + 1</math> ကို ရရှိသည်။ အခြေခံသီအိုရမ်အရ <math>P</math> တွင် သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>p</math> သည် မူလစာရင်းထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပါက ၎င်းသည် မြှောက်လဒ်ပိုင်းကို စား၍ပြတ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>p</math> သည် <math>P</math> နှင့် မြှောက်လဒ်ပိုင်းတို့၏ ကွာခြားချက်ဖြစ်သော <math>1</math> ကိုလည်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ မည်သည့်သုဒ္ဓကိန်းမှ <math>1</math> ကို စား၍မပြတ်နိုင်သဖြင့် ဤသည်မှာ ဝိရောဓိ (paradox) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အဆုံးရှိမဖြစ်နိုင်ပါ။ သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော သုဒ္ဓကိန်းများ အားလုံး၏ မြှောက်လဒ်ကို <math>p^\#</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ယူကလစ်ဒ် ပုံသေနည်းမှ ရရှိလာသော <math>p^\# + 1</math> ပုံစံ ကိန်းများကို '''ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများ''' (Euclid numbers) ဟုခေါ်သည်။ အချို့သော ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများမှာ သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အမြဲတမ်းမဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>13</math> အထိ သုဒ္ဓကိန်းများကို မြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းပါက <math>30031</math> ကို ရရှိပြီး ၎င်းသည် ဆပေါင်းကိန်း (<math>59 \cdot 509</math>) ဖြစ်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်သော ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများ အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာ ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးသော သင်္ချာပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနန္တဖြစ်တည်မှုကို အခြားသော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုဖြင့်လည်း သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>2</math> မှစတင်သော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုကို စဉ်းစားပါ။ နောက်ဆက်တွဲကိန်းများကို ရှေ့ကိန်းများအားလုံးမြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းခြင်းဖြင့် ဖန်တီးသည်။ ဥပမာ <math>n_1 = 2</math>, <math>n_2 = n_1 + 1 = 3</math>, <math>n_3 = (n_1 \cdot n_2) + 1 = 7</math> အစရှိသဖြင့်ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းစဉ်တန်းရှိ မည်သည့်ကိန်းနှစ်ခုမျှ ဘုံပါဝင်သော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း မရှိနိုင်ပါ။ ဘုံဆခွဲကိန်းရှိပါက ၎င်းသည် ကွာခြားချက် <math>1</math> ကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကိန်းအသစ်တိုင်းတွင် မတူညီသော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်းများ ပါဝင်နေသဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အနန္တဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ == ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံ အတိုင်းအတာ (The Distribution and Size) == <math>n</math> ကြိမ်မြောက် သုဒ္ဓကိန်းကို <math>p_n</math> ဟု သင်္ကေတပြုပါက မညီမျှခြင်းများ (inequalities) ကို အသုံးပြု၍ ၎င်း၏ အရွယ်အစားကို ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ယူကလစ်ဒ်၏ သက်သေပြချက်အရ <math>p_n \le (p_1 \cdot p_2 \cdots p_{n-1}) + 1</math> ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပိုမိုတိကျသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းအရ <math>p_n</math> သည် အမြဲတမ်း <math>2^{2^{n-1}}</math> အောက် ငယ်ရမည် သို့မဟုတ် ညီရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 1</math> တိုင်းအတွက် ကြီးမားလှသော <math>2^{2^n}</math> ထက်ငယ်သည့် သုဒ္ဓကိန်း အနည်းဆုံး <math>n + 1</math> ခု ရှိသည်။ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက် ဘာထရန် (Joseph Bertrand) အဆိုပြုခဲ့ပြီး ချေဘီရှက်ဗ် (Chebyshev) သက်သေပြနိုင်ခဲ့သော ဘာထရန်၏ အဆို (Bertrand's Conjecture) ကို အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ယင်းအဆိုအရ ကိန်းပြည့် <math>n \ge 2</math> တိုင်းအတွက် <math>n</math> နှင့် <math>2n</math> အကြားတွင် သုဒ္ဓကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>p_n < 2^n</math> ဟူသော ပိုမိုကျဉ်းမြောင်းသည့် ကန့်သတ်ချက်ကို ရရှိသည်။ သုဒ္ဓကိန်းများသည် အနန္တဖြစ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံမှာ အလွန် ပုံမှန်မဟုတ်ပေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အလွန်နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကြီးမားသော ကွာဟချက်များ ရှိသည်။ <math>11</math> နှင့် <math>13</math> ကဲ့သို့သော ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသည့် မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းစုံတွဲများကို '''အမြွှာသုဒ္ဓကိန်းများ''' (twin primes) ဟုခေါ်သည်။ အဆိုပါ အမြွှာသုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာ အဖြေမထွက်သေးသော ပြဿနာဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသော သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခုကြားရှိ ကွာဟချက်သည် အလိုရှိသလောက် ကြီးမားနိုင်သည်။ မည်သည့် ကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို သုဒ္ဓကိန်းများ လုံးဝမပါဝင်သော ဆက်တိုက်ဖြစ်သည့် ဆပေါင်းကိန်း <math>n</math> ခုပါဝင်သည့် အပိုင်းအခြားတစ်ခုကို အမြဲရှာဖွေနိုင်သည်။ ဖက်တိုရီရယ် (factorial) ကို အသုံးပြု၍ ၎င်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>(n + 1)! + 2</math> မှ <math>(n + 1)! + (n + 1)</math> အထိ ကိန်းများကို စဉ်းစားပါ။ ပထမကိန်းသည် <math>2</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်ပြီး နောက်ဆုံးကိန်းသည် <math>n+1</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်သည်။ ကိန်းတိုင်းတွင် ဆခွဲကိန်းတစ်ခုစီ အတိအကျရှိနေသဖြင့် ၎င်းတို့အားလုံးသည် ဆပေါင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == အထူးသုဒ္ဓကိန်းများနှင့် ပုံသေနည်းများ (Special Primes and Formulae) == <math>1</math> များကိုသာ ထပ်တလဲလဲ အသုံးပြုရေးသားထားသော ကိန်းများကို '''ရပ်ပ်ယူနစ်''' (repunit) ဟုခေါ်သည်။ <math>1</math> များ <math>n</math> ကြိမ်ပါဝင်သော ရပ်ပ်ယူနစ်ကို <math>R_n = (10^n - 1) / 9</math> ဟု တွက်ချက်နိုင်သည်။ ၎င်းကိန်းများသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရန် အလွန်ခဲယဉ်းသည်။ <math>R_n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်နိုင်ရန်အတွက် <math>n</math> ကိုယ်တိုင်သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရမည် ဟူသော အခြေခံစည်းမျဉ်းရှိသည်။ သို့သော် <math>n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်တိုင်း <math>R_n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းမဖြစ်နိုင်ပါ။ ဥပမာ <math>R_3 = 111</math> ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် <math>3 \cdot 37</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ရပ်ပ်ယူနစ် သုဒ္ဓကိန်းများ အလွန်နည်းပါးစွာသာ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့်ကိုမဆို <math>4</math> ဖြင့်စားသောအခါ ရရှိသည့် အကြွင်းကို မူတည်၍ <math>4n</math>, <math>4n+1</math>, <math>4n+2</math> သို့မဟုတ် <math>4n+3</math> ပုံစံများအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ <math>4n</math> နှင့် <math>4n+2</math> များသည် <math>2</math> မှလွဲ၍ ကျန်စုံကိန်းများဖြစ်သောကြောင့် ဆပေါင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းများသည် <math>4n+1</math> (ဥပမာ <math>5,13,17</math>) သို့မဟုတ် <math>4n+3</math> (<math>3,7,11</math>) ပုံစံ တစ်ခုခုသာ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ <math>4n+1</math> ပုံစံ ကိန်းများကို အချင်းချင်းမြှောက်ပါက ရလဒ်သည်လည်း <math>4n+1</math> ပုံစံသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ယူကလစ်ဒ်၏ သက်သေပြချက်နည်းတူ <math>4n+3</math> ပုံစံ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>4n+1</math> ပုံစံ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိကြောင်းကိုမူ '''ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ သီအိုရမ်''' (Dirichlet's Theorem) ကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြရသည်။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ အစကိန်း <math>a</math> နှင့် ကွာခြားချက် <math>b</math> တို့တွင် <math>1</math> မှလွဲ၍ ဘုံဆခွဲကိန်း မရှိပါက အဆိုပါ '''ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း''' (arithmetic progression) တွင် သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တပါဝင်သည်။ <math>4n+1</math> တွင် <math>1</math> နှင့် <math>4</math> ကြား ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိသဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တပါဝင်သည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့် ကိန်းစဉ်တန်းမှ သုဒ္ဓကိန်းများချည်း သီးသန့် အဆုံးအစမရှိ မပါဝင်နိုင်ပါ။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သင်္ချာပညာရှင်များသည် ကိန်းပြည့်များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက သုဒ္ဓကိန်းများကိုသာ အဖြေထုတ်ပေးမည့် ပုံသေနည်း သို့မဟုတ် ဖန်ရှင် (function) များကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) ၏ ပိုလီနိုမီရယ် (polynomial) ပုံသေနည်း <math>f(n) = n^2 + n + 41</math> သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ <math>n=0</math> မှ <math>39</math> အထိ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက သုဒ္ဓကိန်းများကိုသာ ရရှိသော်လည်း <math>40</math> ထည့်သွင်းသောအခါ <math>41^2</math> ကို ရရှိသဖြင့် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သွားသည်။ မည်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်မျှ သုဒ္ဓကိန်းများကိုချည်း သီးသန့် မထုတ်ပေးနိုင်ကြောင်း သက်သေပြထားပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒဗလျူ အိတ်ချ် မေးလ်စ် (W. H. Mills) ၏ မေးလ်စ် ပုံသေနည်း (Mills's formula) မှာမူ ခြွင်းချက်ဖြစ်သည်။ တိကျသော ကိန်းစစ် <math>r</math> အတွက် <math>\lfloor r^{3^n} \rfloor</math> သည် အမြဲတမ်း သုဒ္ဓကိန်း ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ၎င်း <math>r</math> ၏ တန်ဖိုးကို အတိအကျ မတွက်ချက်နိုင်သဖြင့် လက်တွေ့အသုံးချ၍ မရနိုင်ပါ။ == ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများ (Fermat Primes) == [[ကိန်းပြည့်]] <math>k \geq 0</math> များအတွက် :<math>F_k = 2^{2^k}+1</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းကို '''ဖဲမကိန်း''' (Fermat number) ဟုခေါ်သည်။ [[သုဒ္ဓကိန်း]]ဖြစ်သော ဖဲမကိန်းကို '''ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း''' (Fermat prime) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၁၆၄၀ ခုနှစ်တွင် ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat) က <math>F_k</math> ကိန်းများအားလုံးသည် သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်မည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် <math>F_5=4294967297</math> သည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကိန်းတွင် <math>641</math> သည် ဆခွဲကိန်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ကြောင်း အွိုင်လာ (Euler) က ၁၇၃၂ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ <math>k=0,1,2,3,4</math> အတွက် <math>F_k</math> များကိုသာ သုဒ္ဓကိန်းများအဖြစ် သိရှိထားသည်။ အောက်ပါ အခြေခံမေးခွန်းများမှာမူ ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးဘဲ ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ *ဖဲမသုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တတည်ရှိသလား။ *ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သော ဖဲမကိန်းများ အနန္တတည်ရှိသလား။ <math>k=5,\ldots,32</math> အတွက် ဖဲမကိန်း <math>F_k</math> များသည် ဆပေါင်းကိန်းများဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော ကိန်းများဖြစ်သည့် <math>k=20</math> နှင့် <math>k=24</math> တို့အတွက် တိကျသော ဆခွဲကိန်းများကို မသိရှိရသေးပေ။ ထို့အပြင် <math>12 \leq k \leq 32</math> ကြားရှိ ကိန်းများအတွက် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းမှာလည်း မပြည့်စုံသေးပါ။ အခြားသော သီးခြားကိန်းများဖြစ်သည့် ဥပမာ <math>k=3329780</math> သည်လည်း ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိထားသည်။ ဖဲမ [[သုဒ္ဓကိန်း]] အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိသာဖြစ်သင့်ကြောင်း အတွေ့အကြုံအရ မှန်းဆထားသော တိကျမှုမရှိသည့် သက်သေပြချက်များ (heuristic arguments) ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများသည် သုဒ္ဓကိန်းများအကြားတွင် အပေါင်းသိပ်သည်းဆ (positive density) ရှိကြောင်းလည်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် အဆုံးရှိ[[အစု|အစုများ]] (finite sets) သည် သုဒ္ဓကိန်းများကဲ့သို့ ရေတွက်နိုင်သော[[အစု|အစုများ]]အတွင်း(countable sets) သုညသိပ်သည်းဆ (zero density) သာ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ အချက်နှစ်ချက်စလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မှန်ကန်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ သင်္ချာပညာရှင် အသီးသီးက ကွဲပြားသော အဆိုများကို တင်ပြထားကြသည်။ အချို့က ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကမူ ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း ငါးခုသာရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အီမေးလ် အာတင် (Emil Artin) ကမူ ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိဖြစ်သော်လည်း ငါးခုထက် ပိုများမည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ == သက်သေမပြရသေးသော အဆိုများ (Unproved Conjectures) == <math>4</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်းတိုင်းကို မကိန်း သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည် ဟူသော ဂိုးဘတ်ခ် ၏ အဆို (Goldbach's conjecture) သည် အလွန်ထင်ရှားသည် ။ ယင်းကို အဓိက ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ယင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို (Odd or Weak Goldbach Conjecture) တွင် <math>7</math> ထက်ကြီးသော မကိန်းတိုင်းကို မကိန်း သုဒ္ဓကိန်း သုံးခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ အဓိက ဂိုးဘတ်ခ် အဆို မှန်ကန်ပါက အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုသည်လည်း အလိုအလျောက် မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အိုင် အမ် ဗီနိုဂရာဒေါ့ဗ် (I. M. Vinogradov) က လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော မကိန်းများအတွက် အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို မှန်ကန်ကြောင်း အတိအကျ သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုနှင့် မကိုက်ညီသော စုံကိန်းများ၏ အချိုးအစားသည် သုညရာခိုင်နှုန်းသို့ ချဉ်းကပ်သွားကြောင်းကိုလည်း ၎င်းက သက်သေပြခဲ့သည်။ ဆေးလ်ဗက်စတာ (Sylvester) ၏ အဆိုအရ <math>4</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်း <math>2n</math> တိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်ပြီး တစ်ခုသည် <math>n/2</math> ထက် ကြီး၍ အခြားတစ်ခုသည် <math>3n/2</math> ထက် ငယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဒီ ပိုလီနက် (de Polignac) က မကိန်းတိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုနှင့် <math>2</math> ၏ ထပ်ကိန်း တစ်ခု ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း <math>509</math> နှင့် <math>877</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းများကြောင့် ၎င်းအဆို မှားယွင်းကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Burton |first=David M. |title=Elementary Number Theory |edition=7th |publisher=McGraw-Hill |date=2010 |isbn=978-0-07-338314-9}} * {{Citation |author=nLab authors |title=Fermat number |date=June 2026 |edition=Revision 4 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/Fermat+number}} [[Category:သင်္ချာ]] ka7hkqxfhaspyv8pb6jfo841qcry3k6 1039618 1039616 2026-06-19T21:22:22Z Mkant00 135890 /* ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများ (Fermat Primes) */ 1039618 wikitext text/x-wiki တစ်ထက်ကြီးသော [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>p</math> တစ်ခုတွင် အပေါင်းဆခွဲကိန်း (positive divisor) အနေဖြင့် ၁ နှင့် <math>p</math> ကိုယ်တိုင်သာရှိပါက ၎င်းကို သုဒ္ဓကိန်း (prime number) သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်းပြည့် ဟုခေါ်သည် ။ တစ်ထက်ကြီးပြီး သုဒ္ဓကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းများကို ဆပေါင်းကိန်း (composite number) ဟုခေါ်သည်။ ကိန်း <math>1</math> သည် အထူးကိန်းဖြစ်ပြီး သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆပေါင်းကိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း မသတ်မှတ်ပါ။ <math>2</math> သည် တစ်ခုတည်းသော စုံကိန်း (even number) ဖြစ်သည့် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ပြီး ကျန်ရှိသော သုဒ္ဓကိန်းများအားလုံးမှာ မကိန်း (odd number) များဖြစ်ကြသည် ။ သင်္ချာပညာတွင် သုဒ္ဓကိန်းများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ <math>p</math> နှင့် <math>q</math> တို့ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ နှင့် စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ (Definitions and Divisibility Properties) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]သီအိုရီ (ring theory) တွင် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ ပိုမိုတိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုသည် ။ ယူနစ် (unit) မဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>p</math> တစ်ခုသည် ကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် <math>ab</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းသည် <math>a</math> ကိုသော်လည်းကောင်း၊ <math>b</math> ကိုသော်လည်းကောင်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည် ။ ကိန်းပြည့်များစနစ်တွင် ယူနစ်များမှာ <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်အရဆိုလျှင် အပေါင်းသုဒ္ဓကိန်းများသာမက <math>-2</math>, <math>-3</math>, <math>-5</math> စသည့် အနုတ်ကိန်းများကိုလည်း သုဒ္ဓကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဤအခြေခံ စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိ (divisibility property) ကို '''ယူကလစ်ဒ် အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်''' (Euclid's lemma) မှ ဆင်းသက်ရရှိသည်။ အကယ်၍ သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် <math>ab</math> ကိုစား၍ပြတ်ပြီး <math>a</math> ကိုစား၍မပြတ်ပါက ၎င်းသည် <math>b</math> ကိုသာ တိကျစွာစား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကို အောက်ပါအတိုင်း တိုးချဲ့အသုံးပြုနိုင်သည်။ * '''ဆခွဲကိန်းများစွာ ပါဝင်ခြင်း''' သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် ကိန်းပြည့်များစွာ၏ မြှောက်လဒ် <math>a_1 \cdot a_2 \cdots a_n</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းသည် အဆိုပါ ကိန်းပြည့်များအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ * '''သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်ခြင်း''' သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် အခြားသုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ် <math>q_1 \cdot q_2 \cdots q_n</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက <math>p</math> သည် ၎င်းသုဒ္ဓကိန်းများအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုနှင့် တိကျစွာ ညီမျှရမည်ဖြစ်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုကို <math>1</math> နှင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြင့်သာ စား၍ပြတ်သောကြောင့် ထိုသို့ညီမျှခြင်းဖြစ်သည်။ == ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (The Fundamental Theorem of Arithmetic) == တစ်ထက်ကြီးသော ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် သုဒ္ဓကိန်းများ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်များ ဖြစ်ကြသည် ။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓကိန်းများကို ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အခြေခံတည်ဆောက်ပုံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဤသဘောတရားကို ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Arithmetic) အဖြစ် ပုံသေထုတ်ပြန်ထားသည် ။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ တစ်ထက်ကြီးသော အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည် ။ အဆိုပါ ဖော်ပြချက်သည် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ အစီအစဉ်ကို ထည့်သွင်းမစဉ်းစားပါက တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ သက်သေပြချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ * '''တည်ရှိမှု (Existence)''' ကိန်းတစ်ခုသည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အငယ်ဆုံး အပေါင်းဆခွဲကိန်းတစ်ခု ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းဆခွဲကိန်းမှာ သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသုဒ္ဓကိန်းဖြင့် စားလိုက်သောအခါ ပိုမိုငယ်ရွယ်သော ကိန်းပြည့်တစ်ခုကို ရရှိသည်။ ထိုငယ်ရွယ်သောကိန်းသည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်နေသေးပါက အထက်ပါလုပ်ငန်းစဉ်ကို ထပ်မံလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ကိန်းများ ဆက်တိုက်ငယ်သွားမည်ဖြစ်ရာ အဆုံးတွင် အဆုံးရှိသော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်းများကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ * '''တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)''' ကိန်းပြည့်တစ်ခုကို မတူညီသော သုဒ္ဓကိန်းမြှောက်လဒ် နှစ်စုဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု မှတ်ယူကြပါစို့။ ၎င်းတို့ကို ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီထားပါက ပထမအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းသည် ဒုတိယအစု၏ မြှောက်လဒ်တစ်ခုလုံးကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိအရ ပထမအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းသည် ဒုတိယအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းနှင့် ထပ်တူညီရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတူညီသောကိန်းများကို ချေဖျက်ခြင်းဖြင့် အစုနှစ်ခုလုံးရှိ သုဒ္ဓကိန်းများ အားလုံး တူညီကြောင်း တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ '''သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း''' (prime factorization) တွင် တူညီသော သုဒ္ဓကိန်းများ အကြိမ်ကြိမ်ပါဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်ကိန်းများ (exponents) အသုံးပြု၍ စုစည်းရေးသားခြင်းကို ပုံမှန်ပုံစံ (canonical form) ဟုခေါ်သည်။ ကိန်း <math>n</math> ၏ ပုံမှန်ပုံစံကို <math>n = p_1^{k_1} p_2^{k_2} \dots p_r^{k_r}</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဤနေရာတွင် <math>k</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>p_1 < p_2 < \dots < p_r</math> အတိုင်း ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီစဉ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>360</math> ၏ သုဒ္ဓကိန်းများကို <math>360 = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းသည် ကိန်းစနစ်တိုင်းတွင် အလိုအလျောက် မှန်ကန်သော ဂုဏ်သတ္တိမဟုတ်ပါ။ အပေါင်းစုံကိန်းများ သီးသန့်ပါဝင်သော ကိန်းစနစ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်နိုင်သည်။ ၎င်းစနစ်တွင် အခြားစုံကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ဖော်ပြ၍မရသော စုံကိန်းကို '''e-သုဒ္ဓကိန်း''' (e-prime) ဟု သတ်မှတ်ပါစို့။ ဤစနစ်တွင် <math>60</math> ကို <math>60 = 2 \cdot 30</math> သို့မဟုတ် <math>60 = 6 \cdot 10</math> ဟူ၍ မတူညီသော e-သုဒ္ဓကိန်းများဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ မကိန်းများမပါဝင်သောကြောင့် ပုံမှန် သုဒ္ဓကိန်း စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ ပျက်ယွင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။ အခြေခံသီအိုရမ်ကို အသုံးပြု၍ <math>\sqrt{2}</math> သည် '''အီရာရှင်နယ်ကိန်း''' (irrational number) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ပိုက်သာဂိုရပ်စ် (Pythagorean) ပညာရှင်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဤအချက်ကို ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (contradiction) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>\sqrt{2}</math> ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) <math>a/b</math> ဟု မှတ်ယူပါစို့။ ထိုအပိုင်းကိန်းသည် အချိုးအကျဆုံးဖြစ်ပြီး (fraction being completely reduced) <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တွင် <math>1</math> မှလွဲ၍ အခြားဘုံဆခွဲကိန်း မရှိဟု ယူဆရမည်ဖြစ်သည်။ ညီမျှခြင်းကို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်လိုက်ပါက <math>2 = a^2 / b^2</math> ဖြစ်ပြီး <math>a^2 = 2b^2</math> ကို ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် <math>b</math> သည် <math>a^2</math> ကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>b</math> သည် <math>1</math> ထက်ကြီးပါက အခြေခံသီအိုရမ်အရ <math>b</math> တွင် အနည်းဆုံး သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>p</math> သည် <math>b</math> ကိုစား၍ပြတ်ပြီး <math>a^2</math> (တစ်နည်းအားဖြင့် <math>a</math>) ကိုလည်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တွင် ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိဟူသော မူလယူဆချက်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် <math>b = 1</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး <math>a^2 = 2</math> သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမျှ နှစ်ထပ်ကိန်းတင်၍ <math>2</math> မရနိုင်သောကြောင့် မူလယူဆချက် မှားယွင်းပြီး <math>\sqrt{2}</math> သည် အီရာရှင်နယ်ကိန်း ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ == သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း (Testing for Primality) == ကိန်းတစ်ခုသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ခြင်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် တိုက်ရိုက်အကျဆုံးနည်းလမ်းမှာ ငယ်ရွယ်သော ကိန်းများဖြင့် စား၍စမ်းသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိန်းအားလုံးဖြင့် စမ်းသပ်ရန်မလိုအပ်ပါ။ ဆပေါင်းကိန်း <math>a > 1</math> တိုင်းတွင် <math>\sqrt{a}</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော သုဒ္ဓကိန်း ဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခု အမြဲတည်ရှိသည်။ ဆပေါင်းကိန်း <math>a</math> ကို <math>a = bc</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး <math>b \le c</math> ဟု ယူဆပါစို့။ <math>b</math> ကို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက <math>b^2 \le bc = a</math> ဖြစ်လာသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးကို နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (square root) ရှာလိုက်ပါက <math>b \le \sqrt{a}</math> ကို ရရှိသည်။ <math>b</math> တွင် သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ရာ ထိုဆခွဲကိန်းသည်လည်း <math>\sqrt{a}</math> ထက် ငယ်ရမည် သို့မဟုတ် ညီရမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>509</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဟုတ်မဟုတ် စစ်ဆေးရာတွင် <math>\sqrt{509}</math> (<math>23</math> အောက်ငယ်သော) သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်သည့် <math>2</math>, <math>3</math>, <math>5</math>, <math>7</math>, <math>11</math>, <math>13</math>, <math>17</math> နှင့် <math>19</math> တို့ဖြင့်သာ စားကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။ မည်သည့်ကိန်းနှင့်မျှ စား၍မပြတ်ပါက <math>509</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤသဘောတရားကို အခြေခံ၍ ရှေးဟောင်းဂရိသင်္ချာပညာရှင် အီရာတိုစ်သီးနီးစ် (Eratosthenes) သည် '''အီရာတိုစ်သီးနီးစ်၏ ဆန်ခါ''' (Sieve of Eratosthenes) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက် <math>n</math> အောက်ရှိ သုဒ္ဓကိန်းအားလုံးကို ရှာဖွေနိုင်သည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ <math>2</math> မှစ၍ <math>n</math> အထိ ကိန်းစဉ်များကို ရေးချရမည်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးကိန်း <math>2</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ် မှတ်သားပြီး <math>2</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အားလုံးကို စာရင်းမှ ချေဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ချေဖျက်မခံရသော ကိန်း <math>3</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ် မှတ်သားပြီး ၎င်း၏ ဆတိုးကိန်းများကို ချေဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို <math>\sqrt{n}</math> အထိရောက်သည်အထိ လုပ်ဆောင်ပါက စာရင်းတွင် ကျန်ရှိနေသော ကိန်းများအားလုံးသည် သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == အနန္တဖြစ်တည်မှု (The Infinitude of Primes) == သုဒ္ဓကိန်းများ၏ အရေအတွက်သည် အနန္တ (infinite) ဖြစ်ကြောင်း ယူကလစ်ဒ် (Euclid) က ရှေးခေတ်ကတည်းက သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှုဖြင့် သက်သေပြချက်အရ သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အဆုံးရှိအစု (finite set) အဖြစ် <math>p_1, p_2, \dots, p_n</math> သာရှိသည်ဟု ယူဆပါစို့။ ထိုသုဒ္ဓကိန်းများအားလုံးကို မြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းထည့်ပါက ကိန်းအသစ် <math>P = (p_1 \cdot p_2 \cdots p_n) + 1</math> ကို ရရှိသည်။ အခြေခံသီအိုရမ်အရ <math>P</math> တွင် သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>p</math> သည် မူလစာရင်းထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပါက ၎င်းသည် မြှောက်လဒ်ပိုင်းကို စား၍ပြတ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>p</math> သည် <math>P</math> နှင့် မြှောက်လဒ်ပိုင်းတို့၏ ကွာခြားချက်ဖြစ်သော <math>1</math> ကိုလည်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ မည်သည့်သုဒ္ဓကိန်းမှ <math>1</math> ကို စား၍မပြတ်နိုင်သဖြင့် ဤသည်မှာ ဝိရောဓိ (paradox) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အဆုံးရှိမဖြစ်နိုင်ပါ။ သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော သုဒ္ဓကိန်းများ အားလုံး၏ မြှောက်လဒ်ကို <math>p^\#</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ယူကလစ်ဒ် ပုံသေနည်းမှ ရရှိလာသော <math>p^\# + 1</math> ပုံစံ ကိန်းများကို '''ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများ''' (Euclid numbers) ဟုခေါ်သည်။ အချို့သော ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများမှာ သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အမြဲတမ်းမဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>13</math> အထိ သုဒ္ဓကိန်းများကို မြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းပါက <math>30031</math> ကို ရရှိပြီး ၎င်းသည် ဆပေါင်းကိန်း (<math>59 \cdot 509</math>) ဖြစ်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်သော ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများ အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာ ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးသော သင်္ချာပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနန္တဖြစ်တည်မှုကို အခြားသော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုဖြင့်လည်း သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>2</math> မှစတင်သော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုကို စဉ်းစားပါ။ နောက်ဆက်တွဲကိန်းများကို ရှေ့ကိန်းများအားလုံးမြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းခြင်းဖြင့် ဖန်တီးသည်။ ဥပမာ <math>n_1 = 2</math>, <math>n_2 = n_1 + 1 = 3</math>, <math>n_3 = (n_1 \cdot n_2) + 1 = 7</math> အစရှိသဖြင့်ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းစဉ်တန်းရှိ မည်သည့်ကိန်းနှစ်ခုမျှ ဘုံပါဝင်သော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း မရှိနိုင်ပါ။ ဘုံဆခွဲကိန်းရှိပါက ၎င်းသည် ကွာခြားချက် <math>1</math> ကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကိန်းအသစ်တိုင်းတွင် မတူညီသော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်းများ ပါဝင်နေသဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အနန္တဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ == ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံ အတိုင်းအတာ (The Distribution and Size) == <math>n</math> ကြိမ်မြောက် သုဒ္ဓကိန်းကို <math>p_n</math> ဟု သင်္ကေတပြုပါက မညီမျှခြင်းများ (inequalities) ကို အသုံးပြု၍ ၎င်း၏ အရွယ်အစားကို ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ယူကလစ်ဒ်၏ သက်သေပြချက်အရ <math>p_n \le (p_1 \cdot p_2 \cdots p_{n-1}) + 1</math> ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပိုမိုတိကျသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းအရ <math>p_n</math> သည် အမြဲတမ်း <math>2^{2^{n-1}}</math> အောက် ငယ်ရမည် သို့မဟုတ် ညီရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 1</math> တိုင်းအတွက် ကြီးမားလှသော <math>2^{2^n}</math> ထက်ငယ်သည့် သုဒ္ဓကိန်း အနည်းဆုံး <math>n + 1</math> ခု ရှိသည်။ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက် ဘာထရန် (Joseph Bertrand) အဆိုပြုခဲ့ပြီး ချေဘီရှက်ဗ် (Chebyshev) သက်သေပြနိုင်ခဲ့သော ဘာထရန်၏ အဆို (Bertrand's Conjecture) ကို အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ယင်းအဆိုအရ ကိန်းပြည့် <math>n \ge 2</math> တိုင်းအတွက် <math>n</math> နှင့် <math>2n</math> အကြားတွင် သုဒ္ဓကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>p_n < 2^n</math> ဟူသော ပိုမိုကျဉ်းမြောင်းသည့် ကန့်သတ်ချက်ကို ရရှိသည်။ သုဒ္ဓကိန်းများသည် အနန္တဖြစ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံမှာ အလွန် ပုံမှန်မဟုတ်ပေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အလွန်နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကြီးမားသော ကွာဟချက်များ ရှိသည်။ <math>11</math> နှင့် <math>13</math> ကဲ့သို့သော ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသည့် မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းစုံတွဲများကို '''အမြွှာသုဒ္ဓကိန်းများ''' (twin primes) ဟုခေါ်သည်။ အဆိုပါ အမြွှာသုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာ အဖြေမထွက်သေးသော ပြဿနာဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသော သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခုကြားရှိ ကွာဟချက်သည် အလိုရှိသလောက် ကြီးမားနိုင်သည်။ မည်သည့် ကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို သုဒ္ဓကိန်းများ လုံးဝမပါဝင်သော ဆက်တိုက်ဖြစ်သည့် ဆပေါင်းကိန်း <math>n</math> ခုပါဝင်သည့် အပိုင်းအခြားတစ်ခုကို အမြဲရှာဖွေနိုင်သည်။ ဖက်တိုရီရယ် (factorial) ကို အသုံးပြု၍ ၎င်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>(n + 1)! + 2</math> မှ <math>(n + 1)! + (n + 1)</math> အထိ ကိန်းများကို စဉ်းစားပါ။ ပထမကိန်းသည် <math>2</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်ပြီး နောက်ဆုံးကိန်းသည် <math>n+1</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်သည်။ ကိန်းတိုင်းတွင် ဆခွဲကိန်းတစ်ခုစီ အတိအကျရှိနေသဖြင့် ၎င်းတို့အားလုံးသည် ဆပေါင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == အထူးသုဒ္ဓကိန်းများနှင့် ပုံသေနည်းများ (Special Primes and Formulae) == <math>1</math> များကိုသာ ထပ်တလဲလဲ အသုံးပြုရေးသားထားသော ကိန်းများကို '''ရပ်ပ်ယူနစ်''' (repunit) ဟုခေါ်သည်။ <math>1</math> များ <math>n</math> ကြိမ်ပါဝင်သော ရပ်ပ်ယူနစ်ကို <math>R_n = (10^n - 1) / 9</math> ဟု တွက်ချက်နိုင်သည်။ ၎င်းကိန်းများသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရန် အလွန်ခဲယဉ်းသည်။ <math>R_n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်နိုင်ရန်အတွက် <math>n</math> ကိုယ်တိုင်သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရမည် ဟူသော အခြေခံစည်းမျဉ်းရှိသည်။ သို့သော် <math>n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်တိုင်း <math>R_n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းမဖြစ်နိုင်ပါ။ ဥပမာ <math>R_3 = 111</math> ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် <math>3 \cdot 37</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ရပ်ပ်ယူနစ် သုဒ္ဓကိန်းများ အလွန်နည်းပါးစွာသာ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့်ကိုမဆို <math>4</math> ဖြင့်စားသောအခါ ရရှိသည့် အကြွင်းကို မူတည်၍ <math>4n</math>, <math>4n+1</math>, <math>4n+2</math> သို့မဟုတ် <math>4n+3</math> ပုံစံများအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ <math>4n</math> နှင့် <math>4n+2</math> များသည် <math>2</math> မှလွဲ၍ ကျန်စုံကိန်းများဖြစ်သောကြောင့် ဆပေါင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းများသည် <math>4n+1</math> (ဥပမာ <math>5,13,17</math>) သို့မဟုတ် <math>4n+3</math> (<math>3,7,11</math>) ပုံစံ တစ်ခုခုသာ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ <math>4n+1</math> ပုံစံ ကိန်းများကို အချင်းချင်းမြှောက်ပါက ရလဒ်သည်လည်း <math>4n+1</math> ပုံစံသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ယူကလစ်ဒ်၏ သက်သေပြချက်နည်းတူ <math>4n+3</math> ပုံစံ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>4n+1</math> ပုံစံ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိကြောင်းကိုမူ '''ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ သီအိုရမ်''' (Dirichlet's Theorem) ကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြရသည်။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ အစကိန်း <math>a</math> နှင့် ကွာခြားချက် <math>b</math> တို့တွင် <math>1</math> မှလွဲ၍ ဘုံဆခွဲကိန်း မရှိပါက အဆိုပါ '''ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း''' (arithmetic progression) တွင် သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တပါဝင်သည်။ <math>4n+1</math> တွင် <math>1</math> နှင့် <math>4</math> ကြား ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိသဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တပါဝင်သည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့် ကိန်းစဉ်တန်းမှ သုဒ္ဓကိန်းများချည်း သီးသန့် အဆုံးအစမရှိ မပါဝင်နိုင်ပါ။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သင်္ချာပညာရှင်များသည် ကိန်းပြည့်များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက သုဒ္ဓကိန်းများကိုသာ အဖြေထုတ်ပေးမည့် ပုံသေနည်း သို့မဟုတ် ဖန်ရှင် (function) များကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) ၏ ပိုလီနိုမီရယ် (polynomial) ပုံသေနည်း <math>f(n) = n^2 + n + 41</math> သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ <math>n=0</math> မှ <math>39</math> အထိ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက သုဒ္ဓကိန်းများကိုသာ ရရှိသော်လည်း <math>40</math> ထည့်သွင်းသောအခါ <math>41^2</math> ကို ရရှိသဖြင့် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သွားသည်။ မည်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်မျှ သုဒ္ဓကိန်းများကိုချည်း သီးသန့် မထုတ်ပေးနိုင်ကြောင်း သက်သေပြထားပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒဗလျူ အိတ်ချ် မေးလ်စ် (W. H. Mills) ၏ မေးလ်စ် ပုံသေနည်း (Mills's formula) မှာမူ ခြွင်းချက်ဖြစ်သည်။ တိကျသော ကိန်းစစ် <math>r</math> အတွက် <math>\lfloor r^{3^n} \rfloor</math> သည် အမြဲတမ်း သုဒ္ဓကိန်း ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ၎င်း <math>r</math> ၏ တန်ဖိုးကို အတိအကျ မတွက်ချက်နိုင်သဖြင့် လက်တွေ့အသုံးချ၍ မရနိုင်ပါ။ == ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများ (Fermat Primes) == [[ကိန်းပြည့်]] <math>k \geq 0</math> များအတွက် :<math>F_k = 2^{2^k}+1</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းကို '''ဖဲမကိန်း''' (Fermat number) ဟုခေါ်သည်။ [[သုဒ္ဓကိန်း]]ဖြစ်သော ဖဲမကိန်းကို '''ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း''' (Fermat prime) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၁၆၄၀ ခုနှစ်တွင် ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat) က <math>F_k</math> ကိန်းများအားလုံးသည် သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်မည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် <math>F_5=4294967297</math> သည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကိန်းတွင် <math>641</math> သည် ဆခွဲကိန်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ကြောင်း အွိုင်လာ (Euler) က ၁၇၃၂ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ <math>k=0,1,2,3,4</math> အတွက် <math>F_k</math> များကိုသာ သုဒ္ဓကိန်းများအဖြစ် သိရှိထားသည်။ အောက်ပါ အခြေခံမေးခွန်းများမှာမူ ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးဘဲ ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ *ဖဲမသုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တတည်ရှိသလား။ *ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သော ဖဲမကိန်းများ အနန္တတည်ရှိသလား။ <math>k=5,\ldots,32</math> အတွက် ဖဲမကိန်း <math>F_k</math> များသည် ဆပေါင်းကိန်းများဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော ကိန်းများဖြစ်သည့် <math>k=20</math> နှင့် <math>k=24</math> တို့အတွက် တိကျသော ဆခွဲကိန်းများကို မသိရှိရသေးပေ။ ထို့အပြင် <math>12 \leq k \leq 32</math> ကြားရှိ ကိန်းများအတွက် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းမှာလည်း မပြည့်စုံသေးပါ။ အခြားသော သီးခြားကိန်းများဖြစ်သည့် ဥပမာ <math>k=3329780</math> သည်လည်း ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိထားသည်။ ဖဲမ [[သုဒ္ဓကိန်း]] အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိသာဖြစ်သင့်ကြောင်း အတွေ့အကြုံအရ မှန်းဆထားသော တိကျမှုမရှိသည့် သက်သေပြချက်များ (heuristic arguments) ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများသည် သုဒ္ဓကိန်းများအကြားတွင် အပေါင်းသိပ်သည်းဆ (positive density) ရှိကြောင်းလည်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် အဆုံးရှိ[[အစု|အစုများ]] (finite sets) သည် သုဒ္ဓကိန်းများကဲ့သို့ ရေတွက်နိုင်သော[[အစု|အစုများ]]အတွင်း(countable sets) သုညသိပ်သည်းဆ (zero density) သာ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ အချက်နှစ်ချက်စလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မှန်ကန်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ သင်္ချာပညာရှင် အသီးသီးက ကွဲပြားသော အဆိုများကို တင်ပြထားကြသည်။ အချို့က ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကမူ ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း ငါးခုသာရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဧမီလ် အာတင် (Emil Artin) ကမူ ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိဖြစ်သော်လည်း ငါးခုထက် ပိုများမည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ == သက်သေမပြရသေးသော အဆိုများ (Unproved Conjectures) == <math>4</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်းတိုင်းကို မကိန်း သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည် ဟူသော ဂိုးဘတ်ခ် ၏ အဆို (Goldbach's conjecture) သည် အလွန်ထင်ရှားသည် ။ ယင်းကို အဓိက ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ယင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို (Odd or Weak Goldbach Conjecture) တွင် <math>7</math> ထက်ကြီးသော မကိန်းတိုင်းကို မကိန်း သုဒ္ဓကိန်း သုံးခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ အဓိက ဂိုးဘတ်ခ် အဆို မှန်ကန်ပါက အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုသည်လည်း အလိုအလျောက် မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အိုင် အမ် ဗီနိုဂရာဒေါ့ဗ် (I. M. Vinogradov) က လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော မကိန်းများအတွက် အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို မှန်ကန်ကြောင်း အတိအကျ သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုနှင့် မကိုက်ညီသော စုံကိန်းများ၏ အချိုးအစားသည် သုညရာခိုင်နှုန်းသို့ ချဉ်းကပ်သွားကြောင်းကိုလည်း ၎င်းက သက်သေပြခဲ့သည်။ ဆေးလ်ဗက်စတာ (Sylvester) ၏ အဆိုအရ <math>4</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်း <math>2n</math> တိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်ပြီး တစ်ခုသည် <math>n/2</math> ထက် ကြီး၍ အခြားတစ်ခုသည် <math>3n/2</math> ထက် ငယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဒီ ပိုလီနက် (de Polignac) က မကိန်းတိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုနှင့် <math>2</math> ၏ ထပ်ကိန်း တစ်ခု ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း <math>509</math> နှင့် <math>877</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းများကြောင့် ၎င်းအဆို မှားယွင်းကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Burton |first=David M. |title=Elementary Number Theory |edition=7th |publisher=McGraw-Hill |date=2010 |isbn=978-0-07-338314-9}} * {{Citation |author=nLab authors |title=Fermat number |date=June 2026 |edition=Revision 4 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/Fermat+number}} [[Category:သင်္ချာ]] r21jz246oon4uzkswccsq0osy4eqlb4 0 51624 1039617 1025106 2026-06-19T21:20:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039617 wikitext text/x-wiki {{Infobox မြို့ |name = နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ |official_name = Nay Pyi Taw Union Territory |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = Flag of Naypyidaw Union Territory.svg |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Myanmar |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption = နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ တည်နေရာ |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |coordinates_region = MM |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = ဒေသ |subdivision_name1 = မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = မြို့တော် |seat = [[နေပြည်တော်]] |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သမ္မတ]] |leader_name = |leader_title1 = မြို့တော်ဝန်နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌ |leader_name1 = [[ကံမြင့်သန်း|ကံမြင့်သန်း]] |population_as_of = ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း |population_total = ၁,၁၅၈,၃၆၇ |timezone = [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] |utc_offset = +၆:၃၀ |latd=19 |latm=45 |lats=0 |latNS=N |longd=96 |longm=6 |longs=0 |longEW=E }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} '''နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ''' ({{lang-en|Naypyidaw Union Territory}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အဓိကအကျဆုံးသော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ဖြစ်သော [[နေပြည်တော်]] တည်ရှိရာ နယ်မြေဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== လက်ရှိ နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေသည် ယခင်က [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]မှ ပျဉ်းမနား၊ တပ်ကုန်း၊ လယ်ဝေး မြို့နယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပျဉ်းမနားမြို့အနီးတွင် မြို့အသစ်တည်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏မြို့တော်ကို ထိုနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပျဉ်းမနား၊ တပ်ကုန်း၊ လယ်ဝေး မြို့နယ်များဖြင့် ပျဉ်းမနားခရိုင်အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၆ရက်နေ့တွင် ထိုမြို့နယ်များမှ နယ်မြေအချို့အား ခွဲထုတ်၍ နေပြည်တော်မြို့နယ်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပျဉ်းမနားခရိုင်အား နေပြည်တော်ခရိုင်ဟု လည်းကောင်း၊ မတ်လတွင် နေပြည်တော်မြို့နယ်အား သီရိ (၅) မြို့နယ်များအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေဟူသော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နေပြည်တော်ခရိုင်သည် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ခရိုင် (၁)ခု၊ မြို့နယ် (၈) မြို့နယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေသည် အခြားသော ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအတိုင်း အဆင့်(၁) အဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကို နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ကာ နေပြည်တော်မြို့တော်ဝန်က ဥက္ကဋ္ဌလုပ်သည့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]မှ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် အခွင့်အာဏာ တူညီသည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ခရိုင် တောင်ပိုင်းကို ဒက္ခိဏခရိုင်၊ မြောက်ပိုင်းကို ဥတ္တရခရိုင်ဟု ခွဲခြားခဲ့သည်။ ဒက္ခိဏခရိုင်တွင် ဇမ္ဗူသီရီ၊ ဒက္ခိဏသီရိ၊ ပျဉ်းမနား၊ လယ်ဝေး မြို့နယ်များ၊ ဥတ္တရခရိုင်ကို ဥတ္တရသီရိ၊ ဇေယျာသီရိ၊ ပုဗ္ဗသီရိ၊ တပ်ကုန်း မြို့နယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/nay-pyi-taw/26135-2017-05-03-10-44-59.html|title=ပြန်လည်ရေးဆွဲနေသည့် မြို့ပြစီမံကိန်း|accessdate=8 October 2021|archivedate=24 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224024621/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/nay-pyi-taw/26135-2017-05-03-10-44-59.html}}</ref><ref>{{cite news|url=https://myanmar.gov.mm/naypyitaw-council|title=နေပြည်တော်ကောင်စီနောက်ခံသမိုင်း|accessdate=8 October 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202044017/https://myanmar.gov.mm/naypyitaw-council}}</ref><ref>{{cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Territory_District_Nay_Pyi_Taw_MIMU764v05_23Oct2017_A4.pdf|title=District Map - Nay Pyi Taw|work=မြန်မာ သတင်း အချက်အလက် စီမံ ခန့်ခွဲမှုယူနစ် (MIMU)|date=၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|archivedate=3 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190303221206/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Territory_District_Nay_Pyi_Taw_MIMU764v05_23Oct2017_A4.pdf}}</ref> ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]]မှ ခရိုင်အသစ်များ ဖွဲ့စည်းရာ နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင် (၄)ခု၊ မြို့နယ် (၈) မြို့နယ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကို နိုင်ငံတော်သမ္မတမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲသည်။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ရန် ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး၊ ကောင်စီဝင် အများဆုံး ကိုးဦးတို့ဖြင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.president-office.gov.mm/zg/?q=briefing-room/announcements/2011/03/30/id-566|title=နေပြည်တော်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|date=၃၀ မတ် ၂၀၁၁}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://myanmar.gov.mm/naypyitaw-council|title=နေပြည်တော်ကောင်စီ|archive-date=2 February 2021|access-date=25 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202044017/https://myanmar.gov.mm/naypyitaw-council|url-status=dead}}</ref> နေပြည်တော် မြို့တော်ဝန်၊ [[စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]ဥက္ကဋ္ဌသည် နေပြည်တော်ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် အခွင့်အာဏာ တူညီကာ ကောင်စီဝင်များသည်လည်း ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးများနှင့် အလားတူဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.moi.gov.mm/ppd/?q=book/bid-4079|title=အတွဲ (၆၉)၊ အမှတ် (၃၀)၊ ၁၅-၇-၂၀၁၆ ရက်ထုတ်စာစောင်|last=|first=|author2=|date= |publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=}}</ref> ကောင်စီဝင်များသည် မိမိတို့ ကဏ္ဍအလိုက် တာဝန်များခွဲဝေ ယူကြရသည်။ အခြား​သော သက်ဆိုင်ရာ ဌာနဆိုင်ရာများသည်လည်း ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေတွင် အခြား တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်ရုံးများ ကဲ့သို့ပင် ညွှန်ကြား​ရေးမှူးအဆင့် ဦး​ဆောင်​သော ရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ အုပ်ချုပ်​ရေးမြို့​တော် တည်ရှိရာ နယ်​မြေဖြစ်သည်နှင့် အညီ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးများ၊ ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ်ရုံးအများစု တို့သည် ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ===ဥပဒေပြုရေး=== နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေသည် အခြားသော ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများကဲ့သို့ နယ်မြေဆိုင်ရာ သီးသန့်လွှတ်တော် မရှိပေ။ ပြည်ထောင်စု နယ်မြေဆိုင်ရာ ဥပဒေကိစ္စများအတွက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မဲဆန္ဒနယ်မြေများတွင် မြို့နယ်အလိုက် သတ်မှတ်ကာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် မဲဆန္ဒနယ်မြေများတွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name="con"/> ===တရားစီရင်ရေး=== ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအတွင်းရှိ မြို့နယ်/ခရိုင် တရားရုံးများ၊ စည်ပင်အထူးတရားရုံးများသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် လက်အောက်တွင် ရှိသည်။<ref name="con">{{cite news|url=https://mlis.gov.mm/lsSc.do?menuInfo=1_1_1&query=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|accessdate=25 June 2022|archivedate=29 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180529130548/http://www.mlis.gov.mm/lsSc.do?menuInfo=1_1_1&query=}}</ref> တိုင်းပြည်၏ အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် မြို့တော် နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ====ခရိုင်များ==== #ဥတ္တရခရိုင် #ဇေယျာသီရိခရိုင် #လယ်ဝေးခရိုင် #ပျဉ်းမနားခရိုင် ===ခရိုင်ရှိမြို့နယ်=== {|class=wikitable !ဥတ္တရခရိုင် |[[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] |- !​ဇေယျာသီရိခရိုင် |[[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်]] |- !လယ်​ဝေးခရိုင် |[[လယ်ဝေးမြို့နယ်]] {{•}} [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]] |- ![[ပျဉ်းမနားခရိုင်]] |[[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]] {{•}} [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]] |} မြို့ပေါင်း (၈)မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၅၇)ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၈၇) အုပ်စု၊ ရွာပေါင်း (၇၉၅) ရွာ ရှိသည်။ <ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref> == လည်ပတ်ရန်နေရာများ == နေပြည်တော်တွင် လည်ပတ်စရာကောင်းသော နေရာများအဖြစ် [[နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]]၊ လှေခွင်းတောင်ရေချိုးဆိပ်၊ [[ဥပ္ပါတသန္တိ စေတီတော်]]၊ [[တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)|တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊]] [[ဆာဖာရီဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)|ဆာဖာရီဥယျာဉ်]]၊ ပျဉ်းမနား သမိုင်းဝင် ကိုးဆူဘုရား၊ လယ်ဝေး သမိုင်းဝင် [[ဖောင်တော်ချက်မဘုရား]]၊ လယ်ဝေး သမိုင်းဝင် [[ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှစေတီ|ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှဘုရား]]၊ [[သတ္တဌာန စေတီတော်]]၊ [[အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)|အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ်]] ၊ [[တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)|စစ်သမိုင်းပြတိုက်]]၊ စာကြည့်တိုက်များ၊ ဥတ္တရသီရိ အိုးရှင်း စသည့်ဖြင့် နေရာများစွာ ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ |North = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northeast = |East = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southeast = |South = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southwest = |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = }} {{နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:နေပြည်တော်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] m5tz4ccewobcq3imhrns7jbpo5d8yj5 0 58304 1039586 849232 2026-06-19T14:53:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039586 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကိုယ်ရေးရာဇဝင် | ကစားသမားအမည် = ဒီယဲဂို မာရာဒိုနာ | image= Maradona 1986 vs italy.jpg | အမည်အပြည့်အစုံ = ဒီယဲဂို အာမန်ဒို မာရာဒိုနာ ဖရန်ကို | dateofbirth = အောက်တိုဘာ ၃၀ရက်၊ ၁၉၆၀ | cityofbirth = လာနုစ်၊ ဘွယ်နိုဆိုင်းရပ်စ်ပြည်နယ်ñ | death_date = {{death date and age|2020|11|25|1960|10|30|df=yes}} | death_place = Tigre, Buenos Aires, Argentina | countryofbirth = အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ | height = ၁.၆၅ မီတာ (၅ ပေ ၅လက်မ) | currentclub = | position = အလယ်တန်း တိုက်ခိုက်ကစားသူ <br/> ဒုတိယ ဂိုးသွင်းသူ | clubnumber = | youthyears = ၁၉၆၈-၁၉၆၉<br />၁၉၇၀-၁၉၇၄<br />၁၉၇၅-၁၉၇၆ | youthclubs = Estrella Roja <br /> Los Cebollitas<br /> အာဂျင်တီးနို့စ် ဂျူနီယာ | years = ၁၉၇၆-၁၉၈၁ <br/> ၁၉၈၁-၁၉၈၂ <br/> ၁၉၈၂-၁၉၈၄ <br/> ၁၉၈၄-၁၉၉၁ <br/> ၁၉၉၂-၁၉၉၃ <br/> ၁၉၉၃-၁၉၉၄ <br/> ၁၉၉၅-၁၉၉၇ | clubs = အာဂျင်တီးနို့စ် ဂျူနီယာ <br/>ဘိုကာ ဂျူနီယာ <br/> [[ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း|ဘာစီလိုနာ]] <br/> နပိုလီ <br/> ဆာဗီးလား <br /> နယူးဝဲလ် အိုးဘွိုင်း <br/> ဘိုကာဂျူနီယာ | caps(goals) = | nationalyears = ၁၉၇၇-၁၉၇၉ <br /> ၁၉၇၇-၁၉၉၄ | nationalteam =အာဂျင်တီးနား အသက်၂၀အောက် <br /> အာဂျင်တီးနား | nationalcaps(goals) = | pcupdate = | ntupdate = }} '''ဒီယဲဂို မာရာဒိုနာ'''သည် တစ်ခေတ်တစ်ခါက အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သော [[အာဂျင်တီးနား]] [[ဘောလုံးသမား]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘောလုံးကလပ်များနှင့် [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း]]တို့တွင် မန်နေဂျာနှင့် နည်းပြ အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ [[ဘောလုံး]]ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ ဝေဖန်သူများ၊ ယခင် ဘောလုံး ကစားသမားများ၊ ယခုလက်ရှိ ဘောလုံး ကစားသမားများနှင့် ဘောလုံး ပရိသတ်များက သူ့အား ဘောလုံးလောကတွင် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးကစားသမား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/bestbest.html "The Best of The Best"]. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.com (19 June 2009). Retrieved 31 March 2013.</ref><ref>[http://footballpantheon.com/2011/09/the-100-greatest-players-of-all-time/ – "The 100 greatest players of all time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310170230/http://footballpantheon.com/2011/09/the-100-greatest-players-of-all-time/ |date=10 March 2012 }} The Football Pantheon, 20 September 2011</ref><ref>[http://www.goal.com/en/news/2939/castrol-football-zone/2010/10/23/2176900/castrol-debate-pele-versus-maradona-the-stats-which-reveal – "Castrol Debate: Pele Versus Maradona"]. goal.com, 23 October 2010</ref><ref>Other opinions about Maradona as the greatest player can be found at: <br>[http://www.marca.com/2014/03/12/en/football/spanish_football/1394651303.html - "Camacho: Maradona was, is and always will be the best in the world"]. marca.com, 12 March 2014.<br>[http://www.goal.com/en-gb/news/3277/la-liga/2012/07/29/3273490/barcelona-must-match-feats-of-milan-to-be-the-best-ever?source=breakingnews – "Ruud Gullit: Diego Maradona is the best ever in my opinion"]. goal.com, 29 July 2012.<br>[http://socceranchor.com/index.php?option=com_content&view=article&id=852:diego-maradona-is-the-greatest-of-all-time-barcelonas-lionel-messi-hails-argentina-legend&catid=57:latest-news&Itemid=168 – "Lionel Messi: Diego Maradona is the greatest of all-time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131210155404/http://socceranchor.com/index.php?option=com_content&view=article&id=852:diego-maradona-is-the-greatest-of-all-time-barcelonas-lionel-messi-hails-argentina-legend&catid=57:latest-news&Itemid=168 |date=10 December 2013 }}. SoccerAnchor, 7 September 2011.<br>[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-11-12/top-stories/27937248_1_argentine-legend-diego-maradona-pele-argentina – "Rummenigge: Maradona better than Pele"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209030332/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-11-12/top-stories/27937248_1_argentine-legend-diego-maradona-pele-argentina |date=9 December 2013 }}. The Times of India, 12 November 2008<br>[http://maldini3.blogspot.com/2008/07/maradona-best-ever-ronaldo-close-second.html – "Paolo Maldini: Maradona best ever, Ronaldo close second"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111208145803/http://maldini3.blogspot.com/2008/07/maradona-best-ever-ronaldo-close-second.html |date=8 December 2011 }} Paolo Maldini fan page, 21 July 2008.<br>[http://www.soccerblog.com/2006/03/gary-lineker-messis-no-maradon.htm – "Gary Lineker: Diego has been the best player without a doubt, better than Pele"]. givemesport<br>[http://www.goal.com/en-gb/news/3277/la-liga/2014/03/03/4658223/messi-will-never-surpass-maradona-says-hector-enrique - "Hector Enrique: Messi will never surpass Maradona"] goal.com, 3 March 2014.<br>[http://www.givemesport.com/334001-rooney-diego-maradona-is-the-greatest-player-ever - "Wayne Rooney: Diego Maradona is the greatest player ever"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203024904/http://www.givemesport.com/334001-rooney-diego-maradona-is-the-greatest-player-ever |date=3 December 2013 }} SoccerBlog, 25 March 2006.<br>[http://www.soccerbible.com/news/general/archive/2010/07/22/glenn-hoddle-exclusive-interview-hummel-football-boots.aspx – "Glenn Hoddle: Diego Maradona is the greatest player of all time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002084826/http://www.soccerbible.com/news/general/archive/2010/07/22/glenn-hoddle-exclusive-interview-hummel-football-boots.aspx |date=2 October 2013 }}. SoccerBible, 22 July 2010.<br>[http://www.tribalfootball.com/articles/man-utd-icon-giggs-maradona-greatest-1935301 – "Ryan Giggs: Maradona is the best of all time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016110139/http://www.tribalfootball.com/articles/man-utd-icon-giggs-maradona-greatest-1935301 |date=16 October 2011 }}. tribalfootball, 11 October 2011.<br>[http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=940839.html – "Rio Ferdinand: In my eyes Maradona is the best footballer ever"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208190311/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=940839.html |date=8 December 2013 }}. fifa.com, 7 November 2008.<br>[http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=331214&root=global&cc=5901 – "Mario Kempes: Maradona is absolutely the best"]. ESPN soccernet, 18 April 2005.<br>[http://timesofindia.indiatimes.com/interviews/Maradona-greatest-footballer-destroyed-opposition-alone-Luca-Caioli/articleshow/34390277.cms? - "Luca Caioli: Maradona greatest footballer"]. Times of India, 30 April 2014.<br>[http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Manchester-City-striker-Sergio-Aguero-says-Diego-Maradona-comparisons-are-embarrassing-article788051.html – "Aguero: It is disrespectful to compare me to Maradona"]. Mirro Football, 20 November 2011.<br>[http://www.dailyrecord.co.uk/football/scotland/2008/10/30/all-time-greatest-86908-20853123/ – "Frank McGarvey: Diego Maradona was world's best player"]. Daily Record, 30 October 2008.<br>[http://www.dailyrecord.co.uk/sport/2008/10/30/i-hope-diego-can-lure-messi-to-hampden-86908-20853116/ – "Gordon Smith: Maradona was the best player I ever saw play the game"]. Daily Record, 30 October 2008.<br>[http://www.centraltelegraph.com.au/story/2012/04/11/maradona-is-best-says-ex-welsh-star/ – "Trevor Edwards: Maradona is best"] Central Telegraph, 11 April 2012.<br>[http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/features/3554196/Is-Messi-the-best-footballer-EVER.html – "Maradona’s still number one"]. The Sun, 29 April 2011.<br>[http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/teams/team=43922/coach.html – "Considered by many as the greatest football player to have ever walked the face of the earth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208100142/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/teams/team=43922/coach.html |date=8 December 2013 }}. FIFA.com<br>[http://www.hindustantimes.com/news-feed/nm2/the-big-idea-god-s-left-foot-soldier/article1-15734.aspx – Sir Alf Ramsey: "Pele had nearly everything. Maradona has everything. He works harder, does more and is more skillful"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313012305/http://www.hindustantimes.com/news-feed/nm2/the-big-idea-god-s-left-foot-soldier/article1-15734.aspx |date=13 March 2014 }}. Hindustan Times, 5 May 2004.</ref> သူသည် ဘရာဇီးဘောလုံး ဘုရင် ပီလီ နှင့် အတူ ကမ္ဘာ့ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ် ဖီဖာ၏ ၂၀ ရာစု အကောင်းဆုံး ကစားသမား အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။ <ref>[http://en03.touri.com/Berichte/FIFA-Spieler/MalePlayer.pdf FIFA Player of the Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426005029/http://en03.touri.com/Berichte/FIFA-Spieler/MalePlayer.pdf |date=26 April 2012 }}. touri.com</ref><ref name="SI">[http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2000/12/10/maradona_pele_ap/ "Maradona or Pele?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218160740/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2000/12/10/maradona_pele_ap/ |date=18 February 2014 }}. CNN Sports Illustrated, 10 December 2000. Retrieved 13 March 2013</ref> မာရာဒိုနာ၏ ဘောလုံးဆိုင်ရာအမြင်၊ ဖြတ်ပို့ခြင်း၊ ဘောလုံးထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းနှင့် လိမ်ခေါက်ကျွမ်းကျင်မှုများသည် ၎င်း၏သေးကွေးသောအရပ်အမောင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို မြေဆွဲအားအလယ်မှတ်နိမ့်စေ၍ (centre of gravity) အခြားဘောလုံးသမားများထက်ပိုကာ ဘောလုံးကို ကျွမ်းကျင်စွာကိုင်တွယ်ကစားနိုင်ပေသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ဘောလုံးဆွဲယူပြေးရာ၌ ပြိုင်ဖက်ကစားသမားများစွာကို လိမ်ခေါက်ကျော်ဖြတ်နိုင်လေ့ရှိသည်။ ကွင်းအတွင်း ၎င်းတည်ရှိမှုနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုတို့သည် အသင်း၏ အထွေထွေကစားနိုင်မှုအပေါ် ကြီးစွားအကျိုးသက်ရောက်သည်။ သို့သော်လည်း တစ်ဖက်အသင်းသားများက ၎င်းတစ်ဦးတည်းအပေါ် အာရုံထားဖိကပ်ကစားတတ်သည်။ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုများအပြင် ဂိုးသွင်းနိုင်သည့် အမြင်မျိုးလည်းပိုင်ဆိုင်ထားကာ အလွတ်တည်ကန်ဘောများကန်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့အရည်အချင်းများနှင့် မာရာဒိုနာကို "'''''El Pibe de Oro'''''" (ရွှေရောင်ကောင်လေး) ဟူ၍ အမည်ပြောင်ပေးထားကာ ထိုအမည်သည် ၎င်း၏အားကစား သက်တမ်းတစ်လျှောက် အမြဲတပူးပူး တတွဲတွဲတည်ရှိခဲ့လေသည်။<ref name="Pibe">{{cite web |url=http://www.repubblica.it/2008/10/sezioni/sport/calcio/maradona-ct-argentina/maradona-ct-argentina/maradona-ct-argentina.html |title=La nuova vita del Pibe de Oro Maradona ct dell'Argentina |publisher=la Repubblica |accessdate=3 February 2015}}</ref> ထက်မြက်သော၊ စွယ်စုံရသော ကွင်းလယ်ဖန်တီးသူဖြစ်၍ ဂန္ထဝင်နံပါတ် (၁၀) ဝတ်ဆင်ကာ ဘောလုံးသမိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ပြောင်းရွှေ့ကြေးနှစ်ကြိမ် ကိုချိုးဖောက်နိုင်သူ ပထမဆုံး ကစားသမားလည်းဖြစ်၏။ ပထမတစ်ကြိမ်မှာ ဘာစီလိုနာကလပ်သို့ စံချိန်တင်ပြောင်းရွှေ့ကြေး (၅) သန်းဖြင့် ဖြစ်၍ ဒုတိယအကြိမ်မှာ အီတလီကလပ် နာပိုလီသို့ (၆.၉) ဖြင့် ဖြစ်သည်။<ref name="Times">[http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/europe/article3325254.ece "Snapshot: Maradona is toast of the town after signing for Napoli"]. The Times. Retrieved 30 March 2013</ref> အာဂျန်တိနော့စ် ဂျူနီယာ၊ ဘိုကာ ဂျူနီယာ၊ ဘာစီလိုနာ၊ ဆယ်ဗီလာ နှင့် နူးဝဲစ် အိုးလ် ဘွိုင်းစ် (နျူးလ်စ် အောလ် ဘွိုင်းယ်စ်) စသည့်ကလပ်များအတွက်ကစားခဲ့၍ နာပိုလီနှင့် ဘာစီတို့တွင် အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂုဏ်ပြုခံရမှုများစွာ ရရှိခဲ့ပေသည်။ အာဂျင်တီးနားအမျိုးသားဘောလုံးအသင်းနှင့်အတူ ပွဲထွက်ကစားသည့်အရေအတွက် (၉၁) ပွဲရှိခဲ့ပြီး (၃၄) ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ မက္ကဆီကိုတွင် ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ဖလား၌ အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဦးဆောင်ကစားခဲ့၍ အနောက်ဂျာမနီအသင်းကို ဗိုလ်လုပွဲ၌ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ဖီဖာရွှေဘောလုံးဆုရခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာ့ဖလားပွဲ၌ပင် အင်္ဂလန်နှင့် တွေ့ဆုံသောပွဲ၌ အင်္ဂလန်အသင်းကို ၂-၁ ဖြင့် နိုင်ခဲ့၍ နှစ်ဂိုးလုံးကို သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ ထိုဂိုးနှစ်ဂိုးစလုံးသည် ဘောလုံးသမိုင်း၌ မတူညီသောအကြောင်းတရားဖြင့် သမိုင်းဝင်ခဲ့လေသည်။ ပထမတစ်ဂိုးမှာ ''ရွှေလက်'' ဟု ကျော်ကြားသော လက်ဖြင့်သွင်းယူခဲ့၍ အပြစ်ပေးခြင်းမခံခဲ့ရသည့်ဂိုးဖြစ်ကာ ဒုတိယတစ်ဂိုးမှာ {{convert|60|m|yd|0|abbr=on}} အကွာမှ ဆွဲယူလာ၍ ပြိုင်ဖက် ကစားသမားငါးဦးကို လိမ်ခေါက်ကျော်ဖြတ်ခဲ့ပြီးမှ သွင်းယူသောဂိုးဖြစ်သည်။ ထိုဒုတိယဂိုးသည် ၂၀၀၂ ဖီဖာဝက်ဘ်ဆိုဒ်က မဲပေးရွေးချယ်မှုအရ ''"ရာစုနှစ်၏ အကောင်းဆုံးဂိုး"'' ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=" voted">[https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=82406/index.html "Diego Maradona goal voted the FIFA World Cup™ Goal of the Century"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712101738/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=82406/index.html |date=12 July 2012 }}. FIFA (30 May 2002). Retrieved 13 March 2013</ref> ၂၀၀၈ နိုဝင်ဘာတွင် အာဂျင်တီးနားအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ နည်းပြတာဝန်ယူသည်။ ၂၀၁၀ တောင်အာဖရိက ကမ္ဘာ့ဖလာ၌လည်း အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ယူအေအီးကလပ်များကို ကိုင်တွယ်နည်းပြခဲ့၍ <ref name="2017 coach">{{cite news |title=Diego Maradona leaves job in UAE after failing to secure automatic promotion |url=http://www.skysports.com/football/news/11095/11349642/diego-maradona-leaves-job-in-uae-after-failing-to-secure-automatic-promotion |agency=Sky Sports |date=6 May 2018}}</ref> ၂၀၁၈ မေ၌ ဘယ်လာရုစ်ကလပ် ဒိုင်နမိုဘရက်စ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="Brest">[https://en.dynamo-brest.by/item/1082-da-diego-s-nami “Yes, Diego is with us!”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518055356/https://en.dynamo-brest.by/item/1082-da-diego-s-nami |date=18 May 2018 }}. Dynamo Brest. Retrieved 23 July 2018</ref> ထို့နောက် မက္ကဆီကိုကလပ်တစ်ခုကို နည်းပြခဲ့၍<ref name="Mexican team">{{cite news |title=Diego Maradona's 'rebirth' at coaching job at Mexican side Dorados |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-45482066 |accessdate=10 September 2018 |agency=BBC}}</ref> ၂၀၁၉ မှ သေဆုံးသည်အထိ အာဂျင်တီးနားကလပ် Gimnasia de La Plata ကို နည်းပြခဲ့သည်။<ref name="gimnasia">{{cite news |title=¡Diego, bienvenido al Lobo! |url=http://www.gimnasia.org.ar/diego-bienvenido-al-lobo/ |accessdate=6 September 2019 |date=5 September 2019 |language=Spanish |website=Gimnasia y Esgrima de La Plata}}</ref> ==ကွယ်လွန်ခြင်း== ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂ တွင် မာရာဒိုနာကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းဖြင့် "လာ ပလာတာ" ဆေးရုံသို့ တင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last1=Rey |first1=Deborah |last2=McStay |first2=Kirsten |date=3 November 2020 |title=Football legend Diego Maradona admitted to hospital with signs of depression |url=https://www.dailyrecord.co.uk/entertainment/football-legend-diego-maradona-admitted-22948500|access-date=3 November 2020 |website=Daily Record |language=en}}</ref> ၃ ရက်နေ့၌ ဦးနှောက်တွင်း သွေးယိုဆီးသည့် ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သော subdural hematoma ကို ကုသရန် ခွဲစိတ်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.espn.com/soccer/argentina-arg/story/4225282/argentina-great-maradona-to-have-emergency-brain-surgery |work=ESPN |title=Argentina great Maradona to have emergency brain surgery |date=3 November 2020 |accessdate=3 November 2020}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၁၂ တွင် ဆရာဝန်များက အတွင်းလူနာအဖြစ် မသတ်မှတ်ခဲ့သောကြောင့် ဆေးရုံမှ ဆင်းလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=CNN |first=Tatiana Arias and Hugo Correa |title=Diego Maradona discharged from clinic following successful brain surgery |url=https://edition.cnn.com/2020/11/12/football/diego-maradona-hospital-discharge-spt-intl/index.html|access-date=12 November 2020 |website=CNN}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-25|title=Diego Maradona dies aged 60|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/diego-maradona-dead-age-cause-b1761813.html|access-date=2020-11-25|website=The Independent|language=en}}</ref> ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၅၊ အင် (၆၀) အရွယ်၌ [[နှလုံးရောဂါ]]ဖြင့် ၎င်း၏နေအိမ် ဘွေးနို့စ်ဆိုက်ရေ့စ်နယ် တီဂရယ်မြို့ (Tigre, Buenos Aires) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနားသမ္မတက သုံးရက်တာကို နိုင်ငံ၏ပူဆွေးဝမ်းနည်းမှုအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://edition.cnn.com/2020/11/25/football/diego-maradona-death-argentina-spt-intl/index.html|title= Diego Maradona dies aged 60|author= Ben Church|date= November 25, 2020|publisher= CNN|accessdate=November 25, 2020}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၀|၂၀၂၀ |}} [[Category:အာဂျင်တီးနားဘောလုံးသမားများ]] [[Category:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ]] 9uu9mhkoculboeddyz4ag6krkyptyjp 0 63423 1039649 954161 2026-06-20T01:57:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039649 wikitext text/x-wiki {{Sky|05|55|10.3053|+|07|24|25.426|600}} {{Starbox begin |name =Betelgeuse (α Ori) }} {{Starbox image |image =[[File:Position Alpha Ori.png|250px]] |caption = ပန်းရောင်ဖြင့် မြှားပြထားသည်မှာ [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုရိုင်ယွန်]] [[ကြယ်အုပ်စု|ကြယ်စုတန်း]]မှ ဘီတယ်ဂျူးစ် ဖြစ်သည်။ }} {{Starbox observe |epoch = J2000.0 |constell = [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုရိုင်ယွန်]] |pronounce = {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɛ|t|əl|dʒ|uː|z}}<ref name="OED">{{Cite encyclopedia | title=Betelgeuse | encyclopedia=Oxford English Dictionary | editor=Simpson, J.; Weiner, E. (eds) | year=1989 | edition= 2nd | page=130 | location=Oxford | publisher=Clarendon Press | isbn= 0-19-861186-2}}</ref> သို့မဟုတ်<br/>{{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|s}}<ref name="MWD">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/betelgeuse Merriam-Webster Dictionary]</ref> |ra = {{RA|05|55|10.3053}}<ref name="SIMBAD">{{cite web | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=betelgeuse | title =SIMBAD Query Result: BETELGEUSE – Semi-regular Pulsating Star | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate=20 June 2007}}</ref> |dec = {{DEC|+07|24|25.426}}<ref name="SIMBAD" /> }} {{Starbox character | type=ဧရာမ ဆူပါကြယ်ဘီလူး |class = M2Iab<ref name="SIMBAD" /> | appmag_1_passband = [[မြင်နိုင်သော ရောင်စဉ်|V]] | appmag_1 = ၀.၄၂ (0.2&nbsp;to&nbsp;1.2)<ref name="SIMBAD" /><ref name="AAVSO">{{cite web | title=Variable Star of the Month: Alpha Orionis | publisher=American Association of Variable Star Observers (AAVSO) | author=Davis, Kate (AAVSO Technical Assistant, Web) | url=http://www.aavso.org/vsots_alphaori |date=December 2000 | accessdate=10 July 2010}}</ref> | appmag_2_passband = [[J band|J]] | appmag_2 = -2.99 ± 0.10<ref name="SIMBAD" /> |b-v = ၁.၈၅<ref name="NICOLET">{{cite journal | author=Nicolet, B. | title=Catalogue of Homogeneous Data in the UBV Photoelectric Photometric System | journal=Astronomy & Astrophysics | year=1978 | volume=34 | pages=1–49 | bibcode=1978A&AS...34....1N | doi= }}</ref> |u-b = 2.06<ref name="NICOLET" /> |variable = SR&nbsp;c [[semiregular variable star|(semi-regular)]]<ref name="SIMBAD" /> }} {{Starbox astrometry |radial_v = +21.91<ref name="SIMBAD" /> |prop_mo_ra = 24.95 ± 0.08<ref name="HARPER2001">{{cite journal | title=A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab) | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-04-20_551_2/page/1072 | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy | journal=The Astrophysical Journal | volume=551 | issue=2 | pages=1073–98 |date=April 2001 | doi=10.1086/320215 | bibcode=2001ApJ...551.1073H}}</ref> |prop_mo_dec = 9.56 ± 0.15<ref name="HARPER">{{cite journal | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Guinan, Edward F. | title=A New VLA-Hipparcos Distance to Betelgeuse and its Implications | journal=The Astronomical Journal |date=April 2008 | volume=135 | issue=4 | pages=1430–40 | url=http://iopscience.iop.org/1538-3881/135/4/1430/pdf/aj_135_4_1430.pdf | format=PDF | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2008AJ....135.1430H | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1430}}</ref> |parallax = 5.07 |p_error = 1.10 |parallax_footnote=<ref name="HARPER" /> |dist_ly = 643 ± 146<ref name="HARPER" /> <!--Distance (in light-years)--> |dist_pc = 197 ± 45<ref name="HARPER" /> <!--Distance (in parsecs)--> |absmag_v = −5.85<ref name=HARPER/> }} {{Starbox detail |mass=7.7–20<ref name="MOHAMED1">{{cite journal | author=Mohamed, S.; Mackey, J.; Langer, N. | title=3D Simulations of Betelgeuse's Bow Shock | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2012 | volume= 541, id.A1 | bibcode=2012A&A...541A...1M | doi=10.1051/0004-6361/201118002 | arxiv=1109.1555v2 | pages=A1}}</ref> |radius=950–1200<ref name="MOHAMED1" /> |luminosity={{val|90000}}–{{val|150000}}<ref name="MOHAMED1"/><ref name="SMITH2009">{{cite journal | author=Smith, Nathan; Hinkle, Kenneth H.; Ryde, Nils | title=Red Supergiants as Potential Type IIn Supernova Progenitors: Spatially Resolved 4.6 μm CO Emission Around VY CMa and Betelgeuse | journal=The Astronomical Journal |date=March 2009 | volume=137 | issue=3 | pages=3558–3573 | url=http://arxiv.org/pdf/0811.3037v1.pdf | arxiv=0811.3037 | accessdate=9 September 2012 | doi=10.1088/0004-6256/137/3/3558 | bibcode=2009AJ....137.3558S}}</ref> |temperature={{val|3140}}–{{val|3641}}<ref name="MOHAMED1" /><ref name="HARPER2001">{{cite journal | title=A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab) | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-04-20_551_2/page/1072 | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy | journal=The Astrophysical Journal | volume=551 | issue=2 | pages=1073–98 |date=April 2001 | doi=10.1086/320215 | bibcode=2001ApJ...551.1073H}}</ref><ref name="KERVELLA2009">{{cite journal | author=Kervella, P. | title=The Close Circumstellar Environment of Betelgeuse. Adaptive Optics Spectro-imaging in the Near-IR with VLT/NACO | journal=Astronomy and Astrophysics |date=September 2009 | volume=504 | issue=1 | pages=115–25 | url=http://arxiv.org/pdf/0907.1843v1.pdf | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2009A&A...504..115K | doi=10.1051/0004-6361/200912521 | last2=Verhoelst | first2=T. | last3=Ridgway | first3=S. T. | last4=Perrin | first4=G. | display-authors=5 | last5=Lacour | first5=S. | last6=Cami | first6=J. | last7=Haubois | first7=X.|arxiv = 0907.1843 }}</ref> |gravity=-0.5<ref name="LOBEL">{{cite journal | author=Lobel, Alex; Dupree, Andrea K. | title=Modeling the Variable Chromosphere of α Orionis | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=545 | issue=1 | pages=454–74 | url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/545/1/454/pdf/51504.web.pdf | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2000ApJ...545..454L | doi=10.1086/317784}}</ref> |metal=0.05 [[Metallicity#Calculation|Fe/H]]<ref name="RAMIREZ">{{cite journal | author=Ramírez, Solange V. | title=Stellar Iron Abundances at the Galactic Center | journal=The Astrophysical Journal | date=July 2000 | volume=537 | issue=1 | pages=205–20 | url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/537/1/205/pdf/50790.web.pdf | format=PDF | accessdate=9 July 2010 | bibcode=2000ApJ...537..205R | doi=10.1086/309022|arxiv = astro-ph/0002062 | last2=Sellgren | first2=K. | last3=Carr | first3=John S. | last4=Balachandran | first4=Suchitra C. | display-authors=4 | last5=Blum | first5=Robert | last6=Terndrup | first6=Donald M. | last7=Steed | first7=Adam}}</ref> |rotation=5 km/s<ref name="KERVELLA2009" /> |age = ~7.3{{e|6}}<ref name="ESO0927">{{cite web | title=Sharpest Views of Betelgeuse Reveal How Supergiant Stars Lose Mass | date=29 July 2009 | work=Press Releases | publisher=European Southern Observatory | url=http://www.eso.org/public/news/eso0927/ | accessdate=6 September 2010}}</ref> }} {{Starbox catalog |names=Betelgeuse, [[Bayer designation|α Ori]], [[Flamsteed designation|58&nbsp;Ori]], [[Harvard Revised catalogue|HR]]&nbsp;2061, [[Bonner Durchmusterung|BD]]+7°1055, [[Henry Draper Catalogue|HD]]&nbsp;39801, [[Catalogues of Fundamental Stars|FK5]]&nbsp;224, [[Hipparcos catalogue|HIP]]&nbsp;27989, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]]&nbsp;113271, [[Boss General Catalogue|GC]]&nbsp;7451, [[Catalog of Components of Double and Multiple Stars|CCDM]]&nbsp;J05552+0724AP, [[American Association of Variable Star Observers|AAVSO]]&nbsp;0549+07 }} {{Starbox reference |Simbad=HD+39801}} {{Starbox end}} '''ဘီတယ်ဂျူးစ်''' ({{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɛ|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|ɜː|z}}<ref name="OED" /> သို့မဟုတ် {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|s}})<ref name="MWD" /> သည် ညဘက်ကောင်းကင်ယံတွင် [[အတောက်ပဆုံး ကြယ်များစာရင်း|နဝမမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်]]၊ [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုင်ရိုင်ယွန်]] [[ကြယ်စုတန်း]]တွင် ဒုတိယအတောက်ပဆုံး ကြယ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ကြယ်၏နာမည်သည် [[အာရပ်ဘာသာစကား]] {{lang|ar|إبط الجوزاء}} ''{{transl|ar|Ibt al-Jauzā'}}'' သို့မဟုတ် {{lang|ar|يد الجوزاء}} ''{{transl|ar|Yad al-Jauzā'}}'' မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ''အိုင်ရိုင်ယွန်၏လက်'' ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြယ်အား [[ဆူပါ ဧရာမကြယ်နီ]]အမျိုးအစား စာရင်းသွင်းထားပြီး မိမိတို့ လေ့လာရသည့် အတောက်ပဆုံး၊ အကြီးမားဆုံးသောကြယ်များထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် [[နေအဖွဲ့အစည်း|နေစကြဝဠာ]]၏ အလယ်တွင်တည်ရှိပါက ယင်း၏မျက်နှာပြင်သည် [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်|ဂျူပီတာ]]ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းနှင့် ယင်း၏ အလွန်ထိတိုင် ထိုးထွက်ကာ [[ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်|ဗီးနပ်စ်]]၊ [[မာကျူရီဂြိုဟ်|မာကျူရီ]]၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]]နှင့် [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]]တို့အား မီးလောင်တိုက်သွင်းထားပြီးသား ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။ ထုထည်၏ ခန့်မှန်းချက်မှာ နေထက် အဆပေါင်း ၅ မှ ၃၀ ဆအထိ ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေမှ [[အလင်းနှစ်]]ပေါင်း ၆၄၀ ဟု ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်။ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် နှစ်ပေါင်း ၁ဝ မီလီယံအောက်သာ သက်တမ်းရှိသေးသည်။ သို့သော် ယင်း၏ အင်မတန်ကြီးမားသော ထုထည်ကြောင့် နောင်နှစ်ပေါင်း တစ်သိန်းကြာသော် Type II [[ဆူပါနိုဗာ]]အဖြစ် ပေါက်ကွဲနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု မျော်မှန်းထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဟာရှယ် အာကာသ လေ့လာရေးမှ ပြသသည်မှာ ကြယ်၏ လေများသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ကြားခံနယ်မြေအား လောင်ကျွမ်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Betelgeuse_braces_for_a_collision |title=Betelgeuse braces for a collision |publisher=ESA |date=2013-01-22 |accessdate=2013-01-23 }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ စတင်၍ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် သိသိသာသာ မှေးမိန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလလယ်တွင် ယင်း၏ တောက်ပမှုမှာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ဧပြီ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပုံမှန်တောက်ပမှုအဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အနီအောက်ရောင်ခြည်ဖြင့် လေလာချက်များတွင် ဘီတယ်ဂျူးစ်၏ မှေးမိန်ခြင်းဖြစ်စဉ်သည် ကြယ်၏ ပေါက်ကွဲမှုထက် ကြယ်အနီးရှိ ဖုန်မှုန်များ ဖုံးလွမ်းခြင်းကြောင့်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ==လေ့လာမှုဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း== ==မြင်နိုင်စွမ်း== ==ဂုဏ်သိတ္တိ== ==ကြယ်စနစ်== ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Betelgeuse}} * [http://www.mrao.cam.ac.uk/telescopes/coast/betel.html Surface imaging of Betelgeuse with COAST and the WHT] Interferometric images taken at different wavelengths. * [http://www.ipac.caltech.edu/outreach/Edu/Regions/irregions.html Near, Mid and Far Infrared]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230203454/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |date=30 December 2006 }} Infrared Processing and Analysis Center (IPAC) webpage showing pictures at various wavelengths. * Astronomy Picture of the Day Pictures: # [http://apod.nasa.gov/apod/ap071225.html Mars and Orion Over Monument Valley] Skyscape showing the relative brightness of Betelgeuse and Rigel. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap101023.html Orion: Head to Toe] Breathtaking vista the Orion Molecular Cloud Complex from Rogelio Bernal Andreo. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap100106.html The Spotty Surface of Betelgeuse] A reconstructed image showing two hotspots, possibly convection cells. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap001222.html Simulated Supergiant Star] Freytag's "Star in a Box" illustrating the nature of Betelgeuse's "monster granules". # [http://apod.nasa.gov/apod/ap000725.html Why Stars Twinkle] Image of Betelgeuse showing the effect of atmospheric twinkling in a microscope. * [http://www.astro.uu.se/~bf/movie/dst35gm04n26/rsgintro_en.html Red supergiant movie] Numerical simulation of a red supergiant star like Betelgeuse. [[ကဏ္ဍ:ဆူပါ ဧရာမကြယ်များ]] [[Category:အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)]] 8q1e0e32a7ykwzafei9h8occdik968s 0 65322 1039636 762080 2026-06-19T23:46:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039636 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဖက်ဒရီကို ဖယ်လီနီ | image = Federico Fellini NYWTS 2.jpg | birth_date = {{Birth date|1920|1|20|df=y}} | birth_place = ရီမီနီ၊ [[အီတလီ]] | death_date = {{Death date and age|1993|10|31|1920|1|20|df=y}} | death_place = [[ရောမ]]၊ [[အီတလီ]] | death_cause = [[လေဖြတ်]] | occupation = ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ နှင့် ဇာတ်ညွှန်းရေးသားသူ | years_active = ၁၉၄၅–၁၉၉၂ | notable_works = {{Plainlist| *''La Strada'' *''Nights of Cabiria'' *''La Dolce Vita'' *''8½'' *''Fellini Satyricon|Satyricon'' *''Amarcord'' }} | spouse = {{marriage|ဂွေလတ္တာ မာဆီနာ<br>|1943}} | religion = ရိုမန်ကက်တလစ် [[ခရစ်ယာန်]]ဘာသာဝင် }} '''ဖက်ဒရီကို ဖယ်လီနီ''' ({{IPA-it|fedeˈriːko felˈliːni|lang}}; ၁၉၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀ – ၁၉၉၃ အောက်တိုဘာ ၃၁) သည် အီတာလျံလူမျိုး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ နှင့် ဇာတ်ညွှန်းရေးသားသူတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ သူ၏ တမူထူးခြားသော Baroque စတိုလ်ခပ်ကြမ်းကြမ်းပုံရိပ်များနှင့် စိတ်ကူးကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုများကြောင့် လူသိများသည်။ သူ့အား သမိုင်းတစ်လျောက် ဩဇာအရှိဆုံး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ များအနက်မှ တစ်ယောက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/the-25-most-influential-directors-of-all-time-3358/|title=The 25 Most Influential Directors of All Time|work=MovieMaker Magazine|accessdate=22 June 2016|archivedate=11 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151211230213/http://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/the-25-most-influential-directors-of-all-time-3358}}</ref><ref>{{cite web|url=http://whatculture.com/film/10-most-influential-directors-of-all-time.php/2|title=10 Most Influential Directors Of All Time|work=WhatCulture.com}}</ref><ref>Burke and Waller, 12</ref> ''Cahiers du cinéma'' နှင့် ''Sight & Sound'' ကဲ့သို့သော စစ်တမ်းများတွင် သူ့ ရုပ်ရှင်ကားအချို့အား သမိုင်းတစ်လျောက် အကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားများအဖြစ်ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ကြသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်က သူ့ဇာတ်ကား ''8½'' သည် ''Sight & Sound''တွင် သမိုင်းတစ်လျောက် ဒဿမမြောက်အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။ ဒါရိုက်တာအဖြစ် အနှစ်ငါးဆယ်ဖြတ်သန်းခဲ့ရာတွင် ဖယ်လီနီ သည် ''La Dolce Vita''ဇာတ်ကားအတွက် Palme d'Orဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး [[အော်စကာဆု|အကယ်ဒမီဆုများ]] စကာတင်စာရင်းတွင် ဆယ့်နှစ်ကြိမ်တိတိ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားဘာသာစကားပြောရုပ်ရှင်ဆု အော်စကာဆုရ ရုပ်ရှင်လေးကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]တွင် ကျင်းပသော ခြောက်ဆယ့်ငါးကြိမ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲတွင် သူ့အား တစ်သက်တာ ဂုဏ်ထူးဆောင် အော်စကာဆုကို ချီးမြင့်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0000019/awards?ref_=nm_awd Federico Fellini - Awards - IMDb<!-- Bot generated title -->]</ref> ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== === ရီမီနီ (၁၉၂၀–၁၉၃၈) === ဖယ်လီနီကို ၁၉၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အလယ်လတ်တန်းစားမိဘနှစ်ပါးမှ အေဒရီယာတိတ် ပင်လယ် အနီးရှိ မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ဖြစ်သော ရီမီနီမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏အဖေဖြစ်သူ အာဘာနို ဖယ်လီနီ(၁၈၉၄–၁၉၅၆)သည် ဂမ်ဘတ်တိုလာ မှ မြေပိုင်ရှင်ငယ်လေးများဖြစ်သော ရိုမန်ဂိုး အနွယ် လယ်သမားမိသားစုတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး ၁၉၁၅ ခုတွင် [[ရောမမြို့]] သို့ ရောက်လာပြီး ပန်တာနယ်လာ ပတ်စတာစက်ရုံတွင် အလုပ်သင် မုန့်ဖုတ်သမားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူ့အမေ အီဒါ ဘာဘီယန်နီ(၁၈၉၆-၁၉၈၄)သည် ရောမကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။ ဖယ်လိနီ၏ သားချင်းနှစ်ယောက်မှာ ရစ်ကာဒို(၁၉၂၁-၁၉၉၁)(RAI ရုပ်မြင်သံကြားမှ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ)နှင့် မာရီယာ မဒ္ဒလီနာ(၁၉၂၉-၂၀၀၂)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၂၄ခုနှစ်တွင် ဖယ်လိနီသည် ရီမီနီတွင်ပင်ရှိသော ဆန် ဗင်းဆင်ဇို၏ သီလရှင်များဦးစီးသည့် ကျောင်း၌ မူလတန်းပညာ စတင်သင်ကြားသည်။ နောက်နှစ်နှစ်အကြာတွင် ကာလို တိုနီကိုယ်ပိုင်ကျောင်းသို့ ပြောင်းသည်။ အာရုံစိုက်သော ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အားလပ်ချိန်များတွင် ပုံဆွဲနေခြင်း၊ ရုပ်သေးပြဇာတ်လုပ်တမ်းဆော့ခြင်းနှင့် ''Il corriere dei piccoli'' အမည်ရှိ အမေရိကန်ကာတွန်းများကို ပြန်ထုတ်သော ကလေးမဂ္ဂဇင်းကို ဖတ်နေခြင်းများဖြင့် အချိန်ကုန်ဆုံးစေသူဖြစ်သည်။ ၁၉၂၆ တွင် ဂွီဒို ဘရဂ်ျနိုနီ၏ ''Maciste all’Inferno''ရုပ်ရှင်ကို သူ၏ပထမဆုံးအဖြစ် စကြည့်ရှုမိပြီး [[ဒန်တေ]]နှင့် ရုပ်ရှင်များကို စတင်စိတ်ဝင်စားသွားသည်။<ref>Burke and Waller, 5&ndash;13</ref> ၁၉၂၉ တွင် ဂျင်နာဆီယို ဂွီလီယို ဆက်ဆာရီ၌ အလုပ်လျောက်ရင်း လူဝီဂျီ 'တစ်တာ' ဘန်ဇီ(နောင်တွင် သူ့ရုပ်ရှင်ကား "Amarcord"မှ လူငယ်ဇာတ်ကောင် တစ်တာအဖြစ် သူနမူနာယူဖန်တီးမည့်သူ)နှင့် မိတ်ဆွေစဖြစ်သည်။ [[မူဆိုလီနီ]]ခေတ် အီတလီတွင် ဖယ်လိနီနှင့် ရစ်ကာဒိုတို့သည် တင်းကျပ်သော အီတာလျံဖက်ဆစ်လူငယ် ယောက်ျားလေးများအုပ်စုဖြစ်သည့် "Avanguardista''အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ဖယ်လိနီသည် သူ၏ငယ်ဘဝမှ အဓိကဖြစ်ရပ်များကို မှီငြမ်းကာ "I Vitelloni'' (၁၉၅၄), ''8½" (၁၉၆၃) နှင့် ''Amarcord'' (၁၉၇၃)ကဲ့သို့သော သူ၏ရုပ်ရှင်များကို ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း ထိုငယ်ဘဝအမှတ်ရမှုများမှာ ဖန်တီးထားခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း သူကငြင်းဆိုခဲ့သည်။ {{Quote |ကျွန်တော့်ရုပ်ရှင်တွေကို လွှမ်းမိုးနေတာ ငယ်ဘဝက မှတ်ဉာဏ်တွေ မဟုတ်ရပါဘူး။ ကျွန်တော့်ရုပ်ရှင်တွေဟာ ကျွန်တော့်အတ္ထုပ္ပတ္တိတစ်ပိုင်းဆန်တယ်ဆိုပြီး ပြောဆိုဝေဖန်ဖို့ဆိုတာဟာ ကသိုက်ကရိုက် ခွဲခြားသတ်မှတ်လိုက်တာဘဲ။ အလွန်အမင်းကြီးကို အပေါ်ယံ ပြောလိုက်တာဘဲဖြစ်တယ်။ ကလေးဘဝ၊ ဇာတ်ကောင်စရိုက်၊ အိပ်မက်တွေ၊ မှတ်ဉာဏ်တွေ၊ အတိတ်ကို တသလွှမ်းဆွှတ်တာတွေ။ ဒါတွေအားလုံးဟာ တကယ်တော့ ကျွန်တော်ထွင်ထားတာချည်းဘဲ။<ref>ဖယ်လိနီနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း (၁၉၈၀ ဇန်နဝါရီ ၁၄)။ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ တူလီယို ပီနဲလီ၊ ဘာနာဒီယို ဇက်ပိုနီ၊ ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဒါရိုက်တာ ဂူဆစ်ပီ ရိုတန်နိုနှင့် ရိုက်ကွင်း ဒီဇိုင်နာ ဒန်တေ ဖာရက်တီတို့ကလည်း ဖယ်လိနီသည် သူ၏ ငယ်ဘဝမှတ်ဉာဏ်ဟူပြီး စိတ်ကူးယဉ်ဖန်တီးလေ့ရှိသည်ဟု တင်ပြထားကြသည်။</ref>}} ၁၉၃၇တွင် ဖယ်လိနီသည် ရီမီနီ၌ ဖီဘိုဟူသော ပုံတူအရောင်းဆိုင်ကို ပန်းချီဆရာ ဒေမို့(စ) ဘိုနီနီနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖွင့်သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး ဟာသဆောင်းပါးသည် မီလန်မှ "Domenica del Corriere''၏ "ကျွန်ုပ်တို့ စာဖတ်သူများထံသို့ ပို့(စ)ကတ်များ"တွင် ပါရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၈တွင် ဖယ်လိနီသည် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းရေးသူနှင့် ဟာသများရေးသူအဖြစ် အသက်မွေးရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး [[ဖလောရင့်]]သို့ ထွက်လာခဲ့သည်။ ဖလောရင့်တွင် သူ၏ ပထမဆုံးကာတွန်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စာမေးပွဲနှစ်ကြိမ်ပြန်ဖြေပြီးမှ ၁၉၃၈ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းအောင်မြင်သည်။ ===ရောမ (၁၉၃၉)=== ၁၉၃၉ခု စက်တင်ဘာတွင် ဖယ်လိနီသည် သူ့မိဘများစိတ်ကျေနပ်စေရန် ရောမတက္ကသိုလ်ရှိ ဥပဒေကျောင်း၌ ဝင်ခွင့်လျောက်ထားခဲ့သည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆရာ ဟိုလစ် အဲလ်ပတ်က ဖယ်လိနီသည် ကျောင်းဝင်ခွင့်လျောက်ထားခဲ့သော်လည်း အတန်းတစ်ခါမှ သွားမတက်ခဲ့ဟု ဆိုသည်။<ref>Alpert, 33</ref> မိဘလုပ်စာထိုင်စားရင်းက သူ့ဘဝတွင် ရည်ရှည်သူငယ်ချင်းဖြစ်လာမည့် ပန်းချီဆရာ ရီနယ်ဒို ဂျယ်လန်နှင့် စတင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ယောက်သည် ဆင်းရဲနေ၍ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ကဖေးများ၏ ပုံကြမ်းများကို ရဲအဖွဲ့အတွက်ဆွဲပေးကြသည်။ ဖယ်လိနီသည် ဒေသတွင်း နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများဖြစ်သည့် "Il Piccolo'' နှင့်''Il Popolo di Roma'' တို့တွင် သတင်းထောက်အဖြစ်အလုပ်ရခဲ့သော်လည်း ငြီးငွေ့သောကြောင့် သိပ်မကြာခင်မှာပင် အလုပ်ထွက်လိုက်သည်။ ဩဇာရှိသော တစ်ပါတ်နှစ်ကြိမ်ထုတ် ဟာသမဂ္ဂဇင်း ''Marc’Aurelio''တွင် သူ၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါးကို ဖော်ပြခံရပြီး လေးလအကြာတွင် သူသည် ထိုမဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာပြီး "နို့...ခင်ဗျားနားထောင်နေရဲ့လား?"အမည်ဖြင့် ပုံမှန် ကော်လံစားဖြစ်လာသည်။<ref>Kezich, 31</ref> ထိုမဂ္ဂဇင်းသည် သူ့အား ၁၉၃၉မှ ၁၉၄၂ထိ ပုံမှန် အလုပ်ပေးထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်းတွင် လုပ်ကိုင်နေရင်းမှပင် စာရေးဆရာများ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာများ၊ ဟာသဆရာများနှင့် ရင်းနှီးဆက်ဆံမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ ဤသည်ကပင် သူ့အား ရုပ်ရှင်လောက၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခွင့်အလမ်းများ ရလာစေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူနှင့်အတူ အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များမှာ နောင်တွင် ဖယ်လိနီ၏ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာဖြစ်လာမည့် ဘာနာဒီယို ဇက်ပိုနီ၊ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်လာမည့် အက်တိုရီ စကိုလာနှင့် Marxist အယူအဆရေးရာသမားနှင့် ဇာတ်ညွှန်းဆရာဖြစ်လာမည့် ဆက်ဆာရီ ဇေဝတီနီတို့ဖြစ်သည်။ ==သက်မွေးဝမ်းကြောင်းအလုပ်နှင့် နှောင်းပိုင်းဘဝ== === အစောပိုင်း ဇာတ်ညွှန်းများ (၁၉၄၀–၁၉၄၃) === [[File:Federico Fellini.jpg|thumb|၁၉၅၀ ဝန်းကျင်မှ ဖက်ဒရီကို ဖယ်လိနီပုံ]] ရီမီနီရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို ထိန်းသိမ်းနေရ၍ အာဘာနိုသည် သူ့မိန်းမနှင့် မိသားစုကို သားဖြစ်သူ ဖယ်လိနီရှိသည့် ရောမသို့ သွားရောက်နေထိုင်စေသည်။ ဖယ်လီနီသည် "Marc’Aurelio''တွင် အလုပ်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး ရေဒီယို အသံလွင့်ရန် စာကြမ်းများနှင့် ရုပ်ရှင်များအတွက် ပြက်လုံးများ စတင်ရေးနေပြီဖြစ်သည်။ အသက်နှစ်ဆယ်မပြည့်သေးမီအရွယ်မှာပင် ဖက်ဘရီဇီ၏ အကူအညီဖြင့် ဟာသစာရေးဆရာအဖြစ် ရုပ်ရှင်တစ်ခုတွင် စတင်ဖော်ပြခံရပြီဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်အများအပြားတွင် ဆက်တိုက်ဆိုသလို ပါဝင်ခွင့်များရလာသည်။ ၁၉၄၀ ဇွန်လ ၁၀ရက်တွင် မူဆိုလီနီက ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်ကို စစ်ကြေညာလိုက်သည့်ကာလတွင် ဖယ်လိနီသည် [[ကာ့(ဖ)ကာ]]၏ [[အသွင်ပြောင်းလည်းခြင်း]]၊ ဂိုဂေါလ်၊ [[ဂျွန် စတိန်းဘက်]]နှင့် [[ဝီလျံ ဖော့ခနာ]]အပြင် ပြင်သစ်ရုပ်ရှင်များကို စတင်တွေ့ရှိနေပြီဖြစ်သည်။<ref>Alpert, 42</ref> ၁၉၄၁ တွင် သူသည် နှစ်ကိုယ့်တစ်စိတ် ပတ်စကွယ်လီနို၏ ကို့ယို့ကားယား စွန့်စားခန်းဇာတ်လမ်း စာမျက်နှာ ၇၄မျက်နှာပါသည့် စာအုပ်ငယ် "Il mio amico Pasqualino''ကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်။<ref>Kezich, 35</ref> ၁၉၄၂ နိုဝင်ဘာလတွင် ဖယ်လိနီအား စစ်ထဲအတင်းဝင်စေ၍ အော်စဗယ်ဒို ဗယ်လန်တီနှင့် ဂီနို တယ်လားမိုတို့ ရိုက်ကူးသော "ကန္တာရသူရဲကောင်းများ"( ''I cavalieri del deserto'' )ရုပ်ရှင်အတွက် ဇာတ်ညွှန်းရေးပေးရန် ဖက်ဆစ်အီတလီက သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[လစ်ဗျား]]သို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။<ref>Kezich, 70</ref> အရေးပေါ် ဇာတ်ညွှန်းပြန်ရေးရ၍ သူသည် ရုပ်ရှင်၏ အစောပိုင်းအခန်းများကိုပင် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။[[ထရီပိုလီမြို့]]အား ဗြိတိသျှတပ်များက သိမ်းပိုက်သောအခါ သူနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် ဂျာမန်စစ်လေယာဉ်ငယ်လေးတစ်စင်းဖြင့် [[စစ္စလီကျွန်း]]သို့ ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အာဖရိကတိုက်မှ စွန့်စားမှုများကို နောက်ပိုင်းတွင် ''Marc’Aurelio'' ၌ "ပထမဆုံး လေကြောင်းခရီး"ဟူ၍ ပြန်လည်ရေးသားခဲ့သည်။ ထို ဆောင်းပါးတွင် "ဖယ်လိနီအသစ်မွေးဖွားခြင်း၊ စားပွဲတွင်ထိုင်၍ ကောက်ကြောင်းခြစ် အလုပ်လုပ်နေသည့် ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာမဟုတ်တော့၊ လက်တွေ့ ကွင်းဆင်း ရိုက်ကူးနေသည့် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူတစ်ဦး"ဆိုပြီး မှတ်ချက်ရေးခဲ့သည်။<ref>Kezich, 71</ref> အစဉ်သဖြင့် နိုင်ငံရေးဖြင့် ကင်းလိုသော ဖယ်လိနီသည် မဟာမိတ်တပ်များက [[ဘိုလော့ဂ်နာ]]ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်စဉ်တွင် သူ၏ဆေးမှတ်တမ်းများ ပျက်ဆီးပျောက်ဆုံးသွား၍ တပ်မှထွက်ခွင့်ရပြီး လွတ်လပ်သွားခဲ့သည်။ ဖယ်လိနီတို့ လင်မယားသည် မယားဖြစ်သူ၏ အဒေါ်တစ်ဦးအိမ်တွင် မူဆိုလီနီ ကျဆုံးသည့် ၁၉၄၃ ဇူလိုင် ၂၅ ရက်မတိုင်မီထိ ပုန်းအောင်းနေထိုင်ကြရသည်။ လများစွာကြာပြီးနောက် မာဆီနာသည် ကိုယ်ဝန်ကြီးဖြင့် လှေကားမှ ချော်ကျသည်။ ၁၉၄၅ မတ်လ ၂၂ တွင် သားဦး ပီယာဖက်ဒရီကို ကိုဖွားမြင်သည်။ သို့သော်လည်း ကလေးမှာ တစ်လသာအသက်ရှင်ပြီး ကွယ်လွန်သွားရှာသည်။<ref>Kezich, 74</ref> ===Neorealist အလုပ်သင်ကာလ (၁၉၄၄–၁၉၄၉)=== ၁၉၄၄ ဇွန်လ ၄ရက်တွင် မဟာမိတ်တပ်များက ရောမကို သိမ်းပိုက်နိုင်လိုက်ပြီးနောက် ဖယ်လိနီနှင့် အန်ရစ်ကို ဒီ ဆီတာတို့သည် ရယ်စရာကောင်းသော မျက်နှာဆိုင်ဟူ၍ ဖွင့်လှစ်ပြီး အမေရိကန်စစ်သားများကို ပုံတူကာတွန်းရုပ်ပြောင်များ ဆွဲပေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ ရော်ဘတ်တို ရိုဆယ်လိနီသည် "ပြီးခဲ့သောနှစ်မှ ဇာတ်လမ်းများ"(နောင်တွင် "ရောမ၊ ဖွင့်ထားသောမြို့"ဖြစ်လာမည့်)ကို ဖန်တီးနေစဉ် ဖယ်လိနီနှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ပြီး ဖယ်လိနီက ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ဒိုင်ယာလော့ဂ်များ၊ ပြက်လုံးများ ရေးပေးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့ရာမှ ဖယ်လိနီသည်လည်း [[Italian Neorealism]]တွင် ပါဝင် ပတ်သက်လာသည်။<ref>Kezich, 78</ref> ၁၉၄၇ တွင် ဖယ်လိနီနှင့် ဆာဂျီယို အေမီဒေတို့သည် ထိုဇာတ်ကားအတွက် အော်စကာဆု စကာတင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆တွင် ရိုဆယ်လိနီ၏ "ပိုင်ဆန်"ရုပ်ရှင်အား ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာအဖြစ်အပြင် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ်ပါ ဝင်ရောက်ရိုက်ကူးနေရင်းမှ ဖယ်လိနီသည် မိုင်အိုရီတွင် စစ္စလီယန်ရိုက်ကွင်းများရိုက်ရန် စိတ်ပါလာသည်။ ၁၉၄၈ ဖေဖော်ဝါရီတွင် သူ့အား မာဆယ်လို မတ်(စ)ထရိုအီယန်နီဟူသည့် သရုပ်ဆောင်လူငယ်လေးနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခြင်းခံရသည်။<ref>Kezich, 404</ref> အဲလ်ဘတ်တို လတ္တူဒါနှင့်အတူ တွဲလုပ်ရင်းမှ ၎င်းအတွက် ''Senza pietà"(''အသနားမဲ့'') နှင့် "Il mulino del"(''ပိုပေါ်မှ ကြိတ်ခွဲစက်'')ရုပ်ရှင်များအတွက် ဇာတ်ညွှန်းများကို ပူးတွဲရေးသားခဲ့သည်။ ===အစောပိုင်း ရုပ်ရှင်များ (၁၉၅၀–၁၉၅၃)=== [[File:Fellini masina delpoggio lattuada 1952.jpg|250px|right|thumb|ဖယ်လိနီ၊ မာဆီနာ၊ ကာလာ ဒယ်လ် ပေါ့ဂျီယိုနှင့် လတ္တူဒါ၊ ၁၉၅၂]] ၁၉၅၀တွင် ဖယ်လိနီသည် ဒါရိုက်တာအဖြစ် သူ ပထမဆုံးရိုက်ကူးသောရုပ်ရှင်အဖြစ် "အပြားပြားသော အလင်းများ"(''Luci del varietà'')ရုပ်ရှင်ကို အဲလ်ဘတ်တို လတ္တူဒါနှင့်ပူးတွဲရိုက်ကူး၊ ပူးတွဲထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီမှာ အရှုံးပေါ်ခဲ့ပြီး ဖယ်လိနီနှင့် လတ္တူဒါတို့သည်လည်း ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုစာ အကြွေးများနှင့် ကျန်ရစ်သည်။<ref>Kezich, 114</ref> ၁၉၅၀ ဖေဖော်ဝါရီတွင် "ပိုင်ဆန်"ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ရိုဆယ်လိနီ၊ ဆာဂျီယိုနှင့် ဖယ်လိနီတို့ကို အော်စကာဆု စကာတင်စာရင်းအတွက် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ "Europa '51"အတွက် ရိုဆယ်လိနီနှင့်အတူ ပါရီတွင် ဇာတ်ညွှန်းညီလာခံကို တက်ရောက်ပြီးနောက် ဖယ်လိနီသည် ၁၉၅၁ စက်တင်ဘာတွင် "အာရပ် စော်ဘွားဖြူ"ကို ထုတ်လုပ်ရန်ပြင်သည်။ ထိုရုပ်ရှင်အား ကိန်းတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရွေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြိုင်ပွဲမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ တွင် သူ၏ ''I Vitelloni'' ရုပ်ရှင်သည် ပရိသတ်များနှင့် ဝေဖန်ရေးဆရာများကို နှစ်ခြိုက်စေခဲ့သည်။ ဗင်းနစ်တွင် ငွေခြင်္သေ့ဆုဆွှတ်ခူးခဲ့သည်။ ===Neorealism အလွန်ကာလ (၁၉၅၄–၁၉၆၀)=== ၁၉၅၂ တွင် ပင်နဲလ်လီ၊ ဖလေရီယာနိုတို့နှင့် တွဲဖက်ရေးသားသော ဇာတ်ညွှန်းကို "La Strada'' ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးသည်။ ရိုက်ကူးရေးကာလနောက်ဆုံးသုံးပါတ်တွင် ဖယ်လိနီသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိတ်ကျရောဂါခံစားရလာသည်။<ref name="Kezich, 158">Kezich, 158</ref> သူ့ဇနီးသည်၏ အကူအညီဖြင့် စိတ်ပညာရှင် အီမီလီယို ဆာဗာဒီယို ထံတွင် ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။<ref name="Kezich, 158"/> [[File:Cinecittà - Teatro 5.jpg|250px|thumb|ဖယ်လိနီ၏ စိတ်ကြိုက် စတူဒီယို<ref>{{cite web|title=Our flexible giant.|url=http://www.cinecittastudios.it/en/events/special-events/teatro-5|publisher=Cinecittà Studios|accessdate=20 September 2013|archivedate=21 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921054032/http://www.cinecittastudios.it/en/events/special-events/teatro-5}}</ref>]] ''Nights of Cabiria'' ကို ရိုက်ကူးရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ၁၉၅၆ နွေဦးတွင် ဖယ်လိနီ၏ ဖခင်ဖြစ်သူသည် အသက် ခြောက်ဆယ့်နှစ်နှစ်အရွယ်၌ နှလုံးခုန်ရပ်ပြီး ဆုံးသွားရှာသည်။ ''Nights of Cabiria'' မှာ အကြိမ်သုံးဆယ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားဘာသာစကားပြောရုပ်ရှင်ဆု အကယ်ဒမီကို ဆွှတ်ခူးခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သူ မာဆီနာမှာ ကိန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ဤ ရုပ်ရှင်ဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၀တွင် သူ၏ ''La Dolce Vita'' ရုပ်ရှင်သည် စံချိန်တင်ဝင်ငွေဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မှောင်ခိုသမားများက လက်မှတ်တစ်စောင်ကို ၁၀၀၀လီယာဖြင့် ရောင်းကြလင့်ကစား လူအုပ်ကြီးမှာ "အကျင့်ပျက်ရုပ်ရှင်"ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် ရုပ်ရှင်ကားကို ဆင်ဆာမပိတ်မှီ ကြည့်ရှုဖို့ နာရီနှင့်ချီပြီး တန်းစီကြရသည်။<ref>Kezich, 208</ref> ၁၉၆၀ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ရက်တွင် မီလန်၌ ပြသသော အထူးပွဲတွင် လူအုပ်ကြီးသည် အော်ဟစ်ဆဲရေးနေကြပြီး ဖယ်လိနီ၏ မျက်နှာကို လူတစ်ယောက်က တံတွေးနှင့် လှမ်းထွေးသည်ပင် ခံရသည်။ ပါလီမန်တွင် ရှေးရိုးစွဲ လက်ယာဝါဒီများက ထိုရုပ်ရှင်ကို ထုတ်ဖော်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်မှ ပါလီမန်အတွင်းဝန်လေး ဒိုမန်နီကိုက ရုပ်ရှင်၏ အငြင်းပွားဖွယ်အကြောင်းအရာကို ငြင်းပယ် လက်မခံရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်ထိပင်။ <ref>Kezich, 209</ref> [[ဗာတီကန်]]၏ တရားဝင် ကိုယ်စားပြုသတင်းစာဖြစ်သော ''l'Osservatore Romano" က ဆင်ဆာတည်းဖြတ်ပစ်ရန် ဆွယ်သတင်းဆောင်းပါးများရေးခဲ့သည်။ ရိုမန်အသင်းတော်ဝင် ဘုန်းတော်ကြီးများအဖွဲ့နှင့် အီတလီတော်ဝင်မျိုးရိုးစဉ်ဆက်အဖွဲ့ကလည်း ရုပ်ရှင်ကို တိုက်ခိုက်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>Kezich, 210</ref> မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဤ ရုပ်ရှင်မှာ [[ကိန်း ရုပ်ရှင်ပွဲတော်|ကိန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော်]]တွင် ရွှေကလောင်ဆု ချီးမြင့်ခံရလေသည်။<ref>Alpert, 145</ref> ==နိုင်ငံရေး အမြင်များ== အခြားသော အီတာလျံနာမည်ကျော်အများစုမှာ [[အီတာလျံ ကွန်မြူနစ် ပါတီ]]ကို ထောက်ခံကြသော်လည်း လက်ဝဲမယိမ်းသည့် ဖယ်လိနီသည် [[ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရေစီ]] (DC)ကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့ပြီး<ref>{{cite news|language= Italian|url=http://www.secoloditalia.it/2013/10/il-fellini-che-non-vi-raccontano-votava-dc-rifiutava-il-cinema-impegnato-ed-era-contro-il-68/|title=Il Fellini che non vi raccontano: votava Dc, rifiutava il cinema impegnato ed era contro il ’68|author=Franco Bianchini|journal=Secolo d'Italia|date= October 31, 2013}}</ref> ၁၉၆၈ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲကို ဆန့်ကျင်ကာ ဂူလီယို အန်ဒရီရော့တီနှင့် မိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|language=Italian|url=http://www.lastampa.it/2012/03/28/cultura/caro-andreotti-caro-fellinil-amicizia-tra-due-arcitaliani-7bjQzwOIzU5hhkHzZABW5J/pagina.html|title=Caro Andreotti, caro Fellini l'amicizia tra due arcitaliani|author=Jacopo Iacoboni|journal=La Stampa|date=March 28, 2012|archive-date=26 October 2013|access-date=22 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131026055523/http://www.lastampa.it/2012/03/28/cultura/caro-andreotti-caro-fellinil-amicizia-tra-due-arcitaliani-7bjQzwOIzU5hhkHzZABW5J/pagina.html|url-status=dead}}</ref> "Ginger and Fred''တွင် ဆေလ်ဗီယို ဘာလူစကိုနီနှင့် ခေတ်ရေစီးကြောင်းလိုက်သော ရုပ်မြင်သံကြားများကို သရော်လှောင်ပြောင်ခြင်းမှအပ<ref>Kezich, 367</ref> ဖယ်လိနီသည် သူ၏ နိုင်ငံရေးအမြင်ကို လူသိအောင်ချပြလေ့မရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံရေးနှင့် ပတ်သက်သောရုပ်ရှင်လည်း တစ်ကားမှမရိုက်ကူးခဲ့ပေ။ ၁၉၉၀ တွင်တော့ DC နှင့် [[အီတာလျံ ရီပတ်ဘလီကန် ပါတီ]](PRI)တို့အတွက် ရုပ်မြင်သံကြား ရွေးကောက်ပွဲ ကြော်ငြာနှစ်ခုကို ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|language= Italian|url=http://archiviostorico.corriere.it/1992/marzo/18/con_PRI_Federico_Fellini_sponsor_co_0_92031817413.shtml|title=Con DC e PRI, Federico Fellini sponsor di due nemicicon DC e PRI, Federico Fellini sponsor di due nemici|author=Unknown|journal=il Corriere della Sera|date= March 18, 1992}}</ref> သူ၏ ဆောင်ပုဒ် "Non si interrompe un'emozione" (''စိတ်ခံစားမှုတစ်ခုကို အဆက်မပြတ်စေနဲ့")အား ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ကြော်ငြာများအလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုကို ဆန့်ကျင်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထိုဆောင်ပုဒ်အား ၁၉၉၅ အီတာလျံ လူထုဆန္ဒခံယူပွဲတွင် [[လက်ဝဲ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ]]က အသုံးပြုခဲ့သေးသည်။ ==လွှမ်းမိုးမှုနှင့် အမွေဆက်ခံသူ== [[Image:Fellini plaque, Via Veneto.jpg|right|thumb|300px|ဖယ်လိနီအား ညွှန်းဆိုဂုဏ်ပြု ချိတ်ဆွဲထားသော ရောမရှိပလိတ်ပြား]] လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းအလိုက် ထူးခြားသော အမြင်များအရ ဖယ်လိနီ၏ ရုပ်ရှင်များသည် အတိတ်မှတ်ဉာဏ်များ၊ အိပ်မက်များ၊ ဆန္ဒများ၊ စိတ်ကူးအတွေးများ၏ ပြီးပြည့်စုံသော ပေါင်းစပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများဖြစ်သည့် [[တင် ဘာတန်]]၊<ref>[http://www.timburtoncollective.com/influences.html Tim Burton Collective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616054156/http://www.timburtoncollective.com/influences.html |date=16 June 2007 }}. Accessed Sept 17 2008</ref> [[တယ်ရီ ဂီလီယမ်]]၊<ref>[http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/03/gilliam.html Gilliam at Senses of Cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209065159/http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/03/gilliam.html |date=9 February 2010 }}. Accessed Sept 17 2008</ref> [[အီမီယာ ကတ်စတာရီကာ]]၊<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1285/is_9_29/ai_55683952 Kusturica Interview at BNET] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130811114807/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1285/is_9_29/ai_55683952 |date=11 August 2013 }}. Accessed Sept 17 2008</ref> နှင့် [[ဒေးဗစ် လင့်(ချ)]]<ref>[http://www.thecityofabsurdity.com/quotecollection/infl.html City of Absurdity Quote Collection]. Accessed Sept 17 2008</ref> တို့ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများ၏ လက်ရာရုပ်ရှင်များတွင် ဖယ်လိနီ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တွေ့ရသည်။ ဖယ်လိနီ၏ ''I Vitelloni'' ရုပ်ရှင်သည် ဥရောပဒါရိုက်တာများဖြစ်သော ဟွမ် အန်တိုနီယို ဘာဒမ်နှင့် မာကို ဖာရာရီတို့အပေါ်၊ [[မာတင် စကော့ဆေးဆေး]]၏ ''Mean Streets"ရုပ်ရှင် (၁၉၇၃)၊ [[ဂျော့ လူးကပ်စ်]]၏ ''American Graffiti"ရုပ်ရှင် (၁၉၇၄)၊ ဂျိုဝယ် ရှူမာချာ၏"St. Elmo's Fire'' ရုပ်ရှင် (၁၉၈၅)နှင့် ဘယ်ရီ လစ်ဗင်ဆင်၏ ''Diner'' ရုပ်ရှင် (၁၉၈၇)တို့အပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>Kezich, 137</ref> ၁၉၆၃တွင် အမေရိကန်မဂ္ဂဇင်း ''Cinema'' က [[စတန်လေ ကူးဘရစ်]] အား သူ၏ အကြိုက်ဆုံးရုပ်ရှင်များကိုမေးရာအကြိုက်ဆုံးရုပ်ရှင် ဆယ်ကားရွေးချယ်ခဲ့ရာတွင် ပထမအကြိုက်ဆုံးကားမှာ ''I Vitelloni'' ဖြစ်သည်။<ref>Ciment, Michel. [http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/milestones.html "Kubrick: Biographical Notes"] Accessed Dec 23 2009</ref> ဖယ်လိနီ၏ ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာအပြင် ပုဂ္ဂလိဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို ဝက်စလီယန် တက္ကသိုလ်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.wesleyan.edu/cinema/|title=Cinema Archives - Wesleyan University|work=wesleyan.edu}}</ref> ==ဖန်တီးခဲ့သမျှ လက်ရာများ== ===စာရေးဆရာနှင့် ဒါရိုက်တာအဖြစ်=== * ''အပြားပြားသော အလင်းများ'' (၁၉၅၀) (အဲလ်ဘတ်တို လတ္တူဒါနှင့် တွဲဖက်၍) * "အာရပ် စော်ဘွားဖြူ"(၁၉၅၂) * ''I vitelloni'' (၁၉၅၃) * ''L'amore in città'' (၁၉၅၃) * ''La strada'' (၁၉၅၄) * ''Il bidone'' (၁၉၅၅) * ''Le notti di Cabiria'' (၁၉၅၇) * ''La Dolce Vita'' (၁၉၆၀) * ''Boccaccio '70'' (၁၉၆၂) * ''8½'' (၁၉၆၃) * ''Giulietta degli spiriti'' (၁၉၆၅) * ''Histoires extraordinaires'' (၁၉၆၈) * ''Fellini: A Director's Notebook'' (၁၉၆၉) * ''Fellini Satyricon'' (၁၉၆၉) * ''I clowns'' (၁၉၇၀) * ''ရောမ'' (၁၉၇၂) * ''Amarcord'' (၁၉၇၃) * ''Fellini's Casanova|Il Casanova di Federico Fellini'' (၁၉၇၆) * ''Prova d'orchestra'' (၁၉၇၈) * ''La città delle donne'' (၁၉၈၀) * ''And the Ship Sails On|E la nave va'' (၁၉၈၃) * ''Ginger e Fred'' (၁၉၈၆) * ''Intervista'' (၁၉၈၇) * ''La voce della luna'' (၁၉၉၀) ===ဇာတ်ညွှန်း=== * ''ကန္တာရသူရဲကောင်းများ'' (၁၉၄၂) * ''Before the Postman'' (၁၉၄၂) * ''The Peddler and the Lady'' (၁၉၄၃) * ''L'ultima carrozzella'' (၁၉၄၃) ပူးတွဲ * ''Roma, città aperta'' (၁၉၄၅) ပူးတွဲ * ''ပိုင်ဆန်'' (၁၉၄၆) ပူးတွဲ * ''Black Eagle '' (၁၉၄၆) ပူးတွဲ * ''Il delitto di Giovanni Episcopo'' (၁၉၄၇) ပူးတွဲ * ''Senza pietà" (၁၉၄၈) ပူးတွဲ * ''L'Amore (film)|Il miracolo'' (၁၉၄၈) ပူးတွဲ * ''Il mulino del Po'' (၁၉၄၉) ပူးတွဲ * ''Francesco, giullare di Dio'' (၁၉၅၀) ပူးတွဲ * ''Il Cammino della speranza'' (၁၉၅၀) ပူးတွဲ * ''La città si difende'' (၁၉၅၁) ပူးတွဲ * ''Persiane chiuse'' (၁၉၅၁) ပူးတွဲ * ''Il brigante di Tacca del Lupo'' (၁၉၅၂) ပူးတွဲ * ''Fortunella'' (၁၉၇၉) ပူးတွဲ * ''Lovers and Liars'' (၁၉၇၉) ဖယ်လိနီနာမည်မဖော်ပြ ===ရုပ်သံကြော်ငြာများ=== * Campari Soda (၁၉၈၄) * Barilla pasta (၁၉၈၄) * Banca di Roma (၁၉၉၂) ==ဖယ်လိနီအကြောင်း မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များ== * ''Ciao Federico'' (1969). Dir. Gideon Bachmann. (60') * ''Federico Fellini - {{lang|it|un autoritratto ritrovato}}'' (2000). Dir. Paquito Del Bosco. (RAI TV, 68') * ''Fellini: I'm a Born Liar'' (2002). Dir. Damian Pettigrew. Feature documentary. (ARTE, Eurimages, Scottish Screen, 102') * ''How Strange to Be Named Federico'' (2013). Dir. Ettore Scola. ==အကိုးအကား== ===မှတ်စုများ=== {{Reflist|2}} ===စာစုစာရင်း=== <div style="font-size: 95%"> '''မူရင်း အထောက်အထားများ''' * Fellini, Federico (1988). ''Comments on Film''. Ed. Giovanni Grazzini. Trans. Joseph Henry. Fresno: The Press of California State University at Fresno. * — (1993). ''I disegni di Fellini''. Ed. Pier Marco De Santi. Roma: Editori Laterza. * — and Damian Pettigrew (2003). ''I'm a Born Liar: A Fellini Lexicon''. New York: Harry N. Abrams, Inc. <small>ISBN 0-8478-3135-3</small> * — and Tullio Pinelli. ''Trip to Tulum''. Trans. Stefano Gaudiano and Elizabeth Bell. New York: Catalan Communications. * — (2015). ''Making a Film''. Trans. Christopher Burton White. Autobiographical Essay by Italo Calvino. New York: Contra Mundum Press. '''အခြားအထောက်အထားများ''' * Alpert, Hollis (1988). ''Fellini: A Life''. New York: Paragon House. <small>ISBN 1-55778-000-5</small> * Bondanella, Peter (ed.)(1978). ''Federico Fellini: Essays in Criticism''. New York: Oxford University Press. <small>ISBN 0-19-502274-2</small> * — (1992). ''The Cinema of Federico Fellini''. Princeton University Press. <small>ISBN 0-691-00875-2</small> * — (2002). ''The Films of Federico Fellini''. Cambridge: Cambridge University Press.<small>ISBN 9780521575737.</small> * Burke, Frank, and M. R. Waller (2003). ''Federico Fellini: Contemporary Perspectives''. Toronto: University of Toronto Press. <small>ISBN 0-8020-7647-5</small> * Kezich, Tullio (2006). ''Federico Fellini: His Life and Work''. New York: Faber and Faber. <small>ISBN 978-0-571-21168-5</small> * Miller, D. A. (2008). ''8½''. Hampshire: Palgrave Macmillan. </div> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== '''အထွေထွေ''' * Angelucci, Gianfranco (2014). ''Giulietta Masina, attrice e sposa di Federico Fellini'' (Ill., 200 pp.). Roma: Edizioni Sabinae - Centro Sperimentale di Cinematografia. * Arpa, Angelo (2010). ''La dolce vita di Federico Fellini''. Roma: Edizioni Sabinae. * Bertozzi, Marco, Giuseppe Ricci, and Simone Casavecchia (eds.)(2002–2004). ''BiblioFellini''. 3 vols. Rimini: Fondazione Federico Fellini. * Betti, Liliana (1979). ''Fellini: An Intimate Portrait''. Boston: Little, Brown & Co. * Bondanella, Peter (ed.)(1978). ''Federico Fellini: Essays in Criticism''. New York: Oxford University Press. * Cianfarani, Carmine (ed.) (1985). ''Federico Fellini: Leone d'Oro, Venezia 1985''. Rome: Anica. * Fellini, Federico (2008). ''The Book of Dreams''. New York: Rizzoli. <small>ISBN 0847831353.</small> * Merlino, Benito (2007). ''Fellini''. Paris: Gallimard.<small>ISBN 9782070335084.</small> * Minuz, Andrea (2015, translation by Marcus Perryman). ''Political Fellini: Journey to the End of Italy ''. Berghahn Books. * Panicelli, Ida, and Antonella Soldaini (ed.)(1995). ''Fellini: Costumes and Fashion''. Milan: Edizioni Charta. <small>ISBN 88-86158-82-3.</small> * Perugini, Simone (2009). ''Nino Rota e le musiche per il Casanova di Federico Fellini''. Roma: Edizioni Sabinae. * Rohdie, Sam (2002). ''Fellini Lexicon''. London: BFI Publishing. * Scolari, Giovanni (2009). ''L'Italia di fellini''. Roma: Edizioni Sabinae. * Tornabuoni, Lietta (1995). ''Federico Fellini''. Preface Martin Scorsese. New York: Rizzoli. * Walter, Eugene (2002). ''Milking the Moon: A Southerner's Story of Life on This Planet''. Ed. Katherine Clark. New York: Three Rivers Press. <small>ISBN 0-609-80965-2.</small> ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|Federico Fellini|ဖက်ဒရီကို ဖယ်လိနီ}} {{Wikiquote|Federico Fellini|ဖက်ဒရီကို ဖယ်လိနီ}} * [http://www.federicofellini.it/ Fellini Foundation] Official Rimini web site (in Italian) * [http://www.fondation-fellini.ch/ Fondation Fellini pour le cinéma] Swiss web site (in French) {{lifetime|၁၉၂၀|၁၉၉၃}} [[Category:အီတလီ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများ]] 80top1ovm42sbgti39ez23cu7mdiya4 0 65829 1039696 1033049 2026-06-20T09:52:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039696 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airline |airline=Lao Airlines<BR><small>ການບິນລາວ</small> |logo=Lao Airlines logo.png |logo_size=170 |fleet_size=11 |destinations=20 |IATA=QV |ICAO=LAO |callsign=LAO |founded=1976 |headquarters=[[ဗီယင်ကျန်းမြို့]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |key_people=Dr. Somphone Douangdara (President) |hubs=[[ဝတ်တေ အပြည်ပြည်ဆိုင်၇ာ လေဆိပ်]] |focus_cities=[[Luang Prabang International Airport]] |website=[http://www.laoairlines.com/ laoairlines.com] }} '''လာအို လေကြောင်းလိုင်း'''<ref name="Pressrel4">"[http://www.laoairlines.com/hotnews/announcement4.html Press Release #4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224022117/http://www.laoairlines.com/hotnews/announcement4.html |date=24 December 2013 }}."</ref> သည်  လာအိုနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် အလံတင် လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်ပြီး ဗီယင်ကျန်းမြို့တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိသည်။ ပြည်တွင်း သာမက ကမ္ဘောဒီးယား၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ စင်ကာပူ နှင့် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံများသို့လည်း ချိတ်ဆက်ပျံသန်းလျက် ရှိသည်။ အဓိကအခြေစိုက် လေဆိပ်မှာ ဝတ်တေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ဖြစ်သည်။ လာအို လေကြောင်းလိုင်းသည် လာအိုနိုင်ငံ၏ အများပြည်သူ အလုပ်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ စီမံခန့်ခွဲမှု အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="Pressrel4"/> == သမိုင်း== ၁၉၇၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တော်ဝင် လာအို လေကြောင်းလိုင်း နှင့် လာအို လေကြောင်းလိုင်း တို့ကို ပူးပေါင်းလိုက်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် လာအို လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ လေကြောင်းလိုင်းသည Douglas DC-3, DC-4 လေယာဉ်များဖြင့် ပြည်တွင်း ပြည်ပ ခရီးစဉ်များကို ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်အကျော်တွင် လေယာဉ်များကို တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တို့မှ မှာယူကာ အစားထိုး လဲလှယ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘန်ကောက်မြို့၊ ဟနွိုင်းမြို့ နှင့် ဖနွမ်းပင် မြို့တို့ကို ပျံသန်းပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ယူနန် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်များကို ATR-42 လေယာဉ်များအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ATR-72 လေယာဉ်များအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။  ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လာအို လေကြောင်းလိုင်း ပုံရိပ်မြှင့်တင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် လာအိုလေကြောင်းလိုင်း၏ ပထမဦးဆုံး အဲဘတ်စ် အေ၃၂၀ လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယမြောက် အဲဘတ်စ် အေ၃၂၉ကို ဒီဇင်ဘာလ တွင် လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ အဲဘတ်စ် ၃၂၀ လေယာဉ်များကို အဆင့်အတန်း (၂) မျိုးခွဲကာ ခရီးသည် ၁၄၂ ဦးဆန့်သည်။ == ပျံသန်းရာမြို့များ == [[File:LaoAirlinesATR72.jpg|right|thumb|240x240px|လာအိုလေကြောင်းလိုင်း၏ ATR 72-500 လေယာဉ်ကို [[ဝတ်တေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]တွင် တွေ့ရစဉ်]] [[File:ATR72 RDPL-34132 of Lao Airlines Pakse.jpg|right|thumb|240x240px|လာအို လေကြောင်းလိုင်း၏ ATR 72 လေယာဉ်ကို မြင်တွေ့ရစဉ်]] [[File:Lao_Airlines_Airbus_A320_Prasertwit-1.jpg|thumb|လာအို လေကြောင်းလိုင်း၏ အဲဘတ်စ် အေ၃၂၀ ကို [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်]] တွင် တွေ့ရစဉ်]] ၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လာအို လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ မြို့များသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ *; လာအို နိုင်ငံ<br> ** Luang Namtha - Louangnamtha Airport ** Luang Prabang - Luang Prabang International Airport '''Focus City''' ** Oudomxay - Oudomsay Airport ** Pakse - Pakse International Airport ** Savannakhet - Savannakhet Airport ** [[ဗီယင်ကျန်းမြို့|ဗီယင်ကျန်း]] - [[ဝတ်တေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဝတ်တေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] '''(အခြေစိုက်ကွင်း)''' ** Xieng Khuang - Xieng Khouang Airport *; ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံ<br> ** [[ဖနွမ်းပင်မြို့|ဖနွမ်းပင်]] - [[ဖနွမ်းပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ** စီရန်ရိ - [[စီရန်ရီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]<br> *; တရုတ် နိုင်ငံ<br> ** [[ကွမ်ကျိုးမြို့|ကွမ်ကျိုးမြို့]] - Guangzhou Baiyun International Airport ** [[ကူမင်းမြို့|ကူမင်း]] - [[ကူမင်း ချန်ဆွေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ** Jinghong - Xishuangbanna Gasa International Airport ** [[ချင်းဒူမြို့|ချင်းဒူ]] - Chengdu Shuangliu International Airport *; စင်ကာပူ နိုင်ငံ<br> ** [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ ချန်ဂီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] *; ထိုင်း နိုင်ငံ<br> ** [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]] -[[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်| သုဝဏ္ဏဘူမိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ** [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]] - [[ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] *; ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ<br> ** [[ဟနွိုင်းမြို့|ဟနွိုင်း]] - [[နွိုင်ဘိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ** [[ဟိုချီမင်းစီးတီး]] - [[တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်]] *; တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံ<br> ** [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]] - [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ** [[ဘူဆန်မြို့|ဘူဆန်]] - Gimhae International Airport === ပူပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း စာချုပ် === လာအို လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ပူးပေါင်းပျံသန်းလျက် ရှိသည်။ * ထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း<br> * ဗီယက်နမ် လေကြောင်းလိုင်း<br> == လေယာဉ် == ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်အမျိုးအစားများ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ <center class=""> {| class="toccolours" style="border-collapse: collapse; text-align: center;" border="1" cellpadding="3" |+'''လာအိုလေကြောင်းလိုင်း၏ လေယာဉ်အင်အား''' ! rowspan="2" |လေယာဉ်အမျိုးအစား ! rowspan="2" style="width: 30px;" |လက်ရှိ ! rowspan="2" style="width: 30px;" |မှာယူထားရှိမှု ! colspan="3" |ခရီးသည် ! rowspan="2" |မှတ်ချက် |- style="background: rgb(25, 62, 116) none repeat scroll 0% 0%;" ! style="width: 25px;" |<abbr title="Business">J</abbr><br> ! style="width: 25px;" |<abbr title="Economy class">Y</abbr> ! style="width: 30px;" |Total |- |အဲဘတ်စ် အေ၃၂၀-၂၀၀<br> |<center>၄<br> </center> |<center><br> </center><br> |<center>၁၆</center> |<center>၁၂၆</center> |<center>၁၄၂</center> |ပြည်တွင်း ပြည်ပ ခရီးစဉ် |- |ATR 72-500 |<center>၄</center> |<br> |<br> | rowspan="2" | ၇၀ | rowspan="2" | ၇၀ |- |ATR 72-600 |<center>၃</center> |<center>၁</center> |<br> |- !စုစုပေါင်း !၁၁ !၁ |} </center> == ကိုးကား == <div data-template-mapping="{&quot;targetname&quot;:&quot;Reflist&quot;}" class="reflist" style="list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[Category:လာအိုနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ]] g7y95u8yeodt6jod7d8s0rvr8gcn0b0 0 67863 1039621 806759 2026-06-19T21:34:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039621 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ကြယ်စုံတွဲ}} ကမ္ဘာပေါ်မှ [[အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း]]ဖြင့် ကြည့်ပါက တစ်လုံးနှင့် တစ်လုံး နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသည်ဟု မြင်ရသော ကြယ်စုံတွဲကို နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်ဟု ခေါ်သည် ဤကဲ့သို့ မြင်ရခြင်းမှာ အမှန်တကယ် နီးကပ်စွာ တည်ရှိ၍ အချင်းချင်း လှဲ့ပတ်နေသော ကြယ်စုံတွဲများ ဖြစ်နိုင်သလို နီးကပ်သည်ဟု ထင်ရသော သီးခြားစီတည်ရှိနေသည့် ကြယ်နှစ်လုံးလည်းဖြစ်နိုင်သည်။ ကြယ်စုံတွဲများမှာ ၎င်းတို့၏ သွားလာလှည့်ပတ်ပုံကိုကြည့်၍ ဒြပ်သားထု တိုင်းတာခြင်းနှင့် အခြားအချက်အလက်များ လေ့လာရာတွင် အလွန် အရေးကြီးသည်။ ၁၇၈၀ အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ပညာရှင်များနှင့် အပျော်တမ်းလေ့လာသူများအားလုံး နှစ်လုံးတွဲကြယ်များကြား အကွာအဝေးထောင့်ကို တယ်လီစကုပ်များအသုံးပြု၍ တိုင်းတာကာ နှိုင်းရ လည်ပတ်နှုံန်းကို တွက်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အကယ်၍ နှိုင်းရ လည်ပတ်နှုံန်းသည် မျဉ်းကွေးဖြစ်လျှင်သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန် ကြယ်သွားလမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်၍သွားသည်ကိုလည်းကောင်း တိုင်းတာ တွေ့ရှိ့ပါက ၎င်းကြယ်နှစ်လုံးကို [[ကြယ်စုံတွဲ]] binary star ဟုခေါ်သည်။  ဤသို့မဟုတ်သော နှစ်လုံးတွဲကြယ်များမှာ ထင်မြင်ကြယ်တွဲများသာ ဖြစ်သည်။ များစွာသောကြယ်များအား ဤနည်းဖြင့်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ နှစ်လုံးထက်ပိုသော ကြယ်အတွဲများ၏ သွားလာလှည့်ပတ်ပုံမှာ သာမန်ကြယ်စုံတွဲများထက် များစွာပိုမိုရှုပ်ထွေးသည်။. နှစ်လုံးတွဲ ကြယ် အမျိုးအစား သုံးခုရှိသည်။ * '''Optical Doubles''' ထင်မြင်ကြယ်တွဲ- တစ်လုံးနှင့် တစ်လုံး ဒြပ်ဆွဲအားအရ သက်ရောက်မှု မရှိသော အတွဲ * '''Visual ''Doubles''''' လှည့်ပတ်မှုလမ်းကြောင်းတွင်  ချို့ယွင်းမှုများရှိနေသော ဆုံးဖြတ်ခက် ကြယ်တွဲ([[ကြယ်စုံတွဲ|astrometric binaries]]). * [[ကြယ်စုံတွဲ|'''Visual ''Binaries''''']] ကြယ်စုံတွဲ- ဒြပ်ဆွဲအားအရ တစ်လုံးနှင့်တစ်လုံး ဖက်တွယ် လှည့်ပတ်နေသော အတွဲ အလင်းဒြပ်ဆွဲအား အကျိုးသက်ရောက်မှုများပါဝင်သောကြောင့် ကြယ်စုံတွဲနှင့် နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်များ၏ ခွဲခြားမှုမှာ မသေခြာပေ။ ဥပမာ ဓူဝံကြယ် == သမိုင်း == ခုနစ်စင်ကြယ်အတွင်းရှိ မီဆာကြယ်(Mizar, in [[အာရှာ မေဂျာ|Ursa Major]])ကို နှစ်လုံးတွဲကြယ်ဖြစ်ကြေင်း Benedetto Castelli and [[ဂယ်လီလီယို|Galileo]] တို့မှ ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိ့ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်  [[ရောဗတ် ဟွတ်]] မှ အခြားနှစ်လုံးတွဲ ကြယ်များကို ခြာဖွေတွေ့ရှိ့ခဲ့သည်။  ၎င်းတွေ့ရှိမူများ နောက်တွင်တော့ ညကောင်းကင်၏ နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်များကို ဆက်တိုက်ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် အလင်းအား ၉ထက်ပိုသော ကြယ်များအားလေ့လာခဲ့ရာ ၁၈ လုံးတွင် ကြယ်တစ်လုံးမှာ နှစ်လုံးတွဲ ကြယ် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိ့ရသည်။  [[အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း|ope]].<ref name="aitken260">''The Binary Stars'', Robert Grant Aitken, New York: Dover, 1964, p. 260.</ref> တယ်လီစကုပ်များ ဖွံဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်အတူ ကြယ်စုံတွဲနှင့် နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်များအကြား ခွဲခြားမှုမှာ အခက်အခဲများကြားမှ တိုးတက်လာသည်။.<ref>Pickering, 1889</ref> == နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်များအား လေ့လာခြင်း == [[File:Masquerading_as_a_double_star.jpg|thumb|Astronomers have also mistakenly reported observations of a double star in place of J 900 and a faint star in the constellation of Gemini.<ref><cite class="citation news">[http://www.spacetelescope.org/images/potw1312a/ "Masquerading as a double star"]. </cite></ref> ]] ''နောင်တွင် ဆက်လက် ဘာသာပြန်ရန်'' <ref name="heintz17"><cite class="citation book">Heintz, W. D. (1978). </cite></ref><ref name="Heintz12"><cite class="citation book">Heintz, W. D. (1978). </cite></ref> Observation of visual double stars by visual measurement will yield the ''separation'', or angular distance, between the two component stars in the sky and the ''position angle''. The position angle specifies the direction in which the stars are separated and is defined as the bearing from the brighter component to the fainter, where north is 0°.<ref name="argyle2">p. 2, ''Observing and Measuring Double Stars'', Bob Argyle, ed., London: Springer-Verlag, 2004, ISBN 1-85233-558-0.</ref> These measurements are called ''measures''. In the measures of a visual binary, the position angle will change progressively and the separation between the two stars will oscillate between maximum and minimum values. Plotting the measures in the plane will produce an ellipse. This is the ''apparent orbit'', the projection of the orbit of the two stars onto the celestial sphere; the true orbit can be computed from it.<ref name="argyle5355">p. 53–67, ''Observing and Measuring Double Stars'', Bob Argyle, ed., London: Springer-Verlag, 2004, ISBN 1-85233-558-0.</ref> Although it is expected that the majority of catalogued visual doubles are visual binaries,<ref name="Heintz12"><cite class="citation book">Heintz, W. D. (1978). </cite></ref> orbits have been computed for only a few thousand of the over 100,000 known visual double stars.<ref name="wdsintro">"Introduction and Growth of the WDS", [http://ad.usno.navy.mil/wds/wdstext.html#intro The Washington Double Star Catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917194922/http://ad.usno.navy.mil/wds/wdstext.html#intro |date=17 September 2008 }}, Brian D. Mason, Gary L. Wycoff, and William I. Hartkopf, Astrometry Department, United States Naval Observatory, accessed on line August 20, 2008.</ref><ref>[http://ad.usno.navy.mil/wds/orb6.html Sixth Catalog of Orbits of Visual Binary Stars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090412084731/http://ad.usno.navy.mil/wds/orb6.html |date=12 April 2009 }}, William I. Hartkopf and Brian D. Mason, United States Naval Observatory, accessed on line August 20, 2008.</ref> == Distinction between binary stars and other double stars == Visual double stars may be distinguished from binary stars by observing their relative motion. If the motion is part of an orbit, or if the stars have similar radial velocities or the difference in their proper motions is small compared to their common proper motion, the pair is probably physical. When observed over a short period of time, the components of both optical doubles and long-period visual binaries will appear to be moving in straight lines; for this reason, it can be difficult to distinguish between these two possibilities.<ref name="Heintz1718"><cite class="citation book">Heintz, W. D. (1978). </cite></ref> == Designations == Some bright visual double stars have a Bayer designation. In this case, the components may be denoted by superscripts. An example of this is α Crucis (Acrux), whose components are α<sup>1</sup> Crucis and α<sup>2</sup> Crucis. Since α<sup>1</sup> Crucis is a [[ကြယ်စုံတွဲ|spectroscopic binary]], this is actually a multiple star. Superscripts are also used to distinguish more distant, physically unrelated, pairs of stars with the same Bayer designation, such as α<sup>1,2</sup> Capricorni (separated by 0.11°), ξ<sup>1,2</sup> Centauri (separated by 0.66°), and ξ<sup>1,2</sup> Sagittarii (separated by 0.46°.) These optical pairs are resolvable by the naked eye. Apart from these pairs, the components of a double star are generally denoted by the letters ''A'' (for the brighter, ''primary'', star) and ''B'' (for the fainter, ''secondary'', star) appended to the designation, of whatever sort, of the double star. For example, the components of [[ဆိုင်ရပ်စ်|α Canis Majoris]] (Sirius) are α Canis Majoris A and α Canis Majoris B (Sirius A and Sirius B); the components of 44 Boötis are 44 Boötis A and 44 Boötis B; the components of ADS 16402 are ADS 16402A and ADS 16402B; and so on. The letters ''AB'' may be used together to designate the pair. In the case of multiple stars, the letters ''C'', ''D'', and so on may be used to denote additional components, often in order of increasing separation from the brightest star, ''A''.<ref name="Heintz19"><cite class="citation book">Heintz, W. D. (1978). </cite></ref> {| class="wikitable" style="float: right" |+ Double star discoverer designations<ref name="argyle307308">p. 307–308, ''Observing and Measuring Double Stars'', Bob Argyle, ed., London: Springer-Verlag, 2004, ISBN 1-85233-558-0.</ref> ! Discoverer ! Traditional code ! WDS code |- | Brisbane Observatory | Brs0 | BSO |- | S. W. Burnham | β | BU |- | James Dunlop | Δ | DUN |- | [[ဝီလီယံ ဟာရှယ်|William Herschel]] | H I, II, etc. | H 1, 2, etc. |- | N. Lacaille | Lac | LCL |- | F. G. W. Struve | Σ | STF |- | Struve Appendix Catalogue I | Σ I | STFA |- | Struve Appendix Catalogue I | Σ II | STFB |- | Otto Struve | OΣ | STT |- | Pulkova Appendix Catalogue | OΣΣ | STTA |} Visual doubles are also designated by an abbreviation for the name of their discoverer followed by a catalogue number unique to that observer. For example, the pair α Centauri AB was discovered by Father Richaud in 1689, and so is designated ''RHD 1''.<ref name="aitken1">''The Binary Stars'', Robert Grant Aitken, New York: Dover, 1964, p. 1.</ref><ref>Entry 14396-6050, discoverer code RHD 1AB,[http://ad.usno.navy.mil/wds/Webtextfiles/wdsnewframe3.html The Washington Double Star Catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191013204041/https://ad.usno.navy.mil/wds/Webtextfiles/wdsnewframe3.html |date=13 October 2019 }}, United States Naval Observatory.</ref> Other examples include Δ65, the 65th double discovered by James Dunlop, and Σ2451, discovered by F. G. W. Struve. == ဥပမာ == [[File:Artist’s_impression_of_the_discs_around_the_young_stars_HK_Tauri_A_and_B.jpg|thumb|Artist's impression of the discs around the young stars HK Tauri A and B.<ref><cite class="citation news">[http://www.eso.org/public/news/eso1423/ "ALMA Finds Double Star with Weird and Wild Planet-forming Discs"]. </cite></ref>]] === ကြယ်စုံတွဲများ === * Acrux * [[အယ်လဖာ စင်တောရိ|Alpha Centauri]] * [[ကပီလာ|Capella]] * p Eridani * [[ဓူဝံကြယ်|Polaris]] * Procyon * [[ဆိုင်ရပ်စ်|Sirius]] === နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်များ === * Alpha<sup>1</sup> and Alpha<sup>2</sup> Capricorni * Theta Muscae and Theta Muscae B * Eta<sup>1</sup> and Eta<sup>2</sup> Coronae Australis * Kappa<sup>1</sup> and Kappa<sup>2</sup> Coronae Australis * Winnecke 4 (Messier 40) === ခွဲခြားရန်ခက်သော ကြယ်အတွဲများ === * [[အယ်လဖာ စင်တောရိ|Alpha Centauri]] system (AB) and [[ပရိုဆီမာ စင်တောရိ|Proxima Centauri]] (thus α Cen C): association is generally considered a physically connected system * Castor system (Aa/Ab/Ba/Bb) and YY Geminorum (thus Castor Ca/Cb) is generally considered a physical system * Mizar system (Aa/Ab/Ba/Bb) and Alcor (itself a binary, thus Mizar Ca/Cb, though generally not considered physical until 2009) == ကိုးကား == <div class="reflist references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[Category:နှစ်လုံးတွဲကြယ်များ]] [[Category:ကြယ်အမျိုးအစားများ]] ik4x45ly99oq0p2r0moehn4bhdt366y 0 69177 1039682 853585 2026-06-20T07:37:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 4 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039682 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=YG Entertainment|birth_date={{birth date and age|1982|6|5}}|birth_place=Seongnam, Gyeonggi, South Korea|caption=At the Pifan opening ceremony on July 17, 2014.|image=Actress Yoo In-na at the Pifan opening ceremony on July 17, 2014.jpg|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent | hangul = 유인나 | hanja = | rr = Yu In-na | mr = Yu In-na }}|name=Yoo In-Na|occupation=[[ရုပ်ရှင်မင်းသမီး]], [[radio personality|DJ]]|years_active=၂၀၀၉–လက်ရှိ}} '''ယူးအင်နာ''' (၅ ဇွန် ၁၉၈၂ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်နှင့် ဒီဂျေဖြစ်သည်။ ''High Kick! Through the Roof'' (၂၀၀၉-၂၀၁၀)နှင့် ''လျှို့ဝှက်ဥယျာဉ်'' ''Secret Garden'' (၂၀၁၀) ၌ ဇာတ်ရံအဖြစ် ပါဝင်ပြီးနောက် ''Queen In-Hyun's Man'' (၂၀၁၂) ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် နာမည်ကြီးလာကာ ''ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူ'' (၂၀၁၃-၂၀၁၄) ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ဇာတ်ပို့အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် အချီးမွမ်းခံရသော ရေဒီယိုအစီအစဉ် Let's Crank Up the Volume ၏ဒီဂျေ (ရေဒီယိုကြေညာသူ) လည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == * အရပ် ၁၆၅ စင်တီ၊ * အလေးချိန် ၄၄ ကီလို၊ * သွေးအမျိုးအစား ဘီ။ == အနုပညာခရီး == ၁၉၉၈ ခုနှစ် သူ့အသက် ၁၆ ၌ ယူးအင်နာသည် သင်ခါစအဆိုတော်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရေးအေဂျင်စီတစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်ပြီး မိန်းကလေးအဆိုအုပ်စုထဲ ပါလုနီးထိ ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၁ နှစ်နှင့် အေဂျင်စီ ငါးခု ပြောင်းပြီးနောက် ထိုးဖောက်ရန် မအောင်မြင်ချေ။ ကေပေါ့ပ်အဆိုတော်များအတွက် လိုအပ်သည့် ကကွက်စနစ်ကို မှတ်သားရခက်ခဲသည်ဟု သူကပြောသည်။ တစ်ပတ်၌ ခြောက်ရက်၊ တစ်ရက်၌ ရှစ်နာရီ ကကွက်များ လေ့ကျင့်ပြီးနောက် အိပ်မက်မှာ နိဋ္ဌိတံခဲ့သည်။<ref name="wobbles">{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/06/08/2013060800378.html|title=For Actress Yoo In-na, 'Wobbles' Are Just Part of Finding the Way|date=8 June 2013|work=The Chosun Ilbo|accessdate=2013-06-08}}</ref> ၂၀၀၆ ၌ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဝိုင်ဂျီအင်တာတိန်းမင့်သို့ ဆက်သွယ်သည်။ <nowiki>''သီချင်းဆိုတာ အလုပ်ဖြစ်ပုံ မပေါ်တော့ သရုပ်ဆောင်တာက ပျော်စရာကောင်းလိမ့်မယ် ထင်လို့ စမ်းကြည့်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်၊ ကျမ ဘယ်ခါမှ မစွန့်လွတ်ဘူး၊ ကျမထက် တော်တဲ့ ချောတဲ့ ကျမသူငယ်ချင်းတွေအများကြီးတောင်မှ လက်မြှောက်သွားပေ့မယ့်ပေါ့''</nowiki>ဟု ပြောသည်။ [[High Kick Through the Roof]] နှင့် သူ စန်းထခဲ့သည်။ ဇာတ်ပို့ရုပ်များ ဆက်တိုက်သရုပ်ဆောင်ရပြီး အထူးသဖြင့် ၂၀၁၀ အက်စ်ဘီအက်စ်၏ ''လျှို့ဝှက်ဥယျာဉ်'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ အမျိုးသမီးဇာတ်ကောင်၏ အလန်းဆုံးသူငယ်ချင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်မှုက သူမကို ပေစန် အနုပညာဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမျက်နှာသစ် အမျိုးသမီးဆုကို ရရှိစေခဲ့လေသည်။ ၃ မတ် ၂၀၁၁ မှ ၄ ဇွန် ၂၀၁၂ ထိ တီဗီအင်တာတိန်းမင့် ဒီညအစီအစဉ်၌ ပင်တိုင်တင်ဆက်သူ လုပ်ခဲ့ရာ အက်စ်ဘီအက်စ် အင်တာတိန်းမင့်ဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမျိုးစုံဖျော်ဖြေနိုင်သူဆုကို ရခဲ့ပြန်သည်။ လက်ရှိ၌ ကေဘီအက် ကူးအက်ဖ်အမ် ၏ Let's Crank Up the Volume  တွင် ရေဒီယိုတင်ဆက်သူ လုပ်နေသည်။ သူမတင်ဆက်သော ရေဒီယိုအစီအစဉ်မှာ လှိုင်းတို လှိုင်းရှည် နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ဖမ်းယူနားဆင်နိုင်ပြီးလျှင် အကောင်းဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။<ref name="wobbles"/><ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=29531&|title=Yoo In Na Becomes Queen of the Radio with #1 Radio Show|last=Hong|first=Grace Danbi|date=19 February 2013|work=enewsWorld|accessdate=2013-02-23|archivedate=19 April 2013|archiveurl=https://archive.today/20130419073644/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=29531&}}</ref> သရုပ်ဆောင်မဖြစ်မီက အဆိုတော်ဖြစ်ရန်ရည်မှန်း၍ နှစ်များစွာ လေ့ကျင့်ခဲ့သော ယူး၏ အဆိုကို ဟမ္မင်း မြို့ပြစတီရီယို၏ ၂၀၁၁ ဒီဂျစ်တယ် ဆင်ဂယ်ခွေ ဖြစ်သော "You, That Day" (넌 그날)၌ နောက်ခံဆိုထားခြင်းကို တွေ့နိုင်သည်။ သူ၏ ရိုက်ကူးဖက် ယွန်းအွန်ဟေး၊ ပတ်ဟန်ဗျော၊ ချာရဲရွန်းနှင့်အတူ ၂၀၁၁ ရုပ်ရှင်ကား My Black Mini Dress ၌ ဇာတ်ဝင်တေးလည်းဆိုထားသည်။ သူတို့၏ အရှုပ်ထုပ်မှာ အချစ်၊ ဘဝနှင့် အလုပ်အပေါ် ဗရုတ်သုတ်ခ နေသော ဖိုးတွမ်တီး၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်လေသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2011/03/135_82264.html|title=It actresses portray growing pains in chick flick|last=Lee|first=Hyo-won|date=1 March 2011|work=The Korea Times|accessdate=2013-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://us.tenasia.co.kr/archives/6095|title=Actress Yoon Eun-hye's new film to premiere in March|last=Kim|first=Heidi|date=16 February 2011|work=10Asia|accessdate=2012-11-18|archive-date=3 July 2013|archive-url=https://archive.today/20130703012719/http://us.tenasia.co.kr/archives/6095}}</ref> ၂၀၁၂ ၌ စတင်၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် tvN ဇာတ်လမ်းတွဲ ''Queen In-hyun's Man'' ၌ ပါရသည်။ ၂၁ ရာစုသို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ မှ ခုန်ကူးလာသော ဂျိုဆွန်ခေတ်မှ အချိန်သွားသူ ကင်ဘွန်းဒိုနှင့် ချစ်ကြိုက်သော မင်းသမီး ချွိုင်ဟီးဂျင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်ကို ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်။ ၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာ၌ ရိုက်ကူးသည့် ''Pure Couple'' ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။ ၂၀၁၃ ၌ မိသားစုကြည့် ဇာတ်လမ်း ''You're the Best, Lee Soon-shin'' ၌လည်းကောင်း၊ ''ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူ'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ အမျိုးသမီးပြိုင်ဘက်အဖြစ်လည်းကောင်း သရုပ်ဆောင်သည်။ ''ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူ''သည် တရုတ်၌ အလွန်ရေပန်းစားလေရာ ယူးသည် ၂၀၁၄ တရုတ်အချစ်ဟာသရုပ်ရှင် ''Wedding Bible'' ၌  Godfrey Gao နှင့်အပြိုင် ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ရလေသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2014/03/386_153749.html|title=Yoo In-na to star in Chinese film|last=Park|first=Jin-hai|date=20 March 2014|work=The Korea Times|accessdate=2014-04-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/61375/yooinna-to-star-in-chinese-movie|title=Yoo In Na Cast as Lead Actress in Chinese Movie ''Wedding Bible''|last=Jeon|first=Su-mi|date=19 March 2014|work=enewsWorld|accessdate=2014-04-02|archivedate=22 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140322131257/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/61375/yooinna-to-star-in-chinese-movie}}</ref> ၅ မတ် ၂၀၁၄ ၌ ဈေးကွက်မှ အကောင်းဆုံးအလှကုန်များကို စမ်းသပ်ပြရသော ဖက်ရှင်များကို အကြံပေးရသော အခပေးအစီအစဉ် Get It Beauty ၏ ခေတ္တ တင်ဆက်သူ စလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ် အချစ်ဟာသ ဇာတ်လမ်းတွဲ ''လျှို့ဝှက်ဟိုတယ်''၌ လူသတ်မှုစုံစမ်းစစ်နေသည့်ကြားမှ သူမ၏ ခင်ပွန်းဟောင်းမင်္ဂလာဆောင်ကို ပြင်ဆင်ပေးရသော မင်္ဂလာပွဲစီစဉ်သူအဖြစ် ရိုက်ကူးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2992038|title=Yoo In-na to star in mystery rom-com|date=16 July 2014|accessdate=2014-07-26}}</ref> သရုပ်ဆောင်သက်တမ်း ၁၀ နှစ်ပြည့်သော ၂၀၁၆ ၌ လတ်တလော၌ အလွန်ဟော့နေသည့် ''[[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး]]'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ သေမင်း၏ ချစ်သူ ကင်ဆွန် (ဝါ) ဆန်နီ အဖြစ် နာမည်ကြီးမင်းသားဖြစ်သော [[ဂုန်ယူး]]၊ [[လီဒုံဝု]]၊ [[ယုစန်ဂျေ]]တို့နှင့် အပြိုင် ပါဝင်ထားသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေး == ၇ ဇွန် ၂၀၁၂ ၌ ''Queen In-hyun's Man'' ရိုက်ကူးအပြီး ပရိသတ်တွေ့ဆုံပွဲတွင်၊ ယူးအင်နာနှင့် ရည်ငံနေသည်ဟု အတူသရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ [[Ji Hyun-woo]]က ကြေညာလိုက်ရာ ပရိသတ်နှင့်တကွ မီဒီယာများပါ တုန်လှုပ်သွားကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7669|title=Ji Hyun Woo Drops Bombshell Love Confession to Yoo In Na|last=Hong|first=Grace Danbi|date=8 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=4 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130104021826/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7669}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954147|title=Television romance moves off screen|last=Sunwoo|first=Carla|date=9 June 2012|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2012-11-18|archive-date=17 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120817072713/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954147|url-status=dead}}</ref> နောက်ရက်များစွာအထိ ထိုကိစ္စကို မီဒီယာများက ဖွလေသည်။<ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7670|title=Ji Hyun Woo′s Ideal Type Was Similar to Yoo In Na|last=Lee|first=In-kyung|date=8 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=28 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130128214910/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7670}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7678|title=The Signs Ji Hyun Woo was In Love with Yoo In Na|last=Kim|first=Ji-yeon|date=8 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129020621/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7678}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8061|title=The Truth Behind Yoo In Na's Feelings Towards Ji Hyun Woo|last=Hong|first=Grace Danbi|date=17 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129032810/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8061}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8141|title=Was Yoo In Na Lip-Synching A Proposal Song to Ji Hyun Woo on Her Radio Show?|last=Ho|first=Stewart|date=18 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129032614/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8141}}</ref> သူတို့၏ အေဂျင်စီများက ရေငုံနေပြီး၊ သူတို့နှစ်ယောက်မှာ လူမသိအောင် နေကြလေသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7775|title=Ji Hyun Woo's Brother Says He's in Contact with the MIA Actor|last=Hong|first=Grace Danbi|date=11 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130129025638/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7775}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954226|title=Ji Hyun-woo is not in hiding, he just can't be spotted|last=Sunwoo|first=Carla|date=12 June 2012|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2012-11-18|archive-date=20 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620134551/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954226|url-status=dead}}</ref> ဇွန် ၂၂ ၌ ဂျီက သူ့ပရိသတ်များသို့ တွစ်တာမှ ပို့သော သေချာသည့် မက်ဆေ့မှ လွဲ၍ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7811|title=Ji Hyun Woo Tells Fans He’s Alive and Well|last=Hong|first=Grace Danbi|date=12 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=3 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130103223943/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=7811}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954298|title=Ji Hyun-woo explains his love confession|last=Sunwoo|first=Carla|date=13 June 2012|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2012-11-18}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ဝေဖန်သံများ အဆုံးသတ်သွားသည်မှာ ဇွန် ၁၇ ၌ အတင်းအဖျင်းဝက်ဆိုက် Sportsseoul.com က ယူးနေထိုင်ရာ ဂျုံဂီရပ်ကွက်၊ ဘွန်းဒန်းရှိ၊ ပန်းခြံထဲ ညသန်းခေါင် စုံတွဲနှစ်ဦး ချိန်းတွေ့နေသော ဓာတ်ပုံများကို ပြသလိုက်သည့်အချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8118|title=Ji Hyun Woo and Yoo In Na Are a Couple|last=Park|first=Hyun-min|date=18 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=4 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130104091919/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8118}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954634|title=Yoo In-na to tell her side of love story|last=Sunwoo|first=Carla|date=19 June 2012|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2012-11-18|archive-date=26 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120626032720/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2954634|url-status=dead}}</ref> နောက်တနေ့၌ ယူးက ရေဒီယိုအစီအစဉ်၌ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဝန်ခံလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8159|title=Yoo In Na Declares Ji Hyun Woo to be Her Man|last=Hong|first=Grace Danbi|date=19 June 2012|work=enewsWorld|accessdate=2012-11-18|archivedate=4 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130104043706/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=8159}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://us.tenasia.co.kr/archives/11161|title=Yoo In-na admits relationship with Ji Hyun-woo on radio|last=Suk|first=Monica|date=19 June 2012|work=10Asia|accessdate=2012-11-18|archive-date=2 July 2013|archive-url=https://archive.today/20130702235558/http://us.tenasia.co.kr/archives/11161}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/Article.aspx?aid=2954698|title=Yoo In-na says she likes him back|last=Sunwoo|first=Carla|date=20 June 2012|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2012-11-18|archive-date=27 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027123109/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/Article.aspx?aid=2954698|url-status=dead}}</ref> ၁၄ မေ ၂၀၁၄ ၌ကား ကွဲသွားပြီဖြစ်ကြောင်း နှစ်ဘက်အေဂျင်စီမှ အတည်ပြုလိုက်လေတော့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2014/05/201_157223.html|title=Yoo In-na, Ji Hyun-woo split|last=Kim|first=Tong-hyung|date=14 May 2014|work=The Korea Times|accessdate=2014-05-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140514000994|title=Yoo In-na, Ji Hyun-woo split: YG Entertainment|last=Chung|first=Joo-won|date=14 May 2014|work=The Korea Herald|accessdate=2014-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2989139|title=Yoo In-na, Ji Hyun-woo split|last=Kim|first=Hee-eun|date=15 May 2014|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=2014-05-15}}</ref> <gallery> 140123-타미힐-피거-플래그쉽-스토어유인나.jpg|ယူးအင်နာလေး</gallery> == Filmography == === ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ === {| class="wikitable" style="width: 450px; margin-bottom: 10px;" ! နှစ် ! ခေါင်းစဉ် ! ဇာတ်ကောင် ! Network |- | align="center" |2009-2010 | High Kick! Through the Roof | Yoo In-Na | align="center" |MBC |- | align="center" |2010 | Secret Garden (လျှို့ဝှက်ဥယျာဉ်) | Min Ah-Young | align="center" |SBS |- | rowspan="2" |<center>2011</center> | The Greatest Love | Kang Se-Ri | align="center" |MBC |- | Birdie Buddy | Lee Gong-Sook | align="center" |tvN |- | align="center" |2012 | Queen In-Hyun's Man | Choi Hee-Jin | align="center" |tvN |- | align="center" |2013 | You're The Best! | Lee Yoo-Shin | align="center" |KBS2 |- | rowspan="2" |<center>2013-2014</center> | Potato Star 2013QR3 | Jogging woman (ep.4) | align="center" |tvN |- | My Love from the Star (ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူ) | Yoo Se-Mi | align="center" |SBS |- | align="center" |2014 | My Secret Hotel (လျှို့ဝှက်ဟိုတယ်) | Nam Sang-Hyo | align="center" |tvN |- | align="center" |2015 | The Secret Message | Amy | align="center" |Naver |- | rowspan="4" |<center>2016</center> | One More Happy Ending | Go Dong-Mi | align="center" |MBC |- | Candy In My Ear | Yoo In-Na | align="center" |tvN |- | [[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး|Goblin: The Lonely and Great God]] | Kim Sun (Sunny) | align="center" |tvN |} === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable" style="width: 450px; margin-bottom: 10px;" ! width="10" | Year ! ခေါင်းစဉ် ! ဇာတ်ကောင် |- | 2010 | The Fair Love | Jin-Hee |- | 2011 | Little Black Dress | Min-Hee |- | 2012 | Love Fiction | Soo-Jung / Kyung-Sook |- | 2014 | Wedding Bible |- | 2015 | Wind Wind Wind |} === ရေဒီယို / စုံစိရှိုး === {| class="wikitable" style="width: 450px; margin-bottom: 10px;" ! Year ! Title ! Role ! Network |- | align="center" |2010-2011 | Heroes | align="center" |Participant | align="center" |SBS |- | align="center" |2011-2012 | [[:ko:한밤의 TV연예|TV Entertainment Tonight]] | align="center" |MC | align="center" |SBS |- | align="center" |2011-2016 | Yoo In-Na's Let's Crank Up the Volume | align="center" |DJ | align="center" |KBS Cool FM |- | align="center" |2013 | Little Big Hero | align="center" |Documentary narrator | align="center" |tvN |- | align="center" |2014 | Get It Beauty | align="center" |MC | align="center" |OnStyle |- | align="center" |2015 | Fashion King Korea (Season 3) | align="center" |MC | align="center" |SBS |} === Music video === {| class="wikitable" style="width: 450px; margin-bottom: 10px;" ! width="10" | Year ! Song Title ! Artist |- | rowspan="2" |2010 | "Tell Me Goodbye" | Big Bang |- | "In My Head" | Brian Joo |- | 2011 | "You, That Day" | Humming Urban Stereo |} == Discography == {| class="wikitable" style="width: 450px; margin-bottom: 10px;" ! width="10" | Year ! Song Title ! Artist ! From Album |- | rowspan="2" | 2011 | "You, That Day" | Humming Urban Stereo feat. Yoo In-Na | That Day [[Single (music)|single]] |- | "My Black Mini Dress" | Yoon Eun-Hye, Park Han-Byul, <br> Cha Ye-Ryun and Yoo In-Na | My Black Mini Dress OST |} {| class="wikitable" style="width:450px" ! Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2011 | 1st Olleh-Lotte Smartphone Film Festival<ref>{{cite web|last=Lee|first=Hyo-won|title=KoreaToday: Smartphones democratize cinema|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2011/11/141_81962.html|accessdate=2012-11-18|work=The Korea Times|date=23 February 2011}}</ref> | Special Award (with [[:en:Narsha|Narsha]]) | Uninvited Guest | {{won}} |- | [[:en:47th_Paeksang_Arts_Awards|47th]] [[:en:Baeksang_Arts_Awards|Baeksang Arts Awards]] | Best New Actress in TV | [[:en:Secret_Garden_(South_Korean_TV_series)|Secret Garden]] | {{won}} |- | [[:en:4th_Korea_Drama_Awards|4th]] [[:en:Korea_Drama_Awards|Korea Drama Awards]] | Best Supporting Actress | [[:en:Secret_Garden_(South_Korean_TV_series)|Secret Garden]] <br> [[:en:The_Greatest_Love|The Greatest Love]] | {{nom}} |- | [[:en:SBS_Entertainment_Awards SBS|Entertainment Awards]] | Best Entertainer in a Variety Show | [[:ko:한밤의 TV연예|TV Entertainment Tonight]] | {{won}} |- | [[:en:2011_MBC_Drama_Awards|MBC Drama Awards]] | Best New Actress in a Miniseries | [[:en:The_Greatest_Love|The Greatest Love]] | {{nom}} |- | rowspan="1" style="text-align:center;" |2012 | [[:en:1st_K-Drama_Star_Awards|1st]] [[:en:APAN_Star_Awards|K-Drama Star Awards]]<ref>{{cite web|last=Lee|first=Jun-hyeun|title=Yoon Jin Yi, Yoo In Na, and Oh Yeon Seo at '2012 K-DRAMA STAR AWARDS'|url=http://en.starnnews.com/news/index.html?no=150080|work=StarN News|accessdate=2013-02-23|date=10 December 2012|archive-date=11 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130411210053/http://en.starnnews.com/news/index.html?no=150080}}</ref> | Rising Star Award | [[:en:Queen_In-hyun's_Man|Queen In-Hyun's Man]] | {{won}} |- | rowspan="1" style="text-align:center;" |2013 | [[:en:2013_KBS_Drama_Awards|KBS Drama Awards]] | Best Supporting Actress | [[:en:You're_the_Best,_Lee_Soon-shin|You're The Best!]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |2014 | 7th [[:en:Style_Icon_Awards|Style Icon Awards]] | Top 10 Style Icons | {{NA}} | {{nom}} |- | [[:en:KBS_Entertainment_Awards|KBS Entertainment Awards]] | Best Radio DJ | [[:en:Volume_Up_(radio_show)|Let's Crank Up the Volume]] | {{won}} |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:၁၉၈၂ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 2crqhp6qwlhkahj9irat7ohgapomxkt 0 69605 1039609 1029082 2026-06-19T20:18:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039609 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[YG Entertainment]] <small>(acting)</small> <br/> [[K-Plus|YGK-Plus]] <small>(modeling)</small>|birth_date={{birth date and age|1994|2|22}}|birth_place=[[ဘူဆန်မြို့]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]|caption=In September 2015|height=188 cm|image=Nam Joo-hyuk in 2015.jpg|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent | hangul = 남주혁 | | rr = Nam Ju-hyeok | mr = Nam Chu-hyŏk }}|name=နမ်ကျူဟျောင်|occupation=[[Model (person)|Model]], [[actor]]}}'''နမ်ကျူဟျောင်''' (၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ မွေး) သည် တောင်ကိုရီးယားမော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်တဦးဖြစ်ပြီး၊ Who Are You: School 2015 (၂၀၁၅)နှင့် အလေးမယ်ကင်ဘို့ဂျူ(၂၀၁၆)၌ သရုပ်ဆောင်သည်။ == ကိုယ်ရေးရာဇဝင် == * အရပ် ၁၈၈ စင်တီ == အနုပညာခရီး == ၂၀၁၃ ၌ နမ်သည် SONGZIO Homme နွေရာသီ ၂၀၁၄ အသုတ်၌ မော်ဒယ်အဖြစ်နှင့် ပွဲဦးစထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ၌ အက်ဒုံ ဂီတသမား၏ တေးဗီဒီယို၌ ပါလာခဲ့ပြီး၊ သရုပ်ဆောင်ပိုင်း၌မူ tvN ဇာတ်လမ်းတွဲ (ရေသူမရူး)The Idle Mermaid (၂၀၁၄)၌ ဇာတ်ရံအဖြစ် ပွဲဦးထွက်လာသည်။{{Citation needed|date=January 2017}}{{Citation needed|date=January 2017}} ၂၀၁၅ ၌ နမ်သည် အထက်တန်းကျောင်း ဇာတ်လမ်းတွဲ Who Are You: School 2015 ၌ [[ယုစန်ဂျေ]]နှင့် အတူ ပါသည်။<ref>{{cite web|first=Jeong-hwa|last=Lee|script-title=ko:남주혁, 푸른 여름을 닮은 '200%' 소년이 궁금해(인터뷰)|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/262037|website=TenAsia|language=Korean|accessdate=2015-02-02|date=30 May 2014|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304003923/http://tenasia.hankyung.com/archives/262037}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Min-ji|title=Nam Joo Hyuk Confirmed as Male Lead of ''School 2015''|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/90426/exclusive-nam-joo-hyuk-confirmed-as-male-lead-of-school-2015|website=enewsWorld|accessdate=2015-04-06|date=31 March 2015|archivedate=3 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403121941/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/90426/exclusive-nam-joo-hyuk-confirmed-as-male-lead-of-school-2015}}</ref> သူ့ဇာတ်ရုပ်ကြောင့် လေးကြိမ်မြောက် အေပန် ကြယ်ပွင့်ဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမျက်နှာသစ်သရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိစေခဲ့သည်။{{Citation needed|date=January 2017}} ဆက်လက်ကာ ၂၀၁၆ ၌ Cheese in the Trap(ထောင်ချောက်ထဲဒိန်ခဲ)နှင့် Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo(လချစ်သူများ)၌ ဇာတ်ရံပါခဲ့သည်။ ၂၆ ဇွန်၌ ပထမဆုံး ထုတ်လွှင့်သော '''တနေ့သုံးနပ်''' ဟင်းချက်အစီအစဉ်၌ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.soompi.com/2016/06/07/nam-joo-hyuk-joins-cha-seung-won-and-son-ho-jun-in-variety-show-three-meals-a-day/|title=Nam Joo Hyuk Joins Cha Seung Won And Son Ho Jun In Variety Show "Three Meals A Day"|author=June 7, 2016|date=2016-06-07|publisher=Soompi|accessdate=2016-12-14|archive-date=16 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816105906/https://www.soompi.com/2016/06/07/nam-joo-hyuk-joins-cha-seung-won-and-son-ho-jun-in-variety-show-three-meals-a-day/}}</ref> ထို့နောက် ''အလေးမယ်ကင်ဘို့ဂျူး'' လူငယ်ဇာတ်လမ်းတွဲ၌လည်း ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ == ဖလင်ထုတ်လုပ်ရေး == === ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ === {| class="wikitable" style="width: 600px; margin-bottom: 10px;" ! width="10" |နှစ် !ခေါင်းစဉ် ! ဇာတ်ရုပ် ! ကွန်ရက် |- | 2014 | ''The Idle Mermaid'' | Park Dae-Bak | align="center" |tvN |- | rowspan="2" |2015 | ''Who Are You: School 2015'' | Han Yi-An | align="center" |KBS2 |- | ''Glamorous Temptation'' | Jin Hyung-Woo (young) | align="center" |MBC |- | rowspan="3" |2016 | ''Cheese in the Trap'' | Kwon Eun-Taek | align="center" |tvN |- | ''Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo'' | Baek-ah | align="center" |SBS |- | ''Weightlifting Fairy Kim Bok-joo'' |Jung Joon-hyung | align="center" |MBC |} === စုံစိရှိုးများ === {| class="wikitable" style="width: 600px; margin-bottom: 10px;" ! width="10" |Year ! Title ! Network ! Notes |- | rowspan="2" |2014 | ''Nam TV'' | ICON TV/[[ယူကျု(ဘ်)|YouTube]] | Cast member |- | ''Saturday Night Live Korea'' | tvN | Guest, episode 90 |- | 2014-2015 | ''Off to School'' | jTBC | Cast member<ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2994803|title=''Off to School'' is on a roll|date=15 September 2014|accessdate=2015-02-02|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303212517/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2994803|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/89866/nam-joo-hyuk-to-leave-im-going-to-school|title=Nam Joo Hyuk to Leave ''I'm Going to School''|date=24 March 2015|accessdate=2015-04-06|archivedate=7 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150407002612/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/89866/nam-joo-hyuk-to-leave-im-going-to-school}}</ref> |- | 2015 | ''Running Man'' | SBS | Guest, episode 230<ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/84453/seo-kang-jun-seo-ha-jun-hong-jong-hyun-choi-tae-joon-and-nam-joo-hyuk-film-running-man|title=Seo Kang Jun, Seo Ha Jun, Hong Jong Hyun, Choi Tae Joon and Nam Joo Hyuk Film ''Running Man''|date=5 January 2015|accessdate=2015-02-03|archivedate=3 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203140715/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/84453/seo-kang-jun-seo-ha-jun-hong-jong-hyun-choi-tae-joon-and-nam-joo-hyuk-film-running-man}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/85455/nam-joo-hyuk-answers-yes-to-dating-question-without-thinking-on-running-man|title=Nam Joo Hyuk Answers Yes to Dating Question Without Thinking on ''Running Man''|date=19 January 2015|accessdate=2015-04-06|archivedate=16 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150616125630/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/85455/nam-joo-hyuk-answers-yes-to-dating-question-without-thinking-on-running-man}}</ref> |- | rowspan="3" |2016 | ''Celebrity Bromance'' | MBig TV | Cast member, Season 4 with Ji Soo |- | ''Three Meals a Day: Gochang Village'' | rowspan="2" | tvN | Cast Member with Cha Seung-won, Yoo Hae-jin and Son Ho-joon |- |''My Ear's Candy'' |with Ji Soo, Shin Jae-ha and Kim Yoo-han |} === တေးဗီဒီယိုသရုပ်ဆောင်ခြင်း === {| class="wikitable" style="width: 600px; margin-bottom: 10px;" ! width="10" |Year ! Song Title ! Artist |- | rowspan="2" |2014 | "200%" | rowspan="2" |<center> Akdong Musician</center> |- | "Give Love" |- | 2015 | "Chocolate" | <center> Kangnam feat. San E</center> |} {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! Year ! Award ! Category ! Nominated work ! Result !Ref. |- | rowspan="5" |2015 | [//en.wikipedia.org/wiki/8th_Korea_Drama_Awards 8th] [//en.wikipedia.org/wiki/Korea_Drama_Awards Korea Drama Awards] | rowspan="3" | Best New Actor | rowspan="5" |<center>''[//en.wikipedia.org/wiki/Who_Are_You:_School_2015 Who Are You: School 2015]''</center> | {{nom}} |- | [//en.wikipedia.org/wiki/4th_APAN_Star_Awards 4th] [//en.wikipedia.org/wiki/APAN_Star_Awards APAN Star Awards] | {{won}} |- | rowspan="3" |[//en.wikipedia.org/wiki/2015_KBS_Drama_Awards 29th] [//en.wikipedia.org/wiki/KBS_Drama_Awards KBS Drama Awards] | {{nom}} |- | Popularity Award, Actor | {{won}} |- | Best Couple Award <small>with [//en.wikipedia.org/wiki/Kim_So-hyun Kim So-hyun]</small> | {{nom}} |- | rowspan="2" |2016 | rowspan="2" |[//en.wikipedia.org/wiki/2016_MBC_Drama_Awards 36th] [//en.wikipedia.org/wiki/MBC_Drama_Awards MBC Drama Awards] |Excellence Award, Actor in a Miniseries | rowspan="2" |''[//en.wikipedia.org/wiki/Weightlifting_Fairy_Kim_Bok-joo Weightlifting Fairy Kim Bok-joo]'' |{{nom}} |- |Best New Actor |{{won}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၁၉၉၄ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 3tgd44cftil09hkfkwefhiidatws1n1 0 72089 1039645 957661 2026-06-20T01:38:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039645 wikitext text/x-wiki {{Countries by most used web browser}} [[File:Timeline of web browsers.svg|thumb|right|A timeline of web browsers]] <ref name=":0" /><!--Outdated? says "to present" but seems to be "Data from September 2012": [[File:Web-browser usage on Wikimedia.svg|right|thumb|[[Usage share of web browsers#Wikimedia .28April 2009 to present.29|Usage share of web browsers]] ]] --> '''ဘရောက်ဆာ စစ်ပွဲ''' သည် [[ဝဘ်ဘရောက်ဆာ]] များအသုံးပြုသည့် ဝေစုကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ရန် ယှဉ်ပြိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ ဝဘ်ဘရောက်ဆာကို လူများပိုမိုအသုံးပြုရန် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး Browser War မှာ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းကာလအတွင်း ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ၏ Internet Explorer နှင့် Netscape ၏ Navigator တို့ ယှဉ်ပြိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ Browser wars ကြောင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက Internet Explorer ၏ ဈေးကွက်ဝေစု ကျဆင်းခဲ့သည်။ Mozilla Firefox, Google Chrome, Safari နှင့် Opera အစရှိသော ဘရောက်ဆာများသည် လူသိများလာခဲ့သည်။ မကြာသေးမီနှစ်များက HTML5, CSS 3 နှင့် client-side scripting to World Wide Web တို့ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ စမတ်ဖုန်းများနှင့် အခြားသော မိုဘိုင်းကိရိယာများကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်။ ၎င်း ကိရိယာများတွက် ဝဘ်စာမျက်နှာများကို ကြည့်ရှုရန် ဘရောက်ဆာများကို ထည့်သွင်းလာကြသည့်အတွက် ဘရောက်ဆာတိုက်ပွဲ ကိုဆက်လက် ရှင်သန်စေခဲ့သည်။ ဘရောက်ဆာထုတ်လုပ်သူများအကြားတွင် HTML5 video နှင့် audio elements များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် format war တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ==နောက်ခံသမိုင်း== [[File:Layout engine usage share-2009-01-07.svg|thumb|300px| Usage share as of Q2 2009 by percent of layout engines/web browsers]] World Wide Web သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် အခြေခံထားသော hypertext စနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ Tim Berners-Lee က ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ Tim Berners-Lee သည် ပထမဆုံး ဘရောက်ဆာ (browser) WorldWideWeb ကို ရေးသားဖန်တီးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် NeXTstep ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် NeXTstep platform အတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ကုန်ခါနီးတွင် အခြားသော ဘရောက်ဆာများလည်း ပေါ်ထွက်လာကြသည်။ ၎င်းတို့မှ အများစုမှာ libwww library ပေါ်တွင် အ ခြေခံထားကြသည်။ ထို ဘရောက်ဆာများတွင် Unix ဘရောက်ဆာများဖြစ်ကြသည့် Line Mode Browser, ViolaWWW, Erwise, နှင့် MidasWWW၊ Mac browser များဖြစ်ကြသည့် MacWWW/Samba တို့ပါဝင်သည်။ ထို browser များသည် ရိုးရိုး HTML viewers ဖြစ်ကြသော်လည်း ပြင်ပ applications များ၏ အကူအညီဖြင့် multimedia content များကို ကြည့်ရှုရန် မှီခိုနေရသည်။ အသုံးပြုသူများကို ဘရောက်ဆာများ နှင့် platforms နှစ်ခုစလုံးကိုပါ ရွေးချယ်ခွင့်ပေးထားသည်။ ==Mosaic စစ်ပွဲများ== Cello, Arena, Lynx, tkWWW နှင့် Mosaic အစရှိသော browser များသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အထဲမှ National Center for Supercomputing Applications (NCSA) မှ ထုတ်လုပ်သော multiplatform browser တစ်ခုဖြစ်သည့် Mosaic သည် အလွှမ်းမိုးထားနိုင်ဆုံး ဘရောက်ဆာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Gary Wolfe of Wired အရ Mosaic သည် world's standard interface တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.wired.com/wired/archive/2.10/mosaic.html |title=The (Second Phase of the) Revolution Has Begun |date=October 1994 |accessdate=2012-04-24 |last=Wolfe |first=Gary |publisher=Wired Magazine}}</ref> ကုမ္ပဏီအမြောက်အမြားသည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးနှင့်သက်ဆိုင်သော AirMosaic နှင့် Spyglass Mosaic ကဲ့သို့သော browser များ ကို ဖန်တီးရန် Mosaic ကို လိုင်စင်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ Mosaic ဖန်တီးသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် Andreessen သည် Mosaic Communications Corporation ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး web browser အသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်း ဘရောက်ဆာကို Mosaic Netscape ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ {{quote| Mosaic မထွက်ပေါ်လာမီနှင့် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ပိုင်းတို့တွင် အင်တာနက်၏ အသက်နှစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ Tim Berners-Lee ၏ Web protocols သည် ဆက်သွယ်နိုင်မှု (connectivity) နှင့် Marc Andreesen ၏ ဘရောက်ဆာသည် ကောင်းမွန်သော အသွင်အပြင် (great interface) တို့ကို ထောက်ပံ့နိုင်ကြောင်း နှစ်ခုပေါင်း၍ သက်သေပြခဲ့သည်။ ၂၄ လအတွင်းတွင် ဝဘ်ကို မသိသူရှိနေရာမှ နေရာတကာတွင် မသိသူမရှိသလောက် ဖြစ်သွားသည်။ <ref name="A Brief History of Cyberspace">{{cite web | title=A Brief History of Cyberspace | publisher=ZDNet | first=Mark | last=Pesce | date=October 15, 1995 | url=http://www.zdnet.com/zdi/vrml/content/960125/pesce1.html | deadurl=yes | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081014005303/http://www.zdnet.com/zdi/vrml/content/960125/pesce1.html | archivedate=14 October 2008 | accessdate=February 6, 2015 }}</ref> }} NCSA နှင့်ပတ်သက်သော တရားဥပဒေဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဖြေရှင်းရန် ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကို Netscape Communications Corporation နှင့် ဘရောက်ဆာကို Netscape Navigator ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Netscape ဘရောက်ဆာသည် Mosaic ဘရောက်ဆာ၏ အသုံးဝင်မှု၊ စိတ်ချယုံကြည်ရမှု စသည့်အချက်များပေါ်တွင် အခြေခံကာ ကောင်းမွန်တိုးတက်အောင် မွမ်းမံခဲ့သည်။ အလုပ်လုပ်ဆောင်ပြီးသော စာမျက်နှာများကို ပြသနိုင်စွမ်းလည်း ရှိသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် စီးပွားရေးအတွက် အသုံးပြုရန်မဟုတ်သည့် ကိစ္စများအတွက် အခမဲ့ဖြစ်သည်ဆိုသောအချက်သည် World Wide Web ပေါ်ထွက်လာမှုကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် IBM Web Explorer, Navipress,SlipKnot, MacWeb, နှင့် Browse စသော ဘရောက်ဆာများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last=Berghel|first=Hal|title=Hal Berghel's Cybernautica|url=http://berghel.net/col-edit/cybernautica/jan-feb96/pcai961.php|accessdate=14 November 2010|date=2 April 1996|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227013423/http://berghel.net/col-edit/cybernautica/jan-feb96/pcai961.php|url-status=dead}}</ref> ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် Netscape ဘရောက်ဆာသည် OmniWeb, WebRouser, UdiWWW နှင့် Microsoft's Internet Explorer 1.0 တို့၏ ပြိုင်ဆိုင်မှုအသစ်တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဈေးကွက်ကို ဆက်လက်ဦးဆောင်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ==ပထမ ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲ== [[Image:Browser Wars (en).svg|thumb|300px|၁၉၉၅ နှင့် ၂၀၁၀ ကြား ဘရောက်ဆာများ၏ ဈေးကွက်ဝေစု။ Firefox was originally named "[[Firefox#History|Phoenix]]", a name which implied that it would rise like a [[Phoenix (mythology)|Phoenix]] after Netscape Navigator was killed off by Microsoft.]] ၁၉၉၅ ခုနှစ်အလယ်တွင် World Wide Web သည် ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍများနှင့် ထင်ရှားသောယဉ်ကျေးမှု (popular culture) တို့တွင် ဂရုစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ Netscape Navigator သည် အသုံးပြုမှုအများဆုံး web browser ဖြစ်ခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Internet Explorer 1.0 ကိုဖန်တီးရန် Mosaic လိုင်စင်ကို ရခဲ့သည်။ <ref name="bw">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/january/new0122d.htm |title=MICROSOFT'S $8 MILLION GOODBYE TO SPYGLASS |accessdate=9 February 2011 |first=Peter |last=Elstrom |date=22 January 1997 |publisher=[[Bloomberg Businessweek]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/19970629174318/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/january/new0122d.htm |archivedate=29 June 1997 |df= }}</ref><ref name="win">{{cite web|url=http://www.windowsitpro.com/article/news2/microsoft-and-spyglass-kiss-and-make-up.aspx|title=Microsoft and Spyglass kiss and make up|publisher=[[WindowsITPro]]|last=Thurrott|first=Paul|authorlink=Paul Thurrott|date=22 January 1997|accessdate=9 February 2011|archivedate=19 September 2012|archiveurl=https://archive.today/20120919002551/http://www.windowsitpro.com/article/news2/microsoft-and-spyglass-kiss-and-make-up.aspx}}</ref> Internet Explorer 1.0 ကို Windows 95 Plus! Pack ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် ဩဂုတ်လတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windows/WinHistoryIE.mspx |title=Windows History: Internet Explorer History |publisher=Microsoft.com |date=2003-06-30 |accessdate=2009-11-11}}</ref> သုံးလကြာပြီးနောက် Internet Explorer 2.0 ကို အခဲ့မဲ့ ဒေါင်းလုပ်ပြုလုပ်ကာ ရယူရန် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Netscape Navigator နှင့် မတူသည့်အချက်မှာ ၎င်းသည် ဝင်းဒိုးအသုံးပြုသူများသာမက စီးပွားရေးကုမ္ပဏီများအတွက်ပါ အခမဲ့ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{cite press release|url=http://news.microsoft.com/1996/04/30/microsoft-internet-explorer-web-browser-available-on-all-major-platforms-offers-broadest-international-support/|title=Microsoft Internet Explorer Web Browser Available on All Major Platforms, Offers Broadest International Support|publisher=Microsoft|date=30 April 1996|accessdate=7 November 2014}}</ref> အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ ဘရောက်ဆာများကို အခမဲ့ ပေးခဲ့ကြသည်။<ref name="pcgo" /> Netscape Navigator နှင့် ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက်ထုတ်ကုန်များဖြစ်ကြသည့် InternetWorks, Quarterdeck Browser, InterAp နှင့် WinTapestry တို့သည် အခြားသော အသုံးချဆော့ဝဲလ် (applications)များကို အင်တာနက် suite များအဖြစ် အတူတကွ ပြုလုပ်ကြသည်။<ref name="pcgo">{{cite journal|url=http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm|accessdate=25 February 2011|title=Web-Wars|journal=[[PC Week]]|date=20 February 1995|first=Jesse|last=Berst|archive-date=18 July 2011|access-date=14 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025042/http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm |access-date=14 February 2017 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025042/http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm }}</ref> Internet Explorer ဗားရှင်း (version) အသစ်နှင့် Netscape ( Netscape Communicator ဟု တံဆိပ်သတ်မှတ်ခဲ့) တို့ကို နောက်နှစ်အနည်းငယ်ကိုကျော်လွန်၍ လျင်မြန်သော အဟုန်ဖြင့် အသီးသီးထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ လျှင်လျင်မြန်မြန် တီထွင်ထုတ်လုပ်လာကြခြင်းနှင့် အတူ အသွင်အပြင် (feature) အသစ်များလည်း ထည့်သွင်းလာကြသည်။ Netscape ၏ JavaScript ( နောက်ပိုင်းတွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Jscript အဖြစ် ပုံတူကူးယူခဲ့) နှင့် ကိုယ်ပိုင် HTML tag (ဥပမာ - <code>&lt;[[Blink element|blink]]&gt;</code> နှင့် <code>&lt;[[Marquee tag|marquee]]&gt;</code>) များကို ထည့်သွင်းလာကြခြင်းဖြစ်သည်။ Internet Explorer သည် Netscape ဗားရှင်း 3.0 (၁၉၉၆) နှင့်အတူ အဆင့်ချင်း နီးကပ်လာခဲ့သည်။ Netscape သည် scripting support နှင့် ဈေကွက်၏ ပထမဆုံး Cascading Style Sheet (CSS) ကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် [[Internet Explorer 4.0]] ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေသည့်ပါတီပွဲကို ဆန်ဖရန်စစ်စကို (San Francisco) တွင် ကျင်းပရာ ဆယ်ပေရှည်သော "e" ပုံသဏ္ဌာန် လိုဂိုဖြင့် ထူးထူးခြားခြား ကျင်းပခဲ့သည်။ Netscape ၏ ဝန်ထမ်း/အလုပ်သမားများသည် နောက်နေ့မနက်ခင်းတွင် ကြီးမားသော လိုဂိုကြီးကို မြက်ခင်းပြင်ရှေ့တွင် အလုပ်သို့ သွားနေစဉ် မြင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုလိုဂိုတွင် "From the IE team ... We Love You" ဟူသေ ာစာသားပါလည်း ပါဝင်သည်။ Netscape အလုပ်သမား/ဝန်ထမ်းများသည်လည်း ၎င်းတို့ထက်သာလွန်အောင် ကြီးမားသော ဒိုင်နိဆောလာဘ်ကောင် ကို ထိပ်တွင်ထား၍ "Netscape 72, Microsoft 18" ဟူသော ဈေးကွက်ဝေစုကို ဖော်ပြသော စာသားကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://home.snafu.de/tilman/mozilla/stomps.html |title=Mozilla stomps IE |publisher=Home.snafu.de |date=1997-10-02 |accessdate=2009-11-11}}</ref> Internet Explorer 4 သည် ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲ၏ အတက်အကျကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်သည်။ ၎င်းကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးတွင် အရေးကြီးသည့် ပါဝင်သည့်ဆော့ဝဲလ်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘရောက်ဆာ ထုတ်လုပ်သူများသည် World Wide Web Consortium ၏ စံနှုန်းများအတိုင်း ထုတ်လုပ်ကြရသည်။ မည်သည့် ဘရောက်ဆာဖြင့်မဆို ကြည့်ရှု၍ ရအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ===Internet Explorer 5 & 6=== {{Refimprove section|date=October 2009}} မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲတွင် ကြီးမားသော အကျိုးအမြတ်သုံးခု ရရှိခဲ့သည်။ ပထမတစ်ချက်မှာ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ Netscape သည် ဈေးကွက်ဝေစု ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဖြင့် ကောင်းမွန်သော စီးပွားရေးဈေးကွက်ကို စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေသည် ထုတ်ကုန်တစ်ခုတည်း(Navigator and its derivatives) ပေါ်တွင် မှီခိုနေရခြင်းမှာ စီးပွားရေးအရ အားနည်းချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ Netscap ၏ စုစုပေါင်းဝင်ငွေသည် မိုက်ခရိုဆော့မှ ရရှိသောအတိုးနှုန်း ဝင်ငွေလောက်ပင် မများပေ။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ များပြားသော ငွေကြေးအရင်းအမြစ်သည် IE ဘရောက်ဆာကို အဖိုးအခ ကုန်ကျစရိတ် မရှိဘဲ ထုတ်လုပ်နိုင်စေခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က ဝင်းဒိုးမှ ရရှိသော အမြတ်ငွေများကို ကုမ္ပဏီ၏ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဈေးကွက်တို့တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ Netscape သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆော့ဝလ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အိမ် နှင့် ပညာရေးအတွက် အသုံးပြုရန်အတွက်မူ အခမဲ့ဖြစ်သည်။ Internet Explorer သည် ဝင်းဒိုး (Windows) နှင့် Macintosh အသုံးပြုသူများအတွက် အခမဲ့ပေးခဲ့သည်။ Netscape Communications ၏ အမှုဆောင် အရာရှိနှင့် CEO ဖြစ်သော [[Jim Barksdale]] က "Very few times in warfare have smaller forces overtaken bigger forces...". ဟုပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.netvalley.com/cgi-bin/intval/net_history.pl?chapter=4 |title=Roads and Crossroads of the Internet History |work=NetValley.com|date= |accessdate=2011-02-14 }}</ref> အခြားအကျိုးအမြတ်မှာ မိုက်ခရိုဆော့၏ ဝင်းဒိုး Operating System သည် ဈေးကွက်ဝေစု ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့သည် Internet Explorer ကို ဝင်းဒိုးတွင် တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်းပေးထားသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မိုက်ခရိုဆော့သည် ဈေးကွက်ဝေစုကို အလွယ်တကူ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ရုံး သို့မဟုတ် အိမ်အတွက် ကွန်ပျူတာအသစ်ဝယ်ယူပါက ပထဆုံး အသုံးပြုရန်အတွက် ဝယ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမတိုင်ခင်က အသုံးပြုသူအများစုသည် ဘရောက်ဆာကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးမပြုဖူးပေ။ ထို့ကြောင့် အခြားဘရောက်ဆာများ ရွေးချယ်ကာ နှိုင်းယှဉ်အသုံးပြုမှု မရှိကြပေ။ အသုံးပြုသူများသည် အင်တာနက်နှင့် World Wide Web ကို အသုံးပြုနိုင်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘရောက်ဆာများသည် အသွင်အပြင်အပိုင်းတွင် နှိုင်းယှဉ်ပါက ခြားနားမှု သိပ်မရှိလှပေ။ Internet Explorer သည် အသုံးပြုမှုများသော ဘရောက်ဆာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘရောက်ဆာ အသုံးပြုမှုဝေစု၏ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမ ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲသည် Internet Explorer ၏ အရေးကြီးပြိုင်ဘက်များ ဈေးကွက်ဝေစုတွင် မရှိတော့သော အချိန်ကျမှ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဤသည်ကပင် ဘရောက်ဆာများ၏ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုကို အဆုံးသတ်သွားစေသော အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မတိုင်ခင်အထိ ၂၀၀၁ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်ခဲ့သော [[Internet Explorer 6|version 6.0]] ကသာ Internet Explorer ၏ ဗားရှင်း (version) အသစ်တစ်ခုအဖြစ် ရှိခဲ့သည်။ Internet Explorer 6.0 Service Pack 1 ကို ဝင်းဒိုး XP နှင့် ဝင်းဒိုးဆာဗာ၂၀၀၃ တို့တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော [[Windows XP#Service Pack 2|Windows XP Service Pack 2]] တွင် Internet Explorer ကို အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ pop-up များကို တားဆီးခြင်းနှင့် AtivateX Controls သွင်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လုံခြုံရေးအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အပြင်အဆင်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ==ဒုတိယ ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲ== [[File:Wikipedia Main Page in Firefox 2.0.0.12.png|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော Firefox 2.0]] Navigator စတင်ကျဆင်းချိန်တွင် Netscape က ဘရောက်ဆာကုဒ်များကို open-source အဖြစ် ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မှ အကျိုးအမြတ်မယူသော Mozilla ဖောင်ဒေးရှင်းအဖြစ် အသစ်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ Mozilla ဖောင်ဒေးရှင်းသည် Netscape ကို အောင်မြင်မှုရရန် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆက်သွယ်မှုဆိုင်ရာ မူလပရောဂျက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့မှ Internet Explorer 6 Service Pack 1 သည် standalone (အခြားကိရိယာများကို မမှီခိုဘဲ အလုပ်လုပ်နိုင်သော) ဗားရှင်း ဖြစ်ကြောင်းကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မော်ဇီလာဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် Opera Software တို့ပူးပေါင်းကာ open technology standards အသစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/2004/04/webapps-cdf-ws/papers/opera.html |title=Position Paper for the W3C Workshop on Web Applications and Compound Documents |publisher=W3.org |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်ရလဒ်သည် WHATWG ဖြစ်သည်။ WHATWG အဖွဲ့၏ ပထမဆုံးတီထွင်သည့် စံနှုန်းများသည် W3C ၏ ထောက်ခံချက်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ===အသစ်ဖြစ်သော ဘရောက်ဆာများ ထုတ်ဝေခြင်း=== [[File:Usage share of web browsers (Source StatCounter).svg|left|thumb|[[StatCounter]] အရ ဘရောက်ဆာများ အသုံးပြုမှု]] [[File:Browser Market Map June 2015.svg|right|221px|thumb|[http://gs.statcounter.com/#browser-ww-monthly-200807-201306 StatCounter] အရ နိုင်ငံအလိုက်အသုံးပြုမှုအများဆုံး ဘရောက်ဆာများ<br> {{legend|#37C837|[[:en:Google Chrome|Google Chrome]]}} {{legend|#0066FF|[[:en:Internet Explorer|Internet Explorer]]}} {{legend|#FF9900|[[:en:Firefox|Mozilla Firefox]]}} {{legend|#6D6D6D|[[:en:Safari (web browser)|Safari]]}} {{legend|#FF2A2A|[[:en:Opera (web browser)|Opera]]}} ]] ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က [[Internet Explorer 7]] ကို ဝင်းဒိုး XP SP2 နှင့် ၂၀၀၅ခုနှစ် အလယ်ထွက်သော ဝင်းဒိုးဗားရှင်းများ အတွက် အသုံးပြု၍ ရနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2005/02/15/373104.aspx |title=IEBlog : IE7 |publisher=Blogs.msdn.com |date=2005-02-15 |accessdate=2009-11-11}}</ref> Internet Explorer 6 SP1 အတွက် အဓိကအဆင့်မြှင့်တင်မှုအဖြစ် ဗားရှင်းအသစ်ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ Opera ဘရောက်ဆာသည် mouse gestures ကဲ့သို့ tabbed browsing လုပ်ဆောင်မှုများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၎င်းဆော့ဖ်ဝဲသည် စီးပွားရေးအရ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မတိုင်ခင်က freeware ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ဇွမ်လတွင် Opera 9 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် source viewer, Bit Torrent, Client implementation, widgets များ တပါတည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Acid2 စမ်းသပ်မှုကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသောဝင်းဒိုးဘရောက်ဆာ ဖြစ်သည်။ Opera Mini သည် မိုဘိုင်းဘရောက်ဆာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုဘိုင်းဈေးကွက်ဝေစုတွင် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဝေစုရှိသည်။ Operavသည် Nintendo DS နှင့် Wii တို့အတွက်ပါ အသုံးပြုနိုင်ရန် ထုန်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Internet Explorer 7 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် tabbed browsing, search bar တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပါဝင်ခဲ့သော အသွင်အပြင်အားလုံးသည် Opera နှင့် Firefox အသုံးပြုသူများအတွက် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာကပင် အကျွမ်းတဝင် အသုံးပြ၍ ရနေခဲ့ပြီဖြစ်သည့် အရာ ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုတ၏ဆော့ဖ်က Internet Explorer 7 ကို ဝင်းဒိုးအား အစစ်အမှန်သုံးစွဲသူများအတွက် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Evers |first=Joris |url=http://news.cnet.com/Microsoft+tags+IE+7+high+priority+update/2100-7350_3-6098500.html |title=Microsoft tags IE 7 'high priority' update &#124; CNET News.com |publisher=News.com.com |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ဈေးကွက်ဝေစုစစ်တမ်းများအရ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ IE 7 သည် သွင်းယူအသုံးပြုသူ နည်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် IE 7 ကို ဝင်းဒိုးအသုံးပြုသူအားလုံး အသုံးပြုနိုင်ရန် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2007/10/04/internet-explorer-7-update.aspx |title=IEBlog: Internet Explorer 7 Update |publisher=Blogs.msdn.com |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ထိုနှစ်နှစ်တောက်လျှောက် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီးနောက် Internet Explorer 8 ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ကုမ္ပဏီက ဘရောက်ဆာသည် Acid2 CSS စမ်းသပ်မှုကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် IE 8 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အရှိန်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်များကာကွယ်မှု မြှင့်တင်ထားခြင်း၊ အရင်ဘရောက်ဆာအဟောင်းတို့အတွက် ရေးဆွဲထားသည့် စာမျက်နှာတို့ကို အဆင်ပြေပြေ ပြနိုင်အောင် ဆောက်ရွက်ထားခြင်း၊ ဝဘ်စံနှုန်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း အထောက်အပံ့ ပေးထားခြင်း စသည့် အသွင်အပြင်များ ပါရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|url=http://www.microsoft.com/presspass/newsroom/windows/factsheets/ie8fs.mspx |title=Window Internet Explorer 8 Fact Sheet |date=March 2009|publisher=[[Microsoft]]|accessdate=26 August 2010}}</ref> ၎င်းသည် IE နောက်ဆုံးဗားရှင်းလည်း ဖြစ်၏။ IE 8 သည် Acid3 စမ်းသပ်မှုတွင် ၂၀/၁၀၀ မှတ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းရမှတ်မှာ ထိုအချိန်တွင် အဓိကပြိုင်ဘက်အားလုံးနှင့် ယှဉ်ပါက အတော်ဆိုးရွားသော ရလဒ် ဖြစ်သည်။<ref>Presto and WebKit-based browsers scored 100 in 2008, with Firefox scoring 93 in June 2009.</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်တွင် Mozilla က Mozilla Firefox 2.0 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မကြာသေးခင်က ပိတ်ထားသည့် tab များကို ပြန်လည်ဖွင့်နိုင်ခြင်း၊ လုပ်နေသည့်အလုပ်များ ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်သည့် session တစ်ခု၊ phishing filter တစ်ခု၊ စာရိုက်ထည့်ရာတွင် စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ စစ်ဆေးပေးခြင်း အစရှိသည့် အသွင်အပြင်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/devnews/index.php/2008/06/11/coming-tuesday-june-17th-firefox-3/ |title=Coming Tuesday, June 17th: Firefox 3 |publisher=Mozilla Developer Center |accessdate=2009-10-12 }}</ref>၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်တွင် Mozilla က နည်းပညာဆန်းသစ်ထားပြီး အခြားသော အသွင်အပြင်များ ပါဝင်လာခြင်းနှင့်အတူ Firefox 3.0 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Firefox 3.5 သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်တွင် ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် နောက်ထပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းမြှင့်တင်မှုများ၊ native integration of audio and video, ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုအတွက် အသွင်အပြင်များ ပိုမိုပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mozilla-europe.org/en/press/2009/06/30/1293-mozilla-advances-the-web-with-firefox-35 |title=Mozilla Advances the Web with Firefox 3.5 |publisher=Mozilla Europe and Mozilla Foundation |accessdate=2009-10-12 }}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အက်ပဲလ်သည် open-source KHTML နှင့် KJS layout နှင့် KDE Konqueror ဘရောက်ဆာတို့၏ fork များကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုအရညသည် အခြားသောနည်းပညာ ထုတ်လုပ်မှုများထုတ်လုပ်ရသည်ထက် လွယ်ကူသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ကုဒ် အကြောင်းရေ ၁၄၀၀၀၀ ထက်နည်းခြင်း၊ ရိုးရှင်းစွာ ဒီဇိုင်းချထားခြင်း၊ စံနှုန်းများနှင့်လည်း သဟဇာတ ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့၏။<ref name="macport">KDE KFM-Devel mailing list "[http://lists.kde.org/?l=kfm-devel&m=104197092318639&w=2 (fwd) Greetings from the Safari team at Apple Computer]", January 7, 2003.</ref> ၎င်းတို့၏ layout engine ကိုWebkit ဟု အမည်ပေးခဲ့၏။ ၎င်းအင်ဂျင်သည် Mac OS X v10.3 တွင် Safari ဘရောက်ဆာနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့၏။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Mac OS တွင်အသုံးပြု၍ ရသည့် IE ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်တော့မည် မဟုတ်တော့ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်တွင် အက်ပဲလ်က Safari ဘရောက်ဆာအစမ်းထုတ်ဗားရှင်းကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးအတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် Netscape သည် Mozilla-derived Netscape Navigator အား ရပ်ဆိုင်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အသုံးပြုသူများကိုလည်း Mozilla Firefox ကို ပြောင်းကာအသုံးပြုရန် ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url= http://blog.netscape.com/2007/12/28/end-of-support-for-netscapeweb-browsers/|title= The Netscape Blog|accessdate= 2007-12-28|work= Netscape, AOL|archivedate= 8 December 2008|archiveurl= https://web.archive.org/web/20081208144025/http://blog.netscape.com/2007/12/28/end-of-support-for-netscapeweb-browsers/}}</ref> သို့သော် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင်မူ Netscape သည် အထောက်အပံ့ပေးမှုအား ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ တိုးမြှင့်ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဂူဂဲလ်က Chrome ဘရောက်ဆာကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ဝင်းဒိုးအတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Chrome သည် Safari ကဲ့သို့ Webkit အင်ဂျင်နှင့် V8 ဟုခေါ်သည့် မြန်ဆန်သည့် JavaScript အင်ဂျင်ကို အသုံးပြုထားသည်။ နောက်မကြာမီပင် ဝင်းဒိုး၊ OS X နှင့် Linux ပလက်ဖောင်းများအတွက် open-sourced ဗားရှင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ခရိုမီယမ် (Chromium) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Net Applications အရ Chrome သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဈေးကွက်ဝေစု၏ ၃.၆ % ကို ရခဲ့သည်။ Mac OS X နှင့် Linux အတွက် စမ်းသပ်ထုတ်ဝေသောအခါ ဈေးကွက်ဝေစုသည် လျင်မြန်စွာ တိုးလာခဲ့သည်။<ref name="market-share">{{cite web | url = http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=0 | title = Browser market share | accessdate = 2009-12-30 | date= December 30, 2009 | publisher = Net Applications }} </ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်းတွင် StatCounter က Firefox 3.5သည် ရေပန်းအစားဆုံး ဘရောက်ဆာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ များစွာသော ဘရောက်ဆာတို့ကမူ Internet Explorer 7 and 8 ကို အနည်းငယ်ကျော်လွန်ကာ ဖြတ်ကျော်သွားကြသည်။<ref name="test">[http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/188906.asp?from=blog_last3 Firefox 3.5 is world's most popular browser, StatCounter says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126180230/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/188906.asp?from=blog_last3 |date=26 January 2011 }}, Nick Eaton. seattlepi blogs. 2009-12-21. Retrieved 2009-12-22.</ref><ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser_version-ww-monthly-200902-201006|title=StatCounter global stats – Top 12 browser versions|publisher=StatCounter|accessdate=12 March 2010}}</ref> ယခုတစ်ခါ ထုတ်ပြန်မှုသည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။ Netscape Navigator ကျဆုံးလာကတည်းက IE မဟုတ်သော ဘရောက်ဆာများက IE အဆင့်အမြင့်ဆုံးဗားရှင်းကို ကျော်လွန်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://geeksmack.net/internet/910-firefox-35-surpasses-ie7-market-share |title=Firefox 3.5 surpasses IE7 market share |publisher=Geeksmack.net |date=2009-12-22 |accessdate=2010-05-23 |archivedate=26 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100526190848/http://geeksmack.net/internet/910-firefox-35-surpasses-ie7-market-share }}</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ဗားရှင်း 7 ၏ နေရာတွင် ဗားရှင်း 8 ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ နှစ်လထက်မပိုသောအချိန်ကာလကြာပြီးနောက် IE 8 သည် ရေပန်းအစားဆုံး ဘရောက်ဆာဖြစ်သည်ဟု ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် သက်သေပြခဲ့သည်။ NetApplications ကဲ့သို့သော အခြားသော အဓိကကိန်းဂဏန်းများအရ IE မဟုတ်သော အခြားဘရောက်ဆာများသည် IE အမြင့်ဆုံးဗားရှင်းကို ကျော်လွန်သည်ဟု မဖော်ပြခဲ့ကြပေ။ သို့သော် Firefox 3.5 သည် ဒိဇင်ဘာလ၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၁၀ အကြားတွင် တတိယလူသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်ဟုသာ ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=3 |title=Browser market share trend |publisher=Marketshare.hitslink.com |accessdate=2010-06-25}}</ref> ===HTML5 beginnings and Presto rendering engine deprecation=== {{Refimprove section|date=October 2016}} ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် Mozilla သည် Mozilla Firefox 3.6 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် Personas ဟု ခေါ်သည့် theme display တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အသုံးပြုသူအား ကလစ်တစ်ချက်နှိပ်လိုက်ရုံဖြင့် ဘရောက်ဆာ၏ အသွင်အပြင်ကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဗားရှင်း 3.6 သည် JavaScript လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ထားသည်။ ထို့ပြင် ဘရောက်ဆာတစ်ခုလုံး၏ တုံ့ပြန်မှုကို မြှင့်တင်ထားကာ ဖွင့်လိုက်သည့်အခါ ကြာသည့်အချိန်ကိုလည်း ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Internet Explorer သည် ပထမဆုံးအကြိမ် ဈေးကွက်ဝေစု၏ ၅၀ % အောက် လျှောကျကာ ၄၉.၈၇% သို့ ရောက်ခဲ့သည်ဟု StatCounter က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုလထဲမှာပင် Internet Explorer ၏ ပထမဆုံး ဈေးကွက်ဝေစုတွင် ကျဆုံးမှုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mozilla.com/en-US/firefox/3.6/releasenotes/ |title=Mozilla Firefox 3.6 Release Notes |publisher=Mozilla.com |date=2010-01-21 |accessdate=2010-05-23}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Internet Explorer သည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဈေးကွက်ဝေစု၏ ၅၀% အောက် လျော့ကျခဲ့ကာ ဝေစု၏ ၄၉.၈၇% သာ ရခဲ့သည်ဟု StatCounter က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser-ww-monthly-200909-201009|title=Microsoft Internet Explorer browser falls below 50% of worldwide market for first time|publisher=StatCounter|accessdate=7 October 2010}}</ref> ထိုလအတွင်းမှာပင် StatCounter က Internet Explorer 8 ၏ အသုံးပြုမှုဝေစု ပထမဆုံးကျဆင်းမှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser_version-ww-monthly-200910-201010|title=StatCounter Browser Versions form Oct 09 to Oct 10|publisher=StatCounter|accessdate=9 November 2010}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂူဂဲဘ်က Chrome 9 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ WebGL, Chrome Instant, နှင့် Chrome Web Store တို့လည်း မိတ်ဆက်ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://chrome.blogspot.com/2011/02/dash-of-speed-3d-and-apps.html |title=Google Chrome Blog |publisher=chrome.blogspot.com |date=2011-02-03 |accessdate=2010-02-04}}</ref> ကုမ္ပဏီသည် ထိုနှစ်မှာပင် အခြားသော Chrome ဗားရှင်း ခုနစ်မျိုးကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ Chrome 16 ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြီးစီးအောင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူသုံးစွဲနိုင်သည့် ပထမဆုံးသော ဗားရှင်းသည် Chrome 17 ဖြစ်သည်။ Chrome 17 ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဂူဂဲမှထုတ်သည့် ဘရောက်ဆာများ (Chrome and Android) သည် ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဝဘ်ဆိုက်များတွင် လူသုံးအများဆုံး ဘရောက်ဆာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://stats.wikimedia.org/archive/squid_reports/2012-04/SquidReportClients.htm|title=Wikimedia Traffic Analysis Report - Browsers e.a.|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|accessdate=22 May 2012|archive-date=21 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220321163639/https://stats.wikimedia.org/archive/squid_reports/2012-04/SquidReportClients.htm}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် Chrome သည် Internet Explorer ကို ကျပ်ကျပ်တည်းတည်းကျော်တက်သွားကာ လူသုံးအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="google_chrome_overtakes_internet_explorer">{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/255886/google_chrome_overtakes_internet_explorer.html|title=Google Chrome Overtakes Internet Explorer|publisher=|accessdate=23 July 2016}}</ref> သို့သော် ဇူလိုင်လ၊ ၄ ရက် မတိုင်ခင်အထိ ထိပ်ဆုံးရှိ ဈေးကွက်ဝေစုတွင် Internet Explorer နှင့် Chrome အကြားတွင် Internet Explorer သည် Chrome ထက် အနည်းငယ်ဦးဆောင်လျက် ရက်သတ္တပတ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser-ww-daily-20120301-20120731|title=StatCounter Global Stats - Browser, OS, Search Engine including Mobile Usage Share|publisher=|accessdate=23 July 2016}}</ref> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Net Applications က Internet Explorer သည် Google Chromeနှင့်အတူ ပြတ်ပြတ်သားသား ပထမနေရာတွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ Firefox ကမူ ဒုတိယနေရာသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Chrome သည် လူသိများလာကာ အက်ပဲလ်က ဝင်းဒိုးအတွက် Safari ဘရောက်ဆာကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>[http://www.netmarketshare.com/browser-market-share.aspx?qprid=1&qpcustomb=0&qpsp=158&qpnp=5&qptimeframe=M Browser market share<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် Internet Explorer 9 ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် HTML5 ဗီဒီယို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အထောက်အပံ့ပေးထားပြီး အခြေခံ SVG feature ကိုလည်း အထောက်အပံ့ပေးသည့် အင်္ဂါရပ်တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Windows Vista, Windows 7, and Windows Phone 7 တွင်သာ အလုပ်လုပ်နိုင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် နောက်ပိုင်းတွင် Internet Explorer 10 ကို Windows 8 နှင့် Windows Phone 8 တို့တွင် ထည့်သွင်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Windows 7 တွင်မူ ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကျမှသာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုဗားရှင်းသည် Vista နှင့် Phone 7 ထောက်ပံ့မှုအတွက် ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် Internet Explorer 11 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုဗားရှင်းကို ယခင်အသုံးပြုနေသည့် ကွန်ပျူတာများအတွက် အထောက်အပံ့ ပေးထားသည်။ ဂူဂဲလ်ခရုမ်းကို လျင်မြန်စွာထုတ်ဝေမှုသည် မော်ဇီလာ၏ Firefox ဘရောက်ဆာကိုလည်း ထိုနည်းတူ မြန်ဆန်စွာ ထုတ်ဝေရန် စေ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် Firefox 5.0 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယခင်ထုတ်ဝေမှုပြီး ခြောက်ပတ်မျှအကြာတွင် ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://blog.mozilla.org/futurereleases/2011/08/26/rapidity/|title=Mozilla blog.}}</ref> မော်ဇီလာသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် Firefox 9 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ဗားရှင်း (၄) ခုအထိ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=October 2016}} ရေရှည်ထောက်ပံ့မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် မော်ဇီလာသည် Extended Support Release (ESR) ဗားရှင်းဖြစ်သည့် Firefox 10 ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်ဗားရှင်းများနှင့်မတူသည့် Firefox ESR သည် ပုံမှန် လုံခြုံရေးမြှင့်တင်မှုများအပြင် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ၊ ဆောင်ရွက်ချက်မြှင့်တင်မှုများကို ခန်မှန်းခြေ တစ်နှစ် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Firefox 11 ကို လျင်မြန်စွာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။{{Citation needed|date=October 2016}} ထိုကာလအတွင်း အဓိကသုံးစွဲကြသည့် ဘရောက်ဆာများသည် HTML5 video. Supported codecs များကို အထောက်အပံ့ ပေးလာကြသည်။{{Citation needed|date=October 2016}} သို့သော်လည်း ဘရောက်ဆာတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ Android, ခရုမ်း နှင့် Firefox လက်ရှိဗားရှင်းများသည် Theora, H.264, and the VP8 version of WebM စသည်တို့ကို ထောက်ပံ့ထားကြသည်။ Firefox ၏ ယခင်ဗားရှင်းများသည် ပိုင်ဆိုင်သည့် codec ကြောင့် H.264 မပါဝင်ပေ။ အန်းဒရွိုက်အတွက် ဗားရှင်း ၁၇၊ ဝင်းဒိုးအတွက် ဗားရှင်း ၂၀ စသည်တို့ကျမှသာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ Internet Explorer နှင့် Safari တို့သည် H.264 တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးထားကြသည်။ သို့သော် Theora နှင့် VP8 codecs တို့ကို ထည့်သွင်းကာ အသုံးပြုနိုင်သည်။{{Citation needed|date=October 2016}} မိုဘိုင်းဘရောက်ဆာများတွင် WebKit အသုံးများလာသည့်အခါ Opera Software သည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အင်ဂျင် Presto ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ အော်ပရာ၏ နောက်ပိုင်း ဘရောက်ဆာအစဉ် ၁၂ ခုသည် WebKit အစား Presto ကို အသုံးပြုထားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist|30em}} {{refbegin}} * '''DOJ/Antitrust''': U.S. Department of Justice Antitrust Division. [http://www.usdoj.gov/atr/cases/f1700/1763.htm Civil Action No. 98-1232 (Antitrust) Complaint, United States of America v. Microsoft Corporation]. May 18, 1998. Press release: [http://www.usdoj.gov/atr/public/press_releases/1998/1764.htm Justice Department Files Antitrust Suit Against Microsoft for Unlawfully Monopolizing Computer Software Markets] {{refend}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{URL | https://archive.org/stream/10Kahle000190#page/n77/mode/2up | A March 1998 Interview with Marc Andreessen about Microsoft antitrust litigation and browser wars}} <!-- Here's a citation for when this source is incorporated into the article someday. <ref name="Upside March 1998">{{cite magazine | magazine=[[Upside (magazine)|Upside]] | date=March 1998 | url=https://archive.org/stream/10Kahle000190 | accessdate=February 6, 2015}}</ref>{{rp|76}} --> * {{URL | http://www.netvalley.com/intvalweb.html | The Roads and Crossroads of Internet History: Chapter 4. Birth of the World Wide Web by Gregory R. Gromov}} * [http://www.w3schools.com/browsers/browsers_stats.asp Browser Statistics] – Month by month comparison spanning from 2002 and onward displaying the usage share of browsers among web developers * [http://www.upsdell.com/BrowserNews/stat.htm Browser Stats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303224800/http://www.upsdell.com/BrowserNews/stat.htm |date=3 March 2017 }} – Chuck Upsdell's Browser Statistics * [http://marketshare.hitslink.com/ Browser Stats] – Net Applications' Browser Statistics * [http://gs.statcounter.com/ StatCounter Global Stats] – tracks the market share of browsers including mobile from over 4 billion monthly page views * [http://www.w3avenue.com/2009/03/24/browser-war-ria-future-of-web-development/ Browser war, RIA and future of web development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204010920/http://www.w3avenue.com/2009/03/24/browser-war-ria-future-of-web-development/ |date=4 February 2016 }} * [http://www.evolt.org/article/Browser_Wars_II_The_Saga_Continues/25/60181/ Browser Wars II: The Saga Continues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501065145/http://www.evolt.org/article/Browser_Wars_II_The_Saga_Continues/25/60181 |date=1 May 2010 }} – an article about the development of the browser wars * [http://www.cheap-web.com.au/media/webbrowsers-war-2012/ Web Browsers' War – 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223091108/http://cheap-web.com.au/media/webbrowsers-war-2012/ |date=23 February 2017 }} – An article about web browsers' war in 2012 * [http://www.tomandmaria.com/tom/Writing/ProtocolsForProfitDRAFT.pdf Thomas Haigh, "Protocols for Profit: Web and Email Technologies as Product and Infrastructure" in The Internet & American Business, eds. Ceruzzi & Aspray, MIT Press, 2008]– business & technological history of web browsers, online preprint * [http://stephenbrooks.org/games/browserwars/ stephenbrooks.org – browserwars] – a multiplayer browser game, shows the logo of the browsers used * [http://yourbrowser.is/browser-market-share/ Browser Market Share] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170315061544/https://yourbrowser.is/browser-market-share/ |date=15 March 2017 }} – current market share of browsers and their versions, desktop and mobile {{DEFAULTSORT:Browser Wars}} [[Category:ဝဘ် ဘရောက်ဆာများ]] [[Category:ဆော့ဝဲလ် စစ်ပွဲများ]] kuloposs374whq27gr9b5xo8x7cf4qe 0 76481 1039631 962619 2026-06-19T22:38:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039631 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|honorific-prefix=[[The Honourable]]|name=Paolo Gentiloni|honorific-suffix=[[:en:Member of Parliament|MP]]|image=Paolo Gentiloni EP Parliament (cropped).jpg|office2=[[:en:Ministry of Communications (Italy)|Minister of Communications]]|predecessor2=Mario Landolfi|primeminister2=Romano Prodi|successor2=Claudio Scajola {{small|([[:en:Ministry of Economic Development (Italy)|Economic Development]])}}|term_end2=8 May 2008|term_start2=17 May 2006|party=[[:en:Democratic Party (Italy)|Democratic Party]] {{small|(2007–present)}}|office=[[:en:List of Prime Ministers of Italy|၅၇ ယောက်မြောက်]] [[:en:Prime Minister of Italy|အီတလီ ဝန်ကြီးချုပ်]]|predecessor=Matteo Renzi|president=Sergio Mattarella|term_start=12 December 2016|office1=[[:en:Italian Minister of Foreign Affairs|Minister of Foreign Affairs]]|predecessor1=Federica Mogherini|primeminister1=Matteo Renzi|successor1=Angelino Alfano|term_end1=12 December 2016|term_start1=31 October 2014|constituency3=[[:en:Piedmont|Piedmont 2]] {{small|(2001–2006)}}<br>[[:en:Lazio|Lazio 1]] {{small|(2006–present)}}|office3=Member of the [[:en:Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|term_start3=30 May 2001|birth_name=Paolo Gentiloni Silveri|birth_date={{birth date and age|1954|11|22|df=y}}|birth_place=[[ရောမမြို့]], [[အီတလီနိုင်ငံ]]|otherparty=[[:en:Democracy is Freedom – The Daisy|The Daisy]] {{small|(2002–2007)}}|spouse=Emanuela Mauro<ref>{{Cite web |title=Chi è Emanuela Mauro, la moglie di Paolo Gentiloni |url=http://www.liberoquotidiano.it/gallery/personaggi/12248201/chi-e-emanuela-mauro--la-moglie-di-paolo-gentiloni.html |accessdate=23 May 2017 |archivedate=10 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170710004928/http://www.liberoquotidiano.it/gallery/personaggi/12248201/chi-e-emanuela-mauro--la-moglie-di-paolo-gentiloni.html }}</ref>|residence=Palazzo Chigi|alma_mater=[[:en:Sapienza University of Rome|Sapienza University]]|profession={{Hlist|Journalist|politician}}|signature=Gentiloni firma.svg}}'''ပေါင်လို ဂျင့်ထိလွန်းနီ ဆီးလဗားရိ'''<ref>{{cite web|url=http://www.camera.it/leg17/29?shadow_deputato=300637&idpersona=300637&idlegislatura=17|website=Camera dei Deputati - Paolo Gentiloni Silveri|title=Camera dei Deputati- Paolo Gentiloni Silveri}}</ref> ({{IPA-it|ˈpaːolo dʒentiˈloːni}}; ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၄ မွေး) ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာက ၁၂ ကတည်းက အီတလီဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သော အီတလီနိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။<ref name="cor2">{{cite news|last1=Rovelli|first1=Michela|title=Governo, Gentiloni accetta l'incarico di governo: «Un grande onore»|url=http://www.corriere.it/la-crisi-di-governo/notizie/crisi-governo-sergio-mattarella-convoca-gentiloni-quirinale-6b7c7ed8-bf78-11e6-ab31-2a5a06e0ce0a.shtml|accessdate=11 December 2016|publisher=Corriere della Sera|date=11 December 2016}}</ref> သမ္မတ ဆာဂျီယို မတ္တာရဲလာ က သူ့ကို အစိုးရသစ် ဖွဲ့ရန် ပြောဆိုသည့် အချိန်တွင်၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင် တဦးအနေနှင့် ၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၄ မှ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ တိုင်အောင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.europaquotidiano.it/2014/10/31/chi-e-paolo-gentiloni-nuovo-ministro-degli-esteri/|title=Chi è Paolo Gentiloni, nuovo ministro degli esteri|author=|date=|publisher=|accessdate=24 October 2016|archivedate=2 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160802143331/http://www.europaquotidiano.it/2014/10/31/chi-e-paolo-gentiloni-nuovo-ministro-degli-esteri/}}</ref> ထိုမတိုင်ခင်က ရိုမန်နို ပရိုဒီ၏ ဒုတိယအစိုးရသက်တမ်းအတွင်း ၂၀၀၆ မှ ၂၀၀၈ အထိ ဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == [[:en:Count|ကောင့်]]ဘွဲ့ရ ဂျင့်ထိလွန်းနီ ဆီးလဗားရိ၏ မျိုးဆက်တယောက် ဖြစ်သော သူသည် ကွန်ဆာဗေးတစ် ကက်သလစ် ရွေးကောက်သမဂ္ဂ၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်၊ သက်တမ်းကြာဝန်ကြီးချုပ် [[:en:Giovanni Giolitti|ဂျီအိုဗန်းနိ ဂျီအိုလစ်ထ်]]၏ အရေးပါ အရာရောက်သူလည်း ဖြစ်သော အီတလီ နိုင်ငံရေးသမား [[:en:Vincenzo Ottorino Gentiloni|ဗင်းဆင်ဇို အောတ္တာရိနို ဂျင့်ထိလွန်းနီ]]နှင့် ဆက်စပ်နေသည်(ဆွေမျိုး နည်းနည်းတော်သည်)။ ဂျင့်ထိလွန်းနီတွင် [[:en:Filottrano|ဖိုင်းလိုထြာနို]][[:en:Nobile|မျိုးမြင့်သူဘွဲ့]]၊ [[:en:Cingoli|စင်ဂိုးလီ]][[:en:Nobile|မျိုးမြင့်ဘွဲ့]]၊ [[:en:Macerata|မာ့ဆာရားထာ]]မျိုးရိုးဘွဲ့များ ရှိသည်။ [[ရောမမြို့]]၌ မွေးသော သူသည် မြို့ထဲက ဂန္ထဝင်ကျောင်း လိုင်ဆီယံ တောကွာတို တာ့ဆိုကို တက်ရောက်ပြီး၊ [[:en:La Sapienza University|လာ ဆာပီယင်းဇာ တက္ကသိုလ်]]၌ [[နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ]]ဘွဲ့ရသည်။ နိုင်ငံရေးမလုပ်မီက ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ပရို [[:en:journalist|ဂျာနယ်လစ်]]တဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ == အစောပိုင်း နိုင်ငံရေးဘဝ == မာရီယို ခပဲနာ ဦးဆောင်သည့် အစွန်းရောက် လက်ဝဲယိမ်း လူငယ်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သော <nowiki>'''ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု'''</nowiki>၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊<ref>{{cite news|last1=Trocino|first1=Alessandro|title=Gentiloni, Mario Capanna: «Negli anni 70 Paolo era con noi ma neanche mi accorsi di lui»|url=http://www.corriere.it/la-crisi-di-governo/notizie/negli-anni-70-paolo-era-noi-ma-neanche-mi-accorsi-lui-742288ca-c121-11e6-ba45-25063c27d0aa.shtml|accessdate=14 December 2016|publisher=Corriere della Sera|date=13 December 2016|language=Italian}}</ref> ခပဲနာက ပစ္စည်းမဲ့(လူတန်းစား)ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(Proletarian Democracy Party)ကို တည်​ထောင်လိုက်သည့်အခါ မလိုက်ပါတော့ဘဲ [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]]အတွက် အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လေသည်။ ထိုနှစ်များအတွင်း ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် လယ်ဂံဘီယင့်တီ၏ တရားဝင်သတင်းစာ ဖြစ်သော လာ နျိုဗာ အီကိုလိုဂျီယာ(<nowiki>''The New Ecology''</nowiki>)၏ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်အောင် သူ့ကို ကူညီပေးသော ချစ်ကို တက်စတာ၏ ခင်မင်ရင်းနှီးသော သူငယ်ချင်း ဖြစ်လာသည်။ ဤသတင်းစာ၏ ဒါရိုက်တာ တယောက်အဖြစ်ဖြင့် သူသည် ဂရင်းဖယ်ဒရေးရှင်း၏လူငယ်ခေါင်းဆောင် ဖရန့်စဲစကို ရုထယ်လီနှင့် တွေ့ခဲ့သည်။ === ရောမ မြို့ကောင်စီ === ၁၉၉၃ ၌၊ ရောမမြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာရန် စည်းရုံးရေးဝယ် သူသည် ရုထယ်လီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တဦး ဖြစ်လာသည်၊ ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးသော်၊ ဂျီယံဖရန်ကိုဖိနီ ဦးဆောင်သော လက်ယာယိမ်း ယာယီညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ရုထယ်လီတို့က အကြီးအကျယ် အောင်ပွဲဆင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ရောမမြို့ကောင်စီတွင် ဂျူဘလီနှင့် တိုးရစ်ဇင် ကောင်စီဝင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ === ပါလီမန်ဝင်နှင့် ဝန်ကြီး === ၂၀၀၁ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ပါလီမန်ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရကာ၊ နိုင်ငံရေးသမားဘဝ စတင်သည်။ ၂၀၀၂ တွင် ဒေစီပါတီ ထူထောင်သူဝင် တဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ပါတီ၏ လူမှုဆက်ဆံရေး ပြောရေးဆိုခွင့်အဖြစ် ငါးနှစ်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.partitodemocratico.it/utenti/profilo.htm?id=2707 Profilo personale.]</ref> ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၆ ထိ၊ ရုပ်သံလွှင့်ဌာန စောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီ ချယ်ယာမင်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်၊ ပြည်သူပိုင် နိုင်ငံ့အသံလွှင့်ဌာန အာအေအိုင်(RAI)၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကော်မတီက ကွပ်ကဲသည်။ <ref name="auto">Paolo Biondi and Roberto Landucci (October 31, 2014), [http://www.reuters.com/article/italy-politics-foreign-minister-idUSL5N0SQ39A20141031 Italy PM picks Paolo Gentiloni as new foreign minister in surprise choice] ''[//en.wikipedia.org/wiki/Reuters Reuters]''.</ref> [[File:Paolo_Gentiloni_2006.jpg|right|thumb|228x228px|Gentiloni in 2006]] ဘိုလော့ညာလူမျိုး စီးပွားရေးပညာရှင် ရိုမန်နို ပရိုဒီ ဦးဆောင်သော နိုင်ငံရေးညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ ဖြစ်သည့် သံလွင်ပင်အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၂၀၀၆ ရွေးကောက်ပွဲ၌ ပြန်အရွေးခံရသည်။ လက်ဝဲမယိမ်းတယိမ်းတို့ အောင်မြင်ပြီးနောက်၊ ၂၀၀၆ မှ ၂၀၀၈ အထိ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ပရိုဒီ၏ ဒုတိယအစိုးသက်တမ်းတွင် ဆက်ဆံရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။<ref>Giada Zampano (October 31, 2014), [https://www.wsj.com/articles/italys-prime-minister-names-paolo-gentiloni-as-foreign-minister-1414783315 Italy’s Prime Minister Names Paolo Gentiloni as Foreign Minister] ''[//en.wikipedia.org/wiki/Wall_Street_Journal Wall Street Journal]''.</ref> ၂၀၀၇ တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမဂ္ဂ (လက်ဝဲဒီမိုကရက်တစ်များ)နှင့် ခရစ်ယာန်လက်ဝဲဝါဒီ (ဒေစီ)တို့ တည်ထောင်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို ထူထောင်သူ ကော်မတီဝင် ၄၅ ဦးထဲမှ တဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ ပြန်အရွေးခံရသည်။ ဆယ်လ်ဗီယို ဘာလူစကိုနီ ဦးဆောင်သော ကွန်ဆာဗေးတစ်ညွန့်ပေါင်း၏ အောင်မြင်မှု ဖြစ်သည်။ ၆ ဧပြီ ၂၀၁၃ ၌ ရောမမြို့တော်ဝန် ဖြစ်ရန်အတွက် လက်ဝဲမယိမ်းတယိမ်းကို ရွေးချယ်ရန် ဝင်ပြိုင်ရာ၊ မြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သူ အဂ္ဂနာဇီယို မာရီနိုနှင့် ဂျာနယ်လစ် ဒေးဗစ် ဆက်ဆိုလီတို့နောက် တတိယ လိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.firstonline.info/a/2013/04/08/primarie-pd-a-roma-stravince-marino-secondo-sassol/817bc555-db1c-4917-beff-b446aa0e4f00|title=Primarie Pd, a Roma stravince Marino: secondo Sassoli, terzo Gentiloni|author=|date=|publisher=|accessdate=24 October 2016}}</ref> အမြဲတမ်းကော်မတီအတွင်းရေးမှူးချုပ် ပီးယာ လူးဝီဂီ ဘာဆနီ ဦးဆောင်သော လက်ဝဲမယိမ်းတယိမ်း(Centre-left) အီတလီညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့(coalition '''Italy. Common Good''')၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ်၊ ၂၀၁၃ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ ဝန်ကြီးအဖွဲ့(The Chamber of Deputies)၌ ပါဝင်ရန် ထပ်အရွေးခံရသည်။ ၂၀၁၃ ၌၊ အတွင်းရေးမှူအဖြစ်မှ ဘာဆနီ နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက်၊ ဖလော့ရင်မြို့တော်ဝန် ဖြစ်သူ မတ္တီယို ရင်ဇီကို ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်ရွေးပွဲ၌ ထောက်ခံပေးခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး == [[File:Secretary_Kerry_Speaks_to_the_Press_(27639382360).jpg|right|thumb|250x250px|Gentiloni with U.S. Secretary of State John Kerry in [[ရောမမြို့|Rome]], June 2016.]] ၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၄ တွင် ဂျင်းထိလွန်းနီသည် ဝန်ကြီးချုပ် မတ္တီယို ရင်ဇီက နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရကာ၊ နိုင်ငံခြားရေးသမဂ္ဂနှင့် လုံခြုံရေးပေါ်လစီ၏ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်သွားသူ ဖယ်ဒရီးကာ မိုဂါးရိနီ နေရာ၌ ဆက်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/politica/2014/10/31/news/renzi_ministro_esteri-99422968/|title=Gentiloni giura al Quirinale, è il nuovo ministro degli Esteri: "Governo dev'essere all'altezza"|author=|date=31 October 2014|publisher=|accessdate=24 October 2016}}</ref> အီတလီတာဝန်ယူထားသော ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အလှည့်ကျ ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသက်တမ်း ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၄ တွင် မကုန်ဆုံးမီ နှစ်လကြာ ရုံးတာဝန် ယူခဲ့သည်။ ရာထူး ခန့်အပ်ချိန်တွင်၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ရွေးကောက်ခံသူအဖြစ် နိုင်ငံရေးလောက၌ ဖော်ပြမခံခဲ့ရ။ ၁၆ ဦးပါ ဝန်ကြီးအဖွဲ့အတွင်း ကျားမအချိုးအစား ညီညွတ်ရေးအတွက် မိုဂါးရိနီနေရာ၌ အခြား အမျိုးသမီးကို အစားထိုးလိုသည်ဟု ရင်ဇီက ကြေညာခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေး၌ ကျွမ်းကျင်သူဟုလည်း မထင်ရှားခဲ့ပေ။(ကျွမ်းကျင်သူ မဟုတ်ဟု ဆိုလို) ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅ စကိုင်း တီဂျီ၂၄ လိုင်း၏ အင်တာဗျူးဝယ်၊ ဂျင်းထိလွန်းနီက ပြောသည်မှာ "လိုအပ်ရင် အီတလီက အိုင်အက်စ်ဆိုတာကို ဆန့်ကျင်ပြီး လစ်ဗျားကို တိုက်ဖို့ အဆင်သင့်ပဲ၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အီတလီကနေ နာရီအနည်းငယ်အတွင်းမှာ လှေနဲ့ အချိန်မရွေး အကြမ်းဖက်ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ ရှိတယ်ဆိုတဲ့ စိတ်ကူးကို အီတလီအစိုးရကနေ လက်မခံနိုင်လို့ပဲ"ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://en-maktoob.news.yahoo.com/italy-ready-fight-libya-needed-foreign-minister-202348452.html|title=Italy "ready to fight" in Libya if needed - foreign minister|author=|date=|publisher=|accessdate=24 October 2016|archive-date=17 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117061744/https://en-maktoob.news.yahoo.com/italy-ready-fight-libya-needed-foreign-minister-202348452.html|url-status=dead}}</ref> နောက်တနေ့တွင် ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် အိုင်အက်စ်တို့ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံရပြီး၊ ရန်သူနိုင်ငံ၏ လမ်းပြဝန်ကြီး ဖြစ်နေပြီဟု စွပ်စွဲလိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/esteri/2015/02/14/news/is_isis_terrorismo_radio_dello_stato_islamico_cita_gentiloni_ministro_dell_italia_crociata-107316671/?ref=HREC1-2|title=Terrorismo, radio dello Stato islamico cita Gentiloni: "Ministro dell'Italia crociata"|author=|date=14 February 2015|publisher=|accessdate=24 October 2016}}</ref> [[File:President_Rouhani_in_meeting_with_Italian_FM_Paolo_Gentiloni_04.jpg|left|thumb|Gentiloni with the Iranian President Hassan Rouhani.]] မတ် ၂၀၁၅ တွင် မက္ကဆီကိုနှင့် ကျူးဘားသို့ လည်ပတ်ကာ၊ ကျူးဘားသမ္မတ ရော် ကက်စထြိုနှင့် တွေ့ဆုံပြီး ကျူးဘားနှင့် အမေရိကန်ကြား ဆက်ဆံရေး ပြေလည်အောင် အီတလီမှ အကူအညီ ပေးမည် ဖြစ်ကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2015/03/13/esteri/gentiloni-incontra-raul-castro-a-cuba-3GsQ6rj8utBQ67S0IpG2RN/pagina.html|title=Gentiloni incontra Raul Castro a Cuba|author=|date=|publisher=|accessdate=24 October 2016}}</ref> ၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၅ ဝယ်၊ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ မြို့တော် ကိုင်ရိုရှိ အီတလီကောင်စစ်ဝန်ရုံးအပြင်ဘက်တွင် ကားဗုံးပေါက်ကွဲရာ၊ အနည်းဆုံ း တဦးသေဆုံး၊ လေးဦး ဒဏ်ရာရရာ၊ အိုင်အက်စ်မှ မိမိတို့ လက်ချက်ဟု ကြေညာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2015/Jul-11/306244-isis-claims-responsibility-for-bomb-attack-against-italian-consulate-in-cairo.ashx|title=ISIS claims responsibility for bomb attack against Italian consulate in Cairo &#124; News , Middle East|publisher=The Daily Star|date=2015-07-06|accessdate=2015-07-11}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-33491512|title=Islamic State 'behind blast' at Italian consulate in Cairo - BBC News|publisher=Bbc.com|date=|accessdate=2015-07-11}}</ref><ref>{{cite web|author=|url=http://edition.cnn.com/2015/07/11/middleeast/egypt-cairo-explosion/index.html|title=1 dead in car bomb blast at Italian Consulate in Egypt - CNN.com|publisher=Edition.cnn.com|date=|accessdate=2015-07-11}}</ref> နေ့ချင်းပင်၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီက အီတလီက ကြောက်သေးပါမည် မဟုတ်၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဆက်လက် တိုက်ဖျက်သွားမည်ဟု ဆိုလိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/italy-not-intimidated-by-cairo-consulate-attack-minister-115071100255_1.html|title=Italy not 'intimidated' by Cairo consulate attack: Foreign Minister Paolo Gentiloni|first=|last=AFP/PTI|date=11 July 2015|publisher=|accessdate=24 October 2016|via=Business Standard}}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ တွင်၊ ပြည်တွင်းစစ်ဆင်နွဲနေသော လစ်ဗျား၏ နှစ်ဘက် အစိုးရမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး ရောမ၌ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့ကာ၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ အမေရိကန်နှင့် ရုရှားမှ ကိုယ်စားလှယ်များကိုပါ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Heads of rival Libyan parliaments meet in Malta, seek more time for unity government|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20151215/local/fresh-attempt-for-rival-libyan-governments-to-meet-in-malta.595842|accessdate=16 December 2015|work=Times of Malta|date=15 December 2015}}</ref> [[File:EU_High_Representative_for_Foreign_Affairs_Mogherini_Addresses_Students_at_Tufts_University_in_Massachusetts_(29867259846).jpg|right|thumb|250x250px|Gentiloni with Boris Johnson and Federica Mogherini in September 2016.]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတယောက်အဖြစ် ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် အီတလီနိုင်ငံသားများ၏ လုပ်ရပ်အမျိုးမျိုးကို ကြုံတွေ့ရသည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅ တွင် ဆီးရီးယားအကြမ်းဖက်များက ၁၆၈ ရက်ကြာ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည့် ဗာနစ္ဆာ မာဇူးလိုနှင့် ဂရီတာ ရာမဲလီ ကို လွှတ်ပေးရန် စေ့စပ်ဆွေးနွေးသည်။<ref>Liam Moloney (January 16, 2015), [https://www.wsj.com/articles/italy-says-opposed-to-paying-ransom-to-free-hostages-1421432021 Italy Says Against Paying Ransom for Hostages] ''[//en.wikipedia.org/wiki/Wall_Street_Journal Wall Street Journal]''.</ref> နောက်ထပ် အရေးကြီး ဖြစ်ရပ်မှာ [[ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်]] ဘွဲ့ရကျောင်းသား ဂယိုလီယို ရဲဂီနီ အသတ်ခံရမှု ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့ သူ၏ လုပ်ဆောင်မှု အပြီး ကိုင်ရို၌ အသတ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်၊<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/07/italian-student-giulio-regeni-dead-cairo-killed-violent-blow-head|title=Italian student found dead in Cairo 'killed by violent blow to the head'|work=The Guardian}}</ref> ရဲဂီနီမှာ ပီအိတ်ချ်ဒီကျောင်းသား တယောက် ဖြစ်ခဲ့ကာ၊<ref>{{cite web|url=http://www.cambridge-news.co.uk/Cambridge-Italian-student-confirmed-dead/story-28672069-detail/story.html|title=Cambridge University student Giulio Regeni 'was tortured and suffered burns' in Egypt, claim reports|work=Cambridge News}}</ref> [[အီဂျစ်]] လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေးသမဂ္ဂကို သုတေသနလုပ်နေသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/italy-summons-egyptian-ambassador-over-death-of-student-in-cairo-1454589460|title=Italy Summons Egyptian Ambassador Over Death of Student in Cairo|date=4 February 2016|work=The Wall Street Journal}}</ref> ၂၀၁၆ [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]][[ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]]ရွေးကောက်ပွဲ၌၊ နောက်ဆုံးလက်ကျန် ၂၀၁၇-၁၈ နှစ်နှစ်အတွက် နေရာကို မဲငါးချီ ပေးကြပြီးနောက်၊ အီတလီနှင့် နယ်သာလန် မည်သူ့ကို ရွေးရမည်ဟု အကြပ်ဆိုက်နေစဉ် ဂျင့်ထိလွန်းနီနှင့် သူ့ပြိုင်ဘက် ဒတ်ချ်လူမျိုး ဘာ့ ကိုအင်ဒါးတို့က ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီတွင် နှစ်နှစ်သက်တမ်းကို ခွဲထိုင်မည်ဟု သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ယင်းသို့ နှစ်နှစ်သက်တမ်းကို တနိုင်ငံလျှင် တနှစ်စီ တာဝန်ယူပါမည်ဟု သဘောတူကြခြင်းမှာ ရှားရှားပါးပါး ဖြစ်ပြီး၊ နှစ်ပ​ေါင်း ၅၀ အတွင်း ပထမဆုံး ဖြစ်ရပ်ပင်။  <ref>Michelle Nichols (June 28, 2016), [http://www.reuters.com/article/us-un-securitycouncil-election-idUSKCN0ZE23O Italy, Netherlands propose split U.N. Security Council seat for 2017-18] ''[//en.wikipedia.org/wiki/Reuters Reuters]''.</ref> == အီတလီဝန်ကြီးချုပ် == [[File:Cerimonia_di_insediamento_del_Governo_Gentiloni_2016.jpg|right|thumb|250x250px|Gentiloni with former Prime Minister Matteo Renzi during the swearing ceremony.]] ၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ ဝယ်၊ ဝန်ကြီးချုပ် မတ္တီယို ရင်ဇီက နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာသည့်အကြောင်းရင်းမှာ ၂၀၁၆ အီတလီဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးပွဲတွင် အီတလီဆီးနိတ်လွှတ်တော်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် ရင်ဇီ၏ အဆို ပယ်ချခံရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရက်အနည်းကြာသော ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ တွင်၊ သမ္မတ မတ္တာရဲလာက ဂျင့်ထိလွန်းနီကို အစိုးရသစ် ဖွဲ့ခိုင်းလေသည်။<ref name="cor">{{cite journal|date=31 October 2014|title=L'ascesa di Paolo Gentiloni, dalla Margherita alla Farnesina|trans-title=Paolo Gentiloni's rise: from the Daisy to the Farnesina|language=Italian|newspaper=La Repubblica|publication-place=Rome|publisher=Gruppo Editoriale L’Espresso|url=http://www.repubblica.it/politica/2014/10/31/news/paolo_gentiloni_vita_scheda-99433494/|access-date=20 February 2015}}</ref> နောက်တရက်၌၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်သစ်အဖြစ် တရားဝင် ကျမ်းကျိန်ရသည်။<ref>[http://www.repubblica.it/politica/2016/12/12/news/consultazioni_gentiloni_ministri_governo-153941735/?ref=HREA-1 Nasce il governo Gentiloni, ministri confermati tranne Giannini.]</ref> အီတလီအလယ်ထိုင်ဝါဒီများနှင့် လက်ယာမယိမ်းတယိမ်းအသစ်တို့က ဖွဲ့စည်းသော ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်တစ် ပေါ်ပြူလာ ဧရိယာနှင့် သူပိုင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီတို့ အထောက်ပံ့သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို သူ ဦးဆောင်ရသည်။(ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံပါတီ နှစ်ခုမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို ပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်) ရင်ဇီအစိုးရကို သုံးနှစ်နီးပါးမျှ ထောက်ခံခဲ့သည့် ထိုလူအများစုပင် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/12/11/paolo-gentiloni-presidente-del-consiglio-incaricato-ci-muoveremo-nel-quadro-della-maggioranza/3251036/ Governo Gentiloni, il ministro scelto da Mattarella: “Stessa maggioranza, gli altri non ci stanno”.]</ref> တချိန်တည်းတွင်၊ ဒဲနစ် ဗာဒိနီ ဦးဆောင်သော အလယ်ထိုင်ဖြစ်သည့် "လစ်ဘရယ် ပေါ်ပြူလာ မဟာမိတ်(ALA)က၊ မိမိတို့ အေအယ်အေအဖွဲ့ဝင် တယောက်မှပင် ဝန်ကြီးအဖြစ် မခန့်အပ်ခံရသည့်အတွက် ဝန်ကြီးအဖွဲ့သစ်ကို မထောက်ခံခဲ့ပေ။ (စိတ်ဆိုးတာပေါ့)<ref>[http://www.corriere.it/la-crisi-di-governo/notizie/governo-denis-verdini-si-sfila-no-fiducia-governo-fotocopia-ae48522c-c091-11e6-84a3-703e0bacaa0c.shtml Governo, Denis Verdini si sfila: «No fiducia a governo fotocopia»]</ref> ၁၃ ဒီဇင်ဘာတွင် ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးပွဲ၌၊ လီဂါ နော့အပြင် ကြယ်ငါးလုံးလှုပ်ရှားမှု၏ ဝန်ကြီးများ အဖွဲ့မှ ထွက်သွားပြီး၊ ကန့်ကွက်မဲ ၁၀၅၊ ထောက်ခံ ၃၆၈ မဲဖြင့် သူ့ ဝန်ကြီးအဖွဲ့က အနိုင်ရသည်။<ref>[http://www.repubblica.it/politica/2016/12/13/news/governo_gentiloni_fiducia-154006154/ Governo, Gentiloni ha la fiducia della Camera]</ref> နောက်တနေ့တွင် ရီပတ်ဘလစ်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်၌ ကန့်ကွက် ၉၉ မဲ၊ ထောက်ခံ ၁၆၉ မဲဖြင့် အစိုးရ နိုင်ပြန်သည်။<ref>[http://www.repubblica.it/politica/2016/12/14/news/governo_gentiloni_fiducia_senato-154066159/?ref=fbpr Governo Gentiloni, fiducia al Senato con 169 "sì".]</ref> ၂၉ ဒီဇင်ဘာ၌ အီတလီဆိုရှယ်လစ်ပါတီနှင့် ဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေးအလားတူပင်၊ လက်ယာမယိမ်းတယိမ်းသစ်၊ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီတို့၏လက်ထောက်ဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသည် ဒီမိုကရက်များနှင့် ရှေ့ဆက်ရေးဟု နှစ်ပိုင်း ကွဲသွားပြီးနောက်၊ ထိုပါတီကို အစိုးရထဲမှ လက်ထောက်ဝန်ကြီးတယောက်က တင်ပြခဲ့သည်။ === လူဝင်မှု === [[File:Gentiloni_portrait_03.jpg|right|thumb|230x230px|Paolo Gentiloni during a press conference in May 2017.]] ၂၀၁၆ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသော် ဂျင့်ထိလွန်းနီ ရင်ဆိုင်ရသည့် အဓိကပြဿနာမှာ အလွန်အရေးကြီးသော အီတလီသို့ ရွှေ့ပြောင်း တရားမဝင် ခိုးဝင်မှု ဖြစ်သည်။ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ ၌၊ ရွှေ့ပြောင်းများကို ဟန့်တားရန်အတွက် လစ်ဗျားသမ္မတကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဖရေးဇ်အားဆရေ့နှင့် ရောမ၌ စာချုပ်ချုပ်သည်။ လစ်ဗျားက မြေထဲပင်လယ်ကို ဖြတ်ကာ ထွက်လာသည့် ခိုးဝင်များကို ရပ်တန့်ရန် ကြိုးစားမည်ဟု သဘောတူသည်။<ref>[http://www.foxnews.com/world/2017/02/02/italy-libya-reach-deal-on-halting-migration-ahead-eu-summit.html Italy, Libya reach deal on halting migration ahead of EU summit]</ref> ၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ မြေထဲပင်လယ်ကို ဖြတ်သော ခိုးဝင်များကို တားဆီးရန် ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် တူနီးရှားသမ္မတ ဘဲ့ဂျီး ကေ့ အဆက်ဘဆီး နှင့် အလားတူ စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးသည်။ <ref>[http://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2017/02/08/migranti-alfano-domani-accordo-tunisia_2e1c7252-bd1c-47ff-bf08-ca703eca9d5c.html Migranti: Alfano, domani accordo Tunisia]</ref> === အလုပ်သမားမူဝါဒ === ၂၀၁၇ မတ်၊ တခုသော အကြောင်းပြချက်၊ တခုသော ကုန်စည်အမျိုးအစား၊ အများအားဖြင့် တကြိမ်တည်းဖြင့် လုံလောက် လုပ်အားဝန်ဆောင်မှုအတွက်သက်သက် ထုတ်ဝေထားသော၊ တခုသော ငွေတန်ဖိုး ရှိသည့် ပြန်အမ်နိုင်သည့် ငွေလဲစာချုပ်များ၊ အလုပ်သမားဘောက်ချာ/ကူပွန်များ အသုံးပြုခြင်းကို အစိုးရက ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။<ref>[http://www.ilsole24ore.com/art/norme-e-tributi/2017-03-18/abolizione-voucher-ecco-decreto-legge-114459.shtml?uuid=AEaJuAp Abolizione dei voucher: ecco il decreto legge]</ref> အီတလီအထင်ကရ ကုန်သွယ်ကြီးများသမဂ္ဂ (CGIL)က ကျင်းပသော အစည်းအဝေးအပြီးတွင် ဤဥပဒေကို မွမ်းမံရန် အစိုးရက ဆုံးဖြတ်သည်။<ref>[http://www.tempi.it/la-cgil-e-contro-i-voucher-perche-chi-viene-pagato-cosi-non-si-iscrive-al-sindacato Voucher, perché la CGIL li ha voluti abolire]</ref> ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ အခြေခံဥပဒေ တစ် ပြီးနောက် နောက်ထပ်အစည်းအဝေးပွဲတွင် တိုင်းပြည်မပြိုကွဲစေလိုသောကြောင့်၊ ယင်းတို့ကို ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြောင်း ဂျင့်ထိလွန်းနီက ကြေညာသည်။<ref>[http://www.unita.tv/focus/addio-ai-voucher-decreto-gentiloni-poletti/ Addio ai voucher, Gentiloni: “Sarebbe stato un errore dividere il paese”]</ref> === လူ့အဖွဲ့အစည်းမူဝါဒများ === ၁၉ မေ ၂၀၁၇ တွင်၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျင့်ထိလွန်းနီနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဘိထရိ လော်ရင်းဇင်တို့ အဆိုပြုချက်အရ၊ ဝန်ကြီးများကောင်စီသည်၊ အရေးပေါ်ကာကွယ်ဆေးထိုးတားဆီးခြင်းစီမံချက်(urgent vaccine prevention measures)ပါဝင်သော အမိန့်ဥပဒေကို အတည်ပြုလိုက်ကာ၊ ယင်း၌ အသက်လေးနှစ်မှ ဆယ့်နှစ်နှစ်အတွင်း မဖြစ်မနေ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမည့် အရေအတွက်ကို ပြုစုရန်နှင့် ကာကွယ်ဆေး မထိုးသေးသူများကို ကျောင်းတက်ခွင့် မပြုရန်တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>[http://video.repubblica.it/dossier/vaccini/gentiloni-vaccini-obbligatori-sanzioni-per-i-trasgressori/276298/276880 Gentiloni: "Vaccini obbligatori.]</ref><ref>[http://www.repubblica.it/salute/2017/05/19/news/vaccini_oggi_testo_in_cdm_boschi_no_scherzi_su_salute-165815370/ Vaccini, approvato il decreto sull'obbligo fin da nidi e materne]</ref> === နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ === [[File:Paolo_Gentiloni_and_Donald_Trump.jpg|right|thumb|250x250px|ကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]]နှင့် ပေါင်လို ဂျင့်ထိလွန်းနီ၊ ဧပြီ ၂၀၁၇]] ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် ဥရောဘက်စုံပေါင်းစည်းရေး(European integration)နှင့် စုံညီ(multispeed)ဥရောပတိုက် ဖြစ်လာရေးအတွက် ထောက်ခံသည်။ <ref>[http://www.ilfattoquotidiano.it/2017/03/06/ue-merkel-si-a-europa-a-due-velocita-gentiloni-ci-siano-diversi-livelli-di-integrazione/3435134/ Ue, Merkel: “Sì a Europa a due velocità”.]</ref> ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည့် ခဏ၊ သူသည် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို စိန်ခေါ်သည် အခြေအနေမြောက်မြားစွာ ရင်ဆိုင်ရသည်၊ ဥပမာ ဥရောပကြွေးမြီအန္တရာယ်၊ [[လစ်ဗျားနိုင်ငံ|လစ်ဗျား]]ပြည်တွင်းစစ်၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] [[အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)|အိုင်အက်စ်]]ထကြွခြင်း။ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် ဂျပ်စတင် ထရုဒေါ်၊ ယူကေဝန်ကြီးချုပ် သီရဆာ မေး၊ ဂျာမန်ဝန်ကြီးချုပ် အိန်ဂျလာ မားကယ်နှင့် ဂျပန်ဝန်ကြီး [[ရှင်ဇို အာ့ဘဲ့]]တို့နှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်း ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>[https://voce.com.ve/2017/04/21/235495/migranti-e-libero-mercato-asse-tra-gentiloni-e-trudeau/ Migranti e libero mercato, asse tra Gentiloni e Trudeau]</ref> ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်နှင့်၊ ဆီစလီကျွန်း၊ တောမိနာမြို့ဝယ် ၄၃ ကြိမ်မြောက် ဂျီ၇ ထိပ်သီးကို ၂၀၁၇ မေလ ၂၆-၂၇ နှစ်ရက်လက်ခံကျင်းပသည်။ ၎င်းအစည်းအဝေးသည် သူ့အတွက် ပထမဦးဆုံး ဖြစ်သလို၊ ဗြိတိန်က သီရဆာ မေး၊ ကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်နှင့် ပြင်သစ်သမ္မတ အမ္မာနျူဝဲ မာခရာန်တို့အတွက်လည်း ပထဦးဆုံး ဖြစ်လေသည်။ == ကျန်းမာရေး == ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ တွင်၊ သမ္မတ [[ဖရန်ဆွာ ဟော်လန်]]ကို တွေ့ဆုံရန် ပါရီသို့ တရားဝင်ခရီးသွား အပြီး၊ ဂျင့်ထိလွန်းနီသည် နှလုံးပတ်သွေးကြော ပိတ်ခြင်း ခံစားရပြီး၊ အရေးပေါ် သွေးကြောခွဲစိတ်ပြုပြင်ခြင်းကို ခံယူခဲ့သည်။<ref>[http://www.reuters.com/article/us-italy-politics-gentiloni-idUSKBN14V0Q5?il=0 Italian PM Gentiloni's heart procedure completely successful]</ref> နောက်တနေ့ဝယ် [[တွစ်တာ]]၌ သူပြန်ကောင်းလာပြီ၊ မကြာခင် အလုပ်ပြန်လုပ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု တွစ်လိုက်သည်။<ref>[https://www.wsj.com/articles/italys-new-prime-minister-has-angioplasty-still-in-intensive-care-1484129840 Italy’s New Prime Minister in Intensive Care After Emergency Heart Procedure]</ref> နေ့ပင်မကူး၊ သမ္မတ ဆာဂျီယို မတ္တာရဲလာ၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း မတ္တီယို ရင်ဇီ၊ [[ဆယ်လ်ဗီယို ဘာလူစကိုနီ]]တို့အပြင် ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် ဂျပ်စတင် ထရုဒေါ်ထံမှလည်း ဆုတောင်းပေးခြင်းကို ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.lastampa.it/2017/01/11/italia/cronache/lieve-malore-per-gentiloni-al-rientro-da-parigi-Zu7bFM66BJDEfXMwTYCAvL/pagina.html |title=Gentiloni : “Grazie dell’affetto, sto bene e presto torno al lavoro” |access-date=23 May 2017 |archive-date=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914220223/http://www.lastampa.it/2017/01/11/italia/cronache/lieve-malore-per-gentiloni-al-rientro-da-parigi-Zu7bFM66BJDEfXMwTYCAvL/pagina.html |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist|30em}} == ပြင်ပလင့် == * (အီတလီ) (အင်္ဂလိပ်) [http://www.governo.it/governo/gentiloni-paolo/presidente-del-consiglio/paolo-gentiloni-silveri Presidente del Consiglio dei Ministri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170522224458/http://www.governo.it/governo/gentiloni-paolo/presidente-del-consiglio/paolo-gentiloni-silveri |date=22 May 2017 }} * (အီတလီ) [http://www.camera.it/leg17/29?tipoAttivita=&tipoVisAtt=&tipoPersona=&shadow_deputato=300637&lettera=&idLegislatura=17 Official page at the Italian Chamber of Deputies] [[Category:၁၉၅၄ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] ekpg28sumttzpkgby9rlnoe9b0vao4n 0 79670 1039569 856786 2026-06-19T12:52:22Z ~2026-35669-82 144566 /* ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်။ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ */ သံဃာတော်များကို လှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဤဒါနအကျိုးကြောင့် သစ်ပင်၏အကိုင်းအခက်အရွက်အလက်များ ဝေဆာစည်ပင်လာစေနိုင်သကဲ့သို့ မိမိတို့၏ဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် သာယာပါနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 1039569 wikitext text/x-wiki '''တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်။ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ တို့လည်း ရှုပါ။ ===အဓိပ္ပာယ်=== '''တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ''' ဆိုသည်မှာ တရားတော်ကို လိုက်နာကျင့်ကြံခြင်း၊ ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ခြင်းဖြင့် စိတ်အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ဒေါသ၊ အမျက် စသည့် မကောင်းသော စိတ်ခံစားချက်များ ငြိမ်းအေး ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဆုံးအမများအပေါ် အခြေခံထားသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဒေါသသည် အကုသိုလ်တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ထိုဒေါသကို ပယ်ဖျောက်ရန် တရားဓမ္မကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်ဟု ဆိုထားသည်။ ထို့ကြောင့် တရားကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် ဒေါသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ===ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်။ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ=== ဤဆိုရိုးစကားများသည်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဆက်စပ်သော အကျိုးကျေးဇူးများကို ဖော်ပြသည်။ * '''ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်:''' ဘုရားကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ခြင်းဖြင့် အသက်ရှည်ခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း စသည့် ကောင်းကျိုးများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ * '''သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ:''' သံဃာတော်များကို လှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဤဒါနအကျိုးကြောင့် သစ်ပင်၏အကိုင်းအခက်အရွက်အလက်များ ဝေဆာစည်ပင်လာစေနိုင်သကဲ့သို့ မိမိတို့၏ဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် သာယာပါနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * '''တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ။''' <ref name='''KarPoneChoke74'''>[၁၃၅၁] ''ကားပုံချုပ်''။ ၇၄။</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်၊ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] 5rh4kmkqco0gzbxrxfjqpi3xoymopgk 1039570 1039569 2026-06-19T12:53:21Z ~2026-35669-82 144566 သံဃာတော်များကို လှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဤဒါနအကျိုးကြောင့် သစ်ပင်၏အကိုင်းအခက်အရွက်အလက်များ ဝေဆာစည်ပင်လာစေနိုင်သကဲ့သို့ မိမိတို့၏ဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် သာယာလာနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 1039570 wikitext text/x-wiki '''တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်။ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ တို့လည်း ရှုပါ။ ===အဓိပ္ပာယ်=== '''တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ''' ဆိုသည်မှာ တရားတော်ကို လိုက်နာကျင့်ကြံခြင်း၊ ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ခြင်းဖြင့် စိတ်အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ဒေါသ၊ အမျက် စသည့် မကောင်းသော စိတ်ခံစားချက်များ ငြိမ်းအေး ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဆုံးအမများအပေါ် အခြေခံထားသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဒေါသသည် အကုသိုလ်တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ထိုဒေါသကို ပယ်ဖျောက်ရန် တရားဓမ္မကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်ဟု ဆိုထားသည်။ ထို့ကြောင့် တရားကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် ဒေါသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ===ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်။ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ=== ဤဆိုရိုးစကားများသည်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဆက်စပ်သော အကျိုးကျေးဇူးများကို ဖော်ပြသည်။ * '''ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်:''' ဘုရားကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ခြင်းဖြင့် အသက်ရှည်ခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း စသည့် ကောင်းကျိုးများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ * '''သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ:''' သံဃာတော်များကို လှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဤဒါနအကျိုးကြောင့် သစ်ပင်၏အကိုင်းအခက်အရွက်အလက်များ ဝေဆာစည်ပင်လာစေနိုင်သကဲ့သို့ မိမိတို့၏ဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် သာယာလာနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * '''တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ။''' <ref name='''KarPoneChoke74'''>[၁၃၅၁] ''ကားပုံချုပ်''။ ၇၄။</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်၊ သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] cr8a5mqyaee9i2u1atzfacob366tmvp 0 79730 1039575 856879 2026-06-19T13:36:32Z ~2026-35669-82 144566 ထသွားပြန်ကြည့် သတိရှိ ဆိုသည်မှာ တစ်နေရာမှ ထွက်ခွာသွားသည့်အခါတိုင်း မိမိ၏ ပစ္စည်းများ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ သေချာစွာ ပြန်လည် စစ်ဆေးကြည့်ရှုသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သတိနှင့် ပြုမူနေထိုင်ရန်၊ ပေါ့ဆမှုမရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများသာမက အရေးကြီးသော အချက်အလက်များ၊ မှတ်စုများ စသည်တို့ကိုလည်း ပြန်လည် စစ်ဆေးသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ ဆိုလိုသည်။ ထ၊ သွား၊ ပြန်ကြည့်၊ သတိရှိ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ 1039575 wikitext text/x-wiki '''ထသွားပြန်ကြည့်''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ထသွားပြန်ကြည့်''' '''သတိရှိ''' ဆိုသည်မှာ တစ်နေရာမှ ထွက်ခွာသွားသည့်အခါတိုင်း မိမိ၏ ပစ္စည်းများ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ သေချာစွာ ပြန်လည် စစ်ဆေးကြည့်ရှုသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သတိနှင့် ပြုမူနေထိုင်ရန်၊ ပေါ့ဆမှုမရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများသာမက အရေးကြီးသော အချက်အလက်များ၊ မှတ်စုများ စသည်တို့ကိုလည်း ပြန်လည် စစ်ဆေးသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ ဆိုလိုသည်။ '''ထ၊ သွား၊ ပြန်ကြည့်၊ သတိရှိ''' ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * ''' ထသွားပြန်ကြည့်ဟူသော ပညာရှိတို့ ဆုံးမစကားများအရ အစဉ်အလာ ဓမ္မတာလုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ကိစ္စသာ ဖြစ်ပါသည်။''' <ref name='''MyanSarPoneNiDanNya'''>[၁၃၃၉] ''မြန်စာပုံ''၊ နိဒါန်း။ ည။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] nghs63i3c59vnnj5t5cdp63c6qrr7ob 1039591 1039575 2026-06-19T17:11:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-35669-82|~2026-35669-82]] ([[User talk:~2026-35669-82|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1039575|1039575]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1039591 wikitext text/x-wiki '''ထသွားပြန်ကြည့်''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ထသွားပြန်ကြည့်''' ဆိုသည်မှာ တစ်နေရာမှ ထွက်ခွာသွားသည့်အခါတိုင်း မိမိ၏ ပစ္စည်းများ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ သေချာစွာ ပြန်လည် စစ်ဆေးကြည့်ရှုသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သတိနှင့် ပြုမူနေထိုင်ရန်၊ ပေါ့ဆမှုမရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများသာမက အရေးကြီးသော အချက်အလက်များ၊ မှတ်စုများ စသည်တို့ကိုလည်း ပြန်လည် စစ်ဆေးသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ ဆိုလိုသည်။ '''ထ၊ သွား၊ ပြန်ကြည့်၊ သတိရှိ''' ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * ''' ထသွားပြန်ကြည့်ဟူသော ပညာရှိတို့ ဆုံးမစကားများအရ အစဉ်အလာ ဓမ္မတာလုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ကိစ္စသာ ဖြစ်ပါသည်။''' <ref name='''MyanSarPoneNiDanNya'''>[၁၃၃၉] ''မြန်စာပုံ''၊ နိဒါန်း။ ည။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] rzwbk8y1h65ty8nm8vjhve0qjhhdehf 0 79735 1039574 857907 2026-06-19T13:28:55Z ~2026-35669-82 144566 ထင်တိုင်းလည်း နှိပ်၍မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း သိပ်၍မမျိုနှင့် ဆိုသည်မှာ စကားကို ထင်ရာမြင်ရာ မဆင်မခြင် မပြောဆိုသင့်သကဲ့သို့ အစားအစာကိုလည်း စားကောင်းတိုင်း အလွန်အကျွံ မစားသင့်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် လည်းကောင်း၊ အစားအသောက် စားသောက်ရာတွင် လည်းကောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ မဆင်မခြင် ပြောဆိုပါက အခြားသူများအား ထိခိုက်စေနိုင်သကဲ့သို့ အလွန်အကျွံ စားသောက်ပါကလည်း ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် အရာရာတွင် အတိုင်းအရှည်ကို သိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော 1039574 wikitext text/x-wiki '''ထင်တိုင်းလည်း မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း မမျိုနှင့်''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ထင်တိုင်းလည်း နှိပ်၍မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း သိပ်၍မမျိုနှင့်''' ဆိုသည်မှာ စကားကို ထင်ရာမြင်ရာ မဆင်မခြင် မပြောဆိုသင့်သကဲ့သို့ အစားအစာကိုလည်း စားကောင်းတိုင်း အလွန်အကျွံ မစားသင့်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် လည်းကောင်း၊ အစားအသောက် စားသောက်ရာတွင် လည်းကောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ မဆင်မခြင် ပြောဆိုပါက အခြားသူများအား ထိခိုက်စေနိုင်သကဲ့သို့ အလွန်အကျွံ စားသောက်ပါကလည်း ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် အရာရာတွင် အတိုင်းအရှည်ကို သိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * '''ထင်တိုင်းလည်း မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း မမျိုနှင့်''' ဟူ၍ ရှေးဆရာကြီးတို့ ဆိုအပ်သော ဆိုရိုးစကားအတိုင်း မိမိတို့စားသောက်နေကျဖြစ်သော အစားအစာပင် ဖြစ်လင့်ကစား အရသာရှိ၍ စားသောက်ကောင်းတိုင်း များစွာ မစားမသောက်ရာ။ <ref name='''SarNaKyaPa39'''>[၁၂၇၅] ''စာဏကျ''၊ ပ။ ၃၉။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] p85vyxpbr0qkkt54jabpd169gbksqzp 1039590 1039574 2026-06-19T17:09:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1039590 wikitext text/x-wiki '''ထင်တိုင်းလည်း မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း မမျိုနှင့်''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ထင်တိုင်းလည်း မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း မမျိုနှင့်''' ဆိုသည်မှာ စကားကို ထင်ရာမြင်ရာ မဆင်မခြင် မပြောဆိုသင့်သကဲ့သို့ အစားအစာကိုလည်း စားကောင်းတိုင်း အလွန်အကျွံ မစားသင့်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် လည်းကောင်း၊ အစားအသောက် စားသောက်ရာတွင် လည်းကောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ မဆင်မခြင် ပြောဆိုပါက အခြားသူများအား ထိခိုက်စေနိုင်သကဲ့သို့ အလွန်အကျွံ စားသောက်ပါကလည်း ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် အရာရာတွင် အတိုင်းအရှည်ကို သိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * '''ထင်တိုင်းလည်း မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း မမျိုနှင့်''' ဟူ၍ ရှေးဆရာကြီးတို့ ဆိုအပ်သော ဆိုရိုးစကားအတိုင်း မိမိတို့စားသောက်နေကျဖြစ်သော အစားအစာပင် ဖြစ်လင့်ကစား အရသာရှိ၍ စားသောက်ကောင်းတိုင်း များစွာ မစားမသောက်ရာ။ <ref name='''SarNaKyaPa39'''>[၁၂၇၅] ''စာဏကျ''၊ ပ။ ၃၉။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] g4rirf10rdbk3x34aal7zp4l0sje8tr 0 79740 1039576 856894 2026-06-19T13:42:48Z ~2026-35669-82 144566 ဒေါင်ဒေါင်မည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး/ တောင်ဆီလာမှ မိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။[၁] (ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး-ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။) အဓိပ္ပာယ် ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သုံးခု၏ အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး: အိုးကို ခေါက်ကြည့်လျှင် ဒေါင်ဒေါင်မြည်သော အိုးသည်သာ အိုးကောင်းဖြစ်သည်။ မမြည်ပါက အိုးမကောင်းဟု သတ်မှတ်သည်။ သုံးလွန် 1039576 wikitext text/x-wiki '''ဒေါင်ဒေါင်မည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး/ တောင်ဆီလာမှ မိုး''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> (ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး-ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။) ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သုံးခု၏ အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ * '''ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး:''' အိုးကို ခေါက်ကြည့်လျှင် ဒေါင်ဒေါင်မြည်သော အိုးသည်သာ အိုးကောင်းဖြစ်သည်။ မမြည်ပါက အိုးမကောင်းဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး:''' ကြိုးတစ်ချောင်းသည် သုံးလွန်းတင်၍ ကျစ်ထားမှသာ ခိုင်ခံ့ပြီး အသုံးခံသည်။ လွန်းနည်းပါက ကြိုးမခိုင်ခံ့ဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''တောင်ဆီလာမှ မိုး:''' မိုးသည် တောင်ဘက်မှ တက်လာသော မိုးသားတိမ်တိုက်မှ ရွာမှသာ အချိန်မှန် ရွာသောမိုး ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာရာတွင် အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှု၊ ခိုင်ခံ့မှုနှင့် အချိန်ကိုက်ဖြစ်မှုတို့သည် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * '''ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှအိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ အနောက်တောင်ထောင့်မှ မိုးဟူသော ရှေးရိုးစကားအတိုင်း အနောက်တောင်ထောင့်အရပ်မှ ကမ္ဗလာမင်သင်တိုင်းတို့ဖြင့် ရစ်သိုင်းကာ လွှမ်းခြုံထားသကဲ့သို့ အမ္ဗုန်မောင်မိုးဒေဝါကလည်း ရွာတော့ဟန်တကဲကဲ ညိုမည်း၍နေတော့သည်။''' <ref name='''YinKyayHmu2-12-14'''>[၁၃၁၉] ''ယဉ်ကျေးမှု''၊ ၂၊ ၁၂။ ၁၄။</ref> * '''အနောက်တောင်အရပ် စနေထောင့်ဆီမှ မိုးသားတိမ်လိပ်များရုတ်ခြည်း တက်လာကာ ခြိုးခြိမ့်သံမပေးဘဲ ဗြုန်းခနဲ ရွာချလိုက်သည်မှာ သည်းပါဘိချင်း၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ တောင်ကလာမှမိုး ဟူသည့် ရှေးလူကြီးသူမတို့ ဆိုရိုးစကားမှာ မှန်နေသည်။''' <ref name='''NgweTaRi300-51'''>[၁၃၄၇] ''ငွေတာရီ''၊ ၃၀၀။ ၅၁။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] 8fhvi6ynretmi0jgu2jvx7gk4ojzgbc 1039593 1039576 2026-06-19T17:12:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-35669-82|~2026-35669-82]] ([[User talk:~2026-35669-82|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1039576|1039576]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1039593 wikitext text/x-wiki '''ဒေါင်ဒေါင်မည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ အနောင်တောင်ထောင့်မှ မိုး''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> (ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ တောင်ကလာမှ မိုး-ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။) ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ အနောက်တောင်ထောင့်မှ မိုး''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သုံးခု၏ အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ * '''ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး:''' အိုးကို ခေါက်ကြည့်လျှင် ဒေါင်ဒေါင်မြည်သော အိုးသည်သာ အိုးကောင်းဖြစ်သည်။ မမြည်ပါက အိုးမကောင်းဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး:''' ကြိုးတစ်ချောင်းသည် သုံးလွန်းတင်၍ ကျစ်ထားမှသာ ခိုင်ခံ့ပြီး အသုံးခံသည်။ လွန်းနည်းပါက ကြိုးမခိုင်ခံ့ဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''အနောက်တောင်ထောင့်မှ မိုး:''' မိုးသည် အနောက်တောင်ထောင့်မှ တက်လာသော မိုးသားတိမ်တိုက်မှ ရွာမှသာ အချိန်မှန် ရွာသောမိုး ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာရာတွင် အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှု၊ ခိုင်ခံ့မှုနှင့် အချိန်ကိုက်ဖြစ်မှုတို့သည် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * '''ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှအိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ အနောက်တောင်ထောင့်မှ မိုးဟူသော ရှေးရိုးစကားအတိုင်း အနောက်တောင်ထောင့်အရပ်မှ ကမ္ဗလာမင်သင်တိုင်းတို့ဖြင့် ရစ်သိုင်းကာ လွှမ်းခြုံထားသကဲ့သို့ အမ္ဗုန်မောင်မိုးဒေဝါကလည်း ရွာတော့ဟန်တကဲကဲ ညိုမည်း၍နေတော့သည်။''' <ref name='''YinKyayHmu2-12-14'''>[၁၃၁၉] ''ယဉ်ကျေးမှု''၊ ၂၊ ၁၂။ ၁၄။</ref> * '''အနောက်တောင်အရပ် စနေထောင့်ဆီမှ မိုးသားတိမ်လိပ်များရုတ်ခြည်း တက်လာကာ ခြိုးခြိမ့်သံမပေးဘဲ ဗြုန်းခနဲ ရွာချလိုက်သည်မှာ သည်းပါဘိချင်း၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုး၊ ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ တောင်ကလာမှမိုး ဟူသည့် ရှေးလူကြီးသူမတို့ ဆိုရိုးစကားမှာ မှန်နေသည်။''' <ref name='''NgweTaRi300-51'''>[၁၃၄၇] ''ငွေတာရီ''၊ ၃၀၀။ ၅၁။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] qln1nkok7g812xfqe01w9gxh1uprhc8 0 79744 1039577 856898 2026-06-19T13:48:13Z ~2026-35669-82 144566 အဓိပ္ပာယ် ဓာတ်တူနံတူ ဆေးဘက်ယူ၊ နံတူသတ်က အသေရ ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသက်မဲ့ ဝတ္ထုများ၏ ဓာတ်သဘောနှင့် နေ့နံတို့၏ တူညီမှုကို အခြေခံ၍ အကျိုးပြုခြင်း (ဆေးကုသခြင်း) နှင့် အကျိုးဖျက်ဆီးခြင်း (သတ်ခြင်း) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ အယူအဆနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြသည်။ ဓာတ်တူနံတူ ဆေးဘက်ယူ: ဓာတ်နှင့် နံ တူညီသော အရာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို ကုသနိုင်ခြင်း၊ အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိစေနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ - တနင်္လာနေ့နံရှိသူတစ်ဦးအား တနင်္လာနေ 1039577 wikitext text/x-wiki '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရ''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးဘက်ယူ၊ နံတူသတ်က အသေရ''' ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသက်မဲ့ ဝတ္ထုများ၏ ဓာတ်သဘောနှင့် နေ့နံတို့၏ တူညီမှုကို အခြေခံ၍ အကျိုးပြုခြင်း (ဆေးကုသခြင်း) နှင့် အကျိုးဖျက်ဆီးခြင်း (သတ်ခြင်း) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ အယူအဆနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြသည်။ ဓာတ်တူနံတူ ဆေးဘက်ယူ: ဓာတ်နှင့် နံ တူညီသော အရာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို ကုသနိုင်ခြင်း၊ အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိစေနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ - တနင်္လာနေ့နံရှိသူတစ်ဦးအား တနင်္လာနေ့နံနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆေးမြစ် သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများဖြင့် ကုသခြင်း။ နံတူသတ်က အသေရ: နေ့နံတူညီသော အရာများ (သို့) ပုဂ္ဂိုလ်များကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် ထိခိုက်အောင် ပြုလုပ်ပါက ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဥပမာ - တနင်္လာနေ့နံရှိသူနှင့် တနင်္လာနေ့နံနှင့် သက်ဆိုင်သော အရာတစ်ခုခု ပဋိပက္ခဖြစ်ပါက ထိုသူအား ထိခိုက်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ ဆေးပညာ၊ ဗေဒင်၊ ယတြာနှင့် အဂ္ဂိရတ်ပညာတို့တွင် အသုံးပြုခဲ့သော အခြေခံအယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ-ကျမ်းရင်းလင်္ကာ လာသည့်အတိုင်း ဝက် လည်းကောင်း၊ လူလည်းကောင်း၊ ရေလည်းကောင်း ဓာတ်တူရကား… ဝက်ထမ်း လူမျိုး၊ ရေမချိုးရာ ဟူသော ဓာတ်တူကိုသိ၊ … နံတူသတ်က အသေရဟူ၍ ကျမ်းရင်းလင်္ကာ လာသည်နှင့်အညီ ခိုက်ပြီးသောဓာတ်ကို ပြန်၍ ရိုက်ရာ၏။''' <ref name='''InTiPa26-27'''>[၁၁၂၀-ခန့်] ''အင်ဋီ''၊ ပ။ ၂၆-၂၇။</ref> '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရဆိုတဲ့အတိုင်း သံခဲလို မာနေတဲ့ အမာ့ကို ချိန်ပြီး စိန်ကြီးလို အမာစားလုပ်နေမှ တော်မယ်၊''' <ref name='''MyintSa72'''>[၁၂၇၆] ''မြင့်''၊ စ။ ၇၂။</ref> '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရဟူသော အင်္ဂဝိဇ္ဇာ နည်း(ဓာတ်ရိုက်နည်း၊ ဓာတ်ဆင်နည်း)အတိုင်း ကင်းဟူသော တနင်္လာကို ကြေးဟူသော တနင်္လာနံ ဓာတ်တူနံတူဖြင့် အကိုက်ခံရသူ ကြားအောင် တီးခေါက်ပေးလျှင် ပျောက်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။''' <ref name='''PanNyaMyanSaPa82'''>[၁၃၃၅] ''ပညာမြန်စာ''၊ ပ။ ၈၂။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] o8m8gejqjxcnqv4yjqdk5jegkbd3tcj 1039594 1039577 2026-06-19T17:13:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-35669-82|~2026-35669-82]] ([[User talk:~2026-35669-82|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1039577|1039577]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1039594 wikitext text/x-wiki '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရ''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရ''' ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသက်မဲ့ ဝတ္ထုများ၏ ဓာတ်သဘောနှင့် နေ့နံတို့၏ တူညီမှုကို အခြေခံ၍ အကျိုးပြုခြင်း (ဆေးကုသခြင်း) နှင့် အကျိုးဖျက်ဆီးခြင်း (သတ်ခြင်း) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ အယူအဆနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြသည်။ ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ: ဓာတ်နှင့် နံ တူညီသော အရာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို ကုသနိုင်ခြင်း၊ အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိစေနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ - တနင်္လာနေ့နံရှိသူတစ်ဦးအား တနင်္လာနေ့နံနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆေးမြစ် သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများဖြင့် ကုသခြင်း။ နံတူသတ်က အသေရ: နေ့နံတူညီသော အရာများ (သို့) ပုဂ္ဂိုလ်များကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် ထိခိုက်အောင် ပြုလုပ်ပါက ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဥပမာ - တနင်္လာနေ့နံရှိသူနှင့် တနင်္လာနေ့နံနှင့် သက်ဆိုင်သော အရာတစ်ခုခု ပဋိပက္ခဖြစ်ပါက ထိုသူအား ထိခိုက်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ ဆေးပညာ၊ ဗေဒင်၊ ယတြာနှင့် အဂ္ဂိရတ်ပညာတို့တွင် အသုံးပြုခဲ့သော အခြေခံအယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ-ကျမ်းရင်းလင်္ကာ လာသည့်အတိုင်း ဝက် လည်းကောင်း၊ လူလည်းကောင်း၊ ရေလည်းကောင်း ဓာတ်တူရကား… ဝက်ထမ်း လူမျိုး၊ ရေမချိုးရာ ဟူသော ဓာတ်တူကိုသိ၊ … နံတူသတ်က အသေရဟူ၍ ကျမ်းရင်းလင်္ကာ လာသည်နှင့်အညီ ခိုက်ပြီးသောဓာတ်ကို ပြန်၍ ရိုက်ရာ၏။''' <ref name='''InTiPa26-27'''>[၁၁၂၀-ခန့်] ''အင်ဋီ''၊ ပ။ ၂၆-၂၇။</ref> '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရဆိုတဲ့အတိုင်း သံခဲလို မာနေတဲ့ အမာ့ကို ချိန်ပြီး စိန်ကြီးလို အမာစားလုပ်နေမှ တော်မယ်၊''' <ref name='''MyintSa72'''>[၁၂၇၆] ''မြင့်''၊ စ။ ၇၂။</ref> '''ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရဟူသော အင်္ဂဝိဇ္ဇာ နည်း(ဓာတ်ရိုက်နည်း၊ ဓာတ်ဆင်နည်း)အတိုင်း ကင်းဟူသော တနင်္လာကို ကြေးဟူသော တနင်္လာနံ ဓာတ်တူနံတူဖြင့် အကိုက်ခံရသူ ကြားအောင် တီးခေါက်ပေးလျှင် ပျောက်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။''' <ref name='''PanNyaMyanSaPa82'''>[၁၃၃၅] ''ပညာမြန်စာ''၊ ပ။ ၈၂။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] tng9jue6o6e4woq43uk6vzd67d9e79z 0 84689 1039611 740205 2026-06-19T20:29:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039611 wikitext text/x-wiki [[File:Outside_the_children's_hospital,_Shadwell.jpg|thumb|ရှက်ဝဲလ်ရှိ ကလေးဆေးရုံ အပြင်ဘက်]] '''ဒေါက်တာ နသန်နီယယ် ဟက်ဖို့ ''' ({{lang-en|Dr. Nathaniel Heckford}}; ၁၈၄၂-၁၈၇၁) သည် ဗစ်တိုးရီးယန်းလန်ဒန် ရှိ သူငယ်နာကုဆရာဝန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ လန်ဒန်အရှေ့ပိုင်းကလေးဆေးရုံကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။ ဝက်ပင်းတွင် ၁၈၆၆ ခုနှစ်က [[ကာလဝမ်းရောဂါ]]ကပ် ဖြစ်ပွားစဉ် ဇနီးလောင်း ဆာရာ ဂေါ့ဖ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက်၊ လန်ဒန်အရှေ့ပိုင်း၌ ကလေးများအတွက် ဆေးရုံတရုံ လိုအပ်သည်ကို သိရှိသွားခဲ့သော နေရာဖြစ်သည်။ ဟက်ဖို့ကိုယ်တိုင်ကမူ အသက် ၂၉ တွင် [[တီဘီရောဂါ|တီဘီ]] စွဲကပ်ပြီး ကွယ်လွန်သည်။ ဆေးရုံကို ရတ်ကလစ်ရှိ ဂိုဒေါင်တလုံးတွင် ၁၈၆၈ ၌ စတင်ပြီး၊ ဟက်ဖို့ သေဆုံးပြီးနောက်မူ ရှက်ဝဲလ်ခရိုင်၊ ဂလာမစ်လမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။ ဤသည်မှာ နှစ်နှစ်အောက် ကလေးများအတွက် ပထမဆုံးသော လန်ဒန်ဆေးရုံ ဖြစ်သည်။ The Uncommercial Traveller စာပေတိုက်မှ ထုတ်သော [[ချားလ် ဒစ်ကင်း]] ရေးသားသည့် ''အရှေ့ပိုင်းဆီမှ ကြယ်လေးတပွင့်'' နှင့် ''စေတနာနှလုံးခုန်သံတခုအပေါ်ဝယ်'' တို့တွင် ၎င်းအကြောင်း အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၃၂ တွင် ဆေးရုံအမည်ကို ယောက်မင်းသမီးအဲလိဇဘက် ကလေးဆေးရုံဟု ပြောင်းပြီးနောက်၊ ၁၉၄၂ တွင် ဘုရင်မအဲလိဇဘက် ကလေးဆေးရုံ၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၃ တွင် ပိတ်သိမ်းလိုက်သည်။  လန်ဒန်အရှေ့ပိုင်း၊ ရတ်ကလစ်ဟိုင်းဝေးလမ်းမကြီး၏ အရှေ့ဆုံး '''ဟက်ဖို့လမ်း'''သည် ဒေါက်တာဟက်ဖို့ကို ဂုဏ်ပြု မှည့်ခေါ်ထားသည်။ ၂၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ဖန်တီးခဲ့သော ၎င်းလမ်းသည် စီးပွားကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရာ နေရာကလေး ဖြစ်ကာ၊ အများစုမှာ လျှပ်စစ်နှင့် အဆောက်အဦပိုင်း ဆိုင်ရာ ရောင်းဝယ်ကြသည်။ == ကိုးကား == * [http://www.pubmedcentral.gov/picrender.fcgi?artinstid=1033364&blobtype=pdf "East London Hospital for Children" by V.A.J. Swain] (PDF file—contains artist's rendering of the East London Hospital around 1900){{Dead link}} *[https://web.archive.org/web/20180912121916/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/instance/1033364/figure/F1/ Portrait of Dr. Heckford] == ပြင်ပလင့်များ == * Charles Dicken's [https://archive.org/stream/uncommercialtrav0030dick#page/n439/mode/2up%7C ''A Small Star in the East'']. (The description of the Children's Hospital begins at page 416.) * Charles Dickens' [https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.177589/2015.177589.The-Uncommercial-Traveller#page/n291/mode/2up%7C ''On An Amateur Beat'']. (The Children's Hospital is described at pages 281-2.) [[Category:၁၈၄၂ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၈၇၁ ကွယ်လွန်သူများ]] 75hvbhursl2ao69i69q8o0wxjatwhf6 0 86329 1039634 918066 2026-06-19T23:33:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039634 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = Public of Labour Party |colorcode = #00007e |chairman = |secretary_general = |leader1_title = ဥက္ကဋ္ဌ |leader1_name = |leader2_title = အတွင်းရေးမှူး |leader2_name = |founded = {{Start date|df=yes|2017|9|8}} |headquarters = [[ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |website = |ideology = |position = |international = |membership = |colours = |seats1_title = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats1 = {{Composition bar|0|224|hex=#41dffc}} |seats2_title = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats2 = {{Composition bar|0|440|hex=#41dffc}} |seats3_title = [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] |seats3 = {{Composition bar|0|880|hex=#41dffc}} |symbol = |country = မြန်မာနိုင်ငံ |flag = }} '''ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ''' ({{lang-en|Public of Labour Party}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ [[နိုင်ငံရေးပါတီ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=uec>{{cite web|url=http://www.uecmyanmar.org/pages.php?pagename=%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE|title=ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ|publisher=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]|accessdate=၁ မတ် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးကျော်ဇင် ဖြစ်သည်။ == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == === ၂၀၁၇ === ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။<ref name=uec/> === ၂၀၂၃ === အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် စကစ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၂၆) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259E%25E1%2580%25B0%25E1%2580%25B7%25E1%2580%25A1%25E1%2580%259C%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259E%25E1%2580%2599%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25B8%25E1%25-1|title=ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=9 August 2025|publisher=Myanmar National Portal}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု == === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ | |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ | |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] {{Myanmar-party-stub}} llrnpxqkqe9g8g4qa85a5pu3fifh3xq 0 87446 1039694 948073 2026-06-20T09:12:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039694 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | title = '''ရှန်းယန်''' | pic = Statue of Shang Yang.jpg | piccap = အရေးပါသည့် နိုင်ငံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးပညာရှင် ရှန်းယန် |c=商鞅 |p=Shāng Yāng |w=Shang<sup>1</sup> Yang<sup>1</sup> |mi={{IPAc-cmn|sh|ang|1|-|yang|1}} |gr=Shang Iang |bpmf=ㄕㄤㄧㄤˇ |j=Soeng<sup>1</sup> Joeng<sup>1</sup> |y=Sēung Yēung |ci={{IPAc-yue|s|oeng|1|-|j|oeng|1}} |tl=Siong Ng |oc-bs=&#42;{{IPA|s.taŋ ʔaŋ}} }} '''ရှန်းယန်''' ({{IPAc-en|ʃ|ɑː|ŋ}};<ref>[http://www.dictionary.com/browse/shang "Shang"]. ''Random House Webster's Unabridged Dictionary''.</ref> {{zh|t=商鞅|p=Shāng Yāng}}), သို့မဟုတ် '''ဝေ့ယန်း''' <ref name=Cua>Antonio S. Cua (ed.), 2003, p. 362, ''Encyclopedia of Chinese Philosophy'' [https://books.google.com/books?id=yTv_AQAAQBAJ&pg=PA362]</ref> ({{zh|c=衞鞅|p=Wèi Yāng}} ၊ '''ကုန်းစွန်း''' ဟုလည်း အမည် တွင်သူ ( [[ဝေ့ (ပြည်နယ်)|ဝေ့]]ပြည်နယ်၊<ref name=Cua/> [[ကျိုးနိုင်ငံတော်]]; c. 390 – 338 BCE),<ref name=Cua/> သည် ရှေးခေတ် တရုတ်ပြည်၏ တိုက်ပွဲနွှဲနေသည့် ကာလဝယ် [[ချင် (ပြည်နယ်)|ချင်ပြည်နယ်]]မှ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ မူဝါဒတို့သည် ချင်တိုင်းပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စည်းလုံးညီညွတ်စေ၍ [[ချင်မင်းဆက်]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် တရုတ်ပြည် အလုံးကို အနိုင်ယူနိုင်မည့် အခြေခံ အုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့သည်။ သူ နှင့် သူ၏ နောက်လိုက်တို့သည် [[သခင်ရှန်း ၏ စာအုပ်]] ကို ပြုစုရာတွင် ပါဝင်ကြခြင်းဖြင့် [[တရုတ်တရားဥပဒေ]] ဟု ခေတ်မီမီ ခေါ်ဝေါ်သော စာအုပ်ကို ပြုစုခဲ့သည်။<ref>Pines, Yuri, "Legalism in Chinese Philosophy", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 1.1 Major Legalist Texts, http://plato.stanford.edu/archives/win2014/entries/chinese-legalism/</ref> ==အတ္ထုပတ္တိ== ချင် ၏ နယ်စားကြီး ရှောင် ၏ အကူအညီဖြင့် ရှန်းယန်သည် ဝေ့မှ သူ၏ နိမ့်ကျသော ရာထူးမှ (မိသားစုသည် နန်းတွင်းမှ ဖြစ်သော်လည်း ရာထူးမြင့် မရသေးသောကြောင့်)<ref>pg 79 of ''Classical China''</ref> ထွက်ကာ ချင်တွင် အကြံပေးချုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ချင်ပြည်နယ်တွင် သူ၏ များပြားလှသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် သာမည ချင်ပြည်နယ်ကို စစ်ရေးအရ အင်အားကြီး၍ ဗဟိုအာဏာထိန်းချုပ်မှု အားကောင်းသော တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ချင်ပြည် ၏ တရားဥပဒေကို ပြောင်းလဲမှုများသည်(ထို အချိန်က ချင်ပြည် ၏ ဥပဒေသည် [[လီခွီ(ဥပဒေပညာရှင်)| လီခွီ]] ၏ ''[[ဥပဒေကျမ်း]]'' အပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထား) စည်ပင်ဝပြောမှုသို့ တွန်းပို့ပေးခဲ့သည်။ [[အရည်အသွေးအလျောက် ချီးမြင့် မြှောက်စားသည့်]] သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် မြေရှင်ကြီးများ၏ အာဏာကို လျော့ကျစေခဲ့သည်။ <p>[[မာ့ခ်အက်ဒ်ဝပ်လူးဝစ်]]သည် ကုန်းစွန်း (ဝေ့ယန်း)၏ စစ်ရေး အပေါ် အလေးထားမှုကို တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် လမ်းမကြီးများကို စနစ်တကျ ဖောက်ထားစေခြင်း နှင့် လယ်ယာမြေများကို စနစ်တကျပိုင်းခြားစေခြင်း တို့အပေါ် ထောက်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထိုခေတ် အနေနှင့်မူ ခေတ်ရှေ့ပြေးနေဟန် ရှိသော်လည်း ကုန်းစွန်းကို 'ဥပဒေပညာရှင် တစ်ယောက်အနေနှင့်သာမက စစ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ပညာရှင် တစ်ဦး' အနေ ဖြင့်ပါ မှတ်ယူနိုင်သည်။<ref>Paul R. Goldin, ''Persistent Misconceptions about Chinese Legalism''. p. 18 [https://www.academia.edu/24999390/Persistent_Misconceptions_about_Chinese_Legalism_]</ref> ကုန်းစွန်းသည် [[ရှန်ယန်]] မြို့ကို တည်ဆောက်ရာတွင် ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။<ref>John Man 2008. p. 51. ''Terra Cotta Army''.</ref> </p> ==မှတ်စုများ== {{Reflist}} ==ကိုးကားချက်== * Zhang, Guohua, [http://www.wordpedia.com/search/Content.asp?ID=10385 "Shang Yang"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250830214029/http://www.wordpedia.com/search/Content.asp?ID=10385 |date=30 August 2025 }}. ''Encyclopedia of China'' (Law Edition), 1st ed. * Xie, Qingkui, [http://www.wordpedia.com/search/Content.asp?ID=9297 "Shang Yang"]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250709120451/http://www.wordpedia.com/search/Content.asp%3FID=9297 |date=9 July 2025 }}. ''Encyclopedia of China'' (Political Science Edition), 1st ed. *国史概要 (第二版) {{ISBN|7-309-02481-8}} *戰國策 (''Zhan Guo Ce''), 秦第一 ==ပိုမို ဖတ်ရှုလိုလျှင်== *Li Yu-ning, ''ShangYang's Reforms'' (M.E. Sharpe Inc., 1977). ==ပြင်ပ လင့်များ== * {{cite web|last1=Hansen|first1=Chad|title=Lord Shang (died 338 BC)|url=http://www.philosophy.hku.hk/ch/Lord%20Shang.htm|website=Chad Hansen's Chinese Philosophy Pages}} * {{cite web|last1=Duyvendak|first1=J. J. L.|title=商君書 - Shang Jun Shu|url=http://ctext.org/shang-jun-shu|website=Chinese Text Project}} * {{cite web|title=秦一|url=http://ctext.org/zhan-guo-ce/qin-yi|website=Chinese Text Project}} * {{Gutenberg author |id=Shang,+Yang | name=Yang Shang}} {{Lifetime|MISSING|ဘီစီ ၃၃၈}} [[Category:တရုတ် နိုင်ငံရေးသမားများ]] jnofabkblfgr6w7clnntg944tl0jlai 0 87927 1039615 1020863 2026-06-19T20:54:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039615 wikitext text/x-wiki [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|400x400px|ကမ္ဘာ့ မွတ်စလင်မ် လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း (၂၀၁၄ ခန့်မှန်း)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] အစ္စလာမ်ဘာသာသည် ခရစ်ယာန်သာသနာ ပြီးနောက် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကိုးကွယ်ရာဘာသာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သုတေသနပြုသူတို့၏အဆိုအရ ကမ္ဘာတွင် ၁.၈ ဘီလီယံ မွတ်စလင်မ် လူဦးရေရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၂၄.၁% ရှိသည်။<ref name="auto2">{{Cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |date=April 2017 |publisher=Pew Research Centre |access-date=24 April 2017}}</ref> အစ္စလာမ် သာသနာသည် အနောက်တောင်အာရှ အာဖရိကား<ref name="pewmuslim1">{{Cite web|url=http://features.pewforum.org/muslim-population/|title=Muslim Population by Country|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=Pew Research Center|accessdate=22 December 2011}}</ref><ref name="pewmuslim2">{{Cite web|url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx|title=Region: Middle East-North Africa|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=Pew Research Center|accessdate=22 December 2011|archive-date=9 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309233947/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx}}</ref><ref name="pewmuslim3">{{Cite web|url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx|title=Region: Sub-Saharan Africa|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=Pew Research Center|accessdate=22 December 2011|archive-date=9 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2|en}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid 1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305222924/http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm |date=5 March 2016 }}, as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World’s Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521093323/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 |date=21 May 2007 }}, Foreign Policy, May 2007.</ref> နှင့်အချို့သောအာရှတိုင်းပြည်များ၌အများ ဆုံးထွန်းကားသည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20080819200204/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica], [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217022231/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png |date=17 February 2010 }}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif |date=14 December 2008 }}</ref> အာဖရိက တိုက်သည် မွတ်စလင်မ် ရာခိုင်နှုန်းအများဆုံး (၃၉-၅၂%) ရှိသောတိုက်ဖြစ် သည်။.<ref name="Islam By continent">{{Cite web|url=http://muslimpopulation.com/World/|title=Number of Muslim by continent|publisher=muslimpopulation.com|accessdate=2012-06-20}}]</ref> တရုတ်၊ ဘာလ်ကာန် နှင့် ရုရှား တို့တွင်လည်း မွတ်စလင်မ် အနည်းငယ်ရှိသည်။ .<ref name="pewmuslim1" /><ref>[http://www.usnews.com/usnews/graphics/religion/islams_global_reach.htm Secrets of Islam], [//fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B3_%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2_%D8%A7%D9%86%D8%AF_%D9%88%D8%B1%D9%84%D8%AF_%D8%B1%DB%8C%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA یواس نیوز اند ورلد ریپورت]. Information provided by the International Population Center, Department of Geography, [//fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C_%D8%B3%D9%86_%D8%AF%DB%8C%DB%8C%DA%AF%D9%88 دانشگاه ایالتی سن دییگو] (2005).</ref> ကမ္ဘာ့နေရာဒေသ အသီးသီးတွင်လည်း မွတ်စလင်မ်များ ဖြန့်ကြက် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ဥပမာ - အနောက် ဥရောပ တစ်ခွင် ၌ ၆ % ခန့် မွတ်စလင်မ် လူဦးရေရှိသည်။<ref>See: </ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်လေ့လာချက်များအရ နိုင်ငံပေါင်း ၄၉ နိုင်ငံသည် မွတ်စလင်မ် လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံများဖြစ်သည်။<ref name="pewmuslim5">{{Cite web|url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-muslim-majority.aspx|title=Muslim-Majority Countries|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=Pew Research Center|accessdate=22 December 2011|archive-date=25 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225211611/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-muslim-majority/}}</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ၆၂% = ၁ မီလီယာ ဦးရေ သည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="pewmuslim6">{{Cite web|url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx|title=Region: Asia-Pacific|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=Pew Research Center|accessdate=22 December 2011|archive-date=9 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309233927/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx}}</ref> လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အကြီးမားဆုံးအစ္စလာမ်မစ် နိုင်ငံများမှာ - အင်ဒိုနီးရှား ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၂.၇ %၊ ပါကစ္စသာန် ၁၁ %၊ ဟင်ဒူစသာန် ၁၀.၉ %၊ ဘင်ဂလားဒေ့ရှ် ၉.၂ % တို့ဖြစ်သည်။<ref name="pewmuslim1" /><ref name="Islam_by_country">{{Cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim|title=Number of Muslim by country|publisher=nationmaster.com|accessdate=2007-05-30}}</ref> ၂၀ % ခန့်မွတ်စလင်မ် လူဦးရေသည် အာရပ်နိုင်ငံများတွင်နေထိုင်ကြသည်။ အာရှအနောက်တောင်တွင် အီရန်၊ တူရကီ နှင့် အာဖရိကားတွင် အီဂျစ် နှင့် နိုင်ဂျီရီးယား တို့သည် မွတ်စလင်မ် အများဆုံးရှိသောနိုင်ငံများဖြစ်သည်။<ref name="pewmuslim1" /><ref name="Islam_by_country" /> ၂၀၁၀ = ၁၃၈၉ ခုနှစ် သုတေသနထုတ်ပြန်ချက်အရ .<ref name="pewmuslim1" /><ref name="pewmuslim7">{{ကိုးကားခြင်း|title=Preface|url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-preface.aspx|work=The Future of the Global Muslim Population|publisher=[[مرکز تحقیقات پیو|Pew Research Center]]|access-date=21 April 2018|archive-date=25 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130725164259/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-preface.aspx|url-status=dead}}</ref> လက်ဗနွန် ရှိမွတ်စလင်မ်များထက် ဗြိတိန်ရှိ မွတ်စလင်မ် လူဦးရေသည်ပို၍များပြီး ရုရှား ရှိမွတ်စလင်မ် များထက် တရုတ်ပြည်ရှိမွတ်စလင်မ် လူဦးရေသည်ပို၍များသည်။<ref name="pewmuslim1" /> == ဇယား == {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" cellspacing="4" |- valign=bottom ! နိုင်ငံ/ဒေသ !စုစုပေါင်း လူဦးရေ ! data-sort-type="number" | မွတ်စလင်မ် လူဦးရေ ! data-sort-type="number" style="max-width:8em" | စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ မွတ်စလင်မ် ရာခိုင်နှုန်း (%) ! data-sort-type="number" style="max-width:8em" | ကမ္ဘာ့မွတ်စလင်မ် လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း (%) !ရင်းမြစ်များ |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22; text-align:center;" |99.7 |align=center|2.0 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=20 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Albania}} |3,057,220 |1,797,645 | style="background:#3CB371; text-align:center;" |58.8 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |title=Europe :: Albania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=15 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515105026/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html }}</ref><ref name="Albanian census 2011">{{Cite web |url=http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |title=Albanian census 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141114073838/http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf |archive-date=14 November 2014 |url-status=dead |accessdate=21 April 2018 |archivedate=30 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630084756/http://www.instat.gov.al/media/177354/main_results__population_and_housing_census_2011.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Algeria}} |41,657,488 |41,240,913 |style="background:#228B22; text-align:center;"|99 |align=center|2.7 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |title=Africa :: Algeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=17 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mqzwboNV?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aq.html |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226001806/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aq.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=10 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100710215526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"| 0.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=6 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html }}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/av.html |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407001108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/av.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Antigua and Barbuda}} |95,882 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ac.html |title=Central America :: Antigua and Barbuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=20 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170920072228/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ac.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.9 |align=center|< 1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=12 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612213714/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html }}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Armenia}} |3,038,217 |3,038 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/am.html |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=19 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100719074837/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/am.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aa.html |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=4 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604234830/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aa.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Australia}} |25,700,000 |666,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html |title=Australia – Oceania :: Australia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160515201241/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/as.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Austria}} |9,000,000 |720,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|8 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/au.html |title=Europe :: Austria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=30 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200430155513/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/au.html }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://diepresse.com/home/panorama/religion/5263601/Zahl-der-Muslime-in-Oesterreich-seit-2001-verdoppelt |title=Zahl der Muslime in Österreich seit 2001 verdoppelt |work=Die Presse |access-date=17 September 2018 |language=de}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Azerbaijan}} |10,046,516 |9,735,074 |style="background:#228B22; text-align:center;"|96.9 |align=center|0.5 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |title=Middle East :: Azerbaijan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=10 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610081951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/AJ.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in |Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=2 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100402000413/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bahrain}} |1,442,659 |1,063,239 |style="background:#00A550; text-align:center;"|73.7 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=Middle East :: Bahrain — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=29 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229005328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bangladesh}} |170,000,000 |153,700,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|90.4 |align=center|9.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=29 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171229202056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf |title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.5 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=14 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214004116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Belarus}} |9,527,543 |45,000–100,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.5–1.0 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=30 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200430160950/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 }}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World| first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|7.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=10 July 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160710084134/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html }}</ref><ref name="facts">{{Cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107134627/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |url-status=dead }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Belize}} |385,854 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bh.html |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513185850/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bh.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sib.org.bz/Portals/0/docs/publications/census/2010_Census_Report.pdf |date=27 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127084833/http://www.sib.org.bz/Portals/0/docs/publications/census/2010_Census_Report.pdf |archive-date=27 January 2016 |access-date=14 December 2018 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=3 December 2020 |archivedate=27 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160127084833/http://www.sib.org.bz/Portals/0/docs/publications/census/2010_Census_Report.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365; text-align:center;"|27.7 |align=center|0.14 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=18 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150918224251/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/bn.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bd.html |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=4 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200604143735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bd.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bhutan}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=28 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228202246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html }}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225154232/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html%20 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=14 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371; text-align:center;"|50.7 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=15 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180315193211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |title=Botswana |accessdate=21 April 2018 |archivedate=19 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180219024554/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Brazil}} |210,000,000 | 35,167–1,500,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"| 0.02–0.7 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=22 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222121846/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vi.html |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213133504/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vi.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Brunei}} |450,565 |355,045 |style="background:#00A550; text-align:center;"|78.8 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Brunei — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=21 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721102115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|13.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=9 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200509214652/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Burkina Faso}} |19,742,715 |12,141,769 |style="background:#01A368; text-align:center;"|61.5 |align=center|0.6 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |title=Africa :: Burkina Faso — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=6 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Burma}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.3 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=17 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180117070224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424083404/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Cambodia}} |16,449,519 |312,5401 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Cambodia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=29 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Cameroon}} |25,640,965 |7,692,289 |style="background:#77DD77; text-align:center;"|30 |align=center|0.4 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://insamer.com/en/cameroon-muslims_1092.html |title=Cameroon Muslims |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=21 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181121154025/http://insamer.com/en/cameroon-muslims_1092.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Canada}} |35,881,659 |1,148,213 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3.2 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=30 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html }}</ref><ref name="auto">{{Cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cj.html |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213152343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cj.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|15 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Chad}} |15,833,116 |9,183,207 |style="background:#3CB371; text-align:center;"|58 |align=center|0.4 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=18 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518164645/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html }}</ref><ref name="auto" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=6 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106030337/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|China}} |1,390,000,000 |6,255,000–50,000,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.45–3 |align=center|0.4 – 2.8 |align=left|<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=25 February 2017 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |date=9 August 2014 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |access-date=3 December 2020 |archive-date=23 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423111756/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf }} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161013030611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="auto6">{{Cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |596 |< 1,000 |style="background:#00993A; text-align:center;"|80 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html |title=Australia – Oceania :: Cocos (Keeling) Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211315/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html }}</ref><ref name="cia">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html |title=Cocos (Keeling) Islands |website=The World Factbook |publisher=CIA |access-date=27 January 2012 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211315/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ck.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"| 0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22; text-align:center;"|98.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211326/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Democratic Republic of the Congo}} |85,281,024 |12,792,153 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211118/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=5 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|cscew|al=c|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cw.html |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=27 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527060223/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cw.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Costa Rica}} |4,987,142 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |title=Central America :: Costa Rica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107034112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html%20 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878; text-align:center;"|42.9 |align=center|0.5 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831020553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Croatia}} |4,270,480 |64,057 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.5 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=10 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160210152814/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365; text-align:center;"|25.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019 |archive-date=17 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140717053131/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000–20,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1–0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=16 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200516195552/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html }}</ref><ref name=facts/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=18 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150918223138/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/da.html }}</ref><ref name="facts" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Djibouti}} |884,017 |857,496 |style="background:#228B22; text-align:center;"|97 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |title=Africa :: Djibouti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=4 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |title=Africa :: Djibouti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=4 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=30 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130092354/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=18 June 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208201813/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000–90,000,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|90–94.7 |align=center|4.9 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226020747/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html%20 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=13 December 2018 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|El Salvador}} |6,187,271 |2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224230021/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Equatorial Guinea}} |797,457 |79,745 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|Eritrea}} |6,000,000 |3,100,000 |style="background:#77DD77; text-align:center;"|51.6 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2050/percent/all/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=26 October 2017 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=26 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026213925/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2050/percent/all/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |title=Africa :: Eritrea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf |title=Eritrea |accessdate=3 December 2020 |archivedate=12 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 April 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5frSfZeR7?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Ethiopia}} |105,000,000 |68,250,000 |style="background:#50C878; text-align:center;"|33.9 |align=center|1.8 |align=left|<ref name="Religion-2007">[https://web.archive.org/web/20120604045256/http://www.csa.gov.et/pdf/Cen2007_firstdraft.pdf 2007 Ethiopian census, first draft], Ethiopian Central Statistical Agency (accessed 6 May 2009)</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |51,018 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=6 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=2 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702032300/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fm.html |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180807215908/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fm.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|6.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107065054/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html%20 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Finland}} |5,537,364 |102,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.8 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fi.html |title=Europe :: Finland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=19 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150919130804/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/fi.html }}</ref><ref name=facts/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|France}} |67,000,000 |5,720,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|8.8 |align=center|0.3 |align=left|<ref name="facts"/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|French Guiana}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.9 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|French Polynesia|plink=French Polynesia#Religion}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fp.html |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160515174947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/fp.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=22 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200422221000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Gambia}} |2,092,731 |2,002,743 |style="background:#228B22; text-align:center;"|95.7 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424094354/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Georgia (country)}} |4,926,087 |527,091 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10.7 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |title=Middle East :: Georgia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016075816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Germany}} |83,100,000 |4,500,000–5,000,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"| 5.4–6 |align=center|0.2 |align=left|<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{Cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=18 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Ghana}} |28,102,471 |5,058,444 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|17.6 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=30 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200830144136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html }}</ref><ref name="auto" /><ref>statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o </ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Gibraltar}} |29,461 |1,150 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gi.html |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=12 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180412173438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gi.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full20Census20Report20201220FINAL.pdf |title=Gibraltar }}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Greece}} |10,761,523 |215,230–613,406 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2–5.7 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html }}</ref><ref name="facts" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Greenland|plink=Greenland#Religion}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=9 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200509035824/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424064358/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Guadeloupe}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gq.html |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225001053/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gq.html%20 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=2 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html }}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101092715/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml |date=1 November 2009 }} (in Spanish)</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A; text-align:center;"|89.1 |align=center|0.5 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gv.html |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=19 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Guinea-Bissau}} |1,833,247 |826,794 |style="background:#50C878; text-align:center;"|45.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=28 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228200903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|7.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=1 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=31 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131115215/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515044500/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=14 May 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5glwctzKV?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf |title=Hong Kong}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Hungary}} |9,825,704 |40,000–60,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4–0.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name=facts/><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=16 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200516195915/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=18 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518191543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html }}</ref><ref name="IcelandIslam">{{Cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|India}} |1,370,000,000 |195,000,000 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|14.2 |align=center|10.9 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/04/01/the-countries-with-the-10-largest-christian-populations-and-the-10-largest-muslim-populations/ |title=The countries with the 10 largest Christian populations and the 10 largest Muslim populations |website=Pew Research Center |language=en-US |access-date=2019-06-17 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Indonesia}} |263,000,000 |229,000,000 |style="background:#00993A; text-align:center;"|87.2 |align=center|12.7 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Indonesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=10 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Iran}} |83,000,000 |82,500,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|99.4 |align=center|4.6 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=3 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Iraq}} |40,194,216 |38,465,864 |style="background:#228B22; text-align:center;"|95.7 |align=center|1.9 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Middle East :: Iraq — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211125/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=19 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200519173644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html }}</ref><ref name=facts/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Isle of Man}} |89,407 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/im.html |title=Europe :: Isle of Man — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/im.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|18 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225080845/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html%20 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.8 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=9 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html }}</ref><ref name=facts/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224183714/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=28 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228224107/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22; text-align:center;"|97.2 |align=center|0.4 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jo.html |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=21 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160521031246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jo.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550; text-align:center;"|70.2 |align=center|0.5 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226010136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html%20 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|11.2 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170907162305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Kosovo}} |1,907,592 |1,823,657 |style="background:#228B22; text-align:center;"|95.6 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html |title=Europe :: Kosovo — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=1 July 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160701194718/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550; text-align:center;"|74.6 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=21 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160521031251/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Kyrgyzstan}} |5,849,296 |4,679,436 |style="background:#00993A; text-align:center;"|80 |align=center|0.3 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=27 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151127011116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35464.htm |title=Kyrgyzstan |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=29 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229000748/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1-0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=15 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515105327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Lebanon}} |6,100,075 |3,519,743 |style="background:#3CB371; text-align:center;"|57.7 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=12 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190912232328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=12 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365; text-align:center;"|20 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22; text-align:center;"|97 |align=center|0.4 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="r2">{{Cite web |url=http://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017 |archive-date=6 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506100229/http://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |url-status=dead }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Luxembourg}} |605,764 |18,172 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=17 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf |title=Luxembourg |accessdate=3 December 2020 |archivedate=4 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604004311/http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mc.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225034007/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mc.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=26 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=25 August 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/61BpMkYSR?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365; text-align:center;"|20 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Malaysia}} |31,809,660 |16,318,355 |style="background:#01A368; text-align:center;"|61.3 |align=center|1.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107064957/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25; text-align:center;"|100 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web|url=http://statisticsmaldives.gov.mv/yearbook/2019/wp-content/uploads/sites/6/2019/08/3.3.pdf|title=Table 3.3: Total Maldivian Population by Islands, Census 2014 and Registered Population 2018|website=National Bureau of Statistics|access-date=28 October 2019}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mali}} |18,429,893 |17,508,398 |style="background:#228B22; text-align:center;"|95 |align=center|0.8 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html |title=Africa :: Mali — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=10 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html }}</ref><ref name="auto" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=7 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200507220327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=27 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=11 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100711170803/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mauritania}} |3,845,430 |3,840,430 |style="background:#228B22; text-align:center;"|99.9 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html |title=Africa :: Mauritania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|17.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211252/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mayotte}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22; text-align:center;"|97 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=21 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.01 |align=center|< 0.01 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151125082114/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.8 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=1 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501044234/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=29 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229001357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|19.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=5 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200505081036/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mh.html |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424012012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mh.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Morocco}} |38,314,130 |37,930,989 |style="background:#228B22; text-align:center;"|99 |align=center|2.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=Africa :: Morocco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226055346/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html%20 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Mozambique}} |27,233,789 |3,830,063 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|17.9 |align=center|0.3 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.2 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=29 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Netherlands}} |17,400,000 |887,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5.1 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cbs.nl/-/media/_pdf/2018/43/2018st22%20religie.pdf |title=Statistics Netherlands |website=cbs.nl |access-date=12 April 2019}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2.8 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|New Zealand}} |4,903,800 |41,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.9 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22; text-align:center;"|98.3 |align=center|1 |align=left|<ref name="auto1">{{Cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |publisher=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000–103,000,000 |style="background:#50C878; text-align:center;"|53.5 |align=center|5.3 |align=left|<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook - Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|North Macedonia}} |2,118,945 |705,608 |style="background:#77DD77; text-align:center;"|33.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=28 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180128152123/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.7 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A; text-align:center;"|86 |align=center|0.2 |align=left|<ref name="CIATONGA">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mu.html |title=Middle East OMAN |publisher=CIA The World Factbook |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mu.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Pakistan}} |210,000,000 |202,650,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|96.5 |align=center|11.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/PAKISTAN%20TEHSIL%20WISE%20FOR%20WEB%20CENSUS_2017.pdf |title=RESULTS OF CENSUS - 2017 |website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=16 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200616161839/http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/PAKISTAN%20TEHSIL%20WISE%20FOR%20WEB%20CENSUS_2017.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20BY%20RELIGION.pdf |title=POPULATION BY RELIGION |website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=14 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181114132558/http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20BY%20RELIGION.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Palau}} |17,900 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|97.5 |align=center|0.3 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.7 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000–12,000,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5–11 |align=center|0.3 - 0.6 |align=left|<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"| 0.02 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Portugal}} |10,291,027 |65,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550; text-align:center;"|77.5 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/qa.html |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211230/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/qa.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf |title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Reunion|plink=Religion in Réunion}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Romania}} |19,524,000 |73,000–200,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.3–1.0 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |isbn=9780830856954}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Russia}} |144,350,000/146,750,000 |14,000,000-22,000,000 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10-15 |align=center|1.7 {{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=18 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518081104/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.8 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |4,534 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.3 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Saint Lucia}} |178,844 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.2 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.7 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|Samoa}} |199,052 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Saudi Arabia}} |34,220,000 |33,535,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|98.2 |align=center|1.8 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Senegal}} |15,726,037 |15,112,721 |style="background:#228B22; text-align:center;"|96.1 |align=center|0.8 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Serbia}} |7,001,444 |221,460 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226054919/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550; text-align:center;"|78.6 |align=center|0.3 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Singapore}} |5,612,253 |721,000–842,116 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|14.7 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107065141/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html }}</ref><ref name="Singapore Census 2010">{{Citation |title=Demographic Characteristics, Education, Language and Religion |url=http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf |work=Singapore Census 2010, Statistical Release 1 |page=11 |access-date=1 April 2015 |archive-date=16 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516214219/http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1–0.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="facts" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3.6 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="facts" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |Solomon Islands}} |667,044 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|99.8 |align=center|0.6 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=6 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.9 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=21 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Korea}} |51,635,256 |35,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365; text-align:center;"|20 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=13 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Spain}} |46,659,302 |1,180,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|2.6 |align=center|0.1 |align=left|<ref name=facts/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|9.7 |align=center|0.1 |align=left|<ref name="SLcensus12">{{Cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=21 April 2018 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065148/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Sudan}} |40,825,770 |39,585,777 |style="background: #228B22; text-align:center;"|97 |align=center|1.9 |align=left|<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Suriname}} |600,000 |83,400 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|13.9 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/Suriname/SUR-Census2012-vol1.pdf}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Swaziland}} |1,159,250 |129,230 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|10 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211254/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Sweden}} |10,182,291 |800,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|8.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5.2 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="BfSreligion2016">{{Cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Syria}} |18,000,000 |16,000,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|87 |align=center|1 |align=left|<ref name="CIA World Factbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |website=cia.gov |access-date=28 January 2020 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=3 December 2020 |archivedate=29 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171229122345/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html }}</ref><ref name="JDB">{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Republic of China|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.3 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=23 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=30 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|97.9 |align=center|0.4 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=31 March 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010331101740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 |style="background:#77DD77; text-align:center;"|35.2 |align=center|0.8 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=27 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Thailand}} |70,000,000 |3,000,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|4.3 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all |accessdate=3 December 2020 |archivedate=10 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,261,407 |1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365; text-align:center;"|20 |align=center|0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=31 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831041904/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Tonga}} |100,651 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Trinidad and Tobago}} |1,356,633 |78,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|5.8 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Tunisia}} |11,446,300 |11,190,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|99.8 |align=center|0.6 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Turkey}} |83,155,000 |74,423,725 |style="background:#00993A; text-align:center;"|89.5 |align=center|4.6 |align=left|<ref>{{Cite web|last=Özkök|first=Ertuğrul|title=Türkiye artık yüzde 99'u müslüman olan ülke değil|date=21 May 2019|url=https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ertugrul-ozkok/turkiye-artik-yuzde-99u-musluman-olan-ulke-degil-41220410|access-date=2020-08-15|website=hurriyet.com.tr|language=tr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://t24.com.tr/haber/optimar-dan-din-inanc-anketi-yuzde-89-allah-in-varligina-ve-birligine-inaniyor,821459 |title=Optimar'dan din-inanç anketi: Yüzde 89 Allah'ın varlığına ve birliğine inanıyor|date=15 May 2019|publisher=T24.com.tr |access-date=2020-08-15|language=tr}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22; text-align:center;"|93.7 |align=center|0.3 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Religion in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98; text-align:center;"|14 |align=center|0.3 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Ukraine}} |42,263,873 |390,000–1,000,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.9–2.5 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |7,251,627 |style="background:#00A550; text-align:center;"|76 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211149/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html }}</ref><ref name="religiousfreedom">{{Cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |United Kingdom}} |66,040,229 |4,130,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|6.3 |align=center|0.2 |align=left|<ref name="facts" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.1 |align=center|0.2 |align=left|<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Uruguay}} |3,505,985 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A; text-align:center;"|88.7 |align=center|1.7 |align=left|<ref>{{Cite web |title=State Committee of the Republic of Uzbekitan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020) |url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=2 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200902182134/https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020 }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0 |align=center|0 | |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124081728/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Vietnam}} |96,160,163 |96,160 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="cia.gov">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |accessdate=21 April 2018 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|< 0.1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wf.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=17 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171217030211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wf.html }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23; text-align:center;"|99.4 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name=":3">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=24 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424103509/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Yemen}} |28,036,829 |27,784,498 |style="background:#248c23; text-align:center;"|99.2 |align=center|1.5 |align=left|<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ym.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=6 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806090404/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ym.html }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://en.wikishia.net/view/Yemen#Religions_and_Denominations |title=Yemen |work=WikiShia |access-date=23 September 2018 |archive-date=31 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031123001/http://en.wikishia.net/view/Yemen#Religions_and_Denominations |url-status=dead }}</ref> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="auto" /> |- |align=left|{{flagg|pspew|al=c|suff=ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0; text-align:center;"|0.7 |align=center|< 0.1 |align=left|<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |- |} {{notelist-ua}} ==Continents== ===Table=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%;" cellspacing="4" |- valign="top" ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:8em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:8em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Asia|Asia]]}} |1,200,000,000 |style="background:#77DD77; text-align:center;"|24.3 |align=center|66.7 |- |{{sort|Zh|''[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref name="auto5">{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22; text-align:center;"|81<ref>{{Cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |align=center|3.0 |- |{{sort|Zi|''[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{Cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=Times of India Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> |style="background:#77DD77; text-align:center;"|31.4<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |align=center|30.6<ref name="auto7" /><ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=4 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504075835/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ }}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |journal=Oxford Islamic Studies |archive-date=19 February 2013 |access-date=3 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead }}</ref> |style="background:#50C878; text-align:center;"|40 |align=center|13.3 |- |{{sort|Zj|''[[East Asia]]''}} |50,000,000<ref name="auto6" /> |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|3.1 |align=center|2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="auto3" />–488,603,838 |style="background:#228B22; text-align:center;"|91.2 |align=center|27.1 |- |{{sort|Zh|[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878; text-align:center;"|47 |align=center|30.6 |- |{{sort|Zl|''[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 |style="background:#77DD77; text-align:center;"|29.6 |align=center|15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000–7,000,000<ref>{{Cite web |url=http://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.0<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |access-date=18 December 2012}}</ref> |align=center|0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|0.2 |align=center|0.04 |- |{{sort|Zm|[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|6.0 |align=center|2.7 |- |{{sort|Zh|[[ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF; text-align:center;"|1.6 |align=center|0.04 |- |{{sort|Zo|[[World]]}} |1,800,000,000<ref name="auto2" /> |style="background:#77DD77; text-align:center;"|24.1 |align=center|100 |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစ္စလာမ်ဘာသာ]] qrbmepjgv4sjnkziqt2zgzosgf46s3w 0 88184 1039684 806781 2026-06-20T07:46:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039684 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian city |en_name=Yekaterinburg |ru_name=Екатеринбург |other_name=Sverdlovsk (1924-91) |image_skyline=EKB Montage 2017.png |image_caption='''Clockwise:''' City Administrative Building, Ural State College, [[:en:Yekaterinburg City|Yekaterinburg City]], Sevastyanov's House, [[:en:Boris Yeltsin Presidential Center|Boris Yeltsin Presidential Center]], [[:en:Church of All Saints, Yekaterinburg|Church of All Saints]] |coordinates={{coord|56|50|N|60|35|E|display=inline,title}} |map_label_position=right |image_coa= Coat of Arms of Yekaterinburg (Sverdlovsk oblast).svg |coa_caption= လက်ရုံးတံဆိပ် |image_flag=Flag of Yekaterinburg (Sverdlovsk oblast).svg |flag_caption= |anthem= |anthem_ref= |holiday=ဩဂုတ်လ တတိယမြောက် စနေနေ့ |holiday_ref= |federal_subject=[[:en:Sverdlovsk Oblast|Sverdlovsk Oblast]] |federal_subject_ref=<ref name="SverdlovskO_adm" /> |adm_data_as_of=၂၀၁၁ |adm_city_jur=[[:en:City of federal subject significance|City]] of Yekaterinburg |adm_city_jur_ref=<ref name="OKATO">{{OKATO reference|65 401}}</ref> |adm_ctr_of1=Sverdlovsk Oblast |adm_ctr_of1_ref=<ref name="SverdlovskO_adm">Law #30-OZ</ref> |adm_ctr_of2=City of Yekaterinburg |adm_ctr_of2_ref= |inhabloc_cat=City |inhabloc_cat_ref=<ref name="SverdlovskO_adm" /> |mun_data_as_of=ဇွန် ၂၀၀၉ |urban_okrug_jur=Yekaterinburg Urban Okrug |urban_okrug_jur_ref=<ref name="SverdlovskO_mun" /> |mun_admctr_of=Yekaterinburg Urban Okrug |mun_admctr_of_ref=<ref name="SverdlovskO_mun">Law #85-OZ</ref> |leader_title=Head |leader_title_ref=<ref name="Head">Official website of Yekaterinburg. [http://екатеринбург.рф/administration/glava/ Alexander Edmundovich Yakob, Head of Administration of the City of Yekaterinburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712214214/http://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/administration/glava/ |date=12 July 2015 }} {{ru icon}}</ref> |leader_name=Yevgeny Roizman |leader_name_ref=<ref name="Head" /> |representative_body=City Duma |representative_body_ref=<ref name="Legis">Charter of Yekaterinburg, Article&nbsp;24.1</ref> |area_km2=495 |area_km2_ref=<ref>{{Cite web |title=Стратегический план развития Екатеринбурга до 2015 года. Раздел II. Исходные конкурентные возможности Екатеринбурга. Внутренние факторы развития города. |url=http://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F_2015/%D0%B8%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%B2%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B/ |accessdate=2 May 2018 |archivedate=21 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221212109/http://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F_2015/%D0%B8%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%B2%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B/ }}</ref> |pop_2010census=1349772 |pop_2010census_rank=4th |pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref> |pop_density= |pop_density_as_of= |pop_density_ref= |pop_latest=1488791 |pop_latest_date=၂၀၁၇ |pop_latest_ref=<ref name="PopStateStats">{{cite web |url=http://sverdl.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/sverdl/ru/municipal_statistics/sverdlMstat/main_indicators |title=Federal State Statistic Service |date=၂၀၁၇-၀၁-၀၁ |publisher=Government of Russia |access-date=၂၀၁၈-၀၅-၀၂ |accessdate=2 May 2018 |archivedate=3 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703192120/http://sverdl.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/sverdl/ru/municipal_statistics/sverdlMstat/main_indicators/ }}</ref> |established_date=၁၇၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက် |established_title= |established_date_ref=<ref name="Haywood">Haywood, A. J. (2010). ''Siberia: A Cultural History'', Oxford University Press, p.&nbsp;32</ref> |current_cat_date=၁၇၉၆ |current_cat_date_ref= |prev_name1=Yekaterinburg |prev_name1_date=၁၉၂၄ |prev_name1_ref=<ref name="Ekburg">{{cite web|url=http://www.ekburg.ru/english_version/about_Ekaterinburg/history_Ekaterinburg/|title=History - Официальный портал Екатеринбурга|publisher=Ekburg.ru|date=January 7, 1934|accessdate=2012-04-04}}</ref> |prev_name2=Sverdlovsk |prev_name2_date=၁၉၉၁ |prev_name2_ref=<ref name="Ekburg" /> |postal_codes=620000 |postal_codes_ref=<ref name="Gen">Ekaterinburg.com. [http://www.ekaterinburg.com/directory/004/912/article_4912.html General Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171130135716/http://www.ekaterinburg.com/directory/004/912/article_4912.html |date=30 November 2017 }}</ref> |dialing_codes=343 |dialing_codes_ref=<ref name="Gen" /> |website=http://www.ekburg.ru/ |website_ref= |date=မေ ၂၀၁၀ }} [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၏ စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော '''ယဲ့ကာကျယ်ရင်ဘုဂ်မြို့'''({{lang-rus|Екатеринбу́рг|p=jɪkətʲɪrʲɪnˈburk}})သည် အီဆတ်မြစ်ကမ်းပေါ် ယူရယ်တောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဆာဗျဲ့ဒ်လော့ဗ်စကီး အော့ဗလတ်၏ အုပ်ချုပ်မှုဗဟို ဖြစ်သည်။ ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စက်မှုထွန်းကားရာ အဓိကနေရာဌာန ဖြစ်သော ယဲ့ကာကျယ်ရင်ဘုဂ်မြို့သည် ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်တို့၏ နယ်ခြားမျဉ်းကြား ယူရေးရှားတိုက်ငယ်၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသော မြို့လည်းဖြစ်သည်။<ref>[http://www.ekburg.ru/english_version/ English version - Информационный портал Екатеринбурга<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Registrant WHOIS contact information verification {{!}} Namecheap.com<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.ekaterinburg-ural.com/where-ekaterinburg-russia |access-date=2 May 2018 |archive-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722021400/http://www.ekaterinburg-ural.com/where-ekaterinburg-russia }}</ref> ယဲ့ကာကျယ်ရင်ဘုဂ်မြို့သည် မြို့ပြဧရိယာအရသာ စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံ၏ စက်မှုလုပ်ငန်းအထွန်းကားဆုံး မြို့များတွင် တတိယမြောက် အထွန်းကားဆုံးသော မြို့ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ရုရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] 3bu2r48igekmp61wr60cjyraqm810vi 828 92107 1039646 872135 2026-06-20T01:45:05Z Uzume 3478 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q16914835|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1039646 Scribunto text/plain require ('strict'); local p = {} p.trim = function(frame) return mw.text.trim(frame.args[1] or "") end p.sentence = function (frame) -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. frame.args[1] = frame:callParserFunction('lc', frame.args[1]) return p.ucfirst(frame) end p.ucfirst = function (frame) local s = frame.args[1]; if not s or '' == s or s:match ('^%s+$') then -- when <s> is nil, empty, or only whitespace return s; -- abandon because nothing to do end s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local s1 = "" local prefix_patterns_t = { -- sequence of prefix patterns '^\127[^\127]*UNIQ%-%-%a+%-%x+%-QINU[^\127]*\127', -- stripmarker '^([%*;:#]+)', -- various list markup '^(\'\'\'*)', -- bold / italic markup '^(%b<>)', -- html-like tags because some templates render these '^(&%a+;)', -- html character entities because some templates render these '^(&#%d+;)', -- html numeric (decimal) entities because some templates render these '^(&#x%x+;)', -- html numeric (hexadecimal) entities because some templates render these '^(%s+)', -- any whitespace characters '^([%(%)%-%+%?%.%%!~!@%$%^&_={}/`,‘’„“”ʻ|\"\'\\]+)', -- miscellaneous punctuation } local prefixes_t = {}; -- list, bold/italic, and html-like markup, & whitespace saved here local function prefix_strip (s) -- local function to strip prefixes from <s> for _, pattern in ipairs (prefix_patterns_t) do -- spin through <prefix_patterns_t> if s:match (pattern) then -- when there is a match local prefix = s:match (pattern); -- get a copy of the matched prefix table.insert (prefixes_t, prefix); -- save it s = s:sub (prefix:len() + 1); -- remove the prefix from <s> return s, true; -- return <s> without prefix and flag; force restart at top of sequence because misc punct removal can break stripmarker end end return s; -- no prefix found; return <s> with nil flag end local prefix_removed; -- flag; boolean true as long as prefix_strip() finds and removes a prefix repeat -- one by one remove list, bold/italic, html-like markup, whitespace, etc from start of <s> s, prefix_removed = prefix_strip (s); until (not prefix_removed); -- until <prefix_removed> is nil s1 = table.concat (prefixes_t); -- recreate the prefix string for later reattachment local first_text = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^%]]+%]%]'); -- extract wikilink at start of string if present; TODO: this can be string.match()? local upcased; if first_text then if first_text:match ('^%[%[[^|]+|[^%]]+%]%]') then -- if <first_text> is a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^|]+|%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%[[^|]+|%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace else -- here when <first_text> is a wikilink but not a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[%W*%w'); -- get '[[' and first letter upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%[%[%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end elseif s:match ('^%[%S+%s+[^%]]+%]') then -- if <s> is a ext link of some sort; must have label text upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%S+%s+%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%S+%s+%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace elseif s:match ('^%[%S+%s*%]') then -- if <s> is a ext link without label text; nothing to do return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done else -- <s> is not a wikilink or ext link; assume plain text upcased = mw.ustring.match (s, '^%W*%w'); -- get the first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done end p.title = function (frame) -- http://grammar.yourdictionary.com/capitalization/rules-for-capitalization-in-titles.html -- recommended by The U.S. Government Printing Office Style Manual: -- "Capitalize all words in titles of publications and documents, -- except a, an, the, at, by, for, in, of, on, to, up, and, as, but, or, and nor." local alwayslower = {['a'] = 1, ['an'] = 1, ['the'] = 1, ['and'] = 1, ['but'] = 1, ['or'] = 1, ['for'] = 1, ['nor'] = 1, ['on'] = 1, ['in'] = 1, ['at'] = 1, ['to'] = 1, ['from'] = 1, ['by'] = 1, ['of'] = 1, ['up'] = 1 } local res = '' local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local words = mw.text.split( s, " ") for i, s in ipairs(words) do -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. s = frame:callParserFunction('lc', s) if i == 1 or alwayslower[s] ~= 1 then s = mw.getContentLanguage():ucfirst(s) end words[i] = s end return table.concat(words, " ") end -- findlast finds the last item in a list -- the first unnamed parameter is the list -- the second, optional unnamed parameter is the list separator (default = comma space) -- returns the whole list if separator not found p.findlast = function(frame) local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local sep = frame.args[2] or "" if sep == "" then sep = ", " end local pattern = ".*" .. sep .. "(.*)" local a, b, last = s:find(pattern) if a then return last else return s end end -- stripZeros finds the first number and strips leading zeros (apart from units) -- e.g "0940" -> "940"; "Year: 0023" -> "Year: 23"; "00.12" -> "0.12" p.stripZeros = function(frame) local s = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local n = tonumber( string.match( s, "%d+" ) ) or "" s = string.gsub( s, "%d+", n, 1 ) return s end -- nowiki ensures that a string of text is treated by the MediaWiki software as just a string -- it takes an unnamed parameter and trims whitespace, then removes any wikicode p.nowiki = function(frame) local str = mw.text.trim(frame.args[1] or "") return mw.text.nowiki(str) end -- split splits text at boundaries specified by separator -- and returns the chunk for the index idx (starting at 1) -- #invoke:String2 |split |text |separator |index |true/false -- #invoke:String2 |split |txt=text |sep=separator |idx=index |plain=true/false -- if plain is false/no/0 then separator is treated as a Lua pattern - defaults to plain=true p.split = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = args[1] or args.txt or "" if txt == "" then return nil end local sep = (args[2] or args.sep or ""):gsub('"', '') local idx = tonumber(args[3] or args.idx) or 1 local plain = (args[4] or args.plain or "true"):sub(1,1) plain = (plain ~= "f" and plain ~= "n" and plain ~= "0") local splittbl = mw.text.split( txt, sep, plain ) if idx < 0 then idx = #splittbl + idx + 1 end return splittbl[idx] end -- val2percent scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each number it finds into a percentage and returns the resultant string. p.val2percent = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end local function v2p (x) x = (tonumber(x) or 0) * 100 if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x .. "%" end txt = txt:gsub("%d[%d%.]*", v2p) -- store just the string return txt end -- one2a scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each occurrence of 'one ' into either 'a ' or 'an ' and returns the resultant string. p.one2a = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end txt = txt:gsub(" one ", " a "):gsub("^one", "a"):gsub("One ", "A "):gsub("a ([aeiou])", "an %1"):gsub("A ([aeiou])", "An %1") return txt end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil p._findpagetext = function(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end p.findpagetext = function(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (p._findpagetext(args)) end -- returns the decoded url. Inverse of parser function {{urlencode:val|TYPE}} -- Type is: -- QUERY decodes + to space (default) -- PATH does no extra decoding -- WIKI decodes _ to space p._urldecode = function(url, type) url = url or "" type = (type == "PATH" or type == "WIKI") and type return mw.uri.decode( url, type ) end -- {{#invoke:String2|urldecode|url=url|type=type}} p.urldecode = function(frame) return mw.uri.decode( frame.args.url, frame.args.type ) end -- what follows was merged from [[Module:StringFunc]] -- Argument list helper function, as per [[Module:String]] function p._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {}; local index = 1; local value; for i,arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index]; index = index + 1; end new_args[arg] = value; end return new_args; end -- Escape Pattern helper function so that all characters are treated as plain text, as per [[Module:String]] function p._escapePattern( pattern_str ) return mw.ustring.gsub( pattern_str, "([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])", "%%%1" ) end -- Helper Function to interpret boolean strings, as per [[Module:String]] function p._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value; if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower(); if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false; else boolean_value = true; end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str; else error( 'No boolean value found' ); end return boolean_value end --[[ Strip This function Strips characters from string Usage: {{#invoke:String2|strip|source_string|characters_to_strip|plain_flag}} Parameters source: The string to strip chars: The pattern or list of characters to strip from string, replaced with '' plain: A flag indicating that the chars should be understood as plain text. defaults to true. Leading and trailing whitespace is also automatically stripped from the string. ]] function p.strip( frame ) local new_args = p._getParameters( frame.args, {'source', 'chars', 'plain'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local chars = new_args['chars'] or '' or 'characters' source_str = mw.text.trim(source_str) if source_str == '' or chars == '' then return source_str end local l_plain = p._getBoolean( new_args['plain'] or true ) if l_plain then chars = p._escapePattern( chars ) end local result result = mw.ustring.gsub(source_str, "["..chars.."]", '') return result end --[[ Match any Returns the index of the first given pattern to match the input. Patterns must be consecutively numbered. Returns the empty string if nothing matches for use in {{#if:}} Usage: {{#invoke:String2|matchAll|source=123 abc|456|abc}} returns '2'. Parameters: source: the string to search plain: A flag indicating that the patterns should be understood as plain text. defaults to true. 1, 2, 3, ...: the patterns to search for ]] function p.matchAny(frame) local source_str = frame.args['source'] or error('The source parameter is mandatory.') local l_plain = p._getBoolean( frame.args['plain'] or true ) for i = 1, math.huge do local pattern = frame.args[i] if not pattern then return '' end if mw.ustring.find(source_str, pattern, 1, l_plain) then return tostring(i) end end end --[[--------------------------< H Y P H E N _ T O _ D A S H >-------------------------------------------------- Converts a hyphen to a dash under certain conditions. The hyphen must separate like items; unlike items are returned unmodified. These forms are modified: letter - letter (A - B) digit - digit (4-5) digit separator digit - digit separator digit (4.1-4.5 or 4-1-4-5) letterdigit - letterdigit (A1-A5) (an optional separator between letter and digit is supported – a.1-a.5 or a-1-a-5) digitletter - digitletter (5a - 5d) (an optional separator between letter and digit is supported – 5.a-5.d or 5-a-5-d) any other forms are returned unmodified. str may be a comma- or semicolon-separated list ]] function p.hyphen_to_dash( str, spacing ) if (str == nil or str == '') then return str end local accept str = mw.text.decode(str, true ) -- replace html entities with their characters; semicolon mucks up the text.split local out = {} local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*') -- split str at comma or semicolon separators if there are any for _, item in ipairs (list) do -- for each item in the list item = mw.text.trim(item) -- trim whitespace item, accept = item:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') if accept == 0 and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[%-–—]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- if a hyphenated range or has endash or emdash separators if item:match ('^%a+[%.%-]?%d+%s*%-%s*%a+[%.%-]?%d+$') or -- letterdigit hyphen letterdigit (optional separator between letter and digit) item:match ('^%d+[%.%-]?%a+%s*%-%s*%d+[%.%-]?%a+$') or -- digitletter hyphen digitletter (optional separator between digit and letter) item:match ('^%d+[%.%-]%d+%s*%-%s*%d+[%.%-]%d+$') or -- digit separator digit hyphen digit separator digit item:match ('^%d+%s*%-%s*%d+$') or -- digit hyphen digit item:match ('^%a+%s*%-%s*%a+$') then -- letter hyphen letter item = item:gsub ('(%w*[%.%-]?%w+)%s*%-%s*(%w*[%.%-]?%w+)', '%1–%2') -- replace hyphen, remove extraneous space characters else item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[–—]%s*', '–') -- for endash or emdash separated ranges, replace em with en, remove extraneous whitespace end end table.insert (out, item) -- add the (possibly modified) item to the output table end local temp_str = table.concat (out, ',' .. spacing) -- concatenate the output table into a comma separated string temp_str, accept = temp_str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of concatenated out if accept ~= 0 then temp_str = str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- when global markup removed, return original str; do it this way to suppress boolean second return value end return temp_str end function p.hyphen2dash( frame ) local str = frame.args[1] or '' local spacing = frame.args[2] or ' ' -- space is part of the standard separator for normal spacing (but in conjunction with templates r/rp/ran we may need a narrower spacing return p.hyphen_to_dash(str, spacing) end -- Similar to [[Module:String#endswith]] function p.startswith(frame) return (frame.args[1]:sub(1, frame.args[2]:len()) == frame.args[2]) and 'yes' or '' end -- Implements [[Template:Isnumeric]] function p.isnumeric(frame) local s = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local boolean = (frame.args.boolean or frame:getParent().args.boolean) == 'true' if type(s) == 'string' and mw.getContentLanguage():parseFormattedNumber( s ) then return boolean and 1 or s end return boolean and 0 or '' end -- Checks if a value in a group of numbers is not an interger. -- Allows usage of an |empty= parameter to allow empty values to be skipped. function p.isInteger(frame) local values = frame.args or frame:getParent().args local allow_empty = frame.args.empty or frame:getParent().args.empty for _, value in ipairs(values) do -- Trim spaces value = value and value:gsub("^%s*(.-)%s*$", "%1") if value == "" or value == nil then if not allow_empty then return false -- Empty values are not allowed end else value = tonumber(value) if not (type(value) == "number" and value == math.floor(value)) then return false end end end return true end -- Returns an error found in a string. function p.getError(frame) local text = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local error_message = text:match('(<strong class="error">.-</strong>)') return error_message or nil end return p ph89g30kzy2uwl0t05s6jtpby1w86b8 0 94520 1039673 806706 2026-06-20T06:55:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039673 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues| {{expert needed}} {{POV}} }} {{Infobox ethnic group | group = မြူလူမျိုး |other_names = မရူစာ၊ မရူ၊ မြို ၊ မြုံ | image = Mru family in traditional household.jpg | image_caption = မြူ မိသားစု | total = ၈၀,၀၀၀–၈၅,၀၀၀ | total_year = ၂၀၀၄ | total_source = ခန့်မှန်း | total_ref = | regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]])၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] ([[စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသ]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အနောက်ဘန်ဂေါ) | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၁၂,၀၀၀ | ref1 = <ref name="Hattaway 2004 195">{{cite book|last=Hattaway|first=Paul|title=Peoples of the Buddhist World: A Christian Prayer Diary|date=2004|publisher=William Carrey Library|location=Pasadena, CA|isbn=9780878083619|page=195|url=http://asiaharvest.org/wp-content/themes/asia/docs/people-groups/.../Mru.pdf|access-date=29 August 2018|archive-date=15 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140515034641/http://asiaharvest.org/wp-content/themes/asia/docs/people-groups/.../Mru.pdf|url-status=dead}}</ref> | region2 = {{flag|Bangladesh}} | pop2 = ၂၀,၀၀၀–၂၅,၀၀၀ | ref2 = <ref name="Hattaway 2004 195"/> | region3 = {{flag|India}} | pop3 = ၂၀,၀၀၀ | ref3 = <ref name="Hattaway 2004 195"/> | languages = [[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မရူဘာသာစကား]]<ref name="Lewis, Simons, and Fennig">{{cite web|last=Lewis, Simons, and Fennig|first=M. Paul, Gary F. and Charles D.|title=Ethnologue: Languages of the World|url=https://www.ethnologue.com/language/mro/***EDITION***|publisher=SIL International|accessdate=2 April 2014}}</ref><br>[[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]<br>[[ဗမာ ဘာသာစကား|ဗမာ]] | religions = [[နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]],[[မြိုကရာမာ ဘာသာ]], [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]<ref>{{Cite web |url=https://hillvoice.net/conversion-of-jumma-people-to-islam-in-cht-1/amp/ |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=3 August 2022 |archive-date=15 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015060549/https://hillvoice.net/conversion-of-jumma-people-to-islam-in-cht-1/amp/ |url-status=dead }}</ref> | related_groups = [[ချင်းလူမျိုး]] | footnotes = }} '''မြူ လူမျိုး'''၊ မြုံလူမျိုး သို့မဟုတ် '''မြိုလူမျိုး''' ({{lang-en|Mro}}; {{lang-bn|মুরং}})၊ '''မြိုစာ /မြူစာလူမျိုး''' ဟုမိမိကိုယ် ကိုယ် ခေါ်ဆိုကြသူများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊[[ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နယ်စပ်တလျောက်တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <!--- ချင်းလူမျိုးတွင် ပါဝင်သည့် လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။---> မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် အများစု နေထိုင်ကြပြီး [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းနှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် [[စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသ]]တွင် နေထိုင်ကြပြီး ရန်ဂါမတီခရိုင်နှင့် ဘင်ဒရိုဘင်ခရိုင်တို့တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံဖက်တွင် [[အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်]]တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Hattaway 2004 195"/> [[File:PICT0360 Burma Chin State Traditional Village (7864250886).jpg|thumb|ချင်းပြည်နယ်ရှိ မြူရွာတစ်ခု|alt=]] မြူလူမျိုးဟူသော စကားလုံး အရေးအသားနှင့် ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲ ခြင်း သည် မူလအမည်နာမဖြစ်သည် မြူ အသံထွက် ကို ရခိုင်တို့က ယင်းနှင့်နီးစပ်သော အသံ မြို ဟု ခေါ် ဆိုပြီး ဗမာတို့ကမူ" မြို "ကို "မျို"ဟုပင် အသံထွက်ကြသည်။ အကျယ်အဝင့်ကို [[ရှေးဟောင်းမြိုလူမျိုး|ရှေ့ဟောင်းမြိုလူမျိုး]] တွင်ကြည့်ရှု့လေ့လာ၍ပါ သည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ရှေးဟောင်းမြိုလူမျိုး]] == ကိုးကား == <ref>Maternal Morbidity and Mortality among Indigenous People in Bangladesh: A Study of the Mru Community </ref> {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ လူမျိုးများ]] 1wnlrdtxrcn25uepqj81415z1lxa6b7 0 97873 1039637 959517 2026-06-19T23:50:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039637 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | name = Francisco | adjectives = Francisconian | image = Uranus moon 021002 02.jpg | caption = | discovery = yes | discoverer = {{plainlist | * Matthew J. Holman * John J. Kavelaars * Dan Milisavljevic * Brett J. Gladman }} | discovered = August 13, 2001<ref name="IAUC 8216" /><ref name="usgs" /> (confirmed in 2003<ref name="IAUC 8216" /><ref name="moons2003" />) | mean_orbit_radius = 4,276,000&nbsp;km{{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}}<ref name="JPL" /> | eccentricity = 0.1459<ref name="JPL" /> | period = 266.56 d<!-- Sheppard 2005, p. 523 has 266.6 --> | inclination = <!--135.14° (to Uranus' equator) <br /> 145.220° (to the local Laplace plane) <br />--> 145° (to the ecliptic){{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}} | satellite_of = [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]] | physical_characteristics = yes | mean_radius = 11&nbsp;km ''(estimate)''{{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}} | surface_area = ~1,500 km² ''(estimate)'' | volume = ~6,000 km³ ''(estimate)'' | mass = ~7.2{{e|15}} [[ကီလိုဂရမ်|kg]] ''(estimate)'' | density = ~1.3 g/cm³ ''(assumed)'' | surface_grav = ~0.0025 [[အရှိန်|m/s²]] ''(estimate)'' | escape_velocity = ~0.0094&nbsp;km/s ''(estimate)'' | rotation = ? | axial_tilt = ? | albedo = 0.04 ''(assumed)''{{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}} | single_temperature = ~65 [[:en:Kelvin|K]] ''(estimate)'' }} '''ဖရန်စ္စကို'''သည် [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၏ ပုံစံအတည်တကျမရှိသော အတွင်းပိုင်းအကျဆုံး လတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ဖရန်စ္စကိုအား ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် Matthew J. Holman နှင့် Brett J. Gladman တို့အဖွဲ့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name="Gazetteer" /> == ကိုးကား == {{notes}} {{reflist | refs = <ref name="IAUC 8216"> {{cite web | last = Green | first = Daniel W. E. | date = 2003-10-07 | title = IAUC 8216: S/2001 U 3 | publisher = IAU Circular | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08200/08216.html | accessdate = 2011-01-08 }} </ref> <ref name="usgs"> {{cite web | last = Blue | first = Jennifer | date = 2008-10-16 | title = Planet and Satellite Names and Discoverers | publisher = Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN) | url = http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html#UranianSystem | accessdate = 2008-12-19 }} </ref> <ref name="moons2003"> {{cite web |last = Sheppard |first = Scott S. |title = New Satellites of Uranus Discovered in 2003 |publisher = Institute for Astronomy at the University of Hawaii |url = http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/uranus2003.html |accessdate = 2008-12-19 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20090116051648/http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/uranus2003.html |archivedate = January 16, 2009 |df = }} </ref> <ref name="Sheppard et al. 2005 radius/albedo"> {{harvnb|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3 ... rⁱ (km) ... 11 ... ⁱ Radius of satellite assuming a geometric albedo of 0.04}}. </ref> <ref name="JPL"> {{cite web | author = Jacobson, R.A. (2003) URA067 | date = 2007-06-28 | title = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters | publisher = JPL/NASA | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem#uranus | accessdate = 2008-01-23 }} </ref> <ref name="Gazetteer"> {{cite web | title = Planet and Satellite Names and Discoverers | work = Gazetteer of Planetary Nomenclature | publisher = USGS Astrogeology | date = July 21, 2006 | url = http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html | accessdate = 2006-08-06 }} </ref> }} * {{Cite journal | last1 = Sheppard | first1 = S. S. | last2 = Jewitt | first2 = D. | last3 = Kleyna | first3 = J. | title = An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness | doi = 10.1086/426329 | journal = The Astronomical Journal | volume = 129 | pages = 518 | year = 2005 | pmid = | pmc = |arxiv = astro-ph/0410059 |bibcode = 2005AJ....129..518S }} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Francisco Francisco profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070801203850/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Francisco |date=1 August 2007 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration] * [https://web.archive.org/web/20060901072706/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/irregulars.html David Jewitt pages] * [http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/urasatdata.html Uranus' Known Satellites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015094120/http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/urasatdata.html |date=15 October 2013 }} (by Scott S. Sheppard) * [https://web.archive.org/web/20110520031937/http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html Ephemeris IAU-NSES] {{ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ}} {{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}} [[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]] {{Astronomy-stub}} aelnv38wy00n8v0eqak00kn53630izm 0 98988 1039613 873569 2026-06-19T20:34:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039613 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = {{raise|0.2em|နိရှိအအိဇု}} | native_name = {{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|ja|西会津町}}}}}} | official_name = | native_name_lang = ja | settlement_type = မြို့ <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = Nishiaizu town office.JPG | imagesize = | image_alt = | image_caption = Nishiaizu Town Hall | image_flag = Flag of Nishiaizu, Fukushima.svg | flag_alt = | image_seal = Emblem of Nishiaizu, Fukushima.svg | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | image_blank_emblem = | nickname = | motto = <!-- maps and coordinates --> | image_map = Nishiaizu in Fukushima Prefecture Ja.svg | map_alt = | map_caption = Location of Nishiaizu in Fukushima Prefecture | pushpin_map = Japan | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = &nbsp; | coordinates = {{coord|37|35|20|N|139|38|51|E|region:JP|display=inline,title}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> <!-- location --> | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = [[:en:Tōhoku region|Tōhoku]] | subdivision_type2 = စီရင်စု | subdivision_name2 = Fukushima Prefecture | subdivision_type3 = ခရိုင် | subdivision_name3 = [[:en:Yama District, Fukushima|Yama District]] <!-- established --> | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | leader_party = | leader_title = Mayor | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_total_km2 = 298.13 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = <!-- population --> | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_total = 6695 | population_as_of = September 2014 | population_density_km2 = 22.5 | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = <!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- time zone(s) --> | timezone1 = [[ဂျပန် စံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +9 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = မြို့သင်္ကေတများ | blank1_name_sec1 = - အပင် | blank1_info_sec1 = Paulownia tomentosa | blank2_name_sec1 = - ပန်း | blank2_info_sec1 = Lilium | blank3_name_sec1 = - ငှက် | blank3_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = | blank4_info_sec1 = | blank5_name_sec1 = | blank5_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank7_name_sec1 = | blank7_info_sec1 = <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = ဖုန်းနံပါတ် | blank_info_sec2 = 0241-45-2211　 | blank1_name_sec2 = လိပ်စာ | blank1_info_sec2 = 3261 Otsu Nozawa Shimokoyaue Nishiaizu-machi, Yama-gun, Fukushima-ken 969-4495 <!-- website, footnotes --> | website = [https://www.town.nishiaizu.fukushima.jp/ https://www.town.nishiaizu.fukushima.jp/] | footnotes = }} '''နိရှိအအိဇုမြို့''' (西会津町 ''နိရှိအအိဇုမချိ'' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဖူကူရှီးမားစီရင်စု]]တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် လူဦးရေသည် ၆၆၉၅ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၂.၅ ဦး ရှိသည်။<ref name="population">[http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html Fukushima Prefectural Demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212135609/http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |date=12 February 2012 }}, accessed February 13, 2009 [Japanese].</ref> စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၂၉၈.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="area">[http://www.town.nishiaizu.fukushima.jp/frame.php?type=list&sid=241&pid=200&gid=200&frame=main Nishiaizu official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005191249/http://www.town.nishiaizu.fukushima.jp/frame.php?type=list&sid=241&pid=200&gid=200&frame=main |date=5 October 2006 }}, accessed February 5, 2009 [Japanese].</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Fukushima-geo-stub}} [[ကဏ္ဍ:ဖူကူရှီးမားခရိုင်ရှိ မြို့များ]] 7vgk93y1zup1vu7zedlilivsd2n3ki4 0 99609 1039638 959518 2026-06-19T23:56:13Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039638 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | name = Ferdinand | image =Uranus moon 021002 02.jpg | caption = Sequence of discovery images of Ferdinand | discovery = yes | discoverer = {{plainlist | * Matthew J. Holman * John J. Kavelaars * Dan Milisavljevic * Brett J. Gladman }} | discovered = August 13, 2001<ref name="IAUC8213" /><ref name="usgs" /> (independently rediscovered in 2003<ref name="IAUC8213" /><ref name="moons2003" />) | mean_orbit_radius = 20,901,000&nbsp;km<ref name="JPL" /> | eccentricity = 0.3682 | period = 2887.21 d<!-- Sheppard 2005 has 2823.4 --> | inclination = <!-- 151.70° (to Uranus' equator) <br /> 169.84° (to the local Laplace plane) <br /> --> 170° (to the ecliptic){{sfn|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3}} | satellite_of = [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]] | physical_characteristics = yes | mean_radius = 6&nbsp;km ''(estimate)''{{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}} | surface_area = ~1300 km² ''(estimate)'' | volume = ~4200 km³ ''(estimate)'' | mass = ~5.4{{e|15}} [[ကီလိုဂရမ်|kg]] ''(estimate)'' | density = ~1.3 g/cm³ ''(assumed)'' | rotation = 11.84 ± 0.22 h | axial_tilt = ? | albedo = 0.04 ''(assumed)''{{refn|name=Sheppard et al. 2005 radius/albedo}} | single_temperature = ~65 [[:en:Kelvin|K]] ''(estimate)'' }} '''ဖာဒီနန်း''' သည် [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၏ ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်သည်။ ယင်းအား Matthew J. Holman တို့အဖွဲ့က ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်တွင် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်အနီးမှ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် Scott S. Sheppard ဦးဆောင်သောအဖွဲ့မှ ပြန်လည်လေ့လာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist |refs = <ref name="IAUC8213"> {{cite web | last = Green | first = Daniel W. E. | date = 2003-10-01 | title = IAUC 8213: S/2001 U 2, S/2002 N 4; C/2003 S4 | publisher = IAU Circular | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08200/08213.html | accessdate = 2011-01-08 }} </ref> <ref name="usgs"> {{cite web | last = Blue | first = Jennifer | date = 2008-10-16 | title = Planet and Satellite Names and Discoverers | publisher = Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN) | url = http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html#UranianSystem | accessdate = 2008-12-19 }} </ref> <ref name="moons2003"> {{cite web |last = Sheppard |first = Scott S. |title = New Satellites of Uranus Discovered in 2003 |publisher = Institute for Astronomy at the University of Hawaii |url = http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/uranus2003.html |accessdate = 2008-12-19 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20090116051648/http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/uranus2003.html |archivedate = January 16, 2009 |df = }} </ref> <ref name="JPL"> {{cite web | date = 2007-06-28 | title = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters | publisher = JPL/NASA | author = Jacobson, R.A. (2003) URA067 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem#uranus | accessdate = 2008-01-23 }} </ref> <ref name="Sheppard et al. 2005 radius/albedo"> {{harvnb|Sheppard|Jewitt|Kleyna|2005|p=523|loc=Table 3 ... rⁱ (km) ... 10 ... ⁱ Radius of satellite assuming a geometric albedo of 0.04}}. </ref> }} * {{Cite journal | last1 = Sheppard | first1 = S. S. | last2 = Jewitt | first2 = D. | last3 = Kleyna | first3 = J. | title = An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness | doi = 10.1086/426329 | journal = The Astronomical Journal | volume = 129 | pages = 518 | year = 2005 | pmid = | pmc = |arxiv = astro-ph/0410059 |bibcode = 2005AJ....129..518S }} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Ferdinand Ferdinand Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609145048/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Ura_Ferdinand |date=9 June 2007 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration] * [https://web.archive.org/web/20060901072706/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/irregulars.html David Jewitt pages] * [http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/urasatdata.html Uranus' Known Satellites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015094120/http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/urasatdata.html |date=15 October 2013 }} (by Scott S. Sheppard) * [https://web.archive.org/web/20110520031937/http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html MPC: Natural Satellites Ephemeris Service] {{ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ}} {{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}} [[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]] [[Category:ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလများ]] c24jm09lvmmro8h328e2mxmsk6vuvvx 0 111120 1039607 806840 2026-06-19T19:32:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039607 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = The Dhammapada<br><small>Introduced & Translated by Eknath Easwaran</small> | title_orig = | translator = | image = EE-Dhammapada.jpg | image_size = 120px | caption = | author = Eknath Easwaran | illustrator = | cover_artist = | country = | language = English; also: German,<ref name=german06/> Korean<ref name=korean18/> | series = | subject = | genre = <!--- GENRE ---> | publisher = Nilgiri | pub_date = 1986; 2007; <small>others</small> | english_pub_date = | media_type = | pages = 275 (2007) | isbn = 978-1-58638-020-5 | oclc = <!--- 473035229 COMMENTED OUT TO REDUCE INFOBOX VERTICAL HEIGHT ---> }} ဤစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စာအုပ်ထဲတွင် အက်ဝရန်၏ ဓမ္မပဒဘာသာပြန်များ ပါဝင်သည်။ ဤစာအုပ်တွင် စာမျက်နှာ ၇၀ ပါဝင်သည်။ အခန်း ၂၆ ခန်း ပါဝင်သည်။<ref>The introductions in English are 66 pages in the first edition (1986, pp. 7-72) and 86 pages in the second edition (2007, pp. 13-98).</ref> အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကို ဗြိတိန်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံများတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ဂျာမန်ဘာသာ<ref name=german06>{{cite book |title=Dhammapada: Buddhas zentrale Lehren |last=Easwaran |first=Eknath |authorlink=Eknath Easwaran |year=2006 |others=Peter Kobbe (trans) |publisher=[[:en:Goldmann (publisher)|Random House / Goldmann]] |location=Munich, Germany |isbn=978-3-442-21764-9 |url=https://books.google.com/books?id=yIFwPgAACAAJ&dq=9783442217649&hl=en&ei=CGS0TZPPCKXZiAK_r5mwBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA}}</ref>နှင့် ကိုရီးယားဘာသာ<ref name=korean18>{{cite book |title=Dhammapada |last=Easwaran |first=Eknath |authorlink=Eknath Easwaran |year=2018 |others=Kim Byung Chae (trans) |publisher=Shree Krishna Das Ashram |location=Korea |isbn=978-89-91596-57-3 |url=https://kyobobook.co.kr/product/detailViewKor.laf?mallGb=KOR&ejkGb=KOR&barcode=9788991596573&orderClick=JAj}}</ref><ref name=npnonus>[http://www.easwaran.org/non-us-editions-of-nilgiri-press-books-by-title.html Non-US Editions of Nilgiri Press Books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161010135229/http://www.easwaran.org/non-us-editions-of-nilgiri-press-books-by-title.html |date=10 October 2016 }}, accessed 24 April 2011.</ref>သို့ ထပ်မံပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း စာအုပ်များ]] {{Book-stub}} 167sx5nxtuiz1693n084aa0jvrc27s9 0 114927 1039697 955197 2026-06-20T10:25:20Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039697 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal |name=လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား |alias=LISK<br>Gilgo Killer<br>Gilgo Beach Killer<br> Seashore Serial Killer<br>Craigslist Ripper<br> |victims=၁၀–၁၆ |country=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |states=[[နယူးယောက်ပြည်နယ်]] |beginyear={{circa|၁၉၉၆}} |endyear={{circa|၂၀၁၀}} နှင့် ၂၀၁၃ တိုင်အောင်ကျူးလွန်ခဲ့ဖွယ်ရာရှိ။ |apprehended=လက်ရဖမ်းဆီးနိုင်ခြင်းမရှိသေး။ }} '''လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား''' ({{lang-en|Long Island serial killer}}; '''LISK'''; ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ လူသတ်သမား သို့မဟုတ် ခရိတ်လစ်စ် ရစ်ပါ ဟုလည်း ညွှန်းဆိုခံရ) သည် အနှစ် ၂၀ အတွင်း လူဦးရေ ၁၀ မှ ၁၆ ယောက် အထူးသဖြင့် ပြည့်တန်ဆာ အမျိုးသမီးများအား သတ်ဖြတ်ပြီး [[နယူးယောက်ပြည်နယ်|နယူးယောက်]] လောင်းအိုင်လန် တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ နေရာများတွင် အလောင်းများအား စွန့်ပစ်ခဲ့သည့် ဖော်ထုတ်ခြင်းမခံရသေးသော ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဖြစ်သည်။ ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ဂီးလ်ဂို နှင့် အုတ်ခ် ကမ်းခြေ ဝေးလံခေါင်ဖျားမြို့များအနီးရှိ အိုးရှင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်းတလျောက် နှင့် Nassau ကောင်တီ ဂျုန်းစ်ကမ်းခြေ ပြည်နယ်ပန်းခြံ ဧရိယာတို့တွင် သားကောင်များကို တွေ့ရသည်။ သားကောင် ၄ ဦး၏ အကြွင်းအကျန်များကို ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင်လည်းကောင်း ကျန် ၆ ဦးကို ၂၀၁၁ မတ် နှင့် ဧပြီလများတွင် တွေ့ရသည်။<ref name=WNYW>{{cite news|url=http://www.myfoxny.com/dpp/news/8-sets-of-remains-recovered-from-beach-20110404|title=8 Sets Of Remains Now Found On Beach|work=[[WNYW]]|accessdate=April 4, 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110407094557/http://www.myfoxny.com/dpp/news/8-sets-of-remains-recovered-from-beach-20110404|archivedate=April 7, 2011}}</ref><ref name=FoxNews>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/us/2011/04/04/search-resumes-new-york-beach-victims-online-escort-murders|title=3 More Sets of Human Remains Found on New York Beach|work=[[Fox News]]|accessdate=April 9, 2016|date=April 4, 2011}}</ref><ref name='cbs'>{{cite news|url=http://newyork.cbslocal.com/2011/04/11/investigators-of-gilgo-beach-victims-expand-search-on-l-i|title=Cops Confirm New Remains Human; Skull Also Found Along Ocean Parkway|work=CBS |location=New York|date=April 11, 2011|accessdate=April 9, 2016}}</ref> နောက်မှတွေ့ရှိရသည့် ရုပ်ကြွင်းများမှာ ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် တွေ့ရသည်များထက် စောမည်ဟု ရဲဝန်ထမ်းများက ယူဆသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/us/2011/04/13/latest-remains-ny-beach-victims-long-island-serial-killer-726616671/ |title=Latest Remains Found on N.Y. Beach Could be Victims of Another Long Island Serial Killer|work=Fox News|date= April 13, 2011}}</ref> နောက်အကျဆုံးရုပ်ကြွင်းများအနက် ၂ စုံမှာ ဒုတိယလူသတ်သမားတစ်ဦး၏ လက်ချက်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက ၂၀၁၁ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ခန့်မှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=LIkiller>{{cite news |title=Identifying Another Victim, Officials Raise Possibility of a 2nd L.I. Killer |work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/05/10/nyregion/authorities-identify-a-fifth-li-victim.html|accessdate=April 9, 2016|first=Joseph|last=Goldstein|date=May 9, 2011}}</ref> လူသတ်မှု ၁၀ ခု စလုံးမှာ လူ တစ်ဦးတည်း၏ လက်ချက်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ရဲဝန်ထမ်းများက ၂၀၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၉ ၌ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။ ရှေ့အကျဆုံး ရုပ်အလောင်းများကို ရှာမတွေ့မီက ပျောက်ဆုံးသွားသော ကြေးကြီးအပျော်မယ် ရှန်နန်ဂီလ်ဘာ့တ် အမှုနှင့် သက်ဆိုင်မှုမရှိဟု ကောက်ချက်ချသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/new-york/police-suspect-murder-victims-found-long-island-gilgo-beach-murdered-single-serial-killer-article-1.984318 |title=Police suspect murder victims found on Long Island's Gilgo Beach were murdered by single serial killer|work=New York Daily News|accessdate= November 30, 2011}}</ref> "ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေနဲ့ အနီးတဝိုက်မှာ ကာလတခုကြာအောင် လူ့ရုပ်ကြွင်းတွေကို စွန့်ပစ်နေခဲ့တာ သေချာပါတယ်" ဟု ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ခရိုင်ရှေ့နေ ထောမတ်စ်စပေါ့တာက ပြောသည်။<ref>{{cite news|url=http://hosted2.ap.org/APDefault/*/Article_2011-05-14-Beach-Human%20Remains/id-7be824c0f48a4cfc89e924aed0fcc62b |title=NY beach community becomes dumping ground of death|work=Associated Press|date=May 14, 2011}}</ref> {{TOC limit|3}} == ရဲတပ်ဖွဲ့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး == မေ ၁ ရက်နေ့တွင် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်ဟု တိုင်ကြားခံထားရသော [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]မှ ၂၄ နှစ်အရွယ် ကြေးကြီးအပျော်မယ် ရှန်နန်ဂီးလ်ဘာ့တ်အား ၂၀၁၀ မေတွင် ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲများက ရှာဖွေလျက်ရှိကြသည်။<ref>Amy Brittain [http://www.nj.com/news/index.ssf/2011/06/jersey_city_prostitute_still_m.html Jersey City prostitute still missing after 13 months of searching], [[New Jersey On-Line]], June 12, 2011.</ref><ref>Joel Rose, [https://www.npr.org/2011/04/10/135296732/on-long-island-police-search-for-missing-woman "On Long Island, Police Search For Missing Woman"], NPR, April 10, 2011.</ref> သူမ၏ဒရိုင်ဘာ မိုက်ကယ်ပတ်ခ်က ပြင်ပတွင် စောင့်ဆိုင်းနေခိုက် ဖောက်သည်အိမ်မှ ထွက်ပြေးလာပြီးနောက် အုတ်ခ်ကမ်းခြေတွင် သူမအား နောက်ဆုံးမြင်တွေ့ရသည်။<ref name="Newsday">{{cite web|url=http://www.newsday.com/news/breaking/gilbert-vanishing-reaches-one-year-mark-1.2849214|title=Gilbert vanishing reaches one-year mark|author1=Michael Amon |author2=Matthew Chayes |author3=Chau Lam |author4=Paul Larocco |author5=Tania Lopez |author6=Jennifer Smith |author7=Andrew Strickler |publisher=Newsday.com|date=April 30, 2011|accessdate=June 18, 2012}}</ref> [[File:Robert_Moses_Parkway_Exit_on_the_Ocean_Pkwy.JPG|thumb|Exit for Robert Moses Causeway on the Ocean Parkway, near where the first body was found]] ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ၌ ရဲအရာရှိ တစ်ဦးက သူ၏ခွေးနှင့်အတူ လုပ်ဆောင်နေကျလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ် "ပေါက်ပြဲ လုနီးပါး ဂုန်နီအိတ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အရိုးအပိုင်းအစများ" ကို ဦးဆုံးတွေ့ရှိရာမှ ရှာဖွေမှုစတင်ခဲ့ပြီး ၂ ရက် အတွင်း နောက်ထပ် ရုပ်အလောင်း ၃ ခုအား အိုးရှင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်း မြောက်ဘက်ရှိ ယင်းနေရာ၌ပင် ထပ်မံတွေ့ရှိရသည်။<ref>[https://www.nytimes.com/2011/04/18/nyregion/in-long-island-hunt-for-bodies-key-role-for-officer-and-dog.html "Officer and His Dog Play Key Role in Hunt for Remains"], ''The New York Times'', April 18, 2011; retrieved April 23, 2011.</ref> "အလောင်း ၄ လောင်းကို တနေရာတည်းမှာ တွေ့ရတာကိုက တိုက်ဆိုင်တာ မဟုတ်တာ သိသာပါတယ်။ ကွင်းဆက်လူသတ်သမား တစ်ဦးရှိနေနိုင်ပါပြီ" ဟု ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲမင်းကြီး ရစ်ချတ်ဒေါ်မာက ပြောသည်။<ref name='abc news'>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/US/long-island-serial-killer-discovery-bodies-beach-raises/story?id=13294531|title=Long Island Serial Killer: Discovery of Three More Bodies on Beach Raises Number of Possible Victims to Eight|publisher=ABC News|date=April 4, 2011|accessdate=April 12, 2011}}</ref> လအနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ၂၀၁၁ မတ်လနှောင်းပိုင်း နှင့် ဧပြီလဆန်းပိုင်း၌ အုတ်ခ် နှင့် ဂီးလ်ဂို ကမ်းခြေအနီး ဥယျာဉ်ပတ်လမ်း အခြားနေရာများမှ နောက်ထပ် အလောင်း ၄ လောင်းကို ဖော်ထုတ်ရမိသည်။ ဆပ်ဖော့ခ်ရဲဌာနက Nassau ကောင်တီနယ်စပ်ထိတိုင်အောင် ရှာဖွေမှုဧရိယာကို ချဲ့ထွင်ပြီး နောက်ထပ် သားကောင်များ ရှာဖွေ ခဲ့သည်။<ref name='abc local'>{{cite web|url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&id=8053594|title=Shannan Gilbert not among new LI bodies, police say|publisher=Abclocal.go.com|date=April 5, 2011|accessdate=April 12, 2011|archive-date=23 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223213420/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&id=8053594}}</ref> "ဆပ်ဖော့ခ်မှာ မကြာသေးမီက ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိသည့် လူ့ရုပ်အလောင်းမားအနီးတဝိုက်တွင် ရှိနေနိုင်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုခင်းများကို ရှေ့ဆက် ရှာဖွေ စုံစမ်းသွားမှာဖြစ်ပါတယ်"ဟု Nassau ကောင်တီ ရဲဌာန မှ  စုံထောက် ကယ်ဗင် စမစ်သ် က ဧပြီ ၆ ရက်တွင်ပြောခဲ့သည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဆပ်ဖော့ခ် ကောင်တီနှင့် နယူးယောက်ပြည်နယ် ရဲဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြောခဲ့သည်။<ref name='newsday'>{{cite web|url=http://www.newsday.com/news/breaking/gilgo-search-to-extend-into-nassau-1.2803585|title=Police expand Gilgo probe into Nassau|publisher=Newsday.com|date=April 6, 2011|accessdate=April 12, 2011}}</ref> ၅ ရက် ကြာမြင့်ပြီးနောက် Nassau ကောင်တီတွင် လူသေအလောင်းများကို ရှာဖွေမှု စတင်သည်။ ကြွင်းကျန် ရုပ်အလောင်း တပိုင်းတစ တစ်စုံနှင့်တကွ သီးခြား အရိုးခေါင်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ဒီဇင်ဘာလမှစတင်၍ တွေ့ရှိသော သားကောင်အရေအတွက်မှာ ၁၀ ဦး အထိရှိလာသည်။<ref>[http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&id=8061689 "More remains found in serial killer investigation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110414110539/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news%2Flocal%2Flong_island&id=8061689 |date=14 April 2011 }}; retrieved April 11, 2011.</ref> အရိုးခေါင်းနှင့် ခြေတလှမ်းအကွာ၌ လူသွား ၂ ချောင်းကို ဧပြီ ၂၂ တွင် တွေ့ရှိသည်။ လောင်းအိုင်လန် လူသတ်မှုများအတွက် ဖမ်းဆီးမှုပြုနိုင်မည့် သတင်းအချက်အလက်ပေးနိုင်သူအား ချီးမြှင့်မည့် ဆုငွေ ကို ဒေါ်လာ ၅၀၀၀ မှ ၂၅၀၀၀ အထိ (ကောင်တီသမိုင်းတလျောက် အများဆုံး) ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲဌာနက ၂၀၁၁ ဇွန် ၁၆ ရက် တွင် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.cnn.com/2011/CRIME/06/16/new.york.bodies/ "Police raise reward in Long Island serial killer case"]. CNN.com; retrieved June 17, 2011.</ref> စက်တင်ဘာ ၂၀ တွင် မတ်နှင့်ဧပြီတွင် ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့သော အမည်မတပ်နိုင်သေးသည့် သားကောင် ၂ ဦး၏ ခဲခြစ် ပုံကြမ်း၊ ဧပြီ ၄ နှင့် ၁၁ ရက် အသီးသီးတို့တွင် တူးဖော်ရရှိသည့် လမ်းလျှောက်တတ်စ မိန်းကလေးနှင့် မိခင်တို့၏ ကိုယ်ပေါ်၌ တွေ့ရှိရသော လက်ဝတ်ရတနာများ၏ ဓာတ်ပုံတို့ကို ရဲဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=NYPost>{{cite news|url=http://www.nypost.com/p/news/local/two_more_faces_of_death_R3TxB7N7v5l3sBjzlsHbuN|title=Two More Faces of Death:LI detectives release new sketches of victims in hunt for serial slayer|publisher=New York Post|accessdate=September 24, 2011|first=Selim|last=Algar|date=September 21, 2011}}</ref> Nassau ကောင်တီ၌ ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင်တွေ့ရသော အကြွင်းအကျန်အစုံလိုက်များအနက်မှ တစ်စုံမှာ ကလေးငယ်၏ မိခင်ဟု အဆိုရှိသည်။ Nassau ကောင်တီ၌ ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင် တူးဖော်ရရှိသည့် ရုပ်အလောင်းအကြွင်းအကျန် ဒုတိယတစ်စုံမှာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်က မီးကျွန်းပေါ် တင်ကျန်ရစ်သည့် အမှိုက်အိတ်တွင်းမှ တွေ့ရှိရသော ခြေထောက် ၂ ချောင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း စက်တင်ဘာ ၂၀ တွင် ရဲဌာနက ထုတ်ဖော်ပြောကြားသည်။<ref name=NYPost/><ref name=LIPress/> စုံစမ်းမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ၂၀၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၂ တိုင်အောင် စာသား၊ အီးမေးလ် နှင့် ဖုန်းများမှ သတင်းပေးမှု ၁၂၀၀ ကျော်ကို ရဲဌာနက လက်ခံရရှိသည်။<ref name=LIPress>{{cite news|url=http://www.longislandpress.com/2011/09/22/suffolk-cops-getting-tips-in-li-serial-killer-probe|title=Suffolk Cops Getting Tips in LI Serial Killer Probe|publisher=LongIslandPress.com|accessdate=September 24, 2011|archivedate=25 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110925103749/http://www.longislandpress.com/2011/09/22/suffolk-cops-getting-tips-in-li-serial-killer-probe/}}</ref> လူသတ်မှု ၁၀ ခုလုံးမှာ လူတစ်ဦးတည်း၏ လက်ချက်ဖြစ်ပြီး ထိုသူမှာ လောင်းအိုင်လန်ကသာဖြစ်ရန် သေချာလုနီးပါး ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရကြောင်း ၂၀၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် ရဲဌာက ကြေညာသည်။ တစ်ဦးတည်းသောလူသတ်သမား အယူအဆမှာ အခြေအနေအရပ်ရပ်မှ တူညီသောလက္ခဏာများ ၊ အလောင်းများ၏ သေမှုသေခင်းစစ်ဆေးမှု အထောက်အထားများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။<ref name="nbcnewyork.com">[http://www.nbcnewyork.com/news/local/Gilgo-Beach-Serial-Killer-Investigation-Theory-Changes-Shannan-Gilbert-134724808.html "Investigators Believe Single Serial Killer Behind Gilgo Beach Bodies"], nbcnewyork.com; retrieved November 30, 2011.</ref> ရှန်နန်ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ ရုပ်အလောင်းအကြွင်းအကျန်ကို သူမပျောက်ဆုံးသွားသည့်နေရာမှ မိုင်ဝက်ခန့်အကွာ နွံတောတွင်း မှ တွေ့ရှိရသည်ဟု ၂၀၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ တွင် ရဲဌာနက ကြေညာသည်။ ယင်းမတိုင်မီ တစ်ပတ်ခန့်က သူမ၏ အဝတ်အစား နှင့် အသုံးအဆောင်များကို ထိုနေရာအနီးတဝိုက်တွင်ပင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နွံတောအတွင်း ခြေချော်ကျကာ မတော်တဆ ရေနစ်သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ရဲများက ယူဆသော်လည်း သူမ၏ မိခင်ဖြစ်သူက သဘောမတူညီပေ။ သူမအား ညအမှောင်ထဲ ထွက်မပြေးခင် နယ်ခံအိမ်တံခါးများကို ထုနှက်နေပြီး အကူအညီအော်ဟစ်တောင်းနေသည်ကို နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုညက နိုင်းဝမ်းဝမ်း သို့ ခေါ်ဆိုပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု တိုင်ကြားခဲ့သည်။ [[အက်ဖ်ဘီအိုင်]]က တရားဝင် ပါဝင်လာပြီဖြစ်ကြောင်းကို ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲမင်းကြီး တမ်(မ်)စီးနီက ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာတွင် ကြေညာသည်။ ယင်းမတိုင်မီ ၁ ရက်က အောက်တိုဘာလက နုတ်ထွက်ခဲ့သော ရဲမင်းကြီးဟောင်း ဂျိမ်းစ်ဘာ့ခ်ကို ရဲအကြမ်းဖက်မှု နှင့် အခြားကိစ္စများအတွက် ရုံးတင်စွဲဆိုသည်။ လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်မှုသို့ အက်ဖ်ဘီအိုင် ပါဝင်လာနိုင်ခြင်းမရှိအောင် ၎င်းက နှစ်ပေါင်းများစွာ ပိတ်ဆို့ဟန့်တားထားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။<ref>[https://nypost.com/2015/12/12/busted-ex-police-chief-blocked-fbi-probe-of-gilgo-beach-murders/ Jamie Schram, Selim Algar and Joe Tacopino, "Busted ex-police chief blocked FBI probe of Gilgo Beach murders"], ''New York Post'', 12 December 2015: accessed 6 May 2019</ref> အက်ဖ်ဘီအိုင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ၎င်းတို့ တရားဝင်ပါဝင်မှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က သားကောင်များ ရှာဖွေရာ တွင် အကူအညီပေးခဲ့သော်လည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင် တရားဝင်ပါဝင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news|title=FBI joins 'Long Island serial killer' investigation|url=http://www.foxnews.com/us/2015/12/11/fbi-joins-long-island-serial-killer-investigation.html|accessdate=October 9, 2017|work=Fox News|date=December 11, 2015}}</ref> ၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်များတွင် ပြည့်တန်ဆာ ၂ ဦးအား သတ်မှုအတွက် ၂၀၁၇ မေတွင် တရားရုံးတင်စွဲဆိုခံရပြီး စက်တင်ဘာတွင် ပြစ်ဒဏ်ချခံရသူ မနောဗီးလ်မှ လက်သမား ဂျွန်ဘစ်တ်ထရော့လ်ဖ်သည် လောင်းအိုင်လန်ကွင်းဆက် လူသတ်မှုများအနက်မှ အနည်းဆုံး ၁ ခုတွင် သံသယရှိခံရသူဖြစ်သည်ဟု ကောင်တီ ရှေ့နေချုပ်ရုံးမှ ဆပ်ဖော့ခ် အစိုးရရှေ့နေ ရောဘတ် ဘီယန်ခါဗီလာက ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၂ တွင်ကြေညာသည်။ ဒီအဲန်အေအရ ဘစ်တ် ထရော့လ်ဖ်မှာ ၁၉၉၀ လူသတ်မှုများနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိခဲ့သည်။ လောင်းအိုင်လန်လူသတ်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှာ အပြီးသတ်ခြင်းမရှိသေးသည့်အတွက် ရဲများက မှတ်ချက်ပြုခြင်း မရှိခဲ့ပါ။<ref name="eltmanAP"/><ref name="nydailynews.com">{{cite news|last=Green|first=Leonard|url=http://www.nydailynews.com/news/crime/convicted-killer-tied-gilgo-beach-murders-article-1.3490281|title=L.I. convicted killer could be tied to Gilgo Beach murders|date=September 12, 2017|work=New York Daily News|access-date=October 9, 2017}}</ref> အမည်မဖော်နိုင်သော သားကောင်များနှင့် လူသတ်သမားဖြစ်ဖွယ်ရှိသူကို မျိုးရိုးဗီဇနည်းပညာအသုံးပြုပြီး ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်ရန် အဆိုပြုချက်ကို ၂၀၁၉ ဇွန်လ တွင် တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Green|first=Leonard|url=https://www.newsday.com/amp/long-island/crime/gilgo-killings-serial-killer-1.33501011|title=gilgo killings|date=July 7, 2019|work=News Day|access-date=July 17, 2019}}</ref> == လူသတ်သမား၏ ကောက်ကြောင်း == "ဂျိုးစီ" (အမည်မသိ) ဟု ရဲများက ရည်ညွှန်းသည့် လူသတ်သမား၏ ကိုယ်ရေးကောက်ကြောင်းကို မီဒီယာများက ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ လောင်းအိုင်လန် တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသူ၊ အလောင်းများ ထည့်သွင်း စွန့်ပစ်ရန် ဂုန်နီအိတ်များ အလွယ်တကူ ရနိုင်သူ၊ အသက် ၂၀ တွင်းမှ ၄၀ နှစ် ပတ်လည်ရှိ လူဖြူအမျိုးသား ဖြစ်နိုင်ဖွယ် ရှိသည်ဟု နယူးယောက်တိုင်းမ်စ် သတင်းစာက ဆိုသည်။<ref name=TimesProfile>{{cite news|title=Bright, Careful and Sadistic: Profiling Long Island's Mystery Serial Killer|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/04/22/nyregion/long-island-serial-killer-gets-a-personality-profile.html|accessdate=May 15, 2011|first1=Manny|last1=Fernandez|first2=Al|last2=Baker|date=April 21, 2011}}</ref> ဥပဒေစိုးမိုးရေးနည်းနာဆိုင်ရာ အသိသုတ အသေးစိတ်ကို နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသူဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ယခုအချိန်ထိ စက်ကွင်းမှ လွတ်နေခြင်းဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name=TimesProfile/><ref>[https://www.independent.co.uk/news/world/americas/police-say-new-york-may-have-two-serial-killers-2282119.html "Police say New York may have two serial killers"], ''[[The Independent]]''. Retrieved May 15, 2011.</ref> ၂၀၁၁ မတ်နှင့်ဧပြီတွင် တွေ့ရှိရသည့် အလောင်းများအနက် အချို့မှာ လောင်းအိုင်လန်ဒေသခံဟောင်း ကွင်းဆက် လူသတ်သမား ဂျိုဝဲလ်ရစ်ဖ်ကင် ၏ လက်ချက်ဖြစ်နိုင်ကြောင်း နယူးစ်ဒေး သတင်းထောက်များက ခန့်မှန်းသည်။ သားကောင်များအနက် ၄ ဦး၏ ကိုယ်ခန္ဓာအပြည့်အစုံကို မတွေ့ရပေ။<ref name=JoelRifkin>{{cite web|title=Rifkin: 'I have nothing to do with' victims|publisher=Newsday.com|url=http://www.newsday.com/news/breaking/rifkin-i-have-nothing-to-do-with-victims-1.2819302|accessdate=May 15, 2011}}</ref> ၂၀၁၁ ဧပြီလအတွင်း နယူးစ်ဒေး သတင်းစာ နှင့် အင်တာဗျူး၌ လတ်တလောဖော်ထုတ်ရမိသော အလောင်းများနှင့် သက်ဆိုင်မှုတစုံတရာမရှိဟု ရပ်ဖ်ကင်က ငြင်းဆိုသည်။<ref name=JoelRifkin/> == သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိသူများနှင့် အာရုံထားခံရသူများ == === ဂျိမ်းစ် ဘာ့ခ် === ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲမှူးကြီး ဂျိမ်းစ်ဘာ့ခ်မှာ လောင်းအိုင်လန်လူသတ်မှုများနှင့်ပတ်သက်မှုရှိကြောင်း သူနှင့် အဆက်အဆံလုပ်ဖူးသူ ကြေးကြီးအပျော်မယ်တစ်ဦးက ပြောသည်ဟု ဂီးလ်ဘာ့တ် မိသားစုရှေ့နေက ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဆိုသည်။<ref name="pix11.com">{{cite web|url=http://pix11.com/2016/12/15/lawyer-theres-connection-between-disgraced-police-chief-james-burke-unsolved-gilgo-beach-murders/|title=Escort claims disgraced ex-Police Chief James Burke linked to unsolved Gilgo Beach murders|date=December 15, 2016|website=pix11.com|author=|accessdate=October 9, 2017|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327123248/https://pix11.com/2016/12/15/lawyer-theres-connection-between-disgraced-police-chief-james-burke-unsolved-gilgo-beach-murders/}}</ref>  လိင်အပျော်ရုပ်များပါဝင်သည့် လက်ဆွဲခရီးဆောင်အိတ် နှင့် ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများအား သူ၏ ကားတွင်းမှ ခိုးယူသူ အမျိုးသားတစ်ဦးအား ရိုက်နှက်မှုအတွက် ဖက်ဒရယ်အကျဉ်းထောင်၌ ၄၆ လ ထောင်ဒဏ်အပြင် ထောင်မှလွှတ် ပြီးသည့်နောက် ၃ နှစ်တိုင် စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခံရန် ၂၀၁၆ နိုဝင်ဘာတွင် ဘာ့ခ်အား ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်သည်။ ပြည်သူ့ရပိုင်ခွင့်ချိုးဖောက်မှု နှင့် တရားဥပဒေအား အနှောင့်အယှက်ပြုရန် လျှို့ဝှက် ကြံစည်မှု စွဲချက်များအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ဘာ့ခ်က ၂၀၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ၌ ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Pelisek|first1=Christine|title=Former Police Chief James Burke Sentenced to Prison in Suspect's Beating and Cover-Up|url=http://people.com/crime/suffolk-county-police-chief-james-burke-sentenced-prison/|accessdate=December 16, 2016|work=PEOPLE.com|publisher=Time Inc.|date=November 2, 2016}}</ref> အုတ်ခ် ကမ်းခြေပါတီတခု၌ ဘာ့ခ်နှင့် "ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း လိင်ဆက်ဆံ" ကြောင်း ကြေးကြီးအပျော်မယ်တစ်ဦးက သတင်းပေးသည်ဟု ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ ရှေ့နေက ဒီဇင်ဘာတွင် ပြောဆိုလိုက်သည်။ ဘာ့ခ်အနေဖြင့် ရဲမှူးကြီး တာဝန်ထမ်းခဲ့စဉ်အတွင်း လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်မှုအား အက်ဖ်ဘီအိုင်က စစ်ဆေးမှုကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့သည်ဟု သတင်းပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://nypost.com/2015/12/12/busted-ex-police-chief-blocked-fbi-probe-of-gilgo-beach-murders/|title=Busted ex-police chief blocked FBI probe of Gilgo Beach murders|date=December 12, 2015|website=nypost.com|accessdate=October 9, 2017}}</ref> === ဂျွန်ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်) === ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီနေ ဂျွန်ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်) မှာ လောင်းအိုင်လန်ကွင်းဆတ်လူသတ်မှုများအနက် အနည်းဆုံး ၁ ခု နှင့်ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိသူဖြစ်သည်ဟု ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ အစိုးရရှေ့နေ ရောဘတ် ဘျန်ခဗီလာက ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၂ ၌ ပြောသည်။ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ မှုခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာများနှင့် ဘစ်တ်ထရော့လ်၌ အပြစ်ရှိကြောင်း ထင်ရှားသည့် လူသတ်မှုများအကြား (ယင်းအမှုများအတွက် ၂၀၁၇ မေတွင် ရုံးတင်ခံရပြီး စက်တင်ဘာတွင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံရသည်) ဆင်တူမှုများရှိရာ အခြားအမျိုးသမီးများ၏ သေဆုံးမှုအတွက်လည်း ဘစ်တ်ထရော့လ်မှာ တာဝန် ရှိနိုင်သည်ဟု ၎င်းကဆိုသည်။<ref name="eltmanAP" /><ref name="prosecutor">{{citeweb|url=https://people.com/crime/prosecutor-says-john-bittrolff-long-island-serial-killer/ |title=Prosecutor Suggests a N.Y. Carpenter Could Be a Suspect in the Long Island Serial Killer Case|last=Pelisek |first=Christine |work=People|date=13 September 2017|access-date=6 May 2019}}</ref><ref name="greene">{{Cite web|url=https://www.nydailynews.com/news/crime/convicted-killer-tied-gilgo-beach-murders-article-1.3490281|title=Long Island carpenter convicted of killing two prostitutes eyed in at least one of the unsolved Gilgo Beach murders - NY Daily News|last=Greene|first=Leonard|website=nydailynews.com|access-date=2018-12-06}}</ref> ၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အသီးသီးထွက်ပေါ်လာသည့် ပြည့်တန်ဆာအမျိုးသမီး ၂ ဦးဖြစ်ကြသော ရီတာတန်ဂရက်ဒီ နှင့် ကောလင်းမက်နမီးတို့၏  ရုပ်အလောင်းများမှ တွေ့ရှိရသော မျိုးရိုးဗီဇ (ဒီအဲန်အေ) နှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ၂၀၁၄ ၌ ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်) ဖမ်းဆီးခံရသည်။ (အခြားဆက်စပ်မှုမရှိသော အမှုအခင်းတခုအတွက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၌ ရုံးတင် စွဲဆိုခံရသော ၎င်း၏အစ်ကိုထံမှ ရရှိသည့် ဒီအဲန်အေမှ တဆင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးမှုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်)<ref name="eltmanAP">{{citeweb|url=http://www.newser.com/article/64ad0c77a9ee4bdf9b1ec54425d42686/prosecutor-convicted-killer-may-be-tied-to-more-ny-slayings.html|title=Prosecutor: Convicted killer may be tied to more NY slayings|author=Frank Eltman, AP|work=Newser|access-date=2017-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913232025/http://www.newser.com/article/64ad0c77a9ee4bdf9b1ec54425d42686/prosecutor-convicted-killer-may-be-tied-to-more-ny-slayings.html|archive-date=2017-09-13|dead-url=yes|df=}}</ref> ၂၀၁၇ မေလတွင် ဤလူသတ်မှုများအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ရုံးတင်စွဲဆိုခံရပြီး ထောင်ဒဏ် ၂၅ နှစ် တစပ်တဆက်တည်း ကျခံရန် စက်တင်ဘာတွင် ချမှတ်ခံရသည်။<ref name="eltmanAP"/> လောင်းအိုင်လန် လူသတ်မှုများမှာ စုံစမ်းစစ်ဆေးဆဲဖြစ်သောကြောင့် ဆပ်ဖော့ခ် ကောင်တီ ရဲဌာနက အစိုးရရှေ့နေ၏ ပြောဆိုချက်အပေါ်မှတ်ချက်မပြုခဲ့ပေ။ ဘစ်တ်ထရော့လ်၏ အမှုလိုက်ရှေ့နေက အစိုးရရှေ့နေ၏ စွပ်စွဲချက်ကို ပယ်ချသည်။<ref name="prosecutor"/> အိမ်ထောင်ရှိ လက်သမား ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်)သည် လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်မှု သားကောင် ဂျက်ဆီကာ တိုင်လာ နှင့် "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆" တို့၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းအား ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိရာမှ ၃ မိုင်အကွာရှိ မနောဗီးလ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ (အောက်ပါ သားကောင်များကဏ္ဍတွင် ရှု) ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်)သည် တိရစ္ဆာန်များအား သတ်ဖြတ် ရသည်ကို သဘောတွေ့သော မုဆိုးတဦးဟု ဘျန်ခဗလီက ပြောသည်။<ref name="greene"/> ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်)၏ သားကောင်များအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သူ ရီတာတန်ဂရက်ဒီ၏ အရွယ်ရောက်ပြီးသော သမီးဖြစ်သူမှာ ဂီလ်ဂို ကမ်းခြေသားကောင်များအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် မလစ်ဆာဘာသဲလမီ၏ "အရင်းနှီးဆုံး သူငယ်ချင်း" ဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။<ref name="murphy17"/> သူမ၏သမီးဖြစ်သူမှာ မသေဆုံးမီ မနောဗီးလ်သို့ သူမ၏ဖုန်းမှ ကြိမ်ဖန်များစွာ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း ဘာသဲလမီ၏ မိခင်ဖြစ်သူက ဆိုသည်။<ref name="prosecutor"/><ref name="murphy17">{{cite web|url=http://pix11.com/2017/09/12/convicted-killer-may-be-tied-to-gilgo-beach-murders-prosecutor/|title=LI carpenter could be Gilgo Beach serial killer, tied to Craigslist murders: prosecutor|date=September 12, 2017|author=Mary Murphy|website=pix11.com|access-date=October 9, 2017|archive-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018033556/http://pix11.com/2017/09/12/convicted-killer-may-be-tied-to-gilgo-beach-murders-prosecutor/}}</ref> === ဂျိုးဆက်ဖ် ဘရူဝါ === ရှန်နန်ဂီးလ်ဘာ့တ်အား အသက်ရှင်လျက် နောက်ဆုံးမြင်လိုက်ရသူအနက် တစ်ဦးမှာ ဂျိုးဆက်ဖ်ဘရူဝါဖြစ်သည်။ သူမ ပျောက်ဆုံးသွားသည့်ညက ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် ခရိတ်လစ်မှတဆင့် ငှားရမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူ့အိမ်သို့ ဂီးလ်ဘာ့တ်ရောက်လာပြီး မကြာမီ ဂဏှာမငြိမ်ဖြစ်လာကာ ညအမှောင်ထဲသို့ထွက်ပြေးသွားသည်ဟု ဘရူဝါက ပြောသည်။ သူမအား အုတ်ခ်ကမ်းခြေတလျောက် ပြေးလွှားနေပြီး ဘရူဝါ အိမ်နီးချင်းများ၏ အိမ်တံခါးများအား လိုက်လံထုနှက်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချိန်အတွင်း "သူတို့သတ်ရန်ကြိုးစားနေသည်" ဟု ဂီးလ်ဘာ့တ်က နိုင်းဝမ်းဝမ်းသို့ ခေါ်ဆိုတိုင်ကြားသည်။ သို့သော် အမှားအယွင်းတစုံတရာ မတွေ့ရသဖြင့် ဘရူဝါအား သံသယဖြစ်ဖွယ်စာရင်းမှ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ရှင်းလင်းပေးလိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.huntakiller.com/blog-articles/2016/11/5/six-years-later-more-questions-than-answers-in-case-of-the-long-island-serial-killer|title=Six Years Later: More Questions than Answers in Case of The Long Island Serial Killer|website=huntakiller.com|accessdate=October 9, 2017|archivedate=18 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170918154445/https://www.huntakiller.com/blog-articles/2016/11/5/six-years-later-more-questions-than-answers-in-case-of-the-long-island-serial-killer}}</ref> === ဒေါက်တာ ပီတာဟက်ကတ် === ဂီးလ်ဘာ့တ်ပျောက်ဆုံးပြီး ၂ ရက်အကြာ၌ အုတ်ခ် ကမ်းခြေနေ ဒေါက်တာပီတာဟက်ကတ်က မိခင်ဖြစ်သူ မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်ကို ဖုန်းခေါ်ဆိုပြီး "လမ်းမှားလိုက်သည့်မိန်းကလေးများအတွက် ဂေဟာဖွင့်ထား" ပြီး ဂီးလ်ဘာ့တ်အား စောင့်ရှောက်ထားသည်ဟု သူကပြောသည်ဟု သူမက နောက်ပိုင်း၌ ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ ၃ ရက်အကြာတွင် သူက မိခင်ဖြစ်သူထံ ဖုန်းထပ်မံခေါ်ဆိုကာ သူမ၏ သမီးဖြစ်သူနှင့် အဆက်အသွယ်မရှိခဲ့သည့်အပြင် မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်ကိုလည်း ဖုန်းမခေါ်ခဲ့ဟု ငြင်းဆိုသည်။ ပျောက်ဆုံးပြီးနောက် ဟက်ကတ်က မာရီထံ ဖုန်း ၂ ကြိမ်ခေါ်ဆိုထားကြောင်း အမှုလိုက်များက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ ရုပ်ကြွင်းကို တွေ့ရှိရာ ရွှံ့နွံ့ထူသောနေရာမှာ ဟက်ကတ်၏ နေအိမ်ခြံဝင်း အနီးမှာပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းမနက်က ဂီးလ်ဘာ့တ်အား အိမ်တွင်း ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဆေးပေးကာ သေဆုံးစေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲချက်နှင့်အတူ တရားမျှတမှုကင်းမဲ့သော သေမှုသေခင်းဖြင့် ဟက်ကတ်အား ၂၀၁၂ တွင် ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ မိသားစုက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ဖြစ်ရပ်ကြီးကြီးကျယ်ကျယ်များတွင် သူပါဝင်ရအောင်ကြံဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် သူ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ချဲ့ကားတတ်လေ့ရှိသည်ဟု နောက်ပိုင်း၌ ရဲများက ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဂီးလ်ဘာ့တ်ပျောက်ဆုံးသည့် ညက ဟက်ကတ်၏ ဇနီးနှင့် ကလေး ၂ ဦး အိမ်တွင် ရှိသည်ဟုလည်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ဂီးလ်ဘာ့တ် နှင့် အခြား လောင်းအိုင်လန်သားကောင်များ သေဆုံးမှုအတွက် သံသယရှိခံရသူများ စာရင်းမှ ဟက်ကတ်အား ရဲများက ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/4wbegj/ghosts-of-suffolk-county-inside-the-bizarre-unsolved-case-of-the-long-island-serial-killer|title=Inside the Bizarre, Unsolved Case of the Long Island Serial Killer|date=February 3, 2016|website=vice.com|accessdate=October 9, 2017}}</ref> == သားကောင်များ == === ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိရသည့် ရုပ်အလောင်းများ === ၂၀၁၀ နှောင်းပိုင်းမှ စတင် ဖော်ထုတ်ရမိသော လူသေအလောင်း ၁၀ အနက် ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ၌ တွေ့ရသည့် ၄ လောင်းမှာ ခရိတ်လစ်စ်ပေါ် ဖောက်သည်ရှာကြသည့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသော ပြည့်တန်ဆာများဖြစ်သည်။ လူတိုင်း လည်ပင်းညှစ် အသတ်ခံရပြီး ၎င်းတို့၏ အလောင်းများကို ဂီးလ်ဂိုကမ်းခြေတလျောက် မစွန့်ပစ်မီ ဂုန်နီ အိတ်တွင်း ထုပ်ပိုးခံထားရသည်။<ref>[http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-20053194-504083.html "Long Island serial killer? Medical Examiner to study unidentified beach-area remains"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103194649/http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-20053194-504083.html |date=3 November 2012 }}, cbsnews.com; accessed April 12, 2011.</ref> ၎င်းတို့အားလုံး အခြားတနေရာတွင် အသတ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ==== မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းသိရှိပြီးသူများ ==== * ကွန်နတီကတ်ပြည်နယ် နောဝစ်ချ်မှ အသက် ၂၅ နှစ် အရွယ်ရှိ အွန်လိုင်းမှဖောက်သည်ရှာသူ ကြေးကြီးအပျော်မယ် မော်ရင်း ဘရိန်နာ့ဒ်-ဘန်းစ် ။ အရပ် ၄ ပေ ၁၁ လက်မ ၊ ၁၀၅ ပေါင်ရှိ မော်ရင်းအား ၂၀၀၇ ဇူလိုင် ၉ ရက်၌ နောက်ဆုံး တွေ့မြင်စဉ်က "[[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်စီးတီး]] မှာ အချိန်ဖြုန်းဖို့" အစီအစဉ်ရှိသည်ဟု သူမက ပြောသွားခဲ့ပြီးနောက် နောက်ထပ် မတွေ့ရတော့ပေ။<ref>[https://archive.today/20120904072455/http://www.norwichbulletin.com/carousel/x1850112690/DA-Norwich-woman-likely-a-victim-of-serial-killer%23axzz1KjcoxOPI "DA: Norwich woman likely a victim of serial killer"], Norwichbulletin.com; retrieved April 27, 2011.</ref><ref>{{cite web|last=Hawkins |first=Kristal |url=http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/unsolved/long-island-ripper/maureen-brainard-barnes.html|title=Maureen Brainard-Barnes — The Long Island Ripper|publisher=Trutv.com|date=July 12, 2007|accessdate=May 20, 2014}}</ref> ရုန်းကန်နေရသော မိခင်တစ်ဦးဖြစ်သူ မော်ရင်းမှာ အိမ်ဖိုးဆပ်နိုင်ရန် ခရိတ်လစ်မှတဆင့် ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသူဖြစ်သည်။ ယခင်က လိင်မှုစီးပွားနယ်နှင့် ၇ လခန့် ကင်းကင်းနေခဲ့သော်လည်း အိမ်မှ ဖယ်ရှားရန် အကြောင်းကြားစာရပြီးနောက် ကုန်ကျစရိတ်များ ပေးနိုင်ရန် အလုပ်ပြန်ဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/serial-killer/faces-of-the-gilgo-victims-1.2865774#1|title=Faces of the Gilgo victims|publisher=Newsday|date=April 30, 2013|accessdate=May 20, 2014}}</ref> Her body was found in December 2010.<ref name=WABC-TV>{{cite web|url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&id=8050530|title=Three more human remains found on Long Island|publisher=[[WABC-TV]]|date=April 4, 2011|access-date=April 7, 2011|accessdate=29 December 2020|archivedate=30 July 2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/69XA3l9Ht?url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news%2Flocal%2Flong_island&id=8050530}}</ref> ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် သူမအလောင်းအား တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မော်ရင်းပျောက်ဆုံးပြီးမကြာမီ သူမ၏ သူငယ်ချင်း ဆယ်ရာကားနစ်မှာ အမျိုးသားတစ်ဦး၏ မရင်းနှီးသည့်နံပါတ်တစ်ခုမှ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထိုသူက မကြာသေးမီက မော်ရင်းကို အသက်ထင်ရှားတွေ့ရှိရပြီး "ကွင်းစ်ရှိပြည့်တန်ဆာအိမ်" တစ်ခုတွင် နေလျက်ရှိကြောင်း ပြောခဲ့သော်လည်း သူကိုယ်တိုင်မှာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယင်းအိမ်လိပ်စာကို ပေးရန် ငြင်းဆိုသည်။ ဖုန်းပြန်ခေါ်ပြီး အိမ်လိပ်စာပေးမည်ဟု ပြောသော်လည်း ပြန်လည်ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိတော့ပေ။ နယူးယောက် သို့မဟုတ် ဘော့စတွန် လေယူလေသိမ်းရှိကြောင်း ကွဲကွဲပြားပြားသိနိုင်သည့် လေသံမရှိဟု ကားနစ်က ပြောသည် * အီးရီကောင်တီ၊ နယူးယောက်နေ မလီဆာဘာသဲလမီ ၂၄ နှစ်မှာ ၂၀၀၉ ဇူလိုင် ၁၀ တွင် ပျောက်ဆုံးသွားသည်။ ဘရွန့်စ် တွင် နေထိုင်ပြီး ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် ခရိတ်လစ်မှတဆင့် ဖောက်သည်ရှာ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။<ref name=wsjblog2011-01-24>{{cite news|url=https://blogs.wsj.com/metropolis/2011/01/24/drawn-to-citys-glamour-cut-down-by-a-serial-killer|title=Drawn to city's glamour, cut down by serial killer|publisher=Wall Street Journal|date=January 24, 2010|access-date=April 9, 2016}}</ref> ပျောက်ဆုံးသည့်ညက ဖောက်သည်တစ်ဦးနှင့်တွေ့ဆုံပြီး သူမ၏ ဘဏ်အကောင့်တွင် ဒေါ်လာ ၉၀၀ အပ်နှံကာ ရည်းစားဟောင်းအမျိုးသားထံ ဖုန်းခေါ်ခဲ့သော်လည်း ဖုန်းမဝင်ခဲ့ပါ။ ပျောက်ဆုံးပြီး တစ်ပတ်အကြာမှ နောင် ၅ ပတ်တိုင်အောင် သူမ၏ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် ညီမငယ် အမန်ဒါထံသို့ အမျိုးသားတဦးက မလစ်ဆာ၏ ဖုန်းအသုံးပြု၍ "ရုန့်ရင်း လှောင်ပြောင်သရော် စော်ကား" သည့် ခေါ်ဆိုမှုများအား ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် ထိုသူမှာ လူသတ်သမားဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဖုန်းခေါ်ဆိုသူက အမန်ဒါအား "အစ်မလိုပဲ မကောင်းသည့်မိန်းမ တစ်ယောက်လား" ဟု မေးမြန်းခဲ့ပြီး တစထက်တစ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မလစ်ဆာ  သေဆုံး သွားပြီဖြစ်ကြောင်း နှင့် သူမပုပ်သိုးသွားပုံကို ကြည့်နေမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုသူက အမန်ဒါအား ပြောကြားကာ အဆုံးသတ်ခဲ့ သည်။ ခေါ်ဆိုမှုအချို့ကို မန်ဟက်တန်မြို့လယ် မက်ဒီဆန်ရင်ပြင်ပန်းခြံ နှင့် မဆာပကွား တို့မှ ပြုလုပ်ကြောင်း ရဲများက ခြေရာခံနိုင်ခဲ့သော်လည်း ခေါ်ဆိုသူကို ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name="NYT2011-04-08">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/04/09/nyregion/09bodies.html|title=Prostitutes' killer seen as versed in police techniques|work=The New York Times|date=April 8, 2011|accessdate=April 9, 2016|first1=William K.|last1=Rashbaum|first2=Joseph|last2=Goldstein}}</ref> သူမ ပျောက်ဆုံးချိန် မလစ်ဆာ၏ဖုန်းမှ မနောဗီးလ်သို့ ခေါ်ဆိုမှုများစွာရှိခဲ့ကြောင်း မလစ်ဆာ၏ မိခင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="people.com">{{cite web|url=http://people.com/crime/prosecutor-says-john-bittrolff-long-island-serial-killer/|title=Prosecutor Suggests a N.Y. Carpenter Could Be a Suspect in the Long Island Serial Killer Case|date=September 13, 2017|website=people.com|accessdate=October 9, 2017}}</ref> ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာ၌ အခြားလူသတ်မှု ၂ ခုကို ကျူးလွန်ခဲ့သူ တမြို့တည်းသား လက်သမား ဂျွန်ဘစ်ထရော့လ်ဖ်အား လောင်းအိုင်လန်အမှုများအတွက် သံသယတရားခံအဖြစ် အမည်တပ်ခြင်းခံရသည်။<ref name="people.com"/> * [[မိန်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းပေါ့တ်လန်းမှ မေးဂန်ဝါးတားမန်း အသက် ၂၂ မှာ ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် ခရိတ်လစ်တွင် ကြော်ငြာတင်ပြီးနောက် ၂၀၁၀ ဇွန် ၆ ရက်တွင် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ ထိုရက်မတိုင်မီက သူမ၏ အသက် ၂၀ အရွယ် ရည်းစားဖြစ်သူ အမျိုးသားအား အပြင်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ခဏကြာလျှင် ဖုန်းခေါ်မည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ သူမပျောက်ဆုံးချိန်က ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ အရှေ့မြောက် ၁၅ မိုင်အကွာ နယူးယောက် Hauppauge ရှိ မိုတယ် တစ်ခုတွင် တည်းခိုလျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် သူမအလောင်းအား ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="BNO">{{cite web|url=http://wireupdate.com/wires/16417/police-find-more-victims-of-suspected-long-island-serial-killer|title=Police find more victims of suspected Long Island serial killer|publisher=[[BNO News]]|date=April 4, 2011|accessdate=April 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529235245/http://wireupdate.com/wires/16417/police-find-more-victims-of-suspected-long-island-serial-killer/|archive-date=May 29, 2012|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=29 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529235245/http://wireupdate.com/wires/16417/police-find-more-victims-of-suspected-long-island-serial-killer/}}</ref> * ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ မြောက်ပိုင်း ၁၀ မိုင်အကွာရှိ မြို့ဖြစ်သော နယူးယောက် နော့သ်ဘက်ဘလွန် မှ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် အမ်ဘာလင်းကော်စတယ်လိုမှာ ဟီးရိုးအင်းဆေးစွဲနေသူ ပြည့်တန်ဆာတဦးဖြစ်ကာ ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့၌ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။<ref name="BNO"/> ထိုညက သူမထံ ဖုန်းအကြိမ်ကြိမ်ခေါ်ဆိုပြီး အလုပ်အတွက် ဒေါ်လာ ၁၅၀၀ ကမ်းလှမ်းသော သူစိမ်းတစ်ဦးနှင့်တွေ့ဆုံရန် ထွက်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>[http://www.newsweek.com/2011/04/17/terror-on-long-island.html "Terror on Long Island"] [[Newsweek]]; retrieved April 27, 2011.</ref> ကော်စတယ်လို၏ ညီမဖြစ်သူ အပျော်မယ် ကမ်ဘာလေအိုဗာစတျိက လူသတ်သမားကို မျှားခေါ်ရန် အမဖြစ်သူ ဟန်ဆောင်ကာ ခရိတ်လစ် ဘွတ်ကင်စနစ် တခုတည်းကိုပင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ၂၀၁၂ က ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/4123030/Call-girl-Kimberly-Overstreet-Ill-be-bait-to-lure-serial-killer.html|title=Call girl: I'll be the bait to lure my sister's killer|author=Pete Samson|publisher=thesun.co.uk|date=February 11, 2012|accessdate=June 18, 2012|location=London, UK}}</ref> === ၂၀၁၁ မတ်နှင့် ဧပြီတို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ရုပ်အလောင်းအကြွင်းအကျန်များ === ဒီဇင်ဘာလ၌တွေ့ရှိခဲ့သည့်နေရာမှ အရှေ့အရပ် ၂ မိုင်ပတ်လည်အတွင်း ရုပ်ကြွင်းများ လေးစုံကို မတ် (၂၉) နှင့် ဧပြီ (၄) ရက်နေ့တို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရသည်။<ref name=LIkiller/> အမျိုးသမီး (၂) ဦး ၊ အမျိုးသား (၁) ဦးနှင့် လမ်းလျှောက်တတ်စကလေး (၂) ဦးတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများဖြစ်သည်။ Nassau ကောင်တီသို့ ရှာဖွေမှုချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ ဧပြီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် အရိုးခေါင်းနှင့် ရုပ်ကြွင်းတပိုင်းတစတို့ကို (၁) မိုင်ခြားလျက် တွေ့ရှိရသည်။<ref name=ABCNews_2011-04-11>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/US/long-island-bodies-killer/story?id=13346276|title=Cops: Long Island Bodies May Be From More Than One Killer|publisher=ABC News|date=April 11, 2011|accessdate=April 17, 2011}}</ref> ဒီဇင်ဘာလတွင် တွေ့ရှိရသည်များ၏ အနောက်ဘက် (၅) မိုင်ခန့်တွင် ဖြစ်သည်။<ref name=Newsday_map>{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/suffolk/bodies-found-at-li-beaches-1.2541830|title=Bodies found at LI beaches (map)|publisher=Newsday.com|date=April 11, 2011|accessdate=April 17, 2011}}</ref> ==== ဖော်ထုတ်ပြီး ==== * မန်ဟက်တက်မှ အသက် ၂၀ အရွယ် ဂျက်ဆီကာတေလာသည် ၂၀၀၃ ဇူလိုင် ၂၆ တွင် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဇူလိုင် ၂၆ တွင် ဖြတ်တောက်ခံထားရသော သူမ၏ ဦးခေါင်းနှင့် လက်များမပါရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ်ပိုင်းကို ဗလာကျင်းလျက် နယူးယောက် မနောဗီးလ်ရှိ ဂီးလ်ဂိုကမ်းခြေ အရှေ့ရပ် ၄၅ မိုင်တွင် တွေ့ရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/12/14/nyregion/4-bodies-leave-hamlet-on-edge.html|title=4 Bodies Leave Hamlet On Edge|date=December 14, 2003|work=nytimes.com|first=Julia C.|last=Mead}}</ref> ထိုနှစ် နှောင်းပိုင်တွင် ဒီအဲန်အေ ခွဲခြမ်းဆန်းစစ်မှုများအရ ဤအစိတ်အပိုင်းများအား ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ လောင်းအိုင်လန်အဝေးပြေးလမ်းပေါ် ဟယ်လ်ဇီမနောလမ်း ဖြတ်သန်းသွားသည့်နေရာမှ မြောက်ဘက် ချဉ်းကပ်လမ်း လမ်းချော အဆုံးပိုင်းရှိ သစ်သားဖြတ်စပုံထက်တွင်  တေလာ၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းကို တွေ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အောက်တွင် ပလတ်စတစ်အခင်းကိုတွေ့ရှိရပြီး ချွန်ထက်သောလက်နက်ဖြင့် သူမကိုယ်ပေါ်မှ တက်တူးကို လှီးထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/02/08/nyregion/in-brief-a-manorville-body-is-identified.html|title=A Manorville Body Is Identified|date=February 8, 2004|work=The New York Times|first=Julia C.|last=Mead}}</ref> မတ် ၂၉ တွင် ဂီလ်ဂို၌ တွေ့ရသည့် အရိုးခေါင်း ၊ လက်တစုံ နှင့် လက်မောင်းတို့မှာ တေလာနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း ၂၀၁၁ မေ ၉ တွင် သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>[http://www.longislandpress.com/2011/03/24/long-islands-other-serial-killer/ Long Island's Other Serial Killer] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120809175201/http://www.longislandpress.com/2011/03/24/long-islands-other-serial-killer/ |date=2012-08-09 }}, LongIslandPress.com; accessed April 9, 2016.</ref><ref name="newsday.com"/> ဝါရှင်တန် ဒီစီနှင့် မန်ဟက်တန်တို့တွင် ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name=LIkiller/><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1385327/Craiglist-ripper-At-TWO-killers-dumped-bodies-Long-Island.html "'Craigslist Ripper' police reveal at least TWO killers dumped bodies on Long Island beach as new victim is identified"], dailymail.co.uk; retrieved May 9, 2011.</ref> ==== မဖော်ထုတ်ရသေးသူများ ==== * "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆"- လူဦးခေါင်း၊ ညာခြေ နှင့် လက်များကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၄ ရက်တွင် တွေ့ရှိရာ အမည်မဖော်နိုင်သော သားကောင်တစ်ဦးအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဂျက်ဆီကာတေလာ၏ ခန္ဓာရုပ်ကြွင်း အများစုအား တွေ့ရှိရာ မနောဗီးလ်၌ပင် သူမ၏ ခန္ဓာကိုယ် ကျန်ရှိအစိတ်အပိုင်းများအား ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၉ တွင် တွေ့ရသည်။ ဓာတ်အားပေးလိုင်း၊ ဓာတ်အားပေးလိုင်းချဉ်းကပ်လမ်းအနီး ကပ်လျက် ဟယ်လ်ဇီးမနာ လမ်း နှင့် မီးလ်လမ်း လမ်းဆုံအနီး တောအုပ်အတွင်း စွန့်ပစ်ထားသော အမှိုက်အိတ်များအတွင်းမှ သားကောင်း၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းကို တွေ့ရသည်။ သူမ၏ညာခြေကို ခြေမျက်စိအထက်ပိုင်းမှ ခုတ်ဖြတ်ထားသည့်အတွက် မှတ်မိနိုင်သည့် အမှတ်အသား သို့မဟုတ် တက်တူးကို ဖုံးထားနိုင်ရန် ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဂျက်ဆီကာတေလာ နှင့် ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆ တို့၏ ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းခံထားရသော အလောင်းအကြွင်းအကျန်များအား တစ်မြို့တည်း၌ တစ်ပုံစံတည်း စွန့်ပစ်ထားသည့်အတွက် အချိတ်အဆက်ရှိပုံပေါ်သည်။ ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆ ၏ ခဲခြစ်ပုံကြမ်းအား ၂၀၁၁ စက်တင်ဘာတွင် ရဲဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အရပ် ၅ ပေ ၂ လက်မခန့် နှင့် အသက် ၁၉ နှင့် ၃၅ ကြားရှိပုံပေါ်သည်။ ပြည့်တန်ဆာအဖြစ်အသက်မွေးခဲ့ဟန်ရှိသည်။<ref name=NYPost/> * "ဂျွန်ဒိုး" - ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ဖော်ထုတ်ရမိသော ပထမအလောင်း ၄ လောင်းနှင့် အလွန်နီးကပ်သောနေရာ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ၌ ၂၀၁၁ ဧပြီ ၄ တွင် တွေ့ရသည့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ တုံးသောလက်နက်ဖြင့် ရိုက်နှက်ခံရသည့် ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးသည့် အာရှသား ငယ်ရွယ်သောအမျိုးသားဖြစ်ဟန်ရှိသည်။<ref name=LIkiller/><ref name="newsday.com">{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/suffolk/bodies-found-at-li-beaches-1.2541830|title=Bodies found at LI beaches|work=Newsday|accessdate=April 9, 2016}}</ref> ၂၀၁၁ စက်တင်ဘာတွင် သားကောင်၏ ခဲခြစ်ပုံကြမ်းကို ရဲဌာက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် အသက်မွေးသူဖြစ်နိုင်ကြောင်း နှင့် သေဆုံးချိန်က အမျိုးသမီးအဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။<ref name=NYPost/> အသက် ၁၇ နှင့် ၂၃ အကြား၊ အရပ် ၅ ပေ ၆ လက်မ ရှိပြီး သွား ၄ ချောင်း ပျောက်ဆုံးနေကာ သေဆုံးပြီးသည်မှာ ၅ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အထိ ရှိနေနိုင်သည်။<ref name=NYPost/> အမျိုးသမီးတစ်ဦး အသွင်နေထိုင်ခဲ့ဟန်ရှိပြီး အမျိုးသမီးမဟုတ်ကြောင်း လူသတ်သမားက သိရှိသွားသည့်အတွက် အသတ်ခံရဖွယ်ရှိ သည်ဟု ယူဆသည်။ သူ့တွင် အရိုးကြွက်သားဖွဲ့စည်းပုံ မူမမှန်သောရောဂါရှိသဖြင့် သွားပုံလာပုံကို ထိခိုက်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.doenetwork.org/cases/2864umny.html|title=The Doe Network: 2864UMNY|work=doenetwork.org|accessdate=November 9, 2018}}</ref> * "ဘေဘီဒိုး" - ၂၀၁၁ ဧပြီ ၄ ရက်တွင် "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆" ၏ အကြွင်းအကျန်တပိုင်းတစကို တွေ့ရှိရာမှ ပေ ၂၅၀ အကွာတွင် တွေ့ရှိရသော တတိယမြောက်အလောင်းမှာ ၁၆ မှ ၂၄ လသား မိန်းခလေး ဖြစ်ပြီး အရိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>[https://www.nytimes.com/2011/05/30/nyregion/among-bodies-discarded-on-a-beach-one-that-doesnt-fit.html "Among Bodies Discarded on a Beach, One That Doesn't Fit"], ''The New York Times''; retrieved May 30, 2011.</ref> စောင်တစ်ခုနှင့် ထုပ်ပိုးထားပြီး မြင်သာသည့် ဒဏ်မတွေ့ရှိရ။ ဒီအဲန်အေ စစ်ဆေးမှုအရ ကလေး၏မိခင်မှာ ဂျုန်းစ်ကမ်းခြေ ပြည်နယ်ပန်းခြံအနီး အရှေ့ ၁၀ မိုင်တွင် တွေ့ရသည့် "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃" ဖြစ်သည်။<ref name=NYT2011>[https://www.nytimes.com/2011/09/21/nyregion/identities-still-sought-in-string-of-murders-on-long-island.html Pursuing Identities, Police Disclose Details about LI victims], nytimes.com, September 21, 2011.</ref> ကလေးမှာ လူဖြူမဟုတ်သူဖြစ်ပြီး ရွှေနားကပ် ၊ ရွှေဆွဲကြိုး ဝတ်ဆင်ထားသည်။<ref name=NYT2011/><ref name=LIPress/> * "သစ်တော်သီးများ/ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃" - ၁၉၉၇ ဇွန် ၂၈ တွင် နယူးယောက်၊ လိတ်ခ်ဗျူးမြို့တွင်း ဟမ့်စတက်ကန် ပြည်နယ်ပန်းခြံ၌ တွေ့ရသော အမည်မဖော်နိုင်သည့် အာဖရိကန်-အမေရိကန်လူမျိုး အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦး၏ ဖြတ်တောက်ခံထားရသော ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ကန်အနောက်ဘက် ပတ်လမ်းဘေးတွင် စွန့်ပစ်ထားသော အစိမ်းရောင် ပလတ်စတစ်ပုံးအတွင်းမှ ခန္ဓာကိုယ်ကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။ တကိုက်ကိုက်ခံထားရသည့် အသဲပုံ သစ်တော်သီး နှင့် အသီးအူတိုင်မှ သူမ၏ ဘယ်ဘက်ရင်သားပေါ် စီးကျနေသည့် အစက် ၂ စက်ပုံ တက်တူးပါရှိသည်ဟု အမှုလိုက်များက သတင်းပေးသည်။ ၂၀၁၁ ဧပြီ ၁၁ တွင် ကောင်တီရဲဌာနက ဂျုန်းစ်ကမ်းခြေ ပြည်နယ်ပန်းခြံ၌ ဖြတ်တောက်ခံထားရသော လူ့အရိုးအပိုင်းအစများကို ပလတ်စတစ်အိတ်တလုံးအတွင်းမှ တွေ့ရှိရသဖြင့် "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒီအဲန်အေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာစစ်ဆေးမှုအရ သားကောင်မှာ "ဘေဘီဒိုး" ၏ မိခင်ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။<ref name=NYT2011/> "ဘေဘီဒိုး" နှင့်ဆင်တူ ရွှေလက်ဝတ်ရတနာ ဝတ်ဆင်ထားသည်ကို လည်း တွေ့ရသည်။ ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာတွင် သစ်တော်သီးများနှင့် ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃ မှာ တစ်ဦးတည်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.longislandpress.com/2016/12/13/unidentified-murder-victim-dubbed-peaches-linked-to-gilgo-beach-killings/|title=Murder Victim Dubbed 'Peaches' Linked to Long Island Serial Killer Case|first=Timothy|last=Bolger|date=December 13, 2016|website=longislandpress.com|accessdate=October 9, 2017}}</ref> * "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၇/မီးကျွန်း ဂျိန်းဒိုး" - ၂၀၁၁ ဧပြီ ၁၁ တွင် တူဘေးကမ်းခြေအနီး၌ လူ့အရိုးခေါင်းနှင့် သွားအနည်းငယ်ကို သီးခြားစီဖြစ်လျက်ဖော်ထုတ်ရမိသည်။<ref name="nbcnewyork.com"/><ref name="newsday.com"/> ၁၉၉၆ ဧပြီ ၂၀ ၌ မီးကျွန်းပေါ် တင်ကျန်လာသည့် အမှိုက်အိတ်အတွင်းမှ ဖြတ်တောက်ထားသည့် ခြေထောက်တစ်စုံနှင့် ဒီအဲန်အေအရ ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name=NYT2011/> သားကောင်၏ ဘက်ခြေထောက်ပေါ်တွင် ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာအမာရွတ်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.doenetwork.org/cases/1019ufny.html|title=The Doe Network: 1019UFNY|work=doenetwork.org|accessdate=November 9, 2018}}</ref> === အခြားဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာသားကောင်များ === အောက်ပါအမှုများအား အခြား ရုပ်အလောင်း ၁၀ လောင်းနှင့် တရားဝင် ချိတ်ဆက်မှုမပြုရသေးသော်လည်း ရဲများက ပြန်လှန်သုံးသပ်လျက်ရှိသည် - * ၁၉ နှစ် အရွယ် တီနာ ဖော့ဂလီယာအား ဝက်စ်အစ်စလစ်(ပ်)ရှိ ရောခ့်တီးဝိုင်းပွဲနေရာတစ်ခု၌ ၁၉၈၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့  နံနက်စောစောက နောက်ဆုံးမြင်တွေ့လိုက်ရသည်။ သူမအား တောင်တက်သမားတစ်ဦးအဖြစ် သိကြသည်။ သူမ၏ ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းခံထားရသော ခန္ဓာကိုယ်ကို ပို့ဆောင်ရေးဌာနအလုပ်သမားများက ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်က ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်း လမ်းပခုံးပေါ်၌ တွေ့ခဲ့ကြသည်။ ဂီလ်ဂိုနှင့် အုတ်ခ် ကမ်းခြေသို့ ဦးတည်လျက်ရှိသော ရောဘတ်မော့စစ် တာလမ်းမှ မြောက်အရပ် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ၌ ပလတ်စတစ် အမှိုက်အိတ် ၃ လုံးတွင်းမှ သူမရုပ်အလောင်းအပိုင်းအစများအား တွေ့ရှိရသည်။ ဖော့ဂလီယာဝတ်ဆင်ထားသည် ဟု သိရသော စိန်လက်စွပ်မှာ ပျောက်ဆုံးနေပြီး အမှိုက်အိတ်များအတွင်းမျ အမည်မသိအမျိုးသားတစ်ဦး၏ ဒီအဲန်အေကို တွေ့ရသည်။ လောင်းအိုင်လန်ကွင်းဆက်လူသတ်မှု၏ အစောပိုင်းသားကောင်တစ်ဦး ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည် ဟူသည့် အချက်ကို ရဲများက ပယ်ချခြင်းမရှိသေးပေ။<ref>{{cite web|url=http://pix11.com/2017/07/14/male-dna-retrieved-in-mystery-of-dismembered-teen-left-in-3-bags-on-long-island-parkway/|title=Male DNA retrieved in mystery of dismembered teen left in 3 bags on Long Island Parkway|date=July 14, 2017|website=pix11.com|accessdate=October 9, 2017|archive-date=25 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925021358/http://pix11.com/2017/07/14/male-dna-retrieved-in-mystery-of-dismembered-teen-left-in-3-bags-on-long-island-parkway/}}</ref> * ၂၀၀၇ မတ် ၃ တွင် အမည်တပ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးသော စပိန်နွယ်ဖွား သို့မဟုတ် အသားရောင်ဖျော့သောအာဖရိကန်-အမေရိကန်အမျိုးသမီး တစ်ဦး၏ ဖြတ်တောက်ခံထားရသည့် ကိုယ်အပေါ်ပိုင်းပါဝင်သည့် ခရီးဆောင်သေတ္တာ တလုံး မမာရိုနက်ခ် မြို့ပေါ်၊ ဟာဘာအိုင်းလန်ပန်းခြံရှိ ကမ်းခြေတစ်ခုပေါ် တင်ကျန်လာသည်။ သူမ၏ ဘယ်ဘက်ရင်သား ပေါ်တွင် ချယ်ရီသီး ၂ လုံးပုံ တက်တူးပါရှိရာ သစ်တော်သီးများ ကိုယ်ပေါ်တွင် တွေ့ရသည့် တက်တူးနှင့် ဆင်တူ သည်။ ဓားထိုးအသတ်ခံရဖွယ်ရှိပြီး အမည်ဖော်နိုင်သေးခြင်းမရှိသည့်အတွက် အမှုလိုက်များက "ချယ်ရီသီးများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ ဖြတ်တောက်ခံရသည့် ခြေထောက်တစ်ဖက်မှာ ၂၀၀၇ မတ် ၂၁ ရက်တွင် ကိုးလ်ဒ်စပရင်းဟာဘာ ပေါ်သို့လည်းကောင်း၊ ကျန်တစ်ဖက်မှာ နောက်ရက်တွင် အွိုင်စတာဘေးရှိ ကို့ဗ်နက်ခ် ရွာတွင်လည်းကောင်း ပေါ်လာခဲ့သည်။ "ချယ်ရီသီးများ" အား ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းထားသည့် ဟန်မှာ ဂျက်ဆီကာတေလာ ၊ "သစ်တော်သီးများ" နှင့် "ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆" တို့အား ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းပုံနှင့် တူညီရာ အခြားသားကောင်များနှင့် ချိတ်ဆက်မှုရှိနိုင်သည့် သဘောရသည်။<ref name="archive.longislandpress.com">{{cite web|url=http://archive.longislandpress.com/2011/05/11/two-ocean-parkway-remains-still-await-identification|title=Long Island Serial Killer: Two Ocean Parkway Bodies Still Await Identification|work=Long Island Press|date=May 11, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://doenetwork.org/cases/605ufny.html|title=The Doe Network: 605UFNY|work=doenetwork.org|accessdate=April 9, 2016}}</ref> * လောင်းအိုင်လန်ရဲဌာနက အခြားအလားတူမဖြေရှင်းရသေးသည့် ပြည့်တန်ဆာအသတ်ခံရမှုများအား ပြန်လည် စုံစမ်းနေကြောင်း နယူးယောက်ပို့စ်သတင်းစာက ၂၀၁၁ မေလ ၁၇ နေ့စွဲဖြင့် သတင်းဖော်ပြသည်။ ကလေး ၃ ဦး မိခင် အသက် ၃၉ နှစ်အရွယ် တန်ညာရပ်ရှ်၏ ရုပ်အလောင်း အပိုင်းအစများကို နယူးယောက်ပြည်နယ် ဘဲလ်မောရှိ ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်း လမ်းပခုံးပေါ်က လက်ဆွဲသေတ္တာငယ်တွင်းတွေ့ရှိရသည်ဟု သတင်းက ဖော်ပြထားသည်။<ref>[http://www.nypost.com/p/news/local/murders_eyed_for_tie_to_li_serial_6PPJs4bjEOqYKonueuhjoO "2 murders eyed for tie to LI serial slays"], New York Post; retrieved May 18, 2011.</ref> * ရှန်နန်မာရီယာဂီးလ်ဘာ့တ် (၁၉၈၆ အောက်တိုဘာ ၂၄ - ၂၀၁၀ မေ ၁) သည် ကြေးကြီးအပျော်မယ်ဖြစ်ကာ လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား၏ သားကောင်ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ၂၀၁၀ မေ ၁ ရက် ညသန်းခေါင်ကျော်တွင် အုတ်ခ်ကမ်းခြေရှိ ဖောက်သည်၏ နေအိမ်သို့ထွက်သွားခဲ့သည်။ နံနက် ၄ နာရီ ၅၁ တွင် နိုင်းဝမ်းဝမ်းအဖွဲ့က ဂီးလ်ဘာ့တ်ထံမှ ကြောက်လန့်ထိတ်လန့်စွာ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ရရှိခဲ့ပြီး တစ်ယောက်ယောက်က သူမနောက်လိုက်နေကြောင်း၊ သူမအား သတ်ရန်ကြိုးစားနေကြောင်း တိုင်ကြားခဲ့သည်။ သူမအား ညအမှောင်ထဲ ထွက်မပြေးခင် နယ်ခံ အိမ်တံခါးများကို ထုနှက်နေပြီး အကူအညီအော်ဟစ်တောင်းနေသည်ကို နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/news/48-hours-uncovers-missing-escort-shannan-gilberts-final-minutes|title="48 Hours" uncovers missing escort Shannan Gilbert's final minutes|date=July 20, 2013|work=cbsnews.com}}</ref> ၁၉ လ ကြာ အောင် ရှာဖွေခဲ့ပြီးနောက် သူမအားနောက်ဆုံးမြင်တွေ့ခဲ့ရာ နေရာမှ မိုင်ဝက်ခန့်အကွာ နွံတောတွင် သူမ၏ ကြွင်းကျန်ရုပ်အလောင်းကို ရဲများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/crime/body-shannan-gilbert-found-oak-beach-missing-2010-article-1.990801|location=New York|work=Daily News|title=Body of Shannan Gilbert found in Oak Beach, L.I.; Had been missing since May 2010 – NY Daily News}}</ref> နွံတောတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် မတော်တဆရေနစ် သေဆုံးသည်ဟူသော ယူဆချက်ကို ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစစ်ဆေးသူများက ၂၀၁၂ မေတွင် ပယ်ချခဲ့သည်။ ဆေးဝါးကြောင့် အကြောက်လွန်နေပြီး "မှားယွင်းလွဲချော်မှုကြောင့် သေဆုံးမှု" သို့မဟုတ် "မရေရာ"ဟု ၎င်းတို့က ကောက်ချက်ချခံရသည်။ သူမ အသတ်ခံရသည်ဟု မိသားစုက ယုံကြည်သည်။<ref>[http://www.nbcnewyork.com/news/local/Shannan-Gilbert-Gilgo-Beach-Autopsy-Remains-Serial-Killer-Prostitute-149687895.html Shannan Gilbert's Cause of Death "Undetermined"], nbcnewyork.com; accessed April 9, 2016.</ref> သူမပျောက်ဆုံးသွားသည့် ညက ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပုံကို ပိုသိရှိရရေး မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် သူမ၏ မိခင် မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်က ဆပ်ဖော့ခ် ကောင်တီ ရဲဌာနကို ၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့က တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nypost.com/p/news/local/family_lawsuit_against_physician_EfxzNwV3RPXre5jE7WJlkL|work=New York Post|first=Selim|last=Algar|title=Family of Gilgo Beach serial killer victim Shannan Gilbert files lawsuit against physician|date=November 15, 2012}}</ref> ဂီလ်ဘာ့တ် သေဆုံးမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများကြောင့် သေဆုံးသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိနိုင်ရေးအတွက် ဂီလ်ဘာ့တ်၏ ရုပ်ကြွင်းအား အနှောင်အဖွဲ့ကင်းသော အလောင်းခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှု တစ်ရပ် ပြုလုပ်ရန် နာမည်ကျော် အလောင်းခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှု ပညာရှင် ဒေါက်တာ မိုက်ကယ်ဘေးဒန်က သဘောတူခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/us/2014/09/18/noted-coroner-michael-baden-to-request-independent-autopsy-on-remains-shannan/|title=Famed coroner Baden seeks to autopsy remains of Craigslist escort|author=Cristina Corbin|work=Fox News|date=September 18, 2014}}</ref>  အလောင်းစစ်ဆေးမှုမှ သံခွာပုံလည်ပင်းရိုးတွင် ဒဏ်ရာတွေ့ရှိရသဖြင့် လည်ညှစ်သတ်ခံရဖွယ်ရာ ရှိသည်။ အလောင်းမှာ ပက်လက်အနေအထားဖြင့် တွေ့ရှိရသည်ဖြစ်ရာ ရေနစ် သေဆုံးမှုများတွင် တွေ့ရလေ့မရှိဟု ဘေးဒန် က မှတ်ချက်ပြုသည်။ မည်သို့ပင်ရှိစေ သူမ၏ သေဆုံးမှုကို မတော်တဆမှုအဖြစ် ရဲဌာနက တရားဝင် မှတ်တမ်းပြုထားဆဲဖြစ်သည်။<ref>[http://www.foxnews.com/us/2015/03/12/prostitute-found-dead-near-ny-serial-killers-dumping-ground-likely-murdered Prostitute found dead near NY serial killer's dumping ground], foxnews.com, March 12, 2015.</ref> ၂၀၁၆ ဇူလိုင် ၂၃ တွင် မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်မှာ သူမနေအိမ်ရှိရာ နယူးယောက် အယ်လန်ဗီးလ်တွင် အသတ်ခံရပြီး ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင်ပင် သူမ၏ ညီမဖြစ်သူ ဆာရာအဲလစ်ဇဘက်သ် ဂီးလ်ဘာ့တ်ကို သူမမိခင်အား ဓားထိုးသတ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီး တရားစွဲဆိုလိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dailyfreeman.com/general-news/20160723/ellenville-woman-slain-daughter-charged-older-daughter-was-found-dead-on-long-island-in-2011-near-serial-killing-victims |title=Ellenville woman slain, daughter charged; older daughter was found dead on Long Island in 2011 near serial killing victims |website=Dailyfreeman.com |date= July 23, 2016|access-date=July 29, 2016}}</ref> * အွိုင်စတာဘေးအနီး လက်တင်းတန်ရှိ ကမ်းခြေတလျောက် သဲထူထပ်ရာဧရိယာပေါ်က ခြုံငယ်တစ်ခုအတွင်း တမင်မြုပ်နှံထားသည့် လူ့အလောင်းအကြွင်းအကျန်များကို ၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၃ ၌ ခွေးကျောင်းထွက်လာသည့် အမျိုးသမီး တစ်ဦးကတွေ့ရှိသည်။ အသက် ၂၀ နှင့် ၃၀ အကြား အာရှအမျိုးသမီးဖြစ်ဖွယ်ရှိသူ၏ ရုပ်အလောင်းဟု ယုံကြည်ရသည်။ အချို့ အာရှယဉ်ကျေးမှုအရ "ဝက်နှစ်ဖွား" ကို ဖော်ညွှန်းသည့် ဝက်ရုပ်ပုံဆွဲသီးပါ ၂၂ ကာရက် ရွှေဆွဲကြိုးကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် သူမအား အသက် ၂၉ နှစ်ရှိမည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသည်။ အရိုးများတွင် ဒဏ်ဖြစ်နေသည်ကိုတွေ့ရပြီး ဟာရီကန်းဆန်ဒီ မတိုက်မီ သူမအလောင်းအား မြုပ်နှံထားခြင်း ဖြစ်မည်ဟု စုံစမ်းသူများက ထင်မြင်သည်။ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ အနီးတဝိုက် ၃၂ မိုင်ပတ်လည်တွင် ရှာတွေ့သော အခြားအလောင်း ၁၀ လောင်းနှင့် ဆက်ဆိုင်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/new-york/gold-pig-key-id-remains-article-1.1246270|location=New York|work=N.Y. Daily News|title=Gold pig necklace key to revealing ID of remains found in Lattingtown, though serial killer connection undetermined|accessdate=April 9, 2016}}</ref> * ၂၀၁၃ မတ်လ ၁၆ ရက်၌ နောင်တွင် နာတာရှာဂျူဂိုအဖြစ် ဖော်ထုတ်နိုင်သည့် အသက် (၃၁) နှစ် အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကွင်းစ်ကောင်တီ၊ အဲလီပွန်းပါ့ခ် အနီး သူမနေအိမ်မှ ထွက်ခွာသွားသည်ကို နောက်ဆုံးမြင်တွေ့ရ သည်။ အိုးရှင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်းအနီးတွင် သူမ၏ ကားကိုလည်းကောင်း ၊ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေအနီး သဲသောင်ပေါ်တွင် အဝတ်အစားများနှင့် ပစ္စည်းပစ္စယများကို နောက်တစ်ရက်တွင် တွေ့ရှိသည်။ အရပ် ၅ ပေ ၇ လက်မ၊ အလေးချိန် ပေါင် ၁၂၀ ၊ အညိုရောင်မျက်ဝန်း နှင့် ရွှေရောင်ဆံပင်ပိုင်ရှင် ဖြစ်သည်။ အနက်ရောင်ခြုံထည်၊ ပန်းရောင် ညအိပ်ဝတ်စုံ၊ မီးခိုးရောင် ခေါင်းစွပ်ဆွယ်တာ၊ အနက်ရောင် ကုတ်အင်္ကျီ၊ အနက်ရောင်ဘွတ်ဖိနပ်တို့ကို ဝတ်ဆင်လျက် နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ရသည်။ LISK သားကောင်များနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိမရှိ ဆိုသည်ကား ရဲများအနေဖြင့် သေချာရေရာမှုမရှိပေ။ သူမနောက် နောက်ယောင်ခံလိုက်သူများ ရှိသည်ဟု  တွေးတောတတ်သည့် ရာဇဝင် ရှိဖူးကြောင်း သူမမိသားစုဝင်များက ပြောဆိုသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/03/19/natasha-jugo-identified-missing-queens-woman-gilgo-beach_n_2905653.html|title=Natasha Jugo Identified As Missing Queens Woman Whose Car Was Found Near Gilgo Beach|work=The Huffington Post|date=March 19, 2013}}</ref><ref>{{cite web|author=Timothy Bolger|url=http://www.longislandpress.com/2013/03/18/gilgo-beach-missing-woman-idd-by-police|title=Gilgo Beach Missing Woman ID'd by Police|publisher=the Long Island Press|date=March 18, 2013|accessdate=May 20, 2014}}</ref> ၂၀၁၃ ဇွန် ၂၄ ရက်တွင် ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေပေါ် ဂျူဂို၏ ရုပ်အလောင်း တင်ကျန်ရစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/suffolk/gilgo-beach-body-is-that-of-missing-queens-woman-1.5578595?qr=1|title=Gilgo Beach body is that of missing Queens woman|publisher=Newsday|date=June 27, 2013|accessdate=May 20, 2014}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== *{{cite news|author= Gallucci, Jaclyn|url= http://www.longislandpress.com/2010/10/21/lost-girls-when-women-go-missing-on-long-island-some-matter-prostitutes-dont/|title= Lost Girls: When Women Go Missing, Some Matter, Prostitutes Don't|work= Long Island Press|date= October 21, 2010|deadurl= yes|archiveurl= https://web.archive.org/web/20120809164047/http://www.longislandpress.com/2010/10/21/lost-girls-when-women-go-missing-on-long-island-some-matter-prostitutes-dont/|archivedate= August 9, 2012|df= }} * {{cite news|author=Gallucci, Jaclyn|url=http://www.longislandpress.com/2012/07/12/girls-disappearing-behind-the-headlines-of-the-long-island-serial-killer/|title=Girls Disappearing: Behind the Headlines of The Long Island Serial Killer Case|work=Long Island Press|date=July 12, 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120815021520/http://www.longislandpress.com/2012/07/12/girls-disappearing-behind-the-headlines-of-the-long-island-serial-killer/|archivedate=August 15, 2012|df=}} * {{cite news|author=Hannaford, Alex|url=http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2011-11/18/gq-comment-long-island-serial-killer/|title=Who will catch the Long Island Serial Killer?|work=GQ Magazine|date=November 18, 2011|accessdate=15 September 2019|archivedate=10 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140710113147/http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2011-11/18/gq-comment-long-island-serial-killer}} * {{cite news|author=Kolker, Robert. |url=http://nymag.com/news/features/long-island-serial-killer-families-2011-6/ |title=A Serial Killer in Common|work=New York Magazine|date=May 29, 2011}} * Kolker, Robert. [http://lostgirlsbook.com/ ''Lost Girls''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118031928/http://lostgirlsbook.com/ |date=18 January 2017 }}. (Harper Perennial, 2011) ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{cite web |website=Google Maps|url=http://www.google.com/maps/d/edit?mid=zAfqjpCEGVmw.kKQjbFqK4dUY|title=Locations and dates of remains' discoveries on Long Island|accessdate=January 20, 2015}} {{Clear}} [[Category:အမေရိကန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမားများ]] px6vas4wk4e8t81vtbz5yew0sstbl3c 0 115640 1039639 695059 2026-06-20T00:09:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 5 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039639 wikitext text/x-wiki [[File:Frogboysphonecard.png|right|thumb|350x350px| ဖုန်းကဒ်များပေါ်တွင် ဖား ကလေးများ၏ ဓာတ်ပုံများ, အမည်များနှင့် အသက်အရွယ်များကို ဖော်ပြထားကာ ၎င်းတို့အား ကူညီရှာဖွေပေးနိုင်ရန်နှင့် ဂရုပြုသတိထားမှုမှု မြှင့်တင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားအသက် ခန့်မှန်းပုံကြောင့် အသက် ၁ နှစ်ခန့် ပိုစာရင်းသွင်းထားသည်။ ]] '''ဖား ကလေးများ''' ( {{Lang-ko|개구리소년}} , ''Gaegurisonyeon)'' မှာ ၁၉၉၁ မတ်လ ၂၆ တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဒေဂူး၌ ပျောက်ဆုံးသွားသော ကောင်လေး ၅ ဦး ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အသက် ၉ နှစ် မှ ၁၃ နှစ် အရွယ်ရှိ အူချိုလ်-ဝန်း ၊ ဂျို ဟို-ယွန်း၊ ဂင်မ်ယောင်-ဂယူ ၊ ပါ့ခ်ချန်-အင်း နှင့် ဂင်မ် ဂျုံဆစ်ခ်တို့မှာ အများပြည်သူ အားလပ်ရက်တွင် ဒေဂူးမြို့ အနောက်ဘက်ဆင်ခြေဖုံးအရပ်၌ ဖားရှာရန် ထွက်သွားရာမှ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ကြသည်။ ဖား ကလေးများမှာ တောင်ကိုရီးယား၌ အာရုံစိုက်မှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရရှိခဲ့ပြီး မီဒီယာများ၌ ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သမ္မတရိုထေဝူးက ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်စစ်တပ်များအား လူပျောက်ရှာရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ဖားရိုက်သည့်နေရာ အနီးတွင် ဖား-ကလေးများ၏ ရုပ်အလောင်းများအား ၂၀၀၂ စက်တင်ဘာ ၂၆ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး အချို့မှာ တုံးသောလက်နက်ဖြင့် အရိုက်ခံရသည့် ဒဏ်ရာများ ရှိသည်။ ဖား ကလေးများနှင့် ပတ်သက်သည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ ရေရေရာရာမရှိဘဲ ၎င်းတို့သေဆုံးမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် ယူဆချက်များစွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ မတ်လမှ စတင်ကာ တရားစွဲဆိုပိုင်ခွင့် (statute of limitations) သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသော်လည်း အမှုမှာ မဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ == သားကောင်များ == ကောင်လေးများမှာ အသက် ၉ နှစ်နှင့် ၁၃ နှစ် အရွယ်များဖြစ်ကြသည်။<ref name="bodiesfound">{{Cite web|url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=1909041|title=Bodies of 5 'frog boys,' missing since 1991, found on mountain|date=27 September 2002|accessdate=15 July 2011|publisher=JoongAng Daily|author=Hwang Sun-yoon}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> * အူး ချိုလ်-ဝမ် (၁၃ နှစ်) * ဂျို-ဟို-ယွန်း (၁၂ နှစ်) * ဂင်မ်ယောင်း-ဂယူ (၁၁ နှစ်) * ပါ့ခ် ချန်-အင်း (၁၀ နှစ်) * ဂင်မ် ဂျုံ-ဆစ် (၉ နှစ်) ကလေး ၅ ဦးလုံးမှာ ဒါဆောင်းခရိုင် ဒေဂူးမှ ဖြစ်ကာ မူလတန်းကျောင်းတခုတည်း၌ပင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၆ ဦးမြောက်ကလေး အသက် (၁၀) နှစ် အရွယ်ရှိ ဂင်မ်ထေယောင်းကမူ နံနက်စာလွတ်သွားသည့်အတွက် အိမ်ပြန်ထမင်းစားရန် အဖွဲ့နှင့် လမ်းခွဲပြန်လာခဲ့သည်။ == ပျောက်ဆုံးမှုအနေအထား == တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ ၁၉၉၁ ဒေသတွင်းရွေးကောက်ပွဲများ ပြုလုပ်ရန် ၁၉၉၁ မတ် ၂၆ ကို အများပြည်သူအားလပ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားရာ ဒေဂူးမြို့အနောက်ဘက်ဆင်ခြေဖုံးရှိ ဒါဆောင်းဝါရုံးတောင် စမ်းချောင်းတွင် ဖားရှာပြီး အချိန်ဖြုန်းရန် ကောင်လေးများက ဆုံးဖြတ်ထားကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=102&oid=001&aid=0003538117|title=실종국교생 5명 3일째 행방묘연|date=28 March 1991|accessdate=15 July 2011|publisher=Yeonhap News}}</ref> ကောင်လေးများ အိမ်သို့ ပြန်မလာကြတော့သဖြင့် လူပျောက်တိုင်ရာ ၎င်းတို့၏ အဖြစ်သနစ်ကြောင့် တနိုင်ငံလုံးအုံးအုံးကြွက်ကြွက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ရိုထေဝူးက ကောင်လေးများအား ရှာဖွေရန် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် နှင့် စစ်တပ်သား ၃ သိန်းကို စေလွှတ်ပြီး ရှာဖွေမှုကို ရုပ်မြင်သံကြားမှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်သည်။<ref>{{cite web|url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2932030|title=Fictional resolution mars movie about unsolved murder|date=11 February 2011|accessdate=15 July 2011|publisher=JoongAng Daily}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ဝါရုံးတောင်အား အကြိမ် ၅၀၀ ကျော်ရှာဖွေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-26101686_ITM|title=After Discovery of Taegu Remains, Cause of Death Still Uncertain|date=28 September 2011|accessdate=15 July 2011|publisher=Korea Times}}</ref> == အလောင်းများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း == ၂၀၀၂ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်၌ ဝက်သစ်ချသီးရှာသည့် အမျိုးသားတဦးက ထိုတောင်ပေါ်က ယခင် ရှာခဲ့ပြီးဖြစ်သော ဧရိယာ၌ပင် ၎င်းတို့၏ ရုပ်အလောင်းများအား တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အမည်မဖော်လိုသော ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုဖြင့် ပထမအကြောင်းကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2002092899618|title=Police Continue Excavation, Find Loaded Shell Near the Site|date=27 September 2002|accessdate=15 July 2011|publisher=Dong-A Ilbo|author=Sung-Kyu Kim}}</ref> ကောင်လေးများမှာ ကိုယ်အပူအချိန်အလွန်အမင်းကျဆင်းမှုဖြင့် သေဆုံးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆကြောင်း အစပထမပိုင်း၌ ရဲများက ကြေညာသော်လည်း ထိုယူဆချက်ကို မိဘများက လက်မခံဘဲ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အပြည့်အဝလုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ကောင်လေးများ၏ အဝတ်အစားများအား ထုံးလျက် တွေ့ရှိရသည့်အပြင် ရွာအနီးရှိ ကောင်လေးများ အကျွမ်းတဝင်ရှိသည့်နေရာ၌ အလောင်းများတွေ့ရှိမှုစသည့် ထူးဆန်းမှုကြောင့် လမ်းပျောက်ပြီး ရိုးရိုးတန်းတန်းသေဆုံးသည်ဟူသော ယူဆချက်ကို မိသားစုများက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Hwang Sun-yoon2">{{cite web|url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=1909669|title='Frog boys' baffle investigators|date=11 October 2002|accessdate=15 July 2011|publisher=JoongAng Daily|author=Hwang Sun-yoon}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> မှုခင်းဆေးပညာကျွမ်းကျင်သူများက ၃ ဦး၏ ဦးခေါင်းခွံတွင် တုံးသောအရာဝတ္ထု (သံထည်ပစ္စည်းဖြစ်ဖွယ်ရှိ) နှင့် ရိုက်နှက်ခံရသည့် ဒဏ်ရာအား တွေ့ရှိသည်။ အမျက်ထွက်ပေါက်ကွဲသွားသူ ၁ ဦး၏ အသတ်ခံရခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောကြားသည်။<ref>{{cite web|url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=1911052|title='Frog boys' probably murdered|accessdate=15 July 2011|publisher=JoongAng Daily|date=13 November 2002|author=Hwang Sun-yoon}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref>  == နောက်ဆက်တွဲ == ၂၀၀၆ ၌ statute of limitations ကုန်ဆုံးရာ လူသတ်မှုအတွက် မည်သူတဦးတယောက်ကိုမျှ တာဝန်ရှိသူများက စွဲဆိုနိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။<ref name="statuteoflimitations">{{Cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2006/03/24/2006032461036.html|title=Statute Runs Out for Unsolved 'Frog Boys' Murder|date=24 March 2006|accessdate=15 July 2011|publisher=Chosun Daily|archivedate=10 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120910053015/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2006/03/24/2006032461036.html}}</ref> အဖြေပေးနိုင်ရန် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများအား ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေမည်ဟု ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောကြားသည်။ == ပေါ်ပြူလာယဉ်ကျေးမှု == ဖား ကလေးများ ဖြစ်ရပ်ကို ရုပ်ရှင်ကား (၂) အဖြစ်အသက်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://movie.naver.com/movie/bi/mi/photo.nhn?code=16103#ps|title=돌아오라 개구리 소년|accessdate=15 July 2011|publisher=Naver.com}}</ref> ''ဖား ကလေးများပြန်လာပါ'' ((၁၉၉၂) နှင့် ''ကလေးများ'' (၂၀၁၁)။ ဤအမှုအားရည်ညွှန်းသီဆိုသည် တေးသီချင်းများစွာလည်း ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=1909080|title=Missing persons ignored|publisher=JoongAng Daily|accessdate=15 July 2011}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == အောက်ပါတို့ကိုလည်း ရှု == * ဖြေရှင်းပြီး ပျောက်ဆုံးသူများ၏ အမှုစာရင်း * မဖြေရှင်းနိုင်သေးသော သေဆုံးမှုများ စာရင်း == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ လူသတ်မှု]] 0ewe5jixn2xtiuql9i2w89buqj570qs 0 115849 1039620 957587 2026-06-19T21:30:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039620 wikitext text/x-wiki [[File:Nayirah_(testimony).jpg|thumb| Nayirah Al-Sabah သက်သေခံထွက်ဆိုနေစဉ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာကူဝိတ်သံအမတ်ကြီး Saud Al-Sabah ၏ သမီးဖြစ်ကြောင်း နှင့် သူမ၏ ထွက်ဆိုချက်ကို အတည်ပြု၍မရကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ထွက်ပေါ်လာသည်။ ]] '''နေးရာ၏ ထွက်ဆိုချက်'''သည်   အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ နေးရာဟူသည့် အမည်တစ်ခုတည်းကိုသာသိရသော မိန်းကလေး တစ်ဦးက ၁၉၉၀  အောက်တိုဘာ ၁၀ တွင် ကွန်ဂရက်ရှင်နယ် လူ့အခွင့်အရေးကွန်ဖရင့် ရှေ့မှောက်၌ လိမ်လည်သက်သေခံချက် ဖြစ်သည်။ ယင်းသက်သေခံထွက်ဆိုချက်မှာ အများပြည်သူထံ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရောက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အထက်လွှတ်တော်အမတ်များ နှင့် သမ္မတ [[ဂျော့ချ် ဟားဘတ် ဝေါလ်ကာ ဘုရှ်|ဂျော့ဂျ် အိတ်ချ် ဒဘယ်လ်ယူ ဘုရှ်]]တို့က ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲအတွင်း ၎င်းတို့၏ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]ဘက်မှ ရပ်တည်ပေးမှုအား အကြောင်းပြရာတွင် အဖန်တလဲလဲ ကိုးကားအသုံးပြုခဲ့သည်။ နေးရာ၏ မျိုးရိုးအမည်မှာ အာလ်-ဆဘာရ် ({{lang-en|al-Ṣabaḥ}}; {{lang-ar|نيرة الصباح}}) ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာကူဝိတ်သံအမတ်ကြီး Saud Al-Sabah ၏ သမီးဖြစ်ကြောင်း ၁၉၉၂ တွင် ထွက်ပေါ်လာသည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန်လူထုဆက်ဆံရေးအကျိုးတော်ဆောင် Hill & Knowlton က ကူဝိတ်အစိုးရအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးနေသည့် ''လွတ်လပ်သောကူဝိတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများ'' လူထုဆက်ဆံရေး ကမ်ပိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခုအနေဖြင့်  သူမ၏ သက်သေခံထွက်ဆိုချက်အား စီစဉ်ထားခြင်းလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဤသို့ဖြင့် al-Sabah ၏ ထွက်ဆိုချက်သည် ခေတ်သစ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော်ဝါဒဖြန့်ခြင်း (atrocity propaganda) ၏ နမူနာပြစရာတခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=csmon>{{cite journal |last=Regan |first=Tom |title=When contemplating war, beware of babies in incubators |journal=Christian Science Monitor |url=http://www.csmonitor.com/2002/0906/p25s02-cogn.html |accessdate=October 31, 2013|date=2002-09-06 }}</ref><ref>{{cite book |last=Morris |first=Al |title=Civilisation Hijacked: Rescuing Jesus from Christianity and the human spirit From Bondage |year=2009 |isbn=978-1440182426}}</ref> ကူဝိတ်အား [[အီရတ်]]တို့ ကျူးကျော်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် အီရတ်စစ်သားများက ကူဝိတ်ဆေးရုံရှိ လမစေ့ကလေးများအတွက်ဖန်ပေါင်းချောင်အတွင်းမှ လသားကလေးများအား ဖယ်ထုတ်ပြီး ဖန်ပေါင်းချောင်များအား ယူငင်ကြကာ ကလေးများအား သေစေရန်ပစ်ထားခဲ့သည်ကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်ဟု သူမ၏ စိတ်ခံစားချက်အပြည့်ဖြင့်ထွက်ဆိုချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ အစောပိုင်း၌ ဗြိတိသျှ အဲန်ဂျီအို တခုဖြစ်သည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့|နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့]] က သူမ၏ ဇာတ်လမ်းအား အတည်ပြုပေးပြီး သတ်ဖြတ်မှုများ၊ လွတ်မြောက်လာသူများထံမှ ထွက်ဆိုချက်များနှင့်ပတ်သက်သည့် လွတ်လပ်သောအစီရင်ခံစာ အများအပြားအား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name="lrb">{{cite news|url=http://www.lrb.co.uk/v13/n03/alexander-cockburn/right-stuff|title=Alexander Cockburn reviews 'An American Life' by Ronald Reagan · LRB 7 February 1991|pages=9|publisher=lrb.co.uk|accessdate=September 23, 2014|newspaper=London Review of Books|date=1991-02-07|last1=Cockburn|first1=Alexander}}</ref> ကူဝိတ်လွတ်လပ်သွားပြီးနောက်တွင် သတင်းထောက် အများအပြားအား ပြည်ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ "ကူဝိတ်သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ…ထွက်ပြေးကြသည့်အခါ လမစေ့ကလေးများအပါအဝင် လူနာများ အမှန်တကယ်သေဆုံးခဲ့သည်" သို့သော် အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက "ဆေးရုံသုံးဖန်ပေါင်းချောင်များအား ခိုးဝှက်ယူငင်ပြီး ကူဝိတ်လသားကလေးငယ် ရာပေါင်းများစွာကို သေစေရန်ပစ်ထားခဲ့သည် ဆိုခြင်းမှာမဟုတ်မှန်" ကြောင်း အေဘီစီသတင်းတရပ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="Fowler, p. 22">Fowler, p. 22</ref><ref name="counterpunch">{{cite journal |title=How George Bush, Sr. Sold the 1991 Bombing of Iraq to America |last1=Cohen |first1=Mitchel |journal=CounterPunch |url=http://www.counterpunch.org/cohen1228.html |date=December 28, 2002 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429012920/http://www.counterpunch.org/cohen1228.html |archivedate=April 29, 2011 |df= |archive-date=29 April 2011 |access-date=18 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429012920/http://www.counterpunch.org/cohen1228.html |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.counterpunch.org/cohen1228.html |access-date=18 September 2019 |archive-date=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429012920/http://www.counterpunch.org/cohen1228.html }}</ref> "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုအား အမြတ်ထုတ်သည့်အနေဖြင့် လိုသလိုအသုံးချမှု"ဟု ဘုရှ်အစိုးရအဖွဲ့အား အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဂျွန်ဟီးလီက စွပ်စွဲခြင်းနှင့် အတူ အမှားပြင်ဆင်ချက်ထုတ်ပြန်ပြီး နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့က တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Healey|first1=John|title=Amnesty Responds to President Bush|url=http://newspapers.bc.edu/cgi-bin/bostonsh?a=d&d=bcheights19910128.2.41|accessdate=26 May 2015|work=The Heights|issue=1|date=28 January 1991}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == === လမစေ့ကလေးများအတွက်ဖန်ပေါင်းချောင်ဆိုင်ရာ စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများ === {|class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 25%;" cellspacing="5" |style="text-align: left;"|အီရတ်သားတွေဟာ လူတွေကို ရိုက်မောင်းပုတ်မောင်းလုပ် ၊ ဗုံးကြဲ ပစ်ခတ်တာတွေ လုပ်နေကြပါတယ်။ လသားကလေးငယ်တွေကို ဖန်ပေါင်းချောင်တွေထဲက ထုတ်ပစ်ပြီး ဆေးရုံသုံးပစ္စည်းအားလုံးကို ယူငင်သွားကြပါတယ်။ အသက်ဆက်ပေးတဲ့စနစ်တွေကိုလည်း ပိတ်ပစ်ခဲ့ကြပါတယ်။ မီးပွိုင့်တွေကိုတောင် ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အီရတ်သားတွေက ကူဝိတ်တွေကို ရိုက်နှက် နှိပ်စက် ၊ ဓားနဲ့ထိုး ၊ ကန်ကျောက်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်လုပ်တာတွေ့ရင် ဒါမှမဟုတ် ကူဝိတ် စစ်တပ်/ရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ ပတ်သက်နေတာ တွေ့ရင် နားရွက်တွေကို ဖြတ်ပစ်ကြတယ်။ |- | style="text-align: left;" |— ''St. Louis Post-Dispatch'' တွင် အစီရင်ခံထားသော ဘေးလွတ်ရာသို့ ကယ်ဆယ်ခံရသူ၏ ဖော်ပြချက်။ <ref>{{cite news |title=U.S. Evacuates 171 From Iraq, Kuwait - Women Who Made It Out Recount Tales Of Terror |date=September 8, 1990 |work=St. Louis Post-Dispatch |page=1A |quote=Cindy of San Francisco, who declined to be identified further, said, ''Iraqis are beating people, bombing and shooting. They are taking all hospital equipment, babies out of incubators. Life-support systems are turned off. ... They are even removing traffic lights. "The Iraqis are beating Kuwaitis, torturing them, knifing them, beating them, cutting their ears off if they are caught resisting or are with the Kuwaiti army or police," she said.}}</ref> |} ကူဝိတ်အား အီရတ် ကျူးကျော်မှုနောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် လုယက်မှုများအား သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။ ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာကုလသမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ် မဟာမက် အေ အဘူလ်ဟာဆန်က ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဟာဗီယာ ပီရက်ဇ် ဒီ ဆွယ်လာ ထံ ၁၉၉၀ စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့၌ ပေးပို့သော စာတစောင်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားခဲ့သည်။ <blockquote> ကူဝိတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်သူအီရတ်အာဏာပိုင်များက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေမျိုးစုံအား ချိုးဖောက် ကျူးလွန်သည့် လုပ်ရပ်များအား သင့်ထံ အကြောင်းကြားရန် ရည်ရွယ်၍ဆက်သွယ်မှုများအပြင် ကူဝိတ်အစိုးရမှ ကျွန်ုပ်တို့ထံ ပေးပို့လာသော အတည်ပြုပြီး သတင်းအချက်အလက်များပေါ်အခြေခံလျက် သမိုင်းမှာ ယခင်က မဖြစ်ဖူးသေးသည့် "ကူဝိတ်အား လုယက်ဖျက်ဆီးရန် ကျူးကျော်သူအီရတ်အာဏာပိုင်များ၏ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်မှု" အမည်ရသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအပေါ် အာရုံစိုက်စေချင်ပါသည်။ ဤစစ်ဆင်မှုအား အခြားအလားတူမည်သည့်အခင်းကိစ္စများနှင့်မျှ နှိုင်းယှဉ်ရန် မဖြစ်နိုင်ဘဲ နိုင်ငံတော် ၊ အများပြည်သူ နှင့် ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းပိုင် ပစ္စည်းဥစ္စာများ အပြင် အိမ်များ၊ စက်ရုံများ၊ စတိုးဆိုင်များ၊ ဆေးရုံများ၊ ပညာရေးအဖွဲ့များ၊ ကျောင်းများ နှင့် တက္ကသိုလ်များပိုင်ပစ္စည်းများ အပါအဝင် ကူဝိတ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများအား လုံးဝဖယ်ရှားပစ်ခြင်းထက်မလျော့သော စစ်ဆင်ရေးဖြစ်သည့်အတွက် ဖြစ်စဉ်အတိအကျကို သတင်းပေးရန် မစွမ်းနိုင်ပေ။ ကူဝိတ်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့မှုမှာ စစ်တပ်၊ လုံခြုံရေး နှင့် နည်းပညာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအား အသုံးပြု၍ လက်နက်ကိုင်လုယက်မှုတစ်ခုအား နိုင်ငံတစ်ခုက ကျူးလွန်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။<ref name="UNS-21694">{{UN document |docid=S/21694 |type=masthead document |body=Security Council |date=September 3, 1990 |title=Letter Dated 2 September 1990 From The Permanent Representative Of Kuwait To The United Nations Addressed To The Secretary-General}}</ref> </blockquote> "ဓာတ်မှန်စက်များ ၊ ရောဂါဖတ်စက်များ (scanner) နှင့် ဓာတ်ခွဲခန်းသုံးကိရိယာများအပါအဝင် ပုဂ္ဂလိက နှင့် အများပြည်သူပိုင် ဆေးရုံများမှ ပစ္စည်းပစ္စယအားလုံးကို ခိုးဝှက်မှု" ဟုလည်း အဘူလ်ဟာဆန်က မှတ်ချက်ပြုထားသည်။<ref name="UNS-21694" /> လုယက်မှု စွပ်စွဲချက်များကို ဘေးလွတ်ရာသို့ကယ်ဆယ်ခံရသူများက ထပ်ပြောခဲ့ပြီး "ရုံးအဆောက်အဦများ ၊ ကျောင်းများနှင့် ဆေးရုံများ၌ လေအေးပေးစက်များ၊ ကွန်ပျူတာများ၊ ကျောက်သင်ပုန်းများ၊ စားပွဲခုံများသာမက မွေးကင်းစကလေးများအတွက် ဖန်ပေါင်းချောင်များ နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးပစ္စည်းများပါမချန် စစ်သားများက လုယက်ယူငင်ကြသည်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Weary, wary evacuees bring tales of horror |first=Lisa |last=Leff |date=September 11, 1990 |work=The Washington Post |quote=The evacuees told of soldiers looting office buildings, schools and hospitals for air conditioners, computers, blackboards, desks, and even infant incubators and radiation equipment. They described food shortages that afflicted soldiers as well as civilians, and random acts of violence.}}</ref> "သူတို့ လုယက်ဖျက်ဆီးပုံအရ အဲဒီမှာ ကြာကြာနေဖို့ မျှော်လင့်ထားခဲ့ပုံမရဘူး" ဟု ပြည်ပရေးရာ ဗြိတိသျှအတွင်းရေးမှူး ဒေါက်ဂလပ်စ် ဟာ့ဒ်က ခန့်မှန်းပြောဆိုသည်။<ref name="Beeston">{{cite news |title=A battle ground to test Saddam - Iraq invasion of Kuwait |first1=Nicholas |last1=Beeston |newspaper=The Times |location=London, England |date=September 5, 1990 }}</ref> လမစေ့ကလေးများ စွန့်ပစ်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် သေလုမျောပါးဖြစ်စေခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များကြောင့် ဖန်ပေါင်းချောင်များအား လုယက်ယူငင်မှုကို မီဒီယာများက စိတ်ဝင်စားကြသည်။<ref name="Rendallp24">Rendall, p. 24</ref> စက်တင်ဘာ ၅ ရက်နေ့၌ ပြည်ပြေးကူဝိတ်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး အဘူလ် ဝါဟဘ် အလ်-ဖိုဇန်က ဆော်ဒီအာရေးဗျနိုင်ငံ တာအိဖ်ရှိ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုတွင်  "ကျူးကျော်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ကူဝိတ်ဆေးရုံများနှင့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနများအားလုံးကို အီရတ်စစ်သားများက သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြောင်း" နှင့် "လူနာများအား နှင်ထုတ်ပြီး အဆင့်မြင့်နည်းပညာသုံးပစ္စည်းများ၊ လူနာတင်ကားများ၊ ဆေးဝါးများ နှင့်  သွေးရည်ကြည်များကို ဆေးရုံများမှ လုယက်ခဲ့ခြင်း" ကြောင့် လမစေ့ကလေးငယ် ၂၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။<ref name="Beeston" /><ref name="washingtonpostglenn">{{cite news |title=Iraq, Kuwait Waging an Old-Fashioned War of Propaganda |first1=Glenn |last1=Frankel |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1146881.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105184843/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1146881.html |dead-url=yes |archive-date=November 5, 2012 |work=The Washington Post |date=September 10, 1990 |accessdate=March 15, 2011 |archivedate=5 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105184843/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1146881.html }}{{subscription required}}</ref><ref name="washingtonpostglenn" /> ''ဝါရှင်တန်ပို့စ်'' က ကူဝိတ်လသားကလေးငယ်များ၏ ဇာတ်ကြောင်း အစပြုရာကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့သည် - <blockquote> လန်ဒန်မြို့၌ စာလက်ခံယူခဲ့သူ ဗိသုကာပညာရှင် ဟူဒါဘဟာ၏ အဆိုအရ ပြီးခဲ့သည့်လက ဥရောပသံတမန်တစ်ဦးက ဖွက်ယူလာသော အကြီးတန်း ကူဝိတ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရာရှိတစ်ဦး၏ စာတစ်စောင်မှ ဤဇာတ်လမ်း အစပြုခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးနေကြသူ ကူဝိတ်များ နှင့် လန်ဒန်နေ ကူဝိတ်ကလေးအထူးကုဆရာဝန် Fawzia Sayegh ထံမှ စုစည်းထားသည့် သတင်းအချက်အလက်များက အားဖြည့်ပေးခဲ့သည်။ အီရတ်စစ်သားများက ဆေးရုံအများအပြားမှ လူနာများအား နှင်ချပြီး ကင်ဆာကုသခံလူနာများ၊ ကျောက်ကပ်ဆေးနေရသည့်လူနာများနှင့် ဆီးချိုဝေဒနာခံစားနေရသော လူနာများအတွက် ကုသမှုပေးနေသာ အချက်အချာကျသည့်ဌာနများအား ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ယင်းစာက အခိုင်အမာဆိုထားသည်။ ကျောက်ကပ်ဆေးစက်ကဲ့သို့ အဆင့်မြင့်စက်ပစ္စည်းများအား ဘဂ္ဂဒက်သို့ ဆွဲယူသွားခဲ့ကြသည်ဟု Bahar နှင့် Sayegh က ပြောခဲ့သည်။ သယ်သွားသည့် ပစ္စည်းများတွင် ငွေ၊ ရွှေ၊ ကားများ နှင့် လက်ဝတ်ရတနာများ ပါဝင်ကာ အာရပ်ဘဏ်လုပ်ငန်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ ဒေါ်လာ သန်း ၂၀၀ အထက် တန်ဖိုးရှိသည်။ ယူဆောင်သွားသော စက်ပစ္စည်းများတွင် မွေးကင်းစကလေးများအတွက်ဖန်ပေါင်းချောင် ၂၂ ခု ပါဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name="washingtonpostglenn" /> </blockquote> ယင်းနေရာသို့ အီရတ်အာဏာပိုင်များက သွားခွင့်မပေးသည့်အပြင် သံတမန်များအား သီးသန့်ခွဲထားသည့်အတွက် စွပ်စွဲချက်များအား အတည်ပြုနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း ''ဝါရှင်တန်ပို့စ်''က မှတ်ချက်ပြုသည်။<ref name="washingtonpostglenn" /> ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးထံ စက်တင်ဘာ ၅ ရက်၌ ထပ်မံပေးပို့သည့် စာ တွင် အဘူလ်ဟာဆန်က Fowzan ၏ စွပ်စွဲချက်ကို ဆင့်ပွား ရေးသားခဲ့သည် <blockquote> လူသားမျိုးနွယ်အပေါ်ကျူးလွန်သည့်ပြစ်မှုဟု ဖော်ပြနိုင်ဖွယ်ရှိသည့် အောက်ဖော်ပြပါ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည့်ရာဇဝတ်မှုများကို ကျူးကျော်သူအီရတ်အာဏာပိုင်များက ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း … ၂။ ကြီးထွားမှုနှေးကွေးသည့် (လမစေ့ကလေးများ) ကလေးများအတွက် အသုံးပြုရန် အမျိုးသမီးဆေးရုံများတွင် ထားရှိသော ဖန်ပေါင်းချောင်များအား ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့ကြသောကြောင့် ကုသမှုခံယူနေသည့် ကလေးများအားလုံး သေဆုံးခဲ့ကြောင်းကို ကူဝိတ်ကျန်းမာရေးဌာနတွင်း စင်းလုံးချောသတင်းရင်းမြစ်များထံမှ အကြောင်းကြားမှုရရှိသည်။<ref name="UNS-21713">{{UN document |docid=S/21713 |type=masthead document |body=Security Council |date=September 5, 1990 |title=Letter Dated 5 September 1990 From The Permanent Representative Of Kuwait To The United Nations Addressed To The Secretary-General}}</ref> </blockquote> ကလေးမည်မျှသေဆုံးသည်ကို ယင်းစာက မဖော်ပြထားပေ။<ref name="washingtonpostglenn" /><ref name="waltonp771">Walton, p 771</ref> စာပါ စွပ်စွဲချက်များကို နောက်ရက်များတွင် မီဒီယာ၌ အကျယ်တဝင့်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kuwait says seizure of hospital equipment caused many deaths |agency=Reuters News |date=September 6, 1992}}</ref><ref>{{cite news |title=Iraq equipment removal killed patients - Kuwait. |agency=Reuters News |date=September 6, 1992}}</ref><ref>{{cite news |title=Kuwaiti says Iraq plundered hospitals|date=September 7, 1990 |agency=Associated Press |location=North Carolina |work=Charlotte Observer |page=A16}}</ref><ref>{{cite news |title=Official: Hospitalized in Kuwait are left to die |date=September 7, 1990 |agency=Associated Press |work=Chicago Tribune |page=12}}</ref><ref>{{cite news |title=Persian Gulf crisis - More about the Mideast |date=September 7, 1990 |work=Houston Chronicle |page=A18}}</ref><ref>{{cite news |title=Kuwait Says Iraq Plundered Hospitals |date=September 7, 1990 |type=Associated Press |work=The San Francisco Chronicle |page=A21}}</ref> အဲန်ပီအာ သတင်းဌာန၏ All Things Considered အစီအစဉ်တွင် လွတ်မြောက်လာသော ဓားစာခံတစ်ဦးနှင့် အင်တာဗျူးတစ်ခု၌ အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက "ကလေးများအား သေနတ်ဒင်များဖြင့် ဆောင့်ခဲ့ကြောင်း၊ မွေးကင်းစများအား ဖန်ပေါင်းချောင်မှ ဖယ်ရှားပြီး ဖန်ပေါင်းချောင်များကို ယူသွားခဲ့ကြောင်း" ဓားစာခံက ပြောကြားသည်။<ref>{{cite news |title=Released Hostages Tell of Kuwait Terror |date=September 7, 1990 |type=Transcription of broadcast |work=All Things Considered |publisher=NPR |quote=Total destruction everywhere, cars wrecked, burned, people thrown out of cars on the street you're driving down; they just throw people over the street. They're hitting children with the butts of the guns, taking infants out of incubators and taking the incubators.}}</ref> "ဖန်ပေါင်းချောင်များအား ခိုးရန် လသားကလေးများအား အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက ဖယ်ရှားခဲ့ကြောင်း" ကို ၎င်းတို့ထံ ပြောကြ ကြောင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနက သတင်းပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kuwait offers to help cover mideast costs - contributions should offset U.S. liability |date=September 8, 1990 |work=Newport News |location=Virginia |quote=Cindy, who refused to give her last name, and another woman who identified herself only as Rudi, told the Reuters news agency that Iraqi troops took premature babies out of incubators in Kuwait in order to steal the equipment.}}</ref><ref>{{cite news |title=Iraqi hostage horror: `It smelled of death' |first=Juan O. |last=Tamayo |date=September 8, 1990 |work=Austin American-Statesman |page=A1}}</ref> "လမစေ့မွေးကင်းစကလေးများ အဆောင်၌ တပ်ဖွဲ့များက အီရတ်သို့ သင်္ဘောဖြင့် ထုပ်ပိုးတင်ပို့ရန် ဖန်ပေါင်းချောင်များပါ အောက်ဆီဂျင်ပေးစက်များအား ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်" ဟု စက်တင်ဘာ ၉ ရက်တွင် အဲန်ပီအာက သတင်းပို့သည်။<ref name="NPR1">{{cite news|title=Weekend Edition Sunday (News)|date=September 9, 1990 |type=Transcription of broadcast|publisher=NPR|quote=`Time is running out,' said one, a pediatrician. She said in the last few days, the Iraqi troops had looted a local hospital. In a ward for premature infants, soldiers had turned off the oxygen on incubators, she said, and packed the equipment for shipment to Iraq. Dr. Fawzi al-Said said the report came to her by the hospital attendants, who had buried the dead infants.}}</ref> ဖန်ပေါင်းချောင်များအား အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက ခိုးယူကြသည့်အတွက် လသားကလေး ၂၂ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်ဟု ကူဝိတ်ကျန်းမာရေးအရာရှိများက သူ့ထံ ပြောခဲ့ကြောင်း ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာအမေရိကန်သံအမတ် အက်ဒွပ် နဲမ် ဂျူနီယာက စက်တင်ဘာ ၁၇ တွင် သတင်းထောက်များအား သတင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Iraq tightens its grip on Kuwait |newspaper=Dayton Daily News |location=Ohio |date=September 29, 1990 |pages=6A |quote=The U.S. ambassador-designate to Kuwait, Edward Gnehm Jr., told reporters Monday that Kuwaiti health officials told him 22 babies born prematurely died when Iraqi troops removed them from incubators they stole. Gnehm has been named to replace current ambassador Nathaniel Howell, who is holed up inside the U.S. Embassy in Kuwait.}}</ref> "လမစေ့ကလေးများထားရှိသည့် ဖန်ပေါင်းချောင်များအား အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက သိမ်းယူကြပြီးလျှင် အတွင်းမှ လသားကလေးများအား သေစေရန် ကြမ်းပြင်ပေါ် စုပုံထားပစ်ခဲ့ကြသည်" ဟု ပြည်ပြေးဒုက္ခသည်များက သတင်းပေးကြောင်း လော့စ်အန်ဂျလိစ်တိုင်းမ်စ်က သတင်းတင်ဆက်သည်။<ref name="Rendallp24" /><ref name="LosAngeles1">{{cite news|title=Kuwaitis bolt for border amid reports of atrocities|first=Kim|last=Murphy|date=September 17, 1990 |work=Los Angeles Times|page=1A|quote=Western officials said that they are still investigating reports of atrocities in Kuwait and added that many appeared to be well-documented and supported by enough eyewitness accounts that they could be considered true. In one case, refugees reported that incubators for premature babies were confiscated by Iraqi troops and the babies inside were piled on the floor and left to die.}}</ref> ''ဆန်ဟိုဇေး မာကျူရီ နျူးစ်''ကလည်း ထိုနေ့တွင်ပင် အလားတူစွပ်စွဲချက်ကို သတင်းပေးပို့ပြီး "တချို့အတွက်တော့ ဒါဟာ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု အဖြစ် ခေါ်နိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဒီလိုသာ ယူဆမယ်ဆိုရင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာကြားဝင်အရေးယူမှု တခုခုအတွက် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ဖွယ်ရှိကြောင်း" အနောက်တိုင်းသံတမန်များက ယူဆသည်ဟု ထည့်သွင်းပြောကြားသည်။<ref name="San Jose1">{{cite news|title=Air Cutoff of Iraq Gains U.N. Support Kuwaiti Refugees Spill Across Border|date=September 17, 1990 |work=San Jose Mercury News|location=California|page=1A|quote=In one case, refugees reported that incubators for premature babies were confiscated by Iraqi troops and the babies inside were piled on the floor and left to die. "This is the kind of thing that some people call genocide, and if people wanted to construe it as such, it could be cause for some kind of military intervention," said a Western diplomat in close contact with the Kuwaitis.}}</ref> "ကူဝိတ်မြို့ ဆေးရုံများမှ ဖန်ပေါင်းချောင်တွေကို ယူငင်သွားကြပြီဖြစ်ကြောင်း" ''ဝါရှင်တန်ပို့စ်'' သတင်းစာ က စက်တင်ဘာ ၂၅ တွင် သတင်းရေးသားသည်။<ref name="Rendallp24" /><ref name="washingtonpost1">{{cite news|title=End Saddam's Reign of Terror|first=Jim|last=Hoagland |date=September 25, 1990 |work=The Washington Post |page=a23|quote=But while dissidents have been making such arguments, Saddam's actions in Kuwait show that he is not interested in compromise or in leaving Kuwait -- on any terms. He has begun to depopulate Kuwait, as he once did with Kurdistan, and to send in Iraqis with phony new citizenship documents. Based on Saddam's bloodstained track record, it is almost certain that the young Kuwaiti men being grabbed at the border and elsewhere in Kuwait are being sent to Iraq to die. American refugees and others report that Kuwait City's hospitals are being stripped of incubators and any other supplies that can be sent to Baghdad, leaving babies and infirm patients to die.ld give sanctions and negotiations a chance so he can avoid the costs of attacking Iraq's occupation forces is not enough. That does not stay Saddam's ruthless hand.}}</ref> "မွေးကင်းစကလေးတွေ အကာအကွယ်မဲ့ပြီး သေသွားအောင် ကူဝိတ်ရှိ အမျိုးသမီးဆေးရုံသုံး လမစေ့မွေးဖွားကလေးများအတွက်ဖန်ပေါင်းချောင်တွေကို စက်ပိတ်ပစ်ဖို့ အီရတ်ခေါင်းဆောင်များက အမိန့်ပေးခဲ့တယ်လို့ မကြာမီက သိရှိခဲ့ရတယ်" ဟု "လွတ်လပ်သောကူဝိတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများ" ဥက္ကဋ္ဌ က ကိုယ်စားလှယ် Gus Yatron ထံသို့ စာရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Suffer the Children: Summit must herald a new era in lives of our endangered young |first1=Lawrence |last1=Hall |newspaper=The Star Ledger |publisher=Newark, New Jersey |quote=The president of Citizens for a Free Kuwait recently wrote Rep. Gus Yatron (D-Pa.), decrying the brutality of this madman."Nothing points to the ruthlessness of Saddam Hussein more poignantly than his unmerciful misuse of the very young. His manipulation of political opponents through the abuse of their children is, sadly, a well documented fact. We recently learned that the Iraqi leader has ordered that maternity hospital incubators (in Kuwait), used for treating premature babies, be turned off, allowing these infants to die of exposure," he wrote.}}</ref> [[File:George_H._W._Bush,_President_of_the_United_States,_1989_official_portrait_(cropped).jpg|left|thumb| နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဂျော့ချ် ဟားဘတ် ဝေါလ်ကာ ဘုရှ်|ဂျော့ HW ဘုရှ်]] ]] အီရတ်သားများဟာ "ဆေးရုံတွေထဲဝင်သွားကြပြီး ဖန်ပေါင်းချောင်ထဲက ကလေးတွေကို အပြင်ထုတ်၊ လူနာတွေဆီက အသက်ကယ်စက်တွေဖြုတ်ယူပြီး အီရတ်ကိုပြန်ပို့ခဲ့ကြတယ်" ဟု ပြည်ပြေးကူဝိတ်စော်ဘွားကြီး Sheik Jabbar al Ahmed al Sabah က စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့၌ သမ္မတ ဂျော့ဂျ်အိတ်ချ်ဒဘယ်လ်ယူဘုရှ်ထံ ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{cite news|title=Iraq plunders Kuwait, US warns war closer- The Gulf crisis|date=September 30, 1990 |work=The Sun Herald|location=Sydney, Australia|page=8|quote=The emir told Bush of Iraqis going into hospitals, taking babies out of incubators and people off life-support machines to send the equipment back to Iraq.}}</ref><ref>{{cite news |title=Iraqi provocation\Emir's tales of Iraqi atrocities in Kuwait may spur U.S. military response |first1=Tom |last1=Raum |agency=Associated Press |work=Philadelphia Daily News }}</ref> ဆွေးနွေးပွဲအပြီး ဘုရှ်က အမှာစကားပြောရာတွင် "အီရတ်ရဲ့ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် တချိန်က ငြိမ်းချမ်းလုံခြုံတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုဟာ မွှေနှောက်ဖျက်ဆီး လုယက်ခံလိုက်ရပြီး နိင်ငံသားတွေဟာလည်း တိုက်ခိုက်ခံ၊ အကျဉ်းကျခံ၊ ခြိမ်းခြောက်ခံကြရတဲ့အပြင် အသတ်လည်းခံခဲ့ကြရပါတယ်။" "အာရပ်လိဂ် နဲ့ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာကအသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်ခုကို မြေပုံပေါ်က ပျောက်ကွယ်သွားအောင် အီရတ်ခေါင်းဆောင်များက ကြိုးစားနေကြတယ်" ဟု ပြောခဲ့သည်။<ref name="bremarks1">{{cite news |title=Remarks Following Discussions With Amir Jabir al-Ahmad al-Jabir Al Sabah of Kuwait |url=http://bushlibrary.tamu.edu/research/public_papers.php?id=2269 |date=September 28, 1990 |quote=Iraqi aggression has ransacked and pillaged a once peaceful and secure country, its population assaulted, incarcerated, intimidated, and even murdered. Iraq's leaders are trying to wipe an internationally recognized sovereign state, a member of the Arab League and the United Nations, off the face of the map. |accessdate=20 September 2019 |archivedate=10 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310001204/http://bushlibrary.tamu.edu/research/public_papers.php?id=2269 }}</ref> ဖန်ပေါင်းချောင်လုယက်မှုကြောင့် လသားကလေးငယ် ၁၂ ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကူဝိတ်စီမံကိန်းဝန်ကြီး ဆူလိုင်မန် မူတာဝါက စက်တင်ဘာ ၂၈ တွင် သတင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=Arthur |last1=Spiegelman |title=Its leaders in exile, Kuwait plans for the day of freedom |agency=Reuters News |date=September 28, 1990 |quote=He said that Iraqi troops were plundering his country, removing even the rides and merry-go-around from a children's amusement park. "They went into a hospital and took babies from incubators. Twelve babies died so they could send the incubators to Baghdad." }}</ref> မျက်မြင်သက်သေများ၏ ပြောကြားချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ "ကူဝိတ်ဆေးရုံများရှိ အပြစ်မဲ့ပြည်သူများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် အီရတ်တို့၏ ထိတ်လန့်အံ့အားသင့်ဖွယ်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများ" အား ဖော်ထုတ်ထားသော အမေရိကန်အစိုးရ၏လျှို့ဝှက်သတင်းထုတ်လွှင့်မှုကို ရရှိခဲ့သည်ဟု ''ယူအက်စ် သတင်းနှင့် ကမ္ဘာတလွှားအစီရင်ခံမှု'' က စက်တင်ဘာ ၃၀ တွင် သတင်းတင်ဆက်သည်။<ref name="usnewsworldreportcable1">{{cite news|title=The barbarities of Saddam Hussein - In Kuwait, 22 babies died when invaders stole their incubators|first=David|last=Gergen|date=September 30, 1990 |work=US News & World Report|page=A16|quote=Secret U.S. government cables, obtained by U.S. News & World Report, reveal shocking acts of brutality inflicted by the Iraqis against innocent citizens at Kuwaiti hospitals. The cables are based on eyewitness accounts from Kuwaiti doctors and others traumatized by what they have seen. Among their allegations: -- On the sixth day of their invasion, Iraqi soldiers reportedly entered the Adan Hospital in Fahaheel looking for hospital equipment to steal. They unplugged the oxygen to the incubators supporting 22 premature babies and made off with the incubators. All 22 children died.}}</ref> အီရတ်ကျူးကျော်မှု ၆ ရက်မြောက်နေ့တွင် အီရတ်စစ်သားများက "ဖာဟဟီးလ်ရှိ အာဒန်ဆေးရုံသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဆေးရုံပစ္စည်းများ ခိုးယူရန် ရှာဖွေခဲ့သည်" ဟုလည်းကောင်း  "လမစေ့ကလေး ၂၂ ဦး ထည့်ထားသည့် ဖန်ပေါင်းချောင်အား အောက်ဆီဂျင် ပလပ်ဖြုတ်ပစ်ပြီး ဖန်ပေါင်းချောင်များအား အလစ်သုတ်သွား” သောကြောင့် ကလေး ၂၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည် ဟုလည်းကောင်း ဖော်ပြသည်။<ref name="usnewsworldreportcable1" /> အောက်တိုဘာ ၉ ရက် သမ္မတသတင်းကွန်ဖရင့်၌ ဘုရှ်က - <blockquote> စော်ဘွားကြီးပြန်သွားပြီးတဲ့နောက် [နိုင်ငံတော်လုံခြုံမှုရေးရာအတွက် သမ္မတ၏လက်ထောက်] ဗိုလ်ချုပ် Scowcroft  က လိပ်ပတ်လည်အောင်ရှင်းပြနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ကျွန်ုပ်ထင်ပါတယ်။ ကိုယ်ထိလက်ရောက်ဖြိုဖျက်ဆီးမှုတွေကြောင့်သာမက နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့က အတည်ပြုရေးသားထားပြီးဖြစ်တဲ့ စော်ဘွားကြီးဇတ်စုံခင်းပြခဲ့သည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကြောင့်ပါ အလွန်စိုးရိမ်မိပါတယ်။ သူပြန်ပြောပြတဲ့ အချို့အရာတွေဟာ မယုံကြည်နိုင်လောက်ပါပဲ။ လူနာတွေဆီက ကျောက်ကပ်ဆေးစက် ဖြုတ်ယူပြီး ဘဂ္ဂဒက်ကို ပြန်ပို့တာ၊ ဖန်ပေါင်းချောင်ထဲက ကလေးတွေကို ဆွဲလွှတ်ပစ်ပြီး ဖန်ပေါင်းချောင်များကို ဘဂ္ဂဒက်သို့ ပြန်ပို့တာတွေကို ကျွန်တော်ပြောချင်တာပါ။ ခုလောလောဆယ်မှာ ဒီဇတ်လမ်း ဘယ်လောက်များများက စစ်မှန်မှုရှိလဲဆိုတာ ကျွန်ုပ်တို့ မသိနိုင်ပါဘူး။ ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ရောက်လာပြီး နယ်စပ်က လူတွေအကြောင်းကို ပြန်လည်အစီရင်ခံပါတယ်။ ရွံရှာစက်ဆုပ်စရာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ စော်ဘွားကြီးဒီမှာ ရှိနေစဉ်က သူ့ရင်တွင်းစကားတွေ ထုတ်ပြောခဲ့တယ်ဆိုတာကိုတော့ ကောင်းကောင်းသိပါတယ်။<ref>{{cite news |title=The President's News Conference |url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=18911 |work=The American Presidency Project |date=October 9, 1990 }}</ref> </blockquote> === လွတ်လပ်သောကူဝိတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများ === ကူဝိတ်သံရုံးက ထူထောင်ထားသော လူထုဆက်ဆံရေးကော်မတီတခုဖြစ်ပြီး ''The Times News''  က "သက်ဆိုင်ရာ ကူဝိတ်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် ကော်မတီ" ဟု ဖော်ပြသည်။<ref name="DeparleTimes">{{cite news|last1=Deparle|first1=Jason|title=THE MEDIA BUSINESS; Gulf Crisis Starts a Costly Fight for Good Press|work=The New York Times|page=31|date=3 September 1990|url=https://www.nytimes.com/1990/09/03/business/the-media-business-gulf-crisis-starts-a-costly-fight-for-good-press.html}}</ref><ref>{{cite news |title=Kuwaitis loan jets to transport troops |url=https://news.google.com/newspapers?id=nFYaAAAAIBAJ&pg=6653,7758817 |agency=Associated Press |publisher=The Times News |date=August 28, 1990 |page=5 }}</ref>  ကော်မတီက သံရုံးအဆောက်အဦ မြေနေရာအား ယူထားသော်လည်း သံရုံးနှင့်လွတ်လွတ်ကင်းကင်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သည်။<ref name="DeparleTimes" /> === ဟေးလ် အဲန် နိုးလ်တန် === ၁၉၉၀ ၌ နယူးယောက်ရှိ ကူဝိတ်နိုင်ငံမှ စွန့်ခွာသူတစ်ဦးက ချဉ်းကပ်ခဲ့ပြီးနောက် "လွတ်လပ်သောကူဝိတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများ" အား တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name="Roschbwalbp268" /> နိုင်ငံ့ကမ်ပိန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အီရတ်အာဏာရှင် ဆက်ဒမ်ဟူစိန်၏ ကူဝိတ်အပေါ် အန္တရာယ်ပြုမှုအား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဂရုပြုသတိထားမိစေရန်ဖြစ်သည်။<ref name="Roschbwalbp268" /> ပြင်းထန်သောအရေးယူမှုအား ထောက်ခံမှုရယူရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း စဉ်းစားဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် Hill & Knowlton က ဒေါ်လာ ၁ သန်း တန် လေ့လာမှု တစ်ရပ် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Teary Testimony to Push America Toward War|work=The San Francisco Chronicle|date=October 18, 1992|first=Aruther E.|last=Rowse|page=9/Z1}}</ref> လူထုအမြင်အား လွှမ်းမိုးနိုင်မည့် အကောင်းဆုံးနည်းဗျူဟာအတွက် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် H & K က Wirthington Group အား ဦးတည်အုပ်စုဆွေးနွေးမှု (focus group discussion) တစ်ခု ပြုစေခဲ့သည်။<ref name="Andersen p170">Andersen, p. 170</ref> ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု အတိအကျဆိုရလျှင် ဖန်ပေါင်းချောင်ဇာတ်လမ်းအပေါ် အသားပေးမှုက အထိရောက်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း လေ့လာမှုမှ တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name="Andersen p170" /> Hill & Knowlton သည် လူထုဆက်ဆံရေးကမ်ပိန်းအတွက် ကူဝိတ်များထံမှ ဒေါ်လာ ၁၂ သန်းအထိ ရရှိခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="jury" /> === ကွန်ဂရက်ရှင်နယ် လူ့အခွင့်အရေး ဖောင်ဒေးရှင်း === လူ့အခွင့်အရေး အမြတ်ထုတ်မှုများအား စုံစမ်းစစ်ဆေးသော အစိုးရမဟုတ်သည့်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရက်တစ် အမေရိကန် ကိုယ်စားလှယ် တွမ်လန်တို့စ် နှင့် ရီပတ်ဘလီကန် ကိုယ်စားလှယ် ဂျွန်ပေါ်တာတို့က ဦးဆောင်ပြီး Hill & Knowlton ၏ ဝါရှင်တန် ရုံးချုပ်တွင် လျော့ဈေး ဒေါ်လာ ၃၀၀၀ ဖြင့် နေရာငှားရမ်းခဲ့သည်။<ref name="nytdeception2">{{cite news|title=Deception on Capitol Hill|work=The New York Times|page=A20|url=https://www.nytimes.com/1992/01/15/opinion/deception-on-capitol-hill.html|date=January 15, 1992}}</ref> == သက်သေခံထွက်ဆိုချက် == နေးရာမှာ ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်၌ သီးသန့်စည်းဝေးပွဲ ရှေ့မှောက်တွင် နောက်ဆုံးသက်သေခံသူဖြစ်သည်။ အချိန် ၄ မိနစ်ကြာမြင့်သည့်<ref name="cspan">[https://www.youtube.com/watch?v=LmfVs3WaE9Y CSPAN Video Recording]</ref> သူမ၏ နှုတ်ဖြင့်သက်သေခံချက်တွင် - <blockquote> ဥက္ကဋ္ဌကြီးနှင့် ကော်မတီအဖွဲ့ဝင်များ - ကျမအမည်ကတော့ နေးရာဖြစ်ပြီး ကူဝိတ်က ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့ ငြိမ်းချမ်းလှတဲ့ နွေရာသီအားလပ်ရက်မှာ ကျွန်မနဲ့ ကျွန်မရဲ့အမေတို့ ကူဝိတ်မှာရှိနေခဲ့ကြပါတယ်။ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့မှာ ကျွန်မအစ်မဖြစ်သူ ကလေးမီးဖွားခဲ့တာကြောင့် သူမနဲ့အတူ အချိန်ကုန်ဆုံးဖို့ ကူဝိတ်ကို ရောက်ရှိနေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်မကြုံတွေ့ခဲ့တဲ့ နွေရာသီအားလပ်ရက်မျိုး ကျွန်မရဲ့ ၁၀ တန်း အတန်းဖော်တွေ မကြုံကြပါစေနဲ့လို့ ကျမ ဆုတောင်းပါတယ်။ တခါတရံ ကျွန်မအရွယ်အမြန်ရောက်ပြီး လူကြီးတယောက်ဖြစ်ဖို့ ဆုတောင်းဖူးပါတယ်။ ကျွန်မမြင်လိုက်ရတဲ့ ကူဝိတ်က ကလေးတွေ နဲ့ ကျွန်မရဲ့ နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေကြောင့် ကျွန်မရဲ့ဘဝ လုံးဝပြောင်းလဲသွားရပါတယ်၊ ကူဝိတ်သားတွေ၊ လူငယ်လူကြီးနဲ့ ကလေးသာသာအရွယ်လေးရဲ့ ဘဝတွေလည်း ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်မအမနဲ့ ၅ ရက်သား ကျွန်မတူလေးတို့ဟာ သဲကန္တာရကို ဖြတ်ပြီး ဘေးလွတ်ရာကို ခရီးနှင်ခဲ့ရပါတယ်။ ကူဝိတ်မှာ ကလေးတွေအတွက် နို့မရတော့ပါဘူး။ သဲကန္တာရထဲမှာ သူတို့စီးလာတဲ့ကား နစ်သွားပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျက အကူအညီရောက်လာတဲ့အခါကျမှသာ လက်မတင်လေးလွတ်လာခဲ့ကြပါတယ်။ ကျွန်မနိုင်ငံအတွက် တစ်ခုခု လုပ်ပေးချင်တဲ့အတွက် ကျွန်မ နောက်ချန်နေရစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျူးကျော်ပြီးတဲ့နောက် ဒုတိယပတ်မှာ ကူညီချင်ကြတဲ့ အခြား အမျိုးသမီး ၁၂ ယောက်နဲ့အတူ AlIdar (အသံဖလှယ်) ဆေးရုံမှာ ကျွန်မ လုပ်အားပေးခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်မက အသက်အငယ်ဆုံးလုပ်အားပေးသူဖြစ်ပါတယ်။ တခြားအမျိုးသမီးတွေက အသက် ၂၀ ကနေ ၃၀ အထိဖြစ်ကြပါတယ်။ ကျွန်မ အဲဒီမှာ ရှိနေတုန်း အီရတ်စစ်သားတွေ သေနတ်ကိုင်ဆောင်ပြီး ဆေးရုံထဲ ဝင်လာတာ ကျွန်မတွေ့လိုက်ရပါတယ်။ ကလေးတွေကို အထဲက ထုတ် ဖန်ပေါင်းချောင်တွေကို ယူသွားကြပြီး အေးစက်နေတဲ့ ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ ကလေးတွေကို ပစ်ထားခဲ့ကြပါတယ်။ အရမ်းထိတ်လန့်ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ လမစေ့ဘဲ မွေးလာတဲ့ ကျွန်မတူလေးလည်း အဲဒီနေ့မှာ သေသွားခဲ့နိုင်တယ်ဆိုတာကို မတွေးမိဘဲမနေနိုင်အောင်ပါဘဲ။ ဆေးရုံကပြန်လာပြီးတဲ့နောက် အီရတ်ကျူးကျော်မှုကို ပြစ်တင်တဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်တွေကို ကျွန်မသူငယ်ချင်းတချို့နဲ့အတူ လိုက်လံဝေငှခဲ့ပါတယ်။ အီရတ်တွေသာ မြင်သွားရင် အသတ်ခံရလိမ့်မယ်လို့ သတိပေးခံရတဲ့အချိန်အထိပါပဲ။ ကူဝိတ်မှာရှိသမျှအရာအားလုံးကို အီရတ်တွေက ဖျက်ဆီးခဲ့ကြပါတယ်။ ဆူပါမားကတ်တွေကနေ အစားအစာတွေ၊ ဆေးဆိုင်တွေကနေ ဆေးဝါးတွေ၊ စက်ရုံတွေကနေ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာထောက်ပံ့ပစ္စည်းတွေကို လုယူသွားကြပြီး အိမ်တွေကို မွှေနှောက်ရှာဖွေကာ အိမ်နီးချင်းတွေနဲ့ သူငယ်ချင်းတွေကိုလည်း နှိပ်စက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အီရတ်တွေရဲ့ အနှိပ်စက်ခံခဲ့ရတဲ့ သူငယ်ချင်းတယောက်ကို သူလွတ်လာပြီးတဲ့နောက် တွေ့ဆုံစကားပြောခဲ့ပါတယ်။ သူက အသက် ၂၂ နှစ်ပဲ ရှိသေးပေမဲ့လို့ အဖိုးကြီးတယောက်ပုံပေါ်နေပါပြီ။ အီရတ်တွေက ရေကူးကန်ထဲ သူ့ခေါင်းကို နှစ်ထားခဲ့ကြလို့ ရေနစ်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ သူ့လက်သည်းခွံတွေကို ဆုတ်ပစ်ကြပြီး ခန္ဓာကိုယ်ဖုံးကွယ်အပ်တဲ့နေရာတွေကို လျှပ်စစ်နဲ့တို့ခဲ့ပါသေးတယ်။ သူကံကြီးလို့သာ အသက်ရှင်နေခဲ့တာပါ။ တကယ်လို့ အီရတ်စစ်သားတယောက် ရပ်ကွက်မှာ သေဆုံးနေတာကို တွေ့ရင် အနီးပတ်ဝန်းကျင်က အိမ်တွေအားလုံးကို ပြာကျတဲ့အထိ မီးတင်ရှို့ကြပါတယ်။ ကျောက်ခဲနှင့်ပြာတွေပဲကျန်တော့တဲ့အချိန်ရောက်မှသာ မီးသတ်သမားတွေကို လာခွင့်ပေးပါတယ်။ အီရတ်တွေက သမ္မတဘုရှ်ကို လှောင်ပြောင်သရော်ကြပြီး၊ ကူဝိတ်ကနေထွက်လာတဲ့လမ်းမှာ ကျွန်မနဲ့ကျွန်မမိသားစုကို နှုတ်နဲ့သာမက ကိုယ်ထိလက်ရောက် စော်ကားကြပါတယ်။ ကူဝိတ်မှာ ဘဝရှင်သန်ရတာ မခံစားနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်လာတဲ့အတွက် ကျွန်မတို့ ထွက်လာခဲ့ကြပါတယ်။ ကျွန်မတို့ နိုင်ငံနဲ့ ကျွန်မတို့အစိုးရကို ဖော်ပြနိုင်တဲ့ အရာမှန်သမျှကို ဖုံးဝှက်၊ မီးရှို့ ဒါမှမဟုတ် ဖျက်ဆီးတာတွေ လုပ်ဖို့ အတင်းအကျပ်စေခိုင်းပါတယ်။ ကူဝိတ်က ကျွန်မတို့ရဲ့မိခင်ဖြစ်ပြီးတော့ စော်ဘွားကြီးကြီးကတော့ ကျွန်မတို့ရဲ့ ဖခင်ဖြစ်ပါတယ်။ အီရတ်တွေ ကျွန်မတို့ကို ပစ်ခတ်လာတဲ့အချိန်ထိ ကူဝိတ်မှာရှိတဲ့ ကျမတို့အိမ်ခေါင်မိုးတွေပေါ်မှာ ဒီအတိုင်းရေးခဲ့ကြပြီး ကျွန်မတို့ ထပ်လုပ်ကြပါအုံးမယ်။ ဆက်ဒမ်ဟူစိန် မဖျက်ဆီးခင်က ကူဝိတ်ကို အမှတ်ရနိုင်လောက်အောင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ပြီး ပြန်တည်ဆောက်နိုင်အောင် ငယ်ရွယ်သေးတဲ့ အသက်အရွယ်ဖြစ်တဲ့ အသက် ၁၅ နှစ် ဖြစ်တာ ကျွန်မဝမ်းသာရပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<ref name="cspan"/> </blockquote> နှုတ်ဖြင့် သက်သေခံထွက်ဆိုချက်တွင် ကလေးမည်မျှ ဖန်ပေါင်းချောင်တွင်း ရှိနေခဲ့သည်ကို အတိအကျမသတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း Hill and Knowlton က ဖြန့်ဝေသည့် ပုံနှိပ်မူတွင် "ကျွန်မ အဲဒီမှာ ရှိနေတုန်း အီရတ်စစ်သားတွေ သေနတ်ကိုင်ဆောင်ပြီး ဆေးရုံရောက်လာပြီး ကလေးငယ် ၁၅ ဦးကို ဖန်ပေါင်းချောင်ထဲမှာ ထားတဲ့ အခန်းထဲကို ဝင်သွားတာ ကျွန်မတွေ့လိုက်ရပါတယ်။" ဟု ဖတ်ရှုနိုင်သည်။<ref name="rowse kuwaitgate" /> သက်သေခံထွက်ဆိုချက်ကို ကျမ်းကျိန်ပြီး ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။ သီးသန့်စည်းဝေးပွဲ ၏ တွဲဘက်ဥက္ကဋ္ဌ ကိုယ်စားလှယ် ဂျွန်ပေါ်တာက "ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု နှင့် လူသားမဆန်မှု ၊ ရက်စက်မှုပေါ်သာယာစိတ်" မျိုးကို သီးသန့်စည်းဝေးပွဲ တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော သူ၏ ၈ နှစ်တာသက်တမ်းတွင် မကြားဖူးခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုသည်။<ref name="Brosnan">{{cite news |title=Witenesses describe atrocities by Iraqis |work=The Commercial Appeal |first1=James W. |last1=Brosnan |date=October 11, 1990}}</ref> နေးရာ၏ ထွက်ဆိုချက်အား ဇာတ်လမ်းပမာအဆန်ဆုံးဟု သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref name="Brosnan" /> === ဟေးလ် အဲန် နိုလ်တန် === နေးရာ၏ သက်သေထွက်ဆိုချက်မည်မျှအား ဇာတ်တိုက်သင်ကြားထားသည်ကို မသိရပေ။ အကျိုးတော်ဆောင်အနေဖြင့် မူဟန်ပိုင်းကိုသာ အကူအညီပေးရန် ဖြစ်သော်လည်း<ref>Pratt, p. 288</ref> "မျက်မြင်သက်သေများ ပံ့ပိုးပေးခြင်း ၊ သက်သေထွက်ဆိုချက် ရေးပေးခြင်း နှင့် ထိရောက်စေရန် သက်သေခံများအား နည်းပြသင်ကြားပေးခြင်း" တို့ကို H&K က ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု သတင်းရသည်။<ref name="Sriramesh, p. 864">Sriramesh, p. 864</ref> == အကျိုးသက်ရောက်မှု == နေးရာ၏ သက်သေထွက်ဆိုချက်မှာ အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြခံရသည်။<ref name="Walton p772">Walton, p. 772</ref> ကြားနာမှုကို ရိုက်ကူးခဲ့သော Hill & Knowlton က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ရုပ်မြင်သံကြားဌာန ၇၀၀ ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသော သို့ ဗီဒီယိုသတင်းထုတ်ပြန်ချက် ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref name="Rowse 1992">Rowse, "How to build support for war"</ref> ထိုည၌ ထွက်ဆိုချက်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အေဘီစီ၏ ညပိုင်း နှင့် အဲန်ဘီစီ ညပိုင်းသတင်းတွင် ထုတ်လွှင့်ရာမှ ၃၅ နှင့် ၅၃ သန်းအကြားရှိသော အမေရိကန်နိုင်ငံသား ကြည့်ရှုသူပရိသတ်များထံ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Sriramesh, p. 864" /><ref name="Rowse 1992" /> အထက်လွှတ်တော်အမတ် ၇ ဦးက ၎င်းတို့၏ စစ်အင်အားအသုံးပြုမှုအားထောက်ခံသော မိန့်ခွန်းတွင် နေးရာ၏ ထွက်ဆိုချက်ကို ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ သမ္မတဂျော့ချ်ဘုရှ် နောက်သီတင်းပတ်များတွင် ၁၀ ကြိမ်ထက်မနည်း ထပ်တလဲလဲပြောခဲ့ပြန်သည်။<ref>Walton, p.771</ref> အမေရိကန်တို့၏ ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်မှုအပေါ် လိုလားသည့် သဘောထားအမြင်အား ခလောက်ဆန်ရာတွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအကြောင်း သူမ၏ဖွင့်ဟချက်မှာ အကူအညီရခဲ့သည်။<ref name="lantos nyt interview" /> == ကနဦးတုံ့ပြန်မှုများ == သေဆုံးမှု ၉၂ မှုအတွက် ဒေါက်တာ Ali Al-Huwail က ကျိန်တွယ်ပြောနိုင်သည်ဟု ၁၉၉၁ ဇန်နဝါရီ ၁၃ ၌ ဆန်းဒေးတိုင်းမ်စ်က သတင်းတင်ဆက်သည်။<ref>{{cite news |title=Paradise lost: The full story of Iraq's violation of Kuwait - Gulf Crisis |work=Sunday Times |date=January 13, 1991 |first1=Andrew |last1=Alderson |first2=Stuart |last2=Wavell}}</ref> စွပ်စွဲချက်များအား အီရတ်က ငြင်းဆိုသည်။ အီရတ်ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး Latif Nassif al-Jassem က အောက်တိုဘာ ၁၆ တွင် အီရတ်သတင်းအေဂျင်စီထံ ဖြေကြားရာ၌ "ခု ခင်ဗျားက [ဘုရှ်ကိုဆိုလို] ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မူဝါဒကြောင့် လိုငွေပြနေတဲ့ဘတ်ဂျက်ကို ကွန်ဂရက်က အတည်ပြုစေဖို့   သူ [Sheikh Jaberကိုဆိုလို] ပြောသမျှကို အသုံးချနေတာပဲ" ဟုပြောဆိုခဲ့သည့်အပြင် "ခင်ဗျားလို အင်အားကြီးနိုင်ငံတခုရဲ့ သမ္မတအနေနဲ့ စကားလုံးတွေကို ဂရုတစိုက် ချိန်ဆပြောရမှာဖြစ်ပြီး ပြောသမျှ သံယောင်လိုက်တတ်တဲ့ လူပြက်တစ်ဦးလို လုပ်မနေသင့်ဘူး" ဟု ဖြည့်စွက်ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Iraq rejects U.S. charges of atrocities |agency=Reuters News |date=October 16, 1990}}</ref> ဂျာနယ်လစ်များက ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာ ၂၁ တွင် အီရတ် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန အရာရှိများ လိုက်ပါပို့ဆောင်မှုဖြင့် ကူဝိတ်သို့သွားရောက်ခဲ့ရာ ကူဝိတ်အမျိုးသမီးဆေးရုံမှ ဆရာဝန်များက ဖန်ပေါင်းချောင်စွပ်စွဲချက်များအား ငြင်းပယ်သည်။<ref name="reutersoct21">{{cite news |title=Doctors deny babies killed in Iraqi invasion |agency=Reuters News |date=October 21, 1990}}</ref> ခရီးစဉ်အတွင်း ကူဝိတ်ကျန်းမာရေးဌာနဆိုင်ရာ အီရတ်အကြီးအကဲ Abdul-Rahman Mohammad al-Ugeily က "ကျူးကျော်ခဲ့ပြီးနောက်မှာ ကူဝိတ်ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေး စင်တာ ၁၄ ခုကို ကူညီလည်ပတ်ပေးနိုင်အောင် ဘဂ္ဂဒက်က ဆရာဝန် နှင့် အခြားဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်း ဦးရေ ၁၀၀၀ ကို စေလွှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်" ဟု ပြောခဲ့သည်။<ref name="reutersoct21" /> == အဖြစ်မှန်ပေါ်လာခြင်း == {|class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 25%;" cellspacing="5" |style="text-align: left;"|သတင်းအစီရင်ခံစာနှင့်ဆက်နွယ်သည့် သေးငယ်သော စစ်ဆေးမှုပင်လျှင် ဒီမိုကရက်တစ်ဖြစ်စဉ်အတွက် ကြီးစွာသော အကျိုးကျေးဇူးဖြစ်စေပါတယ်။ |- | style="text-align: left;" |— ဂျွန် မက်အာသာ<ref name="macarthur-1" /> |} "ကူဝိတ်သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ အလုပ်ရပ်နားခြင်း သို့မဟုတ် တိုင်းပြည်မှ ထွက်ပြေးသည့်အချိန်၌ မွေးကင်းစကလေးများအပါအဝင် လူနာများ အမှန်ပင်သေဆုံးခဲ့သည်"၊ အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက "ဆေးရုံသုံးဖန်ပေါင်းချောင်များအား ခိုးယူပြီး ကူဝိတ်ကလေးများအား သေစေရန် ထားပစ်ခဲ့သည်ဆိုခြင်းမှာ မဟုတ်မှန်ကြောင်း" တွေ့ရသည်ဟု အေဘီစီသတင်းထောက် ဂျွန်မာတင်က ၁၉၉၁ မတ်လ ၁၅ ရက်၌ သတင်းပေးပို့သည်။<ref name="Fowler, p. 22"/><ref name="counterpunch"/> "ကူဝိတ်မျက်မြင်သက်သေ နေးရာကို အမှတ်ရကြသေးရဲ့လား" ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသည့် ဂျွန်မက်အာသာ၏ သဘောထားအမြင် စာမျက်နှာ (Op-ed) ကို ''နယူးယော့ခ်တိုင်းမ်စ်''က ၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name="macarthur-1">{{cite news |title=Remember Nayirah, Witness for Kuwait? |work=The New York Times |first1=John |last1=Arthur |date=January 6, 1992|url=https://www.nytimes.com/1992/01/06/opinion/remember-nayirah-witness-for-kuwait.html}}</ref> နေးရာမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာ ကူဝိတ်သံအမတ်ကြီး Saud Nasir al-Sabah ၏ သမီးဖြစ်ကြောင်း မက်အာသာက တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="macarthur-1" /> "စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအရေးယူမှုအား ထောက်ခံရန်နှင့်ပတ်သက်သည့် အမေရိကန်တို့၏ စကားရည်လုပွဲကို ဖန်ပေါင်းချောင်ဇတ်လမ်းက တဖက်စောင်းနင်းဖြစ်စေခဲ့သည်"  ဟု မက်အာသာက ကောက်ချက်ချပြီး "သူတို့ [ကိုယ်စားလှယ် လန်တို့စ်နှင့် ပေါ်တာ]၏ လုပ်ရပ်များက သိသာသည့်ကိုယ်ကျိုးစီးပွားယှက်နွယ်မှု ဖြစ်မဖြစ် နှင့်  မျက်ရည်လယ်ရွဲနှင့် နေးရာမှာ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် မည်သူဖြစ်ကြောင်းကို ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာလက ၎င်းတို့သိရှိခဲ့မှု ရှိမရှိကို ကွန်ဂရက်ရှင်နယ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအနေဖြင့် ဖော်ထုတ်စေဖို့ရာ ၎င်းတို့ ၂ ဦး နှင့် Hill and Knowlton ကြားက အထူးဆက်ဆံရေးက တွန်းအားဖြစ်စေခဲ့သလား" ဆိုသည်ကိုလည်း မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="macarthur-1" /> ဤဇာတ်လမ်းက မက်အာသာ အား ဝါရှင်တန်လစဉ်၏ လစဉ်စာနယ်ဇင်းဆုကို ၁၉၉၂ ဧပြီ၌လည်းကောင်း ဆုကို ၁၉၉၃ ၌လည်းကောင်း ရစေခဲ့သည်။<ref name="rowse kuwaitgate">Rowse, "Kuwaitgate - killing of Kuwaiti babies by Iraqi soldiers exaggerated"</ref><ref>{{cite web |title=MacArthur, John R. |work=Harper's Magazine |url=http://www.harpers.org/subjects/JohnRMacArthur |accessdate=March 16, 2011}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲတုံ့ပြန်မှု == === Hill and Knowlton === {|class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 25%;" cellspacing="5" |style="text-align: left;"|အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေ ပြုလုပ်နိုင်ဖို့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို အပိုဆာဒါးမပါဘဲ ဖြန့်ဖြူးပါတယ်။ |- | style="text-align: left;" |— Frank Mankiewicz ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ၊ Hill & Knowlton<ref>Bennett, p. 131</ref><ref name="Gilboap9">Gilboa, p. 9</ref> |} ''နယူးယော့ခ်တိုင်းမ်စ်'' အယ်ဒီတာသို့ပေးစာတွင် ဖော်ပြခဲ့သော မက်အာသာ၏ စိုးရိမ်မကင်းမှုကို Hill & Knowlton အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ထောမတ်စ်အီးအက်ဒီဆန်က ၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅ တွင် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="thomaseidsonr1">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1992/01/17/opinion/l-pr-firm-had-no-reason-to-question-kuwaiti-s-testimony-879692.html |title=P.R. Firm Had No Reason to Question Kuwaiti's Testimony |work=The New York Times |date=January 17, 1992}}</ref> "လှည့်ဖျားသည့်သက်သေခံချက်ဖြစ်ကြောင်း သိသိလျက်နှင့် ထုတ်ဝေရန် မည်သူနှင့်မျှ ပူးပေါင်းခဲ့ခြင်းမရှိ" ၊ "ကူဝိတ်မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် သက်သေခံချိန်တွင် သူမ၏ စစ်မှန်မှုကို မေးခွန်းထုတ်ရန် အကြောင်း" အကျိုးတော်ဆောင်လုပ်ငန်းတွင် မရှိ ဟုလည်း အက်ဒီဆန်က ပြောခဲ့သည်။<ref name="thomaseidsonr1" /> မွေးကင်းစကလေးများအား အီရတ်စစ်သားများက ဖန်ပေါင်းချောင်တွင်းမှ ဖယ်ပစ်ကြသည်ဟူသော နေးရာ၏ စွပ်စွဲချက်ကို လခြမ်းနီအကြီးအကဲ ဒေါက်တာ Ibraheem Behbehani က ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီရှေ့မှောက်တွင် ထပ်ဆင့် အတည်ပြုခဲ့ပြီး ကူဝိတ်သို့ မီဒီယာများအား ပြန်ဝင်ခွင့်မပြုခဲ့သဖြင့် "လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်တိုင်အောင် ဒုက္ခသည်များ၏ ဇာတ်လမ်းကို ချက်ချင်းစစ်ဆေးနိုင်ရန် နည်းလမ်းမရှိခဲ့" ကြောင်း ယင်းစာက ရှင်းလင်းချက်ထုတ်သည်။<ref name="thomaseidsonr1" /> "နေးရာ၏ယုံကြည်ရမှုအား အကယ်၍သူမကဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆရာမ တစ်ဦးသာဖြစ်ခဲ့လျှင် မေးမြန်းသည်ထက်ပို၍ မေးခွန်းမထုတ်သင့်" ကြောင်း ၊ ကုမ္ပဏီ၏ ကူဝိတ်နှင့် လုပ်ကိုင်နေမှုမှာ အကျိုးတော်ဆောင်လုပ်ငန်း၏ စံနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း၊ "အများပြည်သူအကျိုးစီးပွားအတွက် မျှမျှတတဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်" ဟု အက်ဒီဆင်က နိဂုံးချုပ်ပြောသည်။<ref name="thomaseidsonr1" /> လုပ်ငန်းပုံရိပ်အား သန့်စင်ရန် ၁၉၉၂ ဩဂုတ်တွင် ဟောင်းဝပ်ပတ်စတာက ရောဘတ် ကေ ဂရေးအား ဝါရှင်တန်ရုံးအထွေထွေမန်နေဂျာအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။<ref>Roschwalb, p. 273</ref><ref>{{cite news |title=Troubled Public Relations Firm Names New Washington Manager; Paster Replaces Gray, Who Retains Title as Chairman of the Board |work=The Washington Post |date=August 28, 1992 |page=A24 |first1=Gary |last1=Lee}}</ref> Hill & Knowlton က အတုအယောင်လှုပ်ရှားမှု "လွတ်လပ်သောကူဝိတ်နိုင်ငံ၏နိုင်ငံသားများ" အား အယုံသွင်းဖန်တီးခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကုလသမဂ္ဂရှိ လူထုအမြင်နှင့် မူဝါဒအပေါ် ဩဇာသက်ရောက်နိုင်ရန် သံသယဖြစ်ဖွယ် သက်သေခံအထောက်အထားများ နှင့် မျက်မြင်သက်သေများအား အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ဝေဖန်သူများက အခိုင်အမာပြောဆိုသည်။<ref name="Gilboap9" /><ref name="Trentop381">Trento, p. 381</ref><ref>Grunig, pp. 137-138</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြွေးမြီနှင့်ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရေးဘဏ် ၊ ဆိုင်ယန့်စ်တော်လော်ဂျီ ချာ့ချ် ၊ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုဆန့်ကျင်ရေးကမ်ပိန်းအပါအဝင် အခြားဖောက်သည်များနှင့်တကွ Hill & Knowlton ၏ "လွတ်လပ်သောကူဝိတ်နိုင်ငံ၏နိုင်ငံသားများ" ကိုယ်စား လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် လူထုဆက်ဆံရေးပရော်ဖက်ရှင်နယ်များအကြား ကျင့်ဝတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်များ တိုးမြင့်စေခဲ့သည်။<ref>Roschbwalb, p. 267</ref> စိုးရိမ်ပူပန်မှုများမှာ အသစ်အဆန်းမဟုတ်သော်လည်း ဤကိစ္စများ၏ ထင်ရှားမှုကြောင့် ယခင်ကထက် ပို လှုပ်ခတ်သည်။<ref name="Roschbwalbp268">Roschbwalb, p. 268</ref> === တွမ်လန်တို့စ် === {| class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 1em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:23em; max-width: 25%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" |ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ဦးထုပ်တွေကို မြဲမြဲဆုပ်ထားပါ။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ သမိုင်းကို ပြန်ပြင်ရေးမဲ့ မဟာကမ်ပိန်းကြီး စတင်နေပါပြီ။ |- | style="text-align: left;" |— မက်အာသာ ထံ တွမ်လန့်တို့စ်၏ တုံ့ပြန်မှု |} ထိုစဉ်က လန်တို့စ်မှာ ဘုရှ်၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်ပြီး ကွန်ဂရက်ရှင်နယ် လူ့အခွင့်အရေး ဖောင်ဒေးရှင်း၏ တွဲဘက်ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း နေးရာကေ့စ်နှင့်ပတ်သက်သည့် သူ၏ ရပ်တည်မှုအနေအထားကိုသော်လည်းကောင်း သူမ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်အစစ်အမှန်ကိုသော်လည်းကောင်း ဘုရှ်အား အသိပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ မိသားစုနှင့် သူငယ်ချင်းများအား ကာကွယ်ရန် သူမဖခင်၏ တောင်းဆိုချက်အရ နေးရာ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်ကို ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်ဟု အင်တာဗျူးတခုတွင် လန်တို့စ်က ပြောသည်။<ref name="lantos nyt interview">{{cite news |title=CONGRESSMAN SAYS GIRL WAS CREDIBLE |date=January 12, 1992 |first=Clifford |last=Krauss |url=https://www.nytimes.com/1992/01/12/world/congressman-says-girl-was-credible.html |work=The New York Times}}</ref> မမှန်မကန် လုပ်ဆောင်မှု စွပ်စွဲချက်မှန်သမျှကို လန်တို့စ်ကငြင်းပယ်ပြီး "မီဒီယာက သူမအပေါ်အာရုံကျသွားကြခဲ့လို့ပါ။ တကယ်လို့ သူမသာ သက်သေမခံခဲ့ရင် သူတို့က အခြားတပါးမှာ အာရုံစိုက်ခဲ့ကြမှာပါပဲ။" ဟု အငြင်းအခုံပြုခဲ့သည်။<ref name="lantos nyt interview" /> လန်တို့စ်က ပြောသည်မှာ - <blockquote> ကူဝိတ်သံရုံးကတဆင့် သီးသန့်စည်းဝေးပွဲ ဆီကို ခေါ်လာတဲ့ မျက်မြင်သက်သေ ဘယ်သူ့ကိုမှ ယုံကြည်ရဖွယ်မရှိဘူးဆိုတဲ့ အတွေး ကျွန်တော့်ဆီမှာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သူမရဲ့ ဇာတ်လမ်းမမှန်ကန်ဘူးရယ်လို့ ယူဆရမဲ့အကြောင်းရင်းခံမရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဓိကအချက်က ဒီထက်ပိုပါတယ်။ အမျိုးသမီးရဲ့ ဇာတ်လမ်းက ကကြီးကနေအအထိ လုပ်ကြံဖန်တီးမှု ဖြစ်တယ်လို့ တစ်ယောက်ယောက်က အနုမာနအဆိုထုတ်ခဲ့မယ်ဆိုရင်လည်း ဒါဟာ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု တပြုံတခေါင်းကို ဘယ်လိုနည်းနဲ့မှ ပျောက်ကွယ်သွားစေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။<ref name="lantos nyt interview" /> </blockquote> နယူးယော့ခ်တိုင်းမ်စ် သတင်းစာထံ ၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီလတွင် ပေးပို့သော "ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအတွက် ရှေ့နောက်ညီညွတ်တဲ့ ပြောဆိုချက်ကို ကူဝိတ်ကပေးခဲ့တယ်" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အယ်ဒီတာထံပေးစာတွင် တွမ်လန်တို့စ်က မက်အာသာ၏ စွပ်စွဲချက်များကို တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ "မစ္စတာမက်အာသာရဲ့ အယုံသွင်းဆောင်းပါးက ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲသမိုင်းကို ပြန်ပြင်ရေးချင်တဲ့ မယုံသင်္ကာရှိသူတွေအတွက်သာ အသုံးဝင်ပါလိမ့်မယ်။" ၊ "အီရတ်ကျူးကျော်ချိန်က ဒီမိန်းကလေး ကူဝိတ်မှာတောင် ရှိမနေခဲ့ဘူးဆိုတာရယ် ဒီအော့နှလုံးနာစရာကောင်းလှတဲ့အဖြစ်အပျက်ကြီး တစ်ခုလုံးဟာ အမေရိကန်လူထုဆက်ဆံရေးအကျိုးတော်ဆောင်လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့  သူခိုးဂျပိုးဆန်ဆန် ကြံစည်မှုမျှသာဖြစ်တယ်ရယ်လို့ ဆောင်းပါးရဲ့ မကောင်းတဲ့အငွေ့အသက်တွေနဲ့ စောင်းပါးရိပ်ခြည်ရေးသားမှုက ဆိုလိုနေပါတယ်။" ဟု သူက ရေးသားခဲ့သည်။<ref name="lantos1">{{cite news |title=Kuwaiti Gave Consistent Account of Atrocities |work=The New York Times |date=January 27, 1992 |page=A20 |url=https://www.nytimes.com/1992/01/27/opinion/l-kuwaiti-gave-consistent-account-of-atrocities-789292.html}}</ref> နေးရာဟာ ကူဝိတ်သံအမတ်ကြီးရဲ့ သမီးဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့အချက်က သူမကို ပိုယုံကြည်ဖွယ်ရာရှိတဲ့ မျက်မြင်သက်သေတစ်ဦးဖြစ်စေပါတယ်" ၊ "သံအမတ်ကြီး ၊ အစိုးရနဲ့ သူမရဲ့ ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုက သူမအပေါ် ယုံကြည်နိုင်မှု ပိုတိုးနိုင်ပါတယ်။" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။<ref name="lantos1" /> "သူမပြောကြားချက်တွေက အခြားမျက်မြင်သက်သေတွေဆီက ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေရော မီဒီယာတွေက ကူဝိတ်ကနေ တကမ္ဘာလုံးအနှံ့ သယ်ဆောင်လာတဲ့ အခြားရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအဖြစ်တွေနဲ့လည်း ညီညွတ်နေတယ်၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကြားနာမှုမှာ သက်သေခံထွက်ဆိုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ နေးရာနဲ့အလားတူ အဖြစ်တွေကို ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေးအဖွဲ့လို လွတ်လပ်တဲ့လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အစီရင်ခံစာတွေနဲ့လည်း ကိုက်ညီနေတယ်" ဟုလည်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="lantos1" /> "မရေတွက်နိုင်တဲ့ အတည်ပြုပြီး အီရတ်ရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ရှိပြီးမှတော့" ဒီလိုမျိုး "ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ဖန်တီးဖို့  မလိုအပ်တဲ့အပြင် ခုတ်ရာတခြား ရှရာတလွဲသာဖြစ်ပါလိမ့်မယ်" ဟု ပြောကြားရင်း လန်တို့စ်က စာကို အဆုံးသတ်သည်။<ref name="lantos1" /> သီးသန့်စည်းဝေးပွဲ နှင့် Hill & Knowlton အကြား အထူးဆက်ဆံရေး စွပ်စွဲချက်အားလုံးအား ငြင်းဆန်ပြီး "သီးသန့်စည်းဝေးပွဲ ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေမှာ ဒီနိုင်ငံတွေကို ဘယ် ဥပဒေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်း ဒါမှမဟုတ် လူထုဆက်ဆံရေးအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းက ကိုယ်စားပြုတယ်ဆိုတာကို ထည့်တွက်ခြင်းမပြု" ဟု ထည့်သွင်းရေးသားထားသည်။<ref name="lantos1" /> နောက်ဆက်တွဲ နျူးယော့ခ်တိုင်းမ်စ်ထံပေးစာတွင် သက်သေခံထွက်ဆိုချက်ကို ရုပ်သိမ်းလိုက်နှင့်ပြီးဖြစ်ကြောင်း မက်အာသာက ထောက်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kuwaiti Gave Consistent Account of Atrocities; Retracted Testimony |date=January 27, 1992 |work=The New York Times |first=John |last=MacArthur |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE1DF1F3EF934A15752C0A964958260}}</ref> === သံအမတ်ကြီး ဆဘာရ် === သူမပြောခဲ့သည်များကို သမီးဖြစ်သူက မျက်မြင်ကြုံခဲ့ရပြီး ကူဝိတ်တွင် သူမရှိနေခဲ့ကြောင်းကို ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာအမေရိကန်သံရုံးက အတည်ပြုနိုင်သည်ဟု သံအမတ်ကြီးက ပြောဆိုသည်။<ref name="lantos nyt interview" /> "ကျွန်တော် ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော်တို့က လိမ်ချင်တယ် ဒါမှမဟုတ် ချဲ့ကားပြောချင်တယ်ဆိုရင် ကျွန်တော့်သမီးကို အသုံးချမှာမဟုတ်ပဘူး။ တခြားလူတွေကို ပိုက်ဆံပေးခိုင်းလို့ရပါတယ်" ဟုလည်း ပြောသည်။<ref>Stauber, p. 143</ref> === Lauri Fitz- Pegado === Pegado သည် နေးရာထွက်ဆိုချက်ပေးသည့်အချိန်က Hill & Knowlton ၏ ခေတ္တ ဒုသမ္မတဖြစ်ခဲ့သည်။ လိမ်လည်သက်သေခံထွက်ဆိုချက်ကို နေးရာအား နည်းပေးလမ်းပြသင်ပေးခဲ့မှုအတွက် Pegado တွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု နောက်ပိုင်း၌ ကူဝိတ်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုပြုစဉ်အတွင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ == စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ == === လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ === လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (Human Rights Watch) ၏ ဌာနခွဲ၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းလေ့လာစောင့်ကြည့်ရေး (Middle East Watch) က ဖန်ပေါင်းချောင်ဇာတ်လမ်းအား ၎င်းတို့စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု၏ ရလဒ်များအား ၁၉၉၂ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ "အီရတ်တွေက ဆေးရုံတွေကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာမှန်ပေမဲ့ စစ်ပွဲအတွင်းဝါဒဖြန့်ခြင်းရဲ့ အခရာဖြစ်တဲ့ ဖန်ပေါင်းချောင်များအား ခိုးယူပြီး ကလေးများအား အညှာတာမရှိ ဖယ်ရှားကာ သေသွားစေရန် ကြမ်းပြင်ပေါ်ပစ်ထားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်မှာ အမှန်ဟူသမျှမပါရှိပေ။ ဒါမျိုးမလုပ်သင့်ကြောင်းကို အများတကာထက်ပိုအသိတရားရှိသင့်တဲ့ ပြည်ပကလူတွေ ဖန်တီးထားတဲ့ အမှန်တရားမြူမှုန်လောက်မျှသာပါဝင်သော ဇာတ်လမ်းများဖြစ်သည်။" အဖွဲ့ဒါရိုက်တာ အန်ဒရူး ဝစ်တလေက စာနယ်ဇင်းများထံ ပြောခဲ့သည်။ အီရတ်စစ်သားများက ဖန်ပေါင်းချောင်အတွင်းမှ မွေးကင်းစကလေး ၁၅ ဦးကို ဆွဲထုတ်ပြီး သေစေရန်ပစ်ထားခဲ့သည်ကို မျက်မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု နေးရာက အခိုင်အမာပြောခဲ့သော ဆေးရုံတွင် ဆရာဝန်များအား စုံစမ်းစစ်ဆေးသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် အဇဇ် အဘူ-ဟာမက်က တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည်။ "မီးဖွားဆောင်မှာ ဖန်ပေါင်းချောင် ၂၅ ကနေ အခု ၃၀ အထိရှိခဲ့ပြီး အီရတ်စစ်သားတွေက တစ်ခုမျှ ယူမသွားဘဲ ဘယ်ကလေးကိုမှလည်း ထုတ်မပစ်ခဲ့ပါဟု ဆရာဝန်များက သူ့အားပြောခဲ့သည်" ဟု ''အင်ဒီပန်းဒန့်'' သတင်းစာက သတင်းဖော်ပြသည်။<ref name="myth">Leonard Doyle, "Iraqi Baby Atrocity is Revealed as Myth," ''The Independent'' (12 January 1992) p. 11.</ref> === နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ === နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ အစပထမပိုင်းတွင် ဤဇာတ်လမ်းကို ထောက်ခံခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name="sunincubator1">{{cite news |url=https://pqasb.pqarchiver.com/sun_sentinel/access/89530803.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |title=INCUBATOR STORY NEEDED VERIFICATION |work=Sun Sentinel |date=Jan 21, 1992 |accessdate=20 September 2019 |archivedate=28 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328123224/http://pqasb.pqarchiver.com/sun_sentinel/access/89530803.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT }}{{subscription required}}</ref><ref>{{cite news |title=Testimony Of Kuwaiti Envoy's Child Assailed |work=St. Louis Post-Dispatch |date=January 9, 1992 |first=Robert L. |last=Koenig |page=1C}}</ref> "အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက လသားကလေးများအား ဖန်ပေါင်းချောင်တွင်းမှ ဖယ်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းကဲ့သို့ ပြုရန် အမိန့်ပေးခြင်းဖြင့် ကလေးများသေစေခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်မည့် အားထားလောက်ဖွယ်ရာ သက်သေအထောက်အထားမတွေ့ရှိ" ဟု ဖော်ပြသည်။<ref>{{cite news |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/73982685.html?&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |title=Legislator to Probe Allegations of Iraqi Atrocities; Accuser Identified as Daughter of Kuwait Ambassador to U.S. |work=The Washington Post |date=January 7, 1992 |first=Dana |last=Priest |accessdate=20 September 2019 |archivedate=28 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328123306/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/73982685.html?&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT }}{{subscription required}}</ref> === Kroll အစီရင်ခံစာ === ကူဝိတ်တာဝန်ရှိသူများက ဤကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး စာနယ်ဇင်းနှင့် ဆွေးနွေးခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref name="rowse kuwaitgate" /> ဤစွဲချက်များအား တုံ့ပြန်သည့် အနေဖြင့် ဖန်ပေါင်းချောင်ဇာတ်လမ်းအား အမှီအခိုကင်းသောစုံစမ်းစစ်ဆေးမှု တခု ပြုရန် Kroll Associates  ကို ကူဝိတ်အစိုးရက ငှားရမ်းခဲ့သည်။ Kroll စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ သီတင်း ၉ ပတ် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အင်တာဗျူး ၂၅၀ ကျော် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နေးရာနှင့် အင်တာဗျူးတွင် သူမ၏ မူရင်းသက်သေထွက်ဆိုချက်မှာ - သက်သက်ညှာညှာဆိုရလျှင် - အရမ်းကာရော ပုံဖျက်ခံထားရသည့် အဖြစ်မှန်ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ အမှန်တကယ်တွင် ကလေးတစ်ဦးတည်းကိုသာ ဖန်ပေါင်းချောင်ပြင်ပ၌ "မိနစ်အနည်းငယ်ထက်မပိုဘဲ" တွေ့ခဲ့သည်ဟု Kroll ထံ သူမက ဖွင့်ပြောခဲ့သည်။ "မိနစ်အနည်းငယ်လောက်သာ ဝင်ရုံဝင်ခဲ့ပြီး" ထိုဆေးရုံတွင် မည်သည့်အခါကမျှ လုပ်အားမပေးခဲ့ဟုလည်း သူမက ပြောခဲ့သည်။<ref name="Kuwaitgate">Ted Rowse, "[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n9_v24/ai_12529902/ Kuwaitgate - killing of Kuwaiti babies by Iraqi soldiers exaggerated," ''Washington Monthly'' (September 1992).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017021408/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_n9_v24/ai_12529902 |date=17 October 2015 }}</ref> == ဝေဖန်မှုများ == ဝေဖန်သူများက ကမ်ပိန်းကို အကျင့်ပျက်မှု ၊ လှည့်ဖျားမှု နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ယွင်းမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းကို အီရတ်၏ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအဖြစ် အလိမ်အညာများ ဖြန့်ရန်နှင့် ချဲ့ကားရန် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွဲချက်တင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="jury">{{cite news |title=Jury Says 3 Took Kuwaiti Money To Promote War |url=http://articles.sun-sentinel.com/1992-07-08/news/9202180589_1_kuwait-indictment-charges |work=Sun-Sentinel |date=July 8, 1992 |author=The Washington Post |accessdate=November 7, 2017 |archivedate=6 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181006000206/http://articles.sun-sentinel.com/1992-07-08/news/9202180589_1_kuwait-indictment-charges }}</ref><ref name="macarthurct" /><ref>{{cite news |title=Always consider the source ... if you can identify it |work=Copley News Service |first=James |last=Hebert |date=July 14, 2003 |quote="It was a corrupt, unethical thing to be doing," Broom says of the incident and Hill and Knowlton's role in it.}}</ref> လန်တို့စ်မှာ သတင်းထိန်ချန်မှုဖြင့် အဝေဖန်ခံရသည်။<ref name="nytdeception">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1992/01/15/opinion/deception-on-capitol-hill.html |title=Deception on Capitol Hill |date=January 15, 1992 |work=The New York Times}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲဂယက် == {|class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 25%;" cellspacing="5" |style="text-align: left;"|အမှန်အားဖြင့် ပလပ်ဆွဲအဖြုတ်ခံရသည့် ကလေးများပုံပြင် မဟုတ်တမ်းတရား သတင်း ဖြန့်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ မှသည် ကူဝိတ်ဆရာဝန်များတိုင်အောင် လူတိုင်းနီးပါး အဝေးပြေးကုန်ကြလေပြီ။ |- | style="text-align: left;" |— နယူးစ်ဒေး<ref>{{cite news|title=Desert Mirage Of Dead Babies|url=https://pqasb.pqarchiver.com/newsday/access/77551765.html?dids=77551765:77551765&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT|date=July 3, 1992|first=Jim|last=Dwyer|location=Long Island, New York|accessdate=20 September 2019|archivedate=28 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328123321/http://pqasb.pqarchiver.com/newsday/access/77551765.html?dids=77551765:77551765&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT}}{{subscription required}}</ref> |} စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် ရိုက်တာက သတင်းပို့ရာတွင် "လသားကလေးဖန်ပေါင်းချောင် ၂ ခု အပါအဝင် ကူဝိတ်မှ ခိုးယူသွားသော ထရပ်ကား ၉၈ လုံးစာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာများ" ကို အီရတ်က ပြန်ပေးခဲ့သည်ဟု ပါရှိသည်။ ဖန်ပေါင်းချောင်များကို အီရတ်တို့ ပြန်ပေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့ယူသွားခဲ့သည်ဆိုသည့် သက်သေအထောက်အထားကို မရည်ရွယ်ဘဲ ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကူဝိတ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန်အတွင်းဝန်၏ လက်ထောက် အဗ္ဗဒူလ် ရာဟင်းမ် အာ-ဇေ့ဒ် က ဆိုသည်။<ref name="reuters return">{{cite news |title=IRAQ RETURNS STOLEN INCUBATORS TO KUWAIT. |first=David |last=Brough |agency=Reuters |date=September 6, 1992}}</ref> "ဖန်ပေါင်းချောင်တွေကို အီရတ်တွေ မတော်တဆပြန်ပေးတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ထင်ပါတယ်" ဟု ကူဝိတ် လူနာတင်ယာဉ်အရာရှိချုပ် အဗ္ဗဒူလ်ရီဒါအဘာ့စ် က ဆိုသည်။<ref name="reuters return" /> နေးရာ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်မှန် ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် သတင်းအချက်အလက် ထိန်ချန်ထားသည့်အတွက် လူထုမှာ ယမ်းပုံမီးကျဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Media finds war access denied ; Coverage: Journalists are bristling at the Pentagon's tightening control on what they're allowed to see |url=https://pqasb.pqarchiver.com/baltsun/access/84654960.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |first=Todd |last=Richissin |date=October 17, 2001 |accessdate=20 September 2019 |archivedate=28 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328123238/http://pqasb.pqarchiver.com/baltsun/access/84654960.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT }}{{subscription required}}</ref> == ပညာရှင်များ၏ မှတ်ချက် == {| class="toccolours" cellspacing="5" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 25%;" | style="text-align: left;" |အဆုံးမှာ သိသင့်တာကတော့ လူထု့အမြင်ကို H&K က လမ်းလွှဲပစ်လိုက်နိုင်ခြင်း ရှိမရှိမဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်အစိုးရ ကိုယ်တိုင် ၊ ပြည်ပအကျိုးစီးပွား ၊ ပုဂ္ဂလိကလူထုဆက်ဆံရေးနဲ့ ဆွယ်တရားဟောကမ်ပိန်းများက စစ်မှန်ပြီး ကျိုးကြောင်းပြည့်ဝ ၊ စိတ်ခံစားချက်ကို ဦးစားမပေးတဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲကို ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့သလား ဆိုတာပါပဲ။ |- | style="text-align: left;" |— ''The power house: Robert Keith Gray and the selling of access and influence in Washington''<ref name="Trento">Qtd. in Trento, p. 389</ref> |} အကြောင်းအရာ၊ တင်ဆက်မှု၊ ဖြန့်ဝေမှု၊ ထိရောက်မှု နှင့် နေးရာထွက်ဆိုချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် လူထုဆက်ဆံရေး လေ့လာမှုများစွာ၏ ဆွေးနွေးစရာခေါင်းစဉ် ဖြစ်ခဲ့သည်။   "ရုပ်ပုံသတင်းစကားများနှင့် တွဲဘက်ထားသော နှုတ်ဖြင့်အခြေအတင်ပြောဆိုမှုများ အင်တိုက်အားတိုက် ဖြစ်လွန်းသွားသည့်အခါ ကျိုးကြောင်းညီညွတ်တဲ့ အခြေအတင်ဆွေးနွေးမှုတွေ ဖြစ်မလာနိုင်တော့သလောက်ပင်" ဟု Frans H. van Eemeren က သူ၏စာအုပ် ''Strategic Maneuvering in Argumentative Discourse'' တွင် ရေးသားပြီး နေးရာ၏ဇတ်လမ်းကို ''[[:en:Appeal_to_pity|argumentum ad misericordiam]]'' ဟု သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။<ref>Eemeren pp. 70-71</ref> ဆူဇန်း အေ ရော့ရှ်ဝေါ့လ်ဘ်၏ ''The Hill & Knowlton Cases: A Brief on the Controversy''  စာတမ်းတွင် စာရေးသူက H&K သည် ဗြိတိန်အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းဖြစ်သည့်အလျောက် "ဗြိတိသျှတို့၏ စိုးရိမ်မှု - အကယ်၍ကူဝိတ်နိုင်ငံငွေကြေးဒိုင်နာတန်ဖိုးမဲ့ခဲ့မည်ဆိုပါက ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများ လဲပြိုနိုင်ဖွယ်ရှိမှုကဲ့သို့ - က Hill & Knowlton ၏ ကြိုးပမ်းမှုအပေါ်သက်ရောက်ခဲ့သလဲ" ဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။<ref>Roschwalb, p. 272</ref> ဝါရှင်တန်လစဉ်တွင်ပါရှိခဲ့သော "ကူဝိတ်ဂိတ် - ကူဝိတ်ကလေးငယ်များအား အီရတ်စစ်သားများ သတ်ဖြတ်မှု ချဲ့ကားခဲ့လေသလား" သတင်းဆောင်းပါးတွင် Ted Rowse က "မူရင်းနေးရာ၏ဇတ်လမ်းအား စစ်ဆေးမှုမရှိဘဲ ပြန့်နှံ့စေခဲ့ရာတွင် Hill & Knowlton ၏ လက်ချက်မိသွားသော သတင်းထောက်အများစုမှာ ထိုဇာတ်လမ်းကို မှိန်ဖျော့ပြက်ပျယ်သွားပြီး အလိုအလျောက်ပျောက်ကွယ်သွားစေလိုကြရာ ကုမ္ပဏီ၏ လူထုဆက်ဆံရေး မာယာပရိယာယ် အတွက်ပင်ဖြစ်စေတော့သည်။" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ''Second Front: Censorship and Propaganda in the Gulf War'' ကို ရေးသားခဲ့သူ ဂျွန်မက်အာသာက "ထိုကာလ၌ ပြည်ပအစိုးရတစ်ရပ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်တို့အနက် ပညာသားအပါဆုံး နှင့် ဈေးအကြီးဆုံး လူထုဆက်ဆံရေးကမ်ပိန်း" ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="macarthurct">{{cite news |title=NPR insists funding doesn't influence news |work=The Hartford Courant |date=March 15, 2001 |first=Tara |last=Weiss}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမိုင်း]] 9diuy9l3aul0c94gbub7bszn54ux1dg 0 122924 1039582 1026856 2026-06-19T14:17:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039582 wikitext text/x-wiki [[File:The Three Chedis, Wat Phra Kaew.jpg|thumb|[[:en:Wat Phra Kaew|Wat Phra Kaew]]]] ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကိုးကွယ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ [[ထေရဝါဒ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၉၄.၆ ရာခိုင်နှုန်း ကိုးကွယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|language=en|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703193043/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/th.html|archive-date=2015-07-03|url-status=live|accessdate=1 November 2019|archivedate=29 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229000203/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html}}</ref>ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူများထဲတွင် တရုတ်လူမျိုးများကြောင့် ရိုးရာကိုးကွယ်သူများလည်းရှိသည်။<ref>{{cite web |title=CIA World Factbook: Thailand |publisher=Central Intelligence Agency |date=2007-02-08 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703193043/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |archive-date=2015-07-03 |url-status=live |archivedate=29 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229000203/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html }}</ref><ref>'Lamphun's Little-Known Animal Shrines' in: Forbes, Andrew, and Henley, David, ''Ancient Chiang Mai'' Volume 1. Chiang Mai ,Cognoscenti Books, 2012.</ref>ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ စေတီများမှာ မြင့်မားပြီးရွှေရောင်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဗိသုကာလက်ရာများမှာ အခြားအရှေရ့တောင်အာရှနိုင်ငံများနှင့် တူညီသည်။ အထူးအားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် လာအိုနိုင်ငံများနှင့်တူညီကာ ထိုနိုင်ငံ ၂ ခုမှာ ထိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်းများ တူညီသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ [[:en:Common Era|BCE]] ၂၅၀ မတိုင်မီ အိန္ဒိယဘုရင် [[အသောကမင်း]]လက်ထက်က ရောက်ရှိလာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုစနစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ထိုင်းဘုရင်များသည် တစ်ခါတစ်ရံရောတတ်သည်။ ထိုင်းဘုရင်များသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူများ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် များသောအားဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးကို ခွဲခြားထားတတ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်းနောက်ခံ== === အစောပိုင်း === ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ထိုစဉ်က အိန္ဒိယဘုရင် အာသောကမင်းကြီးလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ရောက်ရှိလာကြောင်း တချို့ပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည်။ <ref name="ReferenceA">"Some Aspects of Asian History and Culture" by Upendra Thakur p.157</ref>၅ ရာစုမှ ၁၃ ရာစု အတောအတွင်းတွင် အရှေ့တောင်အာရအင်ပါယာများသည် အိန္ဒိယမှ [[မဟာယာန]]ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုး ခရီးသွားဘုန်းကြီးဖြစ်သော ယီကျင်းက သူခရီးသွားခဲ့သော ထိုဒေသများတွင် အိန္ဒိယ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာများဖြင့် စည်ပင်နေကြောင်း မှတ်သားခဲ့ဖူးသည်။ <ref name="Sujato, Bhikkhu 2006. p. 72">{{citation|last=Sujato|first=Bhante|authorlink=Bhante Sujato|title=Sects & Sectarianism: The Origins of Buddhist Schools |publisher=Santipada|year=2012|isbn=9781921842085|page=72}}</ref>တောင်ဘက်အထိတွင် [[:en:Srivijaya|ဆရီဗီဂျားရား]] နှင့် မြောက်ဘက်အထိတွင် ခမာအင်ပါယာအထိ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး သူတို့၏ အနုပညာများသည် မဟာယန [[:en:bodhisattva|ဗောဓိသတ်]]များ ကြွယ်ဝကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ခမာအင်ပါယာ၏လက်အောက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စေတီပေါင်း ၉၀၀ ကျော် တည်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျဆင်းလာပြီးနောက် ဆင်ဟာလ ဘုန်းကြီးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အရည်းကြီးများမှ ထေရဝါဒသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ နောက်ထပ် ရာစုနှစ် ၂ ခုအကြာတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဗမာလူမျိုးများထံပါ ပျံ့နှံ့လာပြီး ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတွင်လည်း ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဖြင့် အစားထိုးလာသည်။ <ref>{{cite book|last1=Gombrich|first1=Richard F.|title=Theravāda Buddhism : a social history from ancient Benares to modern Colombo|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis0000gomb|date=2006|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-36509-3|page=[https://archive.org/details/theravadabuddhis0000gomb/page/2 3]|edition=2nd}}</ref> ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ဆူခိုထိုင်းနိုင်ငံထူထောင်သည့် ၁၃ရာစုတွင် နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ === ၁၃-၁၉ ရာစု === ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၁၃ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာအချက်အလက်များမှာ သိပ်မထင်ရှားပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာတို့မှ အယုဒ္ဓယမြို့တော်ကို ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် အနည်းငယ်သော သမိုင်းမှတ်တမ်းများသာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ မနုဿဗေဒပညာရှင် [[:en:S. J. Tambiah|တမ်ဘီးယက်]]က ထိုခေတ်က ယေဘူယျနည်းလမ်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာမှ သံဃာနှင့်တစ်ဖက် ဘုရင်နှင့်တစ်ဖက်ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ အခြား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် ထိုင်းနိုင်ငံတွင်လည်း ဘုရင်သည် သာသနာ၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ကာ သံဃာများအား စောင့်ရှောက်သူလည်းဖြစ်သည်။ သာသနာနှင့် သံဃာမှာ လူအဖွဲ့အစည်း၏ ရတနာဖြစ်သည်။ === နှောင်းခေတ် === [[File:Monk chants paritta to Siamese women.gif|180px]] ၁၉ရာစုအတွင်း ၁၈၅၁ခုနှစ်တွင် နန်းတက်လာခဲ့သော မွန်ကွပ်ဘုရင်သည် သူကိုယ်တိုင် ဘုန်းကြီးအဖြစ် ၂၇ နှစ်တိုင်အောင်နေခဲ့သည်။ မွန်ကွပ်ဘုရင်သည် ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ်နှင့် ပါဠိဗုဒ္ဓစာပေများကို ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မွန်ဘူမျိုးများ၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် တိပိဋကဓရ များကိုနားလည် လိုက်နာမှုဖြင့် မွန်ကွပ်ဘုရင်သည် သံဃာများအတွက် နိကာယများ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ တိကျသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ မွန်ကွပ်၏ စည်းမျဉ်းများ လွှမ်းမိုးနေသော မဟာနိကာယသည် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းသော သံဃာတော်များမှ ၁၉၇၀ခုနှစ်တွင် ပြုစုခဲ့သော ဓမ္မနိကာယအောက် တိကျသောစည်းမျဉ်းများ လျော့နည်းသည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ရာမ ၅ ဘုရင်ဖြစ်သော ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင်က ယနေ့ခေတ် သံဃာအုပ်ချုပ်မှုပုံစံဖြစ်သော ၁၉၀၂ ခုနှစ် သံဃာဥပဒေအရ သံဃာများအဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြုပြင်ခဲ့သည်။<ref name="hb">Tuchrello, William P. "The Society and Its Environment" (Religion: Historical Background section). ''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/thtoc.html Thailand: A Country Study.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114081926/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/thtoc.html |date=2007-11-14 }}'' Federal Research Division, Library of Congress; Barbara Leitch LePoer, ed. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703110633/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html |date=3 July 2015 }}</ref> ====အချက်အလက်များ==== ခန့်မှန်းခြေအရ ထိုင်းနိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{cite web |title=Major Religions in Thailand |url=https://www.worldatlas.com/articles/religious-beliefs-in-thailand.html |website=worldatlas |accessdate=}}</ref> {{Asof|2016}} ဘုရားစေတီပေါင်း ၃၉၈၈၃ ဆူ တည်ရှိသည်။ ထိုအထဲမှ အဆူပေါင်း ၃၀၀ ကျော်မှာ တော်ဝင်စေတီများဖြစ်ကြသည်။ ကျန်စေတီများမှာ အများပြည်သူကိုးကွယ်ရာ စေတီများဖြစ်သည်။ သံဃာတော် ၂၉၈၅၈၀ ရှိကာ ၂၆၄၄၄၂ မှာ မဟာနိကာယဖြစ်ကာ ၃၄၁၃၈ မှာ ဓမ္မနိကာယဖြစ်သည်။ ကိုရင် ၅၉၅၈၇ ပါးရှိသည်။<ref name="MOE-2016">{{cite web |title=Educational Statistics 2016 |url=http://www.en.moe.go.th/enMoe2017/index.php/educational-statistics/educational-statistics-2016 |website=Ministry of Education Thailand (MOE) |accessdate=|page=14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729111706/http://www.en.moe.go.th/enMoe2017/index.php/educational-statistics/educational-statistics-2016 |archive-date= |url-status=live }}</ref> == လွှမ်းမိုးခြင်း == [[File:The entrance gate of Wat Phra That Lampang Luang.JPG|thumb]] ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားမှုအတွက် အဓိက အင်အားစုသုံးခုရှိသည်။ အဓိက လွှမ်းမိုးမှုမှာ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ ပျံ့နှံ့လာသော ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း ထင်ရှားသော မူကွဲမှုများရှိနေစဉ်တွင် ထေရဝါဒကျောင်းများသည် ထိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိကပြယုဂ်များဖြစ်သည်။ ရိုးရာအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပါဠိဘာသာသည် ဘာသာရေး၏ ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ကျမ်းစာများကို ပါဠိဘာသာဖြင့်သာမက ခေတ်ပေါ်ထိုင်းစာများ၊ ရှေးဟောင်းခမာစာများနှင့် သမ်စကားလုံးများဖြင့် ပြုစုကြသည်။ ဘာသာရေးဝတ်ပြုမှုများတွင်လည်း ပါဠိဘာသာကို အသုံးပြုကြသော်လည်း ထိုင်းလူမျိုးအနည်းငယ်သာ နားလည်ကြသည်။ ပါဠိ ပိဋကတ်သုံးပုံမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက ဘာသာရေးသင်ရိုးညွှန်းတမ်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဒုတိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ [[သောက္ကတဲ]]ခေတ်အတွင်းက ကမ္ဘောဒီးယားမှလာသော ဟိန္ဒူ အယူဝါဒဖြစ်သည်။ ဟိန္ဒူအယူဝါဒမှာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတိုင်း အစောပိုင်းထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေများတွင် လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူမှုအဖွဲ့အစည်းသာမက ဘာသာရေးအတွက် အမိန့်များတွင် ဟိန္ဒူအယူဝါဒများ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အယူဝါဒများသည် ဟိန္ဒူအယူအဆမှ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်၍ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ဟိန္ဒူအယူအဆများမှာ ချက္ကရီမင်းဆက်အတွင်း သိသာစွာလျော့ကျလာခဲ့သည်။ [[File:EveningPrayers01a.jpg|180px|left|thumb]] [[:en:Thai folklore|ရိုးရာကိုးကွယ်မှု]]တွင် ရိုးရာနတ်များဖြစ်သော ''[[:en:ghosts in Thai culture|ဖိ]]'' တို့သည် တတိယမြောက် လွှမ်းမိုးသူများဖြစ်သည်။ အနောက်ပိုင်းဓလေ့လေ့လာသူများ (အနောက်နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ခဲ့သူများ)က ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှုများအကြား တိကျစွာ ခွဲခြားလေ့ရှိသည်။ ထိုရောယှက်မှုမှာ ကျေးလက်ဒေသများတွင် ပို၍ များပြားသည်။ နောက်တစ်ခုအနေဖြင့် အခြား အသေးစားလွှမ်းမိုးမှုအဖြစ် မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အစောပိုင်းကာလက မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာသည် တိမ်မြုပ်သွားသော်လည်း အချို့တွင် လွှမ်းမိုးမှုရှိသေးသည်။ [[File:Hotei in Thailand.JPG|180px|thumb]] ယနေ့ခေတ်အချိန်တွင် ထိုင်းလူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ တရုတ်များအတွင်း မဟာယနမှာ လွှမ်းမိုးနေသည်။ အချို့သောတရုတ်များမှာ ထိုင်းရိုးရာအတိုင်း ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် ပြောင်းလဲလာပြီဖြစ်သော်လည်း များစွာသောတရုတ်များမှာမူ အရှေ့အာရှမဟာယနရိုးရာ သီးခြား ဘုန်းကြီးကျောင်းများ ထားရှိလေသည်။ == အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ == ထိုင်းနိုင်ငံမှာ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အရှေ့တောင်အာရှ၏ ဘုရင်နှင့်မိဖုရားတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ လူမှုအဖွဲ့ အစည်းမှဖြစ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းပြည်အတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အာမခံချက်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်းများကို အစိုးရဘက်မှ အထူးပကျိုးခံစားခ့င့်များ ခွင့်ပြုထားသည်။ ထိုင်းဘုရင်များ၏ ဘိသိတ်ခံနန်းတက်ပွဲများတွင်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အရေးကာသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားစေတီများနှင့် ဘုန်းကြီးများကိုလည်း အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုမှ ကြီးကြပ်သည်။ ခရီးသွား နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ရရှိရန်အတွက် ထိုဘုန်းကြီးအနေဖြင့် [[:en:Sangha Supreme Council|သံဃာ့ကောင်စီ]]မှ တရားဝင်စာ ပါရှိရမည်။ ထို့အပြင် သာသနာဝင်စိစစ်ရေးကတ်ပြားများ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှထောက်ခံချက်များလည်း လိုအပ်သည်။ အစိုးရ သို့မဟုတ် တော်ဝင်မိသားစု၏ ပွဲများ (ဥပမာ-ကထိန်)များအတွက် ဘုန်းကြီးများအား အထူးအခွင့်အရေးများပေးအပ်ထားသည်။ အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အခမဲ့ လိုက်ပါခွင့်ပြုခြင်း၊ ဘူတာအများစုနှင့် လေဆိပ်များတွင် ဆရာတော်များအတွက် သီးသန့်နေရာများလည်း ထားရှိသည်။ သို့သော် သံဃာတော်များအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲပေးခွင့်မရှိပေ။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|*]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ]] lh068o8aa5mm06vf2o8uqex2w9n4plb 0 127183 1039568 759229 2026-06-19T12:50:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039568 wikitext text/x-wiki {{Infobox တူရိယာ|name=အာ့ဟူ<br/>တရုတ်ရိုးရာနှစ်ကြိုးတပ်တယော|image=Erhu.png|classification=ဘိုးတံတင်ပြီးတီးခတ်ရသည့်ကြိုးတပ်တူရိယာ|range=[[D (musical note)|D4]] up to [[A (musical note)|A7]].|related=<center>[[Huqin]]</center>}} [[File:江河水.ogg|right|thumb|Erhu sound.]] '''''အာ့ဟူ''''' ({{lang-en|Erhu}}; {{Lang-zh|{{linktext|二胡}}}}, အာရ်ဟု; {{IPA-cmn|aɻ˥˩xu˧˥|}}) သည် နှစ်ကြိုးတပ် ဘိုးတံတင်တေးဂီတတူရိယာဖြစ်ပြီး၊ အခြားအခေါ်အားဖြင့် ဆူးတယောဟူ၍လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတယောဟူ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် တရုတ်တယော သို့မဟုတ် တရုတ်''နှစ်ကြိုးတပ်တယော'' ဟူ၍လည်း အနောက်တိုင်း၌ လူသိများသည့် တူရိယာပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတူရိယာကို တစ်ကိုယ်တော်တူရိယာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တေးဂီတအသေးစားနှင့် ကြီးမားသော သံစုံတီးဝိုင်းများတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတူရိယာသည် တရုတ်လူမျိုးနွယ်ဝင်မျိုးစုံတွင် အသုံးပြုသည့် ဟူချင် ညှပ်တူရိယာများတွင် လူကြိုက်များသည့် တူရိယာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ စွယ်စုံ၊ ဘက်စုံသုံးနိုင်သည့် တူရိယာတစ်ခုအနေဖြင့် အာ့ဟူတူရိယာသည် ပေါ့ပ်၊ ရော့ခ်နှင့်ဂျက်ဇ်ဂီတကဲ့သို့သော ရိုးရာနှင့်ခေတ်ပြိုင်ဂီတအစီအစဉ်များတွင် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.philmultic.com/home/instruments/erhu.html|title=Erhu - Chinese violin / fiddle with two strings - and Erhu music (audio & video demo)|access-date=11 January 2020|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110071402/http://www.philmultic.com/home/instruments/erhu.html|url-status=dead}}</ref> == သမိုင်း == [[ဖိုင်:Performer_with_erhu,_photographed_Singapore_February_1969_×_July_1971.jpg|thumb| အာ့ဟူတူရိယာနှင့်အတူ ဖျော်ဖြေသူတစ်ဦး, စင်ကာပူ၌ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၆၈မှ ဇူလိုင်လ ၁၉၇ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းမှ။ ]] ''အာ့ဟူတူရိယာ''သည် [[ထန်မင်းဆက်|တန်မင်းဆက်]] ကာလအတွင်း [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ၌]] ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ပရိုတို-မွန်ဂိုနွယ်ဝင်တူရိယာမှ ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာသည့် ရှေးတူရိယာဖြစ်သည်။ ထိုတူရိယာသည် ''ရှီချင်'' ( [[wikiwikiweb:奚|奚]] [[wikiwikiweb:琴|琴]] )တူရိယာမှ တိုးတက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရှီချင်သည် တရုတ်ပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ရှီလူမျိုးများ မှ စတင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုယုံကြည်ရသည်။ ပထမအချက်အနေဖြင့် တူရိယာစကားလုံးတွင်ရေးသားထားသည့် [[တရုတ်စာလုံး|တရုတ်စာအရေအသား]] အရ ကြိုးနှစ်ခုဟုသိရှိရပြီး၊ ဒုတိယမြောက်အသံမြင့် ဟူချင်ဖြစ်သည်ဟူသောအချက်ကို မှတ်ယူကြသည်။ ဒုတိယအက္ခရာ (ဟူသည် ဟူချင်တူရိယာများမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူရိုင်းဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဟူချင်ဟူသည့် စာသားအရ ဟူလူမျိုး၏ ကိရိယာတန်ဆာပလာဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ထိုတူရိယာသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ အစောပိုင်း တရုတ်ပြည်၌ လှည့်လည်သွားလာသည့် လူမျိုးများနေထိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ === အာ့ဟူတူရိယာနှင့် ဘိုးတင်တီးခတ်ရသည့်ကြိုး၏သမိုင်း === ရှီချင်အမျိုးအစား၌ပါဝင်သည့် အလျားလိုက်ထား၍တီးခတ်ရသည့် တရုတ် ဗျတ်စောင်း၊''ရာကျင့်'' နှင့် ''ရာချင်'' တူရိယာများနည်းတူ ကိုရီးယား အေဂျင်ကို ဘိုးတံတင် တီးခတ်ကြရာ ဆေးကြိုးကို ပွတ်တိုက်ရာမှသာယာသဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ မြင်းမြီးကိုအသုံးပြု၍ တီးခတ်ခြင်းကို တီထွင်သည်နှင့်တပြိုင်နက် အလွန်ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြသည်။ {{Citation needed|date=February 2014}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကြိုးတပ် တူရိယာများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် တီထွင်မှုများ]] ogsj282iauj3s1pz7vzx6luvgdd42xh 0 139519 1039584 1032037 2026-06-19T14:36:47Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039584 wikitext text/x-wiki '''ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များ''' ({{langx|en|Millennium Development Goals}}; အတိုကောက် '''MDGs''' ) သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ် ကြေညာချက်ကိုအတည်ပြုပြီးနောက်[[ကုလသမဂ္ဂ]]ထောင်စုနှစ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီးတွင် ချမှတ်ခဲ့သော၂၀၁၅-ခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေး[[ပန်းတိုင်|ရည်မှန်းချက်]]ရှစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ (SDGs)သည် ၂၀၁၆-ခုနှစ်တွင် MDGs ကိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ|ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ]]ပေါင်း ၁၉၁[[ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ|နိုင်ငံ]]နှင့် အနည်းဆုံး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း (၂၂)ခုတို့သည် ၂၀၁၅-ခုနှစ်တွင် အောက်ပါ ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန်ကူညီရန် ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ # အလွန်အမင်းဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကိုပပျောက်စေရန်၊ # တလောကလုံးမူလတန်းပညာရေး အောင်မြင်ရန်၊ # [[ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု|ကျားမတန်းတူညီမျှမှု]]ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် အမျိုးသမီးများစွမ်းရည်မြှင့်တင်ရန်၊ # ကလေးသေဆုံးမှုကိုလျှော့ချရန်၊ # မိခင်ကျန်းမာရေးတိုးတက်စေရန်၊ # [[ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ|အိပ်ချ်အိုင်ဗွီ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ်]]၊[[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျား]]နှင့်အခြားရောဂါများကို ကာကွယ်ရန်၊ # သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲစေရန်၊ <ref>[https://www.un.org/millenniumgoals/bkgd.shtml], United Nations Millennium Development Goals website, retrieved 21 September 2013</ref> # ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မိတ်ဖက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်၊ <ref>[https://www.un.org/millenniumgoals/bkgd.shtml Background page], United Nations Millennium Development Goals website, retrieved 16 June 2009</ref> [[ဖိုင်:Flag_of_the_United_Nations.svg|thumb| ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များသည် ကုလသမဂ္ဂ၏အစပျိုးမှုဖြစ်သည်။]] ရည်မှန်းချက်တစ်ခုစီတွင် တိကျသောပစ်မှတ်များရှိပြီး ထိုရည်မှန်းချက်များ ပြည့်မီရန် ရက်စွဲများရှိသည်။ ရည်မှန်းချက် (၈)ခုကို (၂၁)ခုဖြင့် တိုင်းတာခဲ့သည်။ တိုးတက်မှုကို အရှိန်မြှင့်ရန်အတွက် G8 ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးများသည် ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင်[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]၊[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]](IMF)နှင့် အာဖရိကဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်(AfDB)သို့ ဒေါ်လာ ၄၀ မှ ၅၅ ဒေါ်လာအထိ လုံလောက်သော ရန်ပုံငွေများထောက်ပံ့ရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေး အစီအစဉ်များသို့ အရင်းအမြစ်များကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းရန်အတွက် ကြွေးတင်ဆပ်နေသော ဆင်းရဲနွမ်းပါးသောနိုင်ငံများ(HIPC) အဖွဲ့ဝင်များက ကြွေးတင်နေသည်။ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုများတွင် (၁)ရေပေးဝေရေးအတွက် ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရည်မှန်းချက်များ (MDG) ဖြည့်ဆည်းရန်လိုအပ်သည့် တိုးတက်မှုများ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် စိတ်ချရသောသောက်သုံးရေမရရှိသူများ၏ အချိုးအစားထက်ဝက်ကျဆင်းခြင်း၊ (၂)လုံလောက်သော အညစ်အကြေးမကင်းသောသူများ၊ (၃)လူတိုင်းအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သောရေနှင့်မိလ္လာစနစ်တိုးချဲ့ခြင်း၊ (၄)ရေပေးဝေမှုနှင့်သန့်ရှင်းရေးစနစ်တိုးမြှင့်ရရှိခြင်းနှင့် (၅) ပိုက်လိုင်းသန့်ရှင်းသောရေကိုထောက်ပံ့ပေးခြင်းတို့ကြောင့် အသုံးပြုသည့် နေရာတွင်ပိုးသန့်ဆေးများထောက်ပံ့ပေးခြင်း လူတိုင်းအတွက် တစိတ်တပိုင်းမိလ္လာနှင့်အတူ အိမ်နှင့်မိလ္လာဆက်သွယ်မှုကိုထောက်ပံ့ခြင်း ဟတ်တန်ဂျီကမ္ဘာနှင့်အဝန်း ရေနှင့်သန့်ရှင်းရေးတိုးတက်မှု၏ ကုန်ကျစရိတ်နှင့်အကျိုးကျေးဇူးများကို အကဲဖြတ်ခြင်း ၂၀၀၄ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ဂျီနီဗာ။ MDGကို ဝေဖန်သူများက ရွေးချယ်ထားသောရည်ရွယ်ချက်များ နောက်ကွယ်ရှိဆန်းစစ်ခြင်းနှင့်မျှတမှုမရှိခြင်းနှင့် အခြားရည်မှန်းချက်များအတွက် အချို့သောရည်မှန်းချက်များနှင့် တိုးတက်မှုမညီညွတ်သောတိုးတက်မှုများအတွက် တိုင်းတာရန် အခက်အခဲများသို့မဟုတ် တိုင်းတာမှုမရှိခြင်းစသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများမှ MDG အောင်မြင်ရန် အကူအညီများသည် စိန်ခေါ်မှုကာလအတွင်း မြင့်တက်ခဲ့သော်လည်း တဝက်ကျော်သည် ကြွေးမြီများလျှော့ချရန်နှင့် ကျန်အများစုသည် နောက်ထပ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုထက်[[သဘာဝဘေးအန္တရာယ်]] ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်စစ်ရေးအကူအညီများသို့သာ သွားရန်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃တွင် ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိခြင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေသည်။ အချို့နိုင်ငံများသည် ရည်မှန်းချက်များစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး အခြားသူများမှာမူ မည်သည့်အကောင်အထည်ဖော်မှုမှ မလုပ်နိုင်သေးပါ။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင် ကျင်းပသောကုလသမဂ္ဂညီလာခံတစ်ခုသည် ယနေ့အထိ တိုးတက်မှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ရည်မှန်းထားသောရည်မှန်းချက်အရ ရည်မှန်းချက်ရှစ်ခုပြည့်မီရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ကတိကဝတ်အသစ်များသည် အမျိုးသမီးများနှင့်ကလေးသူငယ်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့်ကမ္ဘာအနှံ့ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုအသစ်များအတွက် ရည်ရွယ်သည်။ အကူအညီပေးသည့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအနက် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ရည်မှန်းချက်၊ ထောင်စုနှစ်ကတိမဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်ငွေ၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဆင်းရဲမွဲတေမှုစီမံကိန်း၊ ရိက္ခာစိန်ခေါ်ချက်၊ လူငယ်များလှုပ်ရှားမှုအီးယူအစီအစဉ်၊ ကာတွန်းလှုပ်ရှားမှုဗီဒီယိုစီမံကိန်းနှင့် ရူပါရုံ ၈ ခုတို့ပါဝင်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအနုပညာစီမံကိန်းကိုမျှော်လင့်ပါတယ်။ == နောက်ခံ == === ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး === ၂၀၀၀ပြည့်နှစ် ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအတွက် ပြင်ဆင်မှုများကို“ ''ငါတို့ပြည်သူများ၂၁ ရာစုအတွင်း ကုလသမဂ္ဂအခန်းကဏ္ဍ'' " ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ အစီရင်ခံစာဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀ ကျော်မှ အစိုးရမဟုတ်သောအရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်မှကိုယ်စားလှယ်များကို အတူတကွ ခေါ်ဆောင်လာသည့်ထောင်စုနှစ်ဖိုရမ်မှ အပိုဆောင်းသွင်းအားစုကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ဆင်းရဲမွဲတေမှုပပျောက်ရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ထိခိုက်လွယ်သူများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး စသည့်ပြဿနာများကို နှစ်နှစ်တိုင်တိုင်ဆွေးနွေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို နိဂုံးချုပ်ရန်ဖိုရမ်သည် မေလတွင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ MDG များသည် ကမ္ဘာ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များမှ ရရှိသော ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များသည် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်၏ အတည်ပြုချက်သည် ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ အဓိကရလဒ်ဖြစ်သည်။ MDGသည် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်မှဆင်းသက်လာသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည်ဟု ကြေညာချက်ကဆိုသည်။ ထို့ကြောင့်လွတ်လပ်ခွင့်၊ တန်းတူညီမျှမှု၊ အခြေခံလူနေမှုအဆင့်အတန်း၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့်အကြမ်းဖက်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့်သည်းခံခြင်းနှင့်စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အားပေးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ MDGသည် ကြေညာစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးများကိုရရှိရန်အတွက် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးအတွက်တိကျသောပစ်မှတ်များနှင့် ညွှန်ကိန်းများချမှတ်ထားသည်။ <ref>An Introduction to the Human Development and Capability Approach: Freedom and Agency'</ref> === ရှေ့ပြေး === ဗြဟ္မဏ အစီရင်ခံစာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်လုံခြုံရေးနယ်ပယ်ရှိ ရည်မှန်းချက်များကိုအခြေခံသည်။ {{Citation needed|date=October 2010}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2010)">ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကြေညာချက်သည် MDG၏ မူလအစအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် အကြံဉာဏ်များကို အာဒံလွမ်မှရရှိသည်။ {{Citation needed|date=January 2014}} [[စီးပွားရေးပေါင်းတူလုပ်ဆောင်ရေးနှင့် ဖွဲ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့အစည်း|စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစစ်ဆင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီနှင့်အဖွဲ့အစည်း]]OECD၏[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]နှင့်[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့|နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] ကလေးသူငယ်များ၊ အာဟာရ၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့်အမျိုးသမီးများ စသည့်ပြဿနာများကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂ ဦးဆောင်သည့်ညီလာခံအမြောက်အမြားက အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ OECD အဓိကအလှူရှင်များကို တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ ODA လျှော့ချမှုအတွက် ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ''၂၁ ရာစုအတွင်းကုလသမဂ္ဂ'' [[ကိုဖီအန်နန်|အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးကိုဖီအာနန်]]က“ ''ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြည်သူလူထု ကုလသမဂ္ဂ၏အခန်းကဏ္ဍ''ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အစီရင်ခံစာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ OECD သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ IDG ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးကမ္ဘာ့ဘဏ် MDGကို ဖွဲ့စည်းရန် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အစည်းအဝေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ <ref>"The Political Economy of the MDGs: Retrospect and Prospect for the World's Biggest Promise"</ref> === လူ့အရင်းအနှီး၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့်လူ့အခွင့်အရေး === လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လူသားအရင်းအနှီး ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့်လူ့အခွင့်အရေးလူမှုရေး၊ စီးပွားရေး နှင့်[[နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေး|နိုင်ငံရေး]]တို့ဖြစ်သည်။ <ref>"The Millennium Development Goals Report"</ref> လူ့အရင်းအနှီး၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ အာဟာရ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကလေးသေဆုံးမှု၊ [[ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ|အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ်]]၊ [[တီဘီရောဂါ|တီဘီ]]နှင့်[[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျား]]၊ မျိုးပွားကျန်းမာရေး အပါအဝင်တို့ဖြစ်သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များတွင် လုံခြုံသောသောက်သုံးရေ၊ စွမ်းအင်နှင့်ခေတ်မီသတင်း၊ ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာတို့ပါဝင်သည်။ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော အလေ့အထများကိုအသုံးပြု၍ လယ်ယာထွက်ကုန်များတိုးမြှင့်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်လူ့အခွင့်အရေးရည်မှန်းချက်များတွင် အမျိုးသမီးများအား စွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်း၊ အကြမ်းဖက်မှုလျှော့ချခြင်း၊ နိုင်ငံရေးစကားသံများတိုးမြှင့်ခြင်း၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများကို တန်းတူညီမျှရရှိခံစားခွင့်နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများတိုးမြှင့်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ရည်မှန်းချက်များသည် လူတစ်ဦး၏ လူသားစွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့်အကျိုးဖြစ်ထွန်းသော ဘဝသို့ တိုးတက်ရန်နည်းလမ်းများကို ရည်ရွယ်သည်။ MDG က နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစီ၏ ပေါ်လစီများသည် ထိုတိုင်းပြည်၏ လိုအပ်ချက်များနှင့်ကိုက်ညီသင့်သည်။ ထို့ကြောင့် မူဝါဒဆိုင်ရာအကြံပြုချက်အများစုသည် ယေဘူယျဖြစ်သည်။ === မိတ်ဖက် === ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံများအနေဖြင့် တရားမျှတသောကုန်သွယ်မှု၊ ကြွေးမြီများလျှော့ချခြင်း၊ အကူအညီများတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းချိုသာသောကုန်သွယ်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်းအားဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာပူးပေါင်းမှုကို ရရှိရန်ရည်မှန်းချက်များနှင့်ရည်မှန်းချက်များ ချမှတ်ထားသည့် ရည်မှန်းချက်ရှစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားဖော်ပြထားသည်။ ဆေးဝါးများနှင့်နည်းပညာ လွှဲပြောင်းအားပေးမှုထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသည် ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို လျှော့ချရန်ရုန်းကန်ရာတွင် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများနှင့် မိတ်ဖက်ဖြစ်လာသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမိတ်ဖက်ဖြစ်ရန်ဖွံ့ဖြိုးမှုရည်မှန်းချက် ၈။ == ပန်းတိုင်များ == [[ဖိုင်:Millennium_Development_Goals,_UN_Headquarters,_New_York_City,_New_York_-_20080501.jpg|thumb| ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရည်မှန်းချက်များကိုပြသသည့်[[နယူးယောက်ပြည်နယ်|နယူးယောက်မြို့]]၊ [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်မြို့ရှိ]] ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်တွင် ပိုစတာတစ်ခု ]] MDG သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် ထောင်စုနှစ်ကြေညာစာတမ်း၌ ဖော်ပြထားသော ကတိကဝတ်များစွာမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၁ ပစ်မှတ်နှင့်အတူ ပန်းတိုင်များရှိသည် <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/millenniumgoals/poverty.shtml|title=United Nations Millennium Development Goals|publisher=Un.org|date=20 May 2008|accessdate=18 October 2012}}</ref> နှင့်တိုင်းတာတဲ့ စီးရီးကျန်းမာရေးညွှန်းကိန်းများနှင် စီးပွားရေးညွှန်းကိန်းများ အသီးအသီးပစ်မှတ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org|title=Tracking the Millennium Development Goals|publisher=Mdg Monitor|date=16 May 2011|accessdate=18 October 2012}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/MDGsOfficialList2008.pdf|title=List of goals, targets, and indicators|publisher=Siteresources.worldbank.org|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ရည်မှန်းချက် ၁။ အလွန်အမင်းဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့်ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကိုတိုက်ဖျက်ရန် === * '''ရည်မှန်းချက် ၁(က) ၁၉၉၀ နှင့် ၂၀၁၅ ကြားတဝက်ခန့်တွင်တစ်နေ့လျှင်ဒေါ်လာ ၁.၂၅ ထက်နည်းသောလူများအချိုးအစား''' <ref>{{Cite web|url=http://content.undp.org/go/cms-service/stream/asset/;jsessionid=aMgXw9lbMbH4?asset_id=2620072|title=Archived copy|accessdate=8 September 2016|archivedate=15 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130415101051/http://content.undp.org/go/cms-service/stream/asset/;jsessionid=aMgXw9lbMbH4?asset_id=2620072}}</ref> ** ''ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကွာဟချက်အချိုး ဖြစ်ပွားမှု၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု'' ** ''အမျိုးသားစားသုံးမှုတွင်အဆင်းရဲဆုံးငါးပုံအုပ်စု၏ဝေစု'' * '''ရည်မှန်းချက် ၁(ခ) အမျိုးသမီးများ၊ အမျိုးသားများနှင့်လူငယ်များအတွက်ကောင်းမွန်သောအလုပ်ရရှိရန်''' ** ''အလုပ်ရှင်တစ်ဦးလျှင်ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်း'' ** ''အလုပ်အကိုင်နှုန်း'' ** ''တစ်နေ့လျှင်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂၅ အောက် ပီပီပီတန်ဖိုးများအောက်တွင်ရှိသော အလုပ်သမားလူဦးရေအချိုးအစား'' ** ''အလုပ်လုပ်ကိုင်သော လူဦးရေတွင် မိသားစုအခြေပြုလုပ်သားအချိုး'' * '''ရည်မှန်းချက် ၁(ဂ)၁၉၉၀ နှင့် ၂၀၁၅ ကြားကာလအတွင်းဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုခံစားနေရသောလူဦးရေထက်ဝက်ခန့်''' ** ''အသက်ငါးနှစ်အောက် ကလေးငယ်များအဝလွန်ခြင်း'' ** ''အစားအသောက်စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုပမာဏအနိမ့်ဆုံးအဆင့်အောက် လူဦးရေရဲ့အချိုးအစား'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal1.cfm|title=Goal :: Eradicate Extreme Poverty and Hunger|publisher=Mdg Monitor|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ရည်မှန်းချက် ၂။ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမူလတန်းပညာရေးကိုရရှိရန် === * '''ရည်မှန်းချက် ၂(က)၂၀၁၅ တွင်ကလေးများအားလုံးမူလတန်းပညာရေး၊မူလတန်းကျောင်း၊ မိန်းကလေးများနှင့်ယောက်ျားလေးများကို အပြည့်အဝသင်ကြားနိုင်ရန်''' ** ''မူလတန်းပညာရေးအတွက်ကျောင်းအပ်ရန်'' ** ''မူလတန်းပညာရေးပြီးစီးခြင်း'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal2.cfm|title=Goal :: Achieve Universal Primary Education|publisher=Mdg Monitor|date=15 May 2011|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ရည်မှန်းချက် ၃။ ကျား၊ မတန်းတူညီမျှမှုကိုမြှင့်တင်ပေးခြင်းနှင့်အမျိုးသမီးများအားစွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်း === * '''ရည်မှန်းချက် ၃(က)မူလတန်းနှင့်အလယ်တန်းပညာရေး၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင်ကျား၊ မ မညီမျှမှုအဆင့်ဆင့်မှာ''' ** ''မူလတန်း၊အလယ်တန်းနှင့်တက္ကသိုလ်ပညာရေးတွင်ယောက်ျားလေးများမှမိန်းကလေးများအချိုး'' ** ''စိုက်ပျိုးရေးမဟုတ်သောကဏ္ဍတွင်လုပ်ခလစာရရှိသည့်အမျိုးသမီးများ'' ** ''အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင်အမျိုးသမီးများပါဝင်သောအမတ်နေရာအချိုးအစား'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal3.cfm|title=Goal :: Promote Gender Equality and Empower Women|publisher=Mdg Monitor|date=30 April 2011|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ရည်မှန်းချက် ၄။ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်းလျှော့ချရန် === * '''ရည်မှန်းချက် ၄ (က)၁၉၉၀ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်းအသက်ငါးနှစ်အောက်ကလေးသေဆုံးမှုသုံးပုံနှစ်ပုံကိုလျှော့ချရန်''' ** ''ငါးနှစ်အောက်သေဆုံးမှုနှုန်း'' ** ''မွေးကင်းစ၁နှစ်အောက်သေဆုံးမှုနှုန်း'' ** ''[[ဝက်သက်ရောဂါ|ဝက်သက်ရောဂါမှ]]ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသော'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal4.cfm|title=Goal :: Reduce Child Mortality|publisher=Mdg Monitor|date=16 May 2011|accessdate=18 October 2012}}</ref>''နှစ်အရွယ်ကလေးများအချိုးအစား'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal4.cfm|title=Goal :: Reduce Child Mortality|publisher=Mdg Monitor|date=16 May 2011|accessdate=18 October 2012}}</ref> * '''ရည်မှန်းချက် ၅ (က)မိခင်သေဆုံးမှုနှုန်း ၁၉၉၀ မှ ၂၀၁၅ အတွင်းလေးပုံသုံးပုံလျှော့ချရန်''' ** ''မိခင်သေဆုံးမှုအချိုး'' ** ''ကျွမ်းကျင်ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများမွေးဖွားသောအချိုးအစား'' * '''ရည်မှန်းချက် ၅ (ခ) ၂၀၁၅တွင်မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးကိုရယူသုံးစွဲနိုင်ရန်''' ** ''သန္ဓေတားဆေးပျံ့နှံ့မှုနှုန်း'' ** ''ဆယ်ကျော်သက်ကလေး[[မွေးဖွားနှုန်း]]'' ** ''မီးမဖွားမှီစောင့်ရှောက်မှုလွှမ်းခြုံမှု'' ** ''မိသားစုစီမံကိန်းအတွက်မလိုအပ်သည့်လိုအပ်ချက်'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal5.cfm|title=Goal :: Improve Maternal Health|publisher=Mdg Monitor|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ပန်းတိုင် ၆။ အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ ငှက်ဖျားနှင့်အခြားရောဂါများကိုတိုက်ဖျက်ရန် === * '''ရည်မှန်းချက် ၆ (က) ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာအိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၊[[ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ|အေအိုင်ဒီအက်စ်]]ပြန့်ပွားမှု''' ** ''အသက် ၁၅ မှ ၂၄ နှစ်အတွင်းလူဦး ရေအကြားအိပ်ချ်အိုင်ဗွီပျံ့နှံ့မှု'' ** ''ကွန်ဒုံးအသုံးပြုခြင်းသည်လိင်ဆက်ဆံခြင်းဖြင့်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်'' ** ''အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ / အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် ပတ်သက်၍ မှန်ကန်သောဗဟုသုတရှိသည့်အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်လူ ဦး ရေအချိုးအစား'' * '''ရည်မှန်းချက် ၆(ခ)၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင်လိုအပ်သူများအားအိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ်ကုသမှုကိုတစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့်ရယူနိုင်ရန်''' ** ''အေအာတီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူလူဦးရေအချိုးအစားမပြန့်ပွားမှု [[ဆေး|တိုက်ဖျက်ရေးဆေးဝါးများသုံးစွဲမှု]]'' * '''ရည်မှန်းချက် ၆(ဂ)၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ရပ်ဆိုင်းပြီး[[ငှက်ဖျားရောဂါ]]နှင့်အခြားအဓိကရောဂါများဖြစ်ပွားမှုကိုပြန်လည်ပြုပြင်ရန်စတင်ခဲ့သည်''' ** ''ငှက်ဖျားရောဂါနှင့်ဆက်နွယ်သောပျံ့နှံ့မှုနှင့်သေဆုံးမှုနှုန်း'' ** ''အသက် ၅ နှစ်အောက်ကလေးငယ်များသည်ပိုးသတ်ဆေးဖြင့်ကုသထားသောအိပ်ရာအောက်၌အိပ်နေကြသည်'' ** ''သင့်လျော်သောငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးဆေးဝါးများဖြင့်ကုသသောအဖျားရောဂါရှိသောအသက် ၅ နှစ်အောက်ကလေးများအချိုးအစား'' ** ''တီဘီရောဂါနှင့်ဆက်နွယ်သောဖြစ်ပွားမှု၊ ပျံ့နှံ့မှုနှင့်သေဆုံးမှုနှုန်း'' ** ''တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားမှုအချိုးအစားကို DOTSတိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုကုသမှုအတိုသင်တန်းအရရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal6.cfm|title=Goal :: Combat HIV/AIDS, Malaria and Other Diseases|publisher=MDG Monitor|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ရည်မှန်းချက် ၇။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုရှိစေရန် === * '''ရည်မှန်းချက် ၇(က) ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနိယာမများကိုတိုင်းပြည်၏မူဝါဒများနှင့်အစီအစဉ်များတွင်ပေါင်းစပ်ပါ။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရင်းအမြစ်များဆုံးရှုံးမှုကိုပြောင်းပြန်''' * '''ရည်မှန်းချက် ၇(ခ) ဇီ၀မျိုးကွဲများဆုံးရှုံးမှုကိုလျှော့ချပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်သိသိသာသာဆုံးရှုံးမှုနှုန်းကိုရရှိသည်''' ** ''သစ်တောဖုံးလွှမ်းဧရိယာအချိုးအစား'' ** ''စီအို <nowiki><sub id="mwARk">၂</sub></nowiki> ထုတ်လွှတ်မှု၊စုစုပေါင်းလူတစ် ဦးချင်းနှင့်တစ်ဒေါ်လာဂျီဒီပီ(ပီပီပီ)'' ** ''အိုဇုန်းလွှာများပျက်စီးစေသောအရာများစားသုံးမှု'' ** ''အန္တရာယ်ကင်းသောဇီဝဗေဒဆိုင်ရာကန့်သတ်ချက်အတွင်းရှိငါးစုဆောင်းမှုအချိုးအစား'' ** ''အသုံးပြုသောစုစုပေါင်းရေအရင်းအမြစ်များ၏အချိုးအစား'' ** ''ကာကွယ်ထားသောမြေပြင်နှင့်အဏ္ဏဝါဧရိယာများအချိုးအစား'' ** ''မျိုးသုဉ်းခြင်းနှင့်ခြိမ်းခြောက်မျိုးစိတ်များအချိုးအစား'' * '''ရည်မှန်းချက် (၇) ရည်မှန်းချက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်စိတ်ချရသောသောက်သုံးရေနှင့်အခြေခံ[[ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေး|သန့်ရှင်းရေးအတွက်]]ရေရှည်မသုံးစွဲနိုင်သည့်လူဦးရေအချိုးအစားကိုထက်ဝက်လျှော့ချပါ''' ** ''မြို့ပြနှင့်ကျေးလက်ဒေသများ တိုးတက်ကောင်းမွန်သောရေအရင်းအမြစ်များကိုရေရှည်တည်တံ့နိုင်သည့်လူဦးရေအချိုးအစား'' ** ''မြို့ပြလူဦးရေအချိုးအစားနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းရေးကိုရရှိခြင်း'' * '''ရည်မှန်းချက် ၇(က) ၂၀၂၀ တွင်အနည်းဆုံးဆင်းရဲသားရပ်ကွက်နေထိုင်သူသန်း ၁၀၀ ၏တသက်တာတွင်သိသာသောတိုးတက်မှုများရရှိစေရန်''' ** ''ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်တွင်နေထိုင်သောမြို့ပြလူဦးရေအချိုးအစား'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal7.cfm|title=Goal :: Ensure Environmental Sustainability|publisher=Mdg Monitor|accessdate=18 October 2012}}</ref> === ရည်မှန်းချက် ၈။ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမိတ်ဖက်ပြုရန် === * '''ရည်မှန်းချက် ၈(က) ပွင့်လင်းသောစည်းမျဉ်းအခြေခံ''' ** ''တစ်နိုင်ငံလုံးရောနိုင်ငံတကာတွင်ပါ [[ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး|ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်မှု]]ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးအတွက်ကတိကဝတ်များပါဝင်'' * '''ရည်မှန်းချက် ၈(ခ)ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံး [[ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံ|နိုင်ငံများ၏]]အထူးလိုအပ်ချက်များကိုဖြည့်ဆည်းပေးရန်''' ** ''LDC ပို့ကုန်များအတွက်အခွန်အကောက်ကင်းလွတ်ခွင့်၊ HIPC အတွက်ကြွေးမြီသက်သာရေး အစီအစဉ်နှင့်တရားဝင်နှစ်နိုင်ငံကြွေးမြီများကိုဖျက်သိမ်းခြင်း၊နှင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးကတိကဝတ်နိုင်ငံများအဘို့ပိုပြီးရက်ရောODAတရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီပေရန်'' * '''ရည်မှန်းချက် ၈(ဂ)ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများသို့ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့်ကျွန်းငယ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏အထူးလိုအပ်ချက်များကိုဖြည့်ဆည်းပေးရန်''' ** ''အသေးစားကျွန်းဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်လုပ်ငန်းအစီအစဉ်နှင့်အထွေထွေညီလာခံ ၂၂ ကြိမ်မြောက်အထူးအစည်းအဝေးရလဒ်မှတစ်ဆင့်'' * '''ရည်မှန်းချက် ၈(က)ရေရှည်တွင်ကြွေးမြီများရေရှည်တည်တံ့စေရန်အတွက်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ကြွေးမြီပြဿနာများကိုအမျိုးသားအဆင့်နှင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအစီအမံများဖြင့်အပြည့်အဝကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်''' ** ''အောက်တွင်ဖော်ပြထားသောညွှန်ကိန်းအချို့ကိုဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးသောနိုင်ငံများ၊ အာဖရိက၊ ကုန်းတွင်းပိတ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့်ကျွန်းငယ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက်သီးခြားစီစောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသည်။'' ** ''တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ (ODA)'' *** ''OECD / DAC အလှူရှင်များ၏ GNI ရာခိုင်နှုန်းအနေဖြင့် ODA အသားတင်၊ စုစုပေါင်းနှင့်ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများဖြစ်သည်'' *** ''အခြေခံလူမှုရေးဝန်ဆောင်မှုများအခြေခံပညာရေး၊ အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ အာဟာရ၊ လုံခြုံစိတ်ချရသောရေနှင့်မိလ္လာစနစ်သို့ OECD / DAC အလှူရှင်များ၏ကဏ္ဍအလိုက်ခွဲဝေပေးသော ODAအချိုးအစား'' *** ''ချည်နှောင်ခြင်းမရှိသော OECD / DAC အလှူရှင်များ၏နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ODA အချိုးအစား'' *** ''ODA သည်ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ၌GNIအချိုးအစားအရလက်ခံရရှိရန်'' *** ''ODA သည်GNI၏အချိုးအစားအရကျွန်းငယ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်ရရှိခဲ့သည်'' ** ''ဈေးကွက်ဝင်ခွင့်'' *** ''ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများနှင့်ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများမှတင်သွင်းသောစုစုပေါင်းဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတင်သွင်းမှုအချိုးအစားတန်ဖိုးနှင့်လက်နက်များမပါဝင်သည်အခွန်အကောက်အခမဲ့ဖြစ်သည်'' *** ''ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများမှစိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ၊ အထည်အလိပ်များနှင့်အဝတ်အထည်များအတွက်ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများမှချမှတ်ထားသောပျမ်းမျှအခွန်နှုန်းထားများ'' *** ''OECD နိုင်ငံများအနေဖြင့်၎င်းတို့၏ဂျီဒီပီ၏ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ်စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာအထောက်အပံ့များကိုခန့်မှန်းသည်'' *** ''ကုန်သွယ်မှုစွမ်းရည်တည်ဆောက်ရန် ODA ၏အချိုးအစားသည်ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်'' ** ''ကြွေးမြီရေရှည်တည်တံ့မှု'' *** ''HIPC ဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ်သို့ရောက်သောနိုင်ငံအရေအတွက်နှင့်HIPC ပြီးစီးသည့်အမှတ်အရေအတွက်တဖြည်းဖြည်းတိုးပွားလာခြင်း'' *** ''HIPC ပဏာမခြေလှမ်းအနေဖြင့်ပေးဆပ်သောကြွေးမြီအမေရိကန်ဒေါ်လာ'' *** ''ကုန်စည်နှင့်ဝန်ဆောင်မှုများ၏ပို့ကုန်ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ်အကြွေးဝန်ဆောင်မှု'' * '''ရည်မှန်းချက် ၈(အီး)ဆေးဝါးကုမ္ပဏီများနှင့်ပူးပေါင်း၍ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှတတ်နိုင်သောမရှိမဖြစ်လိုအပ်သောဆေးဝါးများကိုရယူသုံးစွဲရန်''' ** ''ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့်အခြေခံလိုအပ်သည့်ဆေးဝါးများသုံးစွဲနိုင်သောလူဦးရေအချိုးအစား'' * '''ရည်မှန်းချက် ၈(အက်လ်)ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့်ပူးပေါင်း၍နည်းပညာအသစ်များ၊ အထူးသဖြင့်[[သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ|သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေး]]များ၏အကျိုးကျေးဇူးများကိုရရှိစေရန်''' ** ''လူဦးရေ၁၀၀လျှင်တယ်လီဖုန်းလိုင်းနှင့်ဆယ်လူလာဖုန်းလက်ခံသူ'' ** ''လူဦးရေ၁၀၀တွင်အသုံးပြုသောကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာများ'' ** ''လူဦးရေ၁၀၀လျှင်အင်တာနက်အသုံးပြုသူ'' <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/goal8.cfm|title=Goal :: Develop a Global Partnership for Development|publisher=Mdg Monitor|accessdate=18 October 2012}}</ref> == ဝေဖန်မှု == === အထွေထွေ === အထွေထွေဝေဖန်မှုများတွင်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်စွမ်းမရှိခြင်းနှင့်ရွေးချယ်ထားသည့်ရည်ရွယ်ချက်များနောက်ကွယ်ရှိတရားမျှတမှုတို့ပါဝင်သည်။ <ref name="idrc.ca"/> ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်သိသိသာသာကွာဟမှုများရှိသော်လည်းMDGများတွင်တိုင်းပြည်အတွင်းတန်းတူညီမျှမှုအတွက်ခိုင်မာသောရည်ရွယ်ချက်များနှင့်ညွှန်းကိန်းများမရှိပါ။ <ref name="idrc.ca"/> <ref name="ReferenceA">Can the MDGs provide a pathway to social justice?: The challenge of intersecting inequalities. 2010. Naila Kabeer for Institute of Development Studies.</ref> ပူးပေါင်းပါဝင်ကျေးလက်အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုအခြေပြုရပ်ရွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မျိုးစေ့ပမာဏစသည့် နည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍လူ့စွမ်းအင်နှင့်လက်ရှိအရင်းအမြစ်များမှတစ်ဆင့်လိုအပ်သောဒေသလိုအပ်ချက်များကိုဖြည့်ဆည်းရန်ဒေသန္တရအောင်မြင်မှုကိုထပ်မံတိုးချဲ့သင့်သည်။ <ref>Daniel C. Taylor, Carl E. Taylor, Jesse O. Taylor, ‘'Empowerment on an Unstable Planet: From Seeds of Human Energy to a Scale of Global Change'’ (New York: Oxford University Press, 2012) pp. 25–33.</ref> MDG (၈)သည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအောင်မြင်မှုများထက်အလှူရှင်များ၏အောင်မြင်မှုများအပေါ်အထူးအာရုံစိုက်သည်။ ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစင်တာမှနှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော''ကတိသစ္စာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအညွှန်း''ကိန်းသည် MDG အတွက်အကောင်းဆုံးကိန်းဂဏန်းညွှန်းကိန်းဖြစ်သည်။ (၈) <ref>{{Cite web|title=Human Development Report 2003}}</ref>တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာအကူအညီများထက်အလှူရှင်တိုးတက်မှုပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအတိုင်းအတာဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်ကုန်သွယ်ရေးရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစသောဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကိုအကျိုးသက်ရောက်စေမည့်အညွှန်းကိန်းများပေါ်ရှိမူဝါဒများကိုထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုအပေါ်မလုံလောက်သောကြောင့် MDGကိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref name="idrc.ca">{{Cite book|title=An introduction to the human development and capability approach freedom and agency|url=https://archive.org/details/introductiontohu00unse|publisher=Earthscan International Development Research Centre|location=Sterling, Virginia Ottawa, Ontario|year=2009|isbn=978-1844078066}}</ref> ထို့ကြောင့်၎င်းတို့သည်ထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်တွင်ဖော်ပြထားသောစံနမူနာများအောင်မြင်ရန်လိုအပ်သည့်အရာအားလုံးကိုမဖမ်းယူနိုင်ရန်။ <ref name="ReferenceA">Can the MDGs provide a pathway to social justice?: The challenge of intersecting inequalities. 2010. Naila Kabeer for Institute of Development Studies.</ref> ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူအများစုမှာလယ်သမားများဖြစ်သော်လည်းလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို MDGတွင်အထူးဖော်ပြခြင်းမရှိပါ။ {{Citation needed|date=September 2013}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2013)">ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> === တရားဝင်မှုမရှိခြင်းဟုစွပ်စွဲ === တစ်ခုလုံးကို MDG ဖြစ်စဉ်ကိုချို့တဲ့စွပ်စွဲထားပြီးတရားဝင်မှုဟာ MDGအထောက်အကူပြုဖို့ရှာသောမကြာခဏအလွန်ပါဝင်သူများ၏အသံကိုထည့်သွင်းရန်ပျက်ကွက်ရလဒ်အဖြစ်စားနပ်ရိက္ခာအချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစီမံကိန်းကော်မတီသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အလွန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု MDG ၆၉ နှင့်ပတ်သက်၍ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သည့်စာတမ်းတွင်ဤသို့ဖော်ပြထားသည် MDGအား ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်အဓိကအကန့်အသတ်ဖြစ်စေခြင်းမှာMDGပိုင်ဆိုင်မှုမရှိခြင်းကြောင့်အကောင်အထည်ဖော်ရန်နိုင်ငံရေးဆန္ဒမရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ " <ref>{{Cite web|title=Position International Planning Committee on Food Sovereignty Informal Thematic Consultation Hunger, Food and Nutrition Post 2015, CSA actors|url=http://www.fao.org/fsnforum/post2015/sites/post2015/files/files/IPC%20declarat%20post2015%2B%2011feb%20(ES%20EN).pdf|accessdate=7 October 2013|archivedate=29 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130629161857/http://www.fao.org/fsnforum/post2015/sites/post2015/files/files/IPC%20declarat%20post2015%2B%2011feb%20(ES%20EN).pdf}}</ref> === လူ့အခွင့်အရေး === MDGများသည်ဒေသတွင်းပူးပေါင်းပါဝင်မှုနှင့်စွမ်းရည်မြှင့်တင်မှုကိုအမျိုးသမီးစွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်းမှလွဲ၍အလွန်အမင်းအလေးပေးလိမ့်မည်။ <ref name="idrc.ca"/> အစားအစာရရှိရန်အခွင့်အရေးကိုအာရုံစိုက်သောလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း FIANအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသည် ၂၀၁၅ အလွန် ပို့စ်တင်လုပ်ငန်းစဉ်တွင်လူ့အခွင့်အရေးအဓိကအရည်အချင်းပြည့်မှီသောပေါ်လစီကိုက်ညီမှုနှင့်လူ့အခွင့်အရေးအခြေပြုစောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့်တာဝန်ယူမှုတို့မရှိခြင်းကိုထောက်ပြခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သောတာဝန်ခံမှုမရှိပါကအမျိုးသားနှင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပေါ်လစီများသိသိသာသာပြောင်းလဲခြင်းမရှိနိုင်ပါ။ <ref>{{Cite web|last=FIAN International|title=Post 2015 Thematic Consultation|url=http://www.fao.org/fsnforum/post2015/comments/2?page=1|accessdate=7 October 2013|archivedate=2 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102165506/http://www.fao.org/fsnforum/post2015/comments/2?page=1}}</ref> === လူ့အရင်းအနှီး === MDG (၂)မူလတန်းပညာရေးကိုအာရုံစိုက်ပြီးကျောင်းအပ်နှံခြင်းနှင့်ပြီးဆုံးခြင်းကိုအလေးပေးသည်။ အချို့သောနိုင်ငံများတွင်မူလတန်းကျောင်းအပ်နှံမှုသည်အောင်မြင်မှုအဆင့်၏ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့်တိုးတက်ခဲ့သည်။ အချို့ဖြစ်ရပ်များတွင်မူလတန်းပညာရေးကိုအလေးထားခြင်းသည်အလယ်တန်းနှင့်အလယ်တန်းလွန်ပညာရေးကိုဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Waage|first=Jeff|title=The Millennium Development Goals: a cross-sectoral analysis and principles for goal setting after 2015|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(10)61196-8/fulltext|date=18 September 2010|journal=The Lancet|volume=376|issue=9745|pages=991–1023|doi=10.1016/s0140-6736(10)61196-8|pmid=20833426|pmc=7159303}}{{Registration required}}</ref> မိခင်သေဆုံးမှု၊[[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျား]]နှင့်[[တီဘီရောဂါ]] ဆိုင်ရာရည်မှန်းချက်များကိုတိုင်းတာရန်မဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့်ကုလသမဂ္ဂ၏လက်ရှိခန့်မှန်းချက်အရသိပ္ပံနည်းကျခိုင်လုံမှုမရှိခြင်းသို့မဟုတ်ပျောက်ဆုံးခြင်းတို့ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထုတ်ထုတ်ဝေမှုတစ်ခုကဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="Amir Attaran 2005">{{Cite journal|title=An Immeasurable Crisis? A Criticism of the Millennium Development Goals and Why They Cannot Be Measured}}</ref> အိမ်ထောင်စုစစ်တမ်းများသည်ကျန်းမာရေး MDGအတွက်အဓိကတိုင်းတာချက်ဖြစ်သော်လည်းအကန့်အသတ်ရှိသည့်အရင်းအမြစ်များကိုစားသုံးသည့်ထပ်တူကျသောတိုင်းတာမှုများဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင်ဤအခြေအနေများ၏အမြင့်ဆုံးအဆင့်ရှိသောနိုင်ငံများသည်ပုံမှန်အားဖြင့်အနည်းဆုံးယုံကြည်စိတ်ချရသောအချက်အလက်ကောက်ယူမှုရှိသည်။ အဆိုပါလေ့လာမှုကတိကျသောအစီအမံများမရှိဘဲတိုးတက်မှုပမာဏကိုဆုံးဖြတ်ရန်မဖြစ်နိုင်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ MDGသည်လက်နက်များနှင့်ပတ်သက်သောအပြောအဆိုခေါ်ဆိုမှုထက်အနည်းငယ်သာပိုများစေသည်။ MDAမှMcArthurနှင့်ဆပ်လ်ကဲ့သို့သောသူများကတိုင်းတာရာတွင်အခက်အခဲများရှိသော်လည်းရည်မှန်းချက်များချမှတ်ခြင်းသည်ဆက်လက်တည်ရှိဆဲဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်၏အရည်အသွေးနှင့်အရည်အသွေးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူအချက်အလက်ပိုမိုစုဆောင်းနိုင်သည်။ <ref name="McArthur JW 2005">{{Cite journal|title=Response to Amir Attaran|year=2005}}</ref> ကျန်းမာရေးနှင့်မသက်ဆိုင်သော MDG များကိုမကြာခဏကောင်းစွာတိုင်းတာနိုင်ကြောင်းနှင့်အချက်အလက်အားလုံးမရှိခြင်းကြောင့် MDGအားလုံးကိုမဖြေရှင်းနိုင်ဟုသူတို့ကအခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။ ဝင်ငွေမှလွဲ၍အခြားကိစ္စရပ်များတွင်ကောင်းမွန်စွာနေထိုင်ခြင်းသည် MDGများသို့ရန်ပုံငွေရရှိစေရန်ကူညီသည်။ <ref name="idrc.ca"/> နောက်ထပ် MDGကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကိုဦးစားပေးသည်။ တိုင်းတာမှုဆိုင်ရာပြဿနာများရှိနေသော်လည်းတိုးတက်မှု၏အသုံးဝင်သည့်တိုင်းတာမှုများနှင့်အတူရရှိနိုင်သောရည်မှန်းချက်များကိုချမှတ်နိုင်သည်။ <ref name="haines">Andy Haines and Andrew Cassels. 2004. "Can The Millennium Development Goals Be Attained?" ''BMJ: British Medical Journal'', Vol. 329, No. 7462 (14 August 2004), pp. 394–397</ref> MDGများတွင်ကျား၊ မနှင့်မျိုးဆက်ပွားအခွင့်အရေးများ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့်နည်းပညာပျံ့နှံ့မှုတို့ပါဝင်သည်။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများကိုဦးစားပေးဆောင်ရွက်ခြင်းသည်အရင်းအမြစ်အကန့်အသတ်ရှိသောဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအားအရင်းအမြစ်များကိုခွဲဝေချထားပေးခြင်းကိုဆုံးဖြတ်ရန်ကူညီသည်။ MDG များသည်ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများ၏ကတိကဝတ်များကိုပိုမိုခိုင်မာစေပြီးအကူအညီနှင့်သတင်းအချက်အလက်မျှဝေခြင်းကိုအားပေးသည်။ ရည်မှန်းချက်များအပေါ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကတိကဝတ်ပြုမှုသည်သူတို့၏အောင်မြင်မှုအလားအလာကိုမြင့်တက်စေနိုင်သည်။ MDGသည်ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးတွင်အများဆုံးထောက်ခံသည့်အရာဖြစ်ကြောင်းသတိပြုမိကြသည်။ <ref name="undp.org">United Nations. 2006. "The Millennium Development Goals Report: 2006." United Nations Development Programme, www.undp.org/publications/MDGReport2006.pdf (accessed 2 January 2008).</ref> MDGအောင်မြင်ခြင်းသည်စီးပွားရေးတိုးတက်မှုတစ်ခုတည်းပေါ်တွင်မူတည်သည်မဟုတ်ပါ။ MDG ၏ဖြစ်ရပ်အတွက်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကဲ့သို့သော[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]ကဲ့သို့သောကလေးငယ်သေဆုံးမှုကို[[ဝက်သက်ရောဂါ|ဝက်သက်]] ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကဲ့သို့ဈေးသိပ်မကြီးသော်လည်းထိရောက်သောကြားဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်ကလေးသေဆုံးမှုကိုလျှော့ချနိုင်ကြောင်းပြသခဲ့သည်။ သို့သော်များစွာသောနိုင်ငံများတွင်အစိုးရအသုံးစရိတ်သည်သဘောတူညီထားသောအသုံးစရိတ်များကိုပြည့်မီရန်မလုံလောက်ပါ။ <ref>{{Cite web|url=http://www.odi.org.uk/resources/docs/6325.pdf/|title=The Feasibility of Financing Sectoral Development Targets|accessdate=6 February 2014|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005041627/http://www.odi.org.uk/resources/docs/6325.pdf}}</ref> ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်များမှသုတေသနပြုချက်အရအရွယ်အစားအားလုံးနှင့်ကိုက်ညီမှုပုံစံသည်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏တစ်ဦးချင်းစီကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပရိုဖိုင်းများကိုလုံလောက်စွာမတုံ့ပြန်နိုင်ကြောင်း၊ သို့ရာတွင်လေ့လာမှုတွင်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေးကိုမြှင့်တင်ရန်အကန့်အသတ်များရှိနေသည်။ ၎င်းမှာစုပ်ယူနိုင်စွမ်းမရှိခြင်း၊ ကျန်းမာရေးစနစ်များအားနည်းခြင်း၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ကန့်သတ်ချက်များနှင့်မြင့်မားသောကုန်ကျစရိတ်များအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုအရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကိုတိုးချဲ့ရန်လိုအပ်သည့်အစီအမံများကိုဖုံးကွယ်ထားသည်။ ဤအစီအမံများတွင်နိုင်ငံရေး၊ စည်းရုံးရေးနှင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအတိုင်းအတာကိုတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့်ဒေသခံအဖွဲ့အစည်းများကိုပြုစုပျိုးထောင်ရန်လိုအပ်သည်တို့ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite journal|title=Do We Have the Right Models for Scaling Up Health Services to Achieve the Millennium Development Goals?|url=http://www.futurehealthsystems.org/publications/do-we-have-the-right-models-for-scaling-up-health-services-t.html|archive-date=4 August 2020|access-date=16 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804004355/http://www.futurehealthsystems.org/publications/do-we-have-the-right-models-for-scaling-up-health-services-t.html|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.futurehealthsystems.org/publications/do-we-have-the-right-models-for-scaling-up-health-services-t.html |access-date=16 August 2020 |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804004355/http://www.futurehealthsystems.org/publications/do-we-have-the-right-models-for-scaling-up-health-services-t.html }}</ref> ကျားမဖြစ်ခြင်း၊ လူသားချင်းစာနာမှုနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအစီအစဉ်များနှင့်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့အကြားကွဲပြားမှုသည် MDGအောင်မြင်မှုရှိမရှိကိုဆုံးဖြတ်လိမ့်မည်ဟုပြည်ပဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန (ODI) မှသုတေသီများကဆိုသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေးမိတ်ဖက် (IHP +) သည်ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင်ထိရောက်သောအကူအညီများနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများကိုကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် MDG တိုးတက်မှုကိုအရှိန်မြှင့်တင်ရန်ရည်ရွယ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်ကျန်းမာရေးအတွက်သိသာထင်ရှားသည့်ရန်ပုံငွေကိုအစိုးရများသည်နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်များနှင့်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည့်ပြင်ပအရင်းအမြစ်များမှရရှိသည်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်နံပါတ်များတိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှရန်ပုံငွေစီးဆင်းမှုနှင့်ဗျူရိုကရေစီဆိုင်ရာတောင်းဆိုမှုများသည်ပြောင်းလဲလာသည်။ တစ်ခုတည်းသောအမျိုးသားကျန်းမာရေးမဟာဗျူဟာ၊ စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်မှုမူဘောင်တစ်ခုနှင့်အပြန်အလှန်တာဝန်ခံမှုတို့ကိုအားပေးခြင်းဖြင့် IHP+သည်အစိုးရ၊ အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်များနှင့်အခြားကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ဆိုင်သူများအကြားယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ === တူညီမျှ === MDGအောင်မြင်ရန်မဟာဗျူဟာများနှင့်ချဉ်းကပ်မှုများကိုပြန်လည်စဉ်းစားခြင်းတွင်ထပ်မံဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများမှာ ပြည်ပဖွံ့ဖြိုးရေးဌာနမှသာတူညီမျှမှုအခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍သုတေသနပြုခြင်းများပါဝင်သည်။ <ref name="ODI2">Vandemoortele, Milo (2010) [http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=4895&title=mdgs-equity "The MDGs and Equity"]{{Dead link|date=August 2021 }}, Overseas Development Institute.</ref> ODI မှသုတေသီများကသာတူညီမျှမြှင့်တင်ခြင်းအားဖြင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုသည်တိုင်းပြည်၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင်ပါဝင်မှုနှင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့်ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှုကိုလျော့နည်းစေသည့် သီလ၀ န်းကျင်ကိုဖန်တီးရာတွင်သာတူညီမျှသောအခန်းကဏ္ဍဖန်တီးမှု၌မကြာသေးမီကတွေ့ရှိခဲ့သောတိုးတက်မှုများကြောင့်တိုးတက်မှုကိုအရှိန်မြှင့်နိုင်သည်ဟုပြောဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်းရှယ်ယာစီးပွားရေးဒါပေမယ့်လည်းအဖြစ်သက်သက်သာနားလည်သဘောပေါက်မဖြစ်သင့်သောနိုင်ငံရေးဘရာဇီးငွေသားလွှဲပြောင်းခြင်း၊[[ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ|ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ]]သုံးစွဲသူအခကြေးငွေများကိုဖယ်ရှားခြင်းနှင့်နောက်ဆက်တွဲအဆိုးရွားဆုံးသို့မဟုတ်အခြား[[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရီတေးယပ်စ်]]လစ်ဘရယ်ဖြစ်ခြင်း အားလုံးပါဝင်သောတိုးတက်မှုနှင့်အားလုံးပါဝင်သောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသို့လမ်းမပေါ်သို့ကူညီခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ [[ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့]] ထို့ကြောင့် ODI မှ သုတေသီများသည် MDGကိုပိုမိုလျင်မြန်စွာမည်သို့ရရှိနိုင်ကြောင်းပိုမိုရှင်းလင်းစွာနားလည်နိုင်ရန်အတွက်တန်းတူညီမျှမှုကိုလိဂ်ဇယားများတွင်တိုင်းတာရန်အဆိုပြုထားသည်ODIလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ၂၀၁၀ MDG ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းအစည်းအဝေးတွင်တင်ပြခဲ့သည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုတိုးလာခြင်း၏အကျိုးဆက်များကို''အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမူးယစ်ဆေးဝါးမူဝါဒဂျာနယ်''ကMDGရည်မှန်းချက်ကိုအဟန့်အတားအဖြစ်မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="singer">{{Cite journal|title=Drugs and Development: The Global Impact of Drug Use and Trafficking on Social and Economic Development}}</ref> === အမျိုးသမီးပြဿနာများ === [[ဖိုင်:Geena_Davis_at_the_podium_(9922450166).jpg|thumb| ဟောလိဝုဒ်မှမင်းသမီး Geena Davisသည်နယူးယောက်ရှိ ရက်ဖောင်ဒေးရှင်းမှMDGနှစ်သစ်ကြိုဆိုပွဲ အစီအစဉ်တွင်မိန့်ခွန်းပြောကြားကာ၊သူမ၏အဖွဲ့အစည်း ဟောလိဝုဒ်တွင်မညီမျှမှုကို နှိမ်နှင်းခြင်းကဲ့သို့သောရုပ်ရှင်၌ကျားမအခန်းကဏ္ဍ နှင့်ပြဿနာများကိုတင်ပြခဲ့သည်။ ]] ကျား၊ မရေးရာကိစ္စရပ်များအပေါ်ပိုမိုအာရုံစိုက်ခြင်းက MDG တိုးတက်မှုကိုအရှိန်မြှင့်နိုင်သည်။ <ref name="Kabeer, Naila 2003">Kabeer, Naila. 2003. ''Gender Mainstreaming in Poverty Eradication and the Millennium Development Goals: A Handbook for Policy-Makers and Other Stakeholders''. Commonwealth Secretariat.</ref> တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်မိခင်[[အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း|အာဟာရချို့တဲ့မှု]]ကြောင့်ကလေးငယ်များသည်ကိုယ်အလေးချိန်နိမ့်ကျခြင်းနှင့်သေဆုံးမှုနှုန်းမြင့်မားခြင်းတို့ကြောင့်မကြာခဏခံစားခဲ့ရသည်။ အခကြေးငွေပေး၍ရသောအလုပ်သည်အမျိုးသမီးများ၏ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်အာဟာရများကိုရရှိစေပြီးကလေးသေဆုံးမှုနှုန်းကိုလျှော့ချနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးပညာရေးတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့်လုပ်သားအင်အားပါဝင်မှုကဤသက်ရောက်မှုများကိုတိုးပွားစေသည်။ အမျိုးသမီးများအတွက်စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများပိုမိုကောင်းမွန်စေသည့်လိင်ဈေးကွက်တွင်ပါဝင်မှုကိုလည်းလျော့နည်းစေသည်။ အမျိုးသမီးများစွမ်းရည်မြှင့်တင်နိုင်သည့်နောက်တစ်နည်းမှာလခပေးသောအလုပ်ကိုလက်လှမ်းမီခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအခွင့်အလမ်းအိမ်ထောင်စုများ၌အမျိုးသမီးများအေဂျင်စီများတိုးပွားလာသည်ဟုစီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်များတွင်လည်းတိုးချဲ့ပြောဆိုခဲ့သည်။ မက္ကဆီကိုကျေးလက်ဒေသမှအမျိုးသမီးများအားလေ့လာမှုတစ်ခုအရစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်ပါ ဝင်သူများအိမ်ထောင်စုများ၌ပိုမိုလေးစားမှုရရှိရန်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်တန်ဇန်းနီးယားမှနောက်ထပ်လေ့လာမှုတစ်ခုအရလုပ်အားခတိုးမြှင့်သုံးစွဲခြင်းသည်အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုကိုရေရှည်လျှော့ချနိုင်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့်အမျိုးသမီးများ၏အလုပ်အကိုင်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးအရင်းအမြစ်များကိုလက်လှမ်းမီမှုသည်သူတို့၏နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုကိုတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှမှအချက်အလက်များအရအသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများတွင်ပိုမိုပါဝင်မှုသည်နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုပိုမိုမြင့်မားခြင်းနှင့်အစိုးရအစီအစဉ်များကိုပိုမိုလက်လှမ်းမီခြင်းစသည့်အပြုသဘောဆောင်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုများစွာရှိသည်။ <ref>{{Cite journal|title=Gender equality and women's empowerment: a critical analysis of the third millennium development goal|journal=Gender and Development|date=2005|volume=13|issue=Gender and Development|pages=13–24|doi=10.1080/13552070512331332273}}</ref> ကျားမတန်းတူညီမျှမှုတိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကိုလျှော့ချရန်အရင်းအမြစ်များ၊ နည်းပညာများနှင့်ဗဟုသုတများရှိသော်လည်းနိုင်ငံရေးအလိုတော်မှာမကြာခဏပျောက်ဆုံးနေသည်။ <ref name="Grown, Caren 2005">{{Cite journal|year=2005|title=Answering the Skeptics: Achieving Gender Equality and the Millennium Development Goals|journal=Development|volume=48|issue=3|pages=82–86|doi=10.1057/palgrave.development.1100170}}</ref> အလှူရှင်များနှင့်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသည်ဦးစားပေးကဏ္ဍဒေသများခုနစ်ခုကိုအာရုံစိုက်မည်ဆိုလျှင် MDG ဆီသို့ ဦးတည်သောတိုးတက်မှုများစွာရရှိနိုင်သည်။ ဤရွေ့ကားခုနစ်ခုဦးစားပေးကဏ္ဍများပါဝင်သည် အလယ်တန်းကျောင်းမိန်းကလေးငယ်များ ပြီးစီးတိုးမြှင့်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့်မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးအခွင့်အရေးများကိုအာမခံ, အမျိုးသမီးနှင့်မိန်းကလေးရဲ့အချိန်ထမ်းရွက်ဖြေလျှော့ရန်အခြေခံအဆောက်အဦများတိုးတက်ကောင်းမွန်ရေးအမျိုးသမီးရဲ့ပစ္စည်းဥစ္စာပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေးများကိုအာမခံအလုပ်အကိုင်အတွက်ကျားမမညီမျှမှုကိုလျှော့ချဖြင့်ကျင်းပထိုင်ခုံတိုးမြှင့်အစိုးရထဲမှာအမျိုးသမီးများအပေါ်အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး။ ဒါဟာစဉ်းစားသည်လက်ရှိ MDGရည်မှန်းချက်များသည်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးနှင့်အလုပ်အကိုင်အတွက်ကျားမမညီမျှမှုကိုခြေရာခံရန်လုံလောက်သောအလေးပေးမှုမထားကြောင်းကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့်နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာကိုယ်စားပြုမှုနှင့်သက်ဆိုင်သောကျားမရည်မှန်းချက်များသာရှိနေသည်။ <ref name="Kabeer, Naila 2003">Kabeer, Naila. 2003. ''Gender Mainstreaming in Poverty Eradication and the Millennium Development Goals: A Handbook for Policy-Makers and Other Stakeholders''. Commonwealth Secretariat.</ref> <ref>Noeleen Heyzer. 2005. "Making the Links: Women's Rights and Empowerment Are Key to Achieving the Millennium Development Goals". ''Gender and Development'', Vol.&nbsp;13, No.&nbsp;1, Millennium Development Goals (March 2005), pp. 9–12</ref> ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးမူဝါဒများနှင့်ကျား၊ မရေးရာအချက်အလက်များစုဆောင်းခြင်းအပေါ်အမျိုးသမီးများအားစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် MDGများသို့တိုးမြှင့်နိုင်ရန်အတွက်ပိုမိုအလေးထားသင့်သည်။   <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<span about="#mwt207" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution.<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;></span> (December 2016)&amp;quot;}]</nowiki>]}" title="The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (December 2016)" typeof="mw:ExpandedAttrs">ဘယ်သူ့အဆိုအရ?<nowiki></span></nowiki>''</sup> == တိုးတက်မှု == [[ဖိုင်:Extreme_poverty_1981-2008.svg|thumb| ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၁.၁.၂၅ နှင့် ၂၀၀၅ တွင်တစ်နေ့လျှင်အမေရိကန်ဒေါ်လာနှင့်ညီမျှအနီရောင်နှင့်ကမ္ဘာ့လူဦး ရေအချိုးအစားအပြာ၁၉၈၁ မှ ၂၀၀၈အထိကမ္ဘာ့လူဦး ရေအချိုးအစားအရကမ္ဘာ့ဘဏ်အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ နေထိုင်သည်။ ]] ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သို့ရောက်ရှိရန်တိုးတက်မှုသည်နိုင်ငံအနှံ့တွင်မညီမျှမှုရှိသည်။ [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]]သည်ရည်မှန်းချက်များစွာကိုရရှိခဲ့ပြီး <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/country_progress.cfm?c=BRA&cd=|title=Brazil: Quick Facts|publisher=MDG Monitor|accessdate=14 October 2012|archivedate=3 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603005622/http://www.mdgmonitor.org/country_progress.cfm?c=BRA&cd=}}</ref> [[ဘီနင်နိုင်ငံ|ဘီနင်]]ကဲ့သို့သောအခြားသူများသည်မည်သည့်အရာကိုမဆိုအကောင်အထည်ဖော်ရန်လမ်းကြောင်းမရှိသေးသော်လည်း <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/country_progress.cfm?c=BEN&cd=|title=Benin: Quick Facts|publisher=MDG Monitor|accessdate=14 October 2012|archivedate=16 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121216134539/http://www.mdgmonitor.org/country_progress.cfm?c=BEN&cd=}}</ref> အောင်မြင်သောနိုင်ငံများတွင်တရုတ်ဆင်းရဲမွဲတေမှုလူဦးရေ ၄၅၂ သန်းမှ ၂၇၈ သန်းသို့ကျဆင်းသွားသည်နှင့်အိန္ဒိယတို့ပါဝင်သည်။ <ref name="econ.lse.ac.uk">{{Cite web|url=http://econ.lse.ac.uk/staff/rburgess/wp/jep11.pdf|title=Halving Global Poverty|accessdate=14 October 2012|archivedate=10 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151010043928/http://econ.lse.ac.uk/staff/rburgess/wp/jep11.pdf}}</ref> [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]ခန့်မှန်းချက်အရ MDG သည် &nbsp; တစ်နေ့လျှင်ဒေါ်လာ ၁ ဒေါ်လာအောက်သာရှိသောလူဦးရေထက်ဝက်ကို၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ရရှိခဲ့ပြီးအဓိကအားဖြင့်ဤနိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံနှင့်အရှေ့အာရှမှရလဒ်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ <ref>Chen, Shaohua and [[Martin Ravallion]], (29 February 2012) "[http://siteresources.worldbank.org/INTPOVCALNET/Resources/Global_Poverty_Update_2012_02-29-12.pdf An Update to the World Bank’s Estimates of Consumption Poverty in the Developing World]" Development Research Group, World Bank, Retrieved 14 August 2012.</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းတွင်[[နီပေါနိုင်ငံ]]သည်ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ပြီးတောင်အာရှ၏အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံဖြစ်နေသည်။ ကျန်းမာရေးအသုံးစရိတ်များကိုနှစ်ဆတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့်အဆင်းရဲဆုံးဒေသများတွင်အာရုံစိုက်ခြင်းတို့သည် ၁၉၉၈ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်အကြားမိခင်သေဆုံးမှုနှုန်းထက်ဝက်ကျဆင်းခဲ့သည်။ Multidimensionalဆင်းရဲမွဲတေမှုအညွှန်းကိန်းခြေရာခံတိုင်းပြည်တိုင်းတွင်အကြီးမားဆုံးကျဆင်းမှုကိုတွေ့မြင်ခဲ့သည်။ ၀ င်ငွေတိုးတက်မှုအနည်းငယ်ရှိသော်လည်း[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှ]]တွင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသောမွေးကင်းစနှင့်မိခင်သေဆုံးမှုတို့တွင်အကြီးမားဆုံးတိုးတက်မှုအချို့ကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="econ2013">{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/international/21586601-eradicating-extreme-poverty-no-longer-pipe-dream-first-governments-must-agree|title=Poverty: Growth or safety net?|accessdate=4 October 2013}}</ref> ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်တစ်နေ့လျှင် ၁.၂၅ ဒေါ်လာအောက်သာနေထိုင်သောလူဦးရေသည် ၁၉၉၀ မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အတွင်းလူဦး ရေ ၂ ဒသမ ၂ ဘီလီယံသို့ ၁.၂ ဘီလီယံသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီးရည်မှန်းချက်မတိုင်မီ MDG 1A သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်အကြီးမားဆုံးကျဆင်းမှုမှာတရုတ်နိုင်ငံတွင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ကလေးသေဆုံးမှုနှင့်မိခင်သေဆုံးမှုနှုန်းထက်ဝက်အောက်ကျဆင်းနေသည်။ သန့်ရှင်းရေးနှင့်ပညာရေးပစ်မှတ်များကိုလည်းလွဲချော်လိမ့်မည်။ <ref name="econ2013"/> === ဘက်ပေါင်းစုံကြွေးမြီလျှော့ချရေး === G-8ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးများအတွက်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး[[လန်ဒန်မြို့|လန်ဒန်]]ဟာအဘို့အပြင်ဆင်မှုအတွက်ဇွန်လ 2005 ခုနှစ်တွင်Gleneaglesထိပ်သီးအစည်းအဝေးဇူလိုင်လအတွင်းနှင့်ကမ္ဘာ့ဘဏ်IMFနှင့်ရန်လုံလောက်သောရန်ပုံငွေများကိုသဘောတူညီခဲ့အာဖရိကဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ဒေါ်လာ၄၀မှဒေါ်လာ ၅၅ကျန်ရှိနေသေးသော HIPC ဘက်ပေါင်းစုံကြွေးမြီဖျက်သိမ်း (AfDB) ဘီလီယံလက်ခံသူများသည်သီအိုရီအရကျန်းမာရေးနှင့်ပညာရေးအတွက်ကြွေးမြီငွေပေးချေမှုကိုပြန်လည်ပေးလိမ့်မည်။ Gleaneaglesအစီအစဉ်သည်ဘက်ပေါင်းစုံကြွေးမြီလျှော့ချရေးပဏာမခြေလှမ်း (MDRI)ဖြစ်လာသည်။ ချေးငွေဆိုင်ရာအေဂျင်စီကအတည်ပြုပြီးသည်နှင့်တိုင်းပြည်များသည်အရည်အချင်းပြည့်မှီလာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့်AfDBသည် MDRI အား HIPCအစီအစဉ်ပြီးဆုံးသောနိုင်ငံများသို့ကန့်သတ်ထားသော်လည်း IMF ၏သတ်မှတ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီမှုရှိခြင်းသည် IMF ၏ထူးခြားသောတူညီသည့်ကုသမှုလိုအပ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီစေရန်ဖြစ်သည်။ HIPC နိုင်ငံများအတွက်အရည်အချင်းပြည့်မှီမှုကိုကန့်သတ်မည့်အစား၊ တစ်ဦးချင်းဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၃၈၀ သို့မဟုတ်အကြွေးပြန်လည်ပေးဆပ်ရန်အရည်အချင်းမပြည့်မီသောမည်သည့်နိုင်ငံမဆို။ IMF သည်ဒေါ်လာ ၃၈၀ သတ်မှတ်ချက်ကိုလက်ခံခဲ့ပြီး HIPCတံခါးခုံအနီးကပ်နီးကပ်စွာရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ === ဆာဟာရတောင်ပိုင်းအာဖရိက === အောင်မြင်မှုတစ်ခုကတော့ဆာဟာရတောင်ပိုင်းအာဖရိကမှာဆန်ထုတ်လုပ်မှုကိုအားဖြည့်ဖို့ဖြစ်တယ်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်လောက်တွင်ဆန်တင်သွင်းမှုသည် ၁ ဒေါ်လာနီးပါးရှိခဲ့သည်နှစ်စဉ်ဘီလီယံလယ်သမားများအနေဖြင့်အထွက်နှုန်းမြင့်သည့်သင့်တော်သည့်ဆန်မျိုးကိုမတွေ့ရပါအကျိုးအမြတ်မြင့်မားပြီးကောင်းမွန်စွာလိုက်လျောညီထွေရှိသည့်မျိုးစိတ်ဖြစ်သောအာဖရိကအတွက်ဆန်စပါးအသစ် (NERICA)ကိုကွန်ဂိုဘရာဇီဗီးလ်၊ ကော့သောင်း၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဂီနီ၊ ကင်ညာ၊ မာလီ၊ နိုင်ဂျီးရီးယားဒီမျိုးကွဲ ၁၈ မျိုးခန့်ကိုရရှိနိုင်ခဲ့ပြီးအာဖရိကလယ်သမားများအား၎င်းတို့၏မိသားစုများကိုကျွေးမွေးရန်နှင့်အပိုရောင်းချရန်အတွက်ဆန်အလုံအလောက်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/story.cfm?goal=1|title=Goal :: Tracking the Millennium Development Goals|publisher=Mdg Monitor|date=1 November 2007|accessdate=14 October 2012|archivedate=30 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130105523/http://www.mdgmonitor.org/story.cfm?goal=1}}</ref> ဒေသတွင်းတွင်လည်း MDG ဆီသို့ ဦးတည်သောတိုးတက်မှုများကိုပြသခဲ့သည်ပါဝင်သည်မိဘဆရာအစည်းအရုံးနှင့်ရပ်ရွာပံ့ပိုးမှုများကို ကျောင်းစာအုပ်အခကြေးငွေမသင်မနေရယူနီဖောင်းများနှင့်အခြားစွဲချက်ဆင်းရဲသားမိသားစုရဲ့ဝင်ငွေနီးပါးလေးပုံတစ်ပုံတက်ယူအပါအဝင်ဦးဆောင်နိုင်ငံများကြောင်းကျောင်းတွင်အခကြေးငွေ[[ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ|ဘူရွန်ဒီ]]အ[[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]][[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုးပီး]][[ဂါနာနိုင်ငံ|ဂါနာ]][[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]][[မာလဝီနိုင်ငံ|မာလာဝီ]][[မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ|မိုဇမ်ဘစ်]][[တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ|တန်ဇန်းနီးယား]]နှင့်[[ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ|ယူဂန်ဒါ]] ထိုကဲ့သို့သောအခကြေးငွေဖယ်ရှားပစ်ရန်ကျောင်းအပ်တိုးမြှင့် ဥပမာအားဖြင့်၊ ဂါနာနိုင်ငံတွင်အဆင်းရဲဆုံးဒေသများရှိအစိုးရကျောင်းအပ်နှံမှုသည် ၄.၂ မှမြင့်တက်လာခဲ့သည် &nbsp; ၅.၄ မှသန်း၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၀၅ အကြားသန်းပေါင်းများစွာကင်ညာတွင်မူလတန်းကျောင်းအပ်နှံမှု ၁.၂ ထပ်တိုးခဲ့သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်သန်း ၇.၂ အထိမြင့်တက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.mdgmonitor.org/story.cfm?goal=2|title=Goal: Tracking the Millennium Development Goals|publisher=MDG Monitor|date=1 November 2007|accessdate=14 October 2012}}</ref> ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များ (MDGs)ကိုကျင့်သုံးပြီးနောက် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင်[[ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်|ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှ]]ကမ္ဘာမြေတက္ကသိုလ်မှဂျက်ဖရီရက်သည် MDGကိုဦး ဆောင်သည့်ပညာရေးဆိုင်ရာပညာရှင်များနှင့်လေ့ကျင့်သူများဖြစ်သည်။ သူသည် MDG ၄ ၅ နှင့် ၆ ကိုထောက်ပံ့ရန်ဝင်ငွေနည်းနိုင်ငံများရှိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး၏ဘဏ္ဍာရေးကိုချဲ့ထွင်ရာတွင်အဓိကကျသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ခဲ့သည့်မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကော်မရှင် ၂၀၀၀-၂၀၁၁ တွင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူသည် [[ကိုဖီအန်နန်|ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကိုဖီအာနန်]]နှင့် ၂၀၀၀-၂၀၀၁တွင်အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ တီဘီရောဂါနှင့်ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအတွက်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရန်ပုံငွေအဖွဲ့ ကိုစတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ <ref name="Mountains Beyond Mountains">{{Cite book|title=Mountains Beyond Mountains|url=https://archive.org/details/mountainsbeyond000kidd|date=2003|publisher=Random House}}</ref> သူသည် [[ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ|အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီ အေအိုင်ဒီအက်စ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး]] PEPFAR အစီအစဉ်နှင့် [[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရန်]] PMI စီမံချက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်ဂျော့ခ်ျဒဗလျူဘုရှ်အစိုးရ၏အဆင့်မြင့်အရာရှိများနှင့်လည်းသူအလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ အန်နန်ကိုယ်စား ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်သူသည် MDG အောင်မြင်ရန်တိကျသောအရေးယူဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ်တစ်ခုကိုရေးဆွဲရန်တာဝန်ရှိသော ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်စီမံကိန်းကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ကျင်းပသောအထူးအစည်းအဝေး၌ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်စီမံကိန်း၏အဓိကအကြံပြုချက်များကိုအတည်ပြုခဲ့သည်။ ကျေးလက်ဒေသအာဖရိကများအတွက်အကြံပြုချက်များကိုထောင်စုနှစ်ကျေးရွာများနှင့်နိုင်ဂျီးရီးယားကဲ့သို့သောအမျိုးသားအဆင့်တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်မှုများတွင်မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist|30em}} == ကျမ်းကိုးစာရင်း == {{refbegin}} * {{cite journal|last1=Rosenfield|first1=အယ်လန်|last2=မိန်း|first2=ဒေဗောရ|last3=ဖရီးမန်း|first3=လင်းလင်း|title=Meeting MDG-5: an impossible dream?|journal=[[The Lancet]]|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၀၆|volume=368|issue=၉၅၂|pages=1133–1135|doi=10.1016/S0140-6736(06)69386-0|ref={{harvid|Rosenfield et al|2006}}|pmid=17011925}} {{refend}} == ပြင်ပလင့်များ == * {{Official website|http://www.un.org/millenniumgoals}} * [https://www.un.org/millenniumgoals/pdf/report-2013/2013_progress_english.pdf ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် MDGs ၏အခြေအနေတစ်ခုစာမျက်နှာဇယား] * [https://web.archive.org/web/20130507124731/http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/msu-latin-american-caribbean-studies/unmillenniumdevelopmentgoalseradicateextremepovertyandhunger.html ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်အလွန်အမင်းဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့်အငတ်ဘေးကိုဖယ်ရှားနိုင်သည်]မီချီဂန်ပြည်နယ်တက္ကသိုလ် မှလက်တင်အမေရိကနှင့်ကာရစ်ဘီယံလေ့လာရေးဌာနမှ တင်ပြခဲ့သည် * [https://web.archive.org/web/20140705215526/http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/msu-latin-american-caribbean-studies/ensureenvironmentalsustainability2015unmillenniumdevelopmentgoal.html ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကိုသေချာစေပါ] မီချီဂန်ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်မှလက်တင်အမေရိကနှင့်ကာရစ်ဘီယံလေ့လာရေးဌာနမှ [https://web.archive.org/web/20140705215526/http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/msu-latin-american-caribbean-studies/ensureenvironmentalsustainability2015unmillenniumdevelopmentgoal.html ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်ကို] တင်ပြခဲ့သည် * [https://web.archive.org/web/20130222043028/http://conversations.psu.edu/episodes/gillian_sorensen ကုလသမဂ္ဂဖောင်ဒေးရှင်းမှအကြီးတန်းအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ဂေလီယန် Sorensen သည်ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များကိုဆွေးနွေးခဲ့သည်] * [https://www.youtube.com/eugadproject "Vrinda စီမံကိန်း"] - [https://www.youtube.com/eugadproject ဝီကီပီးဒီးယား] နှင့်ချိတ်ဆက်ထားသော MDG အောင်မြင်မှုအတွက်ဆောင်ရွက်နေသော YouTube ရုပ်သံလိုင်း [[null|link=]] [[wikibooks:Development Cooperation Handbook|ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးလက်စွဲစာအုပ်]] * [http://www.adb.org/features/12-things-know-about-mdgs-asia-and-pacific?ref=features/series/12-things-to-know/ အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဒေသမှထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များ။] အာရှဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ် [http://www.adb.org/features/12-things-know-about-mdgs-asia-and-pacific?ref=features/series/12-things-to-know/ ကိုသိသင့်သည့်အချက် ၁၂ ချက်] ။ r8u9e6wxxwd2p5hiyydh3dhmdursvd0 0 148089 1039656 806801 2026-06-20T03:19:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039656 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = မာကွမ်ခရိုင် | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | population_footnotes = | population_as_of = 2010 | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population ----------------------->| area_total_km2 = 2767 | area_footnotes = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_magnitude = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | population_total = 367507 | established_date2 = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date = | established_title = <!-- Settled --> | leader_name4 = | leader_title4 = | leader_name3 = | leader_title3 = | population_note = | population_density_km2 = auto | leader_title2 = | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --------> | website = http://www.ynmg.gov.cn/ | blank1_info = | blank1_name = | blank_info = | blank_name = | area_code = [[Telephone numbers in China|0876]] | postal_code = 663700 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | population_density_sq_mi = | utc_offset = +8 | timezone = [[China Standard Time|CST]] | population_blank2 = <!-- General information ---------------> | population_blank2_title = | population_density_blank1_sq_mi = | population_density_blank1_km2 = | population_blank1 = | population_blank1_title = | leader_name2 = | leader_name1 = | other_name = | seal_size = | image_dot_map = | map_caption1 = | mapsize1 = | image_map1 = | map_caption = Location of Maguan County (pink) and Wenshan Prefecture (yellow) within Yunnan province of China | mapsize = 250px | image_map = Location of Maguan within Yunnan (China).png | image_seal = | dot_map_caption = | flag_size = | image_flag = | image_caption = | imagesize = | image_skyline = | motto = <!-- images and maps -----------> | settlement_type = [[CPRC|ခရိုင်]] | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|马关县}}}} | dot_mapsize = | dot_x = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | subdivision_name2 = [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture|Wenshan]] | leader_name = | leader_title = | government_type = | government_footnotes = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | subdivision_type4 = | subdivision_name3 = | subdivision_type3 = | subdivision_type2 = [[Autonomous prefecture]] | dot_y = | subdivision_name1 = [[ယူနန်]] | subdivision_type1 = [[ပြည်နယ် (တရုတ်)|ပြည်နယ်]] | subdivision_name = [[တရုတ်|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] | subdivision_type = နိုင်ငံ | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map = | footnotes = }} '''မာကွမ်ခရိုင်''' ([[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]] :馬關 ; {{Lang-vi|Mã Quan}} ) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ Wenshan Zhuang နှင့် Miao ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုဒေသများတွင် တည်ရှိ၍ တောင်ဘက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ Lào Cai နှင့် Ha Giang ပြည်နယ်များနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ == တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ == မာကွမ်ခရိုင် ({{Lang|zh-hans|马关县志}} )တွင် ၁၉၉၆ခုနှစ် စာရင်းအရ အောက်ပါလူမျိုးစုငယ်များစာရင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ * [[ဟန်]] * [[ကျွမ့်လူမျိုး|ကျွမ့်]] * [[ပုယီ]] * [[တိုင်]] * [[မြောင်လူမျိုး|မြောင်]] * [[ယောင်]] * [[ယီ လူမျိုး|ယီ]] ** ဖူ 仆 (ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ - Toulapa 托拉葩နှင့် Alapa 阿拉葩) ** လုအို (autonyms: Luomo နှင့် Lemo) * [[မွန်ဂိုလူမျိုး|မွန်ဂို]] * Lajiren拉基人 == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == * အနီးဆုံးလေဆိပ်: Wenshan လေဆိပ် ==ကိုးကား= {{reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * [https://web.archive.org/web/20121026051904/http://www.ynmg.gov.cn/ မာကွမ်ခရိုင်တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] {{Coord|23|00|30|N|104|23|34|E|region:CN-53_type:city_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] sochshjv5w77rhz8mv5co46mnb3wkk4 0 176184 1039660 1007193 2026-06-20T04:11:24Z ~2026-35724-48 144618 1039660 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဝါးကျွန်းကန် (အရှေ့) |official_name = ဝါးကျွန်းကန် (အရှေ့)ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မလှိုင်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ရုံးပင်ဇောက် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|21.0370407104492|95.6428527832031|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ဝါးကျွန်းကန် (အရှေ့)ရွာ''' ({{Lang-en|Warkyunkan(East)}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[မလှိုင်မြို့နယ်]]၊ [[ရုံးပင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၁၁၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ရုံးပင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၆ ဦး၊ မ ၁၂၃၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၃၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> '''ဝါးကျွန်းကန် (အရှေ့)ရွာနှင့် ဝါးကျွန်းကန် (အနောက်)ရွာ ကြားတွင် ဘုန်းကြီး‌ကျောင်းနှင့်စာသင်ကျောင်း တည်ရှိပြီး နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၅ ရက်တွင် ဆွမ်း‌ောင်းပွဲကိုစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိပါသည်။''' == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ဝါးကျွန်းကန် (အရှေ့) |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{မလှိုင်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} 40rrk3txyo9gsomgf7cal46og2vyy25 0 202365 1039578 944556 2026-06-19T13:48:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039578 wikitext text/x-wiki {{Not Burmese}} ဟန်တရုတ်လူမျိုးခွဲဖြစ်သော '''ဟတ်ကာ''' လူမျိုးတို့အနက် ထင်ရှားသော ဟတ်ကာလူမျိုးများ၏ စာရင်းဖြစ်သည်။ ဘတော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် စစ်ရေး စသည်တို့တွင် ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် ဩဇာတိက္ကမကြီးသူများလည်း ပါဝင်သည်။ ==တရုတ်ပြည်== === မဟာငြိမ်းချမ်းကောင်းကင်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် === * တရုတ်ပြည် - မဟာငြိမ်းချမ်းကောင်းကင်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် * China – [[Taiping Heavenly Kingdom]] {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- |ဟုန်ရှိုးကြွမ်း<br />[[Hong Xiuquan]]<br />ဖုန်ရှုချန် <br />Fung Siew Chen <br />洪秀全 ||1812–1864<br />Huaxian, Guangdong-<Br />Meixian, Guangdong || Heavenly King ({{lang|zh|天王}}), 1851; Leader, [[Taiping Rebellion]]; The Taiping Heavenly Kingdom ({{lang|zh|太平天国}}), 1851–1864, established by Hong had, at one stage, occupied one-third of China, and almost toppled the Qing dynasty |- | [[Feng Yunshan]]<br />Fung Yun San<br/ >馮雲山<br />冯云山 || 1815–1852<br /> Huaxian, Guangdong -<br /> Longchuan, Guangdong || South King ({{lang|zh|南王}}), 1851; Strategist of the Taiping Rebellion; Administrator of the Taiping Heavenly Kingdom during its early years |- | [[Yang Xiuqing]]<br />Yong Siew Tshin<br /> 楊秀清<br />杨秀清 || 1821–1856 <br /> Guiping, Guangxi -<br /> Meixian, Guangdong || East King ({{lang|zh|东王}}), 1851; Commander-in-chief, Taiping Army |- | [[Shi Dakai]]<br />Sak Tat Hoi<br />石達開<br />石达开 || 1831–1863<br />| Guixian, Guangxi-<br /> Heping, Guangdong || Wing King ({{lang|zh|翼王}}), 1851; The youngest of the six top leaders of Taiping at the age of 19; Shi's heroics as an outstanding general were later to inspire his fellow Hakka clansman, Zhu De, who founded the Red Army ({{lang|zh|红军}}), later known as the [[People's Liberation Army]] ({{lang|zh|人民解放军}})<ref>{{cite web | title = Zhu De (Chu Teh) | url = http://intranet.pymblelc.nsw.edu.au/senior/library/ebooks/zhu%20de.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20141010023532/http://intranet.pymblelc.nsw.edu.au/senior/library/ebooks/zhu%20de.pdf | url-status = dead | archive-date = 2014-10-10 | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 10 October 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141010023532/http://intranet.pymblelc.nsw.edu.au/senior/library/ebooks/zhu%20de.pdf }}</ref> His mother was of [[Zhuang people|Zhuang]] origin. |- | [[Li Xiucheng]]<br />Lee Siew Sin<br />李秀成 || 1823–1864<br /> Tengxian, Guangxi-<br />Fengle, Guangdong|| Loyal King ({{lang|zh|忠王}}), 1858; One of the key leaders at the later stages of the Kingdom |- | [[Chen Yucheng]]<br />Chin Nyuk Sin<br />陳玉成<br />陈玉成 || 1837–1862<br /> Tengxian, Guangxi-<br /> Wengyuan, Guangdong || Heroic King ({{lang|zh|英王}}), 1859; One of the key leaders at the later stages of the Kingdom |- | [[Hong Rengan]]<br />Fung Yin Kon<br />洪仁玕 || 1822–1864<br /> Huaxian, Guangdong.<br />Meixian, Guangdong. || Shield King ({{lang|zh|干王}}), 1859; Premier of the Kingdom; First person in China to advocate modern-style government and opening-up reforms |} === တရုတ် - ချင်မင်းဆက် === China – [[Qing dynasty]] {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Lai Enjue]] <ref>{{cite web | title = 大鹏赖氏家族：前辈守御领土 后人遍布全球 | url = http://news.eastday.com/eastday/13news/auto/news/china/u7ai1126649_K4.html | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 2 February 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210202144053/http://news.eastday.com/eastday/13news/auto/news/china/u7ai1126649_K4.html }}</ref> <br />Lai En Cheok)<br /> 赖恩爵 || 1795–1848 <br />Shenzhen -<br/>Zijin, Guangdong || Admiral ({{lang|zh|水师提督}}), Guangdong Navy, 1843–1848; Commander, [[Battle of Kowloon]], [[First Opium War]], 1839; Just before Lai died due to illness, he told his family clan that his wish was to see the return of Hong Kong to China; Ten days before the [[return of Hong Kong]] on 1 July 1997, more than a hundred of the Lai clan descendants from different parts of the world returned to their ancestral home to mark the event |- | [[Yan Botao]] <ref>{{cite web | title = 广东连平县颜伯焘诞辰220周年暨芳名碑揭幕仪式 | url=http://www.yans.org/bbs/Print.asp?ThreadID=547}}</ref> <br /> 颜伯焘 || 1792–1855 <br /> Lianping, Guangdong -<br /> Lianping, Guangdong || [[Viceroy of Min-Zhe|Viceroy]] ({{lang|zh|总督}}), Fujian and Zhejiang Provinces, 1841–1842; Commander, [[Battle of Amoy]], [[First Opium War]], 1841 |- | [[Feng Zicai]]<br />Fung Tse Choi<br /> 馮子才<br />冯子才 || 1818–1903 <br /> Qinzhou, Guangxi -<br /> Bobai, Guangxi || Commander-in-chief, Provincial Army ({{lang|zh|提督}}), 1862-; Commanding general, [[Sino-French War]], 1884–1885; Feng was instrumental in the defeat of the French at the [[Battle of Bang Bo]] which led to the French [[Retreat from Lạng Sơn]] and the conclusion of the war |- | [[Liu Yongfu]]<br />Liew Yun Fook<br /> 劉永福<br />刘永福 || 1837–1917<br /> Qinzhou, Guangxi -<br /> Bobai, Guangxi || Founder and commander of the celebrated [[Black Flag Army]] ({{lang|zh|黑旗军}}), 1857–1885; President, [[Republic of Formosa]], 1895 |- | [[Qiu Fengjia]]<br />Hiew Fung Kap<br /> 丘逢甲 || 1864–1912 <br /> Miaoli, Taiwan -<br /> Jiaoling, Guangdong || Commander, Taiwanese [[militia]] forces, [[Japanese invasion of Taiwan (1895)|Japanese invasion of Taiwan]], 1895; Revolutionary leader, [[Xinhai Revolution]]; Guangdong Representative for the [[1911 Republic of China provisional presidential election|Republic of China Provisional Presidential Election, 1911]]; [[Feng Chia University]] in Taiwan is named in honour of Qiu |- | [[Liu Guangdi]] <br />Liew Kong Tee <br /> 劉光第<br />刘光第 || 1859–1898 <br /> Fushun, Sichuan <br /> Wuping, Fujian || One of the "[[Six gentlemen of the Hundred Days' Reform|Six Gentlemen of the Hundred Days' Reform]] (戊戌六君子) – a group of six intellectuals executed by [[Empress Dowager Cixi]] for their attempts to help [[Guangxu Emperor]] implement the "[[Hundred Days' Reform]]" (戊戌变法) |- | [[Wen Shengcai]]<ref>{{cite web | title = An Overseas Chinese martyr | url=http://www.asiawind.com/bb/viewtopic.php?f=4&t=919}}</ref> <br />Voon Sang Choi<br /> 溫生才 || 1869–1911 <br /> Meixian, Guangdong-<br /> Meixian, Guangdong || One of the Four Martyrs of Honghuagang (红花岗四烈士); Wen assassinated the Manchu general, Fu Qi, in 1911; All of the four martyrs of Honghuagang are Hakkas |- |}. === တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၁၂-၄၉) === China - [[Republic of China (1912–49)|Republic of China]] {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Sun Yat-sen]]<ref>{{cite web | title = 浓浓乡情系中原—访孙中山先生孙女孙穗芳博士 – 我的祖父是客家人 | url=http://www.chinanews.com.cn/n/2003-12-04/26/376869.html}}</ref><ref>{{cite web | title = 长汀县河田镇-孙中山的祖居地,抗日战争时期,孙中山之子孙科曾赴河田祭祖坟 | url = http://394720.108cun.com/article272557 | access-date = 26 January 2021 | archive-date = 3 January 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160103003105/http://394720.108cun.com/article272557 }}</ref><br />Soon Tsung San <br /> 孫中山<br />孙中山 || 1866–1925<br /> Xiangshan, Guangdong -<br /> Zijin, Guangdong || Founding father of modern China; First President, [[Provisional Government of the Republic of China (1912)|Provisional Government of the Republic of China]], 1912 |- | [[Yao Yuping]]<ref>{{Cite web|url=http://homemy.jyumzsf.com/Zuopin/201304/8188.html|title=Yao Yuping and the Xinhai Revolution|language=Chinese|date=8 April 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108095028/http://homemy.jyumzsf.com/Zuopin/201304/8188.html|archivedate=8 November 2014}}</ref> <br /> 姚雨平 || 1882–1974 <br /> Pingyuan, Guangdong -<br /> Pingyuan, Guangdong || General, 1912-; Commander-in-chief, Guangdong Northern Expeditionary Army ({{lang|zh|广东北伐军}}), Xinhai Revolution, 1911–1912; Yao's successive victories against the Qing Army were vital in the successful defence of the [[Provisional Government of the Republic of China (1912)|Provisional Government]] in [[Nanjing]] and the early abdication of [[Puyi|Xuan Tong Emperor]] |- | [[Liao Zhongkai]]<br />Liao Tshung Koi <br />廖仲愷|| 1877–1925 <br /> San Francisco, USA <br /> Huiyang, Guangdong || Sun Yat-sen's main advisor on financial matters; Liao was one of the three most powerful figures in [[Kuomintang]] when Sun died |- | [[Eugene Chen]] <br /> 陈友仁 || 1878–1944 <br /> San Fernando, Trinidad and Tobago <br /> Meixian, Guangdong || Outstanding Foreign Minister in the 1920s known for his success in promoting Sun Yat-sen's anti-imperialist foreign policies; Chen's father is a former Taiping |- | [[Huang Shaohong]] <br /> 黃紹竑|| 1895–1966 <br /> Rong County, Guangxi -<br /> Rong County, Guangxi || General; Warlord of the [[New Guangxi clique]] which controlled Guangxi and much of Guangdong, Hunan, and Hubei, 1924–1929 |- | [[Chen Jitang]]<br />Chin Tsi Thong <br />陳濟棠<br />陈济棠|| 1890–1954 <br /> Fangcheng, Guangxi -<br /> Bobai, Guangxi || General First-class (four-star general), 1935-; Chen was a warlord known as the "Southern Heavenly King" ({{lang|zh|南天王}}) as he wielded absolute control of the government and army of autonomous Guangdong, 1929–1936 |- | [[Chen Mingshu]] <br /> 陈铭枢 || 1889–1965 <br /> Bepu, Guangxi <br /> Bepu, Guangxi || Acting Premier of the Republic of China, 1931–1932; General, 1947-; Commander-in-Chief, [[19th Route Army]] ({{lang|zh|十九路军}}), [[January 28 Incident|Battle of Shanghai]], 1931–1932; The 19th Route Army, which started off as a [[Regiment]] unit under the command of Chen in the First Division of the Guangdong Army, was one of Nationalist China best fighting forces |- | [[Deng Yanda]] <br /> 鄧演達<br />邓演达 || 1895–1931 <br /> Huiyang, Guangdong -<br /> Huiyang, Guangdong || Leftist Nationalist politician who, in 1930, founded the [[Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party]], one of the [[List of political parties in the People's Republic of China|eight non-communist, legally recognised political parties]] in the [[People's Republic of China]] today; Deng was a military commander in the elite First Division of the Guangdong Army |- | [[Sun Ke]]<br />Soon Kho <br /> 孫科<br />孙科 || 1895–1973 <br /> Xiangshan, Guangdong -<br /> Zijin, Guangdong || Premier of the Republic of China, 1932, 1948–1949 |- | [[Xue Yue]]<ref>{{cite web | title = 中华战神薛岳—抗战中歼灭日寇最多的中国将领/第三次长沙会战的胜利之神 |url=http://blog.sina.com.cn/s/blog_d32159d50101d2hh.html}}</ref><br />Siet Ngok <br />薛岳|| 1896–1998 <br /> Lechang, Guangdong <br /> Rucheng, Hunan || General First-class (four-star general), 1952-; Commander-in-chief, 9th War Zone, [[Second Sino-Japanese War]], 1938–1945; Called "[[Patton]] of Asia" by the West and the "God of War" ({{lang|zh|战神}}) by the Chinese, Xue was China most outstanding general during the war against the Japanese |- | [[Zhang Fakui]]<br />Tshong Fat Khui <br /> 張發奎<br />张发奎 || 1896–1980 <br /> Shixing, Guangdong -<br /> Shixing, Guangdong || General, 1936-; Commander-in-chief, [[National Revolutionary Army]] ground forces, 1949; Commander-in-chief, 4th War Zone, Second Sino-Japanese War, 1939–1944; As Honorary President of the "Hong Kong Tsung Tsin Association" ({{lang|zh|香港崇正总会}}), the umbrella body for Hakkas in Hong Kong, Zhang initiated and organized the first World Hakka Congress in 1971 |- | [[Huang Qixiang]] <br /> 黃琪翔 || 1898–1970 <br /> Meixian, Guangdong -<br /> Meixian, Guangdong || General, 1946-; Leftist Nationalist; Deputy Commander-in-chief, 5th War Zone (later 6th War Zone), Second Sino-Japanese War, 1938; Led the Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party, 1931–1938, after Deng Yanda's death; One of the two most outstanding generals (the other being fellow Hakka Ye Ting) during the [[Northern Expedition#First Expedition|First Expedition of the Northern Expedition]], 1926, and was promoted to Commander, Fourth Army, for the [[Northern Expedition#Second expedition|Second Expedition]], 1927, at the age of 28 |- | [[Luo Zhuoying]] <br /> 羅卓英<br />罗卓英 || 1896–1961 <br /> Dabu, Guangdong -<br /> Dabu, Guangdong || General, 1946-; Commander-in-chief, [[Chinese Expeditionary Force (Burma)|1st Route Expeditionary Forces, Burma]] (China first participation of a war overseas), 1942; Deputy Commander-in-chief, 9th War Zone, Second Sino-Japanese War, 1941 |- | [[Huang Baitao]] <br /> 黄百韬 || 1900–1948 <br /> Tianjin -<br /> Meixian, Guangdong || General, 1948; Commander-in-chief, 7th Army Group; Twice recipient of the [[Order of Blue Sky and White Sun]] (the highest honour for a military commander); Huang committed suicide rather than surrendering after he was defeated at the [[Huaihai Campaign]], the most decisive battle of the [[Chinese Civil War]], in 1948 |- | [[Fan Hanjie]] <br /> 范漢傑<br />范汉杰 || 1896–1976 <br /> Dabu, Guangdong -<br /> Dabu, Guangdong || Lieutenant General, 1945-; Deputy Commander-in-chief, National Revolutionary Army ground forces, 1948; Deputy Commander-in-chief, Dongbei ([[Manchuria]]) Force, Chinese Civil War, 1948; Deputy Commander-in-chief, 1st War Zone, Second Sino-Japanese War, 1945; Fan was one of the favourite generals of Chiang Kaishek |- | [[Wu Qiwei]] <br /> 吳奇偉<br />吳奇伟 || 1890–1953 <br /> Dabu, Guangdong -<br /> Dabu, Guangdong || Lieutenant General, 1935-; Governor of Hunan, 1945–1946; Commander-in-chief, Changjiang ([[Yangtze River]]) Defence Force, Second Sino-Japanese War, 1942–1944; Deputy Commander-in-chief, 4th War Zone (later 6th War Zone), Second Sino-Japanese War, 1939; Wu defected to the Communists in 1949 |- | [[Miao Peinan]] <br /> 缪培南 || 1890–1970 <br /> Wuhua, Guangdong -<br /> Wuhua, Guangdong || Lieutenant General, 1936-; Commander-in-chief, 9th Army Group, Second Sino-Japanese War, 1940; Miao represented the Chinese government to accept the Japanese surrender in Guangdong, 1945 |- | [[Xie Jinyuan]]<br />Tsia Tshin Ngian <br /> 謝晉元<br />谢晋元 || 1905–1941 <br /> Jiaoling, Guangdong -<br /> Jiaoling, Guangdong || Major General, 1941; Commander, [[Defence of Sihang Warehouse]], Shanghai, 1937; The heroism of Xie and the defenders of the warehouse which lifted flagging Chinese morale was made into films in 1938 and 1976 named "[[Eight Hundred Heroes]]" ({{lang|zh|八百壯士}}) |- | [[Yao Ziqing]] <br /> 姚子青 || 1909–1937 <br /> Pingyuan, Guangdong -<br /> Pingyuan, Guangdong || General; Commander during the [[Defence of Baoshan]], part of the [[Battle of Shanghai]], 1937; The heroism of Yao and the defenders of the Baoshan where all 600 soldiers but one lost their lives to defend the county was made into film named "[[Defenders (film)|Defenders]]" (捍衛者) |- |} === တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ === China – People's Republic {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Li Lisan]] <br /> 李立三 || 1899–1967 <br /> Liling, Hunan -<br /> Liling, Hunan || Top leader of [[Chinese Communist Party]], 1928–1930 |- | [[Zhu De]]<ref>{{cite web| title =朱德的祖籍家世| url =http://family.netor.com/familytree/text_1252_622.html| url-status=dead| archiveurl =https://web.archive.org/web/20141009073813/http://family.netor.com/familytree/text_1252_622.html| archivedate =2014-10-09| df =}}</ref><ref>{{cite web | title = 朱德：回忆我的母亲 | url = http://agri-history.ihns.ac.cn/reading/zhude's%20mother.htm | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 24 April 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200424085730/http://agri-history.ihns.ac.cn/reading/zhude%27s%20mother.htm }}</ref><br /> 朱德 || 1886–1976 <br /> Yilong, Sichuan -<br /> Shaoguan, Guangdong || [[Chairman of the National People's Congress]] (Head of State), [[People's Republic of China]], 1975–1976; Marshal, 1955-; Founder and Commander-in-chief of the Red Army ({{lang|zh|红军}}), later known as the People's Liberation Army ({{lang|zh|人民解放军}}) |- | [[Ye Ting]] <br /> 葉挺<br />叶挺 || 1896–1946 <br /> Huiyang, Guangdong -<br /> Huiyang, Guangdong || Commander-In-chief, [[New Fourth Army]], one of the two main Chinese communist forces fighting the [[Japanese Imperial Army]] during the Second Sino-Japanese War (the other main communist force, [[Eighth Route Army]], was commanded by Zhu De) |- | [[Ye Jianying]]<br />(Yap Kiam Yin) <br /> 葉劍英<br />叶剑英 || 1897–1986 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Chairman of the National People's Congress (Head of State), People's Republic of China, 1978–1983; Marshal, 1955-; Communist China first [[Governor of Guangdong]], 1949–1953; Ye led the overthrow of the [[Gang of Four]], which marked the end of the [[Cultural Revolution]] |- | [[Hu Yaobang]]<ref>{{cite web| title = 回忆父亲胡耀邦(十)| url = http://news.163.com/05/1208/11/24EQ8C7R00011ND3.html| access-date = 2014-10-06| archive-url = https://web.archive.org/web/20160103003106/http://news.163.com/05/1208/11/24EQ8C7R00011ND3.html| archive-date = 2016-01-03| url-status = dead| accessdate = 26 January 2021| archivedate = 3 January 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160103003106/http://news.163.com/05/1208/11/24EQ8C7R00011ND3.html}}</ref><br /> Fu Yau Bong <br /> 胡耀邦 || 1915–1989 <br /> Liuyang, Hunan <br /> Ji'an, Jiangxi || [[Chairman of the Communist Party of China]], 1981–1982; [[General Secretary of the Communist Party of China]], 1980–1987; Both positions during these periods made Hu the highest-ranked in the [[Communist Party of China]] and the second most powerful person in China after Deng Xiaoping; In 1989, the memorial service for his death sparked off a pro-democracy movement which led to the [[Tiananmen Square protests of 1989|Tiananmen Square protests]] |- | [[Liao Chengzhi]]<br />Liau Sin Chee <br /> 廖承志 || 1908–1983 <br /> Tokyo, Japan <br /> Huiyang, Guangdong || Liao died four days after he was nominated to be the Vice-President, People's Republic of China; First Director, [[Hong Kong and Macau Affairs Office]], 1978–1983 |- | [[Liu Yalou]] <br /> 劉亞樓<br />刘亚楼 || 1910–1965 <br /> Wuping, Fujian -<br /> Wuping, Fujian || General, 1955-; First Commander-in-chief, [[People's Liberation Army Air Force]], 1949–1965 |- | [[Wang Shoudao]] <br /> 王首道 || 1906–1996 <br /> Liuyang, Hunan <br /> Liuyang, Hunan || Vice-Chairman, [[Chinese People's Political Consultative Conference]] ({{lang|zh|中国人民政治协商会议}}), 1978–1983; Governor of Hunan, 1950–1952 |- | [[Yang Chengwu]]<br />(Yong Sin Woo) <br /> 楊成武<br />杨成武 || 1904–2004 <br /> Changting, Fujian -<br /> Changting, Fujian || Vice-Chairman, Chinese People's Political Consultative Conference ({{lang|zh|中国人民政治协商会议}}), 1983–1988; General, 1955-; Acting [[People's Liberation Army General Staff Department|Chief of General Staff]], People's Liberation Army, 1965–1968 |- | [[Xiao Hua (general)|Xiao Hua]] <br /> 肖华 || 1916–1985 <br /> Xingguo, Jiangxi -<br /> Xingguo, Jiangxi || Youngest General at the age of 39, 1955; Vice-Chairman, Chinese People's Political Consultative Conference ({{lang|zh|中国人民政治协商会议}}), 1983–1985; Chief [[Political Commissar]], People's Liberation Army, 1964–1967 |- | [[Yang Yong (general)|Yang Yong]] <br /> 杨勇 || 1913–1983 <br /> Liuyang, Hunan <br /> Liuyang, Hunan || Member, [[Secretariat of the Communist Party of China Central Committee]] ({{lang|zh|中国共产党中央书记处}}), 1982–1983; General, 1955-; Deputy Chief of General Staff, People's Liberation Army, 1959; Governor of Guizhou, 1950–1951 |- | [[Lai Chuanzhu]] <br /> 赖传珠 || 1910–1965 <br /> Ganxian, Jiangxi -<br /> Ganxian, Jiangxi || General, 1955-; Political Commissar, 15th Army Corps (later 13th Army Corps), [[Fourth Field Army]], 1948–1950; Chief of Staff, New Fourth Army, 1941–1945; The life story of Lai was made into a television drama, "General Diary Complete" ({{lang|zh|将军日记}}), in 2011 |- | [[Chen Qihan]] <br /> 陈奇涵 || 1910–1965 <br /> Ganxian, Jiangxi <br /> Ganxian, Jiangxi || General, 1955-; First President, Military Court, People's Liberation Army, 1954–1957; Commander-in-chief, Jiangxi Military Region, 1949 |- | [[Li Tianyou]] <br /> 李天佑 || 1914–1970 <br /> Lingui, Guangxi -<br /> Lingui, Guangxi || General, 1955-; Deputy Chief of Staff, People's Liberation Army, 1962–1970; A film, titled "Li Tianyou Jagged Siping" ({{lang|zh|李天佑血战四平}}), about how Li led the Communist first-ever attack and victory of a city, [[Battle of Siping]], 1946, was made in 2009 |- | [[Ding Sheng (general)|Ding Sheng]] <br /> 丁盛 || 1913–1999 <br /> Yudu, Jiangxi <br /> Yudu, Jiangxi || Major General, 1955-; Governor of Guangdong, 1972–1974 |- | [[Zhang Tingfa]]<ref>{{cite web | title = 原空军司令员张廷发同志逝世 | url = http://junshi.xilu.com/2010/0326/news_56_74212.html | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 15 May 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200515232252/http://junshi.xilu.com/2010/0326/news_56_74212.html }}</ref> <br /> 张廷发 || 1918–2010 <br /> Shaxian, Fujian -<br /> Shaxian, Fujian || Major General, 1955-; Commander-in-chief, People's Liberation Army Air Force, 1977–1985 |- | [[Chen Pixian]] <br /> 陳丕顯<br />陈丕显 || 1916–1995 <br /> Shanghang, Fujian -<br /> Shanghang, Fujian || Member, Secretariat of the Communist Party of China Central Committee ({{lang|zh|中国共产党中央书记处}}), 1982–1985; Governor of Hubei, 1978–1980 |- | [[Ye Xuanping]]<br />Yap Sen Phin <br /> 葉選平<br />叶选平 || 1924- <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Vice-Chairman, Chinese People's Political Consultative Conference ({{lang|zh|中国人民政治协商会议}}), 1991–2003; Governor of Guangdong, 1985–1991 |- | [[Xie Fei (politician)|Xie Fei]]<br />Chia Fui<br /> 謝非<br />谢非 || 1932–1999 <br /> Lufeng, Guangdong <br /> Lufeng, Guangdong || Vice-Chairman, [[National People's Congress]] ({{lang|zh|全国人民代表大会}}), 1998–1999 |- | [[Zhang Zhen (general)|Zhang Zhen]]<ref>{{cite web | title = 张震将军："我既是平远人，也是平江人" | url = http://mz.southcn.com/content/2015-09/06/content_132195200.htm | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 23 March 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200323185737/http://mz.southcn.com/content/2015-09/06/content_132195200.htm }}</ref> <br /> 张震 || 1914–2015 <br /> Pingjiang, Hunan -<br /> Pingyuan, Guangdong || General, 1988-; [[Vice Chairman of the Central Military Commission]], 1992–1997 |- | [[Liao Hui (politician)|Liao Hui]] <br /> 廖暉<br />廖晖 || 1942- <br /> Hong Kong <br /> Huiyang, Guangdong || Vice-Chairman, Chinese People's Political Consultative Conference ({{lang|zh|中国人民政治协商会议}}), 2003-; Director, Hong Kong and Macau Affairs Office, 1997–2010 |- | [[Huang Huahua]]<br />Wong Fah Fah <br /> 黃華華<br />黄华华 || 1946- <br /> Xingning, Guangdong <br /> Xingning, Guangdong || Governor of Guangdong, 2003–2011; The stepping down of Huang as governor in 2011 marked the end of the dominance of the provincial government by the "Hakka clique" ({{lang|zh|客家帮}})<ref>{{cite web|url=http://www.suizhou.org/?viewthread-39809.html |title=֮_̳__˵ |author=Discuz! Team and Comsenz UI Team |publisher=Suizhou.org |accessdate=15 January 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120309001029/http://www.suizhou.org/?viewthread-39809.html |archivedate=March 9, 2012 }}</ref> |- | [[Wu Changde]] <br /> 吴昌德 || 1952- <br /> Dayu, Jiangxi <br /> Dayu, Jiangxi || General, 2013-; Deputy Director, [[People's Liberation Army General Political Department]], 2011- |} === ထိုင်ဝမ် === Taiwan {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Lee Teng-hui]]<ref>{{cite web| title =李登辉助选新招：客家人厉害 连战很客气| url =http://kyxk.net/bbscon.php?bid=282&id=1122| archive-url =https://web.archive.org/web/20150402112550/http://kyxk.net/bbscon.php?bid=282&id=1122| url-status =dead| archive-date =2015-04-02| accessdate =26 January 2021| archivedate =2 April 2015| archiveurl =https://web.archive.org/web/20150402112550/http://kyxk.net/bbscon.php?bid=282&id=1122}}</ref> <br /> 李登辉 || 1923-2020 <br /> New Taipei, Taiwan <br /> Yongding, Fujian || [[President of the Republic of China]], 1988–2000; First popularly elected President in Chinese history |- | [[Tsai Ing-wen]]<br /> Chai Yin Vun <br /> 蔡英文 || 1956- <br /> Pingtung, Taiwan <br /> || President of the Republic of China, 2016–; First and only female President in Chinese history; First female without any political lineage to head a government in Asia |- | [[Li Yuan-tsu]]<ref>{{cite web| title =前副總統李元簇是湖南省平江縣的客家人| url =http://blog.nxnet.cn/user2/nxzwr/archives/2010/2010622181949.shtml| url-status=dead| archiveurl =https://web.archive.org/web/20160304004124/http://blog.nxnet.cn/user2/nxzwr/archives/2010/2010622181949.shtml| archivedate =2016-03-04| df =}}</ref> <br /> 李元簇|| 1923- <br /> Pingjiang, Hunan <br /> Pingjiang, Hunan || [[Vice President of the Republic of China|Vice-President of the Republic of China]], 1990–1996 |- | [[Annette Lu]]<ref>{{cite web | title = 忘记就是背叛——福建南靖吕氏宗亲痛责吕秀莲 | url = http://www.people.com.cn/GB/channel1/10/20000414/38105.html | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 16 May 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200516233917/http://www.people.com.cn/GB/channel1/10/20000414/38105.html }}</ref> <br />呂秀蓮<br />吕秀莲|| 1944- <br /> Taoyuan, Taiwan <br /> Nanjing, Fujian || First and only female Vice-President of the Republic of China, 2000–2008 |- | [[Hsu Fu-lin]] <br />徐傅霖|| 1878–1958 <br /> Heping, Guangdong <br /> Heping, Guangdong || Losing candidate in the Republic of China Presidential Election to Chiang Kai-shek, 1954; Leader, [[China Democratic Socialist Party]], 1946–1958; Hsu was the Finance Minister in the Republic of China government in China, 1946- |- | [[Wang Sheng (general)|Wang Sheng]]<ref>{{cite web| title =与王升的一面之缘| url =http://blog.nxnet.cn/user2/nxzwr/archives/2010/2010622181949.shtml| url-status=dead| archiveurl =https://web.archive.org/web/20160304004124/http://blog.nxnet.cn/user2/nxzwr/archives/2010/2010622181949.shtml| archivedate =2016-03-04| df =}}</ref> <br />王昇<br />王升|| 1915–2006 <br /> Longan, Jiangxi <br /> Longan, Jiangxi || General, 1970-; Director, General Political Warfare Department ({{lang|zh|总政治作战部}}), which was responsible for secret military and intelligence operations, 1975–1983; Wang was the second most powerful person in Taiwan after President [[Chiang Ching-kuo]] as he led the "Liu Shaokang Office" ({{lang|zh|刘少康办公室}}) which was described as the inner court of the Kuomintang party headquarters, 1979–1983 and he was rumoured to be the successor to Chiang |- | [[Yu Shyi-kun]]<ref>{{cite web | title = 游錫堃表示，「其實我本身就是客家人，只是在宜蘭比較少被外人提及，但我記得小時候，祭祖都是遵循客家人的傳統」 | url=http://nicecasio.pixnet.net/blog/post/366583841-%E6%B8%B8%E9%8C%AB%E5%A0%83%E8%A1%A8%E7%A4%BA%EF%BC%8C%E3%80%8C%E5%85%B6%E5%AF%A6%E6%88%91%E6%9C%AC%E8%BA%AB%E5%B0%B1%E6%98%AF%E5%AE%A2%E5%AE%B6%E4%BA%BA%EF%BC%8C%E5%8F%AA%E6%98%AF}}</ref> <br />游錫堃<br />游锡堃 || 1948- <br /> Yilan, Taiwan <br /> Zhao'an, Fujian || [[Premier of the Republic of China]], 2002–2005; Chairman, Democratic Progressive Party, 2006–2007 |- | [[Jiang Yi-huah]]<ref>{{cite web | title = 江宜樺盼發揚客語 促客家新都 | url = http://www.my-formosa.com/article.aspx?cid=5&id=43452 | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 4 September 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150904125724/http://www.my-formosa.com/article.aspx?cid=5&id=43452 }}</ref><br />江宜樺<br />江宜桦 || 1960- <br /> Keelung, Taiwan <br />|| [[Premier of the Republic of China]], 2013–2014 |- | [[Hsu Hsin-liang]]<br />Hee Sin Leong <br /> 許信良<br />许信良 || 1941- <br /> Taoyuan, Taiwan <br /> Raoping, Guangdong || Co-founder and Chairman, [[Democratic Progressive Party]], 1991–1994, 1996–1998; Presidential candidate, [[2000 Republic of China presidential election]] |- | [[Hsu Hsin-ying]] <br /> 徐欣瑩 || 1972- <br /> Hsinchu, Taiwan <br /> || Founder and Chairman, [[Minkuotang]], 2015-; Vice-Presidential candidate, [[2016 Republic of China presidential election]]; Member of the [[Legislative Yuan]], 2012–2015; Won by the highest majority among more than 100 legislative yuan seats in the [[2012 Republic of China legislative election]] |- | [[Hsu Ching-chung]]<br /> 徐慶鐘<br />徐庆钟 || 1907–1996 <br /> Taipei, Taiwan <br /> Jiaoling, Guangdong || Vice-Premier, Republic of China, 1972–1981 |- | [[Chiu Chuang-huan]] <br /> 邱創煥<br />邱创焕 || 1925- <br /> Changhua, Taiwan <br /> Raoping, Guangdong || Vice-Premier, Republic of China, 1981–1984; [[Governor of Taiwan Province]], 1984–1990 |- | [[Liu Kwo-tsai]] <br /> 刘阔才 || 1911–1993 <br /> Miaoli, Taiwan <br /> Pingyuan, Guangdong || President of the Legislative Yuan, 1988–1990 |- | [[Yeh Chu-lan]]<br /> Yap Kiuk Lan <br /> 葉菊蘭<br />叶菊兰 || 1949- <br /> Miaoli, Taiwan || Vice-Premier, Republic of China, 2004–2005 |- | [[Chiang Pin-kung]]<ref>{{cite web | title = 大溪镇江寨村:用客家礼仪迎接江丙坤 | url = http://chenfuyun830818.blog.163.com/blog/static/82414467200852613938304/ | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 24 October 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141024222015/http://chenfuyun830818.blog.163.com/blog/static/82414467200852613938304/ }}</ref> <br /> 江丙坤 || 1932- <br /> Nantou, Taiwan <br /> Pinghe, Fujian || Acting Chairman, Kuomintang, 2007; Chairman, [[Straits Exchange Foundation]] ({{lang|zh|海峽交流基金会}}), 2008–2012 |- | [[Wu Po-hsiung]]<br /> Ng Pak Hiung <br /> 吳伯雄<br />吴伯雄 || 1939- <br /> Taoyuan, Taiwan <br /> Yongding, Fujian || Chairman, Kuomintang, 2007–2009; Mayor, [[Taipei]], 1988–1990 |- | [[Chen Ta-ching]] <br /> 陳大慶<br />陈大庆 || 1904–1973 <br /> Chongyi, Jiangxi <br /> Chongyi, Jiangxi || Minister of National Defense, 1972–1973; [[Governor of Taiwan Province]], 1969–1972; General First-class (four-star general), 1973-; Commander-In-chief, [[Republic of China Army]], 1967–1969 |- | [[Tang Yao-ming]] <br /> 湯曜明<br />汤曜明 || 1940- <br /> Taichung, Taiwan <br /> Yunxiao, Fujian || First Local (non-[[Mainland China|Mainlander]]) Taiwanese Minister of National Defense, 2002–2004; General First-class (four-star general), 1999-; Chief of General Staff, [[Republic of China Armed Forces]], 1999–2002 |- |} === ဟောင်ကောင် === Hong Kong {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Zeng Sheng]]<ref>{{cite web | title = East River Column: Hong Kong Guerrillas in the Second World War and After | url=https://www.questia.com/library/journal/1P3-2089640681/east-river-column-hong-kong-guerillas-in-the-second}}</ref> <br /> 曾生 || 1910–1995 <br /> Huiyang, Guangdong <br /> Huiyang, Guangdong || Legendary Commander, [[Dong River (China)|Dong River]] Column guerrilla force ({{lang|zh|东江纵队}}), which was made up mainly of Hakkas; Noteworthy accomplishments of the guerrilla force included the aiding of British and Commonwealth prisoners of war to escape successfully from Japanese internment camps and the rescuing of twenty American pilots who parachuted into Hong Kong when they were shot down during the [[Japanese occupation of Hong Kong]], 1941–1945 |- | [[David Lan (politician)|David Lan]] <br /> 藍鴻震 || 1940- <br /> Hong Kong <br /> Dabu, Guangdong || [[Secretary for Home Affairs]], 1997–2000 |- | [[Martin Lee]] <br /> 李柱銘<br />李柱铭 || 1938- <br /> Hong Kong <br /> Huiyang, Guangdong || Founding Chairman, [[Democratic Party (Hong Kong)|Democratic Party]], 1994–2002; Leading figure of [[Pro-democracy camp in Hong Kong|Pan-democracy camp]]; Lee is hailed as the Father of democracy of Hong Kong |- | [[Lau Wong-fat]]<ref>{{cite web | title = 刘皇发:从"耕田郎"到"新界地王 | url = http://www.meizhou.cn/news/0907/08/090708083.html | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 24 November 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151124001051/http://www.meizhou.cn/news/0907/08/090708083.html }}</ref><br /> 劉皇發<br />刘皇发 || 1936- <br /> Hong Kong <br /> Huiyang, Guangdong || Chairman, [[Heung Yee Kuk]] ({{lang|zh|乡议局}}), a powerful body representing 700 indigenous villages in [[New Territories]], 1980–2015; Known as the "Land Emperor of the New Territories" ({{lang|zh|新界土皇帝}}), Lau is the political kingpin in the New Territories |- | [[Lee Wing Tat]] <br /> 李永達<br />李永达 || 1955- <br /> Hong Kong <br /> Huiyang, Guangdong || Chairman, Democratic Party, 2004–2006 |- | [[Tam Yiu Chung]]<br />Tham Yau Tsung <br /> 譚耀宗<br />谭耀宗 || 1949- <br /> Hong Kong <br /> Huiyang, Guangdong || Chairman, [[Democratic Alliance for Betterment of Hong Kong]], the largest pro-Beijing political party in Hong Kong, 2007- |} == ၂။ ပင်လယ်ရပ်ခြား == '''အာဆီယံ''' ===== စင်ကာပူ ===== Singapore {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Elizabeth Choy]] <br /> 蔡楊素梅<br />蔡杨素梅 || 1910–2006|<br /> Sabah, Malaysia <br /> Guangdong|| War heroine; First and only woman in the [[Legislative Council of Singapore]], 1951–1955 |- | [[Lee Kuan Yew]]<br /> Lee Kong Yau <br /> 李光耀 || 1923–2015 <br /> Singapore <br /> Dabu, Guangdong || Founding father of modern [[Singapore]]; First [[Prime Minister of Singapore]], 1959–1990, mother was a [[Peranakan]] |- | [[Lee Hsien Loong]]<br />Lee Sen Lung <br /> 李顯龍<br />李显龙 || 1952- <br /> Singapore <br /> Dabu, Guangdong || Prime Minister of Singapore, 2004-; Youngest Brigadier General, [[Singapore Armed Forces]], 1983–1984 He is a mix of Hakka, Perankan and mostly [[Hokkien]] [[Nyonya]]. |- | [[Yong Nyuk Lin]] <br /> 楊玉麟<br />杨玉麟 || 1918–2012 <br /> Negri Sembilan, Malaysia <br /> Meixian, Guangdong || Cabinet Minister, 1959–1976 |- | [[Hon Sui Sen]]<br /> Hon Sui Sang <br /> 韓瑞生<br />韩瑞生 || 1916–1983 <br /> Penang, Malaysia <br /> Jiexi, Guangdong || Cabinet Minister, 1970–1983 |- | [[Howe Yoon Chong]]<br />Hiew Yoon Chong <br /> 侯永昌 || 1923–2007 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Cabinet Minister, 1979–1984 (Minister of Defence, 1979–1982) |- | [[Richard Hu]] <br /> Foo Su Thau <br /> 胡賜道<br />胡赐道 || 1926- <br /> Singapore <br /> Yongding, Fujian || Cabinet Minister, 1985–2001 |} ===== မလေးရှား ===== Malaysia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ!!width="400" |အကြောင်းအရာ |- |[[Yap Ah Loy]] <br /> 葉亞來<br />叶亚来||1837–1885 <br /> Huizhou, Guangdong <br /> Huizhou, Guangdong ||Founder, modern [[Kuala Lumpur]], capital of Malaysia; [[Kapitan Cina]], Kuala Lumpur, 1868–1885 |- |[[Chung Keng Quee]]<br /> Chang Kin Gui <br /> 鄭景貴<br />郑景贵|| 1827–1901 <br /> Zengcheng, Guangdong <br /> Zengcheng, Guangdong||Founder, [[Taiping, Perak]]; Kapitan Cina, [[Perak]], 1875–1900; Leader, [[Hai San Secret Society]], [[Larut War]], 1861–1874 |- | [[Chin Ah Yam]]<ref>{{cite web | title = Overseas Chinese in the British Empire – Chin Ah Yam| url=http://overseaschineseinthebritishempire.blogspot.sg/2012/08/chin-ah-yam.html}}</ref> <br /> 陳亞炎<br />陈亚炎 || -1899 <br /> Dabu, Guangdong <br /> Dabu, Guangdong || Kapitan Cina, [[Perak]], 1875–1899; Leader, [[Ghee Hin Kongsi|Ghee Hin Secret Society]], [[Larut War]], 1861–1874 |- | [[Leong Fee]] <br /> 梁輝<br />梁辉 || 1857–1911 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || First Chinese Member, [[Federated Malay States#Federal Council|Federal Legislative Council]], 1909<ref>Generations: The Story of Batu Gajah By Tak Ming Ho, Perak Academy Published by HO TAK MING, 2005; {{ISBN|983-40556-5-X}}, {{ISBN|978-983-40556-5-3}}; pp. 105, 113, 117, 119, 120, 132</ref> |- | [[Philip Lee Tau Sang]] <br /> 李道生 || -1959 || Highly respected and leading Chinese politician who was greatly favoured by the British colonial rulers in [[North Borneo]] (now [[Sabah]]) in the 1950s |- | [[Lau Pak Khuan]]<br />Liew Pak Khiun) <br />劉伯群<br />刘伯群|| 1894–1971 <br /> Zengcheng, Guangdong <br /> Zengcheng, Guangdong || First Chinese to be conferred the "[[Datuk Seri]]" title; Led the unsuccessful bid for Chinese equal citizenship-rights and official language status during the drafting of the [[Malaysian Constitution]] |- | [[Omar Ong Yoke Lin]] <br /> 翁毓麟 || 1917–2010 <br /> Kuala Lumpur, Malaysia <br /> Huizhou, Guangdong || Cabinet Minister, 1955–1973; First Chinese President, [[Malaysian Senate]], 1973–1980; Mooted the idea to form the [[Alliance Party (Malaysia)]], predecessor of [[Barisan Nasional]], the ruling coalition party of Malaysia since independence in 1952 |- | [[Wong Pow Nee]] <br /> 王保尼 || 1911–2002 <br /> Penang, Malaysia <br /> Xingning, Guangdong || First Chief Minister of Penang, 1957–1969 |- | [[Peter Lo Sui Yin]] <br /> 羅思仁<br />罗思仁 || 1923–2020 <br /> Sabah, Malaysia <br /> Longchuan, Guangdong || Chief Minister of Sabah, 1965–67; Cabinet Minister, 1963–1965 |- | [[James Wong (politician)|James Wong Kim Min]] <br /> 黄金明 || 1922–2011 <br /> Sarawak, Malaysia <br /> Guangdong || Leader of the Opposition of Malaysia, 1974; First Deputy Chief Minister, Sarawak, 1963–1966; President, [[Sarawak National Party]], 1981–2003; Hold the record for being the longest serving Member of the [[Sarawak State Assembly]] for forty-six years, 1956–2001 |- | [[Stephen Yong Kuet Tze]] <br /> 楊國斯<br />杨国斯 || 1921–2001 <br /> Sarawak, Malaysia <br /> Dabu, Guangdong || Cabinet Minister, 1982–1990; Co-founder, [[Sarawak United Peoples' Party]], Sarawak's first political party, 1959 (President, 1983–1990); Yong is best remembered for giving the Chinese in Sarawak a political voice |- | [[Lee Kim Sai]] <br /> Lee Kim Sze <br /> 李金狮 || 1937-2019 <br /> Selangor, Malaysia || Cabinet Minister, 1986–1995 |- | [[Yong Teck Lee]] <br /> 楊德利<br />杨德利 || 1958- <br /> Sabah, Malaysia <br /> Longchuan, Guangdong || Chief Minister of Sabah, 1996–1998; Founder and President, [[Sabah Progressive Party]], 1994- |- | [[Peter Chin Fah Kui]] <br /> 陳華貴<br />陈华贵 || 1945- <br /> Sarawak, Malaysia <br /> Bao'an, Guangdong || Cabinet Minister, 2004–2013; President, Sarawak United Peoples' Party, 2011- |- | [[Chor Chee Heung]] <br />Chau Chee Hiung <br /> 曹智雄 || 1955- <br /> Kedah, Malaysia <br /> Dabu, Guangdong || Cabinet Minister, 2010–2013 |- | [[Liow Tiong Lai]]<br />Liau Tsung Loi <br /> 廖中莱 || 1961 <br /> Malacca, Malaysia <br /> Dabu, Guangdong || Cabinet Minister, 2008–2013, 2014-; President, [[Malaysian Chinese Association]], 2013- |- | [[Wee Ka Siong]]<br />Ngui Ka Seong <br /> 魏家祥 || 1968- <br /> Malacca, Malaysia <br /> Lufeng, Guangdong || Cabinet Minister, 2014- |- | [[Teresa Kok]]<br /> Kok Su Sim <br />郭素沁|| 1964- <br /> Kuala Lumpur, Malaysia <br /> Huizhou, Guangdong|| Member of Parliament, 1999-; Won by the highest majority among more than 200 constituency seats in the 2008 and 2013 [[Elections in Malaysia|Malaysian general elections]]; In the 2013 election, Kok won more than 85% of the total votes cast, a record in Malaysia history |- |[[Chong Hon Nyan]]<br/> Chong Hon Nyan <br /> 張漢源<br />张汉源|| 1924-2020 <br /> Kuala Lumpur, Malaysia ||Minister of Health (1978-1982) and Transport (1983-1986) |} ===== အင်ဒိုနီးရှား ===== Indonesia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[:zh:罗芳伯|Lo Fong Bak]] <br /> 羅芳伯<br />罗芳伯 || 1738–1778 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Founder and President, Hakka [[Lanfang Republic|Republic of Lanfang]] in West Kalimantan, 1777–1884; The republic lasted for 107 years and had ten presidents who are all Meixian Hakkas |- | [[Basuki Tjahaja Purnama]]<br />Tjung Ban Hok <br /> | 鍾萬學<br />钟万学 || 1966- <br /> Bangka–Belitung Islands, Indonesia <br /> Meixian, Guangdong || First Chinese Governor, [[Jakarta]], capital of Indonesia, which is considered to be the third most powerful position in Indonesia, 2014-;<ref>{{cite web | title = Riot Survivor Ready to Become First Chinese Jakarta Governor | url=https://www.bloomberg.com/news/2014-08-05/riot-survivor-ahok-in-line-to-be-first-chinese-jakarta-governor.html}}</ref><ref>{{cite web | title = Basuki Ahok Purnama Sworn in as Jakarta Governor | url = http://www.globalindonesianvoices.com/17477/gubernur-ahok-basuki-ahok-purnama-sworn-in-as-jakarta-governor/ | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 4 April 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160404142000/http://www.globalindonesianvoices.com/17477/gubernur-ahok-basuki-ahok-purnama-sworn-in-as-jakarta-governor/ }}</ref> Basuki is more popularly known by his Hakka name, "Ahok" ({{lang|zh|阿学}}) |- | [[Christiandy Sanjaya]]<br />Wong Hon San <br /> 黄汉山 || 1964- <br /> West Kalimantan, Indonesia <br /> Jiexi, Guangdong || Deputy Governor, [[West Kalimantan]], 2008–2013; First elected Chinese Deputy Governor of Indonesia |- | [[Teddy Jusuf]]<br />Hiung Tet Yie <br /> 熊德怡 || 1966- <br /> West Java, Indonesia <br /> Meixian, Guangdong || First and only Chinese to attain the rank of Brigadier General, [[Indonesian National Armed Forces]], 1983 |} ===== ထိုင်း ===== Thailand {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Thaksin Shinawatra]]<ref>{{Cite web |url=http://shanghaiist.com/2014/11/01/yingluckthaksin_go_on_a_family_trip.php |title=Former Thai leaders Yingluck, Thaksin visit ancestral village in Meizhou, Guangdong |accessdate=26 January 2021 |archivedate=14 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180314034553/http://shanghaiist.com/2014/11/01/yingluckthaksin_go_on_a_family_trip.php }}</ref><ref>{{cite web | title = Thai PM seeks out roots in Meizhou | url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-07/04/content_456688.htm}}</ref><br />Hiew Tat Sin <br /> 丘達新<br />丘达新 || 1949- <br /> Chiang Mai, Thailand <br /> Fengshun, Guangdong || Only [[Prime Minister of Thailand]] to be re-elected in Thailand history, 2001–2006; Parties linked to Thaksin had won all the five general elections in Thailand since 2001 |- | [[Yingluck Shinawatra]]<br />Hiew Yin Lok <br />丘仁樂<br />丘仁乐|| 1967- <br /> Chiang Mai, Thailand <br /> Fengshun, Guangdong || First and only female Prime Minister of Thailand, 2011–2014 |- | [[Supachai Panitchpakdi]] || 1946- <br /> Bangkok, Thailand || Deputy Prime Minister, 1992–1995, 1997–2001; First and only Asian Director-General, [[World Trade Organization]], 2002–2005 |- | [[Sudarat Keyuraphan]] || 1961- <br /> Bangkok, Thailand || Cabinet Minister, 2002–2006 |- | [[Chaiyasit Shinawatra]]|| 1945- <br /> Chiang Mai, Thailand <br /> Fengshun, Guangdong || Supreme Commander, [[Royal Thai Armed Forces]], 2004–2005; Commander-in-Chief, [[Royal Thai Army]], 2003–2004 |} ===== ကမ္ဘောဒီးယား ===== Cambodia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Sok An]]<ref>{{cite web | title = Sok An | url = http://www.topicway.com/dictionary/Sok%20An | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160306042028/http://www.topicway.com/dictionary/Sok%20An | archivedate = 2016-03-06 | df = }}</ref> <br />Soo On <br /> 索安 || 1950- <br /> Takéo, Cambodia|| Deputy Prime Minister, Cambodia, 2004- |} ===== မြန်မာ ===== {|class="wikitable" ! width="105" | အမည် !!width="75" | မွေးဖွားနှင့် မျိုးရိုးဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[ဦးနေဝင်း]] <br /> 奈温 || 1910–2002 <br /> ဗြိတိသျှဘားမား၊ ပဲခူး <br /> Meixian, Guangdong || နိုင်ငံတော်သမ္မတ, ၁၉၇၄–၁၉၈၁; ဥက္ကဋ္ဌ, [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]], ၁၉၆၂–၁၉၇၄; [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]], ၁၉၅၈–၁၉၆၀, ၁၉၇၂–၁၉၇၄; ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်, ၁၉၄၉–၁၉၇၂; |- | [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]]<ref>{{cite book | title = Golden Dragon and Purple Phoenix: The Chinese and Their Multi-Ethnic Descendants in Southeast Asia|isbn = 9789814518499| url=https://books.google.com/books?id=wTa7CgAAQBAJ&q=%22san+yu%22+%22San+Pe%22&pg=PA236|last1 = Lee|first1 = Khoon Choy|date = 26 March 2013}}</ref> <br /> 山友 || 1918–1996 <br /> ဗြိတိသျှဘားမား၊ ပဲခူး || နိုင်ငံတော်သမ္မတ, ၁၉၈၁–၁၉၈၈; ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (၁၉၇၂–၁၉၇၄) |- | [[ခင်ညွန့်|ဦးခင်ညွန့်]]<ref>{{cite web|title=钦纽1939年出生于缅甸孟邦首府毛淡棉。父母都是来自广东梅县的客家人 |url=http://www.faobserver.com/NewsInfo.aspx?id=8900 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160820204746/http://www.faobserver.com/NewsInfo.aspx?id=8900 |archivedate=2016-08-20}}</ref> <br /> 钦纽 || 1939- <br /> Yangon Region, Myanmar <br /> Meixian, Guangdong || [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]], ၂၀၀၃–၂၀၀၄; ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (၂၀၀၂-၂၀၀၃) |} ===== တီမော ===== Timor-Leste=== {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[:de:Pedro Lay|Pedro Lay]] <br /> Lai Sze Fong<br /> 黎事芳|| Timor-Leste Meixian, Guangdong|| First Chinese Cabinet Minister, 2007–2015 |- | [[:de:Francisco Kalbuadi Lay|Francisco Kalbuadi Lay]] <br />Lai Fatt Fong <br />黎发芳|| 1954- Timor-Leste Meixian, Guangdong|| Cabinet Minister, 2012-; First Chinese to be elected to [[National Parliament (East Timor)|National Parliament]], 2002–2005 |} == ၃။ ကျန်ဒေသများ == '''တရုတ်နိုင်ငံ''' နှင့် '''အာဆီယံ'': မပါဝင်သော ဒေသများကို ဆိုလိုသည်။ === ဩဇီ === {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Penny Wong]]<ref>{{Cite web |url=https://mocsarawak.wordpress.com/2010/09/21/penny-wong-when-grit-and-talent-triumph-over-hypocrisy-racism/ |title=Penny Wong – when grit and talent triumph over hypocrisy, racism}}</ref> 黃英賢<br />黃英贤 || 1968- Sabah, Malaysia || First Chinese and first Asian Cabinet Minister, 2007–2013; First female [[Leader of the Government in the Senate (Australia)|Leader of the Government in the Senate]], 2013; First female [[Leader of the Opposition in the Senate (Australia)|Leader of the Opposition in the Senate]], 2013- |- | [[Helen Sham-Ho]] 何沈慧霞 || 1943- Hong Kong Bao'an, Guangdong || Member, [[New South Wales Legislative Council]], 1988–2003; First Chinese to be elected to an Australian parliament |- | [[Peter Wong (Australian politician)|Peter Wong]]<ref>{{cite web |url=http://www.hyxqb.com/ShowNews-6807.aspx |archive-url=https://archive.today/20140922220927/http://www.hyxqb.com/ShowNews-6807.aspx |url-status=dead |archive-date=2014-09-22 |title=澳大利亚著名侨领黄肇强返紫金寻根 |accessdate=26 January 2021 |archivedate=22 September 2014 |archiveurl=https://archive.today/20140922220927/http://www.hyxqb.com/ShowNews-6807.aspx }}</ref> 黄肇强 || 1942- Zhaoqing, Guangdong Zijin, Guangdong || Member, New South Wales Legislative Council, 1999–2007; Leading anti-[[white nationalist]] politician; Founder, [[Unity Party (Australia)|Unity Party]], which was formed to oppose [[Pauline Hanson]] and her [[white supremacy]] [[One Nation (Australia)|One Nation party]], 1997 |- | [[Alfred Huang]]<ref>{{cite web |url=http://www.eduwo.com/composite/20433.htm |title=前澳大利亚阿得雷德市市长黄国鑫先生简介 |access-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013224741/http://www.eduwo.com/composite/20433.htm |archive-date=2014-10-13 |url-status=dead |accessdate=26 January 2021 |archivedate=13 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013224741/http://www.eduwo.com/composite/20433.htm }}</ref> 黃國鑫<br />黄国鑫 || 1938- Chengdu, Sichuan Jiaoling, Guangdong|| Lord Mayor, [[Adelaide]], 2000–2003 |- | [[Robert Chong]]<ref>{{cite web |url=http://gocn.southcn.com/dfqw/200410280003.htm |title=澳洲白马市市长回梅探亲 |accessdate=26 January 2021 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304093421/http://gocn.southcn.com/dfqw/200410280003.htm }}</ref><br />(Tsung Foo Hee) 鐘富喜<br />钟富喜 || 1954- Malaysia Meixian, Guangdong || Mayor, [[City of Whitehorse|Whitehorse]], [[Victoria (Australia)|Victoria]], 2002–2005 |- | [[Henry Tsang]] 曾筱龍<br />曾筱龙 || 1943- Nanchang, Jiangxi Wuhua, Guangdong|| Deputy Lord Mayor, [[Sydney]], 1991–1999; Member, New South Wales Legislative Council, 1999–2009 |} === ပိုလီနီရှား === French Polynesia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် ||မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ <br />||အကြောင်းအရာ |- | [[Gaston Tong Sang]] || 1949-<br />Bora-bora, French<br />Polynesia, Guangdong <br />|| President, French Polynesia, 2006–2007, 2008–2011; Tong Sang is of mixed blood with Hakka Chinese ancestry on his paternal side |} === Mauritius === Mauritius {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Moilin Jean Ah-Chuen]]<br />(Chu Moi Lin) 朱梅麟 || 1909–1991 Mauritius Meixian, Guangdong || First Chinese Cabinet Minister, 1967–1976; First Chinese Member, Legislative Council, 1949; Second Hakka after Sun Yat-sen to have his portrait printed on the bills of a country's currency<ref>{{cite web |url=http://tomchao.com/af/af49a.html |title=Mauritius Bank Notes |accessdate=26 January 2021 |archivedate=10 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910195724/http://tomchao.com/af/af49a.html }}</ref> |- | [[Joseph Tsang Mang Kin]] 曾繁興<br />曾繁兴 || 1938- Mauritius Meixian, Guangdong || Cabinet Minister, 1995–2000; As a poet, Tsang has written a number of poems on the Hakka culture |} === အာဖရိက === Seychelles {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | Li Huarong<ref>{{cite web |title = 客籍华人及对非洲的贡献 | url=http://tieba.baidu.com/p/795764964}}</ref> <br />Lee Fah Yin 李华荣 || Seychelles Meixian, Guangdong ||Deputy Minister |} === ဗြိတိန် === United Kingdom=== {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Nat Wei, Baron Wei]]<ref>{{cite web |url=http://www.neehao.co.uk/2012/01/lord-weis-speech-on-the-role-of-overseas-chinese-in-britain/ |title=There is a saying, in Hakka, When everyone collects firewood, the flames rise high |accessdate=26 January 2021 |archivedate=8 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808083735/http://www.neehao.co.uk/2012/01/lord-weis-speech-on-the-role-of-overseas-chinese-in-britain/ }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cbg88.co.uk/ygxw/2012/06-27/129.shtml |title=33岁华人新贵——韦鸣恩 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016005223/http://www.cbg88.co.uk/ygxw/2012/06-27/129.shtml |archivedate=2014-10-16}}</ref> 韋鳴恩<br />韦鸣恩 || 1977- Hertfordshire, England, United Kingdom Zhuhai, Guangdong || Youngest member at the age of 34 and first British-born person of Chinese origin in the [[House of Lords]], 2011- |} === ပြင်သစ် === France {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[:fr:André Thien Ah Koon|André Thien Ah Koon]]<ref>{{cite web |url=http://www.chinanews.com/zgqj/2014/04-01/6016676.shtml |title=广东梅州杰出乡贤曾宪建再度当选法国顶磅市长}}</ref> 曾憲建<br />曾宪建 || 1940-<br /> Reunion Island, France <br />Meixian, Guangdong|| First and only Chinese elected to the [[National Assembly (France)|French National Assembly]] and the first Chinese elected to a parliament in Europe, 1986–2006; Mayor, [[Le Tampon|Tampon]], [[Reunion Island]], 1983–2006, 2014–2020; First Chinese Mayor of Reunion Island and France |} === နယ်သာလန် === Netherlands= {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Varina Tjon-A-Ten]] <br /> 张 || 1952- <br /> Paramaribo, Suriname <br /> Guangdong || First Chinese elected to the [[House of Representatives (Netherlands)|House of Representatives]], 2003–2006; Tjon-A-Ten is of mixed blood with paternal Hakka Chinese grandfather who migrated from Guangdong to Suriname |- | [[Roy Ho Ten Soeng]] <br /> 何天送 || 1945- <br /> Paramaribo, Suriname <br /> Guangdong || Mayor, [[Venhuizen]], [[North Holland]], 2000–2006; First immigrant Mayor of Netherlands; First Chinese Mayor of Netherlands and Europe |} === အမေရိကန် === United States {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[David Chiu (politician)|David Chiu]]<br /> 邱信福 || 1970- <br /> Ohio, USA<br />|| Member, [[California State Assembly]], 2014- |- | [[Yiaway Yeh]] <br /> 葉亞威<br />叶亚威 || 1978- <br /> San Francisco, USA <br /> Meixian, Guangdong|| First Chinese Mayor of [[Palo Alto, California]], 2012 |} === Guyana === Guyana {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Arthur Chung]]<br /> 鐘亞瑟<br />钟亚瑟 || 1916–2008 <br /> West Demerara, Guyana<br /> Dabu, Guangdong|| First President, Guyana, 1970–1980 |} === Trinidad and Tobago === Trinidad and Tobago {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Solomon Hochoy]]<br /> 何才|| 1905–1983<br /> Jamaica<br/> Bao'an, Guangdong|| Last British Governor, 1960–1962; First non-white Governor in the whole of the [[British Empire]], 1960; First Governor-General, 1962–1972, when Trinidad and Tobago obtained independence in 1962; First Chinese [[Head of State]] in a non-Asian country |} === Suriname === Suriname {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Hendrick Chin A Sen]]<br /> 陳亞先<br />陈亚先 || 1934–1999 <br /> Marowijne District, Suriname<br />Huiyang, Guangdong|| [[President of Suriname|President]] and [[Prime Minister of Suriname]], 1980–1982; Chin paternal side is Hakka Chinese and maternal side is mixed [[Surinamese Creole people|Creole]] |- |} === ဂျာမေကာ === Jamaica {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Rose Leon]]|| 1913–1999 <br /> Kingston, Jamaica || First Chinese and first female Cabinet Minister, 1953–1960, 1972–1976; First Chinese Member, House of Representatives, 1949; First female Chairperson of a political party – [[Jamaica Labour Party]], 1948 |- | [[Horace Chang]] <br /> 霍勒斯.郑 || 1952- <br /> Westmorland, United Kingdom || Cabinet Minister, 2007–2011 |- | [[Delroy Chuck]] <br /> 德尔罗伊.卓 || 1950- <br /> Manchester Parish, Jamaica <br /> Dongguan || Cabinet Minister, 2011–2012; First Chinese Speaker, House of Representatives, 2007–2011 |} === ဘရာဇီး === Brazil {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[:pt:William Boss Wu|William Boss Wu]]<ref>{{cite web | title = 巴西首位华人国会议员威廉·巫 | url = http://gb.cri.cn/1321/2007/07/20/542@1686272.htm | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 4 March 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304050121/http://gb.cri.cn/1321/2007/07/20/542@1686272.htm }}</ref><ref>{{cite web | title = 巴西圣保罗市华裔议员威廉巫先生一行访粤 | url = http://www.gdoverseaschn.com.cn/qwxw/200403110103.htm | accessdate = 26 January 2021 | archivedate = 4 March 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304040840/http://www.gdoverseaschn.com.cn/qwxw/200403110103.htm }}</ref> <br /> 巫佰禧 || 1968- <br /> São Paulo, Brazil <br /> Raoping, Guangdong|| First and only Chinese elected to the [[National Congress of Brazil]], 2006- |} == အစိုးရအရာထမ်း ၊ အသိပညာရှင် ၊ အတတ်ပညာရှင် နှင့် အခြား == Government officials, academics, literary figures and others === တရုတ်ပြည် === China {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Huang Zunxian]] <br />黃遵憲<br />黄遵宪 ||1848–1905 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong <br />||Famous diplomat and poet; Consul-General ({{lang|zh|总领事}}) to San Francisco, United States, 1882–1886 and Singapore, 1891–1894 |- | [[Chen Yinke]] <br /> 陳寅恪<br />陈寅恪 <br />|| 1890–1969 <br />Changsha, Hunan <br /> Xiushui, Jiangxi <br />|| [[Sinologist]]; Considered as one of the most influential historians in 20th century China |- | [[Guo Moruo]] <br />郭沫若 || 1892–1978 <br />Leshan, Sichuan <br /> Ninghua, Fujian <br />||Author, poet and historian; Considered to be one of the most important literary figures of modern China; First President, [[Chinese Academy of Sciences]], 1949–1978 |- | [[Zhang Ziping]] <br />張資平<br />张资平|| 1893–1959 <br />Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong <br />||Popular novelist in the 1930s |- | [[Zhang Dingcheng]] <br /> 張鼎丞<br />张鼎丞 ||1898–1981 <br /> Yongding, Fujian <br /> Yongding, Fujian <br />||First Procurator-General, [[Supreme People's Procuratorate]] ({{lang|zh|最高人民检察院}}), 1954–1975; Governor of Fujian, 1949–1954 |- | [[Liang Boqiang]] <br />梁伯强 || 1899–1968 <br />Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong <br />|| Pioneer pathologist; Liang has educated and served as a role model to hundreds of pathologists in China |- | [[Lin Fengmian]] <br /> 林風眠 || 1900–1991 <br /> Meixian, Guangdong |<br /> Meixian, Guangdong <br />|| One of the pioneers of modern [[Chinese painting]] |- | [[Wang Li (linguist)|Wang Li]] <br /> 王力 || 1900–1986 <br /> Bobai, Guangxi <br />Tingzhou, Fujian <br />|| Considered to be the founder of modern Chinese [[linguistics]] |- | [[Li Guohao (engineer)|Li Guohao]]<br />(Lee Ket Hau) <br /> 李國豪<br />李国豪 || 1913–2005 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong <br />|| One of the top bridge engineering experts in the world; President, [[Tongji University]], Shanghai, 1977–1984 |- | [[Lu Jiaxi]] <br />卢嘉锡 || 1915–2001 <br /> Xiamen, Fujian <br /> Yongding, Fujiang <br />|| President, Chinese Academy of Sciences, 1981–1987 |- | [[Liu Fuzhi]] <br />劉復之<br />刘复之 || 1917–2013 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Procurator-General, Supreme People's Procuratorate, 1988–1993 |- | [[Zheng Xiaoying]] <br />郑小瑛 || 1929- <br />Yongding, Fujian <br />Yongding, Fujian || China's first female orchestra conductor |- | [[Xiao Yang (judge)<br />Xiao Yang]]<br />(Siau Yong) <br /> 肖扬 || 1938- <br /> Heyuang, Guangdong <br /> Heyuan, Guangdong || President, [[Supreme People's Court]] ({{lang|zh|最高人民法院}}) (Chief Justice), 1998–2008 |- | [[Zhu Dake]] <br />朱大可 || 1957- <br />Shanghai <br /> Wuping, Fujian || Scholar and Chinese [[cultural critic]]; Zhu was listed as one of the "50 Top Chinese Influencing the World's Future" by the magazine, Phoenix Life, 2006<ref>''Phoenix Life, September 2006 (凤凰生活, 2006年9月刊)''</ref> |- | [[Zeng Jinyan]] <br /> 曾金燕 || 1983- <br /> Longyan, Fujian <br />Longyan, Fujian || One of China's leading human rights activists; Wife of [[Hu Jia (activist)|Hu Jia]], a key figure in China's dissident movement; Zeng was selected as "[[Time 100|TIME Magazine's 100]] People Who Shape Our World" in 2007 |} === ထိုင်ဝမ် === Taiwan {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Loa Ho]] <br />賴和 || 1894–1943 <br /> Changhua, Taiwan <br /> Raoping, Guangdong || Poet and anti-Japanese Occupation political activist; Loa is hailed as the "Father of Modern Taiwanese Literature" |- | [[Wu Chuo-liu]] |<br /> 吳濁流 || 1900–1976 <br />Hsinchu, Taiwan <br /> Jiaoling, Guangdong || Influential novelist; Wu's highly acclaimed semi-autobiography, "Orphan of Asia" ({{lang|zh|亚细亚的孤兒}}), which highlighted the ambiguity of being Taiwanese, has since become a key theme in the contentious subject of [[Taiwanese identity]] |- | [[Jiang Wen-Ye]]<br />江文也 || 1910–1983 <br /> New Taipei, Taiwan <br /> Yongding, Fujian || Well-known composer active in Japan and later in China; Jiang was a theme in the 2003 Japanese film, [[Café Lumière]], directed by Hou Hsiao-Hsien, which tells the story of a young Japanese woman doing research on the composer; His work is featured on the soundtrack, and his Japanese wife and daughter make appearances as themselves |- | [[Chung Li-ho]]<br />(Tsung Lee Foh) <br /> 鐘理和<br />钟理和 || 1915–1960 <br />Pingtung, Taiwan <br /> Meixian, Guangdong || Famous novelist; Chung's [[autobiographical novel]], "My Native Land" ({{lang|zh|原乡人}}), was made into a film of the same name in 1980 |- | [[Lin Haiyin]]<br />(Lim Hoi Yim) <br /> 林海音 || 1918–2001 <br /> Osaka, Japan<br />Jiaoling, Guangdong || Famous novelist; Lin's memoirs, "My Memories of Old Beijing" ({{lang|zh|城南旧事}}), was made into a film of the same name in 1982; The film was selected as one of the "100 Greatest Chinese Films of the 20th Century" by [[Yazhou Zhoukan]] (Asia Weekly) |- | [[Chung Chao-cheng]] |<br />鍾肇政 || 1925- |<br /> Taoyuan, Taiwan <br /> Wuhua, Guangdong || Novelist; Known as the Mother of Taiwanese Literature; Chung's novel, "[[The Dull Ice Flower]]" ({{lang|zh|鲁冰花}}), was made into films in 1989 and 2008'' |- | [[Rai Hau-min]] <br /> 賴浩敏|| 1939- <br />Miaoli, Taiwan <br />|| President, [[Judicial Yuan]] (Chief Justice), 2010- |- | [[Lü Shao-chia]] <br /> 呂紹嘉 || 1960- <br />Hsinchu, Taiwan <br /> || One of the world's leading opera conductors of his generation |- | [[Gan Yao Ming|Gan Yao-ming]] <br /> 甘耀明 || 1972- <br />Miaoli, Taiwan <br />|| Fiction writer who has received various literary awards; Gan's writings are often colored with Hakka language, culture and history |} ===ဟောင်ကောင်=== Hong Kong {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Southern Praying Mantis (martial art)#Lau Soei|Lau Soei]] <br />刘瑞 || 1866–1942 <br /> Huiyang, Guangdong <br /> Huiyang, Guangdong || Third-generation grandmaster of [[Southern Praying Mantis (martial art)|Southern Praying Mantis]] ({{lang|zh|南派螳螂}}) martial art, which was originally taught only to Hakka people; Lau is acknowledged by both the practitioners of the [[Southern Praying Mantis (martial art)#Chow Gar|Chow Gar]] ({{lang|zh|周家}}) and the [[Southern Praying Mantis (martial art)#Chu Gar|Chu Gar]] ({{lang|zh|朱家}}) schools as the founding grandmaster in the modern era |- | [[Lam Yiu-Kwai]]<br />(Lim Yau Gui) <br />林耀桂 || 1877–1966 <br /> Huiyang, Guangdong <br />Huiyang, Guangdong || Creator of [[Southern Dragon Kung Fu|Southern Dragon]] ({{lang|zh|龙形拳}}) martial art |- | [[Lo Hsiang-lin]]<br />(Lo Heong Lim) <br /> 羅香林<br />罗香林 || 1906–1978 <br />Xingning, Guangdong <br /> Xingning, Guangdong || Considered to be the most eminent scholar on Hakka culture and language |- | [[Jao Tsung-I]]<ref>{{cite web | title = 汉学泰斗饶宗颐确认为客家后裔 祖籍梅县铜琶村 | url=http://www.chinanews.com/2002-09-21/26/225146.html}}</ref> <br /> 饒宗頤<br />饶宗颐 || 1917–2018 <br />Chaozhou, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Prominent scholar who has contributed to various fields of [[humanities]] with many pioneering works and a master of [[Chinese calligraphy]] and painting |- | [[Woon Swee Oan]] <br />溫瑞安<br />温瑞安 || 1954- <br /> Perak, Malaysia <br />Meixian, Guangdong || One of the four major [[wuxia]] novelists; Some of Woon's novels, "The Four" ({{lang|zh|四大名捕}}), "Face to Fate" ({{lang|zh|布衣神相}}) and "Strike at Heart" ({{lang|zh|惊艳一枪}}) have been made into television dramas and films |} ===စင်ကာပူ=== Singapore {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Lee Choo Neo]] <br />李珠娘|| 1895–1947 <br />Singapore<br />Dabu, Guangdong || First female doctor in Singapore |- | [[Gregory Yong]]<br />|杨瑞元|| 1925–2008 <br />Perak, Malaysia <br /> || First local [[Roman Catholic]] [[Roman Catholic Archdiocese of Singapore|Archbishop of Singapore]], 1977–2000 |- | [[Yong Pung How]]<br />(Yong Bong Hau) <br />楊邦孝<br />杨邦孝 || 1926–2020 <br /> Kuala Lumpur, Malaysia <br />Dabu, Guangdong || Chief Justice, Singapore, 1990–2006 |} ===မလေးရှား=== Malaysia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | Koo Suk Chuan<ref>{{cite web |url=http://renitang.com/story.html |title=Father of Ren i Tang – Story}}</ref><br /> 古石泉 ||Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Founder, Ying Oi Tong ({{lang|zh|仁爱堂}}), Southeast Asia's oldest Chinese medical hall, in Penang, 1796 |- | [[Hsieh Yung-kuan]] <br />(Chia Yin Kong)<br />謝榮光<br />谢荣光||1848–1916<br /> West Kalimantan, Indonesia <br />Meixian, Guangdong || Chinese Vice Consul in Penang, 1895–1903 and 1906–1907; also known as Cheah Choon Seng / Tjia Tjoen Sen |-| [[Yong Mun Sen]]<br />(Yong Man Sang) <br /> 楊曼生<br />杨曼生 || 1896–1962 <br />Sarawak, Malaysia <br /> Dabu, Guangdong || Renowned artist; Father of Malaysian Painting<ref>{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19981019&id=bvVOAAAAIBAJ&pg=6728,3594227 |title=Father of Malaysian Painting}}</ref> |- | [[Jimmy Choo]]<br />(Chiu Yong Ket)<br /> 周仰杰 || 1961- <br /> Penang, Malaysia <br />Meixian, Guangdong || Renowned luxury fashion designer of shoes and handbags that carry "Jimmy Choo" name as its brand |} === အင်ဒိုနီးရှား === Indonesia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Myra Sidharta]]<br />(Euw Jong Tjhoen Moy) <br /> 歐陽春梅<br />欧阳春梅 || 1927- <br />Bangka-Belitung Islands, Indonesia <br /> Meixian, Guangdong || Expert on [[Tionghoa]] [[Malay language|Malay]] literature (Malay literature by Chinese Indonesians); Sidharta has an [[autobiography]], "In Search of My Ancestral Home", where she narrated about her "pilgrimage" to [[Meixian District|Meixian]], the place where her grandfather was from |- | [[Leo Suryadinata]]<br />(Liauw Khian Joe) <br /> 廖建裕 || 1940- <br /> Jakarta, Indonesia <br /> || Well-known sinologist on [[Chinese Indonesian]] |} === အာရပ်ပြည်ထောင်စု=== United Arab Emirates {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Michael Hwang]] <br />黄锡义 || 1943-<br /> Sydney, Australia <br />Meixian, Guangdong || Chief Justice, [[Dubai International Financial Centre]] Courts, 2010- |} ===Mauritius=== Mauritius {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Yeung Kam John Yeung Sik Yuen|Bernard Yeung Sik Yuen]] <br /> 楊欽俊<br />杨钦俊 || 1950- <br /> Mauritius <br /> Meixian, Guangdong || Chief Justice, Mauritius, 2008- |} === ဗြိတိန် === United Kingdom {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Han Suyin]] <br />韓素音<br />韩素音 || 1917–2012 <br /> Xinyang, Henan<br /> Wuhua, Guangdong || Famous novelist and author of books on modern China; Han's father is Hakka Chinese and mother is [[Flemish]] |} === အမေရိကန် === United States {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Goo Kim Fui]]<br />(Goo Kim Fui) <br /> 古今輝<br />古今辉 || 1835–1908 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong|| President, [[United Chinese Society]] ({{lang|zh|中华会馆}}) in [[Hawaii]], 1892–1898; Chinese Consul General in Hawaii, 1902-; Played an instrumental role in uniting the Chinese and fighting for their rights during the anti-Chinese agitation in Hawaii in the 1880s-1890s |- |[[Steven N. S. Cheung]]<ref>{{cite web | title = Steven N.S. Cheung: My father 张五常：我的父亲 | url=http://www.hakkaonline.com/forum.php?mod=viewthread&tid=80086&extra=page%3D12}}</ref> <br /> 張五常<br />张五常 || 1935- <br /> Hong Kong <br /> Huiyang, Guangdong || Famous economist best known for his work on transaction costs and property rights |- | [[Ching W. Tang]]<br />鄧青雲<br />邓青云 || 1949-<br />Hong Kong <br /> Guangdong || [[Physical chemistry|Physical chemist]]; Inventor of several groundbreaking electronic devices, including the [[Organic LED|organic light-emitting diode (OLED)]], which is found in most modern digital displays such as TVs, computer monitors and mobile phones; Received the [[Wolf Prize in Chemistry]], 2011 |- | [[Shing-Tung Yau]]<br />(Hiew Sin Tung)<br /> 丘成桐 || 1949- |<br />Shantou, Guangdong<br /> Jiaoling, Guangdong || Famous mathematician; Received the [[Fields Medal]] (regarded as the [[Nobel Prize]] for mathematicians), 1982 |- | [[Cho-Liang Lin]] <br /> 林昭亮 || 1960- <br /> Hsinchu, Taiwan <br /> || World-renowned violinist and conductor who has performed with virtually every major orchestra in the world |- | [[Lianxing Wen]] <br /> 温联星 || 1968- <br /> Shanghang, Fujian<br />Shanghang, Fujian || [[Seismologist]], [[geodynamicist]] and planetary scientist who has made fundamental contributions to many discoveries in the Earth's interior; Recipient of the [[James B. Macelwane Medal]], 2003 |- | [[Stephen Shing-Toung Yau]] <br /> 丘成棟 || 1952 <br /> [[Hong Kong]] <br /> || Mathematician, Distinguished Professor Emeritus at the [[University of Illinois at Chicago]], and currently teaches at [[Tsinghua University]] |} ===ကနေဒါ=== Canada {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Won Alexander Cumyow]]<ref>{{cite book|last=Steinberg|first=Shirley R.|title=Diversity and Multiculturalism: A Reader|publisher=Peter Lang "One of these, Won Alexander Cumyow, was born at Fort Harrison in 1861, the son of Hakka-speaking parents who had come from China."}}</ref> <br /> 溫金有 || 1861–1955 <br />British Columbia, Canada <br /> Guangdong || First person of Chinese origin born in Canada; As a court interpreter, Won is also the first Chinese public servant of Canada |} == စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင် == Entrepreneurs === တရုတ် === China {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Li Hejun]]<ref>{{cite web | title = Fourth-richest billionaire in China remains a mystery | url = http://www.wantchinatimes.com/news-subclass-cnt.aspx?id=20140309000108&cid=1602 | access-date = 2014-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141018011700/http://www.wantchinatimes.com/news-subclass-cnt.aspx?id=20140309000108&cid=1602 | archive-date = 2014-10-18 | url-status = dead | accessdate = 7 February 2021 | archivedate = 18 October 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141018011700/http://www.wantchinatimes.com/news-subclass-cnt.aspx?id=20140309000108&cid=1602 }}</ref> <br /> 李河军 || 1967- <br /> Heyuan, Guangdong <br /> Heyuan, Guangdong || Founder, Chairman and CEO, [[Hanergy]]; Li is ranked 7th richest in China, Forbes, 2014 |} ===ထိုင်ဝမ်=== Taiwan {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Chao Teng-hsiung]]<ref>{{cite web | title = Tycoon to build NT$10 bil. medical center in hometown | url = http://www.chinapost.com.tw/taiwan/business/2010/12/21/284461/Tycoon-to.htm | access-date = 31 January 2021 | archive-date = 5 February 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210205112905/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/business/2010/12/21/284461/Tycoon-to.htm }}</ref><br /> 赵藤雄 || 1944- <br /> Miaoli, Taiwan <br />|| Founder and Chairman, Farglory Group; Chao is ranked 15th richest in Taiwan, Forbes, 2015 |- |} ===ဟောင်ကောင် === Hong Kong {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Lo Kwee-seong]] <br />羅桂祥<br />罗桂祥 || 1910–1995 <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Founder, [[Vitasoy]] International Holdings; Vitasoy is a well-known drinks and beverages brand in the world |- | [[Victor Lo Tang-seong]]<ref>{{cite web | title = Cafe de Coral founder dies at 101 | url=http://www.thestandard.com.hk/section-news.php?id=171258}}</ref><br />羅騰祥 || 1915–2016 <br />Meixian, Guangdong <br />Meixian, Guangdong || Founder, [[Café de Coral]] |- | [[Tin Ka Ping]] <br /> 田家炳 || 1919–2018 <br />Dabu, Guangdong <br /> Dabu, Guangdong || Famous philanthropist who donated his entire fortune mainly for educational purposes |- | [[Raymond Chow]] <br />鄒文懷<br />邹文怀 || 1927-2018 <br /> Hong Kong <br />Dabu, Guangdong || Founder, [[Orange Sky Golden Harvest|Golden Harvest]]; Launched the careers of [[Bruce Lee]] and [[Jackie Chan]] |- | [[Sally Aw]] |<br /> 胡仙 || 1931- <br />Yangon, Myanmar <br /> Yongding, Fujian || Media mogul; Former proprietor of [[The Standard (Hong Kong)|The Standard]], [[Sing Tao Daily]] and [[Tin Tin Daily]] |- | [[Tsang Hin-chi]] <br />曾宪梓 || 1934- <br /> Meixian, Guangdong <br /> Meixian, Guangdong || Founder and Chairman, Goldlion Group |- | [[Charles Yeung]] <br />楊釗 || 1947- <br /> Huiyang, Guangdong <br /> Huiyang, Guangdong || Founder and Chairman, Glorious Sun Enterprises |- | [[Pan Sutong]] <br />潘蘇通 || 1963- <br /> Shaoguan, Guangdong <br /> Shaoguan, Guangdong || Chairman, Goldin Group; Pan is ranked 6th richest in Hong Kong, Forbes 2016 |} ===မကာအို=== Macau {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Teddy Yip (businessman)|Teddy Yip]] <br />葉德利<br />叶德利 || 1907–2003 <br /> North Sumatra, Indonesia <br /> Meixian, Guangdong || Real estate magnate; Person behind the founding of the [[Macau Grand Prix]]; Owner of the famed [[Formula One]] [[Theodore Racing]] team; One of the co-founders of [[Sociedade de Turismo e Diversões de Macau]], which has a monopoly to run all [[casino]] operations and many other leisure activities in Macau |} ===စင်ကာပူ=== Singapore {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Aw Boon Haw]] <br />胡文虎 || 1882–1954 <br />Yangon, Myanmar <br /> Yongding, Fujian || Philanthropist of [[Tiger Balm]] and [[Haw Par Villa]] fame; Media mogul of the Chinese world; Founding President, Nanyang Khek Community Guild ({{lang|zh|南洋客属总会}}), the umbrella body for Hakkas in Singapore, 1929 |- | [[Aw Boon Par]] <br />胡文豹 || 1888–1944 <br /> Yangon, Myanmar <br />Yongding, Fujian || Younger brother of Aw Boon Haw; Philanthropist of Tiger Balm and Haw Par Villa fame |- | [[Jannie Chan]]<ref>{{cite web | title = Chan Siew Lee is the representative of Hakka entrepreneurship in Singapore and Malaysia 曾秀丽为新马客家企业代表 | url = http://ghk.nctu.edu.tw/word/%E9%BB%83%E8%B3%A2%E5%BC%B71212.pdf | access-date = 31 January 2021 | archive-date = 7 January 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220107154239/http://ghk.nctu.edu.tw/word/%E9%BB%83%E8%B3%A2%E5%BC%B71212.pdf }}</ref> <br />曾秀丽|| 1945- <br /> Perak, Malaysia<br />|| Co-founder, The Hour Glass, with ex-husband; Formerly known as Jannie Tay; Chan was named as one of the 50 Leading Women Entrepreneurs of the World in Paris, 1997 |} === မလေးရှား === Malaysia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Cheong Fatt Tze]] <br /> 張弼士<br />张弼士 || 1840–1916 <br /> Dabu, Guangdong<br /> Dabu, Guangdong || Powerful industrialist; Known as the "[[John D. Rockefeller|Rockefeller]] of the East"; Appointed Consul-General (Penang, later Singapore) in 1890 and Minister for Agriculture, Industries, Roads and Mines for the provinces of Fujian and Guangdong in 1899 by the Qing government; Cheong had served both the Qing and Republican governments |- | [[Yap Kwan Seng]]<ref>{{cite web | title = Last Kapitan's legacy lives on | url = http://www.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/4/28/central/17551213&sec=central | access-date = 2019-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121030114026/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F4%2F28%2Fcentral%2F17551213&sec=central | archive-date = 2012-10-30 | url-status = dead | df = | accessdate = 27 August 2021 | archivedate = 30 October 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121030114026/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F4%2F28%2Fcentral%2F17551213&sec=central }}</ref> <br />葉觀盛/叶观盛 || 1846–1902<br /> Chixi, Guangdong <br /> Chixi, Guangdong || Last Kapitan Cina, Kuala Lumpur, 1889–1902 |- | [[Foo Choo Choon]] <br /> 胡子春 || 1860–1921 <br /> Yongding, Fujian <br /> Yongding, Fujian || Known as the "Tin King" ({{lang|zh|锡矿大王}}) |- | [[Chung Thye Phin]] <br /> 鄭大平<br />郑大平 || 1879–1935 <br />Perak, Malaysia <br /> Zengcheng, Guangdong || Last Kapitan Cina, Perak and [[British Malaya]], 1930–1935; Wealthiest man in Penang at the time of his death |- | [[Leong Sin Nam]] <br /> 梁燊南 || 1880–1940 <br />Meixian, Guangdong <br />Meixian, Guangdong || Wealthy tin mine owner; Philanthropist; Second non-British person to be conferred the Honorary Officer of the [[Most Excellent Order of the British Empire]] by the British |- | [[Lee Loy Seng]] <br />李莱生 || 1921–1994 <br /> Perak, Malaysia<br /> Meixian, Guangdong|| Founder, [[Kuala Lumpur Kepong Berhad|Kuala Lumpur Kepong]]: Lee's sons, Oi Hian and Hau Hian, are ranked 10th richest in Malaysia, Forbes, 2015 |- | [[Jeffrey Cheah]]<br />(Chia Foo Ngen) <br /> 謝富年<br />谢富年 || 1944- <br /> Perak, Malaysia <br /> Dongguan, Guangdong || Founder and Chairman, [[Sunway Group]]; Cheah is ranked 19th richest in Malaysia, Forbes, 2015 |- | [[Chan Fong Ann]]<ref>{{cite web | title = Forbes – Chan Fong Ann | url = https://www.forbes.com/lists/2009/84/malaysia-09_Chan-Fong-Ann_01BF.html | accessdate = 31 January 2021 | archivedate = 27 April 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200427215031/https://www.forbes.com/lists/2009/84/malaysia-09_Chan-Fong-Ann_01BF.html }}</ref><br />陈冯安 || || Major shareholder, [[IOI Group]]; Chan was ranked 18th richest in Malaysia, Forbes, 2009 |} ===အင်ဒိုနီးရှား === Indonesia {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Tjong A Fie]] <br />張耀軒<br />张耀轩 || 1860–1921 <br /> Meixian, Guangdong <br />Meixian, Guangdong || Philanthropist; Kapitan Cina, Medan, 1911–1921; Led the building of the [[Chao Chow and Swatow Railway|Chao-Shan Railway]] |- | [[Murdaya Poo]]<ref>{{cite web | title = 傅志宽：以后，我会常回家乡看看 | url = http://www.meizhou.cn/news/0910/14/09101400046.html | accessdate = 31 January 2021 | archivedate = 27 May 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120527123227/http://www.meizhou.cn/news/0910/14/09101400046.html }}</ref><br />傅志宽||1941-<br /> East Java, Indonesia<br /> Meixian, Guangdong || Founder and Chairman, Central Cipta Murdaya (Berca Group); Poo is ranked 13th richest in Indonesia, Forbes, 2015 |- | [[Siti Hartati Murdaya]]<br />(Tjouw Lie Ing) <br />邹丽英||1946-<br />Jakarta, Indonesia<br />Meixian, Guangdong || Wife of Murdaya Poo; Co-founder, Central Cipta Murdaya (Berca Group); Siti was listed as one of Forbes Asia's 50 Power Businesswomen, 2012<ref>{{cite web | title = Indonesian Tops Forbes List of Asia's Power Businesswomen | url = http://www.globalindonesianvoices.com/10760/indonesian-lady-tops-forbes-list/3/ | accessdate = 7 February 2021 | archivedate = 8 December 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151208105621/http://www.globalindonesianvoices.com/10760/indonesian-lady-tops-forbes-list/3/ }}</ref> |- | [[Sofjan Wanandi]]<br /> 林绵坤 || 1941- <br /> West Sumatra, Indonesia <br /> || Founder, Gemala Group |- | [[Prajogo Pangestu]]<br />(Phang Joen Phen) <br />彭雲鵬<br />彭云鹏 || 1944- <br />West Kalimantan, Indonesia <br /> Lufeng, Guangdong || Timber tycoon; Pangestu is ranked 41st richest in Indonesia, Forbes, 2014 |- | [[Djoko Susanto]]<br />(Kwok Kwie Fo)<br />郭贵和 || 1950- <br />Jakarta, Indonesia <br /> || Founder and CEO, Alfa Mart; Susanto is ranked 22nd richest in Indonesia, Forbes, 2015 |- | [[Tomy Winata]]<br />郭說鋒<br />郭说锋 || 1958- <br />West Kalimantan, Indonesia <br /> || Founder and Chairman, Artha Graha Group; Winata is ranked 35th richest in Indonesia, Forbes, 2006 |} === ထိုင်း === Thailand {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Choti Lamsam]]<br />伍捷仆 || 1904–1948 <br /> Meixian, Guangdong<br /> Meixian, Guangdong || Founder, Thai Farmers Bank, now known as [[Kasikornbank|Kasikorn Bank]]; Lamsam's grandson, Banthoon, is ranked 21st richest in Thailand, Forbes, 2014 |- | [[Kiat Wattanavekin]] <br />丘細見 || 1908–2013 <br />Fengshun, Guangdong <br />Fengshun, Guangdong || Founder, Kiatnakin Bank; Wattanavekin's surviving wife, Chansamorn, and family is ranked 43rd richest in Thailand, Forbes, 2014 |} === အိန္ဒိယ === India {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Nelson Wang]]<br />黃玉堂<br />黄玉堂 || 1950- <br />Kolkata, India<br />Guangdong || Founder and Chairman, China Garden Restaurant Group; Creator of the Chicken Manchurian [[Indian Chinese cuisine|Indian-Chinese cuisine]];<ref>{{cite web | title = The short history of Indian Chinese food and where to breathe fire in Mumbai | url=http://travel.cnn.com/mumbai/none/indian-chinese-food-598134}}</ref> China Garden has been voted as one of the best restaurants in Asia from amongst establishments surveyed in 80 cities in 23 countries<ref>{{cite web | title = China Garden | url = http://chinagardenindia.com/ | accessdate = 31 January 2021 | archivedate = 16 December 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141216215931/http://chinagardenindia.com/ }}</ref> |} === ဗြိတိန် === United Kingdom {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Woon Wing Yip]]<br />(Yap Fon Yin) <br /> 葉煥榮<br />叶焕荣 || 1940-<br /> Dongguan, Guangdong <br /> Dongguan, Guangdong || Founder and Chairman, [[Wing Yip]] Group; First Chinese tycoon in United Kingdom |- | [[Alan Yau]]<br />(Hiew Tet Wui) <br />丘德威 || 1962- <br /> Hong Kong <br /> Fengshun, Guangdong || Founder, [[Wagamama]] restaurant chain and the [[Hakkasan]] and [[Yauatcha]] restaurants, both of which have been ranked among "[[The World's 50 Best Restaurants]]" by the British magazine, [[Restaurant (magazine)|Restaurant]] |} === အမေရိကန် === United States {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Vincent "Randy" Chin|Vincent Chin]] <br />|| 1937–2003<br /> Kingston, Jamaica<br /> Guangdong || Founder, [[VP Records]], the world's largest independent label and distributor of [[Caribbean music]] |- | [[Patrick Soon-Shiong]] <br />黄馨祥|| 1952-<br />Port Elizabeth, South Africa <br /> Taishan, Guangdong || Entrepreneur and philanthropist; Richest Asian American in history; Soon-Shiong is ranked 37th richest in USA, Forbes, 2015 |} === ကနေဒါ === Canada {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[G. Raymond Chang]] <br /> || 1948–2014 <br /> Kingston, Jamaica <br /> Guangdong || Philanthropist; Chancellor, [[Ryerson University]], [[Toronto]], 2006–2012 |- | [[Michael Lee-Chin]] <br /> 李秦 || 1951- <br /> Port Antonio, Jamaica <br /> Guangdong || Business magnate; Lee-Chin was ranked 365th in the world on Forbes Billionaires List, 2006; Both of his grandfathers were Hakka Chinese and grandmothers Afro-Caribbean Jamaicans, his surname Lee-Chin is a combination of both his grandfathers' surnames |} ===Suriname=== Suriname {|class="wikitable" ! width="105" | အမည်<br /> အင်္ဂလိပ်<br />ဟတ်ကာ<br />(Hakka)<br />တရုတ် !!width="75" | မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width =''400'' |အကြောင်းအရာ |- | [[Tjin-A-Djie family#Eduard Alphons Tjin-Kon-Fat (1871–1930)|Eduard Tjin-Kon-Fat]] <br /> || 1871–1930 <br /> Suriname <br />Guangdong || Influential tycoon |- | [[Tjin-A-Djie family#Rudolf J. Tjin-A-Djie|Rudolf Tjin-A-Djie]] <br />|| 1880–1962 <br /> Albina, Suriname <br /> Guangdong || Influential tycoon |} == အားကစား == Sportspersons === တရုတ်=== China {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Ye Qiaobo]]<ref>{{cite web |url=http://www.eywedu.com.cn/wh091/52.html |title=第四节 体育界人物 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304063354/http://www.eywedu.com.cn/wh091/52.html }}</ref><br />(Yap Kiau Poh) <br />葉喬波<br />叶乔波 || 1964- <br /> Changchun, Jilin <br />Hexian, Guangxi|| Winner, [[World Sprint Speed Skating Championships for Women|World Sprint Speed Skating Championships]], 1992 and 1993; First Chinese speed skater to become world champion; China's first medalist at [[Winter Olympics]], 1992 |- | [[Xie Yuxin]]<br />(Chia Yuk Sin) <br /> 謝育新<br />谢育新 || 1968- <br />Xingning, Guangdong <br /> Xingning, Guangdong || National footballer, 1987–1996; First China footballer to play professional football overseas, 1987; Held the record for being the youngest footballer, 1987–1996, at the age of 18 and youngest scorer, 1988–2003, at the age of 19, for the China national football team<ref>{{cite web |url=http://sports.sina.com.cn/s/2003-12-11/0040120762s.shtml |title=最年轻的国脚以及破门者 赵旭日刷新两项国足纪录}}</ref> |- | [[Xu Yanmei (diver)|Xu Yanmei]] <br /> 许艳梅 || 1971- <br /> Ganzhou, Jiangxi <br /> Ganzhou, Jiangxi || Gold medalist, Diving (10 Metre Platform), [[1988 Summer Olympics|1988 Seoul Olympics]]; Xu was awarded the "Best Sportsperson since the founding of the People's Republic of China" in 1989 |- | [[Sun Caiyun]]<br />(Soon Choi Yun)<br />孫彩雲<br />孙彩云 || 1973- <br />Shenzhen <br />Shenzhen || First official [[Women's pole vault world record|world record]] holder, Women's [[Pole vault]], 1992–1995 |- | [[Li Li (gymnast)|Li Li]] <br /> 李莉 || 1975- <br />Xingning, Guangdong <br /> Xingning, Guangdong || Artistic gymnast; In 1990 at the [[Goodwill Games]] in [[Seattle]], USA, Li wowed the world with her 1{{fraction|1|4}} back spin on the beam; This exceptionally difficult and innovative 1{{fraction|1|4}} turn on back in kip position technique has since been named after her, and no other gymnast has been able to perform the maneuver with as many spins |- | [[Xian Dongmei]]<ref>{{cite web |url=https://translate.google.com.sg/translate?hl=en&sl=zh-CN&u=http://www.meizhou.cn/2013/0922/341301.shtml&prev=search |title=Olympic champion Xian Dongmei Luo Yutong: "We are all Hakka" |accessdate=20 December 2021 |archivedate=23 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923095410/https://translate.google.com.sg/translate?hl=en&sl=zh-CN&u=http%3A%2F%2Fwww.meizhou.cn%2F2013%2F0922%2F341301.shtml&prev=search }}</ref> <br />冼东妹 || 1975- <br />Zhaoqing, Guangdong <br />Zhaoqing, Guangdong || Gold medalist, Judo (Half-lightweight), [[2004 Summer Olympics|2004 Athens Olympics]] and [[2008 Summer Olympics|2008 Beijing Olympics]] |- | [[Chen Hong (badminton)|Chen Hong]]<br />(Chen Fen) <br /> 陳宏<br />陈宏 || 1979- <br /> Longyan, Fujian <br />Longyan, Fujian || Ranked world number one badminton player, 2002–2003; Winner, [[All England Open Badminton Championships]], 2002 and 2005 |- | [[Chen Qiuqi]] <br />陳秋綺<br />陈秋绮 || 1980- <br />Meixian, Guangdong <br />Meixian, Guangdong || Gold medalist, Women's Hockey, 2006 Asian Games, Doha |- | [[Fu Haifeng]]<ref>{{cite web |url=http://blog.sina.com.cn/s/blog_4fd67bf701016qkv.html |title=祖籍连城的羽坛健将傅海峰圆梦奥运金牌}}</ref><br /> 傅海峰 || 1983- <br /> Jieyang, Guangdong <br />Liancheng, Fujian || Considered to be the most successful men's doubles badminton player of all time; Gold medalist, Badminton (Men's Doubles), 2012 London Olympics; Winner (Men's Doubles), [[World Badminton Championships]], 2006, 2009, 2010 and 2011 |- | [[Lin Dan]]<br />(Lim Dan) <br />林丹 || 1983- <br /> Longyan, Fujian <br /> Longyan, Fujian || Considered to be the greatest badminton player of all time; Gold medalist, Badminton (Men's Singles), 2008 Beijing Olympics and [[2012 Summer Olympics|2012 London Olympics]]; Winner, [[World Badminton Championships]], 2006, 2007, 2009, 2011 and 2013; Winner, All England Open Badminton Championships, 2004, 2006, 2007, 2009, 2012 and 2016 |- | [[Yang Jinghui]]<br />(Yong Kin Fui) <br /> 楊景輝<br />杨景辉 || 1983- <br /> Guangzhou, Guangdong <br /> Guangxi || Gold medalist, Diving (Synchronized Diving), 2004 Athens Olympics |- | [[Zhu Fangyu]]<ref>{{cite web |url=http://www.cchere.com/article/3121422 |title=先花再说：朱芳雨可以说是广东梅县人}}</ref> <br />朱芳雨 || 1983- <br /> Liuzhou, Guangxi<br />Meixian, Guangdong || Gold medalist, Men's Basketball, [[2006 Asian Games]], Doha and [[2010 Asian Games]], Guangzhou; Gold medalist, Men's Basketball, [[2011 FIBA Asia Championship]], Wuhan; First and only three-time [[Chinese Basketball Association]] (CBA) Regular Season Most Valuable Player, 2007–08, 2009–10 and 2011–12; First and only four-time CBA Finals Most Valuable Player, 2004–05, 2007–08, 2008–09 and 2009–10; In 2013, Zhu became the first player to score 9000 points in CBA history, making him the league's highest ever scorer<ref>{{cite news |last=Mu |first=Xuequan |url=http://news.xinhuanet.com/english/sports/2013-01/01/c_124175154.htm|title=McGrady absent due to injuries as Qingdao's home win streak stopped| publisher=xinhuanet.com |date=January 1, 2013 |accessdate=2013-01-01 }}</ref> |- | [[Han Ling]] <br /> 韩玲 || 1985- <br /> Bobai, Guangxi <br /> Bobai, Guangxi || Gold medalist, Women's [[4 × 100 metres relay]], [[2006 Asian Games]], Doha |- | [[Lao Yi]] <br /> 劳义 || 1985- <br />Hepu, Guangxi <br /> Hepu, Guangxi || Gold medalist, Men's [[100 metres]], [[2010 Asian Games]], Guangzhou; First and only China athlete to win the 100 metres event at Asian Games; Lao also anchored the 4 × 100 metres relay team to another gold with a new [[List of Asian Games records in athletics|Asian Games record]] and [[List of Chinese records in athletics|Chinese national record]] |- | [[He Wenna]]<ref>{{cite web |url=http://tieba.baidu.com/p/676189893 |title=大埔让我痴情流连—— 北京奥运蹦床冠军何雯娜来梅寻根祭祖}}</ref><br />(Ho Vun Na) <br /> 何雯娜 || 1989- <br /> Longyan, Fujian<br />Dabu, Guangdong || Gold medalist, Gymnastics (Trampoline), 2008 Beijing Olympics; Gold medalist, Gymnastics, [[2011 Trampoline World Championships|Trampoline World Championships]], 2011; Gold medalist, Gymnastics (Women's Team), Trampoline World Championships, 2007, 2009 and 2011 |- | [[Luo Yutong]]<ref>{{cite web |url=https://translate.google.com.sg/translate?hl=en&sl=zh-CN&u=http://www.meizhou.cn/2013/0922/341301.shtml&prev=search |title=Olympic champion Xian Dongmei Luo Yutong: "We are all Hakka" |accessdate=20 December 2021 |archivedate=23 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923095410/https://translate.google.com.sg/translate?hl=en&sl=zh-CN&u=http%3A%2F%2Fwww.meizhou.cn%2F2013%2F0922%2F341301.shtml&prev=search }}</ref> <br /> 罗玉通 || 1989- <br /> Huizhou, Guangdong <br /> Huizhou, Guangdong || Gold medalist, Diving (Synchronized Diving), 2012 London Olympics; Gold medalist, [[World Aquatics Championships]], 2007 and 2011 |- | [[Jiang Yuyuan]]<ref>{{cite web | title = 奥运冠军江钰源的贺州缘 | url = http://www.chhzm.cn/staticpages/20090331/hzrb49d1733b-16283.shtml | access-date = 2014-11-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141104210615/http://www.chhzm.cn/staticpages/20090331/hzrb49d1733b-16283.shtml | archive-date = 2014-11-04 | url-status = dead | accessdate = 7 February 2021 | archivedate = 4 November 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141104210615/http://www.chhzm.cn/staticpages/20090331/hzrb49d1733b-16283.shtml }}</ref> <br />江鈺源<br /> 江钰源|| 1991- <br /> Liuzhou, Guangxi <br />Yunan, Guangdong || Gold medalist, Gymnastics (Women's Team), 2008 Beijing Olympics |- | [[Yang Yilin]]<ref>{{cite web |url=http://sports.sina.com.cn/o/2012-09-24/01196237077.shtml |title=伦敦奥运冠军罗玉通回乡：全力备战2013年全运会}}</ref> <br />楊伊琳<br />杨伊琳|| 1992- <br /> Huadu, Guangdong <br />Huadu, Guangdong || Gold medalist, Gymnastics (Women's Team), 2008 Beijing Olympics |- | [[Zhang Yanquan]]<ref>{{cite web |url=http://dabuwang.com/thread-1257-1-1.html |title=原籍：梅州大埔客家人 |access-date=2016-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604081318/http://dabuwang.com/thread-1257-1-1.html |archive-date=2016-06-04 |url-status=dead |accessdate=7 February 2021 |archivedate=4 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604081318/http://dabuwang.com/thread-1257-1-1.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.london2012.com/athlete/zhang-yanquan-1072165/ |title=London2012.com |access-date=31 January 2021 |archive-date=2 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502134903/http://www.london2012.com/athlete/zhang-yanquan-1072165/ |url-status=dead }}</ref><br /> 張雁全<br />张雁全|| 1994- <br />Chaozhou, Guangdong <br /> Dabu, Guangdong || Gold medalist, Diving (Men's synchronized 10 metre platform), 2012 London Olympics |} ===Taiwan=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Kuo Lee Chien-fu]]<br />李建夫 || 1969-<br />Taoyuan, Taiwan <br />|| Silver medalist, Baseball, [[1992 Barcelona Olympics]]; Kuo Lee was best known for being the ace pitcher in the [[Chinese Taipei national baseball team]] in the 1992 Olympics where he was twice the winning pitcher in the two matches against Japan (one in the preliminary round and the other in the semifinal), which led the Chinese Taipei team win its first and only baseball silver medal |- | [[Chu Mu-yen]]<br />(Chu Muk Yen) <br />朱木炎 || 1982- <br /> Taoyuan, Taiwan <br />|| Gold medalist, Taekwondo, 2004 Athens Olympics; Gold medalist, [[2003 World Taekwondo Championships|World Taekwondo Championships]], 2003 |- | [[Lee Hsueh-Lin]]<br /> 李學林<br />李学林 || 1984- <br /> Pingtung, Taiwan<br /> Meixian, Guangdong|| First and only Taiwanese to win Chinese Basketball Association Finals Most Valuable Player, 2011–12; Lee is also known as the [[Allen Iverson]] of Taiwan |- | [[Hsieh Su-wei]] <br />謝淑薇<br />谢淑薇 || 1986- <br /> Hsinchu, Taiwan <br /> || Tennis player; Winner (Women's Doubles), [[The Championships, Wimbledon|Wimbledon Championships]], 2013; Winner, (Women's Doubles), [[French Open]], 2014 |} ===Hong Kong=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Lee Wai Tong]]<br />(Lee Fui Tong) <br /> 李惠堂 || 1905–1979 <br /> Hong Kong <br />Wuhua, Guangdong || Considered to be the greatest footballer to play for China and one of the greatest footballers in Asia in the first half of the 20th century; Captain, China national football team, [[1936 Summer Olympics|1936 Berlin Olympics]] |} ===Malaysia=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Wong Mew Choo]] <br />黄妙珠 || 1983- <br /> Perak, Malaysia <br /> || Gold medalist, Badminton (Mixed Team), [[2006 Commonwealth Games]], Melbourne and [[2010 Commonwealth Games]], Delhi |} ===Indonesia=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Susi Susanti]] <br />王蓮香<br />王莲香 || 1971- <br />West Java, Indonesia <br />|| Gold medalist, Badminton (Women's Singles), [[1992 Summer Olympics|1992 Barcelona Olympics]]; Winner, World Badminton Championships, 1993; Winner, All-England Championships, 1990, 1991, 1993 and 1994; Only female badminton player to hold the Olympic, World Championship and All-England singles titles simultaneously |} ===Netherlands=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Aron Winter]] <br /> || 1967- <br />Paramaribo, Suriname <br /> Guangdong || Member of Netherlands national football team that won the [[1988 European Football Championship]]; Also represented Netherlands in the [[European Football Championship]] for 1996 and 2000, and [[FIFA World Cup]], 1990, 1994 and 1998; Winter is of mixed blood and his paternal grandfather, Zhang Junqiang, is Surinamese Hakka<ref>{{cite web | title = World sport stars of Chinese origin | url=http://www.china.org.cn/sports/2009-03/23/content_17487173.htm}}</ref> |} ===United States=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Mark Chung]] <br />马克.钟|| 1970- <br />Toronto, Canada <br /> Guangdong || First Chinese-American footballer to represent United States, 1988–1992 |} ===Trinidad and Tobago=== {|class="wikitable" ! width="105" |အမည် <br />Name<br />တရုတ်<br />Hakka !! width="75" | ​​မွေး-သေ<br />ချက်မြှုပ်<br />ဇာတိ !! width="400"| အကြောင်းအရာ |- | [[Ellis Achong]] <br /> || 1904–1986 <br /> Port of Spain, Trinidad and Tobago <br />Guangdong || First and only Chinese cricket player to play in a [[Test cricket|Test match]], [[West Indies cricket team|West Indies]], 1930–1935 |- | [[Rupert Tang Choon]] <br />|| 1914–1985 <br /> Sangre Grande, Trinidad and Tobago <br />Guangdong || First Chinese Captain, Trinidad cricket team, 1951–1952 |} == ကိုးကား == 71urlq2s8kjgjq58svqyzyy6dz4eg2t 0 204003 1039608 807366 2026-06-19T19:32:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039608 wikitext text/x-wiki '''ဓမ္မအဖွဲ့အစည်းရန်ပုံငွေ''' ({{lang-en|Dhamma Society Fund}}; The M.L. Maniratana Bunnag Dhamma Society Fund ဟုလည်း ပုံမှန်အားဖြင့်သိကြ) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် Thanpuying M.L. Manitatana Bunnag (1923–2000), Lady-in-Waiting to Her Majesty Queen Sirikit (၁၉၅၀–၂၀၀၀) နှင့် Dhamma Society First Chairperson (၁၉၉၈–၂၀၀၀) တို့က တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>Maniratana Bunnag Commemorative Publication, November 2000, "ศรัทธานุสรณ์ ท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค"</ref> လှူဒါန်းမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ အဖွဲ့သည် ပိဋကတ်သုံးပုံကို လက်တင်ဘာသာဖြင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လတ်တလောမကြာသေးမီ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် ပတ်သက်သည့် ဆောင်ရွက်မှုများအနေဖြင့် တိပိဋကစာပေနှစ်ပတ်လည်နှင့်<ref>Chamchuree 2001 "จามจุรี" Year 5, No. 3 Nov 2002-Feb 2003</ref> ဓမ္မလက်ဆောင်အဖြစ် ပိဋကတ်သုံးပုံအခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.buddhachannel.tv/portail/spip.php?article1648 |title=Asian News International, {{#dateformat:February 18 2008}} "Buddhist Monks begin praying for World Peace |access-date=26 October 2012 |archive-date=19 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619081615/http://www.buddhachannel.tv/portail/spip.php?article1648 |url-status=dead }}</ref> ==လှူဒါန်းမှုများ== ==ကမ္ဘာ့တိပိဋကစီမံချက်== ==ထုတ်ဝေမှုများ== ==ပြင်ပလင့်များ== *[https://web.archive.org/web/20090221182753/http://www.dhammasociety.org/ Dhamma Society] *[http://www.tipitakaquotation.net Tipitaka quotation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181120103949/http://tipitakaquotation.net/ |date=20 November 2018 }} *[https://web.archive.org/web/20090317233103/http://www.tipitakahall.net/ Tipitakahall] *[http://www.worldtipitaka.org World Tipitaka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528090645/http://worldtipitaka.org/ |date=28 May 2009 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းများ]] {{Buddhism-stub}} qy30i2n7j4u8o4l1eqozzfsbixop75r 0 205878 1039668 1036966 2026-06-20T06:24:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039668 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု}} မြန်မာ့ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များတွင် သာမန်မဟုတ်ထူးခြားသည့် သတ္တဝါများကို တွေ့ရှိရသည်။ အချို့သတ္တဝါများမှာ လူ့အသွင်တစ်ပိုင်းတစ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာမူ လူ့အသွင်ကိုဖန်ဆင်းနိုင်ကြသည်။<ref>Mythical Creatures in Burmese Folklore, Jataka tales, History of Burma, Yama Zatdaw, Ramayana, Asura (Buddhism), Rakshasa, Garuda. (2011), 108 pag. {{ISBN|978-613-6-67801-6}}</ref> ရွှေသွေးဂျာနယ်မှ ရေးဆွဲထားသော [[ဇာတက|ဗုဒ္ဓဇာတ်တော်]]များတွင် ထိုကဲ့သို့သောသတ္တဝါများကို တွေ့ရှိရသည်။ လူသိအများဆုံးသတ္တဝါမှာ [[ဘီလူး]]ဖြစ်သည်။ [[File:Bodleian Ms. Burm. a. 5 fol 138.jpg|thumbnail|right|ဘီလူးဖိုနှင့်ဘီလူးမပန်းချီ]] [[File:Bodleian Ms. Burm. a. 5 fol 198.jpg|thumbnail|right|[[သမန်းကျား]]ပန်းချီ]] ==သတ္တဝါများ== အောက်ပါတို့မှ မြန်မာ့ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များမှ တွေ့ရှိရသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။ ===အခြားဘုံမှသတ္တဝါများ=== * [[အသူရကာယ်]] – အပါယ်လေးပါးအနက် တစ်ပါးဖြစ်သော ပြိတ္တာတစ်မျိုး။ (အသူရာ(တာဝတိံသာနတ်တို့၏ပြိုင်ဘက်နှင့်မတူ) အသူရကာယ်သည် (နတ်ပြိတ္တာ) တို့၏ အပေါင်းအစုဟု အနက်ရသည်။)<ref>Pali-English Dictionary, A P Buddhadatta Mahathera and Vipassana Research Institute.</ref><ref>မြန်မာ-မြန်မာ အဘိဓာန်၊ မြန်မာစာအဖွဲ့</ref> * [[ဘီလူး]] – ဇာတ်၊ ဒဏ္ဍာရီများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော၊ အစွယ်အမွှေးပါသော၊ လူနှင့်ဆင်တူသော၊ ကြီးမားကြမ်းကြုတ်သောသတ္တဝါ ** ပန်းကိုက်ဘီလူး – ကြီးမားဖြောင့်တန်းသောအစွယ်ရှိ၍ လူတို့ကိုစားလေ့ရှိသော ဘီလူမျိုး ** ပန်းဆွဲဘီလူး – ကြီးမားကောက်ကွေ့သော အစွယ်ရှိ၍ ပန်းသို့မဟုတ်သစ်သီးတို့ကို စားလေ့ရှိသောဘီလူမျိုး * [[နတ် (ဝိညာဉ်)|နတ်စိမ်း]] – အသေဆိုးနှင့် သေပြီးနောက်ဖြစ်‌သော နတ်တစ်မျိုး * ဥစ္စာစောင့် – ဥစ္စာပစ္စည်းစွဲလမ်းစိတ်ဖြင့် သေလွန်ပြီးနောက် ထိုဥစ္စာပစ္စည်းကို စောင့်နေရသော နာနာဘာဝမျိုး * သိုက်နန်းရှင် – ရာတနာသိုက်ကို စောင့်ရသော ဥစ္စာစောင့်မျိုး * [[ပြိတ္တာ]] – သရဲ၊ တစ္တေ၊ မှင်စာစသော နာနာဘာဝမျိုး (အပါယ်လေးဘုံသတ္တဝါအနက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်) * စုန်း – ပြုစားတတ်သည်ဆိုသော လောကီအတတ်ပညာသည် * သရဲ – မကောင်းဆိုးဝါးကောင်တစ်မျိုး * [[ယမမင်း]] – ငရဲပြည်ကို အစိုးရသောသူ * ယက္ခ – သစ်ပင်၌ရှိသောနတ်တစ်မျိုး၊ နတ်ဘီလူးတစ်မျိုး * [[ဇော်ဂျီ]] – ဆေးဝါးမန္တရားအတတ်၊ မြေလျှိုးမိုးပျံအတတ် စသည်ကျွမ်းကျင်သူ ===ငှက်များ=== * [[ဂဠုန်]] – ငှက်တို့၏မင်း၊ နဂါးတို့၏ရန်သူဖြစ်သော ငှက်ကြီး * [[ဟင်္သာ]] – ရေအိုင်တွင်နေထိုင်ကျက်စားတတ်သော [[ဝမ်းဘဲ]]မျိုးဝင် ငှက်တစ်မျိုး ([[မွန်လူမျိုး]]တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာဖြစ်သော ငှက်လည်းဖြစ်သည်) * [[ကရဝိတ်ငှက်]] – သာသောအသံရှိသည့် ငှက်တစ်မျိုး ===တွားသွားသတ္တဝါများ=== * [[မကန်း]] – ဆူးရှိသော ကိုယ်ခွံအထပ်ထပ်နှင့် လက်မကြီးနှစ်ခု၊ လက်ခြောက်ဖက်၊ အမြှီးပါရှိသည့် ပင်လယ်သတ္တဝါတစ်မျိုး * [[နဂါး]] – ကျမ်းဂန်လာမြွေကြီးတစ်မျိုး * ငမိုးရိပ် – မင်းနန္ဒာနှင့်ရှင်မွှေးလွန်း ဒဏ္ဍာရီလာ မိကျောင်း၏အမည် ===နို့တိုက်သတ္တဝါများ=== * ကျွတ် – စိုစွတ်သောအရပ်တွင်နေ၍ တွယ်ကပ်သွေးစုတ်တတ်သေ ကျောရိုးမဲ့ ကောင်ငယ်တစ်မျိုး * [[စာမရီ]] – မွှေးရှည်နွားတစ်မျိုး * [[သမန်းကျား]] – လူမှကျားအဖြစ်ပြောင်းလဲသော မိစ္ဆာအတတ်တစ်မျိုး ===ပင့်ကူများ=== * ပင်းတယပင့်ကူ – [[ပင်းတယမြို့]]၌ မင်းသမီး ၇ ဦးကို ဖမ်းခေါ်သွားခဲ့သော ပင့်ကူကြီး ===ပေါင်းစပ်သတ္တဝါများ=== * [[ဗျာလ]] – ရခိုင်ဒဏ္ဍာရီ၏ နဝရူပသတ္တဝါပုစံ * [[ကိန္နရာ]] (ထီး)၊ ကိန္နရီ (မ) – မြင်း၏မျက်နှာနှင့်တူသော မျက်နှာရှိ၍ လူနှင့်တူသော ကိုယ်လက်အင်္ဂါရှိသောသတ္တဝါ * [[မနုဿီဟ]] – လူမျက်နှာတစ်ခုနှင့် ခြင်္သေ့ကိုယ်နှစ်ခွပါရှိသော သတ္တဝါ * [[နဝရူပ]] – သတ္တဝါ ၉ မျိုး၏ ရုပ်အဆင်းရှိသော သတ္တဝါ * [[ပဉ္စရူပ]] – သတ္တဝါ ၅ မျိုး၏ ရုပ်အဆင်းရှိသော သတ္တဝါ ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} *Htin Aung, ''Maung'' ''Folk Elements in Burmese Buddhism''. London, New York: Oxford University Press, 1962. ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://www.allthingsburmese.com/Traditions_Beliefs&Superstitions_MythicalCreatures.htm All things Burmese Mythical Creatures]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210527135345/http://www.allthingsburmese.com/Traditions_Beliefs%26Superstitions_MythicalCreatures.htm |date=27 May 2021 }} * [http://www.myanmar.com/lifestyle/mythical_creatures.html Mythical creatures of Myanmar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125125319/http://www.myanmar.com/lifestyle/mythical_creatures.html |date=25 January 2013 }} * [https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1969/12/folk-elements-in-burmese-buddhism/6833/ Folk-Elements in Burmese Buddhism] [[ကဏ္ဍ: မြန်မာ့ဒဏ္ဍာရီများ]] [[ကဏ္ဍ: ဒဏ္ဍာရီလာသတ္တဝါများ]] {{၃၁-ဘုံ}} mk0bvsh8y1fn1mb2hth3xddivkxu0ff 0 207962 1039614 952719 2026-06-19T20:36:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039614 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | nativename_a = 외교부<br />外交部 | nativename_r = Oegyobu | formed = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၈ | jurisdiction = တောင်ကိုရီးယားအစိုးရ | headquarters = 60, Sajik-ro 8-gil<br />[[:en:Jongno-gu|ဂျုံးနိုခရိုင်]], [[ဆိုးလ်မြို့]]<br />110-787, တောင်ကိုရီးယား<br />{{Coord|37.573568|126.975080|display=inline,title}} | budget = KR₩1,520 billion (about US$646 million) (2010)<ref>{{cite web|title=Ministry of Foreign Affairs and Trade web page (Korean)|url=http://www.mofat.go.kr/introduction/budget/index.jsp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080428055940/http://www.mofat.go.kr/introduction/budget/index.jsp|archive-date=2008-04-28|accessdate=14 July 2021|archivedate=28 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080428055940/http://www.mofat.go.kr/introduction/budget/index.jsp}}</ref> | image = ROK Ministry of Foreign Affairs.jpg | image Caption = ဆိုးလ်မြို့ရှိ ဝန်ကြီးဌာန ရုံးချုပ် | logo = Ministry of Foreign Affairs logo.svg | logo_size = 229px | minister1_name = [[:en:Chung Eui-yong|ချွဲအီယုံး]]၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး | minister2_name = ချိုဟျောန်း၊ ဒုတိယဝန်ကြီး (၁) | minister3_name = လီထယ်ဟို၊ ဒုတိယဝန်ကြီး (၂) | child1_agency = [[:en:Korea Foundation|ကိုရီးယားဖောင်ဒေးရှင်း]] | child2_agency = [[:en:Korea International Cooperation Agency| နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အေဂျင်စီ]] | child3_agency = ပြည်ပရောက် ကိုရီးယားများ ဖောင်ဒေးရှင်း | child4_agency = ကိုရီးယား-အာဖရိက ဖောင်ဒေးရှင်း | website = [http://www.mofa.go.kr/ Ministry of Foreign Affairs]<br />[http://www.mofa.go.kr/eng/index.do Ministry of Foreign Affairs (English)] | seal = | employees = | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = }} ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ပြည်ပရောက် ကိုရီယားလူမျိုးများအရေး ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၁၉၄၈ခု ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်မှစ၍ '''နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန'''ကို ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ ရုံးချုပ်အဆောက်အအုံမှာ လက်ရှိတွင် ဂျုံးနိုခရိုင်၌ တည်ရှိသည်။<ref>"[http://www.mofa.go.kr/ENG/ministry/location/index.jsp?menu=m_50_90 Location]." () Ministry of Foreign Affairs (South Korea). Retrieved on January 1, 2014. "Ministry of Foreign Affairs, 60, Sajik-ro 8-gil, Jongno-gu, Seoul, Korea (110-787)"</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== သမ္မတ [[ရီဆွန်းမန်း]]လက်ထက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည့် အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite journal|last=Choi|first=Kwang-jin|date=January 2019|title=The Republic of Korea's Public Diplomacy Strategy: History and Current Status|url=https://uscpublicdiplomacy.org/sites/uscpublicdiplomacy.org/files/The%20Republic%20of%20Korea%27s%20Public%20Diplomacy%20Strategy%20Web%20Ready_2.3.19.pdf|journal=CPD Perspectives}}</ref> နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ၊ ပြည်ပရောက် ကိုရီယားလူမျိုးများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေး၊ သဘောတူစာချုပ်စာတမ်း၊ သံခင်းတမန်ခင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|title=HistoryMinistry of Foreign Affairs, Republic of Korea|url=https://www.mofa.go.kr/eng/wpge/m_5744/contents.do|access-date=2021-05-15|website=www.mofa.go.kr}}</ref> ဝန်ကြီးဌာနတည်ထောင်ပြီ များမကြာမီ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံများသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ၁၉၆၃ တွင် သံရုံးဝန်ထမ်းများအတွက် နိုင်ငံခြားရုံးဝန်ထမ်းများ ပညာရေးသိပ္ပံကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီး၊<ref name=":2">{{Cite web|last=외교부|title=외교부 소개 {{!}} 외교부|url=https://www.mofa.go.kr/www/wpge/m_4172/contents.do|access-date=2021-05-15|website=www.mofa.go.kr|language=ko-KR}}</ref> ၁၉၆၅ တွင် နိုင်ငံခြားရေး သုတေသနသိပ္ပံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ၁၉၇၆ ဒီဇင်ဘာတွင် ၎င်းသုတေသနသိပ္ပံကို နိုင်ငံခြားရေးနှင့် လုံခြုံရေးသိပ္ပံအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ၂၀၁၂ တွင် ကိုရီးယားအမျိုးသား သံတမန်ရေးအကယ်ဒမီ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး သုတေသနနှင့် လေ့ကျင့်ရေးသိပ္ပံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဌာနကို နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (MOFAT, 외교통상부) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးကိုပါ တာဝန်ယူရသည်။<ref>{{Cite web|date=2010-12-06|title=Ministry of Foreign Affairs and Trade, Republic of Korea|url=http://www.mofat.go.kr/english/ministry/organization/history/index.jsp|access-date=2021-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101206210140/http://www.mofat.go.kr/english/ministry/organization/history/index.jsp|archive-date=2010-12-06|accessdate=14 July 2021|archivedate=6 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101206210140/http://www.mofat.go.kr/english/ministry/organization/history/index.jsp}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ သမ္မတ [[ဘတ်ဂွန်းဟဲ|ဘတ်ဂွန်းဟျဲ]] လက်ထက်တွင် မူလအမည်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=장재순|date=2013-03-28|title=English names of government ministries finalized|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20130328002300315|access-date=2021-05-15|website=Yonhap News Agency|language=en}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== ဝန်ကြီးလက်အောက်တွင် ဒုဝန်ကြီးနှစ်ဦး၊ ကိုရီးယားအမျိုးသား သံတမန်ရေးအကယ်ဒမီမှ ဒုဝန်ကြီးအဆင့်ရှိ အဓိပတိ၊ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်တို့ ရှိကြသည်။ == ဝန်ကြီးများစာရင်း == {{legend|#E6E6AA|သည် ခေတ္တဝန်ကြီးများကို ရည်ညွှန်းသည်။ |border=black}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" | {{abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" | Portrait ! rowspan="2" width="160" | Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" | Term of office ! rowspan="2" | [[:en:President of South Korea|President]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Jang Taek.jpg|80px]] | '''[[:en:Chang Taek-sang|ဂျန်ထဲ့ဂ်ဆန်]]'''<br />{{lang|ko|장택상<br />張澤相}}<br />{{small|(1893–1969)}} | 15 August 1948 | 24 December 1948 | {{ayd|1948|8|15|1948|12|24}} ! rowspan="5" style="font-weight:normal;" | [[File:Rhee Syng-Man in 1948.jpg|60px]]<br />[[ဆောင်မန်ဟီး|ရီဆွန်းမန်း]] |- | 2 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:임병직|အင်မ်ဗြောင်းဂျစ်]]'''<br />{{lang|ko|임병직<br />林炳稷}}<br />{{small|(1893–1976)}} | 25 December 1948 | 15 April 1951 | {{ayd|1948|12|25|1951|4|15}} |- | 3 | [[File:Byeon Yeong-tae.jpg|80px]] | '''[[:en:Byeon Yeong-tae|ဗြောန်းယောင်းထယ်]]'''<br />{{lang|ko|변영태<br />卞榮泰}}<br />{{small|(1892–1969)}} | 16 April 1951 | 28 July 1955 | {{ayd|1951|4|16|1955|7|28}} |- | 4 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:조정환 (1892년)|ဂျိုဂျောင်းဟွမ်]]'''<br />{{lang|ko|조정환<br />曺正煥}}<br />{{small|(1892–1967)}} | 29 July 1955 | 21 December 1959 | {{ayd|1955|7|29|1959|12|21}} |- style="background:#E6E6AA;" | — | [[File:Choi Kyu Ha.png|80px]] | '''[[:en:Choi Kyu-hah|ချွဲဂယူဟာ]]'''<br />{{lang|ko|최규하<br />崔圭夏}}<br />{{small|(1919–2006)<br />''Acting''}} | 22 December 1959 | 24 April 1960 | {{ayd|1959|12|22|1960|4|24}} |- | 5 | [[File:Heo Jeong.png|80px]] | '''[[:en:Heo Jeong|ဟောဂျောင်း]]'''<br />{{lang|ko|허정<br />許政}}<br />{{small|(1896–1988)}} | 25 April 1960 | 19 August 1960 | {{ayd|1960|4|25|1960|8|19}} ! rowspan="5" style="font-weight:normal;" | [[File:Yun Posun 1.jpg|60px]]<br />[[:en:Yun Posun|ယွန်းဘိုဆောန်း]] |- | 6 | [[File:Cheong Il Hyeong.jpg|80px]] | '''[[:ko:정일형|ဂျောင်အီးလ်ဟျောင်း]]'''<br />{{lang|ko|정일형<br />鄭一亨}}<br />{{small|(1904–1982)}} | 23 August 1960 | 20 May 1961 | {{ayd|1960|8|23|1961|5|20}} |- | 7 | [[File:Kim Hong-il 1961-may-20.jpg|80px]] | '''[[:en:Kim Hong-il (general)|ဂင်မ်ဟုံးအီးလ်]]'''<br />{{lang|ko|김홍일<br />金弘壹}}<br />{{small|(1898–1980)}} | 21 May 1961 | 21 July 1961 | {{ayd|1961|5|21|1961|7|21}} |- | 8 | [[File:Song Yo Chan.jpg|80px]] | '''[[:en:Song Yo-chan|ဆုန်းယိုချန်း]]'''<br />{{lang|ko|송요찬<br />宋堯讚}}<br />{{small|(1918–1980)}} | 22 July 1961 | 10 October 1961 | {{ayd|1961|7|22|1961|10|10}} |- style="height:25px;" | rowspan="2" | 9 | rowspan="2" | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | rowspan="2" | '''[[:en:Choe Deok-sin|ချွဲဒေါ့ရှင်း]]'''<br />{{lang|ko|최덕신<br />崔德新}}<br />{{small|(1914–1989)}} | rowspan="2" | 11 October 1961 | rowspan="2" | 15 March 1963 | rowspan="2" | {{ayd|1961|10|11|1963|3|15}} |- ! rowspan="2" style="font-weight:normal;" | [[File:Park Chung-hee 1963's.png|60px]]<br />[[:en:Park Chung-hee|ဘာ့ဂ်ဂျောင်ဟီး<br />{{small|''(acting)''}}]] |- | 10 | [[File:김용식(외교관)circa1974.png|80px]] | '''[[:en:Kim Yong-shik|ဂင်မ်ယုံးရှစ်ဂ်]]'''<br />{{lang|ko|김용식<br />金溶植}}<br />{{small|(1913–1995)}} | 16 March 1963 | 16 December 1963 | {{ayd|1963|3|16|1963|12|16}} |- | 11 | [[File:General Chung Il-kwon 02.jpg|80px]] | '''[[:en:Chung Il-kwon|ဂျောင်အီးလ်ဂွေါန်း]]'''<br />{{lang|ko|정일권<br />丁一權}}<br />{{small|(1917–1994)}} | 17 December 1963 | 24 July 1964 | {{ayd|1963|12|17|1964|7|24}} ! rowspan="7" style="font-weight:normal;" | [[File:Park Chung-hee 1963's.png|60px]]<br />[[:en:Park Chung-hee|ဘာ့ဂ်ဂျောင်ဟီး]] |- | 12 | [[File:Lee Tong Won 1965-5-16.png|80px]] | '''[[:ko:이동원 (1926년)|လီဒုံးဝေါန်း]]'''<br />{{lang|ko|이동원<br />李東元}}<br />{{small|(1926–2006)}} | 25 July 1964 | 26 December 1966 | {{ayd|1964|7|25|1966|12|26}} |- | (11) | [[File:General Chung Il-kwon 02.jpg|80px]] | '''[[:en:Chung Il-kwon|ဂျောင်အီးလ်ဂွေါန်း]]'''<br />{{lang|ko|정일권<br />丁一權}}<br />{{small|(1917–1994)}} | 27 December 1966 | 29 June 1967 | {{ayd|1966|12|27|1967|6|29}} |- | 13 | [[File:Choi Kyu Ha.png|80px]] | '''[[:en:Choi Kyu-hah|ချွဲဂယူဟာ]]'''<br />{{lang|ko|최규하<br />崔圭夏}}<br />{{small|(1919–2006)}} | 30 June 1967 | 3 June 1971 | {{ayd|1967|6|30|1971|6|3}} |- | (10) | [[File:김용식(외교관)circa1974.png|80px]] | '''[[:en:Kim Yong-shik|ဂင်မ်ယုံးရှစ်ဂ်]]'''<br />{{lang|ko|김용식<br />金溶植}}<br />{{small|(1913–1995)}} | 4 June 1971 | 2 December 1973 | {{ayd|1971|6|4|1973|12|2}} |- | 14 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:김동조|ဂင်မ်ဒုံးဂျို]]'''<br />{{lang|ko|김동조<br />金東祚}}<br />{{small|(1918–2004)}} | 3 December 1973 | 18 December 1975 | {{ayd|1973|12|3|1975|12|18}} |- style="height:25px;" | rowspan="2" | 15 | rowspan="2" | [[File:박동진(1922년).png|80px]] | rowspan="2" | '''[[:en:Pak Tongjin|ဘာ့ဂ်ဒုံးဂျင်း]]'''<br />{{lang|ko|박동진<br />朴東鎭}}<br />{{small|(1922–2013)}} | rowspan="2" | 19 December 1975 | rowspan="2" | 1 September 1980 | rowspan="2" | {{ayd|1975|12|19|1980|9|1}} |- ! style="font-weight:normal;" | [[File:Choi Kyu Ha.png|60px]]<br />[[:en:Choi Kyu-hah|ချွဲဂယူဟာ]] |- | 16 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:en:Lho Shin-yong|နိုရှင်းယောင်း]]'''<br />{{lang|ko|노신영<br />盧信永}}<br />{{small|(1930–2019)}} | 2 September 1980 | 1 June 1982 | {{ayd|1980|9|2|1982|6|1}} ! rowspan="4" style="font-weight:normal;" | [[File:Chun Doo-hwan.png|60px]]<br />[[:en:Chun Doo-hwan|ချန်ဒူဟွမ်]] |- | 17 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:en:Lee Beom-seok (foreign minister)|လီဘောမ်းဆော့]]'''<br />{{lang|ko|이범석<br />李範錫}}<br />{{small|(1925–1983)}} | 2 June 1982 | 9 October 1983 | {{ayd|1982|6|2|1983|10|9}} |- | 18 | [[File:이원경.png|80px]] | '''[[:ko:이원경|လီဝေါန်းဂယောင်း]]'''<br />{{lang|ko|이원경<br />李源京}}<br />{{small|(1922–2007)}} | 15 October 1983 | 26 August 1986 | {{ayd|1983|10|15|1986|8|26}} |- style="height:25px;" | rowspan="2" | 19 | rowspan="2" | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | rowspan="2" | '''[[:ko:최광수 (공무원)|ချွဲဂွမ်ဆူ]]'''<br />{{lang|ko|최광수<br />崔侊洙}}<br />{{small|(born 1935)}} | rowspan="2" | 26 August 1986 | rowspan="2" | 5 December 1988 | rowspan="2" | {{ayd|1986|8|26|1988|12|5}} |- ! rowspan="3" style="font-weight:normal;" | [[File:Roh Tae-woo - cropped, 1989-Mar-13.jpg|60px]]<br />[[:en:Roh Tae-woo|ရိုထယ်ဝူ]] |- | 20 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:최호중|ချွဲဟိုဂျွန်း]]'''<br />{{lang|ko|최호중<br />崔浩中}}<br />{{small|(1930–2015)}} | 5 December 1988 | 27 December 1990 | {{ayd|1988|12|5|1990|12|27}} |- | 21 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''လီဆန်းအို့'''<br />{{lang|ko|이상옥<br />李相玉}}<br />{{small|(born 1934)}} | 27 December 1990 | 26 February 1993 | {{ayd|1990|12|27|1993|2|26}} |- | 22 | [[File:Han Sung-Joo.jpg|80px]] | '''[[:en:Han Sung-joo|ဟန်ဆွန်းဂျူ]]'''<br />{{lang|ko|한승주<br />韓昇洲}}<br />{{small|(born 1940)}} | 26 February 1993 | 24 December 1994 | {{ayd|1993|2|26|1994|12|24}} ! rowspan="3" style="font-weight:normal;" | [[File:Kim Young-sam presidential portrait.jpg|60px]]<br />[[:en:Kim Young-sam|ဂင်မ်ယောင်းဆမ်]] |- | 23 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:공로명|ဂုံးနိုမြောင်]]'''<br />{{lang|ko|공로명<br />孔魯明}}<br />{{small|(born 1932)}} | 24 December 1994 | 7 November 1996 | {{ayd|1994|12|24|1996|11|7}} |- | 24 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:유종하|ယူဂျုံးဟာ]]'''<br />{{lang|ko|유종하<br />柳宗夏}}<br />{{small|(born 1936)}} | 7 November 1996 | 3 March 1998 | {{ayd|1996|11|7|1998|3|3}} |- | 25 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:박정수 (1932년)|ဘာ့ဂ်ဂျောင်းဆူ]]'''<br />{{lang|ko|박정수<br />朴定洙}}<br />{{small|(1932–2003)}} | 3 March 1998 | 4 August 1998 | {{ayd|1998|3|3|1998|8|4}} ! rowspan="5" style="font-weight:normal;" | [[File:Kim Dae-jung presidential portrait.jpg|60px]]<br />[[:en:Kim Dae-jung|ဂင်မ်ဒယ်ဂျောင်]] |- | 26 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:en:Hong Soon-young|ဟုံးဆွန်းယောင်း]]'''<br />{{lang|ko|홍순영<br />洪淳瑛}}<br />{{small|(1937–2014)}} | 4 August 1998 | 14 January 2000 | {{ayd|1998|8|4|2000|1|14}} |- | 27 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:이정빈 (1937년)|လီဂျောင်ဘင်း]]'''<br />{{lang|ko|이정빈<br />李廷彬}}<br />{{small|(born 1937)}} | 14 January 2000 | 26 March 2001 | {{ayd|2000|1|14|2001|3|26}} |- | 28 | [[File:Han Seung-Soo - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2009.jpg|80px]] | '''[[:en:Han Seung-soo|ဟန်ဆွန်းဆူ]]'''<br />{{lang|ko|한승수<br />韓昇洙}}<br />{{small|(born 1936)}} | 26 March 2001 | 4 February 2002 | {{ayd|2001|3|26|2002|2|4}} |- | 29 | [[File:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|60x80px]] | '''[[:ko:최성홍|ချွဲဆောင်ဟုံး]]'''<br />{{lang|ko|최성홍<br />崔成泓}}<br />{{small|(born 1938)}} | 4 February 2002 | 27 February 2003 | {{ayd|2002|2|4|2003|2|27}} |- | 30 | [[File:Yoon Young Kwan.jpg|80px]] | '''[[:en:Yoon Young-kwan|ယွန်းယောင်းဂွမ်]]'''<br />{{lang|ko|윤영관<br />尹永寬}}<br />{{small|(born 1951)}} | 27 February 2003 | 17 January 2004 | {{ayd|2003|2|27|2004|1|17}} ! rowspan="3" style="font-weight:normal;" | [[File:Roh Moo-hyun presidential portrait.jpg|60px]]<br />[[:en:Roh Moo-hyun|ရိုမူဟျောန်း]] |- | 31 | [[File:Ban Ki-moon February 2016.jpg|80px]] | '''[[ဘန်ကီမွန်း|ဘန်ဂီမွန်း]]'''<br />{{lang|ko|반기문<br />潘基文}}<br />{{small|(born 1944)}} | 17 January 2004 | 10 November 2006 | {{ayd|2004|1|17|2006|11|10}} |- | 32 | [[File:송민순편집.JPG|80px]] | '''[[:en:Song Min-soon|ဆုန်းမင်းဆွန်း]]'''<br />{{lang|ko|송민순<br />宋旻淳}}<br />{{small|(born 1948)}} | 10 November 2006 | 29 February 2008 | {{ayd|2006|11|10|2008|2|29}} |- | 33 | [[File:Yu Myung-hwan 080327-D-9880W-016 0ZFII.jpg|80px]] | '''[[:en:Yu Myung-hwan|ယွန်းမြောင်ဟွမ်း]]'''<br />{{lang|ko|유명환<br />柳明桓}}<br />{{small|(born 1948)}} | 29 February 2008 | 4 September 2010 | {{ayd|2008|2|29|2010|9|4}} ! rowspan="2" style="font-weight:normal;" | [[File:Lee Myung-bak presidential portrait.jpg|60px]]<br />[[:en:Lee Myung-bak|လီမြောင်ဘာ့]] |- | 34 | [[File:Kim Sung Hwan-1.jpg|80px]] | '''[[:en:Kim Sung-hwan (diplomat)|ဂင်မ်ဆောင်ဟွမ်း]]'''<br />{{lang|ko|김성환<br />金星煥}}<br />{{small|(born 1953)}} | 8 October 2010 | 11 March 2013 | {{ayd|2010|10|8|2013|3|11}} |- | 35 | [[ဖိုင်:2025 Yun Byung-se 윤병세 (cropped).jpg|107x107px]] | '''[[:en:Yun Byung-se|ယွန်းဗြောင်းဆဲ]]'''<br />{{lang|ko|윤병세<br />尹炳世}}<br />{{small|(born 1953)}} | 11 March 2013 | 18 June 2017 | {{ayd|2013|3|11|2017|6|18}} ! style="font-weight:normal;" | [[File:Park Geun-hye presidential portrait.png|60px]]<br />[[ဖတ်ကွန်းဟယ်|ဘတ်ဂွန်းဟျဲ]] |- | 36 | [[File:Kang Kyung-wha - 2017 (1IC1525) (cropped).jpg|80px]] | '''[[:en:Kang Kyung-wha|ဂန်ဂယောင်းဟွာ]]'''<br />{{lang|ko|강경화<br />康京和}}<br />{{small|(born 1955)}} | 18 June 2017 | 8 February 2021 | {{ayd|2017|6|18|2021|2|8}} ! rowspan="2" style="font-weight:normal;" | [[File:Moon Jae-in presidential portrait.jpg|60px]]<br />[[မွန်ဂျေအင်း|မွန်းဂျယ်အင်း]] |- | 37 | [[File:정의용.png|80px]] | '''[[:en:Chung Eui-yong|ဂျောင်အွီယုံး]]'''<br />{{lang|ko|정의용<br />鄭義溶}}<br />{{small|(born 1946)}} | 9 February 2021 | ''Incumbent'' | {{ayd|2021|2|9}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://www.mofa.go.kr/ Ministry of Foreign Affairs] * [http://www.mofa.go.kr/eng/index.do Ministry of Foreign Affairs (English)] {{တောင်ကိုရီးယား ဝန်ကြီးဌာနများ}} [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] cn26jqzam6koj5avsvqtaxq95gv34id 0 209791 1039610 1029080 2026-06-19T20:19:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039610 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နမ်တါရွန်<br>Nam Da-reum | image =Nam Da-reum November 2018.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|2002|06|13}} | birth_place = ဆူဝန်၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ | occupation = သရုပ်ဆောင် | years_active = ၂၀၀၉ - လက်ရှိ |education = ချောင်အန်းတက္ကသိုလ် | agent = Magiq Entertainment | module = }} '''နမ်တါရွန်''' ({{lang-en|Nam Da-reum}}) သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး နာမည်ကြီး ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားများ၏ ငယ်ဘဝနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ''Beautiful World'' ဖြင့်လည်း လူသိများသည်။ ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် Boys over Flowers, ဖီနိုချီအို၊ [[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး]]၊ Rain or Shine၊ The King in Love၊ [[မင်းတို့အိပ်ပျော်နေခဲ့တုန်းက (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|While you were Sleeping]]၊ Come and Hug Me၊ Radio Romance၊ Start-up နှင့် Doom at Your Serviceတို့တွင် ကလေးသရုပ်ဆောင်နှင့် လူငယ်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ==ရိုက်ကူးခြင်း== ===ရုပ်ရှင်=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ခုနှစ် ! scope="col" | ​ခေါင်းစဉ် ! scope="col" |​နေရာ ! scope="col" | မှတ်ချက် ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" |၂၀၁၃ | ''No Breathing'' | Jung Woo-sang (young) | | |- ! scope="row" | ၂၀၁၄ | ''Kundo: Age of the Rampant'' | Jo Yoon (young) | | |- ! scope="row" | ၂၀၁၅ | ''Chronicle of a Blood Merchant '' | Heo Il-rak | | |- ! scope="row" rowspan="2" | ၂၀၂၁ | ''The 8th Night'' | Cheong-seok | Netflix film |<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/nam-da-reum-joins-lee-sung-min-in-the-night-of-the-8th-day-130112.html|title=Nam Da-reum Joins Lee Sung-min in "The Night of the 8th Day"|date=29 May 2019|website=Hancinema}}</ref><ref>{{Cite news|author= Kim Ji-eun|title=넷플릭스, 김태형 감독 '제8일의 밤' 7월2일 전세계 공개 |publisher=Naver|url=https://entertain.naver.com/movie/now/read?oid=003&aid=0010516827|work=Newsis|date=May 26, 2021|access-date=|language=ko}}</ref> |- | ''Sinkhole'' | Seung-tae | | |- |} ===ဇာတ်လမ်းတွဲ=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ခုနှစ် ! scope="col" | ​ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | ထုတ်လုပ်​ရေး ! scope="col" |​နေရာ ! scope="col" | မှတ်ချက် ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="4"| ၂၀၀၉ | ''[[:en:Boys Over Flowers (TV series)|Boys Over Flowers]]'' | rowspan="2" | KBS2 | Yoon Ji-hoo (young) | | |- | ''The Partner'' | Lee Tae-jo (young) | | |- | ''Soul'' | rowspan="6" | MBC | Kim Yoon-oh (young) | | |- | ''Hero'' | Choi Han-kyul | | |- ! scope="row" rowspan="3"| ၂၀၁၀ | ''A Man Called God'' | Choi Kang-ta (young) | | |- | ''Dong Yi'' | Prince Eun-pyung | Cameo | |- | ''Home Sweet Home'' | Lee Min-jo | | |- ! scope="row" rowspan="4"| ၂၀၁၁ | ''Gyebaek'' | Gyo-ki (young) | | |- | ''Living in Style'' | SBS | Na Hwa-sung | | |- | ''You're Here, You're Here, You're Really Here'' | MBN | Ko Chan-young (young) | | |- | ''Saving Mrs. Go Bong-Shil'' | TV Chosun | Choi Seung-yoon | | |- ! scope="row" rowspan="3"| ၂၀၁၂ | ''Love Again'' | JTBC | Jin-ho | | |- | ''The Chaser'' | SBS | Kang Min-sung | | |- | ''The King's Doctor'' | MBC | Lee Sung-ha (young) | | |- ! scope="row" rowspan="2"| ၂၀၁၃ | ''Ugly Alert'' | rowspan="3" |SBS | Kong Hyun-suk (young) | | |- | ''The Suspicious Housekeeper'' | Eun Sae-kyul | | |- ! scope="row" rowspan="3"| ၂၀၁၄ | ''Three Days'' | Han Tae-kyung (young) | | |- | ''Big Man'' | KBS2 | Kang Dong-suk (young) | | |- | ''Pinocchio'' | SBS | Ki Ha-myung (young) / Choi Dal-po | | |- ! scope="row" rowspan="3"| ၂၀၁၅ | ''Heart to Heart'' | tvN | Go Yi-seok (young) | | |- | ''Splendid Politics'' | MBC | Lee Duk-hyung (young) | | |- | ''Six Flying Dragons'' | SBS | Lee Bang-won (young / episodes 1–4) / Prince Lee Do (ep. 50) | | |- ! scope="row" rowspan="4"| ၂၀၁၆ | ''Memory'' | tvN | Park Jung-woo | | |- | ''Mirror of the Witch'' | JTBC | Heo Jun's disciple | Cameo (ep. 20) | |- | ''Entourage'' | rowspan="2" | tvN | Wang-ho |Cameo (ep. 6) | |- | ''[[အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး]]'' | Kim Soo-bok |Cameo (episodes 1, 4) |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=382&aid=0000524273|title=‘도깨비’ 공유, 1968년 파리서 첫 등장…전설다운 예언|publisher=Naver}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| 2017 | ''Bad Thief, Good Thief'' | rowspan="2" | MBC | Jang Min-jae (young) | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=408&aid=0000025716|title=<도둑놈 도둑님> 믿고 보는 아역 남다름, 교복 입고 '시선 강탈'|publisher=Naver}}</ref> |- | ''The King in Love'' | Wang Won (young) | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=015&aid=0003797648|title=‘왕은 사랑한다’ 남다름, 믿고 보는 ‘아역 자존심’|publisher=Naver}}</ref> |- | ''[[မင်းတို့အိပ်ပျော်နေခဲ့တုန်းက (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|မင်းတို့အိပ်ပျော်နေခဲ့တုန်းက]]'' | SBS | Jung Jae-chan (young) | |<ref>{{cite web|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=144&oid=213&aid=0000992493|title='당잠사' 남다름, 이종석 싱크로율 100% 아역은 누구?|publisher=Naver}}</ref> |- | ''Rain or Shine'' | JTBC | Lee Kang-doo (young) | |<ref>{{cite web|url=http://news20.busan.com/controller/newsController.jsp?newsId=20171213000003|title='그냥 사랑하는 사이' 이준호-원진아, 과거 붕괴사고 당시 함께 있었다…|publisher=Busan.com}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| ၂၀၁၈ |''Radio Romance'' | KBS2 | Ji Soo-ho (young) | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003208676|title='라디오 로맨스' 윤두준♥김소현, 첫사랑일까?|publisher=Naver}}</ref> |- |''Come and Hug Me'' | MBC |Chae Do-jin (young) | |<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=213&aid=0001026935|title=‘이리와안아줘’ 남다름·류한비, 싱크로율 100% 캐스팅 완성|publisher=Naver}}</ref> |- |''Where Stars Land'' |SBS |Lee Soo-yeon (young) | |<ref>{{cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110994044|title=남다름, 더블에스지컴퍼니와 전속 계약…차기작은 '여우각시별'|publisher=Osen}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"|၂၀၁၉ |''Goodbye My Life Insurance'' |tvN |Min-jae | |<ref>{{Cite news|url=https://www.hancinema.net/orion-s-daily-ramblings-nam-da-reum-joins-tvn-drama-goodbye-my-life-123736.html|title=[Orion's Daily Ramblings] Nam Da-reum Joins TvN Drama 'Goodbye My Life'|work=HanCinema|access-date=2018-11-04|language=en-US}}</ref> |- |''Beautiful World'' |JTBC |Park Sun-ho | |<ref name="Park siblings">{{cite news|url=https://news.nate.com/view/20181220n05680|title='아름다운 세상' 남다름X김환희, 출연 확정…남매로 만난다[공식]|website=Nate|publisher=Herald Pop|accessdate=|language=ko}}</ref> |- |''[[ဟိုတယ် ဒယ်လူနာ (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|ဟိုတယ် ဒယ်လူနာ]]'' |rowspan=4|tvN |​ရေတွင်း​စောင့်နတ် |Cameo (episodes 9, 10) |<ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=009&aid=0004402003|title='남다름, ‘호텔 델루나’ 특별 출연...“최근 촬영 진행”(공식)|publisher=Naver|language=ko}}</ref> |- |''When the Devil Calls Your Name'' |Ryu (young) | | |- ! scope="row" rowspan="3"| ၂၀၂၀ | ''A Piece of Your Mind'' |Moon Ha-won (young) | | |- | ''Start-Up'' |Han Ji-pyeong (young) | | |- | ''Private Lives'' |JTBC |Kim Jae Wook (young) | | |- ! scope="row" rowspan="2"| ၂၀၂၁ | ''Doom at Your Service'' | tvN | Park Young / Young Prince | episodes 5, 6, 7, 10, 12, 15, 16 | <ref>{{cite web|title=남다름, tvN '멸망' 특별출연…박보영과 호흡 |url=http://www.sportsseoul.com/news/read/1037877?ref=naver|website=sportsseoul|author=Hong Seung-han|language=ko|date=April 30, 2021|access-date=April 30, 2021}}</ref> |- | ''The Great Shaman Ga Doo-shim'' | KakaoTV | Na Woo-soo | | <ref>{{Cite news|author=Kim Ye-rang|title='우수무당 가두심' 김새론X남다름 캐스팅 확정|url=https://tenasia.hankyung.com/drama/article/2021050628094|website=TenAsia|language=ko|date=May 6, 2021|access-date=May 6, 2021}}</ref> |- ! scope="row"| ၂၀၂၂ | ''Monstrous'' | TVING | Han Do-kyung | | <ref>{{Cite news|url= https://entertain.naver.com/now/read?oid=052&aid=0001624794|author= Kim Seong-hyeon|title=구교환·신현빈·곽동연, '부산행' 연상호 작가 신작 '괴이' 출연 확정(공식) |trans-title=Koo Gyo-hwa, Shin Hyun-bin, and Kwak Dong-yeon confirmed to appear in 'Train to Busan' writer Yeon Sang-ho's new work 'Ghost' (official) |work= YTN |publisher= Naver |date= August 9, 2021 |access-date=|language=ko}}</ref> |- |{{TBA}} | ''The Sound of Magic'' | Netflix | Rieul (young) | | <ref>{{Cite news |url= https://www.hankyung.com/entertainment/article/2021040584494 |author= Kim So-yeon |title= [단독] '명품 아역' 남다름 '안나라수마나라' 출연 확정 |trans-title= [Exclusive] 'Luxury child role','Annara Sumanara' confirmed to appear |work= Hankyung |date= April 5, 2021 |access-date= |language= ko |archive-date= 20 July 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210720050126/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2021040584494 |url-status= dead }}</ref> |} ===MV=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" |ခုနှစ် ! scope="col" |သီချင်း​ခေါင်းစဉ် ! scope="col" |အဆို​တော် |- ! scope="row"| ၂၀၀၉ | "I Cry" | Rizi |- ! scope="row" rowspan="2"| ၂၀၁၆ | "You're So Fine" | rowspan="2"| CNBLUE |- | "Glory Days" |- |} ==ဆုများ== {| class="wikitable" |- ! ခုနှစ် ! ဆု ! ကဏ္ဍ ! ဆန်ခါတင်ဇာတ်လမ်း ! ရလဒ် ! Ref. |- | ၂၀၁၄ | 4th APAN Star Awards | Best Young Actor | ''Pinocchio'' | {{won}} | |- | rowspan="2"|၂၀၁၇ | 36th MBC Drama Awards | Best Young Actor | ''The King in Love'' | {{won}} | |- | 25th SBS Drama Awards | Youth Acting Award | ''While You Were Sleeping'' | {{nom}} | |- | ၂၀၁၈ | 32nd KBS Drama Awards | Best Young Actor | ''Radio Romance'' | {{won}} | <ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000364968|script-title=ko: [2018 KBS 연기대상] 유동근 대상 "장미희 덕분인데 내가 왜..대하드라마 부활 기원"|trans-title=[2018 KBS Drama Awards] Donggeun Lee Grand Prize "Why am I ... thanks to Jang Mi-hee.|last=Woo|first=Bin|date=January 1, 2019|work=Ten Asia|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101002757/https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000364968|archive-date=January 1, 2019|accessdate=|via=[[Naver]]}}</ref> |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၂ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 2sypuuraqjpg7bdgqw4f3j6922bqmxz 0 213311 1039579 866729 2026-06-19T13:52:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039579 wikitext text/x-wiki '''ထယ်ဂျို'''({{lang-ko|태조 太祖}}; [[၂၇ အောက်တိုဘာ]] [[၁၃၃၅]] ~ [[၁၈ ဇွန်]] [[၁၄၀၈]])သည် [[ဂျိုဆွန်း|ဂျိုဆောန်မင်းဆက်]]ကို တည်ထောင်သူ<ref>{{Cite news|url=http://www.wowkorea.jp/section/column/read/167648.htm|title=＜Wコラム＞朝鮮王朝おもしろ人物列伝～朝鮮王朝を建国した初代王・太祖|newspaper=wowKorea（ワウコリア）|date=2016-06-07|accessdate=2020-11-28}}</ref> ဂျိုဆောန်ပြည်၏ ပထမဆုံး ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ဂျိုဆောန်ပြည်ကို [[၁၃၉၂]] ခုနှစ်မှ [[၁၃၉၈]] ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{URL|1=https://kotobank.jp/word/%E6%9D%8E%E6%88%90%E6%A1%82-148811#w-2220778|2=李成桂 日本国語大辞典}}</ref> {{Infobox royalty | name = ဂျိဆောန် ထယ်ဂျို<br>{{nobold|조선 태조}}<br>{{nobold|朝鮮太祖}} | image = King Taejo Yi 02.jpg | caption = ထယ်ဂျိုဘုရင် ပုံတူ | succession1 = [[:en:List of kings of Joseon|ဂျိုဆောန် ဘုရင်]] | reign1 = [[၂၇ အောက်တိုဘာ]] [[၁၃၃၅]] ~ [[၁၈ ဇွန်]] [[၁၄၀၈]] | cor-type1 = နန်းသိမ်းခြင်း | coronation1 = [[:en:Kaesong|ဂယ်ဂယောင်း]]၊ ဆူချံနန်းတော် | predecessor1 = ''မင်းဆက် တည်ထောင်'' | successor1 = [[:en:Jeongjong of Joseon|ဂျောင်းဂျွံ]] | dynasty = [[ရီရာဇဝံသ]] | commands = | temple name = ထယ်ဂျို({{korean|hangul=태조|hanja=太祖|labels=no}}) | house = [[ဂျောန်ဂျူ ရီနွယ်]] | house-type = မျိုးနွယ် | father = [[:en:Yi Cha-ch'un|လီချာချုန်]] | mother = [[:en:Queen Uihye|အွီဟဲ ဘုရင်မ]] | successor = | birth_date = [[၄ နိုဝင်ဘာ]] [[၁၃၃၅]] | birth_place = [[:en:Goryeo under Mongol rule|ဝန်းတိုင်းပြည်]]၊ [[:en:Ssangseong Prefecturea|စံဆောင်ခရိုင်]] | death_date = [[၂၇ ဇွန်]] [[၁၄၀၈]] (အသက် ၇၂) | death_place = [[ဂျိုဆောန်]]၊ [[ဆိုးလ်|ဟန်ဆောင်း]]၊ [[:en:Changdeokgung|ချံဒေါ့က်နန်းတော်]] | burial_place = {{flag|South Korea}}၊ [[:en:Gyeonggi Province|ဂယောင်းဂီတိုင်း]]၊ [[:en:Guri|ဂူရီ]]၊ [[:en:Donggureung|ဒွံဂုရုံ]] | full name = လီဆောင်းဂယ် ({{korean|hangul=이성계|hanja=李成桂|labels=no}}) → လီဒန် ({{korean|hangul=이단|hanja=李旦|labels=no}}) | religion = [[ကိုရီးယား ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = Taejo signature.jpg|80px }} ထယ်ဂျို၏ ဖခင် လီချာချုန်သည် တရုတ်ပြည် [[ယွမ်တိုင်းပြည်]] လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းသူဖြစ်ပြီး မိခင်သည် တရုတ်လူမျိုးဖြစ်သည်။ <ref>태조실록 5권, 태조 3년 4월 28일 정유 3번째기사</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20201104214932/https://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1134059&cid=40942&categoryId=33383&mobile 의혜왕후 懿惠王后 - Doosan Encyclopedia]". ''Doosan Encyclopedia''. Archived from [http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1134059&cid=40942&categoryId=33383&mobile the original] on November 4, 2020. </ref><ref>"{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210313163731/http://www.rootsinfo.co.kr/info/roots/view_people.php?id=13806 |date=13 March 2021 }}". Archived from [http://www.rootsinfo.co.kr/info/roots/view_people.php?id=13806 the original] on June 3, 2018.</ref> ထယ်ဂျုံးသည် ဂိုလျောတပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ထိဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက် ၁၃၉၂ ခုတွင် နန်းတော်ကိုပါ ပုန်ကန်တော့သည်။ ၁၃၉၈ ခုတွင် သားများအကြား နန်းလုသည့်အရေးကြောင့် ပလ္လင်မှ ဆင်းပေးရသည်။ ၁၄၀၈ ခုတွင် လွန်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၃၃၅|၁၄၀၈}} [[ကဏ္ဍ:ဂျိုဆောန်]] qg30w1yzkdkfqak4l51axwx0kk9oepu 0 214390 1039676 806703 2026-06-20T07:29:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039676 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ယူမီကာ ဟာယာရှီ|height={{height|m=1.58|precision=0}}|website=|number_of_films=|alias=|ethnicity=|hair_color=|eye_color=|weight=|spouse=|native_name=林由美香|death_place=|death_date={{Death date and age|2005|6|28|1970|6|27|mf=yes}}|birth_place=[[တိုကျို]], [[ဂျပန်]]|birth_date={{Birth date|1970|6|27|mf=y}}<ref>Infobox data from {{cite web|url=http://i-dic.dorachan.com/data?hysymk00|script-title=ja:林由美香|date=2006-07-02|access-date=2009-02-16|publisher='Web I-dic' (Idol Dictionary)|language=ja|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|accessdate=19 September 2021|archivedate=25 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225211026/http://i-dic.dorachan.com/data?hysymk00}}</ref>|birth_name=ယူမီကာ အိုဂူရီ|caption=|image=Yumika Hayashi.jpg|spelling=<!-- US for color, UK for colour -->}}'''ယူမီကာ ဟာယာရှီ''' ({{lang-ja|林由美香}} ၁၉၇၀ ဇွန် ၂၇ - ၂၀၀၅ ဇွန် ၂၈) လိင်ဖျော်ဖြေရေးနှင့် လိင်အသားပေးရုံတင်ဇာတ်ကားတို့တွင် သရုပ်ဆောင်သော [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]နိုင်ငံသား မင်းသမီးဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင်သက် ၁၆ နှစ်တာအတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လိင်ဖျော်ဖြေရေးရုပ်ရှင်တို့၏ဘုရင်မအဖြစ် ခေါင်းစဉ်ချီးမြှင့်ခံရ၏။ လိင်ဖျော်ဖြေရေးဇာတ်ကား ၂၀၀ နီးပါးနှင့် လိင်အသားပေးရုပ်ရှင် ၁၈၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သည်။ <ref>Connell, Ryann (2005-07-11). "Porno queen's mysterious death -- murder or suicide?". Mainichi Shimbun.</ref> ၁၉၉၇ ခုထွက် ပညာပေးဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါရာ ၂၀၀၄ ခု လိင်အသားပေးဇာတ်ကားဆုပေးပွဲ (Pink Grand Prix) ၌ အကောင်းဆုံးဇာတ်ဆောင်ဆု ရသည်။ <ref>Sharp, Jasper (2008). ''Behind the Pink Curtain: The Complete History of Japanese Sex Cinema''. Guildford: FAB Press. p. 299. ISBN <bdi>978-1-903254-54-7</bdi>.</ref> နောက်နှစ်တွင် တသက်တာထူးချွန်ဆု ရ၏။ <ref>"[http://www2u.biglobe.ne.jp/~p-g/award/2004.htm Best Ten of 2004 (２００４年度ベストテン)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707150014/http://www2u.biglobe.ne.jp/~p-g/award/2004.htm |date=7 July 2015 }}" (in Japanese). P.G. Web Site.</ref><ref>[http://www.walkerplus.com/movie/report/report3435.html <bdi>ピンク映画界のアカデミー賞というべき"ピンク大賞" 蒼井そら、林由美香らが来場する、年に一度の祭典に密着！</bdi> (in Japanese)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315154352/http://www.walkerplus.com/movie/report/report3435.html |date=15 March 2008 }}. www.walkerplus.com. 2007-05-08.</ref> အသက် ၃၅ နှစ်ပြည့်ပြီး နောက်တရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ <ref>Kamiyama, Masuo (2005-10-22). "The sultry secrets of AV starlets' prolonged careers". Mainichi Shimbun. <q>Yumika Hayashi, who after her acting debut in "Double Rape to Break in a Perverted Wild Filly" in October 1990, achieved a reputation as an "iron woman" for her enduring 16-year career, in which she appeared in over 180 films. That alone, opines Shukan Taishu, should have earned her an honorable mention in the Guinness Book of Records. Last June 29, [https://vitalyuncensored.net/wp-content/uploads/2019/07/Porno-queen-death.pdf Hayashi was found dead] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190702044921/https://vitalyuncensored.net/wp-content/uploads/2019/07/Porno-queen-death.pdf |date=2 July 2019 }} in her Tokyo apartment. A forensic autopsy failed to determine the cause of death. She was 35.</q></ref> နာရေးသတင်းကို တိုကျိုရှိ သတင်းစာအများစု၏ မျက်နှာဖုံးအဖြစ် အထူးတလည် ဖော်ပြခံရ၏။ လွန်သည်နောက် ၂၀၀၆ လိင်အသားပေးဇာတ်ကားဆုပေးပွဲတွင် တသက်တာထူးချွန်ဆုကို ဒုတိယအကြိမ် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>"[http://www2u.biglobe.ne.jp/~p-g/award/2006.htm Best Ten of 2006 (２００６年度ベストテン)" (in Japanese)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915031748/http://www2u.biglobe.ne.jp/~p-g/award/2006.htm |date=15 September 2015 }}. P.G. Web Site.</ref> မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်သည်ဟု ရဲဘက်မှ ထုတ်ပြန်သော်လည်း လုပ်ကြံခံရသည်ဟူသော ဇာတ်လမ်းကိုလည်း လက်ခံသူ အများရှိ၏။ သူ့ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ဇာတ်လမ်းအမျိုးမျိုး ရိုက်ကူးကြပြီး အတ္ထုပ္ပတ္တိတအုပ်လည်း ထွက်၏။ <ref>"[http://webcatplus-equal.nii.ac.jp/libportal/DocDetail?txt_docid=NCID%3ABA79048944 女優 林由美香 (YUMIKA HAYASHI : A Portrait of the Actress as a Young Woman)]" (in Japanese). Webcat Plus. </ref><ref>Naoi, Takatoshi; Yoshiyuki Hayashida; Kiichiro Yanashita (2006). ''YUMIKA HAYASHI : A Portrait of the Actress as a Young Woman (女優 林由美香 Joyu Hayashi Yumika)''. Eiga hiho collection (Movie treasure collection). Tokyo: Yosensha. ISBN <bdi>4-86248-072-1</bdi>.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၅ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးများ]] dzwrwomh95fbb2n6c2tgwbz37ddca7z 0 218444 1039567 791810 2026-06-19T12:39:39Z ~2026-35609-70 144602 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1039567 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Common water hyacinth | image = Eichhornia crassipes C.jpg | genus = Eichhornia | species = crassipes | authority = [[:en:Carl Friedrich Philipp von Martius|Mart.]] | synonyms = *''Eichhornia crassipes'' ([[:en:Carl Friedrich Philipp von Martius|Mart.]]) [[:en:Hermann Maximilian Carl Ludwig Friedrich zu Solms-Laubach|Solms]]<ref>{{GISD | 70 | ''Eichhornia crassipes''}}</ref> }} '''ဗေဒါ''' (''Pontederia crassipes'') သည် အမေဇုန် ရေဝေကြောတွင် မူရင်းဇာတိပေါက်ရောက်သောအပင်ဖြစ်ပြီး ယင်း၏ မူရင်းဌာနေအပြင်ဘက်ဒေသများတွင် အလွန်ဒုက္ခပေးသည့် ကျူးကျော်မျိုးစိတ် (invasive species) ဖြစ်သည်။ အမြန်ကြီးလွယ်သောအပင်တမျိုးဖြစ်ပြီး အပင်တစ်ပင်မှ အစေ့ ထောင်ချီ၍ ထုတ်ပေးနိုင်သည် လန့်တာ စဖုတ်။ ယင်းအစေ့များသည် ၂၈ နှစ်ခန့် မျိုးအောင်နိုင်သည်။<ref>{{cite conference |last1=Sullivan |first1=Paul R |last2=Wood |first2=Rod |date=2012 |title=Water hyacinth (Eichhornia crassipes (Mart.) Solms) seed longevity and the implications for management |conference=18th Australasian Weeds Conference |location=Melbourne |url=https://www.cabi.org/isc/FullTextPDF/2012/20123367606.pdf |access-date=24 October 2021 |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213162518/https://www.cabi.org/isc/FullTextPDF/2012/20123367606.pdf |url-status=dead }}</ref> [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ အချို့ ဗေဒါပင်များသည် တစ်ရက်လျင် {{convert|2 နှင့် 5|m|ft|0|abbr=off|sp=us}} ကြားအထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။<ref>{{cite book |first=Brij |last=Gopal |date=1987 |title=Water Hyacinth (Aquatic Plant Studies) |url=https://archive.org/details/waterhyacinth0001gopa |isbn=978-0444427069 |publisher=Elsevier Science}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရေနေပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော မျိုးစိတ်များ]] dl7wrny1ncenkt8sfo0p0ihni6lw6u9 0 229302 1039635 808950 2026-06-19T23:35:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039635 wikitext text/x-wiki {{Short description|တောင်ကိုရီးယားရှိ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox political party | name = ပြည်သူ့အားအင် | native_name = {{nobold|국민의힘}} | native_name_lang = ko | logo = Logo of People Power Party of Korea.svg | logo_size = | caption = | colorcode = {{party color|People Power Party (South Korea)}} | leader1_title = [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] | leader1_name = [[ယွန်းဆော့ယော]] | leader2_title = ခေါင်းဆောင် | leader2_name = [[လီဂျူန်ဆော့]] | leader3_title = လွှတ်တော် ခေါင်းဆောင် | leader3_name = [[ခွေါ်န်ဆောင်ဒုန်]] | leader4_title = အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး | leader4_name = ဟန်ခီဟို | leader5_title = မူဝါဒရေးဆွဲရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ | leader5_name = [[ယူအွီဒုန်]] | founded = ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၊ ၂၀၂၀ (ညီညွတ်သောအနာဂတ်ပါတီ အမည်ဖြင့်)<br />စက်တင်ဘာ ၂၊ ၂၀၂၀ ('''ပြည်သူအာဏာပါတီ''' အမည်ဖြင့်) | registered = | legalised = | dissolved = | split = | predecessor = [[ကိုရီးယားလွတ်လပ်မှုပါတီ]]<br />[[ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီသစ် (တောင်ကိုရီးယား)|ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီသစ်]] | merger = [[Liberty Korea Party]]<br />[[New Conservative Party (South Korea)|New Conservative Party]]<br />[[Onward for Future 4.0]]<br />[[Future Korea Party]]<br />and other minor parties and political organizations | headquarters = 12, Gukhoe-Daero 74 Street, [[Yeoido|Yeoido-dong]], [[Yeongdeungpo-gu]], [[Seoul]], [[South Korea|Korea]] | newspaper = | student_wing = PPP Central College Committee | youth_wing = Youth People Power Party | wing1_title = Women's wing | wing1 = PPP Central Women's Committee | think_tank = Yeouido Institute | membership_year = 2020 | membership = 3,475,372<ref>[https://www.nec.go.kr/site/nec/ex/bbs/View.do?cbIdx=1129&bcIdx=15062 2019년도 정당의 활동개황 및 회계보고]</ref> | ideology = {{ubl|class=nowrap | '''Majority:''' | {{•}} [[Conservatism in South Korea|Conservatism]]{{refn |<ref>{{Cite news |last= Shim |first= Elizabeth |date= 28 February 2020 |title= South Korea president voices concern about Chinese reprisal |url= https://www.upi.com/Top_News/World-News/2020/02/28/South-Korea-president-voices-concern-about-Chinese-reprisal/2551582906837/ |work= United Press International (UPI) |access-date= 16 March 2020 |quote= Hwang Kyo-ahn, leader of the conservative United Future Party, the main opposition, told Moon it might not be too late to implement a ban to prevent a further increase in cases of COVID-19.}}</ref><ref>{{Cite news |last= Sang-Hun |first= Choe |date= 19 February 2020 |title= Ex-North Korean Diplomat Runs for South Korean Parliament |url= https://www.nytimes.com/2020/02/19/world/asia/north-korean-defector-parliament.html |work= The New York Times |access-date= 16 March 2020 |quote= South Korea’s main conservative political opposition, the United Future Party, selected him to run in National Assembly elections in April.}}</ref><ref>{{Cite news |last= Si-young |first= Choi |date= 2 March 2020 |title= Public divided over expanding China entry ban |url= http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200302000742 |work= The Korea Herald |access-date= 16 March 2020 |quote= Almost 9 out of 10 supporters of the conservative main opposition United Future Party favored a wider ban that covers all of China.}}</ref><ref>{{Cite news |last= Ju-min |first= Park |date= 2 March 2020 |title= Wristwatch overshadows South Korea sect leader's coronavirus apology |url= https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-southkorea-watch-idUSKBN20P1UM |work= Reuters |access-date= 16 March 2020 |quote= United Future Party, a conservative political movement formerly headed by Park, denied Lee and the party had any political connections.}}</ref>}} | {{•}} [[Social conservatism]]{{refn |<ref name="HateFeminism"/><ref name="오세훈">{{Cite web|author=Song Chang-Sik |url=http://www.mediaus.co.kr/news/articleView.html?idxno=180470 |title=오세훈-고민정 이어 이동섭-우원식도 동성애 혐오 발언 |work=미디어스 |date=9 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asia.nikkei.com/Politics/How-religion-spurs-homophobia-in-South-Korean-politics |title=How religion spurs homophobia in South Korean politics |language=en |work=[[The Nikkei|Nikkei Asia]] |date=26 March 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2021/04/21/south-korea-conservatives-elections-misogyny-real-estate/ |title=South korea conservatives elections misogyny real estate |language=en |work=[[Foreign Policy]] |date=21 April 2021}}</ref>}} | {{•}} [[Economic liberalism]]{{refn |<ref>{{Cite web|last=Kim|first=Beom-su|date=10 June 2020|title=[단독인터뷰] 김종인 미래통합당 비대위원장|trans-title=[Exclusive interview] Kim Jong-in, Vice Chairman of the Future United Party|url=https://www.futurekorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=134839|website=Future Korea Weekly|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ha|first=Cheol-min|date=8 December 2020|title=김영식 의원, 자유기업원 2020년도 '자유경제입법상' 수상|trans-title=Rep. Kim Young-sik, Received the 2020 Free Economy Legislative Award from the Free Enterprise Institute|url=https://www.kyongbuk.co.kr/news/articleView.html?idxno=2061541|website=Gyeongbuk Ilbo|language=ko}}</ref>}} | '''Factions:''' | {{•}} [[Right-wing populism]]{{refn |<ref name="HateFeminism"/><ref>{{Cite news|url=https://thediplomat.com/2021/10/have-south-korean-conservatives-made-a-full-comeback/ |title=Have South Korean Conservatives Made a Full Comeback? |work=[[The Diplomat]] |date=14 October 2021 |access-date=18 December 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=20211109500232 |title=이재명·윤석열, 포퓰리즘 대선 논란 |trans-title=Controversy arose that Lee Jae-myung and Yoon Seok-yeol were holding a populist presidential election. |work=서울신문 |date=9 November 2021 |access-date=13 November 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.news2day.co.kr/article/20211217500007 |title=대선 후보 금융 공약 따져보니…"양측 모두 포퓰리즘, 실현 가능성 떨어진다" |trans-title=Looking at the financial pledges of presidential candidates... Both sides are populist and less feasible. |work=뉴스투데이 |date=17 December 2021 |access-date=18 December 2021}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.hankyung.com/politics/article/2021111112097 |title=이재명•윤석열 '재난지원금' 경쟁...안철수 "버림받은 청년세대에 '포퓰리즘' 구애" |trans-title=Lee Jae-myung and Yoon Seok-yeol compete to give "disaster support funds." ... Ahn Cheol-soo said "inCite 'populism' to the abandoned young generation." |work=뉴스포리존 |date=9 November 2021 |access-date=13 November 2021 |archive-date=11 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111013319/https://www.hankyung.com/politics/article/2021111112097 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dtoday.co.kr/news/articleView.html?idxno=504323 |title=윤석열 저격하는 김동연 "포퓰리즘" 맹공 |trans-title=Kim Dong-yeon criticized "populism" by attacking Yoon Seok-yeol. |work=일간투데이 |date=8 November 2021 |access-date=13 November 2021}}</ref><ref>{{Cite news |title= 윤석열 "호남 분들도 전두환 정치 잘했다 한다" 발언 논란 |trans-title=Yoon Seok-yeol said, "Honam people's also said Chun Doo-hwan did well," sparking controversy.  |url= https://www.chosun.com/politics/politics_general/2021/10/19/3BXILYGELZCIZIP7JTI2FNA4ZI/ |work=[[The Chosun Ilbo]] |date= 19 October 2021 |access-date=14 November 2021}}</ref>}}}} | position = <!-- Do not change the political position of "Centre-right to right-wing" without Talk.-->{{nowrap|[[Centre-right]]<ref>{{Cite news |title= Have South Korean Conservatives Made a Full Comeback? |url= https://thediplomat.com/2021/10/have-south-korean-conservatives-made-a-full-comeback/ |work=The Diplomat |date= 14 October 2021 |access-date=5 June 2022}}</ref> to [[right-wing]]<ref name="Right-wing">{{bulleted list |{{cite web|url=https://www.thenation.com/article/world/south-korea-yoon-suk-yeol/|title=South Korean Feminists Brace for a "Long, Hard Winter" Under a Right-Wing Leader|quote=Sexist rhetoric like this dominated the campaign of Yoon Suk-yeol, the right-wing People Power Party (PPP) candidate who won the presidential election on March 9.|work=[[The Nation]]|date=18 March 2022}} |{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2021/07/30/opinion/international-world/korea-emoji-feminism-misogyny.amp.html|title=The Little Symbol Triggering Men in South Korea's Gender War|quote=Last month, Lee Jun-seok, a men’s-rights crusader who amplified the charge of man hatred against GS25, was elected leader of the right-wing People Power Party.|work=[[New York Times]]|date=30 July 2021}} |{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200705000179 |title=Prospect grows for opposition coalition |quote= Cooperative moves gained traction since the right-wing United Future Party, the largest opposition party with 103 lawmakers, and center-right People’s Party with three lawmakers launched a joint study program called the People’s Future Forum in early June, where party leaders and lawmakers share and discuss the future course of their policy directions.|work=[[The Korea Herald]]|date=5 July 2020 |access-date=15 July 2020}} |{{Cite web|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Asia-Insight/Moon-promises-the-sky-in-Busan-but-faces-electoral-crash-landing |title=Moon promises the sky in Busan but faces electoral crash landing |language=en |work=[[The Nikkei|Nikkei Asia]] |date=9 April 2021}} }}</ref>}} | international = [[International Democrat Union]] | regional = [[Asia Pacific Democrat Union]] | affiliation1_title = | affiliation1 = | colours = {{colour box|{{party color|People Power Party (South Korea)}}}} [[Red]] (main)<br />{{colour box|#00B5E2}} [[Blue]]<br />{{colour box|#FFFFFF}} [[White]]<br /> {{colour box|#EF426F}} [[Pink]] (United Future Party) | slogan = | anthem = | seats1_title = Seats in the [[National Assembly of South Korea|National Assembly]] | seats1 = {{Composition bar|114|300|hex={{party color|People Power Party (South Korea)}}}} | seats2_title = Metropolitan Mayors and Governors | seats2 = {{Composition bar|12|17|hex={{party color|People Power Party (South Korea)}}}} | seats3_title = Municipal Mayors | seats3 = {{Composition bar|145|226|hex={{party color|People Power Party (South Korea)}}}} | seats4_title = Provincial and Metropolitan Councillors | seats4 = {{Composition bar|540|824|hex={{party color|People Power Party (South Korea)}}}} | seats5_title = Municipal Councillors | seats5 = {{Composition bar|1435|2927|hex={{party color|People Power Party (South Korea)}}}} | symbol = | flag = [[File:Flag of People Power Party of Korea (variant 2).svg|border|200px]] | website = [http://www.peoplepowerparty.kr/intro.jsp www.peoplepowerparty.kr] | country = South Korea }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးပါတီများ]] 5w5hsulon363q0st8971skx4u2mpln2 0 232838 1039704 963077 2026-06-20T11:41:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039704 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Blue Linckia Starfish.JPG|thumb|သန္တာကျောက်တန်းတစ်ခု၏ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ]] '''သန္တာကျောက်တန်း''' ဆိုသည်မှာ [[သန္တာ]]ကောင်လေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည့် ကျောက်ဆောင် ကျောက်တန်းကဲ့သို့ သွင်ပြင်လက္ခဏာရှိနေသော ရေအောက် [[ဂေဟစနစ်]]တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ သန္တာကျောက်တန်းများသည် ကယ်လ်စီယမ်ကာဗွန်နိတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော [[သန္တာ]]ကောင် အသိုက်အုံများစွာ၏ ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်နေမှုပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://coral.org/en/coral-reefs-101/how-reefs-are-made/|title=How Reefs Are Made|date=2021|website=Coral Reef Alliance|url-status=live|accessdate=19 April 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030053454/https://coral.org/en/coral-reefs-101/how-reefs-are-made/|archivedate=3 November 2021}}</ref> သန္တာကျောက်တန်းအများစုသည် ကျောက်သား သန္တာမျိုး၏ အကောင်ငယ်လေးများ အုပ်စုလိုက် စုပုံကြခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်နေခြင်းဖြစ်သည်။ သန္တာသည် [[ပင်လယ် အနီမိုနီ]]နှင့် [[ပင်လယ်ရေခူ]]များနှင့်အတူ မျိုးပေါင်းစု [[:en:Cnidaria|Cnidaria]] ထဲ၌ ပါဝင်သော မျိုးပေါင်း [[ပင်လယ်မှိုကောင်|Anthozoa]] နှင့်သက်ဆိုင်သည့် သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်လယ် အနီမိုနီများနှင့်မတူဘဲ သန္တာကောင်များသည် သန္တာကျောက်တန်းများကို ထောက်ပံ့ကာကွယ်ရန် မာကျောသော ကာဗွန်နိတ် ပြင်ပအခွံမာများ ထုတ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိကြ၏။ သန္တာကျောက်တန်းအများစုသည် ပူနွေး၍ ရေတိမ်ကာ ကြည်လင်​ပြီး နေရောင်တဖိတ်ဖိတ် ရောင်ပြန်ဟပ်နေသော ရေတွင် အကောင်းဆုံး ပေါက်ဖွားရှင်သန်ကြသည်။ သန္တာကျောက်တန်းများသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄၈၅ သန်းခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကန်ဘရီရံ(Cambrian) ၏ အဏုဇီဝပိုးမွှားများနှင့် [[စပန်းရေမြှုပ်|ရေမြှုပ်]] သန္တာကျောက်တန်းများ နေရာသို့ အစားထိုးဝင်ရောက်မှုဖြစ်ခဲ့သည့် Ordovician စတင်ချိန်ကာလမှ ရုပ်ကြွင်းများ၌ အစောဆုံးသက်တမ်းအနေဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{Cite journal|title=The middle–late Cambrian reef transition and related geological events: A review and new view|journal=Earth-Science Reviews|date=1 June 2015|volume=145|pages=66–84|doi=10.1016/j.earscirev.2015.03.002|bibcode=2015ESRv..145...66L|issn=0012-8252}}</ref>   == ကိုးကား == {{Reflist}} == နောက်ထပ် ကိုကားချက်များ == * [http://water.epa.gov/type/oceb/habitat/coral_index.cfm သန္တာကျောက်တန်းများကာကွယ်ခြင်း- သန္တာကျောက်တန်းများဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151026043543/http://water.epa.gov/type/oceb/habitat/coral_index.cfm |date=26 October 2015 }} . US EPA * [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html UNEP ၂၀၀၄။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123729/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html တောင်တရုတ်ပင်လယ်ရှိ သန္တာကျောက်တန်းများ။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123729/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html UNEP/GEF/SCS နည်းပညာဆိုင်ရာ ထုတ်ဝေမှု အမှတ် ၂။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123729/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} * [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html UNEP ၂၀၀၇။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123724/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html တောင်တရုတ်ပင်လယ်ရှိ သန္တာကျောက်တန်းများ ဆန္ဒပြပွဲများ။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123724/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html UNEP/GEF/SCS နည်းပညာဆိုင်ရာ ထုတ်ဝေမှု အမှတ် ၅။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123724/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} * [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html UNEP၊ ၂၀၀၇။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123734/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html တောင်တရုတ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ သန္တာကျောက်တန်းများဆိုင်ရာ အမျိုးသားအဆင့် အစီရင်ခံစာများ။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123734/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html UNEP/GEF/SCS နည်းပညာဆိုင်ရာ ထုတ်ဝေမှု အမှတ် ၁၁။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123734/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html |date=26 September 2022 }} == ပြင်ပလင့်များ ==   {{Commons category|Coral reefs|သန္တာကျောက်တန်းများ}} {{EB1911 poster|Coral-reefs|သန္တာ-ကျောက်တန်းများ}} * {{cite web|title=Coral Reef Factsheet|url=http://waittinstitute.org/coralreef/|publisher=Waitt Institute|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150609024654/http://waittinstitute.org/coralreef/|archivedate=June 9, 2015|accessdate=June 8, 2015|url-status=dead}} * [http://ocean.si.edu/corals-and-coral-reefs Corals and Coral Reefs] overview at the Smithsonian Ocean Portal * [http://coral.aims.gov.au/info/about.jsp About Corals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226001625/http://coral.aims.gov.au/info/about.jsp|date=26 December 2013}} ''Australian Institute of Marine Science''. * [http://www.icriforum.org International Coral Reef Initiative] * [http://mcr.lternet.edu Moorea Coral Reef Long Term Ecological Research Site (US NSF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328021243/http://mcr.lternet.edu/ |date=28 March 2013 }} * [http://www.coralcoe.org.au ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203101818/http://www.coralcoe.org.au/ |date=3 February 2007 }} * [http://coral.aoml.noaa.gov/mailman/listinfo/coral-list/ NOAA's Coral-List Listserver for Coral Reef Information and News] * [http://www.coralreef.noaa.gov/ NOAA's Coral Reef Conservation Program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920205339/http://coralreef.noaa.gov/ |date=20 September 2012 }} * [http://www.coris.noaa.gov/ NOAA's Coral Reef Information System] * [http://www.reefbase.org/ ReefBase: A Global Information System on Coral Reefs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831082206/http://www.reefbase.org/ |date=31 August 2012 }} * [http://www.nova.edu/ncri/ National Coral Reef Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023012451/http://www.nova.edu/ncri/|date=October 23, 2012}} Nova Southeastern University * [http://www.aquariumcouncil.org Marine Aquarium Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724124203/http://www.aquariumcouncil.org/ |date=24 July 2013 }} * [https://web.archive.org/web/20180127002919/http://ncore.rsmas.miami.edu/ NCORE National Center for Coral Reef Research] University of Miami * [http://www.unepscs.org/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=83 Science and Management of Coral Reefs in the South China Sea and Gulf of Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103193456/http://www.unepscs.org/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=83 |date=3 November 2012 }} * [http://www.stanford.edu/group/microdocs/ Microdocs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727042839/http://www.stanford.edu/group/microdocs/|date=27 July 2011}}: [http://www.stanford.edu/group/microdocs/typesofreefs.html 4 kinds of Reef] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024014723/http://www.stanford.edu/group/microdocs/typesofreefs.html|date=24 October 2012}} & [http://www.stanford.edu/group/microdocs/reefstructure.html Reef structure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024014829/http://www.stanford.edu/group/microdocs/reefstructure.html|date=24 October 2012}} * [http://reefrelief.org/ Reef Relief] Active Florida environmental non-profit focusing on coral reef education and protection * [http://globalreefrecord.org/home_scientific Global Reef Record] – Catlin Seaview Survey of reef, a database of images and other information * "[https://web.archive.org/web/20131029223033/http://www.ibiology.org/ibioseminars/evolution-ecology/nancy-knowlton-part-1.html Corals and Coral Reefs]" (archived). Nancy Knowlton, ''iBioSeminars'', 2011. * [https://www.ibiology.org/ecology/coral-reefs/ Nancy Knowlton's Seminar: "Corals and Coral Reefs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123727/https://www.ibiology.org/ecology/coral-reefs/ |date=26 September 2022 }}". Nancy Knowlton, ''iBioSeminars'', 2011. * [http://www.livingreefs.org/#!coral-services/c248p/ About coral reefs] Living Reefs Foundation, Bermuda * [https://web.archive.org/web/20150111013808/http://cmsdata.iucn.org/downloads/caribbean_coral_reefs___status_report_1970_2012.pdf Caribbean Coral Reefs - Status Report 1970-2012]'' by the [[နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|IUCN]]. - {{YouTube|k9aWMIexrcs}}, featuring the report.'' {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:ဂေဟစနစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန် ထုတ်ကုန်များ]] [[ကဏ္ဍ:သန္တာကျောက်တန်းများ]] 59vfbjv6bd77hnq2oxr9l9bv9favv0k 0 245092 1039657 874262 2026-06-20T03:27:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039657 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မာရီယို မူရား | native_name = มาริโอ้ เมาเร่อ | native_name_lang = th | image = Mario Maurer @ขุนพันธ์ 3 2023.png | caption = ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံ | other_names = {{hlist|Nutthawuth Maurer|Nutthawuth Suwannarat}} | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1988|12|4|df=y}}<ref name="nangdee-bio">{{Cite web|url=https://www.nangdee.com/name/?person_id=7510|title=มาริโอ้ เมาเร่อ โอ้ ประวัติ อัลบั้มดารา มาริโอ้ เมาเร่อ โอ้ ประวัติดารา|language=th|trans-title=Mario Maurerio biography|website=Nangdee|access-date=27 February 2021}}</ref> | birth_place = ဘန်ရာ့ခ်၊ [[ဘန်ကောက်မြို့]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | citizenship = ထိုင်းနိုင်ငံ | height = ၅ ပေ ၉ လက်မ | occupation = {{hlist|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၀၄ – လက်ရှိ | agent = <!-- agent: Discouraged in most cases, specifically when promotional and requiring a reliable source --> | education = {{Ubl| [[:en:LL.B.|LL.B.]] ([[:en:Ramkhamhaeng University|Ramkhamhaeng တက္ကသိုလ်]])<ref name="nangdee-bio">{{Cite web|url=https://www.nangdee.com/name/?person_id=7510|title=มาริโอ้ เมาเร่อ โอ้ ประวัติ อัลบั้มดารา มาริโอ้ เมาเร่อ โอ้ ประวัติดารา|language=th|trans-title=Mario Maurerio biography|website=Nangdee|access-date=27 February 2021}}</ref> | [[:en:Political communication|နိုင်ငံရေး ဆက်သွယ်မှုဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့]] ([[:en:Krirk University|Krirk တက္ကသိုလ်]])<ref name="nangdee-bio" /> }} | website = | works = [[#ရိုက်ကူးရေး|စာတွင်ရှု]] | awards = [[#ဆု ရရှိမှုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်မှုများ|စာတွင်ရှု]] }} '''မာရီယို မူရား''' ({{Lang-en|'''Mario Maurer'''}}; {{Lang-th|มาริโอ้ เมาเร่อ}}, {{IPA-th|māːrīʔôː māw.rɤ̂ː|lang}}; {{IPA-de|ˈmaːʁio ˈmaʊ̯ʁɐ|lang}}; ၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈ ဖွား) သည် ထိုင်း သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ''[[:en:The_Love_of_Siam|The Love of Siam]]'' ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ''[[အချစ်ဦးဟူသည် (၂၀၁၀ ထိုင်းရုပ်ရှင်)|Crazy Little Thing Called Love]]'' ဇာတ်ကားတွင် [[ဘိုင်ဖန်း]] နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မာရီယိုသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမြဲတမ်း ဝင်ငွေအကောင်းဆုံးဇာတ်ကားဖြစ်သည့် ''[[:en:Pee_Mak|Pee Mak]]'' တွင်လည်း ''[[တာဝိကာ ဟောရ်နေ့|Davika Hoorne]]'' နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် 4+1 Channel 3 Superstar ဟုခေါ်သော အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == မာရီယို၏ ဖခင်မှာ ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ထိုင်း-တရုတ် ကပြားဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.augustman.com/my/style/mario-maurers-odyssey/|title=Mario Maurer's Odyssey|date=4 December 2018}}</ref> သူ့တွင် မာကို (Marco) ဟုခေါ်သော အစ်ကိုတစ်ယောက်ရှိပြီး ၎င်းသည် ထိုင်းရက်ပ်ပါတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>นิตยสารเธอกับฉัน ฉบับที่ 576 เดือน มีนาคม 2551 หน้า 89-91</ref><ref>[http://www.nyuclub.com/artists/psycho.asp Marco Maurer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080930221854/http://www.nyuclub.com/artists/psycho.asp |date=30 September 2008 }} nyuclub.com</ref> မာရီယို သည် စိန့် ဒိုးမစ်နစ် ကျောင်းမှ အခြေခံပညာ သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး [[:en:Ramkhamhaeng_University|Ramkhamhaeng တက္ကသိုလ်]]မှ ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။<ref name="nangdee">[http://www.nangdee.com/name/?person_id=7510 มาริโอ้ เมาเร่อ]</ref><ref>[http://women.kapook.com/view2227.html หวั่นกิ๊กสาวอื่น กุ๊บกิ๊บ ย้ายคณะเฝ้า มาริโอ้]</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် [[:en:Krirk_University|Krirk တက္ကသိုလ်]]မှ နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှု မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=bsxOk-ip06o โต๊ะข่าวบันเทิง230160 มาริโอ้ ควงคุณแม่ รับปริญญาโท ม เกริก]</ref> == မော်ဒယ် နှင့် ရုပ်ရှင်လောက == အသက် ၁၆ နှစ်တွင် မာရီယိုသည် မော်ဒယ်လ်လုပ်ရန် [[:en:Siam_Square|Siam Square]] သို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။<ref name="Jameson2017">{{Cite web|url=http://www.herinterest.com/mario-maurer-biography|title=Mario Maurer With His Super Success|first=Maggie|last=Jameson|date=22 May 2017|work=HerInterest|access-date=4 June 2017|archive-date=6 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506104030/http://www.herinterest.com/mario-maurer-biography}}</ref> ထိုအချိန်မှစ၍ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးမှုများ၊ ကြော်ငြာများနှင့် တေးဂီတဗီဒီယိုများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သူသည် [[:en:Chukiat_Sakweerakul|Chukiat Sakweerakul]] မှ ဇာတ်ညွှန်းရေးသား၍ စီစဉ်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ''[[:en:The_Love_of_Siam|The Love of Siam]]'' ရုပ်ရှင်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပထမဆုံး စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20071102154252/http://www.movieseer.com/MovieprofileBil.asp?moID=6533&Channel=2 Love of Siam] ''Movieseer''. </ref> ၎င်းဇာတ်ကားမှ သူ၏ "Tong" ဟူသော ဇာတ်ရုပ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းတွင်သာမက နိုင်ငံရပ်ခြားထိပါ ကျော်ကြားမှုများစွာကို ရရှိစေခဲ့သည်။<ref name="Francois">Francois Oosthuizen, "2Profile_MARIO". ''2 Magazine''. </ref> [[ဖိုင်:Mario_Maurer_at_6th_anniversary_of_Seventeen_Magazine.jpg|thumb| မော်ဒယ်တစ်ဦးအနေနှင့်တွေ့ရသော မာရီယို မူရား ]] သူသည် Starpics Thai Films Awards ဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး [[:en:Bangkok_Critics_Assembly_Awards|Bangkok Critics Assembly]] နှင့် Star Entertainment Awards ဆုပေးပွဲများတွင်လည်း ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>[http://www.thaicinema.org/news51_062rangwan.asp 2007 Thai film awards summary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209140202/http://thaicinema.org/news51_062rangwan.asp |date=9 February 2008 }} ''Thaicinema''.</ref> မာရီယို မူရားသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ထွက် ''[[အချစ်ဦးဟူသည် (၂၀၁၀ ထိုင်းရုပ်ရှင်)|အချစ်ဦးဟူသည်]]'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမြဲတမ်း ဝင်ငွေအကောင်းဆုံးဇာတ်ကားဖြစ်သည့် [[:en:Pee_Mak|Pee Mak]] ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ပို၍ နာမည်ကျော် လူသိများလာခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Maurer's_family_in_Mother_day_at_MBK.jpg|thumb| သူ၏အစ်ကိုနှင့် မိခင်တို့နှင့်အတူတွေ့ရသော မာရီယို မူရား]] == ရိုက်ကူးရေး == === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !ခုနှစ် !ဇာတ်ကားအမည် !ဇာတ်ကောင်အမည် !မှတ်စုများ !အတူပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူ(များ) |- |2007 |''The Love of Siam'' |Tong | rowspan="7" |အဓိက ဇာတ်ကောင် |Witwisit Hiranyawongkul |- | rowspan="2" |2008 |''Friendship'' |Singha |Apinya Sakuljaroensuk |- |''4 Romance'' |Mee / Beaver |Apissara Tudti |- | rowspan="2" |2009 |''Rahtree Reborn'' | rowspan="2" |Rung | rowspan="2" |Laila Boonyasak |- |''Rahtree Revenge'' |- | rowspan="5" |2010 |''Saranae Siblor'' |Ake |Araya A.Hargate |- |''[[အချစ်ဦးဟူသည် (၂၀၁၀ ထိုင်းရုပ်ရှင်)|A Crazy Little Thing Called Love]]'' |Shone |[[ပင်းချနုတ် လူးဗွီဆတ်ဖိုင်းဘွန်း|Pimchanok Luevisadpaibul]] |- |''Eternity'' |Young buddhist monk |Cameo appearance | rowspan="2" |None |- |''The Dog'' |Art | rowspan="6" |Main role |- |''Saranae Hen Phi'' |Doh |Patcharapa Chaichua |- | rowspan="2" |2011 |''The Outrage'' |Monk |None |- |''Bangkok Assassins'' |Na |Jarinya Sirimongkolsakul |- | rowspan="6" |2012 |''Friends Never Die'' |Gun |Monchanok Saengchaipiangpen |- |''Rak Sud Teen'' |Aek |Amena Gul |- |''Love On That Day'' |Martin |Chinese film |Ye Qing |- |''Jan Dara: The Beginning'' |Jan Dara |Main role | rowspan="2" |None |- |''Thailand (Long Distance Relationship)'' |Himself |Short film cameo |- |''Suddenly It's Magic'' |Marcus Hanson |Philippine film |Erich Gonzales |- | rowspan="2" |2013 |''Pee Mak'' |Mak | rowspan="2" |Main role |[[တာဝိကာ ဟောရ်နေ့|Davika Hoorne]] |- |''Jan Dara: The Finale'' |Jan Dara |None |- |2015 |''Prisana'' |Mario |Short film |[[တာဝိကာ ဟောရ်နေ့|Davika Hoorne]] |- |2016 |''Take Me Home'' |Tan | rowspan="4" |Main role |Wannarot Sonthichai |- |2017 |''Saranae Love You'' |Himself |Seo Ji-yeon |- |2019 |''Khun Phaen Begins'' |Keaw |None |- |2020 |''Low Season'' |Phut |Ploypailin Thangprabhaporn |- |2021 |''77 Heartwarmings'' |Marvel |Chinese film |None |- | rowspan="2" |2022 |''Al Love You'' |Bobby | rowspan="3" |Main role |[[ပင်းချနုတ် လူးဗွီဆတ်ဖိုင်းဘွန်း|Pimchanok Luevisadpaibul]] |- |''Six Characters''|| {{TBA}} || {{TBA}} |- |2023 |''Khun Phan 3'' |Suea Mahesuan | |} === ရုပ်/သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !ခုနှစ် !ဇာတ်ကားအမည် !ဇာတ်ကောင်အမည် !အတူပါဝင်သရုပ်ဆာင်သူ(များ) !ထုတ်လွှင့်သည့် ရုပ်/သံလိုင်း |- |2010 |''Tai Fah Tawan Diew'' |Minho |Varitthisa Limthammahisorn |Modernine TV |- |2011 |''Plerng Torranong'' |Plerngrit "Plerng" |Natapohn Tameeruks | rowspan="7" |Channel 3 |- |2012 |''Rak Kerd Nai Talad Sode'' |Tong |Rasri Balenciaga Chirathiwat |- |2013 |''Madam Dun'' |Neks |Laila Boonyasak |- | rowspan="2" |2014 |''Roy Ruk Hak Liam Tawan'' | rowspan="2" |Onizuka Takeshi (Tawan) | rowspan="2" |Natapohn Tameeruks |- |''Roy Fun Tawan Duerd'' |- |2015 |''Song Huajai Nee Puea Tur'' |Tharatorn / Warong |Chalida Vijitvongthong |- | rowspan="3" |2017 |''Bunlang Dok Mai'' |Anawin |Jarinporn Joonkiat |- |''Game of Thrones Season 7'' |Jon Snow (Voice only, Thai dub) |None |HBO Asia |- |''Buang Banjathorn'' |Laoperng |[[တာဝိကာ ဟောရ်နေ့|Davika Hoorne]] | rowspan="6" |Channel 3 SETTV |- |2019 |''Thong Ake Mor Yah Tah Chaloang'' |Thong Ake |Kimberley Anne Woltemas |- |2022 |''Keu Ter (Bad Romeo)'' |Kaokla |Urassaya Sperbund |- |2023 |''Mor Luang'' |Thong-on |Kimberley Anne Woltemas |- |TBA |''Frozen Heart'' |Tong Warong |Ivy Shao |} === ဇာတ်ဝင်တေး === * ရုပ်ရှင် : Pee Mak (พี่มาก။ . พระโขง) ** သီချင်းများ : (ขอเธอหน่อย(cover version) ร้อง จงอาน ณัฏฐพงษ์ ชาติพงศ์၊ พงศธร วิลาส၊ อัฒรุต คงราศรี และกันตพัฒน์สีดา) On Air YouTube:GTHchannel * ဒရာမာ : Bunlang Dok Mai (บลันดอกไม้) ** သီချင်းများ :( กลัวจะหลอกรักเธอไปสักวัน ร้อง ชิด จรินทร์พร จุนเกียรติ) On Air YouTube:Ch3Thailand Music ** သီချင်းများ : (ขอบคุณ (Acoustic Version)) On Air YouTube:Ch3Thailand Music * ဒရာမာ : Bad Romeo (คือเธอ) ** သီချင်းများ : Touch (Touch - ศดานันท์ บาเล็นซิเอก้า (Feat. )) On Air YouTube:Ch3Thailand Music === တေးဂီတ ဗီဒီယို === * 2007 ''Pak Di Khi Ngao Aotae Chai - Mila (ปากดี ขี้เหงา เอาแต่ใจ - จามิล่า พันธ์พินิจ)'' (RS/[[ယူကျု(ဘ်)|YouTube]]:welovekamikaze) with == ဆု ရရှိမှုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်မှုများ == {| class="wikitable" !ခုနှစ် !ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနား !ဆုအမျိုးအစား !အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံရသည့် သရုပ်ဆောင်မှု !ရလဒ် !ကိုးကား |- | rowspan="10" |2008 | style="text-align:center;" |T-Pageant |Hot Man Of The Year | {{N/a}} | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |2nd Asian Film Awards |Best Supporting Actor | rowspan="9" style="text-align:center" |''The Love of Siam'' | {{Nom}} |<ref name="asianfilmawards">[http://www.asianfilmawards.org/eng/nominations.html Nominations & winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602072935/https://asianfilmawards.org/eng/nominations.html |date=2 June 2023 }} asianfilmawards.org</ref> |- | style="text-align:center;" |1st Siam Dara Star Awards |Hot Young Man | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |6th Starpics Thai Films Awards | rowspan="2" |Best Actor | {{Won}} |<ref>[http://thaicinema.org/news51_08.asp STARPICS THAI FILMS AWARDS # 5 (๒๕๕๐)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120606230218/http://thaicinema.org/news51_08.asp |date=6 June 2012 }} thaicinema.org {{In lang|th}}</ref> |- | style="text-align:center;" |17th Bangkok Critics Assembly Awards | {{Nom}} |<ref>[http://www.popcornmag.com/bbs/index.php?showtopic=4301&st=25 ผลรางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 16 ประจำปี 2550] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613120554/http://www.popcornmag.com/bbs/index.php?showtopic=4301&st=25|date=13 June 2008}} popcornmag.com {{In lang|th}}</ref> |- | style="text-align:center;" |6th Thailand Film Festival Awards |Actor in a Leading Role | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |7th Star Entertainment Awards | rowspan="2" |Best Actor | {{Nom}} |<ref>[http://www.manager.co.th/Entertainment/ViewNews.aspx?NewsID=9510000046120 Result of Star Entertainment Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093746/http://www.manager.co.th/Entertainment/ViewNews.aspx?NewsID=9510000046120|date=4 March 2016}} manager.co.th {{In lang|th}}</ref> |- | style="text-align:center;" |10th Cinemanila International Film Festival | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |6th Seventeen Choice Awards |Seventeen Choice Hottie Male | {{Won}} |<ref>[http://iheartlakorns.com/2008/10/seventeen-teen-choice-awards/ Seventeen Teen Choice Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714141411/http://iheartlakorns.com/2008/10/seventeen-teen-choice-awards/|date=14 July 2014}}. iheartlakorns. 28 October 2008.</ref> |- | style="text-align:center;" |3rd OK! Awards |Rising Star Award | {{Won}} | |- | rowspan="2" |2009 | style="text-align:center;" |9th Top Awards |Best Rising Star Film Actor | style="text-align:center" |''Friendship'' | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |IN Young Generation Awards |Hot Guy Award | {{N/a}} | {{Won}} |<ref>[http://iheartlakorns.com/2009/02/ken-and-aff-win-best-on-screen-couple-in-magazine-award/ Ken and Aff won "Best On Screen Couple" at the IN magazine Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131024055447/http://iheartlakorns.com/2009/02/ken-and-aff-win-best-on-screen-couple-in-magazine-award/|date=24 October 2013}}. iheartlakorns. 10 February 2009.</ref> |- | rowspan="4" |2010 | style="text-align:center;" |10th Top Awards |Best Film Actor | style="text-align:center" |''Rahtree Reborn'' | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |IN Young Generation Awards |Sexy Guy Award | {{N/a}} | {{Won}} |<ref>[http://iheartlakorns.com/2010/02/pictures-from-the-in-young-generation-awards-2009/ Pictures from the "IN Young Generation Awards 2009"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131118143600/http://iheartlakorns.com/2010/02/pictures-from-the-in-young-generation-awards-2009/|date=18 November 2013}}. iheartlakorns. 10 February 2010.</ref> |- | style="text-align:center;" |19th Bangkok Critics Assembly Awards |Best-Looking Actor | rowspan="6" style="text-align:center" |''[[အချစ်ဦးဟူသည် (၂၀၁၀ ထိုင်းရုပ်ရှင်)|First Love]]'' | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |9th Star Entertainment Awards |Favorite Actor | {{Nom}} | |- | rowspan="5" |2011 | style="text-align:center;" |8th Chalermthai Awards |Actor in Leading Role | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |11th Top Awards |Best Film Actor | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |9th Seventeen Choice Awards |Seventeen Choice Hottie Male | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |1st Daradaily The Great Awards |Best Film Actor of the Year | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |TV3 Fanclub Awards |Most Popular Actor | style="text-align:center" |''Plerng Torranong'' | {{Nom}} | |- | rowspan="15" |2012 | style="text-align:center;" |TCCTV (Thai Central Chinese Television) Awards |Favorite Male Artist in Thailand-Chinese Culture | rowspan="3" {{N/a}} | {{Won}} |<ref>{{cite web|url=http://entertain.teenee.com/thaistar/82945.html|script-title=th:แพนเค้ก,แอฟ,อ๋อม,มาริโอ้ ฉลองมหาตรุษจีนยิ่งใหญ่|date=24 January 2012|work=tEENEE Entertain|language=th|title=แพนเค้ก,แอฟ,อ๋อม,มาริโอ้ ฉลองมหาตรุษจีนยิ่งใหญ่}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |Sudsapda Young & Smart Awards |Popular Actor | {{Nom}} | rowspan="2" | |- |Stylish Guy | {{Nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |9th Kom Chad Luek Awards |Excellent Actor for Drama | rowspan="2" style="text-align:center" |''Plerng Torranong'' | {{Nom}} | rowspan="2" | |- |Popular Actor Award | {{Nom}} |- | style="text-align:center;" |Mekhala Awards |Anti-Drugs Celebrity | {{N/a}} | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |6th Asian Film Awards |Best Supporting Actor | style="text-align:center" |''The Outrage'' | {{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://iamjammed.com/blogging/2012-asian-film-awards-list-of-nominees-eugene-domingo-gets-best-actress-nomination|title=2012 Asian Film Awards List of Nominees – Eugene Domingo gets Best Actress nomination}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mb.com.ph/node/354965/moment|title=Moments with Mario Maurer|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702102517/http://mb.com.ph/node/354965/moment|archive-date=2 July 2012}}</ref> |- | style="text-align:center;" |12th Top Awards |Best Film Actor | style="text-align:center" |''Jan Dara: The Beginning'' | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |23rd Star Party TV Pool Awards |Attractive Smile Star Award | rowspan="6" {{N/a}} | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |Asian Idol Festival |Best Overseas Artist Award | {{Won}} |<ref>{{Cite web|title=Mario win Asian Idol Awards at Beijing, China|url=https://www.facebook.com/ohohmaurer/photos/a.127625687307315.21849.105298392873378/376551752414706/?type=3&theater}}</ref> |- | style="text-align:center;" |Sports Authority of Thailand |Sportsman Award | {{Won}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.chaoprayanews.com/2012/09/08/มาริโอ้วีเคลลี่โตโน่quot/|script-title=th:""มาริโอ้,วี,เคลลี่,โตโน่""นำทีมตบเท้ารับรางวัล""สปอร์ตแมน""|date=8 September 2012|language=th|title=""มาริโอ้,วี,เคลลี่,โตโน่""นำทีมตบเท้ารับรางวัล""สปอร์ตแมน""}}{{Dead link|date=April 2024 }}</ref> |- | style="text-align:center;" |1st Candy Style Awards |Most Stylish Candy Cover Boy | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |GreetZ Awards |GreetZ Take Home | {{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=https://music.mthai.com/news/newsmusic/144822.html|script-title=th:เวอร์จิ้น ฮิตซ์ แหวกแนว จัดแจกอภิมหารางวัลสุดกรี๊ดดด|date=4 October 2012|language=th|title=เวอร์จิ้น ฮิตซ์ แหวกแนว จัดแจกอภิมหารางวัลสุดกรี๊ดดด}}</ref> |- | style="text-align:center;" |10th Seventeen Choice Awards |Seventeen Choice Actor | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |TV3 Fanclub Awards |Most Popular Actor | rowspan="2" style="text-align:center" |''Rak Kerd Nai Talad Sode'' | {{Nom}} | |- | rowspan="17" |2013 | style="text-align:center;" |SeeSan Bunterng Awards |Popular Leading Male of the Year | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |6th Nine Entertain Awards |Actor of the Year | style="text-align:center" |''Rak Kerd Nai Talad Sode'' & ''Jan Dara: The Beginning'' | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |27th TV Gold Awards |Outstanding Actor | rowspan="3" style="text-align:center" |''Rak Kerd Nai Talad Sode'' | {{Nom}} | |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |10th Kom Chad Luek Awards |Best Drama Actor | {{Nom}} | rowspan="2" | |- |Popular Actor Award | {{Nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |6th Siam Dara Star Awards |Actor Excellent | rowspan="2" style="text-align:center" |''Pee Mak'' | {{Won}} | |- |Most Popular Male Star | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |11th Seventeen Choice Awards |Hot Guys of the Year | {{N/a}} | {{Won}} | |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |2nd Kerd Awards |Born to be Together <br /><br /><small>(with [[တာဝိကာ ဟောရ်နေ့|Davika Hoorne]])</small> | style="text-align:center" |''Pee Mak'' | {{Nom}} | |- |Kerd of the Year | {{N/a}} | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |2nd Daradaily The Great Awards |Best Film Actor of the Year | style="text-align:center" |''Jan Dara: The Beginning'' | {{Nom}} | |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |9th ASAP Pop Viewers' Choice Awards |Pop Screen Kiss <br /><br /><small>(with Erich Gonzales)</small> | rowspan="2" style="text-align:center" |''Suddenly It's Magic'' | {{Nom}} | rowspan="2" | |- |Pop Love Team <br /><br /><small>(with Erich Gonzales)</small> | {{Nom}} |- | style="text-align:center;" |8th OK! Awards |Female Heartthrob | {{N/a}} | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |11th Starpics Thai Films Awards |Best Actor | rowspan="2" style="text-align:center" |''Pee Mak'' | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |22nd Bangkok Critics Assembly Awards |Best Actor | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |TV3 Fanclub Awards |Most Popular Actor | style="text-align:center" |''Madam Dun'' | {{Nom}} | |- | rowspan="9" |2014 | style="text-align:center;" |7th Nine Entertain Awards |Actor of the Year | style="text-align:center" |''Pee Mak'' & ''Jan Dara: The Finale'' | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |28th TV Gold Awards |Outstanding Actor | style="text-align:center" |''Madam Dun'' | {{Nom}} | |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |8th Kazz Awards |Popular Actor Award | rowspan="3" style="text-align:center" |''Pee Mak'' | {{Nom}} | rowspan="2" | |- |Superstar Man of the Year | {{Nom}} |- | style="text-align:center;" |3rd Daradaily The Great Awards |Best Film Actor of the Year | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |7th Siam Dara Star Awards |Most Popular Male Star | rowspan="2" {{N/a}} | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |12th Seventeen Choice Awards |Seventeen Choice Actor | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |TV3 Fanclub Awards |Most Popular Actor | rowspan="5" style="text-align:center" |''Roy Ruk Hak Liam Tawan'' | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |1st TrueLife Awards |Leading Actor of the Year | {{Nom}} | |- | rowspan="6" |2015 | style="text-align:center;" |SeeSan Bunterng Awards |Popular Leading Male of the Year | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |4th Daradaily The Great Awards |Drama Actor of the Year | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |1st Maya Awards |Best Leading Actor (Drama) | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |8th Siam Dara Star Awards |Most Popular Male Star | rowspan="2" {{N/a}} | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |Men's Health Magazine Thailand |Men's Health Best Seller | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |TV3 Fanclub Awards |Most Popular Actor | rowspan="2" style="text-align:center" |''Song Huajai Nee Puea Tur'' | {{Nom}} | |- | rowspan="5" |2016 | style="text-align:center;" |2nd TrueLife Awards |Leading Actor of the Year | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |5th Daradaily The Great Awards |Cool Guy of the Year | {{N/a}} | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |6th Mthai Top-Talk Awards |Top Talk-About Actor | style="text-align:center" |''Song Huajai Nee Puea Tur'' | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |Mekala Awards |Star Vote Good Of The Year | rowspan="6" {{N/a}} | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |11th OK! Awards |Female Heartthrob | {{Nom}} | |- | rowspan="4" |2017 | style="text-align:center;" |10th Nine Entertain Awards |Popularity Award | {{Nom}} | |- | style="text-align:center;" |12th Asia Model Awards |Asia Special Award – Model | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |GQ Men Of The Year |Male Lead | {{Won}} | |- | style="text-align:center;" |Numero Thailand Seminar on Best Beauty Brands Products 2017–18 |Male Best Skin 2017–2018 | {{Won}} | |- | rowspan="1" |2020 | style="text-align:center;" |TV Gold Awards |Best Actor in a Leading Role | style="text-align:center;" |''Thong Ake Mor Yah Tah Chaloang'' | {{Won}} |<ref>{{Cite web|title=โทรทัศน์ทองคำ ละครช่อง 3 เหมา ใหม่ เจริญปุระ-มาริโอ้ คว้านำหญิงชาย|url=https://www.thairath.co.th/entertain/news/1783758|date=29 February 2020|language=th}}</ref> |} == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Commons category|Mario Maurer|မာရီယို မူရား}} * {{IMDb name|nm2859853}} * {{Twitter|id=ohohmario}} * {{Facebook|id=ohohmaurer}} * {{Instagram|mario_mm38}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 246dwkpbilozjuqhld8iwrnkv68rqry 0 257660 1039667 1038135 2026-06-20T06:17:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039667 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ<br>(Burmese Indians) | image = [[File:Burmese Tamils.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုတွင် တွေ့ရသော အိန္ဒိယနွယ်ဖွား မြန်မာနိုင်ငံသားများ]] | poptime = ၁.၅ သန်း – ၂.၅ သန်း ခန့် (မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၂.၅% မှ ၄.၅% ခန့်)<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-09 }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> | regions = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[ပဲခူးမြို့]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]နှင့် [[ကန့်ဘလူမြို့]] (ပုဏ္ဏားစုရွာများ) | languages = [[မြန်မာဘာသာ]] (အဓိကသုံးစွဲသူများပြား)<br>[[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီးလ်]]၊ [[ဟိန္ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]]၊ [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]၊ [[အူရဒူဘာသာစကား|အူရဒူ]]၊ [[ဂူဂျာရတ်ဘာသာစကား|ဂူဂျာရတ်]]၊ [[ပန်ချာပီဘာသာစကား|ပန်ချာပီ]]၊ [[တီလူဂူဘာသာစကား|တီလူဂူ]] | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (အများစု)<br>[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]] | related = [[တောင်အာရှသားများ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ''' ({{lang-en|Burmese Indians}} သို့မဟုတ် {{lang-en|Indian-Burmese}}) သည် [[အိန္ဒိယတိုက်ငယ်]] (အဓိကအားဖြင့် ယနေ့ခေတ် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]) မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ၏ မျိုးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အများစုသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ် [[ရန္တပိုစာချုပ်]] နောက်ပိုင်းမှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ) အတွင်း အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍများတွင် လုပ်ကိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Chakravarti |first=Nalini Ranjan |title=The Indian Minority in Burma: The Rise and Decline of an Immigrant Community |year=1971 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0197135624}}</ref> မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မြန်မာ့လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ဆေးဝါး၊ ရွှေထည်၊ စားသောက်ကုန်နှင့် အဝတ်အထည် ကုန်သွယ်မှု ကဏ္ဍများတွင် ယနေ့တိုင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အိန္ဒိယသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် နေရပ်ပြန်ကြခြင်းနှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အစိုးရလက်ထက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား သန်းနှင့်ချီ၍ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite book |last=Taylor |first=Robert H. |title=The State in Myanmar |year=2009 |publisher=National University of Singapore Press |pages=245-248}}</ref> လက်ရှိအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အခြေချကျန်ရစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပေါင်းစည်းအသားကျလျက်ရှိပြီး၊ အများစုမှာ မြန်မာစကားကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံသားများအဖြစ် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == [[မြန်မာဘာသာစကား]]တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများကို အများအားဖြင့် ''ကုလား'' ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသော်လည်း ထိုအခေါ်အဝေါ်၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ [[မြန်မာစာအဖွဲ့]]၏ သတ်မှတ်ချက်အရ ''ကုလား'' ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ပါဠိဘာသာစကား|ပါဠိ]]စကားလုံး {{IAST|kula}} (ကုလ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး “မြင့်မြတ်သောမျိုးနွယ်” သို့မဟုတ် “အမျိုးမြတ်သူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite book|title=Myanmar-English Dictionary|year=1993}}</ref><ref>{{Cite web|title=Opening a Can of Worms in Burmese Teaching: Tackling Controversial Words in a Language Class|url=http://kennethwongsf.blogspot.com/2017/04/opening-can-of-worms-in-burmese.html|access-date=2020-06-16|language=en}}</ref> အချို့ကမူ ဤစကားလုံးသည် 'ပင်လယ်ကို ဖြတ်ကူးလာသူ' ဟူသော အနက်ဖြင့် "ကူး+လာ" မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ခိုင်မာသော သမိုင်းအထောက်အထား မရှိပေ။<ref name=":2">{{Cite web|date=2016-01-20|title=(Mis)Interpretations of Burmese Words: In the case of the term Kala (Kula)|url=http://eng.moemaka.net/2016/01/khin-maung-saw-misinterpretations-of-burmese-words-in-the-case-of-the-term-kala-kula/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127223806/http://eng.moemaka.net/2016/01/khin-maung-saw-misinterpretations-of-burmese-words-in-the-case-of-the-term-kala-kula/|archive-date=2016-01-27|access-date=2020-06-18}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=Indian and Chinese Immigrant Communities: Comparative Perspectives|date=2015-03-01|pages=114–115|language=en}}</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း ဤဝေါဟာရသည် [[ဟင်ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]]နှင့် အူရဒူအပါအဝင် အင်ဒို-အာရိယန် ဘာသာစကားများတွင် "အနက်ရောင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ''ကာလာ'' (Kaala) ဟူသော စကားလုံးနှင့် အသံထွက်ဆင်တူနေပြီး၊ အိန္ဒိယလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အသားညိုသူများနှင့် အာဖရိကတိုက်သားများကို လူမျိုးရေးအရ နှိမ့်ချခေါ်ဝေါ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|date=2017-05-19|title=Let's Talk About Racism {{!}} Movies tell us to use 'kaala' as an all-weather insult|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/let-s-talk-about-racism-movies-tell-us-to-use-kaala-as-an-all-weather-insult/story-eRrj9I0kvsKvVxNy2TRL9I.html|access-date=2020-06-18|language=en}}</ref> မြန်မာဘာသာစကားရှိ ''ကုလား'' ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အိမ်နီးနားချင်း အခြားဘာသာစကားများကလည်း မွေးစားအသုံးပြုကြသည်။ ဒေသတွင်း၌ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] (ၵလႃး)၊<ref>{{Cite book|title=Shan-English Dictionary|year=1995}}</ref> မွန် (ဂလာ)၊<ref>{{Cite book|title=Dictionary of Modern Spoken Mon|year=1962}}</ref> [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]] (Kola)<ref name=":2"/> ဟူ၍ တွေ့ရသည်။ လက်ရှိကာလတွင် ''ကုလား'' ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အသိုင်းအဝန်းအချို့က လူမျိုးရေးအရ နှိမ့်ချရှုတ်ချသော စကားလုံး (Derogatory term) အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=How the word 'kalar' is a depressing indictment of Myanmar society|url=https://myanmarmix.com/en/articles/how-the-word-kalar-is-a-depressing-indictment-of-myanmar-society|access-date=2020-06-16|language=en}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခများနှင့် ရိုဟင်ဂျာအရေးအခင်းများအပြီးတွင် လူမှုကွန်ရက်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]] (Facebook) သည် မုန်းတီးမှုဖြစ်စေသော စကားလုံးများ (Hate speech) ကို စိစစ်သည့်အနေဖြင့် ''ကုလား'' ဟူသော စကားလုံးကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် စက်ရုပ်စနစ် (Algorithm) ၏ လွဲမှားမှုကြောင့် လူမျိုးရေးနှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ကုလားထိုင်၊ ကုလားပဲ စသည့် သာမန်မြန်မာဝေါဟာရများပါ အလိုအလျောက် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရဖူးသည်။<ref>{{Cite web|last=Cebu|first=Juan|date=2 June 2017|title=Facebook Bans Racist Word 'Kalar' in Myanmar, Triggers Collateral Censorship|language=en|url=https://advox.globalvoices.org/2017/06/02/facebook-bans-racist-word-kalar-in-myanmar-triggers-collateral-censorship/}}</ref> == ကိုးကွယ်မှု == [[ဖိုင်:Bengali_Sunni_Jameh_Mosque,_Yangon.jpg|thumb| ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တွေ့ရသော ကိုလိုနီခေတ်လက်ရာ ဘင်္ဂါလီဆွန်နီဂျမေဗလီကြီး]] မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မိသားစုနောက်ခံနှင့် ဒေသအလိုက် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]တို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များသည် ဒေသခံ ဗမာလူမျိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ပိုမိုနီးစပ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြသည်။ မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားအများစုမှာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘာသာ ကျင့်သုံးမှုသည် ရေရှည်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များသည် မိမိတို့၏ ရိုးရာနတ်ဘုရားများအပြင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကိုလည်း သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း အများအပြားတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကိုပါ ပူးတွဲပူဇော်ထားလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|last=Natarajan|first=Swaminathan|date=2014-03-06|archive-date=2018-06-04|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|last=Han|first=Thi Ri|archive-date=24 June 2018|language=en|access-date=11 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}</ref> တစ်ဖက်တွင်မူ မြန်မာနိုင်ငံ၌ [[ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးထားမှုများ ရှိသော်လည်း၊ လက်တွေ့တွင် အချို့သော ဥပဒေများနှင့် မူဝါဒများကြောင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=BURMA 2012 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208430.pdf|publisher=US Government|access-date=27 May 2015}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် အစီရင်ခံစာအချို့၏ ထောက်ပြချက်အရ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် မြန်မာအိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် ဥပဒေကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ လူမှုစီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင်လည်းကောင်း ခွဲခြားဆက်ဆံမှုအချို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|title=USCIRF {{ndash}} Annual Report 2014|url=http://www.uscirf.gov/sites/default/files/Burma%202014_0.pdf|publisher=United States Commission on International Religious Freedom|access-date=27 May 2015}}</ref> အထူးသဖြင့် စစ်အာဏာရှင်ခေတ်တစ်လျှောက်တွင် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များ အသစ်ဆောက်လုပ်ခွင့် သို့မဟုတ် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခွင့် လျှောက်ထားရာ၌လည်းကောင်း၊ ပြည်ပသို့ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများအတွက် သွားရောက်ရန် ဗီဇာလျှောက်ထားရာ၌လည်းကောင်း အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း၏ ငြင်းပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြန့်ကြာအောင် လျစ်လျူရှုခြင်းများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။<ref name="Butkaew">{{ကိုးကားခြင်း|url=http://www.burmaissues.org/En/Newsletter/BINews2006-02.pdf|archive-date=28 September 2007|title=Burmese Indians: The Forgotten Lives|date=February 2005|access-date=2006-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928103307/http://www.burmaissues.org/En/Newsletter/BINews2006-02.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Priestly">{{ကိုးကားခြင်း|url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5380|title=The Outsiders|date=January 2006|access-date=2009-09-03|archive-date=2012-01-19}}</ref> ထို့ပြင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တင်းမာမှုများကြောင့် ထိုနှစ်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မွတ်စလင်အသိုင်းအဝန်းက ၎င်းတို့၏ အထိမ်းအမှတ် အိဒ် (Eid) ပွဲတော် အခမ်းအနားများကို မကျင်းပဘဲ ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြဖူးသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကုန်းမြေနှင့် ရေပြင်ချင်း ထိစပ်နေသဖြင့် ခရစ်နှစ် မတိုင်မီကတည်းက ဘာသာရေး၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအရ ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ပျူ၊ မွန် နှင့် ဗမာတို့၏ အစောပိုင်း အက္ခရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု (ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ) များသည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလများတွင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ကုန်သည်များ၊ နန်းတွင်းပုဏ္ဏားများနှင့် လက်မှုပညာရှင် အနည်းငယ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့များနှင့် တော်ဝင်မြို့တော်များတွင် လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=အုန်းမောင် |first=ဦး |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယ သမိုင်းဝင်ဆက်ဆံရေး |year=၁၉၇၅ |publisher=ပညာနန္ဒစာပေ |pages=၁၂-၂၈ |language=my}}</ref> ၁၈၂၆ ခုနှစ် [[ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]]အပြီး [[ရန္တပိုစာချုပ်]]အရ အောက်မြန်မာပြည် (ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ) ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အိန္ဒိယသားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို "ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ" ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သို့မဟုတ် ဗီဇာမလိုဘဲ လွတ်လပ်စွာ ကူးလူးသွားလာခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Chakravarti |first=Nalini Ranjan |title=The Indian Minority in Burma |year=1971 |publisher=Oxford University Press |pages=၃၅-၄၀ |language=en}}</ref> ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အထက်မြန်မာပြည်ပါ ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ဆိပ်ကမ်းများ၊ ရထားလမ်းများ တည်ဆောက်ရန်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် စပါးစိုက်ပျိုးရန်အတွက် အိန္ဒိယအလုပ်သမား (Coolies) ထောင်ပေါင်းများစွာကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်တပ်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့၊ စာတိုက်၊ မီးရထားနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများတွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများက နေရာအများစုကို ရယူခဲ့ကြပြီး ချက်တီးယား (Chettiar) ဟုခေါ်သော အိန္ဒိယအပေါင်ဆိုင်နှင့် ငွေချေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် မြန်မာ့လယ်ယာစီးပွားရေးတွင် ဩဇာကြီးမားလာခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရန်ကုန်မြို့ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် (၅၃%) မှာ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဤသို့ စီးပွားရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် လွှမ်းမိုးလာမှုကြောင့် ဒေသခံဗမာလူမျိုးများနှင့် ပွတ်တိုက်မှုများဖြစ်ကာ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်းများ (ဥပမာ- ကုလားဗမာအဓိကရုဏ်း) ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Howard |first=Michael C. |title=Dress and Ethnic Identity in the Shan State of Myanmar |date=1999 |journal=Journal of Asian Business |volume=15 |pages=၆၅-၇၈}}</ref> ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသောအခါ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများအတွက် ကြီးမားသော သမိုင်းဝင်အချိုးအကွေ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့၏ ရန်မှလွတ်မြောက်ရန်နှင့် ဒေသခံများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အနည်းဆုံး ၅ သိန်းခန့်သည် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များမှနေ၍ စစ်ကိုင်း၊ ကလေးဝလမ်းကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသံပြည်နယ်သို့ ခြေလျင်ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ ယင်းလမ်းခရီးတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါနှင့် အစာငတ်မွတ်မှုတို့ကြောင့် လူပေါင်းသောင်းချီ သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၎င်းကို "စစ်ပြေးသမိုင်းဆိုး" အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://dhaaramagazine.in/2021/07/26/burma-days-revisiting-the-indian-exoduses-in-myanmar/ |title=Burma Days: Revisiting the Indian Exoduses in Myanmar |publisher=Dhaara Magazine |date=2021 |accessdate=2026-06-09 |language=en}}</ref> ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု အစိုးရလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားအချို့ မြန်မာနိုင်ငံသား ဖြစ်ခွင့်ရခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] တက်လာသောအခါ အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်" အရ ၁၉၆၃-၁၉၆၄ ခုနှစ်များတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဘဏ်များ၊ ဆိုင်ကြီးကနားများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို အစိုးရက "ပြည်သူပိုင်" အတင်းအကျပ် သိမ်းယူခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခွင့် ကန့်သတ်ခံရခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်ပြား ဖြတ်တောက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ခွာမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခန့်မှန်းခြေ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ၃ သိန်းခန့်သည် ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ ပစ္စည်းများကို ထားရစ်ခဲ့ကာ အိန္ဒိယအစိုးရက စေလွှတ်သော သင်္ဘောများနှင့် လေယာဉ်များဖြင့် နေရပ်ပြန်ခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite book |last=Taylor |first=Robert H. |title=The State in Myanmar |year=2009 |publisher=National University of Singapore Press |pages=၂၄၅-၂၄၈ |language=en}}</ref> ထိုသို့သော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး မုန်တိုင်းများကြားမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်အခြေချကျန်ရစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လုံးဝတစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့သည် မြန်မာစကားကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး၊ မြန်မာအမည်များကို တွဲဖက်အသုံးပြုကြသည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများ၊ ဗလီများနှင့် ဆစ်ခ်ဂုရုဒွါရဗိမာန်များကို လွတ်လပ်စွာ ထိန်းသိမ်းကိုးကွယ်ခွင့်ရရှိထားကြပြီး မြန်မာ့စီးပွားရေး၊ ဆေးပညာနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍ အသီးသီးတွင် အရေးပါသော မြန်မာနိုင်ငံသားများအဖြစ် ကပြားလူမျိုးစုတစ်စုအနေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးကဏ္ဍ == မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မှစ၍ ယနေ့ခေတ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုလိုနီခေတ် ကနဦးအခြေအနေနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲမှုများဟူ၍ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲခြား လေ့လာနိုင်သည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဆန်စပါးတင်ပို့ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း တမီးလ်နာဒူးဒေသမှ ဆိုက်ရောက်လာသော "ချက်တီးယား" (ချစ်တီး) အစုအဖွဲ့များသည် မြန်မာ့လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် အဓိက အရင်းအနှီးထုတ်ချေးသူ (ခေါ်) ငွေတိုးချေးစားသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Turnell |first=Sean |title=Fiery Dragons: Banks, Moneylenders and Microfinance in Burma |year=2009 |publisher=Nordic Institute of Asian Studies |isbn=978-8776940409 |pages=၇၈-၉၅ |language=en}}</ref> ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး ဖြစ်ပွားချိန်တွင် မြန်မာလယ်သမား အများအပြား အကြွေးမဆပ်နိုင်တော့သဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်ရှိ အဖိုးတန်လယ်မြေ အမြောက်အမြား (စုစုပေါင်း လယ်မြေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်) သည် ချက်တီးယားများလက်ထဲသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများအကြား လူမျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး ပဋိပက္ခများ (ဥပမာ - ၁၉၃၀ နှင့် ၁၉၃၈ ကုလား-ဗမာ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများ) ဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းအရင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Adas |first=Michael |title=The Burma Delta: Economic Development and Social Change on an Asian Rice Frontier, 1852–1941 |year=1974 |publisher=University of Wisconsin Press |pages=၁၈၂-၁၈၉ |language=en}}</ref> လယ်ယာကဏ္ဍသာမက ရန်ကုန်မြို့ရှိ သင်္ဘောကျင်းများ၊ မီးရထားလုပ်ငန်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ လုပ်ငန်းခွင်များရှိ အလုပ်သမားထုကြီးတစ်ခုလုံး၏ အများစုမှာလည်း အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အခြေခံလုပ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီ တက်လာပြီးနောက် "မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်" ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၆၃-၁၉၆၄ ခုနှစ်များတွင် အစိုးရက ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များ၊ ကုန်ပဒေသာဆိုင်များနှင့် အကြီးစား၊ အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအားလုံးကို "ပြည်သူပိုင်" (Nationalization) အဖြစ် သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: A Personal History of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0374163426 |pages=၂၈၈-၂၉၀ |language=en}}</ref> ဤပေါ်လစီကြောင့် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ကုန်သည်များနှင့် လုပ်ငန်းရှင် အများအပြား စီးပွားပျက်ခဲ့ရပြီး၊ မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ ပစ္စည်းများကို ထားရစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် (လူဦးရေ သုံးသိန်းကျော်ခန့်) နေရပ်ပြန်သွားခဲ့ကြရသည်။ ခေတ်စနစ်များ ပြောင်းလဲလာပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်အခြေချကျန်ရစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် လက်ရှိ ပြည်တွင်းစီးပွားရေးဈေးကွက်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပြန်လည်ပါဝင်လာနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပြည်ပ (အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ) မှ ဆေးဝါးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းများ တင်သွင်းဖြန့်ဖြူးသည့် အကြီးစားလုပ်ငန်း အများစုကို အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့ကြီးများရှိ နာမည်ကြီး ရွှေဆိုင်ကြီးများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ပညာရှင်များနှင့် လုပ်ငန်းရှင် အများအပြား ရှိသည်။ပဲမျိုးစုံ ကုန်သွယ်မှု (အိန္ဒိယသို့ ပဲတင်ပို့သည့်လုပ်ငန်း)၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်လုပ်ငန်း၊ ရိုးရာမုန့်လုပ်ငန်း (ဥပမာ - ဒိုဆာ၊ ပူရီ၊ မုန့်ဟင်းခါးအသုံးအဆောင်များ) နှင့် အထည်အလိပ် လက်ကားဈေးကွက် (အထူးသဖြင့် ရန်ကုန် ဗိုလ်ချုပ်ဈေးနှင့် သိမ်ကြီးဈေး) တို့တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မိသားစုအလိုက် သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီအလိုက် စီးပွားရေးကွန်ရက်ကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite report |title=Myanmar's Border Trade and Diaspora Networks |publisher=Institute of South Asian Studies (ISAS) |date=2021 |author=Singh, Jayesh |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 0p37b6ftujf35ag07fusn25dimh8gle 0 259800 1039642 840415 2026-06-20T00:30:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039642 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဖုရှိမိ | official_name = | native_name = {{nobold|伏見区}} | native_name_lang = ja | settlement_type = Ward of Kyoto | other_name = <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = Fushimi momoyaja jyou 04.jpg | imagesize = | image_caption = Fushimi Momoyama Castle | image_flag = | image_seal = | seal_type = Emblem <!-- maps and coordinates --> | image_map = Fushimi-ku in Kyoto City.svg | map_alt = | map_caption = Location of Fushimi in [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | pushpin_map = Japan | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = Location in Japan | coordinates = {{coord|34|56|10|N|135|45|41|E|region:JP|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> <!-- location --> | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kinki region|Kinki]] ([[Kansai region|Kansai]]) | subdivision_type2 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name2 = [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | subdivision_type3 = [[Districts of Japan|District]] | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = First official recorded | established_date = 473 AD | established_title2 = Fushimi City Settled | established_date2 = May 1, 1929 | established_title3 = Merger with Kyoto City | established_date3 = April 1, 1931 | extinct_title = Now part of | extinct_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | leader_party = | leader_title = Mayor | leader_name = | leader_title1 = Vice Mayor | leader_name1 = <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = Metric <!-- area --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_total_km2 = 61.66 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = <!-- population --> | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_total = 277858 | population_as_of = October 1, 2020 | population_density_km2 = auto | population_est = | pop_est_as_of = <!-- time zone(s) --> | timezone1 = [[Japan Standard Time|JST]] | utc_offset1 = +09:00 <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = City hall address | blank_info_sec1 = 681 Higashigumi-chō, Fushimi-ku, Kyoto-shi, Kyoto<br />612-8511 <!-- website, footnotes --> | website = {{URL|https://www.city.kyoto.lg.jp/fushimi/}} | footnotes = | module = }} '''ဖုရှိမိရပ်ကွက်''' (伏見区, Fushimi-ku, ဖုရှိမိ-ခု) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျိုတိုမြို့တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း (၁၁) ခု ရှိသည်။ ဤရပ်ကွက်ရှိ ထင်ရှားသည့်နေရာများတွင် ဖုရှိမိအိနရိနတ်ကျောင်း၊ ဖုရှိမိရဲတိုက်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဂေါ့ခိုးဂုနတ်ကျောင်းတွင် တည်ရှိသည့် ရေများသည် အထူးထင်ရှားကျော်ကြားပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသန့်ရှင်းဆုံးရေအရင်းအမြစ်ရှိရာ နေရာ (၁၀၀) ခုတွင် ဤနေရာလည်း ပါဝင်သည်။ ဤရပ်ကွက်၏ အမည်ဖြစ်သည့် “ဖုရှိမိ” သည် “ဖုဆု” နှင့် “မိဇု” ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး “ကွယ်ဝှက်နေသည့်ရေ” သို့မဟုတ် “မြေအောက်ရေ” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဤရေသည် ဆာကေးအရက်ပြုလုပ်ရာတွင် အဓိကကျသည့် ရေအရင်းအမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ==လူဦးရေအချက်အလက်== {{Historical populations |title = |type = |align = none |width = |state = |shading = |pop_name = |percentages = |footnote = |source = [http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Population/index.html] |1940 |92714 |1950 |105437 |1960 |135293 |1970 |190569 |1980 |257156 |1990 |280276 |2000 |287909 |2010 |284085 |2020 |277858 }} ==စီးပွားရေး== အောက်ပါရုံးချုပ်များသည် ဖုရှိမိရပ်ကွက်တွင် ရုံးချုပ်များ တည်ရှိကြသည်။ *[[Kyocera]] - လျှပ်စစ်ပစ္စည်းနှင့် ကြွေထည်မြေထည်ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ<ref>{{Cite web|url = http://global.kyocera.com/company/summary/company_profile.html|title = Corporate Summary|publisher = [[Kyocera]]|access-date = December 4, 2016}}</ref> *[[Murata Machinery]] - စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ<ref>{{Cite web|url = http://www.muratec.net/corp/info/profile.html|title = Outline|publisher = [[Murata Machinery]]|access-date = December 4, 2016|archive-date = 16 July 2024|archive-url = https://web.archive.org/web/20240716061801/https://www.muratec.net/corp/info/profile.html|url-status = dead}}</ref> *[[Gekkeikan]] - ဆာကေးအရက်၊ ဇီးဝိုင်၊ မအဇခဲ၊ ရှောချူး၊ မိရင်း စသည်များ ထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီ<ref>{{Cite web|url = http://www.gekkeikan.co.jp/english/company/outline.html|title = Corporate Outline|publisher = [[Gekkeikan]]|access-date = December 4, 2016}}</ref> *Kizakura - ဘီယာနှင့် အရက်ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ<ref>{{Cite web|url = http://www.kizakura.co.jp/|title = 黄桜株式会社（キザクラ・KIZAKURA）|publisher = Kizakura co.,ltd.|access-date = December 4, 2016}}</ref> *Shoutoku - အရက်ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ<ref>{{Cite web|url = http://www.shoutoku.co.jp/en/company/|title = SHOUTOKU SHUZO Co., Ltd.|publisher = [[Shoutoku Brewery]]|access-date = December 4, 2016|archive-date = December 20, 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20161220043812/http://www.shoutoku.co.jp/en/company/|url-status = dead}}</ref> ==ပညာရေး== ရူးခိုခုတက္ကသိုလ်၊ ကျိုတိုပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ ရှုချိအင်းတက္ကသိုလ်များသည် ဤရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိကြသည်။ ဤရပ်ကွက်တွင် မြောက်ကိုရီးယားကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ကျိုတိုမြောက်ကိုရီးယားမူလတန်းကျောင်း (京都朝鮮初級学校) လည်း တည်ရှိသည်။ *ကျိုတိုတချိဘနမူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ==အချက်အချာနေရာများ== [[File:135th Tenno Sho Spring 2007 vol1 DSCN3841 20070429.JPG|thumb|ကျိုတိုမြင်းပြိုင်ကွင်း (၂၀၀၇ ခုနှစ်)]] * [[ဖုရှိမိအိနရိ - တိုင်းရှ]] – ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုအများဆုံးကျောင်းများထဲမှ တစ်ခု * [[ဒိုင်းဂေါ့ကျောင်းတော်|ဒိုင်းဂေါ့ - ဂျိ]] – ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ * [[Gekkeikan]] Ōkura Memorial Hall – sake brewing museum * [[ဖုရှိမိရဲတိုက်]]-တိုယောတိုမိဟိဒဲယောရှိ၏ ရဲတိုက် * [[Emperor Meiji]] Tomb * [[Emperor Kanmu]] Tomb * [[Kyoto Racecourse]] ==ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ== * [[Haruki Murakami]] - [[Japanese people|Japanese]] [[writer]], essayist, marathon runner, award-winning [[novelist]] born Fushimi-ku, Kyoto, January 12, 1949. * [[Keiyo Aomatsu]] - [[Japanese people|Japanese]] [[Nippon Professional Baseball]] player with the [[Chiba Lotte Marines]] of Japan's [[Pacific League]] * [[Kumi Koda]] - Singer * [[Hideki Okajima]] - [[Japan]]ese professional [[baseball]] [[pitcher]] with the [[Fukuoka SoftBank Hawks]] * [[Kyoto Tachibana Senior High School Marching Band]] * [[Kyoto Tachibana Junior High School Marching Band]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ===ရထားလမ်း=== ===ကားလမ်း=== ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Image:FushimiInari.jpg|[[Fushimi Inari-taisha|Fushimi Inari Shrine]] Image:Teradaya fg2.jpg|Teradaya Image:Jonangu Kyoto20n3200.jpg|Jōnan-gū Image:Kyoto Fushimi Horikawa02s4592.jpg|A sightseeing boat in Fushimi Horikawa Canal </gallery> ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} * {{Official website|https://www.city.kyoto.lg.jp/fushimi/}} {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရပ်ကွက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်များ]] gpjjq9lgyik82nedhadxweuaxsaht4v 0 266792 1039564 861870 2026-06-19T12:11:17Z Choco Miles 142646 fix typo 1039564 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Jang Won-young|image=Jang Won-young at the 2024 Melon Music Awards.png|alt=Jang Won-young at the Melon Music Awards in 2024. She is wearing a black dress and has her hair up.|caption=Jang in November 2024|birth_date={{Birth date and age|2004|08|31}}|birth_place=[[ဆိုးလ်]], တောင်ကိုရီးယား|alma_mater= ဆိုးလ် ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာကျောင်း|occupation=အဆိုတော်|signature=Jang Won-young signature.svg|relatives={{ill|Jang Da-ah|ko|장다아}} (ညီအမ)|module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|[[ကေပေါ့ပ် ဂီတ|ကေပေါ့ပ်]]| ဂျေပေါ့ပ်}} | instrument = အဆို | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | label = {{hlist|[[Starship Entertainment|Starship]]|Off the Record{{Efn|name=labels-iz|As a member of [[Iz*One]] only.}}|[[EMI Records Japan|EMI]]{{Efn|name=labels-iz}}|[[Columbia Records|Columbia]]{{Efn|name=labels-iv|As a member of [[Ive (group)|Ive]] only.}}}} | current_member_of = [[Ive (group)|Ive]] | past_member_of = [[Iz*One]] }}}} '''ဂျန်ဝန်ယောင်း''' ({{lang-ko|장원영}}; ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၀၄ မွေးဖွား) ကို '''Wonyoung''' ဟုလည်း လူသိများပြီး၊ တောင်ကိုရီးယား အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် [[Starship Entertainment]] လက်အောက်ရှိ ကေပေါ့ပ် အမျိုးသမီးအဆိုတော်အဖွဲ့ [[IVE (group)|IVE]] ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် [[Mnet (TV channel)|Mnet]] ၏ အမျိုးသမီးအဆိုတော်အဖွဲ့ ရုပ်သံပြိုင်ပွဲ ''[[Produce 48]]'' တွင် ပထမဆု ရရှိခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသမီးအဆိုတော်အဖွဲ့ [[Iz*One]] ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Jang Won-young |url= |website= |access-date=}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} <references group="မှတ်စု"/> {{bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုးကားမဲ့အဆိုများပါ ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] rh7b4bsdj7dlxcf97vrwlkiheo78iws 0 267847 1039659 945205 2026-06-20T03:59:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039659 wikitext text/x-wiki '''မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်''' သို့မဟုတ် '''မိုးလေဝသ ဟောကိန်းထုတ်ခြင်း''' သည် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ်ထားသော နေရာတစ်ခုနှင့် အချိန်တစ်ခုအတွက် ကမ္ဘာ့လေထု (Earth's atmosphere) ၏ အခြေအနေများကို ခန့်မှန်းရန် (to predict) ဖြစ်သည်။ လူသားများသည် မိုးလေဝသကို ထောင်နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အလွတ်သဘော ခန့်မှန်းရန် ကြိုးစားခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉ ရာစုမှစ၍ တရားဝင်စတင် ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို လေထု၊ မြေပြင်နှင့် သမုဒ္ဒရာ၏ လက်ရှိအခြေအနေများအကြောင်း ပမာဏအချက်အလက်များ (quantitative data) ကို စုဆောင်းပြီး၊ မိုးလေဝသ ပညာရပ် (meteorology) ကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ်ထားသော နေရာတစ်ခုတွင် လေထုအပြောင်းအလဲများကို ခန့်မှန်းသည်။ ယခင်က လေဖိအား (barometric pressure) အပြောင်းအလဲ၊ လက်ရှိ မိုးလေဝသ အခြေအနေများနှင့် မိုးတိမ် သို့မဟုတ် တိမ်ဖုံးမှုတို့ကို အဓိကထား၍ လက်ဖြင့် တွက်ချက်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်သည် လေထုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများစွာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် ကွန်ပျူတာအခြေပြု မော်ဒယ်များ (computer-based models) ဖြစ်သည့် ဂဏန်းအခြေပြု မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းမှု (numerical weather prediction) ကို အားကိုးလျက်ရှိသည်။ <ref>{{cite journal|last1=Dirmeyer|first1=Paul A.|last2=Schlosser|first2=C. Adam|last3=Brubaker|first3=Kaye L.|title=Precipitation, Recycling, and Land Memory: An Integrated Analysis|journal=Journal of Hydrometeorology|date=February 1, 2009|volume=10|issue=1|pages=278–288|doi=10.1175/2008JHM1016.1|bibcode=2009JHyMe..10..278D |hdl=1721.1/52326|s2cid=14539938 |url=https://dspace.mit.edu/bitstream/1721.1/52326/1/Dirmeyer-2009-Precipitation%2c%20Recyc.pdf|hdl-access=free}}</ref> ခန့်မှန်းချက်အတွက် အကောင်းဆုံး မော်ဒယ်ကို ရွေးချယ်ရာတွင် လူသားများ၏ ပါဝင်မှုမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် ပုံစံဖော်ပြမှု ကျွမ်းကျင်မှု (pattern recognition skills)၊ ဆက်နွယ်မှုများ (teleconnections)၊ မော်ဒယ် စွမ်းဆောင်ရည်ဆိုင်ရာ အသိပညာ၊ နှင့် မော်ဒယ် ဘက်လိုက်မှုများအကြောင်း အသိပညာတို့ ပါဝင်သည်။ ခန့်မှန်းမှု၏ မမှန်ကန်မှုမှာ လေထု၏ ပရမ်းပတာသဘော (chaotic nature)၊ လေထု၊ မြေပြင်နှင့် သမုဒ္ဒရာကို ဖော်ပြသည့် ညီမျှခြင်းများကို ဖြေရှင်းရန် လိုအပ်သော ကြီးမားသည့် တွက်ချက်မှုစွမ်းအား၊ ကနဦး အခြေအနေများကို တိုင်းတာရာတွင် ပါဝင်သော အမှားများ၊ နှင့် လေထုနှင့် ဆက်စပ်လုပ်ငန်းစဉ်များကို မပြည့်စုံသော နားလည်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ လက်ရှိအချိန်နှင့် ခန့်မှန်းချက်ပြုလုပ်သည့် အချိန်ကြားက ကွာခြားမှု (range of the forecast) တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ခန့်မှန်းချက်များ၏ တိကျမှု လျော့နည်းလာသည်။ အုပ်စုလိုက်အသုံးပြုမှု (ensembles) နှင့် မော်ဒယ်သဘောတူညီမှု (model consensus) ကို အသုံးပြုခြင်းသည် အမှားများကို လျှော့ချရန်နှင့် ခန့်မှန်းချက်တွင် ယုံကြည်မှုရရှိရန် ကူညီပေးသည်။ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များအတွက် အသုံးပြုမှုမျိုးစုံ ရှိသည်။ မိုးလေဝသ သတိပေးချက်များ (Weather warnings) သည် အသက်နှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသည်။ အပူချိန်နှင့် မိုးရွာသွန်းမှု (precipitation) အပေါ် အခြေခံသော ခန့်မှန်းချက်များသည် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးကြီးပြီး၊ ထို့ကြောင့် ကုန်စည်ဈေးကွက်များရှိ ကုန်သည်များအတွက်လည်း အရေးပါသည်။ အပူချိန် ခန့်မှန်းချက်များကို အသုံးဝင်မှုကုမ္ပဏီများက လာမည့်ရက်များအတွက် လိုအပ်ချက်ကို ခန့်မှန်းရန် အသုံးပြုသည်။ နေ့စဉ်ဘဝတွင် လူများစွာသည် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို သတ်မှတ်ထားသော နေ့တစ်နေ့တွင် ဘာဝတ်ရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ ပြင်ပလှုပ်ရှားမှုများသည် မိုးသည်းထန်စွာရွာခြင်း၊ နှင်းကျခြင်းနှင့် လေအေးမှု (wind chill) တို့ကြောင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခံရသောကြောင့်၊ ဤဖြစ်ရပ်များကို ရှောင်ရှားရန် အစီအစဉ်ဆွဲရန်နှင့် ၎င်းတို့ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပြီး ရှင်သန်ရန် ခန့်မှန်းချက်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်သည် စီးပွားရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၎င်းအတွက် ဒေါ်လာ ၅.၈ ဘီလီယံခန့် သုံးစွဲခဲ့ပြီး၊ ထိုပမာဏ၏ ခြောက်ဆခန့်ရှိသော အကျိုးအမြတ်များကို ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite book |title=Fostering Innovation, Creating Jobs, Driving Better Decisions: The Value of Government Data |date=July 2014 |publisher=Economics and Statistics Administration Office of the Chief Economist |page=15 |url=http://www.esa.doc.gov/Reports/fostering-innovation-creating-jobs-driving-better-decisions-value-government-data |access-date=December 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829083453/http://www.esa.doc.gov/reports/fostering-innovation-creating-jobs-driving-better-decisions-value-government-data |archive-date=August 29, 2018 |url-status=dead }}</ref> == သမိုင်း == {{Main|Timeline of meteorology}} === ရှေးခေတ် ခန့်မှန်းမှု === ဘီစီ ၆၅၀ တွင်၊ ဘေဘီလိုနီးယန်း (Babylonians) တို့သည် တိမ်ပုံစံများနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ (astrology) မှ မိုးလေဝသကို ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၃၅၀ ခန့်တွင်၊ အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) သည် မိုးလေဝသ ပုံစံများကို သူ၏ စာအုပ် ‘Meteorologica’ (Meteorology (Aristotle)) တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://teachersinstitute.yale.edu/curriculum/units/1994/5/94.05.01.x.html|title=94.05.01: Meteorology|website=teachersinstitute.yale.edu|access-date=January 14, 2020|archive-date=January 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127092756/http://teachersinstitute.yale.edu/curriculum/units/1994/5/94.05.01.x.html|url-status=live}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင်၊ သီအိုဖရက်စတပ် (Theophrastus) သည် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းမှုဆိုင်ရာ စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည့် ‘Book of Signs’ ကို ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.infoplease.com/math-science/weather/weather-forecasting-from-the-beginning|title=Weather: Forecasting from the Beginning|website=InfoPlease|access-date=January 14, 2020|archive-date=January 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131030233/http://www.infoplease.com/cig/weather/forecasting-from-beginning.html|url-status=live}}</ref> တရုတ်မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းမှုဆိုင်ရာ အသိပညာသည် အနည်းဆုံး ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်အထိ ရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ (Indian astronomers) မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းနည်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာချိန်နှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=The Indian and Pseudo-indian Passages in Greek and Latin Astronomical and Astrological Texts|author=David Pingree|pages=141–195 [143–4]|url=http://brepols.metapress.com/content/6861608670636388/fulltext.pdf|access-date=March 1, 2010|date=December 14, 2017|author-link=David Pingree}}{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် (New Testament)၊ ယေရှု (Jesus) သည် ဒေသမိုးလေဝသ ပုံစံများကို ဖတ်ရှုပြီး နားလည်ခြင်းအကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ “ညနေခင်းရောက်သောအခါ၊ သင်တို့က ‘မိုးကောင်းကင်သည် အနီရောင်ဖြစ်နေသောကြောင့် ရာသီဥတုကောင်းမည်’ ဟု ဆိုကြသည်။ နံနက်တွင်မူ ‘မိုးကောင်းကင်သည် အနီရောင်ဖြစ်ပြီး တိမ်ထူနေသောကြောင့် ယနေ့ မုန်တိုင်းဖြစ်မည်’ ဟု ဆိုကြသည်။ သင်တို့သည် မိုးကောင်းကင်၏ အသွင်အပြင်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်တတ်သော်လည်း၊ ခေတ်၏ နိမိတ်လက္ခဏာများကို မဖော်ပြတတ်ကြပါ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Matthew+16:2-3&version=ESV|title=Bible Gateway passage: Matthew 16:2–3 – English Standard Version|website=Bible Gateway|access-date=December 1, 2016|archive-date=December 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161201143801/https://www.biblegateway.com/passage/?search=Matthew+16:2-3&version=ESV|url-status=live}}</ref> အေဒီ ၉၀၄ တွင်၊ အစ္စဗန် ဝါရှီယာ (Ibn Wahshiyya) ၏ ‘Nabatean Agriculture’ သည် ယခင် အာရမိတ် (Aramaic) လက်ရာတစ်ခုမှ အာရဗီဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ခဲ့ပြီး၊ <ref>{{cite journal|last1=Carrara|first1=A.A|title=Geoponica and Nabatean Agriculture: A New Approach into Their Sources and Authorship|url=https://archive.org/details/sim_arabic-sciences-and-philosophy_2006-03_16_1/page/n124|journal=Arabic Sciences and Philosophy|volume=16|issue=1|pages=123–130|doi=10.1017/s0957423906000245|year=2006|s2cid=170931904}}</ref> လေထုအပြောင်းအလဲများနှင့် ဂြိုဟ်နက္ခတ္တဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများမှ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းခြင်း၊ လ၏ အဆင့်များ (lunar phases) ကို စောင့်ကြည့်ခြင်းအပေါ် အခြေခံသော မိုးရွာခြင်း၏ လက္ခဏာများ၊ နှင့် လေတိုက်နှုန်းများ၏ ရွေ့လျားမှုအပေါ် အခြေခံသော မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|last=Fahd|first=Toufic|page=842|title=Encyclopedia of the History of Arabic Science}}, in {{Cite book |last1=Rashed |first1=Roshdi |last2=Morelon |first2=Régis |year=1996 |title=Encyclopedia of the History of Arabic Science |volume=3 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-12410-2 |pages=813–852|title-link=Encyclopedia of the History of Arabic Science }}</ref> ရှေးခေတ် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းနည်းများသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်ရပ်များ၏ ပုံစံများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းအပေါ် မှီခိုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို ပုံစံဖော်ပြမှု (pattern recognition) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ နေဝင်ချိန်တွင် အနီရောင်သန်းနေပါက၊ နောက်တစ်နေ့တွင် ရာသီဥတု ကောင်းမွန်လေ့ရှိသည်ဟု သတိပြုမိခဲ့သည်။ ဤအတွေ့အကြုံများသည် မျိုးဆက်များတစ်လျှောက် စုဆောင်းခဲ့ပြီး မိုးလေဝသ ဒဏ္ဍာရီများ (weather lore) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် ဤခန့်မှန်းချက်များအားလုံး ယုံကြည်စိတ်ချရခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ၊ ၎င်းတို့ထဲမှ များစွာသည် တင်းကျပ်သော စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုများကို မခံနိုင်ကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref name=Skywatch>{{cite web |author=Jerry Wilson |url=http://wilstar.com/skywatch.htm#indicators |title=Skywatch: Signs of the Weather |access-date=May 25, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130106041039/http://wilstar.com/skywatch.htm#indicators |archive-date=January 6, 2013 }}</ref> === ခေတ်သစ်နည်းလမ်းများ === [[File:StateLibQld 1 186783 Royal Charter (ship).jpg|thumb|The ‘Royal Charter’ sank in an October 1859 storm, stimulating the establishment of modern weather forecasting.]] ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်ကြေးနန်းစက် (electric telegraph) ကို တီထွင်ခဲ့ပြီးမှသာ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းခြင်း၏ ခေတ်သစ်ခေတ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{cite web |author=David Hochfelder |year=1998 | url=http://www.si.edu/archives/ihd/jhp/joseph20.htm| title=Joseph Henry: Inventor of the Telegraph? |publisher=Smithsonian Institution | access-date=June 29, 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060626163000/http://www.si.edu/archives/ihd/jhp/joseph20.htm |archive-date = June 26, 2006}}</ref> ၎င်းမတိုင်မီက၊ ဝေးလံသော မိုးလေဝသ အစီရင်ခံစာများ ခရီးနှင်နိုင်သည့် အမြန်ဆုံးအမြန်နှုန်းမှာ တစ်နေ့လျှင် ကီလိုမီတာ ၁၆၀ (မိုင် ၁၀၀ ခန့်) ဖြစ်သော်လည်း၊ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ကီလိုမီတာ ၆၀ မှ ၁၂၀ (မိုင် ၄၀-၇၅) သာ ဖြစ်သည် (ကုန်းပေါ် သို့မဟုတ် ပင်လယ်ပြင်ဖြစ်စေ)။ <ref name="USPS History">{{cite web|last=Ausman|first=Megaera|title=USPS Historian|url=http://about.usps.com/who-we-are/postal-history/overland-mail.htm|work=About the United States Postal Service|publisher=USPS|access-date=April 28, 2013|archive-date=March 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330073121/http://about.usps.com/who-we-are/postal-history/overland-mail.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="Royal Mail coaches">{{cite web|last=Mail|first=Royal|title=(UK)|url=http://postalheritage.org.uk/page/Mail-Coaches|work=British Postal Museum|publisher=Postal Heritage Trust|access-date=April 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130318021542/http://www.postalheritage.org.uk/page/mail-coaches|archive-date=March 18, 2013|url-status=dead}}</ref> ၁၈၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင်၊ ကြေးနန်းစက်သည် ကျယ်ပြန့်သော ဧရိယာမှ မိုးလေဝသ အခြေအနေများဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများကို ချက်ချင်းနီးပါး လက်ခံရရှိနိုင်ခဲ့ပြီး၊ <ref>Encyclopædia Britannica. [http://www.britannica.com/eb/topic-585850/telegraph "Telegraph"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929133128/http://www.britannica.com/eb/topic-585850/telegraph |date=September 29, 2007 }}. Retrieved May 5, 2007.</ref> လေတိုက်နှုန်း၏ အထက်ပိုင်း (upwind) မိုးလေဝသ အခြေအနေများကို သိရှိခြင်းဖြင့် ခန့်မှန်းချက်များ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံပညာတစ်ခုအဖြစ် ခန့်မှန်းမှု၏ မွေးဖွားမှုကို ချီးမြှင့်ခံရသူ နှစ်ဦးမှာ တော်ဝင်ရေတပ် (Royal Navy) ၏ အရာရှိ ဖရန်စစ် ဘိုဖို့ (Francis Beaufort) နှင့် သူ၏ တပည့် ရောဘတ် ဖစ်ဇ်ရွိုင် (Robert FitzRoy) တို့ ဖြစ်သည်။ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ဗြိတိသျှ (British) ရေတပ်နှင့် အစိုးရအသိုင်းအဝိုင်းများတွင် ဩဇာကြီးမားသူများဖြစ်ပြီး၊ ထိုအချိန်က သတင်းစာများတွင် ပြောင်လှောင်ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ သူတို့၏ အလုပ်သည် သိပ္ပံနည်းကျ ယုံကြည်စိတ်ချမှုရရှိခဲ့ပြီး၊ တော်ဝင်ရေတပ်က လက်ခံခဲ့ကာ၊ ယနေ့ခေတ် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းမှု အသိပညာအားလုံး၏ အခြေခံကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ <ref>{{cite web | author = Eric D. Craft |year=2003 | title = An Economic History of Weather Forecasting | archive-url = https://web.archive.org/web/20070503193324/http://eh.net/encyclopedia/article/craft.weather.forcasting.history | archive-date = May 3, 2007 | url = https://eh.net/encyclopedia/an-economic-history-of-weather-forecasting/ | access-date =April 15, 2007}}</ref> ဘိုဖို့ (Beaufort) သည် လေအား အတိုင်းအတာ (Wind Force Scale) နှင့် မိုးလေဝသ မှတ်တမ်းသင်္ကေတ (Weather Notation coding) ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို သူ၏ ဘဝတစ်လျှောက် သူ၏ ဂျာနယ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ သူငယ်ချင်း ဝီလျံ ဝှီဝဲလ် (William Whewell) နှင့်အတူ၊ ဗြိတိသျှ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ (coast guard) စခန်း ၂၀၀ တွင် မိုးလေဝသ မှတ်တမ်းထိန်းသိမ်းမှုကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ရောဘတ် ဖစ်ဇ်ရွိုင် (Robert FitzRoy) သည် ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Board of Trade) အတွင်း သင်္ဘောသားများ (mariners) အတွက် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုအနေဖြင့် ပင်လယ်ပြင်တွင် မိုးလေဝသ အချက်အလက်များ စုဆောင်းရန် ဌာနသစ်တစ်ခု၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ခေတ်သစ် မိုးလေဝသ ရုံး (Meteorological Office) ၏ ရှေ့ပြေးဖြစ်ခဲ့သည်။ သင်္ဘောကပ္ပတိန်များအားလုံးကို မိုးလေဝသ ဒေတာများကို စုဆောင်းပြီး တွက်ချက်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး၊ ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက် စမ်းသပ်ပြီးသော ကိရိယာများကို ငှားရမ်းပေးခဲ့သည်။ [[File:Weather map of Europe MKL Bd. 16 1890 (128535969).jpg|left|thumb|Weather map of Europe, December 10, 1887]] ၁၈၅၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မုန်တိုင်းတစ်ခုကြောင့် ‘Royal Charter’ (Royal Charter (ship)) သင်္ဘော နစ်မြှုပ်သွားခဲ့ပြီး၊ ဖစ်ဇ်ရွိုင်အား ခန့်မှန်းချက်များ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ဇယားများ ဖန်တီးရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို သူက ‘မိုးလေဝသကို ခန့်မှန်းခြင်း’ (forecasting the weather) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် “မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်” (weather forecast) ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းသတိပေးဝန်ဆောင်မှု စတင်ရန်အတွက် မြေပြင်စခန်း ၁၅ ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ နေ့စဉ် သတ်မှတ်အချိန်များတွင် မိုးလေဝသ အစီရင်ခံစာများကို ကြေးနန်းဖြင့် သူ့ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။ သူ၏ သင်္ဘောများအတွက် သတိပေးဝန်ဆောင်မှုကို ၁၈၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ လျှပ်စစ်ကြေးနန်း (telegraph communications) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပထမဆုံး နေ့စဉ် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ‘The Times’ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင်၊ မုန်တိုင်းတစ်ခု မျှော်လင့်ရသည့်အခါ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများတွင် မုန်တိုင်းသတိပေး ကတော့များ (storm warning cones) လွှင့်တင်သည့် စနစ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဖစ်ဇ်ရွိုင်က ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ‘Weather Book’ သည် ထိုအချိန်က သိပ္ပံနည်းကျ ထင်မြင်ချက်များထက် များစွာ သာလွန်ခဲ့သည်။ လျှပ်စစ်ကြေးနန်းကွန်ရက် တိုးချဲ့လာသည်နှင့်အမျှ၊ သတိပေးချက်များကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ပေါင်းစပ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများ (synoptic analyses) ပေးနိုင်ရန် အမျိုးသား စောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်တစ်ခု ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ အသေးစိတ် မိုးလေဝသ အစီရင်ခံစာများကို ပိုမိုတတ်နိုင်သော ကြေးနန်းစာများအဖြစ် တိုချဲ့ရန်၊ ပေးပို့သူများက မိုးလေဝသ အချက်အလက်များကို ကြေးနန်းကုဒ် (telegraphic code) ဖြင့် ကုဒ်ပြောင်းခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ အမေရိကန် စစ်တပ် အချက်ပြတပ် (U.S. Army Signal Corps) မှ ဖန်တီးထားသော ကုဒ်တစ်ခုကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news |title=A woman bought a vintage dress at an antique store. It had a secret pocket with a mysterious note |first=Faith |last=Karimi |publisher=CNN |date=January 15, 2024 |url=https://edition.cnn.com/2024/01/15/us/antique-dress-maine-encrypted-message-cec/index.html |access-date=January 17, 2024 |archive-date=January 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116233400/https://edition.cnn.com/2024/01/15/us/antique-dress-maine-encrypted-message-cec/index.html |url-status=live }}</ref> မိုးလေဝသ ဘောင်များကို ဓာတ်ပုံပညာ (photography) ဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် မှတ်တမ်းတင်ရန် ကိရိယာများကို ကျူး စောင့်ကြည့်ရေးဌာန (Kew Observatory) မှ စောင့်ကြည့်ရေးစခန်းများသို့ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ဤကင်မရာများကို ဖရန်စစ် ရော်နယ် (Francis Ronalds) က ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏ လေဖိအားမှတ်တမ်းကိရိယာ (barograph) ကို ဖစ်ဇ်ရွိုင်က ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|title=Sir Francis Ronalds: Father of the Electric Telegraph|last=Ronalds|first=B. F.|publisher=Imperial College Press|year=2016|isbn=978-1-78326-917-4|location=London}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ronalds|first=B. F.|date=June 2016|title=Sir Francis Ronalds and the Early Years of the Kew Observatory|journal=Weather|volume=71|issue=6|pages=131–134|doi=10.1002/wea.2739 |bibcode=2016Wthr...71..131R|s2cid=123788388 }}</ref> တိကျသော အချက်အလက်များ ဖော်ပြရန်၊ တိမ်များကို ဖော်ပြရာတွင် စံသတ်မှတ်ထားသော ဝေါဟာရတစ်ခု လိုအပ်လာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို လုခ် ဟော့ဝပ် (Luke Howard) က ၁၈၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော အမျိုးအစားခွဲခြားမှုများဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ‘International Cloud Atlas’ ဖြင့် စံသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ === ဂဏန်းအခြေပြု ခန့်မှန်းမှု === {{Main|History of numerical weather prediction}} [[File:Improved-weather-forecasting 7463.png|thumb|The difference between the forecast and the actual weather outcome for forecasts 3, 5, 7, and 10 days in advance.]] ၂၀ ရာစုအထိ၊ လေထုရူပဗေဒ (atmospheric physics) နားလည်မှု၏ တိုးတက်မှုများသည် ခေတ်သစ် ဂဏန်းအခြေပြု မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းမှု (numerical weather prediction) ၏ အခြေခံကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင်၊ အင်္ဂလိပ် သိပ္ပံပညာရှင် လူးဝစ် ဖရိုင်း ရစ်ချက်ဆန် (Lewis Fry Richardson) သည် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် အမြန်တင်ဆောင်ရေး ယာဉ်မောင်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့စဉ် သူတွေ့ရှိခဲ့သော မှတ်စုများနှင့် ဆင်းသက်မှုများကို အခြေခံ၍ "Weather Prediction By Numerical Process" ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ <ref>Richardson, Lewis Fry, ''Weather Prediction by Numerical Process'' (Cambridge, England: Cambridge University Press, 1922). Available on-line at: [https://archive.org/stream/weatherpredictio00richrich#page/n7/mode/2up Internet Archive.org].</ref> ၎င်းတွင် လေထု စီးဆင်းမှုကို ထိန်းချုပ်သည့် ခန့်မှန်းဆန်းစစ်မှု အရည်ပျော်ရွေ့လျားမှု ညီမျှခြင်းများ (prognostic fluid dynamics equations) ရှိ သေးငယ်သော အချက်များကို လျစ်လျူရှုနိုင်ပြီး၊ အချိန်နှင့် နေရာအကွာအဝေးတွင် ကန့်သတ်ကွဲပြားမှု အစီအစဉ် (finite differencing scheme) ကို ဖန်တီးနိုင်ကာ၊ ဂဏန်းအခြေပြု ခန့်မှန်းမှု ဖြေရှင်းချက်များကို ရှာဖွေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရစ်ချက်ဆန်သည် လူထောင်ပေါင်းများစွာပါဝင်သော ကြီးမားသော ခန်းမကြီးတစ်ခုတွင် တွက်ချက်မှုများ လုပ်ဆောင်ပြီး အချင်းချင်း ပေးပို့သည်ကို စိတ်ကူးခဲ့သည်။ သို့သော်၊ လိုအပ်သော တွက်ချက်မှု အရေအတွက်သည် ကွန်ပျူတာများ အသုံးမပြုဘဲ ပြီးမြောက်ရန် အလွန်များပြားလွန်းခဲ့ပြီး၊ ဂရစ်၏ အရွယ်အစားနှင့် အချိန်အဆင့်များက နက်ရှိုင်းသော စနစ်များတွင် မမှန်ကန်သော ရလဒ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂဏန်းဆန်းစစ်မှု (numerical analysis) ဖြင့် ၎င်းသည် ဂဏန်းမတည်ငြိမ်မှု (numerical instability) ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>Peter Lynch (meteorologist)|Lynch, Peter (2006). The Emergence of Numerical Weather Prediction. Cambridge University Press</ref> ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာဖြင့် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်ကို အမေရိကန် မိုးလေဝသပညာရှင်များဖြစ်သည့် ဂျူး ချာနီ (Jule Charney)၊ ဖိလစ် ဒန်ကန် သော့မဆန် (Philip Duncan Thompson)၊ လာရီ ဂိတ် (Larry Gates)၊ နော်ဝေ မိုးလေဝသပညာရှင် ရဂနာ ဖျော်တော့ဖ် (Ragnar Fjørtoft)၊ အသုံးချ သင်္ချာပညာရှင် ဂျွန် ဗွန် နူးမန်း (John von Neumann)၊ နှင့် ENIAC ပရိုဂရမ်မာ ကလာရာ ဒန် ဗွန် နူးမန်း (Klara Dan von Neumann) တို့ပါဝင်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite journal|doi=10.3402/tellusa.v2i4.8607|title=Numerical Integration of the Barotropic Vorticity Equation|journal=Tellus|volume=2|issue=4|pages=237–254|year=1950|last1=Charney|first1=J. G.|last2=Fjörtoft|first2=R.|last3=von Neumann|first3=J.|bibcode=1950Tell....2..237C|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Witman |first1=Sarah |title=Meet the Computer Scientist You Should Thank For Your Smartphone's Weather App |url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/meet-computer-scientist-you-should-thank-your-phone-weather-app-180963716/ |magazine=Smithsonian |date=June 16, 2017 |access-date=July 22, 2017 |archive-date=April 21, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421001535/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/meet-computer-scientist-you-should-thank-your-phone-weather-app-180963716/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book|last=Edwards|first=Paul N.|title=A Vast Machine: Computer Models, Climate Data, and the Politics of Global Warming|year=2010|publisher=The MIT Press|isbn=978-0262013925|url=http://mitpress.mit.edu/catalog/item/default.asp?ttype=2&tid=12080|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120127215929/http://mitpress.mit.edu/catalog/item/default.asp?ttype=2&tid=12080|archive-date=January 27, 2012}}</ref> ဂဏန်းအခြေပြု မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းမှု၏ လက်တွေ့အသုံးပြုမှုသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲနိုင်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ကွန်ပျူတာများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုက တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ <ref>Paul N. Edwards. [http://www.aip.org/history/sloan/gcm/ "Atmospheric General Circulation Modeling"]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325084036/http://www.aip.org/history/sloan/gcm/ |date=March 25, 2008 }} Retrieved February 16, 2007.</ref> === ထုတ်လွှင့်မှုများ === {{see also|Weather presenter}} ပထမဆုံး နေ့စဉ် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို ၁၈၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ‘The Times’ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံး မိုးလေဝသ မြေပုံများ (weather maps) ကို ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |author=Helen Czerski |date=August 1, 2011 |url=https://www.bbc.co.uk/blogs/23degrees/2011/08/150_years_since_the_first_uk_w.html |title=Orbit: Earth's Extraordinary Journey: 150 years since the first UK weather "forecast" |publisher=BBC |access-date=November 5, 2013 |archive-date=March 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327100419/https://www.bbc.co.uk/blogs/23degrees/2011/08/150_years_since_the_first_uk_w.html |url-status=live }}</ref> ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင်၊ မိုးလေဝသ ရုံး (Met Office) သည် ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှုမှတစ်ဆင့် ပထမဆုံး ပင်လယ်မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို စတင်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဗြိတိန်ကြီး (Great Britain) အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဧရိယာများအတွက် မုန်တိုင်းနှင့် လေပြင်းသတိပေးချက်များ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.metoffice.gov.uk/media/pdf/1/f/Fact_sheet_No._8.pdf|title=National Meteorological Library and Fact Sheet 8 – The Shipping Forecast|author=Met Office|date=2012|version=1|pages=3–5|access-date=April 10, 2013|archive-date=July 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160705110246/http://www.metoffice.gov.uk/media/pdf/1/f/Fact_sheet_No._8.pdf|url-status=live}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်၊ ပထမဆုံး အများသုံး ရေဒီယို ခန့်မှန်းချက်များကို ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အက်ဒွပ် ဘီ ရိုက်ဒ်အောက် (Edward B. "E.B." Rideout) မှ ဘော်စတွန်ရှိ အီဒီဆန် လျှပ်စစ် အလင်းရောင်ဌာန (Edison Electric Illuminating station) ဖြစ်သော WEEI တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="cyc">{{cite encyclopedia |url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3401802621.html |title=meteorology Facts, information, pictures | Encyclopedia.com articles about meteorology |encyclopedia=Encyclopedia.com |access-date=February 21, 2014 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301201545/http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3401802621.html |url-status=live }}</ref> ရိုက်ဒ်အောက်သည် အမေရိကန် မိုးလေဝသ ဝန်ဆောင်မှု (U.S. Weather Bureau) မှ လာသူဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် WBZ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းသူ ဂျီ ဟဲရိုလ် နွိုင်းစ် (G. Harold Noyes) လည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်သည်။ [[File:BBC television weather chart - 1936-11-13.jpg|thumb|BBC television weather chart for November 13, 1936]] ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ရုပ်မြင်သံကြား (televised) မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို၊ မိုးလေဝသ မြေပုံများ အသုံးပြုမှု အပါအဝင်၊ BBC မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စမ်းသပ်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref name="BBC-60154358">{{cite news |title=BBC Centenary: BBC Weather's most memorable moments - BBC Weather |url=https://www.bbc.co.uk/weather/features/60154358 |access-date=February 12, 2022 |archive-date=February 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211202542/https://www.bbc.co.uk/weather/features/60154358 |url-status=live }}</ref> ၎င်းကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (World War II) အပြီးတွင် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ <ref name="BBC-60154358" /> ဂျော့ချ် ကောင်းလင်း (George Cowling) သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မြေပုံရှေ့တွင် ရုပ်မြင်သံကြားဖြင့် ပထမဆုံး မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်ကို ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/weather/hi/about/newsid_7833000/7833282.stm |title=BBC – Weather – A history of TV weather forecasts|archive-url=https://web.archive.org/web/20130102193118/http://news.bbc.co.uk/weather/hi/about/newsid_7833000/7833282.stm|website=BBC Weather|archive-date=January 2, 2013}}</ref><ref name="HUNT">{{cite journal|doi=10.1002/wea.81|title=The end of weather forecasting at Met Office London|journal=Weather|volume=62|issue=6|pages=143–146|year=2007|last1=Hunt|first1=Roger|bibcode=2007Wthr...62..143H|s2cid=122103141 |doi-access=}}</ref> အမေရိကတွင်၊ စမ်းသပ်ရုပ်မြင်သံကြား ခန့်မှန်းချက်များကို ဂျိမ်းစ် စီ ဖစ်ဒလာ (James C. Fidler) မှ စင်စင်နာတီ (Cincinnati) တွင် ၁၉၄၀ သို့မဟုတ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၌ {{clarify|date=January 2023}} DuMont ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ရက် (DuMont Television Network) တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="cyc" /><ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/weather/wforund.htm | title=Answers: Understanding weather forecasts | date=February 8, 2006 | work=USA Today | access-date=September 18, 2017 | archive-date=August 13, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120813060637/http://www.usatoday.com/weather/wforund.htm | url-status=dead }}</ref> ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင်၊ အမေရိကန် ရုပ်သံလွှင့်ကုမ္ပဏီ (American Broadcasting Company - ABC) ၏ ‘Good Morning America’ အတွက် ပထမဆုံး မိုးလေဝသသမား ဂျွန် ကိုးလ်မန်း (John Coleman) သည် ရုပ်မြင်သံကြား ခန့်မှန်းချက်များအတွက် မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ မိုးလေဝသ ဂြိုဟ်တု ဒေတာ (weather satellite data) နှင့် ကွန်ပျူတာ ဂရပ်ဖစ် (computer graphics) များကို ရှေ့ဆောင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name=CJR>[https://www.cjr.org/behind_the_news/cjr_rewind_hot_air.php CJR Rewind: Hot Air] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161222183542/http://www.cjr.org/behind_the_news/cjr_rewind_hot_air.php |date=December 22, 2016 }}, ‘Columbia Journalism Review’, reprint, first published in the January/February 2010 issue.</ref> ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင်၊ ကိုးလ်မန်းသည် Landmark Communications ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဖရန့် ဘက်တန် (Frank Batten) နှင့် ပူးပေါင်း၍ အမျိုးသားနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ မိုးလေဝသ အစီရင်ခံစာများအတွက် ရည်စူးထားသော ၂၄ နာရီ ကေဘယ်ကွန်ရက်ဖြစ်သည့် ‘The Weather Channel’ (TWC) ကို စတင်ခဲ့သည်။ အချို့ မိုးလေဝသ ချန်နယ်များသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပရိသတ်ထံ ရောက်ရှိရန် YouTube နှင့် Periscope ကဲ့သို့သော တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု ပလက်ဖောင်းများ (live streaming platforms) တွင် ထုတ်လွှင့်မှု စတင်ခဲ့သည်။ == ဂဏန်းအခြေပြု မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် (Numerical Weather Prediction) == [[File:NAM 500 MB.PNG|thumb|500 မီလီဘား (millibar) ဂျီအိုပိုတန်ရှယ် အမြင့် (geopotential height) နှင့် အကြွင်းမဲ့ ဗော်တစ်စီတီ (absolute vorticity) ကို မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် မော်ဒယ်မှ ဥပမာတစ်ခု]] {{Main|Numerical weather prediction}} ဂဏန်းအခြေပြု မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် (Numerical Weather Prediction) ၏ အခြေခံအကြံအစည်မှာ အချိန်တစ်ခုတွင် အရည်၏ အခြေအနေကို နမူနာယူပြီး၊ အရည်ဒိုင်းနမစ် (fluid dynamics) နှင့် သာမိုဒိုင်းနမစ် (thermodynamics) ညီမျှခြင်းများကို အသုံးပြု၍ အနာဂတ်တွင် အရည်၏ အခြေအနေကို ခန့်မှန်းရန် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအလိုက် မိုးလေဝသ ဝန်ဆောင်မှုများမှ အဓိက ထည့်သွင်းမှုများမှာ မြေပြင်အဆင့်တွင် အလိုအလျောက် မိုးလေဝသ စခန်း (weather stations) များမှ မြေပြင် လေ့လာမှု (surface observations) နှင့် ပင်လယ်ပြင်ရှိ မိုးလေဝသ ဘွိုင်များ (weather buoys) မှ ရရှိသော အချက်အလက်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ မိုးလေဝသ အဖွဲ့အစည်း (World Meteorological Organization) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဤလေ့လာမှုများ၏ ကိရိယာများ၊ လေ့လာမှု အလေ့အကျင့်များနှင့် အချိန်ကို စံချိန်စံညွှန်းပြုရန် ဆောင်ရွက်သည်။ စခန်းများသည် နာရီတိုင်း METAR အစီရင်ခံစာများ (METAR reports) တွင် အစီရင်ခံသည် <ref>National Climatic Data Center. [http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/conversion/swometardecoder.html "Key to METAR Surface Weather Observations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021101221848/http://www0.ncdc.noaa.gov/oa/climate/conversion/swometardecoder.html |date=November 1, 2002 }}. Retrieved March 9, 2008.</ref> သို့မဟုတ် ခြောက်နာရီတိုင်း SYNOP အစီရင်ခံစာများ (SYNOP reports) တွင် အစီရင်ခံသည် <ref>UNISYS. [http://weather.unisys.com/wxp/Appendices/Formats/SYNOP.html "SYNOP Data Format (FM-12): Surface Synoptic Observations"]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230100059/http://weather.unisys.com/wxp/Appendices/Formats/SYNOP.html |date=December 30, 2007 }} Retrieved May 25, 2008.</ref>။ နေရာများမှ ရေဒီယိုဆွန်း (radiosondes) များကို လွှတ်တင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ထရိုပိုစဖီးယား (troposphere) ၏ အနက်အထိ တက်သွားကာ စထရာတိုစဖီးယား (stratosphere) ထဲသို့ ကောင်းစွာ ဝင်ရောက်သွားသည် <ref>Gaffen, Dian J. (June 7, 2007). [https://web.archive.org/web/20070607142822/http://www.aero.jussieu.fr/~sparc/News12/Radiosondes.html "Radiosonde Observations and Their Use in SPARC-Related Investigations"]. Retrieved May 25, 2008.</ref>။ မိုးလေဝသ ဂြိုဟ်တု (weather satellites) မှ ဒေတာများကို ရိုးရာ ဒေတာရင်းမြစ်များ မရရှိနိုင်သော နေရာများတွင် အသုံးပြုသည် <ref>NASA. [http://wwwghcc.msfc.nasa.gov/GOES/globalir.html "Interactive Global Composite Weather Satellite Images"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531175530/http://wwwghcc.msfc.nasa.gov/GOES/globalir.html |date=May 31, 2008 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref><ref>NOAA. [http://www.goes.noaa.gov/ECIR4.html Goes Eastern US Sector Infrared Image] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080523192007/http://www.goes.noaa.gov/ECIR4.html |date=May 23, 2008 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref><ref>Met Office. [https://web.archive.org/web/20081023105312/http://www.metoffice.gov.uk/research/nwp/satellite/ "Satellite applications"]. Retrieved May 25, 2008.</ref>။ ရေဒီယိုဆွန်းများမှ အလားတူ ဒေတာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ ဂြိုဟ်တု ဒေတာသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လွှမ်းခြုံမှု၏ အားသာချက် ရှိသော်လည်း၊ တိကျမှုနှင့် ရုပ်ထွက် (resolution) သည် နိမ့်ပါသည် <ref>Tony Reale. [http://cimss.ssec.wisc.edu/itwg/itsc/itsc12/presentations/1a4_T.Reale.ppt "ATOVS Sounding Products (ITSVC-12)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910142825/http://cimss.ssec.wisc.edu/itwg/itsc/itsc12/presentations/1a4_T.Reale.ppt |date=September 10, 2008 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref>။ မိုးလေဝသ ရေဒါ (Meteorological radar) များသည် မိုးရွာသွန်းမှု တည်နေရာနှင့် အားပြင်းမှု အချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းပြီး၊ ၎င်းကို အချိန်ကြာရှည် မိုးရွာသွန်းမှု စုဆောင်းမှုကို ခန့်မှန်းရန် အသုံးပြုနိုင်သည် <ref>{{Cite web|url=http://www.csu.edu.au/special/bushfire99/papers/treloar/|date=July 1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20090607174157/http://www.csu.edu.au/special/bushfire99/papers/treloar/|archive-date=June 7, 2009|title=The use of accumulated rainfall maps from weather radar systems to assist wildfire detection reconnaissance|author=Andrew Treloar and Peter Brookhouse|url-status=dead}}</ref>။ ထို့ပြင်၊ ပါးလ်စ်-ဒေါ့ပလာ ရေဒါ (Pulse-Doppler radar) မိုးလေဝသ ရေဒါ (weather radar) ကို အသုံးပြုပါက လေတိုက်နှုန်းနှင့် လေတိုက်ရာဘက်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်သည် <ref>University of Washington. [http://www.artsci.washington.edu/news/WinterSpring03/Forecast.htm "An improving forecast"]. Retrieved April 15, 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024112614/http://www.artsci.washington.edu/news/WinterSpring03/Forecast.htm |date=October 24, 2007 }}</ref>။ သို့သော် ဤနည်းလမ်းများသည် လေထု၏ အောက်ပိုင်း (မြေပြင်အထက် ၁၀၀ မီတာမှ ၆ ကီလိုမီတာအထိ) တွင် လေ့လာမှု ကွာဟချက် (in-situ observational gap) ကို ချန်ထားခဲ့သည်။ ဤကွာဟချက်ကို လျှော့ချရန်၊ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် မိုးလေဝသ ဒရုန်း (weather drones) များကို ဤအမြင့်များမှ ဒေတာရယူရန် စတင်စဉ်းစားခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များမှ စတင်၍ သုတေသနများ သိသာစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး၊ အနာဂတ်တွင် မိုးလေဝသ ဒရုန်း ဒေတာများကို မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် မော်ဒယ်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ဖွယ် ရှိသည် <ref>{{Cite journal |last1=Pinto |first1=James O. |last2=O’Sullivan |first2=Debbie |last3=Taylor |first3=Stewart |last4=Elston |first4=Jack |last5=Baker |first5=C. B. |last6=Hotz |first6=David |last7=Marshall |first7=Curtis |last8=Jacob |first8=Jamey |last9=Barfuss |first9=Konrad |last10=Piguet |first10=Bruno |last11=Roberts |first11=Greg |last12=Omanovic |first12=Nadja |last13=Fengler |first13=Martin |last14=Jensen |first14=Anders A. |last15=Steiner |first15=Matthias |date=November 1, 2021 |title=The Status and Future of Small Uncrewed Aircraft Systems (UAS) in Operational Meteorology |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |language=EN |volume=102 |issue=11 |pages=E2121–E2136 |doi=10.1175/BAMS-D-20-0138.1 |bibcode=2021BAMS..102E2121P |s2cid=237750279 |issn=0003-0007|doi-access=free |url=https://hal-meteofrance.archives-ouvertes.fr/meteo-03450993/file/%5B15200477%20-%20Bulletin%20of%20the%20American%20Meteorological%20Society%5D%20The%20Status%20and%20Future%20of%20Small%20Uncrewed%20Aircraft%20Systems%20%28UAS%29%20in%20Operational%20Meteorology-1.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |date=November 14, 2022 |title=Workshop on Use of Unmanned Aerial Vehicles (UAV) for Operational Meteorology |url=https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=9951 |access-date=November 14, 2022 |website=World Meteorological Organization |archive-date=October 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020192146/https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=9951 |url-status=live }}</ref>။ [[File:2005-09-22-10PM CDT Hurricane Rita 3 day path.png|thumb|ခေတ်မီမိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များသည် အချိန်မီရွှေ့ပြောင်းမှုများကို အထောက်အကူပြုပြီး အသက်များကို ကယ်တင်ကာ ပစ္စည်းပျက်စီးမှုများကို ကာကွယ်နိုင်သည်]] ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသည် လေယာဉ်လမ်းကြောင်းများတစ်လျှောက် လေယာဉ်မှူး အစီရင်ခံစာများ (pilot reports) ကို ပေးစွမ်းသည် <ref>Ballish, Bradley A. and V. Krishna Kumar (May 23, 2008). [http://amdar.noaa.gov/docs/bams_ballish_kumar.pdf "Investigation of Systematic Differences in Aircraft and Radiosonde Temperatures with Implications for NWP and Climate Studies"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721055504/http://amdar.noaa.gov/docs/bams_ballish_kumar.pdf |date=July 21, 2011 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref> နှင့် သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများတစ်လျှောက် သင်္ဘော အစီရင်ခံစာများ (ship reports) ကို ပေးသည်။ သုတေသန ပျံသန်းမှုများသည် မိုးလေဝသ ထောက်လှမ်းရေး (weather reconnaissance) လေယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း (tropical cyclones) ကဲ့သို့သော စိတ်ဝင်စားဖွယ် မိုးလေဝသ စနစ်များထဲသို့ နှင့် အနီးတဝိုက်သို့ ပျံသန်းသည် <ref name="Hurricane Hunters">{{cite web|author=403rd Wing|year=2011|url=http://www.hurricanehunters.com/|title=The Hurricane Hunters|publisher=Hurricane Hunters|53rd Weather Reconnaissance Squadron|access-date=March 30, 2006|archive-date=May 30, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530232904/http://www.hurricanehunters.com/|url-status=live}}</ref><ref name="SunHerald">{{cite news|author=Lee, Christopher|date=October 8, 2007|title=Drone, Sensors May Open Path Into Eye of Storm|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/07/AR2007100700971_pf.html|newspaper=The Washington Post|access-date=February 22, 2008|archive-date=November 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111093844/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/07/AR2007100700971_pf.html|url-status=live}}</ref>။ ထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ်များကို အေးမြသော ရာသီအတွင်း ပင်လယ်ပြင်အထက်တွင်လည်း ပျံသန်းစေပြီး၊ ခန့်မှန်းချက် လမ်းညွှန်မှုတွင် သိသာထင်ရှားသော မသေချာမှုများကို ဖြစ်စေသော စနစ်များ သို့မဟုတ် အနာဂတ် ၃ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ အောက်ပိုင်း တိုက်ကြီးအပေါ် သက်ရောက်မှု မြင့်မားမည်ဟု မျှော်လင့်ရသော စနစ်များသို့ ပျံသန်းစေသည် <ref>{{cite web |date=January 12, 2010 |url=http://www.noaanews.noaa.gov/stories2010/20100112_plane.html |title=NOAA Dispatches High-Tech Research Plane to Improve Winter Storm Forecasts |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=December 22, 2010 |archive-date=January 3, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110103152316/http://www.noaanews.noaa.gov/stories2010/20100112_plane.html |url-status=live }}</ref>။ မော်ဒယ်များကို ဤလေ့လာမှု ဒေတာများကို အသုံးပြု၍ စတင်သည် (initialized)။ မညီညာသော အကွာအဝေး လေ့လာမှုများကို ဒေတာ စုပေါင်းမှု (data assimilation) နှင့် ရည်မှန်းချက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု (objective analysis) နည်းလမ်းများဖြင့် လုပ်ဆောင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အရည်အသွေး ထိန်းချုပ်မှု (quality control) ကို လုပ်ဆောင်ကာ မော်ဒယ်၏ သင်္ချာဆိုင်ရာ အယ်လဂိုရီသမ် (mathematical algorithms) များအတွက် အသုံးပြုနိုင်သော တည်နေရာများတွင် တန်ဖိုးများကို ရယူသည် (များသောအားဖြင့် ညီညာသော ဂရစ်)။ ထို့နောက် ဒေတာများကို ခန့်မှန်းချက်အတွက် အစပျိုးနေရာ (starting point) အဖြစ် မော်ဒယ်တွင် အသုံးပြုသည် <ref>University Corporation for Atmospheric Research (August 14, 2007). [https://web.archive.org/web/20070814044336/http://www.mmm.ucar.edu/wrf/WG4/wrfvar/wrfvar-tutorial.htm "The WRF Variational Data Assimilation System (WRF-Var)"]. Retrieved May 25, 2008.</ref>။ လေထု၏ ရူပဗေဒနှင့် ဒိုင်းနမစ်ကို ခန့်မှန်းရန် အသုံးပြုသော ညီမျှခြင်းများကို များသောအားဖြင့် ပရိုင်းမေတီ ညီမျှခြင်းများ (primitive equations) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု ဒေတာမှ စတင်ပြီး ပြောင်းလဲမှု နှုန်းများကို ဆုံးဖြတ်သည်။ ပြောင်းလဲမှု နှုန်းများသည် လေထု၏ အခြေအနေကို အနာဂတ် အချိန်တိုအတွင်း ခန့်မှန်းပေးသည်။ ထို့နောက် ညီမျှခြင်းများကို ဤလေထု အခြေအနေသစ်သို့ အသုံးချပြီး ပြောင်းလဲမှု နှုန်းအသစ်များကို ရှာဖွေကာ၊ ၎င်းတို့သည် လေထုကို အနာဂတ်သို့ ထပ်မံခန့်မှန်းပေးသည်။ ဤ အချိန်အဆင့်လုပ်ငန်းစဉ် (time stepping procedure) ကို လိုချင်သော ခန့်မှန်းချက် အချိန်သို့ အဖြေရောက်သည်အထိ ဆက်လက် ထပ်ခါတလဲလုပ်သည်။ မော်ဒယ်အတွင်း ရွေးချယ်ထားသော အချိန်အဆင့်၏ အရှည်သည် တွက်ချက်မှု ဂရစ် (computational grid) ပေါ်ရှိ အမှတ်များအကြား အကွာအဝေးနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ ဂဏန်းဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု (numerical stability) ကို ထိန်းသိမ်းရန် ရွေးချယ်သည် <ref>{{cite book|last=Pielke|first=Roger A.|title=Mesoscale Meteorological Modeling|year=2002|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-554766-6|pages=285–287}}</ref>။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မော်ဒယ်များအတွက် အချိန်အဆင့်များသည် မိနစ် ဆယ်ဂဏန်းအဆင့်ဖြစ်သည် <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JZikIbXzipwC&pg=PA131|page=132|title=Computational Science – ICCS 2005: 5th International Conference, Atlanta, GA, USA, May 22–25, 2005, Proceedings, Part 1|author1=Sunderam, V. S. |author2=van Albada, G. Dick |author3=Peter, M. A. |author4=Sloot, J. J. Dongarra |year=2005 |publisher=Springer |isbn=978-3-540-26032-5}}</ref>၊ ဒေသဆိုင်ရာ မော်ဒယ်များအတွက် အချိန်အဆင့်များသည် တစ်မိနစ်မှ လေးမိနစ်ကြားဖြစ်သည် <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UV6PnF2z5_wC&pg=PA276|page=276|title=Developments in teracomputing: proceedings of the ninth ECMWF Workshop on the Use of High Performance Computing in Meteorology|author=Zwieflhofer, Walter; Kreitz, Norbert; European Centre for Medium Range Weather Forecasts |year=2001 |publisher=World Scientific |isbn=978-981-02-4761-4}}</ref>။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မော်ဒယ်များကို အနာဂတ်သို့ ကွဲပြားသော အချိန်များတွင် လည်ပတ်သည်။ မက် အောဖစ် (Met Office) ၏ ယူနီဖိုင်း မော်ဒယ် (Unified Model) ကို အနာဂတ် ၆ ရက်အထိ လည်ပတ်သည် <ref name="models">{{cite book|pages=295–296|url=https://books.google.com/books?id=6gFiunmKWWAC&pg=PA297|title=Global Perspectives on Tropical Cyclones: From Science to Mitigation|author1=Chan, Johnny C. L. |author2=Jeffrey D. Kepert |name-list-style=amp |year=2010|publisher=World Scientific|isbn=978-981-4293-47-1}}</ref>၊ ဥရောပ အလယ်အလတ်အကွာအဝေး မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းရေး စင်တာ (European Centre for Medium-Range Weather Forecasts) ၏ မော်ဒယ်ကို ၁၀ ရက်အထိ လည်ပတ်သည် <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fhW5oDv3EPsC&pg=PA474|page=480|author=Holton, James R.|title=An introduction to dynamic meteorology, Volume 1|year=2004|publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-354015-7 }}</ref>၊ ပတ်ဝန်းကျင် မော်ဒယ်လင်း စင်တာ (Environmental Modeling Center) မှ လည်ပတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက် စနစ် (Global Forecast System) မော်ဒယ်ကို ၁၆ ရက်အထိ လည်ပတ်သည် <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mTZvR3R6YdkC&pg=PA121|page=121|title=Famine early warning systems and remote sensing data|author=Brown, Molly E.|publisher=Springer|year=2008 |isbn=978-3-540-75367-4|bibcode=2008fews.book.....B}}</ref>။ မော်ဒယ် ဖြေရှင်းချက်မှ ထုတ်လုပ်သော အမြင်အာရုံ ရလဒ်ကို ပရောဂနော့စတစ် ဇယား (prognostic chart) သို့မဟုတ် ပရော့ဂ် (prog) ဟု လူသိများသည် <ref>{{cite book|author=Ahrens, C. Donald|page=244|isbn=978-0-495-11558-8|year=2008|publisher=Cengage Learning|title=Essentials of meteorology: an invitation to the atmosphere|url=https://books.google.com/books?id=2Yn29IFukbgC&pg=PA244}}</ref>။ အစိမ်းလိုက် ရလဒ်ကို ခန့်မှန်းချက်အဖြစ် တင်ပြမီ မကြာခဏ ပြင်ဆင်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဒယ်တွင် လူသိများသော ဘိုင်းယက်စ် (biases) များကို ဖယ်ရှားရန် စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာများ သို့မဟုတ် အခြား မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များအကြား သဘောတူညီမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ချိန်ညှိမှု ပုံစံဖြစ်နိုင်သည် <ref>Daniel Andersson (2007). [http://his.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A2675&dswid=-1516 "Improved accuracy of surrogate models using output postprocessing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012045146/http://his.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A2675&dswid=-1516 |date=October 12, 2017 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref>။ MOS သို့မဟုတ် မော်ဒယ် အထွက် စာရင်းအင်း (model output statistics) သည် မော်ဒယ် အထွက်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး နေရာအလိုက် လမ်းညွှန်ချက်များ ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသော နည်းပညာဖြစ်သည်။ ဤလမ်းညွှန်ချက်ကို ကုဒ်ပြုထားသော ဂဏန်းပုံစံဖြင့် တင်ပြပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အမျိုးသား မိုးလေဝသ ဝန်ဆောင်မှု (National Weather Service) အစီရင်ခံစခန်းများအားလုံးနီးပါးအတွက် ရယူနိုင်သည်။ အက်ဒွပ် လောရန့်စ် (Edward Lorenz) က ၁၉၆၃ တွင် အဆိုပြုခဲ့သည့်အတိုင်း၊ နှစ်ပတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ကျော်လွန်သော ရှည်လျားသော ခန့်မှန်းချက်များသည် အရည် ဒိုင်းနမစ် (fluid dynamics) ညီမျှခြင်းများ၏ ကေအော့စ် သီအိုရီ (chaos theory) သဘောသဘာဝကြောင့် လေထု၏ အခြေအနေကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် မော်ဒယ်များတွင်၊ အပူချိန်နှင့် လေတိုက်နှုန်းကဲ့သို့သော အချက်များအတွက် အစောပိုင်း တန်ဖိုးများတွင် အလွန်သေးငယ်သော အမှားများသည် ငါးရက်ခန့်တိုင်း နှစ်ဆဖြစ်သည် <ref>{{cite book|title=Storm Watchers|pages=[https://archive.org/details/stormwatcherstur00cox_df1/page/222 222–224]|year=2002|author=Cox, John D.|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|isbn=978-0-471-38108-2|url=https://archive.org/details/stormwatcherstur00cox_df1/page/222}}</ref>။ အခြေခံအားဖြင့်၊ မော်ဒယ်တစ်ခုသည် အနာဂတ်အချိန်များတွင် သတ်မှတ်ထားသော တည်နေရာများနှင့် အမြင့်များအတွက် မိုးလေဝသ (meteorological) အချက်အလက်များကို ထုတ်လုပ်သော ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီ မော်ဒယ်တစ်ခုအတွင်း၌ လေထု၏ အနာဂတ် အခြေအနေကို ခန့်မှန်းရန် အသုံးပြုသော ညီမျှခြင်းများကို ပရိုင်းမေတီ ညီမျှခြင်းများ (primitive equations) ဟု ခေါ်သည် <ref>{{cite book|last=Pielke|first=Roger A.|title=Mesoscale Meteorological Modeling|year=2002|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-554766-6|pages=48–49}}</ref>။ ဤညီမျှခြင်းများ—အိုင်ဒီယယ် ဂတ်စ် ဥပဒေ (ideal gas law) နှင့်အတူ—လေထု၏ သိပ်သည်းမှု (density)၊ ဖိအား (pressure)၊ နှင့် အလားအလာ အပူချိန် (potential temperature) စကေလာ ဖီးလ် (scalar fields) နှင့် အလျင် (velocity) ဗက်တာ ဖီးလ် (vector field) ကို အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တိုးတက်စေရန် အသုံးပြုသည်။ အချို့သော ပရိုင်းမေတီ-ညီမျှခြင်း မီဆိုစကေး မော်ဒယ်များတွင် ညစ်ညမ်းမှု (pollutants) နှင့် အခြား အေရိုဆော (aerosols) များအတွက် ထပ်တိုး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ညီမျှခြင်းများ ပါဝင်သည် <ref>{{cite book|last=Pielke|first=Roger A.|title=Mesoscale Meteorological Modeling|year=2002|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-554766-6|pages=18–19}}</ref>။ အသုံးပြုသော ညီမျှခြင်းများသည် နွန်လိုင်းနီးယား (nonlinear system) ပါရှယ် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ (partial differential equations) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု နည်းလမ်းများ (analytical methods) ဖြင့် အတိအကျ ဖြေရှင်းရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။<ref name="finite">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SH8R_flZBGIC&pg=PA165|title=Finite difference schemes and partial differential equations|author=Strikwerda, John C.|pages=165–170|year=2004|publisher=SIAM|isbn=978-0-89871-567-5}}</ref> ==နည်းစနစ်များ== ===တည်မြဲခြင်း (Persistence)=== မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်၏ အရိုးရှင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည့် တည်မြဲခြင်းသည် ယနေ့၏အခြေအနေများကို မနက်ဖြန်၏အခြေအနေများကို ခန့်မှန်းရန် အားထားသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် မိုးလေဝသအခြေအနေ တည်ငြိမ်နေချိန်၌ တရားဝင်နိုင်သည်၊ ဥပမာ အပူပိုင်းဒေသများတွင် နွေရာသီအတွင်း။ ဤနည်းလမ်းသည် မိုးလေဝသပုံစံ မပြောင်းလဲဘဲ တည်ရှိနေခြင်းအပေါ် များစွာမူတည်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုံစံအတက်အကျရှိနေချိန်တွင် ၎င်းသည် မမှန်ကန်တော့ပါ။ ၎င်းသည် ရေတိုနှင့် ရေရှည်ခန့်မှန်းချက် (long range forecasts) နှစ်မျိုးလုံးတွင် အသုံးဝင်နိုင်သည်။<ref>University of Illinois at Urbana-Champaign. [http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/fcst/mth/prst.rxml "Persistence Forecasting: Today equals Tomorrow"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070220120718/http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/fcst/mth/prst.rxml |date=February 20, 2007 }}. Retrieved February 16, 2007.</ref> ===လေဖိအားတိုင်းကိရိယာ (Barometer)=== လေဖိအားနှင့် ဖိအားလားတဝိုက် (အချိန်ကြာလာသည်နှင့် ဖိအား၏ပြောင်းလဲမှု) တို့ကို ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခန့်မှန်းရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>USA Today. [https://www.usatoday.com/weather/wbarocx.htm "Understanding air pressure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701185551/https://www.usatoday.com/weather/wbarocx.htm |date=July 1, 2012 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref> ဖိအား၏ပြောင်းလဲမှု ပိုကြီးလေလေ၊ အထူးသဖြင့် {{convert|3.5|hPa|mmHg|lk=on|abbr=on}} ထက်ပိုလျှင် မိုးလေဝသပြောင်းလဲမှု ပိုကြီးလာမည်ဟု မျှော်လင့်နိုင်သည်။ ဖိအားကျဆင်းမှု လျင်မြန်ပါက၊ ဖိအားနည်းစနစ် (low pressure system) တစ်ခု ချဉ်းကပ်လာနေပြီး မိုးရွာနိုင်ခြေ ပိုများသည်။ ဖိအားမြင့်တက်မှု (Rapid pressure rises) သည် မိုးလင်းကြည်လာခြင်းကဲ့သို့ မိုးလေဝသအခြေအနေ တိုးတက်လာမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။<ref>Weather Doctor. [http://www.islandnet.com/~see/weather/eyes/barometer3.htm "Applying The Barometer To Weather Watching"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509105153/http://www.islandnet.com/~see/weather/eyes/barometer3.htm |date=May 9, 2008 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref> ===စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Observation)=== [[File:marestail.jpg|thumb|မြင့်မားသောအမြင့်တွင် စိုထိုင်းဆကိုပြသည့် မာရက်စတေးလ် (Marestail) သည် မိုးစစ်ရာသီဥတု၏ နောက်ပိုင်းရောက်ရှိလာမှုကို အချက်ပြသည်။]] ဖိအားလားတဝိုက်နှင့်အတူ ကောင်းကင်၏အခြေအနေသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် မိုးလေဝသခန့်မှန်းရာတွင် အရေးကြီးသော ကန့်သတ်ချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိမ်ဖုံးလွှမ်းမှု ထူထပ်လာခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမြင့်သော တိမ်အလွှာတစ်ခု၏ ဝင်ရောက်လာမှုသည် မဝေးတော့သော အနာဂတ်တွင် မိုးရွာမည့် အရိပ်အယောင်ဖြစ်သည်။ မြင့်မားပြီး ပါးလွှာသော ဆာရိုစထရက်စ် တိမ်များ (cirrostratus clouds) သည် နေ (sun) သို့မဟုတ် လ (moon) ပတ်လည်တွင် အလင်းကွင်း (halo) များ ဖန်တီးနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် မိုးနှင့်ဆက်စပ်နေသော နွေးထွေးသော အရှေ့ဘက် (warm front) တစ်ခု၏ ချဉ်းကပ်လာမှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>{{cite magazine |url=https://books.google.com/books?id=KtkDAAAAMBAJ&pg=PA148|magazine=Popular Mechanics |page=148 |title=Make Your Own Weather Forecasts |author=Dennis Eskow |date=March 1983 |volume=159 |issue=3 |access-date=April 2, 2011}}</ref> မနက်ခင်းမြူခိုး (fog) သည် မိုးလေဝသအခြေအနေ ကောင်းမွန်မည်ကို ကြိုပြပြီး၊ မိုးရွာသောအခြေအနေများသည် မြူခိုးဖြစ်ပေါ်မှုကို တားဆီးသည့် လေတိုက်ခတ်မှု သို့မဟုတ် တိမ်များဖြင့် ရှေ့ပြေးဖြစ်သည်။ မိုးကြိုးမုန်တိုင်း (thunderstorm) များ၏ လိုင်းတစ်ခု၏ ချဉ်းကပ်လာမှုသည် အေးသောအရှေ့ဘက် (cold front) တစ်ခု၏ ချဉ်းကပ်လာမှုကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။ တိမ်ကင်းစင်သော ကောင်းကင်သည် မဝေးတော့သော အနာဂတ်အတွက် မိုးလေဝသသာယာမှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>Mark Moore (March 25, 2009). [https://web.archive.org/web/20090325034756/http://www.nwac.us/education_resources/Field_forecasting.pdf "Field Forecasting – A Short Summary"]. Retrieved February 15, 2012.</ref> ဘား (bar) တစ်ခုသည် လာမည့် အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း (tropical cyclone) ကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။ ကောင်းကင်ဖုံးလွှမ်းမှုကို မိုးလေဝသခန့်မှန်းရာတွင် အသုံးပြုခြင်းသည် ရာစုနှစ်များစွာအတွင်း မိုးလေဝသဆိုင်ရာ ဗဟုသုတ (weather lore) အမျိုးမျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name=Skywatch /> ===ယခုချိန်ခန့်မှန်းခြင်း (Nowcasting)=== {{Main|Nowcasting (meteorology)}} နောက်ခြောက်နာရီအတွက် မိုးလေဝသခန့်မှန်းခြင်းကို မကြာခဏ ယခုချိန်ခန့်မှန်းခြင်း (nowcasting) သို့မဟုတ် အနီးကပ်ခန့်မှန်းချက် သို့မဟုတ် နောက်ခြောက်နာရီအတွက်ခန့်မှန်းချက် ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref>Glossary of Meteorology. [http://glossary.ametsoc.org/wiki/Nowcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150527035615/http://glossary.ametsoc.org/wiki/Nowcast|date=May 27, 2015}} Retrieved May 26, 2015.</ref> ဤအချိန်အကွာအဝေးတွင် မိုးဖွဲများနှင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများကဲ့သို့ အသေးစားအင်္ဂါရပ်များကို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော တိကျမှုဖြင့် ခန့်မှန်းနိုင်သည်၊ ထို့ပြင် ကွန်ပျူတာမော်ဒယ်ဖြင့် ဖြေရှင်းရန် သေးငယ်လွန်းသော အခြားအင်္ဂါရပ်များကိုလည်း ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ နောက်ဆုံးရ ရေဒါ၊ ဂြိုဟ်တုနှင့် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဒေတာများကို ပေးထားသည့် လူတစ်ဦးသည် ရှိနေသော အသေးစားအင်္ဂါရပ်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် နောက်နာရီအနည်းငယ်အတွက် ပိုမိုတိကျသော ခန့်မှန်းချက်ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။<ref>E-notes.com. [http://www.enotes.com/science-fact-finder/weather-climate/what-nowcasting Weather and Climate | What Is Nowcasting?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905132837/http://www.enotes.com/science-fact-finder/weather-climate/what-nowcasting |date=September 5, 2011 }} Retrieved September 8, 2011.</ref> သို့သော်၊ ယခုအခါ ထိုဒေတာများနှင့် အလယ်အလတ်စကေး ဂဏန်းမော်ဒယ် (mesoscale numerical model) ကို အသုံးပြု၍ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ခန့်မှန်းချက်များ ပြုလုပ်ရန် ကျွမ်းကျင်သူစနစ်များ (expert systems) ရှိပြီး၊ ထိုအင်္ဂါရပ်များ၏ အချိန်နှင့်အမျှ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်မှုကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ အက်ကျူဝေသာ (Accuweather) သည် မိနစ်တိုင်းခန့်မှန်းချက် (Minute-Cast) ကြောင့် လူသိများပြီး၊ ၎င်းသည် နောက်နှစ်နာရီအတွက် မိနစ်အလိုက် မိုးရွာသွန်းမှု (precipitation) ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်သည်။ ===လေထုမော်ဒယ် (Atmospheric model)=== {{Main|Atmospheric model}} [[File:NAM 500 MB.PNG|thumb|ဂဏန်းမိုးလေဝသခန့်မှန်းမော်ဒယ်မှ ၅၀၀ မီလီဘား (millibar) ဂျီအိုပိုတန်ရှယ် အမြင့် (geopotential height) ခန့်မှန်းချက်၏ ဥပမာတစ်ခု]] အတိတ်ကာလတွင် လူသားခန့်မှန်းသူများသည် ရရှိနိုင်သော စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်ကို ဖန်တီးရန် တာဝန်ရှိသည်။<ref>NASA. [http://earthobservatory.nasa.gov/Library/WxForecasting/wx2.html "Weather Forecasting Through the Ages"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050910210732/http://earthobservatory.nasa.gov/Library/WxForecasting/wx2.html |date=September 10, 2005 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref> ယနေ့တွင် လူသားထည့်သွင်းမှုသည် များသောအားဖြင့် မော်ဒယ်ဘက်လိုက်မှု (model biases) နှင့် စွမ်းဆောင်ရည် (performance) ကဲ့သို့သော ကန့်သတ်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ မော်ဒယ်တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရန်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။<ref name="Klaus">Klaus Weickmann, Jeff Whitaker, Andres Roubicek and Catherine Smith (December 1, 2001). [http://www.cdc.noaa.gov/spotlight/12012001/ "The Use of Ensemble Forecasts to Produce Improved Medium Range (3–15 days) Weather Forecasts"]. Climate Diagnostics Center. Retrieved February 16, 2007. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090827021959/http://www.cdc.noaa.gov/spotlight/12012001/ |date=August 27, 2009 }}</ref> ခန့်မှန်းမော်ဒယ်များ၏ သဘောတူညီမှု (consensus) ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် အမျိုးမျိုးသော မော်ဒယ်များ၏ အုပ်စုဖွဲ့အဖွဲ့ဝင်များ (ensemble members) ကို အသုံးပြုခြင်းသည် ခန့်မှန်းမှုအမှားကို လျှော့ချရန် ကူညီနိုင်သည်။<ref name="TBK">Todd Kimberlain (June 2007). [http://www.wpc.ncep.noaa.gov/research/TropicalTalk.ppt "TC Genesis, Track, and Intensity Forecating"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227154914/http://www.wpc.ncep.noaa.gov/research/TropicalTalk.ppt |date=February 27, 2021 }}. PowerPoint. Retrieved July 21, 2007.</ref> သို့သော်၊ မည်သည့်တစ်ဦးချင်းစနစ်တွင်မဆို ပျမ်းမျှအမှားမည်မျှ သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်မော်ဒယ်လည်ပတ်မှုတွင်မဆို သီးခြားလမ်းညွှန်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအတွင်း ကြီးမားသော အမှားများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိနေသေးသည်။<ref>Richard J. Pasch, Mike Fiorino, and Chris Landsea. [http://www.emc.ncep.noaa.gov/research/NCEP-EMCModelReview2006/TPC-NCEP2006.ppt "TPC/NHC'S Review of the NCEP Production Suite for 2006"]. Retrieved May 5, 2008.{{dead link|date=October 2017}}</ref> လူသားများသည် မော်ဒယ်ဒေတာကို အဆုံးအသုံးပြုသူများ နားလည်နိုင်သော မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် လိုအပ်သည်။ လူသားများသည် မော်ဒယ်ဖြင့် ဖြေရှင်းရန် အရွယ်အစား သေးငယ်လွန်းသော ဒေသဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ၏ အသိပညာကို အသုံးပြု၍ ခန့်မှန်းချက်သို့ အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ ခန့်မှန်းမော်ဒယ်များ၏ တိကျမှု တိုးမြှင့်လာခြင်းသည် အနာဂတ်တွင် ခန့်မှန်းခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် လူသားများ မလိုအပ်တော့မည်ကို ဆိုလိုသော်လည်း၊ လက်ရှိတွင် လူသားဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု လိုအပ်နေသေးသည်။<ref>{{cite journal |last1=Roebber |first1=P. J. |last2=Bosart |first2=L. F. |url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2512901 |title=The complex relationship between forecasting skill and forecast value : A real-world analysis |journal=Weather and Forecasting |issn=0882-8156 |year=1996 |volume=11 |issue=4 |pages=544–559 |access-date=May 25, 2008 |bibcode=1996WtFor..11..544R |doi=10.1175/1520-0434(1996)011<0544:TCRBFS>2.0.CO;2 |s2cid=15191426 |doi-access=free |archive-date=August 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816214902/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2512901 |url-status=live }}</ref> ===အနာလော့ (Analog)=== အနာလော့နည်းပညာသည် ခန့်မှန်းချက်ပြုလုပ်ရန် ရှုပ်ထွေးသောနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ခန့်မှန်းသူသည် လာမည့်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမှ တုပမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည့် ယခင်မိုးလေဝသဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို မှတ်မိရန် လိုအပ်သည်။ ၎င်းကို အသုံးပြုရန် ခက်ခဲသော နည်းပညာတစ်ခုဖြစ်စေသည်မှာ အနာဂတ်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအတွက် ပြီးပြည့်စုံသော အနာလော့တစ်ခု ရှားပါးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>[http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/fcst/mth/oth.rxml "Other Forecasting Methods: climatology, analogue and numerical weather prediction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070519200402/http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/fcst/mth/oth.rxml |date=May 19, 2007 }}. Retrieved February 16, 2006.</ref> အချို့က ၎င်းခန့်မှန်းနည်းကို ပုံစံအသိအမှတ်ပြုမှု (pattern recognition) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် သမုဒ္ဒရာများကဲ့သို့ ဒေတာချို့တဲ့မှုရှိသော နေရာများတွင် မိုးရွာသွန်းမှုကို စောင့်ကြည့်ရာတွင် အသုံးဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး၊<ref>Kenneth C. Allen. [https://web.archive.org/web/20070714214614/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADP006190 "Pattern Recognition Techniques Applied to the NASA-ACTS Order-Wire Problem"]. Retrieved February 16, 2007.</ref> အနာဂတ်တွင် မိုးရွာသွန်းမှုပမာဏနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုကို ခန့်မှန်းရာတွင်လည်း အသုံးဝင်သည်။ အလယ်အလတ်အကွာအဝေးခန့်မှန်းခြင်းတွင် အလားတူနည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး၊ ၎င်းကို တယ်လီဆက်သွယ်မှု (teleconnections) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် အခြားတည်နေရာများရှိ စနစ်များကို အသုံးပြု၍ ပတ်ဝန်းကျင်စနစ်အတွင်း အခြားစနစ်တစ်ခု၏ တည်နေရာကို သတ်မှတ်ရန် ကူညီပေးသည်။<ref>Weather Associates, Inc. [http://www.weatherassociates.com/courses.htm "The Role of Teleconnections & Ensemble Forecasting in Extended- to Medium-Range Forecasting"]. Retrieved February 16, 2007. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070622105708/http://www.weatherassociates.com/courses.htm |date=June 22, 2007 }}</ref> တယ်လီဆက်သွယ်မှု၏ ဥပမာတစ်ခုမှာ အယ်နီညို-တောင်ပိုင်းအတက်အကျ (El Niño-Southern Oscillation, ENSO) နှင့် ဆက်စပ်သော ဖြစ်စဉ်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။<ref>Thinkquest.org. [http://library.thinkquest.org/20901/teleconnections.htm "Teleconnections: Linking El Niño with Other Places"]. Retrieved February 16, 2007. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420054354/http://library.thinkquest.org/20901/teleconnections.htm |date=April 20, 2007 }}</ref> ===ဉာဏ်ရည်တု (Artificial intelligence)=== ဉာဏ်ရည်တု (artificial intelligence) ကို အသုံးပြုရန် ပထမဆုံး ကြိုးပမ်းမှုများသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဟွာဝေး (Huawei) ၏ ပန်ဂူ-ဝေသာ (Pangu-Weather) မော်ဒယ်၊ ဂူဂဲလ် (Google) ၏ ဂရပ်ဖက်စ် (GraphCast)၊ ဝင်းဘွန်း (WindBorne) ၏ ဝေသာမက်ရှ် (WeatherMesh) မော်ဒယ်၊ အင်ဗီဒီယာ (Nvidia) ၏ ဖိုးကတ်စ်နက် (FourCastNet)၊ နှင့် ဥရောပအလယ်အလတ်အကွာအဝေး မိုးလေဝသခန့်မှန်းဌာန (European Centre for Medium-Range Weather Forecasts) ၏ ဉာဏ်ရည်တု/ပေါင်းစပ်ခန့်မှန်းစနစ် (Artificial Intelligence/Integrated Forecasting System, AIFS) တို့သည် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ တွင် AIFS သည် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ခန့်မှန်းချက်များကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ဟာရီကိန်းလမ်းကြောင်းများကို ခန့်မှန်းရာတွင် တိကျသော ကျွမ်းကျင်မှုကို ပြသသော်လည်း၊ ရူပဗေဒအခြေခံမော်ဒယ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ထိုမုန်တိုင်းများ၏ ပြင်းအားပြောင်းလဲမှုတွင် စွမ်းဆောင်ရည် နိမ့်ကျသည်။<ref name=":02">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=June 3, 2024 |title=No physics? No problem. AI weather forecasting is already making huge strides. |url=https://arstechnica.com/ai/2024/06/as-a-potentially-historic-hurricane-season-looms-can-ai-forecast-models-help/ |access-date=June 6, 2024 |website=Ars Technica |language=en-us}}</ref> ထိုမော်ဒယ်များသည် ရူပဗေဒအခြေခံ လေထုမော်ဒယ်လင်း (physics-based atmosphere modeling) သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ (large language models) ကို အသုံးမပြုပါ။ အစား၊ ၎င်းတို့သည် အီစီအမ်ဒဗလျူအက်ဖ် ပြန်လည်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု ERA5 (ECMWF re-analysis ERA5) ကဲ့သို့သော ဒေတာများမှ သင်ယူသည်။<ref>{{Cite web |last=Setchell |first=Helen |date=February 19, 2020 |title=ECMWF Reanalysis v5 |url=https://www.ecmwf.int/en/forecasts/dataset/ecmwf-reanalysis-v5 |access-date=June 11, 2024 |website=ECMWF |language=en}}</ref> ဤမော်ဒယ်များသည် ရူပဗေဒအခြေခံမော်ဒယ်များထက် တွက်ချက်မှု များစွာနည်းပါးရန် လိုအပ်သည်။<ref name=":02" /> မိုက်ခရိုဆော့ဖ် (Microsoft) ၏ အော်ရိုရာ (Aurora) စနစ်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ၁၀ ရက်မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်နှင့် ၅ ရက်လေထုညစ်ညမ်းမှု (air pollution) (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် {{chem|CO|2}} (Carbon dioxide)، အန်အိုအက်စ် NO (NOx)، နိုက်ထရိုဂျင်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် {{chem|NO|2}} (Nitrogen dioxide)، ဆီလီကွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် {{chem|SO|2}} (Silicon dioxide)، အိုဇုန်း {{chem|O|3}} (Ozone)، နှင့် အမှုန်အမွှားများ (particulates)) ခန့်မှန်းချက်များကို ရူပဗေဒအခြေခံမော်ဒယ်များနှင့် ဆင်တူသော တိကျမှုဖြင့် ပေးစွမ်းသော်လည်း ကုန်ကျစရိတ် အဆများစွာ သက်သာသည်ဟု ဆိုသည်။ အော်ရိုရာကို မိုးလေဝသ�/ရာသီဥတုမော်ဒယ်ခြောက်ခုမှ နာရီသန်းတစ်သန်းကျော်၏ ဒေတာများဖြင့် လေ့ကျင့်ထားသည်။<ref>{{Cite journal |last=Wong |first=Carissa |date=June 4, 2024 |title=Superfast Microsoft AI is first to predict air pollution for the whole world |url=https://www.nature.com/articles/d41586-024-01677-2 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/d41586-024-01677-2|pmid=38834696 }}</ref><ref>{{cite arXiv |last1=Bodnar |first1=Cristian |title=Aurora: A Foundation Model of the Atmosphere |date=May 28, 2024 |eprint=2405.13063 |last2=Bruinsma |first2=Wessel P. |last3=Lucic |first3=Ana |last4=Stanley |first4=Megan |last5=Brandstetter |first5=Johannes |last6=Garvan |first6=Patrick |last7=Riechert |first7=Maik |last8=Weyn |first8=Jonathan |last9=Dong |first9=Haiyu|class=physics.ao-ph }}</ref> ၂၀၂၄ တွင် ဂူဂဲလ်၏ ဒိပ်မိုင်း (DeepMind) အိုင်အိုင် သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းများမှ သုတေသီအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် နေချာ (Nature) တွင် စာတမ်းတစ်စောင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ဂျင်ကတ်စ် (GenCast) ဟု ခေါ်သော စက်သင်ယူမှု မော်ဒယ်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အကောင်းဆုံး ရိုးရာမိုးလေဝသခန့်မှန်းစနစ်များထက် ပိုမိုတိကျသော ခန့်မှန်းချက်များကို ထုတ်လုပ်ရန် မျှော်လင့်ထားသည်။<ref>{{Cite journal |last=Price |first=Ilan | display-authors=etal | year=2025 |title=Probabilistic weather forecasting with machine learning |journal=Nature |volume=637 |issue=8044 |pages=84–90 |language=en |doi=10.1038/s41586-024-08252-9 |pmid=39633054 |pmc=11666454 |bibcode=2025Natur.637...84P }}</ref> AIFS ကို အသုံးပြု၍ ပြုလုပ်သော လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် လန်း အယ်လ် (Lang et al.) (၂၀၂၄) သည် မက်ဒန်-ဂျူလီယာ အတက်အကျ (Madden-Julia Oscillation) ၏ ၃၀ ရက် အုပ်စုဖွဲ့ပုံတူများ (ensemble simulations) ကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last1=Lang |first1=Simon |title=AIFS-CRPS: Ensemble forecasting using a model trained with a loss function based on the Continuous Ranked Probability Score |date=2024 |arxiv=2412.15832 |last2=Alexe |first2=Mihai |last3=Clare |first3=Mariana C. A. |last4=Roberts |first4=Christopher |last5=Adewoyin |first5=Rilwan |last6=Bouallègue |first6=Zied Ben |last7=Chantry |first7=Matthew |last8=Dramsch |first8=Jesper |last9=Dueben |first9=Peter D.}}</ref> == အများပြည်သူသို့ ခန့်မှန်းချက်များ ဆက်သွယ်ပြောကြားခြင်း (Communicating forecasts to the public) == [[File:Newspaper weather forecast - today and tomorrow.svg|frame|right|အမေရိကန် သတင်းစာတစ်စောင်တွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် Visual language (အမြင်ဘာသာစကား) ပုံစံဖြ နှစ်ရက်တာ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်၏ ဥပမာတစ်ခု။ အပူချိန်များကို Fahrenheit (ဖာရင်ဟိုက်) ဖြင့် ပေးထားသည်။]] ခန့်မှန်းချက်များ၏ အဆုံးအသုံးပြုသူအများစုသည် အများပြည်သူမှ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည်။ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများသည် ပြင်းထန်သောလေတိုက်ခတ်မှုများနှင့် အန္တရာယ်ရှိသော lightning (မိုးကြိုး) ထိုးကျမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် သေဆုံးမှု၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပြတ်တောက်မှု၊<ref>University of Illinois at Urbana-Champaign. [http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/svr/dngr/light.rxml "Lightning"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207041842/http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/svr/dngr/light.rxml |date=February 7, 2007 }}. Retrieved February 16, 2007.</ref> နှင့် ကျယ်ပြန့်သော မိုးသီးထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ မိုးနှင်းထူထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မိုးသည်းထန်စွာရွာခြင်းသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်တန့်သွားစေနိုင်သည်၊<ref>Associated Press (February 10, 2007). [https://www.nbcnews.com/id/wbna17063535 "Upstate N.Y. residents dig out from heavy snow"] . NBC News. Retrieved May 25, 2008.</ref> အပြင် မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် ရေလွှမ်းမိုးမှုကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။<ref>National Flood Insurance Program. [http://www.floodsmart.gov/floodsmart/pages/flooding_flood_risks/flood_scenarios.jsp "Flood Risk Scenarios: Flash Flood"]. Retrieved 2008-05-25. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313115856/https://www.floodsmart.gov/floodsmart/pages/flooding_flood_risks/flood_scenarios.jsp|date=March 13, 2014}}</ref> အလွန်အကျွံ Heat wave (အပူလှိုင်း) သို့မဟုတ် cold wave (အအေးလှိုင်း) များသည် လုံလောက်သော အသုံးအဆောင်မရှိသူများကို ဖျားနာစေနိုင်သည် သို့မဟုတ် သေဆုံးစေနိုင်ပြီး၊ မိုးခေါင်ခြင်းသည် ရေအသုံးပြုမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး သစ်ပင်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အများပြည်သူအား အသက်နှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အကျိုးစီးပွားများကို ထိန်းသိမ်းရန် နိုင်ငံများစွာသည် အစိုးရအေဂျင်စီများကို အသုံးပြု၍ ခန့်မှန်းချက်များနှင့် စောင့်ကြည့်မှု/သတိပေးချက်/အကြံပေးချက်များကို ပေးဆောင်သည်။ အဆုံးအသုံးပြုသူအား မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်မှ လိုအပ်သည်များကို သိရှိရန် အသုံးဝင်ပြီး နားလည်နိုင်သောနည်းဖြင့် အချက်အလက်များကို တင်ပြရန် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဥပမာများတွင် National Oceanic and Atmospheric Administration (အမျိုးသားသမုဒ္ဒရာနှင့် လေထုအုပ်ချုပ်ရေးဌာန) ၏ National Weather Service (အမျိုးသားမိုးလေဝသဌာန) (NWS)<ref>National Weather Service. [http://www.nws.noaa.gov/admin.php About "NOAA's National Weather Service"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070214052546/http://www.nws.noaa.gov/admin.php |date=February 14, 2007 }}. Retrieved February 16, 2007.</ref> နှင့် Environment Canada (ပတ်ဝန်းကျင်ကနေဒါ) ၏ Meteorological Service of Canada (ကနေဒါမိုးလေဝသဌာန) (MSC)<ref>Environment Canada. [http://weather.gc.ca/canada_e.html "Canadian Weather"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011182910/http://weather.gc.ca/canada_e.html |date=October 11, 2017 }}. Retrieved February 16, 2007.</ref> တို့ ပါဝင်သည်။ အစဉ်အလာအားဖြင့် သတင်းစာ၊ ရုပ်မြင်သံကြား၊ နှင့် ရေဒီယိုတို့သည် အများပြည်သူသို့ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက် အချက်အလက်များကို တင်ပြရာတွင် အဓိက ထွက်ပေါက်များဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့အချို့တွင် weather beacon (မိုးလေဝသမီးမှန်) များ ရှိခဲ့သည်။ ရရှိနိုင်သော သတ်မှတ်အချက်အလက်များ၏ ပမာဏများပြားမှုကြောင့် အင်တာနက်ကို ပိုမိုအသုံးပြုလာသည်။<ref>Canadian Heritage. [http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/ac-ca/progs/ri-bpi/pubs/2005_02/4_e.cfm "Primary Sources of Local Information"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080605053120/http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/ac-ca/progs/ri-bpi/pubs/2005_02/4_e.cfm |date=June 5, 2008 }}</ref> အခြေအနေအားလုံးတွင်၊ ဤထွက်ပေါက်များသည် ၎င်းတို့၏ ခန့်မှန်းချက်များကို ပုံမှန်အတိုင်း မွမ်းမံပေးသည်။ === ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသသတိပေးချက်များနှင့် အကြံပေးချက်များ (Severe weather alerts and advisories) === ခေတ်မီ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော မိုးလေဝသမျှော်လင့်ထားသည့်အခါ အမျိုးသားမိုးလေဝသဌာနများမှ ထုတ်ပြန်သော ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသသတိပေးချက်များနှင့် အကြံပေးချက်များဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အသက်နှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ကာကွယ်ရန် ပြုလုပ်သည်။<ref>National Weather Service. [http://www.weather.gov/mission.shtml National Weather Service Mission Statement]. Retrieved May 25, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131124214601/http://www.weather.gov/mission.shtml |date=November 24, 2013 }}</ref> အသိအမှတ်ပြုခံရဆုံး ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသသတိပေးချက်များထဲတွင် Severe thunderstorm warning (ပြင်းထန်မိုးကြိုးမုန်တိုင်းသတိပေးချက်) နှင့် tornado warning (လေဆင်နှာမောင်းသတိပေးချက်) အပြင် Severe thunderstorm watch (ပြင်းထန်မိုးကြိုးမုန်တိုင်းစောင့်ကြည့်ချက်) နှင့် tornado watch (လေဆင်နှာမောင်းစောင့်ကြည့်ချက်) တို့ ပါဝင်သည်။ ဤအကြံပေးချက်များ၏ အခြားပုံစံများတွင် ဆောင်းရာသီမိုးလေဝသ၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်မှု၊ Flood warning (ရေလွှမ်းမိုးမှုသတိပေးချက်)၊ tropical cyclone (အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း)၊ နှင့် မြူခိုးများ ပါဝင်သည်။<ref>Environment Canada. [http://www.msc-smc.ec.gc.ca/cd/brochures/warning_e.cfm? "Weather watches, warnings and advisories"]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060703204148/http://www.msc-smc.ec.gc.ca/cd/brochures/warning_e.cfm |date=July 3, 2006 }} Retrieved May 26, 2008.</ref> ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသသတိပေးချက်များနှင့် သတိပေးချက်များကို Emergency Alert System (အရေးပေါ်သတိပေးစနစ်) ကဲ့သို့သော အရေးပေါ်စနစ်များကို အသုံးပြု၍ ရေဒီယိုအပါအဝင် မီဒီယာမှတစ်ဆင့် ထုတ်လွှင့်ပြီး ပုံမှန်အစီအစဉ်များကို ဖြတ်တောက်သည်။<ref>Federal Communications Commission. [https://www.fcc.gov/general/emergency-alert-system-eas "Emergency Alert System"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012055644/https://www.fcc.gov/general/emergency-alert-system-eas |date=October 12, 2017 }}. Retrieved May 26, 2008.</ref> === နိမ့်သောအပူချိန်ခန့်မှန်းချက် (Low temperature forecast) === ယနေ့အတွက် နိမ့်သောအပူချိန်ခန့်မှန်းချက်ကို ညနေ ၇ နာရီမှ နောက်နေ့မနက် ၇ နာရီအထိ တွေ့ရှိရသည့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်သည်။<ref>Weather Channel – [http://feedback.weather.com/knowledgebase/articles/32098-weather-com-is-the-low-before-or-after-the-high Calculation of Low Temperature Forecast] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906012055/http://feedback.weather.com/knowledgebase/articles/32098-weather-com-is-the-low-before-or-after-the-high |date=September 6, 2015 }}</ref> အတိုချုပ်အားဖြင့်၊ ယနေ့၏ ခန့်မှန်းထားသော နိမ့်သောအပူချိန်သည် မနက်ဖြန်၏ နိမ့်သောအပူချိန်ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ == အထူးခန့်မှန်းချက် (Specialist forecasting) == မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များအတွက် ၎င်းတို့၏ သီးခြားလိုအပ်ချက်များရှိသော ကဏ္ဍများစွာရှိပြီး၊ ဤအသုံးပြုသူများအတွက် အထူးဝန်ဆောင်မှုများကို အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည်။ === လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး (Air traffic) === [[File:Plume from eruption of Chaiten volcano, Chile.jpg|thumb|right|၂၀၀၈ ခုနှစ် Chaitén (volcano) (ချိုင်တန်မီးတောင်) ပေါက်ကွဲမှုမှ ပြာမှုန့်တိမ်တိုက်သည် Patagonia (ပါတာဂိုးနီးယား) ကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ ဖြတ်သန်းသွားသည်။]] {{See also|Terminal aerodrome forecast}} လေကြောင်းလုပ်ငန်းသည် မိုးလေဝသအား အထူးသတိထားရသောကြောင့် တိကျသော မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ မြူခိုးများ သို့မဟုတ် အလွန်နိမ့်သော ceiling (cloud) (တိမ်အမိုးအကာ) များသည် လေယာဉ်များစွာကို ဆင်းသက်ခြင်းနှင့် ပျံတက်ခြင်းမှ တားဆီးနိုင်သည်။<ref>Government Printing Office. [http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=199eb678c4c22b4202e5809c99045c7c;rgn=div7;view=text;node=14%3A2.0.1.3.10.2.5;idno=14;cc=ecfr Title 14: "Aeronautics and Space"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613085006/http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=199eb678c4c22b4202e5809c99045c7c;rgn=div7;view=text;node=14:2.0.1.3.10.2.5;idno=14;cc=ecfr |date=June 13, 2011 }}</ref> Turbulence (လေထုမငြိမ်မသက်မှု) နှင့် Atmospheric icing (လေထုရေခဲဖြစ်မှု) တို့သည် လေယာဉ်ပျံတွင် သိသာထင်ရှားသော အန္တရာယ်များဖြစ်သည်။<ref>Aircraft Owners and Pilots Association. [http://www.aopa.org/asf/publications/sa11.pdf "Aircraft Icing"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202074833/http://www.aopa.org/asf/publications/sa11.pdf |date=February 2, 2007 }}</ref> မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများသည် Vertical draft (အပေါ်သို့တက်လေစီးကြောင်း) နှင့် Outflow boundary (အပြင်သို့ထွက်လေစီးကြောင်း) များကြောင့် ပြင်းထန်သော လေထုမငြိမ်မသက်မှု၊<ref>National Weather Service Forecast Office Dodge City, Kansas. [http://www.crh.noaa.gov/ddc/research/bore/HPCtalk.ppt "Aviation Hazards They Didn't Tell You About"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910142824/http://www.crh.noaa.gov/ddc/research/bore/HPCtalk.ppt |date=September 10, 2008 }}</ref> မိုးသည်းထန်စွာရွာခြင်းကြောင့် ရေခဲဖြစ်မှု၊ အပြင် ကြီးမားသော hail (မိုးသီး)၊ ပြင်းထန်သောလေတိုက်ခတ်မှု၊ နှင့် မိုးကြိုးများကြောင့် လေယာဉ်တွင်ရှိသော လေယာဉ်အား ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးစေနိုင်သည်။<ref>Bureau of Meteorology (2006). [http://www.caem.wmo.int/_pdf/thunderstorms/thunderstorms_02_effects.pdf "Aviation Hazards: Thunderstorms and Deep Convection"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910142826/http://www.caem.wmo.int/_pdf/thunderstorms/thunderstorms_02_effects.pdf |date=September 10, 2008 }}. Retrieved May 26, 2008.</ref> Volcanic ash (မီးတောင်ပြာ) သည် လေယာဉ်များအတွက် သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လေယာဉ်များသည် ပြာတိမ်တိုက်များအတွင်း အင်ဂျင်စွမ်းအားဆုံးရှုံးနိုင်သည်။<ref>[http://www.usgs.gov/tech-transfer/factsheets/7.html "Volcanic Ash Aviation Hazard"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621085505/http://www.usgs.gov/tech-transfer/factsheets/7.html |date=June 21, 2008 }}</ref> နေ့စဉ်အခြေခံအားဖြင့် လေယာဉ်များသည် jet stream (ဂျက်လေစီးကြောင်း) ၏ နောက်လေကို အသုံးပြု၍ လောင်စာဆီထိရောက်မှုကို တိုးမြှင့်ရန် လမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲထားသည်။<ref>Ned Rozell. [http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF17/1727.html "Amazing flying machines allow time travel"]. Retrieved May 8, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080605031147/http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF17/1727.html |date=June 5, 2008 }}</ref> လေယာဉ်အမှုထမ်းများသည် takeoff (ပျံတက်ခြင်း) မပြုမီ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဦးတည်ရာတွင် မျှော်လင့်ရမည့် အခြေအနေများကို အကျဉ်းချုပ်ရရှိသည်။<ref>National Weather Service. [http://www.weather.gov/om/brochures/pilot.htm "A Pilot's Guide to Aviation Weather Services"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624042742/http://www.weather.gov/om/brochures/pilot.htm |date=June 24, 2008 }}</ref> ထို့အပြင်၊ လေဆိပ်များသည် headwind (ရှေ့လေတိုက်ခတ်မှု) ၏ အားသာချက်ကို အသုံးပြုရန် runway (ပြေးလမ်း) ကို မကြာခဏ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပျံတက်ရန်လိုအပ်သော အကွာအဝေးကို လျှော့ချပြီး ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော crosswind (ဘေးလေတိုက်ခတ်မှု) များကို ဖယ်ရှားပေးသည်။<ref>Eric C. King. [http://takeofftools.com/Documents/Crosswind%20Calculator%20Instructions.pdf "Takeoff Tools Crosswind Calculator Instructions"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910142826/http://takeofftools.com/Documents/Crosswind%20Calculator%20Instructions.pdf |date=September 10, 2008 }}</ref> === ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး (Marine) === {{See also|Marine weather forecasting}} စီးပွားဖြစ်နှင့် အပန်းဖြေရန် ရေလမ်းများ၏ အသုံးပြုမှုသည် လေတိုက်ခတ်မှု ဦးတည်ရာနှင့် အမြန်နှုန်း၊ Ocean surface wave (သမုဒ္ဒရာမျက်နှာပြင်လှိုင်း) ကာလများနှင့် အမြင့်များ၊ ဒီရေနှင့် မိုးရွာခြင်းတို့ကြောင့် သိသာစွာ ကန့်သတ်ခံရနိုင်သည်။ ဤအချက်များသည် ရေကြောင်းသွားလာမှု၏ ဘေးကင်းမှုကို အသီးသီး သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ သင်္ဘောမှူးများထံသို့ ရေကြောင်းမိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် အသေးစိတ်ထိရောက်စွာ ပို့ဆောင်ရန် MAFOR (marine forecast) (ရေကြောင်းခန့်မှန်းချက်) ကဲ့သို့သော ကုဒ်မျိုးစုံကို တည်ထောင်ထားသည်။<ref>Great Lakes and Seaway Shipping. [http://www.boatnerd.com/facts-figures/mafor.htm "MAFOR Weather Code"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616221137/http://www.boatnerd.com/facts-figures/mafor.htm |date=June 16, 2016 }}. Retrieved May 27, 2008.</ref> ပုံမှန်မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ပင်လယ်ပြင်တွင် RTTY၊ Navtex နှင့် Radiofax တို့ကို အသုံးပြု၍ လက်ခံရရှိနိုင်သည်။ === စိုက်ပျိုးရေး (Agriculture) === လယ်သမားများသည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို မည်သည့်နေ့တွင် မည်သည့်အလုပ်ကို လုပ်ရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အားကိုးသည်။ ဥပမာ၊ hay (မြက်ခြောက်) အခြောက်ခံခြင်းသည် မိုးမရွာသောရာသီဥတုတွင်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကြာရှည်သော မိုးခေါင်မှုကာလများသည် ဝါ၊ ဂျုံ၊<ref>Blair Fannin. [http://southwestfarmpress.com/news/061406-Texas-weather/ "Dry weather conditions continue for Texas"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703095038/http://southwestfarmpress.com/news/061406-Texas-weather/ |date=July 3, 2009 }}</ref> နှင့် Maize (ပြောင်း) သီးနှံများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ပြောင်းသီးနှံများကို မိုးခေါင်မှုဖြင့် ပျက်စီးစေနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ အခြောက်လှန်းထားသော အကြွင်းအကျန်များကို silage (မြက်သိုလှောင်ခြင်း) ပုံစံဖြင့် နွားများအတွက် အစာအဖြစ် အစားထိုးအသုံးပြုနိုင်သည်။<ref>Dr. Terry Mader. [http://beef.unl.edu/stories/200004030.shtml "Drought Corn Silage"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005203246/http://beef.unl.edu/stories/200004030.shtml |date=October 5, 2011 }}</ref> Frost (မြူခဲ) နှင့် ရေခဲများသည် နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးရာသီများတွင် သီးနှံများကို ပျက်စီးစေသည်။ ဥပမာ၊ ပန်းပွင့်အပြည့်ဖြင့် peach (မက်မွန်) သစ်ပင်များသည် နွေဦးရာသီတွင် ရေခဲမှုဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်နိုင်သော မက်မွန်သီးနှံကို ဖျက်ဆီးခံရနိုင်သည်။<ref>Kathryn C. Taylor. [http://pubs.caes.uga.edu/caespubs/pubcd/C877.htm "Peach Orchard Establishment and Young Tree Care"]. Retrieved May 26, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224112403/http://pubs.caes.uga.edu/caespubs/pubcd/C877.htm |date=December 24, 2008 }}</ref> လိမ္မော်ပင်ခြံများသည် မြူခဲနှင့် ရေခဲများကြောင့် ၎င်းတို့၏ အချိန်မရွေး သိသာထင်ရှားသော ပျက်စီးမှုကို ခံစားရနိုင်သည်။<ref>{{cite news |date=January 14, 1991 |agency=Associated Press |url=https://www.nytimes.com/1991/01/14/us/after-freeze-counting-losses-to-orange-crop.html |title=After Freeze, Counting Losses to Orange Crop |newspaper=The New York Times |access-date=May 26, 2008 |archive-date=June 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615190918/https://www.nytimes.com/1991/01/14/us/after-freeze-counting-losses-to-orange-crop.html |url-status=live }}</ref> === သစ်တောစီမံခန့်ခွဲရေး (Forestry) === လေ၊ မိုးရွာခြင်းနှင့် စိုထိုင်းဆသည် တောမီးများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ထိန်းချုပ်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ Forest fire weather index (တောမီးမိုးလေဝသညွှန်းကိန်း) နှင့် Haines Index (ဟိန်းညွှန်းကိန်း) ကဲ့သို့သော ညွှန်းကိန်းများကို သဘာဝအကြောင်းအရာများ သို့မဟုတ် လူသားအကြောင်းအရာများမှ မီးလောင်ရန် အန္တရာယ်ရှိသော နေရာများကို ခန့်မှန်းရန် တီထွင်ထားသည်။ အန္တရာယ်ရှိသော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အခြေအနေများကိုလည်း မိုးလေဝသခန့်မှန်းခြင်းဖြင့် ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ === အသုံးဝင်မှုကုမ္ပဏီများ (Utility companies) === [[File:Air handling unit.JPG|thumb|right|ဗဟိုတည်နေရာတစ်ခုတွင် လေကို အပူပေးခြင်းနှင့် အအေးပေးခြင်းအတွက် air handling unit (လေကိုင်တွယ်ယူနစ်) ကို အသုံးပြုသည် (ပုံအတွက် ရှင်းလင်းချက်ကို နှိပ်ပါ)။]] {{Main|Degree day}} လျှပ်စစ်နှင့် ဓာတ်ငွေ့ကုမ္ပဏီများသည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို လိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းရန် အားကိုးသည်၊ ၎င်းသည် မိုးလေဝသဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် degree day (ဒီဂရီရက်) ဟုခေါ်သော ပမာဏကို အသုံးပြု၍ အပူပေးခြင်း (heating degree day (အပူပေးဒီဂရီရက်)) သို့မဟုတ် အအေးပေးခြင်း (cooling degree day (အအေးပေးဒီဂရီရက်)) အတွက် မည်မျှပြင်းထန်စွာ အသုံးပြုမည်ကို ဆုံးဖြတ်သည်။ ဤပမာဏများသည် နေ့စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၆၅ ဖာရင်ဟိုက်ကို အခြေခံသည်။ အေးသောအပူချိန်များသည် ဖာရင်ဟိုက်တစ်ဒီဂရီလျှင် အပူပေးဒီဂရီရက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ ပူနွေးသောအပူချိန်များသည် အအေးပေးဒီဂရီရက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>Climate Prediction Center. [http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/cdus/degree_days/ddayexp.shtml "Degree Day Explanation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524040629/http://www.cpc.noaa.gov/products/analysis_monitoring/cdus/degree_days/ddayexp.shtml |date=May 24, 2010 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref> ဆောင်းရာသီတွင်၊ ပြင်းထန်သော အေးသောမိုးလေဝသသည် လူများက ၎င်းတို့၏ အပူပေးစက်များကို ဖွင့်လိုက်သည်နှင့် လိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာနိုင်သည်။<ref>{{cite news |date=February 26, 1993 |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1993/02/26/business/futures-options-cold-weather-brings-surge-in-prices-of-heating-fuels.html |title=Futures/Options; Cold Weather Brings Surge in Prices of Heating Fuels |access-date=May 25, 2008 |archive-date=June 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615135320/https://www.nytimes.com/1993/02/26/business/futures-options-cold-weather-brings-surge-in-prices-of-heating-fuels.html |url-status=live }}</ref> အလားတူ၊ နွေရာသီတွင် ပူပြင်းသော မိုးလေဝသတွင် air conditioning (လေအေးပေးစက်) စနစ်များ၏ အသုံးပြုမှု တိုးလာခြင်းနှင့် လိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာနိုင်သည်။<ref>BBC News (July 25, 2006) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/5212724.stm "Heatwave causes electricity surge"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629200832/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/5212724.stm |date=June 29, 2017 }}. Retrieved May 25, 2008.</ref> လိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာမှုကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းခြင်းဖြင့်၊ အသုံးဝင်မှုကုမ္ပဏီများသည် ဈေးနှုန်းမတက်မီ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သို့မဟုတ် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထပ်မံဝယ်ယူနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် အချို့အခြေအနေများတွင် Brownout (electricity) (လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလျော့ချခြင်း) နှင့် Power outage (ဓာတ်အားပြတ်တောက်ခြင်း) များကို အသုံးပြု၍ ထောက်ပံ့မှုများကို ကန့်သတ်သည်။<ref>Toronto Catholic Schools. [http://www.tcdsb.org/environment/energydrill/EDSP_KeyMessages_FINAL.pdf "The Seven Key Messages of the Energy Drill Program"]. Retrieved May 25, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217042744/http://www.tcdsb.org/environment/energydrill/EDSP_KeyMessages_FINAL.pdf |date=February 17, 2012 }}</ref> === အခြားစီးပွားဖြစ်ကုမ္ပဏီများ (Other commercial companies) === ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်သော မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များအတွက် ပိုမိုငွေပေးချေလာကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ အမြတ်အစွန်းများကို တိုးမြှင့်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>CSIRO. [http://www.csiro.au/science/pps9c.html#1 "Providing specialized weather forecasts"]. Retrieved May 25, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071008/http://www.csiro.au/science/pps9c.html |date=April 19, 2008 }}</ref> ဥပမာ၊ စူပါမားကတ်ဆိုင်ခွဲများသည် မတူညီသော မိုးလေဝသအခြေအနေများတွင် မတူညီကွဲပြားသော consumer spending (စားသုံးသူအသုံးစရိတ်) အလေ့အထများကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းပြီး ၎င်းတို့၏ စင်ပေါ်ရှိ ပစ္စည်းများကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို လိမ္မော်သီး၊ ပြောင်း၊ ပဲပုတ်၊ နှင့် ဆီတို့၏ အနာဂတ်များကဲ့သို့သော ကုန်စည်ဈေးကွက်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref>Stephen Jewson and Rodrigo Caballero. [http://search.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=405780 "The Use of Weather Forecasts in the Pricing of Weather Derivatives"]. Retrieved May 25, 2008. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716125422/http://search.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=405780 |date=July 16, 2011 }}</ref> === စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများ (Military applications) === ==== ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ==== ဗြိတိသျှ Royal Navy (တော်ဝင်ရေတပ်) သည် Met Office (မိုးလေဝသဌာန) နှင့် ပူးပေါင်း၍၊ Hydrographic and Meteorological (HM) (ရေတိုင်းနှင့် မိုးလေဝသ) အထူးပြုမှု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လည်ပတ်မှုအခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်ခန့်မှန်းပေးသော ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အထူးကြည့်ရှုသူများနှင့် ခန့်မှန်းသူများ ရှိပြီး၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများ၊ သင်္ဘောများ နှင့် Fleet Air Arm (လေကြောင်းလက်ရုံး) လေယာဉ်များအတွက် တိကျပြီး အချိန်မီသော မိုးလေဝသအချက်အလက်များကို ပေးဆောင်သည်။ Royal Air Force (တော်ဝင်လေတပ်) တွင် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော ယူနစ်တစ်ခုရှိပြီး Met Office နှင့် ပူးပေါင်း၍၊ ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ဖြန့်ကျက်ထားသည့် ဒေသများအတွက် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ပေးသည်။ Camp Bastion (ကမ့်ဘ်ဘက်စတီယံ) တွင် အခြေစိုက်သော အုပ်စုတစ်စုသည် Operation Herrick (အော်ပရေးရှင်း ဟယ်ရစ်) တွင် ဗြိတိသျှလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအတွက် ခန့်မှန်းချက်များ ပေးခဲ့သည်။<ref>Met Office. [https://www.metoffice.gov.uk/about-us/weather-forecasting-for-military-operations "Weather forecasting for military operations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012094709/https://www.metoffice.gov.uk/about-us/weather-forecasting-for-military-operations |date=October 12, 2017 }}. Retrieved October 23, 2012.</ref> ==== အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ==== [[File:Npmoc.gif|thumb|right|Joint Typhoon Warning Center (JTWC) (ပူးတွဲတိုင်ဖွန်းသတိပေးဌာန) ၏ အမှတ်တံဆိပ်။]] ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် ဆင်တူသည်မှာ၊ စစ်ဘက်မိုးလေဝသခန့်မှန်းသူများသည် စစ်သည်တိုက်ခိုက်ရေးအသိုင်းအဝိုင်းသို့ မိုးလေဝသအခြေအနေများကို တင်ပြသည်။ စစ်ဘက်မိုးလေဝသခန့်မှန်းသူများသည် လေယာဉ်မှူးများအတွက် ပျံတက်မှုမပြုမီနှင့် ပျံသန်းနေစဉ် မိုးလေဝသအကျဉ်းချုပ်များကို ပေးဆောင်ပြီး စစ်တပ်စခန်းများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ အရင်းအမြစ်ကာကွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးသည်။ ရေတပ်ခန့်မှန်းသူများသည် ရေပြင်များနှင့် သင်္ဘောမိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို အကျုံးဝင်သည်။ United States Navy (အမေရိကန်ရေတပ်) သည် Joint Typhoon Warning Center (ပူးတွဲတိုင်ဖွန်းသတိပေးဌာန) မှတစ်ဆင့် ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာများတစ်လျှောက် အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းများအတွက် ခန့်မှန်းချက်များကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ကျန်အပိုင်းများအတွက် အထူးဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု ပေးဆောင်သည်။<ref>Joint Typhoon Warning Center. [http://metocph.nmci.navy.mil/jtwc/menu/JTWC_mission.html "Joint Typhoon Warning Center Mission Statement"]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409133140/http://metocph.nmci.navy.mil/jtwc/menu/JTWC_mission.html |date=April 9, 2008 }} Retrieved May 27, 2008.</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း၊ 557th Weather Wing (၅၅၇ မိုးလေဝသအဖွဲ့) သည် လေတပ်နှင့် ကြည်းတပ်အတွက် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ပေးသည်။ United States Air Force (အမေရိကန်လေတပ်) ခန့်မှန်းသူများသည် စစ်ပွဲအချိန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအချိန်များတွင် လေကြောင်းလည်ပတ်မှုများကို အကျုံးဝင်ပြီး United States Army (အမေရိကန်ကြည်းတပ်) အား ပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>United States Air Force.[https://web.archive.org/web/20070714070133/http://www.af.mil/factsheets/factsheet.asp?fsID=157 "Air Force Weather Agency"]. Retrieved May 26, 2008.</ref> United States Coast Guard (အမေရိကန်ကမ်းခြေစောင့်တပ်) ရေကြောင်းသိပ္ပံနည်းပညာရှင်များသည် ရေခဲဖျက်သင်္ဘောများနှင့် ၎င်းတို့၏ နယ်ပယ်အတွင်း အမျိုးမျိုးသော လည်ပတ်မှုများအတွက် သင်္ဘောခန့်မှန်းချက်များကို ပေးသည်။<ref>United States Military. [https://www.usmilitary.com/coastguardenlistedoccupations.html#engineeringscienceandtechnical "US Coast Guard Jobs – Enlisted Occupations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312201542/http://www.usmilitary.com/coastguardenlistedoccupations.html#engineeringscienceandtechnical |date=March 12, 2016 }}. Retrieved May 26, 2008.</ref> နှင့် ရေတပ်ခန့်မှန်းသူများသည် United States Marine Corps (အမေရိကန်ရေတပ်မရိန်းတပ်) ၏ မြေပြင်နှင့် လေကြောင်းအခြေစိုက် လည်ပတ်မှုများအတွက် ပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>Rod Powers. [https://www.thebalance.com/field-meteorology-oceanography-3345698 "United States Marine Corps Enlisted Job Descriptions and Qualification Factors: Field 68 – Meteorology and Oceanography (METOC)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806102458/https://www.thebalance.com/field-meteorology-oceanography-3345698 |date=August 6, 2017 }}. Retrieved 2008-05-26.</ref> ဖော်ပြထားသော စစ်ဘက်ဌာနခွဲလေးခုစလုံးသည် Keesler Air Force Base (ကီးစလာလေတပ်စခန်း) တွင် ၎င်းတို့၏ မူလစာရင်းသွင်းထားသော မိုးလေဝသသင်တန်းကို ရရှိသည်။<ref>Keesler Air Force Base. Military officers usually received their education from a civilian institution. [http://www.keesler.af.mil/shared/media/document/AFD-061113-086.pdf "Keesler News: March 9, 2006"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910142826/http://www.keesler.af.mil/shared/media/document/AFD-061113-086.pdf |date=September 10, 2008 }}. United States Air Force Retrieved May 26, 2008.</ref> စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက်ခန့်မှန်းသူများသည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက် ထုတ်ကုန်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၊ ဖန်တီးရန်နှင့် ဝေဖန်ရာတွင် တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်]] [[ကဏ္ဍ:သတင်း]] [[ကဏ္ဍ:အသံလွှင့်ခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကောင်းကင်]] bx8s78db9xeoh3m28t6w4mo2ds3br81 0 269025 1039624 1037354 2026-06-19T22:03:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039624 wikitext text/x-wiki '''ပန်းသေးလူမျိုး''' ({{lang-en|Panthay}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တရုတ်နွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ၎င်းတို့ကို '''ဟွေးလူမျိုး''' ({{lang-zh|回族}}) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပန်းသေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Yegar |first=Moshe |title=The Muslims of Burma: A Study of a Minority Group |year=1972 |publisher=Otto Harrassowitz |pages=၄၆-၅၀ |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် သာမန်တရုတ်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ဆွဲထားသော်လည်း ဘာသာရေးအရ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး ဝက်သားရှောင်ခြင်းနှင့် ဟာလာလ် (Halal) စားသောက်မှုဓလေ့ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။<ref>{{cite book |last=Forbes |first=Andrew |title=The Panthay: Chinese Muslims of Yunnan and the Shan States |year=2002 |publisher=CPA Media |language=en}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ပန်းသေးလူမျိုး (ဟွေးလူမျိုး)<br>(Panthay / Hui people) | image = [[File:Panthay men.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော ပန်းသေး (ဟွေးတရုတ်မွတ်စလင်) အမျိုးသားများ]] | poptime = ၁၅ သန်း ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<br>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-11 }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> | regions = {{flag|China}} (အထူးသဖြင့် နင်ရှ ဟွေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အထူးသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] ([[အနောက်တောင် မန်ဒရင်း]])၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]] }} == မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက "လားဝန်တင်ကုလားအုပ်" မဏ္ဍိုင်ပြုသည့် ကုန်သည်ကြီးများအဖြစ် ယူနန်နှင့် အထက်မြန်မာပြည် (ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေး) ကြားတွင် ကူးလူးဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း (၁၈၅၆-၁၈၇၃ ခုနှစ်) တွင် ယူနန်ပြည်နယ်၌ ကန်ဆုစုန့် (Du Wenxiu) ဦးဆောင်သည့် ပန်းသေးဆူပူအုံကြွမှု (Panthay Rebellion) ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်မန်ချူးအစိုးရ၏ နှိမ်နင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ပန်းသေးဒုက္ခသည်များနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားသည် ဝ နယ် [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon |language=en}}</ref> [[File:Panthay mosque, Mandalay, Myanmar.JPG|thumb|right|300px|မြန်မာနိုင်ငံ [[မန္တလေးမြို့]] အမှတ် (၃၅) လမ်းနှင့် (၇၉) လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိပြီး ၁၈၆၈ ခုနှစ် (မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်) ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပန်းသေးဗလီကြီး၏ ပုံရိပ် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာများနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အင်္ဂါရပ်များ ရောနှောတည်ဆောက်ထားသည်။]] ထို့နောက် သီပေါမင်းလက်ထက်နှင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး ပန်းသေးဗလီ (Panthay Mosque) ကို တည်ထောင်ကာ စီးပွားရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် "ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ" နှင့် "ပန်းသေးထမင်းကြော်" ကဲ့သို့သော ယူနန်-အစ္စလာမ် စားသောက်မှုယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာပြည်သူများအကြား ယနေ့တိုင် အလွန်ရေပန်းစား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 88lbm544zprfsge6sm0zro97xszam78 2 282473 1039592 1039476 2026-06-19T17:12:02Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1039592 wikitext text/x-wiki == ရေးလက်စ (သင်္ချာ) == # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[အစည်း]] (Sheaf) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[အစု]] (Set) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) </div> == တမ်းပလိတ် == #[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;"> [[File:Torus.png|50px]] </div> [[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;"> [[File:CalabiYau5.jpg|50px]] </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> s9j5jr0uvdfdn2c4op7hsnzh30tvk1p 1039599 1039592 2026-06-19T17:18:55Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1039599 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #D7B35A ; padding: 20px; color: #7A2248 ;"> == <span style="color: #7A2248 ;">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) == # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[အစည်း]] (Sheaf) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[အစု]] (Set) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == #[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;"> [[File:Torus.png|50px]] </div> [[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;"> [[File:CalabiYau5.jpg|50px]] </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> c428w0es42teh0vcc3fhhwsoc2vsxq6 1039600 1039599 2026-06-19T17:19:47Z Mkant00 135890 1039600 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #D7B35A ; padding: 20px; color: #7A2248 ;"> == <span style="color: #7A2248 ;">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[အစည်း]] (Sheaf) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[အစု]] (Set) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == #[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;"> [[File:Torus.png|50px]] </div> [[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;"> [[File:CalabiYau5.jpg|50px]] </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> i09fwq79edvme9sr0o3b0mtosv627ed 1039601 1039600 2026-06-19T17:23:31Z Mkant00 135890 1039601 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[အစည်း]] (Sheaf) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[အစု]] (Set) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == #[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;"> [[File:Torus.png|50px]] </div> [[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;"> [[File:CalabiYau5.jpg|50px]] </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> qfw51dhfyrwy0ddrqrarqlu432jvz6g 1039602 1039601 2026-06-19T17:26:25Z Mkant00 135890 1039602 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;">== ရေးလက်စ (သင်္ချာ) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[အစည်း]] (Sheaf) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[အစု]] (Set) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == #[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[File:Klein bottle.svg|right|30px]]</div> [[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;"> [[File:Torus.png|50px]] [[File:CalabiYau5.jpg|50px]] [[File:Klein bottle.svg|right|30px]]</div> </div> [[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;"> [[File:CalabiYau5.jpg|30px]] </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> ic1evawt0i42fa6tu3spaucjhakw6gh 1039603 1039602 2026-06-19T17:28:06Z Mkant00 135890 1039603 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[အစည်း]] (Sheaf) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[အစု]] (Set) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == #[[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[File:Klein bottle.svg|right|30px]]</div> [[File:Moebius Surface 1 Display Small.png|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 60px; margin-left:-10px;"> [[File:Torus.png|50px]] [[File:CalabiYau5.jpg|50px]] [[File:Klein bottle.svg|right|30px]]</div> </div> [[File:MorinSurfaceAsSphere'sInsideVersusOutside.PNG|right|50px]] <div style="float: right; margin-right: 250px; margin-left:-10px;"> [[File:CalabiYau5.jpg|30px]] </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> j9134jr156mylootwvc31ahm107119k 0 286960 1039640 1035105 2026-06-20T00:12:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039640 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ဖားပုတောင် | native_name ={{native name|my|ဖားပုတောင်}} | image = Mount Hpan Pu.jpg | image_caption =Mount Hpan Pu | elevation_m = 99 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | listing = [[List of mountains in Burma]] | map = Myanmar | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | map_size = 200 | label_position = bottom | location = [[ဖားအံမြို့]], [[ကရင်ပြည်နယ်]], [[မြန်မာ]] | range = | coordinates = {{Coord|16|54|31.61|N|97|37|33.39|E|type:mountain_region:MM|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="GE">[[GoogleEarth]]</ref> | topo = | first_ascent = unknown | easiest_route = climb }} '''ဖားပုတောင်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့|ဖားအံမြို့]]မြောက်ဘက်ရှိ ၉၉ မီတာ (၃၂၅ ပေ) မြင့်သည့် တောင်ကုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ကုန်းထိပ်တွင် စေတီတစ်ဆူ ရှိသည်။ တောင်ပေါ်မှ မြင်ကွင်းသည် လှပသဖြင့် ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည်။<ref name="s">{{cite news |title=ဖားပုတောင်ပေါ်မှ လှပသောမြင်ကွင်းတစ်ခွင် |url=https://mrtv.gov.mm/en/news-147365 |work=Myanma Radio and Television |date=22 April 2022 |language=en |archive-date=29 April 2026 |access-date=31 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429192036/https://mrtv.gov.mm/en/news-147365 |url-status=dead }}</ref> တောင်ပေါ်သို့ တက်ရာလမ်းကြောင်းသည် ခရီး ၂.၉ ကီလိုမီတာရှည်သည်။<ref>{{cite news |last1=Aung |first1=Peter |title=ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2017/03/16/131967.html |work=The Irrawaddy |date=16 March 2017 |language=My}}</ref><ref>{{cite news |title=ဘားအံရောက်ရင် ဖားပုတောင် တက်မယ် |url=https://www.thihathetraveller.com/post/pharpumountain |work=Thihathetraveller |date=24 July 2020 |language=My}}</ref> ==ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်== [[File:Shwe Yin Myaw.jpg|left|thumb|ဖားနှင့် နဂါးရုပ်တု]] ဒဏ္ဍာရီလာပုံပြင်အရ ကြီးမားသည့် မဏ္ဍုဖားမင်းသည် ဖားပုတောင်ထိပ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် အစာရှာထွက်သည့်အခါတွင် တောင်ကုန်းအောက်ခြေရှိ ဂူတစ်ခုထဲရှိ ပလ္လင်ပေါ်တွင် ကြီးမားသည့်မှော်ပတ္တမြားတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဖားမင်းကြီးသည် ထိုပတ္တမြားကို အစာဟု ထင်မှတ်ကာ မြိုချခဲ့သည်။ မှော်ပတ္တမြားကို မြိုချလိုက်ပြီးနောက်တွင် ဖားတွင် အစွမ်းသတ္တိများ ရရှိလာခဲ့ကာ ရန်သူဖြစ်သည့် နဂါးမင်းကို ခုခံတိုက်ခိုက်လာနိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးမင်းကြီးသည် ဖားကို အန်ထုတ်ခဲ့သည့်နေရာကို "ဖားအံ" ဟု ခေါ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ရွှေရင်မျှော်စေတီဝင်းအတွင်းတွင် ဖားနှင့် နဂါးတို့၏ ရုပ်တုများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။<ref name="s"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] b1on8qxl3hhxi4w58zz9etkp7udfy7y 0 287446 1039647 1038119 2026-06-20T01:54:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039647 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox beverage|name=Baikal|image=Baikal 1977.jpg|caption=A bottle of Baikal 1977 sold in [[Finland]]|type=Non-alcoholic [[beverage]], [[Soft drink|Carbonated drink]]|abv=|proof=|manufacturer=Chernogolovka|distributor=|origin=[[Soviet Union]] (1973)<br> [[Russia]] (today)|introduced=1973–present|discontinued=|colour=Dark brown/red|flavour=Sweet-spicy|ingredients=extracts and oils of [[Medicinal plants|medicinal herbs]] and plants - black tea extract, eleutherococcus, lemon, cardamom and eucalyptus|variants=Baikal 1977, Baikal Cherry|related=|website=}}'''ဘိုင်ကယ်''' ( [[ရုရှားဘာသာစကား|ရုရှား]] : [[wiktionary:Байкал#Russian|Байкал]] ) သည် အညိုရင့်ရောင်ရှိသော ဆိုဗီယက် အရက်မပါသော အဖျော် ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး [[ကိုကာကိုလာ]] အစား တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားသည်။ အဖျော်ယမကာ၏ အခြေခံမှာ ရေဖြစ်သော်လည်း သဘာဝဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ [[သကြား]] ၊ စစ်ထရစ်အက်ဆစ် နှင့် [[ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်|ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်]] တို့မှ ထုတ်ယူထားသော ပစ္စည်းများလည်း ပါဝင်သည်။ အသုံးပြုသော သဘာဝဆေးဖက်ဝင်အပင်များနှင့် ထုတ်ယူထားသောပစ္စည်းများတွင် black tea ထုတ်ယူမှု၊ Siberian ginseng ၊ ဖာလာဆီ ၊ ယူကလစ်ပ်တပ်စ်ဆီ ၊ [[ရှောက်ပင်|သံပရာဆီ]] ၊ <ref name="LA Weekly">{{Cite news |last=Thurman |first=Jim |date=27 August 2020 |title=The Wild World of Russian Sodas |url=https://www.laweekly.com/the-wild-world-of-russian-sodas/ |work=[[LA Weekly]]}}</ref> liquorice ၊ St. John's wort <ref>{{Cite web |title=Baikal |url=https://aqualife.ru/en/catalog/limonady-napitki/baikal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810065308/https://aqualife.ru/en/catalog/limonady-napitki/baikal/ |archive-date=10 August 2019 |access-date=10 August 2019 |publisher=Aqualife}}</ref> နှင့် laurel တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 December 2018 |title=Chernogolovka / Черноголовка |url=https://popkult.org/chernogolovka/ |access-date=10 August 2019 |website=Popkult}}</ref> == သမိုင်း == ဘိုင်ကယ်၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက်၏]] [[ကိုကာကိုလာ]] အစား အစားထိုးအဖြစ် တီထွင်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းဆိုဒါကုမ္ပဏီများသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတွင် ထိုအချိန်က လုပ်ငန်းလည်ပတ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤအဖျော်ယမကာကို ၁၉၈၀ မော်စကိုနွေရာသီအိုလံပစ်ကို မျှော်မှန်း၍ တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုနွေရာသီအိုလံပစ်၏ တရားဝင်အဖျော်ယမကာဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်စွာရောက်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Напиток Байкал 1977, 0,9л. ПЭТ |url=https://aqualife.ru/catalog/product/napitok-baykal-1977-0-9l-pet/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612141237/https://aqualife.ru/catalog/product/napitok-baykal-1977-0-9l-pet/ |archive-date=12 June 2021 |access-date=27 August 2020 |website=Aqualife}}</ref> ဤအဖျော်ယမကာ [[ဘိုင်ကယ်အိုင်|ကို ဘိုင်ကယ်ရေကန်]] <ref>{{Cite book |last=Morales |first=Bonnie Frumkin |date=2017 |title=Kachka: A Return to Russian Cooking |url=https://books.google.com/books?id=wE0eDgAAQBAJ&dq=baikal+drink&pg=PT375 |last2=Prichep |first2=Deena |publisher=Flatiron Books |isbn=978-1-250-08920-5 |page=364 |language=en}}</ref> ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုနှင့် ထူးခြားသောသဘာဝ၏ သင်္ကေတအဖြစ် မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Baikal 1.5L Che Group Oy |url=https://www.chegroup.fi/tuote/baikal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806223747/https://www.chegroup.fi/tuote/baikal/ |archive-date=6 August 2020 |access-date=27 August 2020 |website=Che Group Oy}}</ref> ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ပက်စီ|ပက်စီကို]] လာသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတွင် ထုတ်လုပ်ပြီးနောက် ဘိုင်ကယ်၏ ဖော်မြူလာကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့သည်။ <ref name="LA Weekly"/> <ref>{{Cite journal |last=Zykov |first=N |date=1973 |title=Квас, ситро и "пепси-кола" |url=http://www.ateismy.net/index.php/2012-09-22-15-33-38/1659-q-q116 |url-status=dead |journal=[[Nauka i Zhizn]] |volume=8 |pages=30–32 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016051855/http://www.ateismy.net/index.php/2012-09-22-15-33-38/1659-q-q116 |archive-date=2018-10-16 |access-date=2018-08-02}}</ref> "Baikal" သောက်စရာအတွက် ချက်နည်းတွင် အောက်ပါဖွဲ့စည်းပုံရှိသည်- ပြုပြင်ထားသော သောက်ရေ၊ အဖြူရောင် ပုံဆောင်ခဲသကြား၊ စစ်ထရစ်အက်ဆစ် (အက်စစ်ဓာတ်ထိန်းညှိပေးသည့်အရာ)၊ သဘာဝရနံ့ပစ္စည်းများ- ဆေးဖက်ဝင်အပင်အရသာ၊ ၎င်းတွင် ထုတ်ယူထားသော အရည်များ ပါဝင်သည်- ဆေးဖက်ဝင်အပင်များမှ ထုတ်ယူထားသော အရည်များ- sage၊ wormwood (Artemisia absinthium)၊ angelica အမြစ်၊ gentian၊ cardamom၊ hop ဆီ၊ eucalyptus ဆီ၊ bay leaf ဆီ၊ သဘာဝပန်းသီးအရသာ၊ elderflower ထုတ်ယူမှု၊ licorice အမြစ်ထုတ်ယူမှု၊ ဝိုင်တဆေးပေါင်းခံရည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် [[မော်စကိုမြို့|မော်စကို]] တွင် ဘိုင်ကယ်ကို ရှာရန် မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင်။ သို့သော် [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့|စိန့်ပီတာစဘတ်]] တွင် "ပိုလပ်စထရိုဗို" စက်ရုံမှ အဖျော်ယမကာ ထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2023)">ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> == ယနေ့ ဘိုင်ကယ် == ဘိုင်ကယ် ဖော်မြူလာအပေါ် မူပိုင်ခွင့်များကို ရုရှားအစိုးရ၏ {{Interlanguage link|Institute of Brewing, Drink and Wine Research|ru|Магарач_(институт)}} ပိုင်ဆိုင်သည်။ သည် Baikal ထုတ်လုပ်ခွင့်လိုင်စင်ကို ခွင့်ပြုထားသည်။ လက်ရှိတွင် ဖော်မြူလာကို [[ပက်စီ|Pepsi]] ၊ Dohler နှင့် Ost-Aqua အပါအဝင် အခြားကုမ္ပဏီငယ်များသို့ လိုင်စင်ခွင့်ပြုထားသည်။ အဆိုပါအင်စတီကျုသည် ကယ်လိုရီနည်းပြီး ဆီးချိုရောဂါနှင့် သင့်လျော်သော Baikal အချိုရည်များအတွက် ဖော်မြူလာအသစ်များကို တီထွင်နေပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Об институт филиал ФГБНУ "Федеральный научный центр пищевых систем им. В.М. Горбатова" РАН |url=http://www.vniinapitkov.ru/old/about/index.php?sphrase_id=7095 |access-date=27 August 2020 |website=Всероссийский научно-исследовательский институт пивоваренной, безалкогольной и винодельческой промышленности – филиал ФГБНУ «Федеральный научный центр пищевых систем им. В.М. Горбатова» РАН }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းနှင့် ပြည်ပတွင် Baikal အမည်ဖြင့် ရောင်းချသော ယေဘုယျကာဗွန်နိတ်အချိုရည်များစွာရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ကုမ္ပဏီအမျိုးမျိုးမှ ထုတ်လုပ်ကြသည် - ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ SLCO GmbH (Siberia Group)။ မူရင်း Baikal အချိုရည်မှ လှုံ့ဆော်မှုရရှိသော ထိုကဲ့သို့သော အချိုရည်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုမှာ [[Wostok (drink)|WOSTOK]] (ရုရှားဘာသာဖြင့် 'အရှေ့' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ) ဖြစ်ပြီး မော်စကိုတွင် နှစ်နှစ်ဆယ်နီးပါး နေထိုင်ခဲ့သော ဒတ်ချ်ဓာတ်ပုံဆရာတစ်ဦးက ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Wostok Dossier / Wostok |url=https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-dossier/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427203910/https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-dossier/ |archive-date=27 April 2022 |access-date=27 August 2020 |website=Wostok}}</ref> Wostok ၏ Tannenwald အရသာသည် မူရင်း ၁၉၇၃ ချက်နည်းကို အခြေခံထားသည်ဟု ဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web |title=Tannenwald / Wostok |url=https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-lemonades/tannenwald/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112023148/https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-lemonades/tannenwald/ |archive-date=12 November 2020 |access-date=27 August 2020 |website=Wostok}}</ref> Rospatent သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ Baikal ဟူသော ပေါင်းစပ်သတ်မှတ်ချက်ကို Irkutsk ရှိ Baikal LLC အမည်ဖြင့် Nice Classification "အရက်မပါသော ကာဗွန်နိတ်အဖျော်ယမကာများ" ၏ အတန်းအစား ၃၂ ရှိ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းတွင် လူသိများသော ကုန်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Общеизвестные в Российской Федерации товарные знаки №212 |url=https://www1.fips.ru/registers-doc-view/fips_servlet?DB=WKTM&DocNumber=212&TypeFile=html |access-date=2022-01-24 |website=www1.fips.ru |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124161231/https://www1.fips.ru/registers-doc-view/fips_servlet?DB=WKTM&DocNumber=212&TypeFile=html |url-status=dead }}</ref> === အကွာလိုက်ဖ် === လက်ရှိတွင် "BAIKAL" ဟူသော စကားလုံးအပါအဝင် ပေါင်းစပ်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသော အရက်မပါသော ကာဗွန်နိတ်အဖျော်ယမကာများကို စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ပုလင်းသွတ်ခြင်းကို LLC "PK" AQUALIFE " လုပ်ငန်းတွင် လိုင်စင်သဘောတူညီချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Байкал - Черноголовка — производитель напитков, снеков и кондитерских изделий в России |url=https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |access-date=2022-01-24 |website=chernogolovka.com |language=ru |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124171247/https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |url-status=dead }}</ref> OOO PK Aqualife သည် လက်ရှိတွင် Baikal အချိုရည်၏ ဗားရှင်းများစွာကို ထုတ်လုပ်နေပြီး၊ အသစ်ပြင်ဆင်ထားသော ချက်ပြုတ်နည်းများ၏ အမှတ်တံဆိပ်များစွာနှင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်၏ မူရင်းဖော်မြူလာနှစ်မျိုးလုံးဖြင့်လည်း ထုတ်လုပ်ပါသည်။ ဆိုဒါ၏ မူရင်းချက်ပြုတ်နည်းကို "Baikal 1977" ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အောက်တွင် ရောင်းချပြီး ချက်ပြုတ်နည်းအသစ်ကို "Baikal" အဖြစ်သာ ရောင်းချပါသည်။ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ်၏ မူရင်းချက်ပြုတ်နည်းကို အခြေခံထားသည့် vanilla နှင့် low calorie ကဲ့သို့သော ဗားရှင်းအသစ်များစွာကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Купить лимонад Байкал в Москве по низкой цене - Аквалайф |url=https://aqualife.ru/catalog/limonady-napitki/limonady/baykal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424231456/https://aqualife.ru/catalog/limonady-napitki/limonady/baykal/ |archive-date=24 April 2021 |access-date=27 August 2020 |website=Аквалайф}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် Coca-Cola သည် Fanta ၏ပြိုင်ဘက် [[Fantola]] အတွက် Aqualife ကိုတရားစွဲဆိုခဲ့ကြောင်း ရုရှားသတင်းစာ Kommersant ၏ အဆိုအရ သိရသည်။ <ref>{{Cite web |last=RR |date=11 November 2021 |title=Coca-Cola decided to sue the Russian competitor – Russian Reality |url=https://rusreality.com/2021/11/11/coca-cola-decided-to-sue-the-russian-competitor/ |access-date=2022-03-08 |archive-date=8 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308120539/https://rusreality.com/2021/11/11/coca-cola-decided-to-sue-the-russian-competitor/ |url-status=dead }}</ref> WOSTOK ထုတ်ကုန်လိုင်းကို WOSTOK - Baikal Getränke GmbH မှ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ထုတ်လုပ်ပြီး ရရှိနိုင်ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Wostok-Dossier / Wostok |url=https://www.wostok-limonade.de/de/wostok-dossier/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205201804/https://www.wostok-limonade.de/de/wostok-dossier/ |archive-date=2023-02-05 |access-date=2023-02-05 |website=Wostok |language=de}}</ref> === ယူကရိန်း === ထုတ်လုပ်သူအများအပြားသည် ယူကရိန်းတွင် «Байкал» ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အောက်တွင် Baikal ကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှတစ်ခုမှာ Dnipro ရှိ «Фастрон» နှင့် «Ерлан» စက်ရုံများနှင့် [[ကီးယက်မြို့|Kyiv ရှိ]] «Орлан» စက်ရုံတို့ဖြင့် Biola («Біола») ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်သူအချို့သည် "Synevyr" အမည်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသည်။ Re-Russification နှင့် ဆက်စပ်၍ ပြန်လည်အမှတ်တံဆိပ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> === ကာဇက်စတန် === TOO «ДальПродукт» သည် ကာဇက်စတန်၊ Almaty တွင် Baikal ကို ထုတ်လုပ်သည်။ == ပါဝင်ပစ္စည်းများ == Chernogolovka Baikal ၁ လီတာ ဖန်ပုလင်းတစ်လုံးတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်- Artesian ရေ၊ သကြား၊ ထုတ်ယူမှုများ (eleutherococcus၊ black tea)၊ caramel အရောင် ( E150 )၊ သဘာဝအရသာများ၊ အက်စစ်ဓာတ်ထိန်းညှိပေးသည့် citric acid၊ ဆီများ (cardamom၊ eucalyptus၊ lemon)၊ တာရှည်ခံပစ္စည်း sodium benzoate ။ <ref>{{Cite web |title=Черноголовка — голос природы |url=https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |access-date=2022-04-27 |website=chernogolovka.com |language=ru |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124171247/https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Baikal (drink)}} * Технологическая инструкция по производству концентрата для напитка «Байкал» ТИ 18-6-26-85။ Упрпиво Минпищепрома СССР။ 1985 ခုနှစ် * [http://www.vniinapitkov.ru Официальный сайт ГУ ВНИИ ПБ и ВП] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619220059/http://www.vniinapitkov.ru/ |date=19 June 2020 }} * [http://wostok-limonade.de Baikal Getränke GmbH တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ်] {{colas}} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="2" |Cola brands |- !Australia |Count Cola, Export Cola, LA Ice Cola, Schweppes Cola |- !Austria |Red Bull Simply Cola, Keli Cola |- !Bangladesh |Pran Cola |- !Brazil |Dolly Cola |- !Canada |Bec Cola, Big 8, Compliments, No Name, President's Choice, Selection |- !Czech Republic |Kofola |- !China |Future Cola (China Cola), Laoshan Cola |- !Colombia |Kola Román |- !Cuba |tuKola |- !Denmark |Jolly Cola, OpenCola |- !Finland |Olvi Cola |- !France |Auvergnat Cola, Breizh Cola, Corsica Cola, El Ché-Cola, Fada cola, Mecca-Cola |- !Germany |Afri-Cola, Club Cola, Fritz-kola, Premium-Cola, Sinalco, Vita Cola |- !Greece |Green Cola |- !India |Double Seven, Thums Up, Campa Cola |- !Hong Kong |Meadows Classic Cola, Sparkling Super Cola, Vita Cola |- !Iran |Parsi Cola, Topsia Cola, Zamzam |- !Ireland |Cavan Cola |- !Mexico |Mexicana Cola, Mexicola, Jarritos Cola, "Mexicoke" |- !Myanmar |Star Cola |- !New Zealand |Foxton Fizz |- !Pakistan |Amrat Cola, Pakola |- !Peru |Beed Cola, Kola Real, Cassinelli, Fruti Kola, Fuji-Cola, Isaac Kola, Inca Kola, Kola Real, Perú Cola, Triple Kola, Kola Escocesa |- !Poland |Polo Cockta |- !Sweden |Apotekarnes Cola, Cuba Cola, XL Cola |- !Saudi Arabia |Milaf Cola |- !Slovenia |Cockta |- !Thailand |Est Cola |- !Turkey |Cola Turka, Kristal Kola, Sarıyer Kola |- !Trinidad and Tobago |Cole Cold |- !United Kingdom |Barr Cola, Evoca Cola, Fentimans Curiosity Cola, Fever-Tree Distillers Cola, Maxi-Cola, Qibla Cola, Red Kola, Rola Cola, Ubuntu Cola, Virgin Cola |- !United States |365, Big K, Blue Sky, Boost!, Boylan, Bubba, Caleb's Kola, Coca-Cola (Diet Coke, Zero Sugar), Tab, Cott, Cricket Cola, Diet Rite, Double Cola, Dublin, Faygo, Filbert's, Fitz's, Fukola Cola, Grandpa Graf's, Grapette, Hank's Naturals Mexicola, Jolt Cola, Jones Soda, Like Cola, Maraschino Cola, Mr. Cola, Nuka Cola, Olipop, Pepsi, Poppi, RC Cola, Reed's, King Kong Cola, Sam's Choice, Shasta, Signature, Stars & Stripes, Triple Cola, Vess, Virgil's, Zevia |- !Vanuatu |Lava Cola |- !Venezuela |Frescolita |} [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 1zcrg7oo4m5b7vxw1my73076o9cmkwf 0 287563 1039650 1038839 2026-06-20T02:09:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039650 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | title = ဘူရ်ကာ (Burqa) | titleclass = fn summary | image = [[File:Burqa Afghanistan 01.jpg|thumb|center|220px]] | caption = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကာဘူးလ်မြို့တွင် ဘူရ်ကာဝတ်ဆင်ထားသည့် အမျိုးသမီးများ (၂၀၁၀) | label1 = အမျိုးအစား | data1 = အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးဝတ်စုံ | label2 = အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်း | data2 = ပိုလီအက်စတာ (Polyester)၊ ချည်ထည် (Cotton)၊ ပိုးထည် (Silk) | label3 = အဓိကတွေ့ရသော ဒေသ | data3 = အလယ်အာရှ နှင့် တောင်အာရှ (အထူးသဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန် နှင့် ပါကစ္စတန်) }} '''ဘူရ်ကာ''' (Burqa သို့မဟုတ် Burka; {{lang-ar|برقع}}) သည် အချို့သော [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ဝင် အမျိုးသမီးများ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများတွင် ခန္ဓာကိုယ်နှင့် မျက်နှာကို အပြင်လူများ မမြင်နိုင်စေရန် ဝတ်ဆင်ကြသည့် တစ်ကိုယ်လုံးဖုံး ဝတ်စုံ (Enveloping outer garment) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=What's the difference between a hijab, niqab and burka? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45112500 |website=BBC News |date=9 August 2018 |access-date=8 June 2026 |language=en-GB }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ဤဝတ်စုံသည် ဝတ်ဆင်သူ၏ ဆံပင်၊ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးနှင့် မျက်နှာကိုပါ လုံးဝလုံခြုံအောင် ဖုံးအုပ်ထားလေ့ရှိပြီး၊ အပြင်လောကကို မြင်နိုင်ရန်အတွက် မျက်လုံးနေရာတွင် ပိုက်ကွန်ကဲ့သို့သော ဇကာကွက် (Mesh screen) တစ်ခုကို ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ထားသည်။<ref>{{cite book |last=Esposito |first=John L. |title=The Oxford Dictionary of Islam |year=2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0195125580 |pages=47 |language=en}}</ref> ဘူရ်ကာကို အာရပ်ကမ္ဘာ၊ ဗဟိုအာရှနှင့် တောင်အာရှဒေသအချို့ရှိ အမျိုးသမီးများ ရိုးရာနှင့် ဘာသာရေးထုံးတမ်းအရ ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံရှိ တာလီဘန် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အမျိုးသမီးများ မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ရမည့် ဝတ်စုံအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းခံရပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ လူသိများထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Graham-Harrison |first=Emma |title=Taliban order all Afghan women to wear burqa in public |url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/07/taliban-order-all-afghan-women-to-wear-burqa-in-public |work=The Guardian |date=7 May 2022 |access-date=8 June 2026 |language=en-GB}}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများ၏ အခြားမျက်နှာဖုံးအဝတ်အစားဖြစ်သော နီကပ်ဘ် (Niqab) နှင့် ကွဲပြားသည့်အချက်မှာ နီကပ်ဘ်သည် မျက်လုံးနေရာကို အပေါက်ဖောက်ပေးထားသော်လည်း၊ ဘူရ်ကာသည် မျက်လုံးအပါအဝင် တစ်ကိုယ်လုံးကို ဇကာကွက်ဖြင့်ပါ ပိတ်ဆို့ဖုံးအုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Hijab, Niqab, Burqa: What is the difference? |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/3/hijab-niqab-burqa-what-is-the-difference |website=Al Jazeera |date=3 September 2021 |access-date=8 June 2026 |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ခန္ဓာကိုယ်နှင့် မျက်နှာကို ကာကွယ်ဖုံးအုပ်သည့် ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် အစ္စလာမ်ဘာသာ မပေါ်ထွန်းမီကတည်းက အလယ်ပိုင်းအာရှနှင့် မြေထဲပင်လယ်ဒေသများတွင် တည်ရှိခဲ့သော လူမှုယဉ်ကျေးမှုဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ahmed |first=Leila |title=Women and Gender in Islam: Historical Roots of a Modern Debate |year=1992 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0300055832 |pages=11-15 |language=en}}</ref> ဘာသာရေးပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ မျက်နှာဖုံးအုပ်ခြင်း ကို ဘီစီ ၁၃ ရာစုခန့်က အဆီးရီးယားအင်ပါယာ (Assyrian Empire) တွင် အဆင့်မြင့်အမျိုးသမီးများ၏ လူမှုရေးအဆင့်အတန်း (Social status) ကို ပြသရန် ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြပြီး၊ ပြည့်တန်ဆာများနှင့် ကျေးကျွန်အမျိုးသမီးများကိုမူ မျက်နှာဖုံးခြင်းမပြုရန် တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=El Guindi |first=Fadwa |title=Veil: Modesty, Privacy and Resistance |url=https://www.bloomsbury.com/uk/veil-9781859739242/ |website=Bloomsbury Publishing |year=1999 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာတွင် အမျိုးသမီးများ လုံခြုံစွာဝတ်ဆင်ခြင်း ဟေဂျာပ် နှင့် ပတ်သက်၍ ကိုရ်အာန်ကျမ်းစာ (Quran) တွင် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါရှိသည်။ ကိုရ်အာန်ကျမ်းမြတ် စူရဟ် အန္နူးရ် (Surah An-Nur 24:31) တွင် အမျိုးသမီးများသည် ၎င်းတို့၏ ရင်ဘတ်များကို ခြုံထည်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားရန်နှင့် လှပမှုများကို အပြင်လူများအား မပြသရန် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite book |last=Adamec |first=Ludwig W. |title=Historical Dictionary of Islam |year=2009 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0810861619 |pages=136 |language=en}}</ref> သို့သော် မျက်နှာနှင့် လက်ဖဝါးပါမကျန် တစ်ကိုယ်လုံးကို ပိတ်ဆို့ဖုံးအုပ်ရမည့် "ဘူရ်ကာ" ဝတ်ဆင်ခြင်းအပေါ် အစ္စလာမ်ဘာသာရေးပညာရှင်များအကြား ယူဆချက် ကွဲပြားကြသည်။အစ္စလာမ်သာသနာ၏ ပင်မအယူဝါဒဂိုဏ်းကြီးများ (ဥပမာ- ဟာနဖီ၊ မာလီကီ နှင့် ရှာဖီအီ) ရှိ ပညာရှင်အများစုက အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် အများပြည်သူရှေ့တွင် မျက်နှာနှင့် လက်ဖဝါးကို ဖော်ပြခွင့်ရှိပြီး ဘူရ်ကာကဲ့သို့ တစ်ကိုယ်လုံးပိတ်ဖုံးရန် မလိုအပ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Roald |first=Anne Sofie |title=Women in Islam: The Western Experience |year=2001 |publisher=Routledge |isbn=978-0415248969 |pages=254-257 |language=en}}</ref>ဆာလာဖီ (Salafi) နှင့် ဝဟာဘီ (Wahhabi) ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်သည့် အယူဝါဒအုပ်စုများကမူ အမျိုးသမီး၏ မျက်နှာသည်လည်း လိင်စိတ်နှိုးဆွမှု ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဘူရ်ကာ သို့မဟုတ် နီကပ်ဘ်ကို မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ရမည်ဟု တင်းကျပ်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။<ref>{{cite journal |last=Secor |first=Anna |title=The Veil and Urban Space in Istanbul: Women's Dress, Freedom and Islamic Nationalism |journal=Gender, Place & Culture |year=2002 |volume=9 |issue=1 |pages=5-22 |doi=10.1080/09663690120115010 |language=en}}</ref> [[File:Burqa seller in Afghanistan.jpg|thumb|right|220px|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံရှိ ဈေးဆိုင်တစ်ခုတွင် အပြာရောင် ဘူရ်ကာဝတ်စုံများကို ချိတ်ဆွဲရောင်းချနေပုံ။]] ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဘူရ်ကာသည် ရိုးရာဝတ်စုံအဆင့်မှသည် နိုင်ငံရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ဘူရ်ကာဝတ်ဆင်ခြင်းကို တရားဝင်ပယ်ဖျက်၍ အမျိုးသမီးများ လွတ်လပ်စွာ ဝတ်ဆင်ခွင့် ရရှိခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite book |last=Dupree |first=Nancy Hatch |title=The Women of Afghanistan |year=1986 |publisher=The Asia Society |pages=20-25 |language=en}}</ref> သို့သော်လည်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန် အဖွဲ့က အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ပထမအကြိမ် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့၏ တင်းကျပ်လှသော ရှာရီယာဥပဒေ (Sharia law) အောက်တွင် အမျိုးသမီးများ အပြင်ထွက်ပါက ဘူရ်ကာကို လုံးဝမဖြစ်မနေ (Mandatory) ဝတ်ဆင်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဥပဒေကို မလိုက်နာဘဲ ဘူရ်ကာ မဝတ်ဆင်သည့် အမျိုးသမီးများကို လမ်းမပေါ်တွင် လူသိရှင်ကြား ရိုက်နှက်အရေးယူခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |title=The Taliban's War on Women: A Health and Human Rights Crisis in Afghanistan |url=https://www.phr.org |website=Physicians for Human Rights |year=1998 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref> [[File:Taliban beating woman in public RAWA.jpg|thumb|right|220px|တာလီဘန်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ဘူရ်ကာဝတ်ဆင်ထားသော်လည်း ၎င်းတို့သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းနှင့် မညီညွတ်ဟုဆိုကာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား လူပုံအလယ်တွင် ကြာပွတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်နေပုံ (၁၉၉၉)။]] ၂၀၀၁ ခုနှစ် တာလီဘန်အစိုးရ ပြုတ်ကျသွားချိန်တွင် တင်းကျပ်မှုများ လျော့ပါးသွားခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန်တို့ ဒုတိယအကြိမ် အာဏာပြန်ရလာသောအခါ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလတွင် အမျိုးသမီးများ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများ၌ ဘူရ်ကာကို ပြန်လည်ဝတ်ဆင်ရန် အမိန့်ဒီကရီ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news |last=الجزيرة |title=Taliban orders female Afghan TV presenters to cover faces |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/5/19/taliban-orders-female-afghan-tv-presenters-to-cover-faces |work=Al Jazeera |date=19 May 2022 |access-date=8 June 2026 |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နှင့် ဒိန်းမတ် အစရှိသည့် ဥရောပနိုင်ငံအချို့တွင် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်နှင့် အမျိုးသမီးတန်းတူညီမျှရေး ရှုထောင့်များကြောင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများ၌ ဘူရ်ကာနှင့် နီကပ်ဘ်ကဲ့သို့သော မျက်နှာဖုံးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို ဥပဒေဖြင့် ပိတ်ပင်တားမြစ်ထားကြသည်။<ref>{{cite news |last=Willsher |first=Kim |title=France's burqa ban: five years on 'where is the freedom?' |url=https://www.theguardian.com/world/2015/oct/09/frances-burqa-ban-five-years-on-where-is-the-freedom |work=The Guardian |date=9 October 2015 |access-date=8 June 2026 |language=en-GB}}</ref> == အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးနှင့် ဘူရ်ကာ == ဘူရ်ကာ ဝတ်ဆင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ်အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများ (Feminists)၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများအကြား ရှုမြင်ပုံ အဓိက လမ်းကြောင်းနှစ်ခု ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ အများစုနှင့် လစ်ဘရယ်ဝါဒီများ (Liberals) က ဘူရ်ကာကို အမျိုးသမီးများအပေါ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခြင်း၊ လိင်ခွဲခြားခြင်း နှင့် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်တည်မှုကို လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှ ပယ်ဖျက်ခြင်း တို့၏ ပြတ်သားသော သင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Okin |first=Susan Moller |title=Is Multiculturalism Bad for Women? |year=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691004327 |pages=12-16 |language=en}}</ref> တာလီဘန်ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အုပ်ချုပ်မှုများအောက်တွင် အမျိုးသမီးများသည် မိမိတို့၏ ဆန္ဒမပါဘဲ ဘူရ်ကာကို ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ ဝတ်ဆင်ရခြင်းသည် လူသားတစ်ဦး၏ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် (Autonomy) ကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Human Rights Watch World Report 2024: Afghanistan |url=https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/afghanistan |website=Human Rights Watch |year=2024 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref>တစ်ကိုယ်လုံးကို ထူထဲသော အဝတ်အထည်များဖြင့် အမြဲတစေ ပိတ်ဆို့ထားရခြင်းကြောင့် အမျိုးသမီးများတွင် နေရောင်ခြည်ရရှိမှု နည်းပါးကာ ဗီတာမင် ဒီ ချို့တဲ့ခြင်း (Vitamin D deficiency)၊ အရိုးပျော့ရောဂါနှင့် အရေပြားဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားစေသည်ဟု ဆေးပညာဆိုင်ရာ သုတေသနများက ထောက်ပြထားသည်။<ref>{{cite journal |last=Groom |first=S. |title=Vitamin D deficiency in veiled women |journal=The Lancet |year=2002 |volume=359 |issue=9312 |pages=1156 |doi=10.1016/S0140-6736(02)08169-X |language=en}}</ref>မျက်နှာတစ်ခုလုံးကို ဖုံးအုပ်ထားရခြင်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ခွင်များ၊ ပညာရေးနယ်ပယ်များနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးများတွင် ထိရောက်စွာ ပါဝင်နိုင်စွမ်းကို လျော့နည်းစေပြီး အမျိုးသမီးများကို အိမ်တွင်း၌သာ ပိတ်လှောင်ထားသည့် စနစ်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အစ္စလာမ္မစ် အမျိုးသမီးဝါဒီများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆက်စပ်တွေးခေါ်သူများ က ဘူရ်ကာ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို အမျိုးသမီးများ၏ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ခွင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသင့်ကြောင်း တင်ပြကြသည်။<ref>{{cite journal |last=Mahmood |first=Saba |title=Feminist Theory, Embodiment, and the Docile Agent: Some Reflections on the Egyptian Islamic Revival |journal=Cultural Anthropology |year=2001 |volume=16 |issue=2 |pages=202–236 |doi=10.1525/can.2001.16.2.202 |language=en}}</ref> ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများနှင့် လွတ်လပ်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် နေထိုင်သည့် အချို့သော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများသည် မည်သူ့မျှ ဖိအားမပေးဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒ၊ ဘာသာရေးအပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု နှင့် ရိုးရာဂုဏ်သိက္ခာကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဘူရ်ကာကို မိမိဘာသာ ရွေးချယ်ဝတ်ဆင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Abu-Lughod |first=Lila |title=Do Muslim Women Need Saving? |year=2013 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674725164 |pages=35-42 |language=en}}</ref> အမျိုးသမီးများ၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ခန္ဓာကိုယ် ဖော်ထုတ်ပြသခြင်းဖြင့်သာ တိုင်းတာလေ့ရှိသည့် အနောက်တိုင်း၏ စံနှုန်းများအပေါ် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုကာ၊ မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို စီးပွားဖြစ် ကုန်စည်ပြုလုပ်ခြင်း မှ ကာကွယ်ရန် ဤဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။ နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် ခေတ်သစ်လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများတွင် ဘူရ်ကာနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိကသော့ချက်မှာ "အတင်းအဓမ္မ ဖိအားပေးစေခိုင်းမှု" ရှိ၊ မရှိဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ တာလီဘန်ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ရန် အတင်းအကျပ် ညွှန်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အချို့နိုင်ငံများက လုံးဝမဝတ်ဆင်ရန် ဥပဒေဖြင့် ကန့်သတ်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးသည် အမျိုးသမီးများ၏ "ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်" ကို ထိပါးရာရောက်သည်ဟု ကမ္ဘာ့လူ့အခွင့်အရေး လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများက သုံးသပ်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} 9nseqgihrp9obflx6y719ow1r08bcud 0 287571 1039625 1038132 2026-06-19T22:15:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039625 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | title = ပါတိတ် (Batik) | titleclass = fn summary | image = [[File:Batik Trusmi Cirebon (23).jpg|thumb|center|220px]] | caption = အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဆီရီဘွန်မြို့ရှိ ထရုစ်မီ (Trusmi) ရွာ၌ ရိုးရာနည်းလမ်းအတိုင်း ဖယောင်းဒီဇိုင်းရေးဆွဲနေသည့် ပါတိတ်အထည်လုပ်ငန်းခွင် | label1 = အမျိုးအစား | data1 = ဖယောင်းပိတ်ဆေးဆိုးပန်းရိုက် အနုပညာ (Wax-resist dyeing) | label2 = အဓိကတွေ့ရသော နေရာ | data2 = အရှေ့တောင်အာရှ (အထူးသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား) နှင့် သီရိလင်္ကာ၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ | label3 = ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့် | data3 = ယူနက်စကို (UNESCO) ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် (၂၀၀၉) }} '''ပါတိတ်''' (Batik;ꦢꦡꦶꦏ꧀) သည် အထည်အလိပ်များပေါ်တွင် [[ဖယောင်း]] ကို အသုံးပြု၍ ဆေးရည်မစိမ့်ဝင်နိုင်သော နည်းလမ်း ဖြင့် အလှဆင် ရေးဆွဲချုပ်လုပ်ထားသည့် ရိုးရာဒီဇိုင်းဆန်း အထည်အလိပ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=What is Batik? |url=https://TheBatikGuild.com/what-is-batik |website=The Batik Guild |access-date=8 June 2026 |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ပါတိတ်ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ဂျာဗား ဘာသာစကား|ဂျာဗားဘာသာစကား]] ရှိ "အမှတ်အသားပြုလုပ်ခြင်း" သို့မဟုတ် "အစက်အပြောက်များ ရေးဆွဲခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "အမ်ဘာတိတ်" (Ambatik) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Kerlogue |first=Fiona |title=Batik: Design and Style |year=2004 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0500284773 |pages=12-15 |language=en}}</ref> ပါတိတ်လုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာ့ဒေသအများအပြားတွင် တွေ့ရှိရသော်လည်း [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[ဂျားဗားကျွန်း|ဂျာဗားကျွန်း]] ၏ ပါတိတ်အနုပညာသည် နည်းစနစ်၊ ပန်းချီဒီဇိုင်းနှင့် လက်ရာအဆန်းပြားဆုံးအဖြစ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ အသိအမှတ်ပြုခံထားရသည်။ ယူနက်စကို (UNESCO) အဖွဲ့ကြီးက ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားပါတိတ် ကို "လူသားမျိုးနွယ်စု၏ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်" (Masterpiece of Oral and Intangible Heritage of Humanity) အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Indonesian Batik |url=https://ich.unesco.org/en/RL/indonesian-batik-00170 |website=UNESCO |year=2009 |access-date=8 June 2026 |language=en}}</ref> ပါတိတ်ပြုလုပ်ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် 'ချန်တင်း' (Canting) ဟုခေါ်သော ကြေးနီကလောင်ငယ်ဖြင့် ဖယောင်းရည်ကို အထည်ပေါ်၌ လက်ဖြင့် ပန်းချီကားကဲ့သို့ စိတ်ရှည်စွာ ရေးဆွဲသည့်စနစ် (Batik Tulis) နှင့် ဒီဇိုင်းပုံစံတုံးဖြင့် ရိုက်နှိပ်သည့်စနစ် (Batik Cap) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။<ref>{{cite book |last=Elliott |first=Inger McCabe |title=Batik: Fabled Cloth of Java |year=2004 |publisher=Periplus Editions |isbn=978-0794602437 |pages=45 |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ပါတိတ်အထည်များကို အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားမရွေး နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ရိုးရာပွဲလမ်းသဘင်များတွင် လုံချည်၊ ရင်ဖုံးအင်္ကျီနှင့် ဝတ်စုံများအဖြစ် အထူးနှစ်ခြိုက်စွာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ပါတိတ်နှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု == ပါတိတ်အထည်များသည် မြန်မာ့အထည်အလိပ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] ကတည်းက သွင်းကုန်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့လူနေမှုစနစ်နှင့် ခွဲခြားမရအောင် အသားကျ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်မှု၊ သံတမန်ရေးရာ ဆက်ဆံရေးများမှတစ်ဆင့် ဂျာဗားပါတိတ် (မြန်မာအခေါ် ဂျာဗားလုံချည်) များသည် မြန်မာ့နန်းတွင်းအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် လူကုံထံများအကြား ဆန်းပြားသော အဆင့်မြင့်အထည်များအဖြစ် ခေတ်စားခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=အုန်း |first=သန်း |title=မြန်မာ့ရိုးရာအထည်အလိပ်နှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသမိုင်း |year=၂၀၁၂ |publisher=စာပေဗိမာန် |pages=၈၅-၉၀ |language=my}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါတိတ်ကို အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားမရွေး ရာသီဥတုနှင့် ကိုင်ညီပြီး ဝတ်ဆင်ရ လွယ်ကူစိုပြေသောကြောင့် နေ့စဉ်အိမ်ဝတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရုံးတက်ရုံးဆင်း ဝတ်စုံအဖြစ်လည်းကောင်း အထူးနှစ်ခြိုက်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် ပါတိတ်ပိတ်စများကို မြန်မာ့ရိုးရာ ရင်ဖုံးအင်္ကျီ၊ ရင်စိအင်္ကျီ တိုက်ပုံများနှင့် တွဲဖက်၍ဖြစ်စေ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်ကနုတ်ဒီဇိုင်းများကို ပါတိတ်နည်းစနစ်ဖြင့် ပြန်လည်ဆန်းသစ်ထားသော အထည်များကိုဖြစ်စေ ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ဂုဏ်ယူစွာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>{{cite journal |last=နန်းညွန့်ဆွေ |title=မြန်မာ့ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုနှင့် ခေတ်ရိုးရာပါတိတ် |date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၈ |journal=မြဝတီမဂ္ဂဇင်း |volume=၄၆ |issue=၁၀ |pages=၄၅-၄၈ |language=my}}</ref> === ပြည်တွင်းဖြစ် ပါတိတ်လုပ်ငန်းများနှင့် ဒီဇိုင်းဆန်းသစ်မှု === မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက ပြည်တွင်းဖြစ် ပါတိတ်လက်မှုလုပ်ငန်းများကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် မွန်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်းရှိ [[မြိတ်မြို့]]နှင့် [[ကော့သောင်းမြို့]]တို့သည် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနိုင်ငံတို့နှင့် ရေလမ်းကုန်သွယ်မှု နီးစပ်သဖြင့် ပါတိတ်အတတ်ပညာနှင့် ဒီဇိုင်းများ ပိုမိုထွန်းကားသည်။ မြန်မာ့ပါတိတ်ပညာရှင်များသည် ဂျာဗားရိုးရာ ကနုတ်များကို မြန်မာ့ရိုးရာ [[လောကနတ်]]၊ [[ကရ​ဝိက်|ကရဝိက်]]ငှက်၊ [[ပန်းဆယ်မျိုး]]လာ ကနုတ်ပန်းများနှင့် [[အင်းလေးကန်]] ရှုခင်းပုံစံများဖြင့် ပေါင်းစပ်ကာ "မြန်မာ့ဆန်းသစ် ပါတိတ်ဒီဇိုင်း" များအဖြစ် ပြောင်းလဲတီထွင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=မျိုးသူရ |title=တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းက ပါတိတ်လုပ်ငန်းနှင့် မြန်မာ့လက်မှုအနုပညာ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/news-73829 |website=မြန်မာ့ဒီဂျစ်တယ်သတင်းစာ |date=၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |access-date=၈ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=my }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ပါတိတ်အထည်များသည် ရိုးရာလုံချည်အဆင့်မှသည် ခေတ်ပြိုင်ဖက်ရှင်လောက သို့ ကူးပြောင်းလာပြီး အမျိုးသားဝတ် ပါတိတ်ရှပ်အင်္ကျီများ၊ ခေတ်မီအမျိုးသမီးဝတ် ဂါဝန်များနှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ (ဥပမာ- လက်ကိုင်အိတ်၊ ပုဝါ) အထိ မြန်မာ့လူငယ်ထုအကြား အထူးခေတ်စားလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်ဖက်ရှင်သီတင်းပတ်တွင် မြန်မာ့ရိုးရာပါတိတ်ကို ခေတ်ပြိုင်ဒီဇိုင်းဖြင့် ပုံဖော်ဆန်းသစ် |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၅ မတ် ၂၀၂၄ |location=ရန်ကုန် |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === ရှေးဦးကာလမှ အစောပိုင်းခေတ်သစ်ကာလ === <gallery class="center" mode="nolines" heights="180px" widths="220px" caption="ဖယောင်းပိတ်ဆေးဆိုးနည်းစနစ်ကို အသုံးပြုထားသည့် ရှေးဟောင်းအထည်အလိပ်များနှင့် ပုံဖော်မှုများ"> File:Niya batik.jpg|တရုတ်နိုင်ငံ၊ နိယ (တာရင်မ်မြစ်ဝှမ်း) မှ တွေ့ရှိရသော တတိယရာစုမှ စတုတ္ထရာစုဦးပိုင်းခေတ် ဆေးဆိုးထားသည့် အထည်အလိပ်အပိုင်းအစ File:Egypt, Byzantine period, 1st half of 6th century - Resist-Dyed Hanging with Biblical Scenes - 1951.400 - Cleveland Museum of Art.tif|ဘိုင်ဇန်တိုင်းခေတ် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ ဆေးဆိုးပန်းရိုက်ထားသည့် ဆဋ္ဌမရာစုဦးပိုင်း သမ္မာကျမ်းစာလာ အခန်းကဏ္ဍပါ လိုက်ကာအပိုင်းအစ File:Ceremonial Banner from India, possibly 14th century, Honolulu Museum of Art.JPG|အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ၁၄ ရာစုခန့်က ဟု ခန့်မှန်းရသော ဘာသာရေးအခမ်းအနားသုံး အလံတော် </gallery> ပါတိတ်ကဲ့သို့ ဖယောင်းပိတ်၍ ဆေးဆိုးသည့် အနုပညာ (Resist dyeing) သည် ရှေးကျသော အနုပညာပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ ၄ ရာစုကတည်းက [[အီဂျစ်ပြည်ဟောင်းခေတ်|အီဂျစ်နိုင်ငံ]]တွင် မမ်မီရုပ်အလောင်းများကို ပတ်ရန်အတွက် ပိတ်ချောထည်များကို ဖယောင်းရည်စိမ်ပြီး ကလောင်တံဖြင့် ခြစ်၍ ဒီဇိုင်းဖော်သည့်စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အလယ်ခေတ် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအုပ်ချုပ်မှုအောက်က ရောမအီဂျစ်ခေတ်အထိ ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် ထိုခေတ်က အထည်အလိပ်အပိုင်းအစများ တွေ့ရခဲသည်။<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Elizabeth Dospěl |last2=Krody |first2=Sumru Belger |last3=Bühl |first3=Gudrun |year=2019 |title=Woven Interiors: Furnishing Early Medieval Egypt |place=Washington |publisher=The George Washington University Museum and The Textile Museum |url=https://museum.gwu.edu/sites/g/files/zaxdzs6286/files/Woven%20Interiors%20Catalogue.pdf |isbn=978-0-87405-040-0|pages=67–68, 86}}</ref> အာရှတိုက်တွင်မူ အဆိုပါနည်းစနစ်ကို အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နိုင်ငံ [[ထန်မင်းဆက်]]နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ [[နာရာခေတ်]]တို့တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ ရှိသည်။ အာဖရိကတိုက်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားရှိ ယိုရူဘာ (Yoruba) လူမျိုးများ၊ ဆီနီဂေါရှိ ဆိုနင်ကေ (Soninke) နှင့် ဝိုလိုဖ် (Wolof) လူမျိုးများက ဤနည်းပညာကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။{{sfn|Nava|1991|}} [[File:Prajnaparamita clothes detail.JPG|thumb|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျကာတာမြို့ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်တွင် ပြသထားသော ၁၃ ရာစု ဂျာဗားအရှေ့ပိုင်း ပညာပါရမီတာ (Prajnaparamita) နတ်သမီးရုပ်တု၏ ဝတ်ဆင်ထားသော အဝတ်အစားဒီဇိုင်း အနီးကပ်မြင်ကွင်း]] ပါတိတ်အနုပညာသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာဗားကျွန်း]]တွင် အမြင့်မားဆုံး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သော်လည်း အဆိုပါဒေသ၏ အပူပိုင်းမိုးနည်းရေရှား ရာသီဥတုကြောင့် အထည်အလိပ်များ ရေရှည်မတည်တံ့နိုင်ဘဲ သမိုင်းဦးကာလကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် ခဲယဉ်းလှသည်။ ဒတ်ခ်ျ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် G. G. Rouffaer နှင့် H. H. Juynboll တို့က ဤနည်းပညာသည် ခရစ်နှစ် ၆ ရာစု သို့မဟုတ် ၇ ရာစုအတွင်း အိန္ဒိယ သို့မဟုတ် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့မှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း တင်ပြခဲ့ကြသည်။{{sfn|Nava|1991|}}{{sfn|Rouffaer & Juynboll|1899}} ရိုးရာပါတိတ် ကနုတ်ဒီဇိုင်းအချို့သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူ-ဗုဒ္ဓဘာသာ ရုပ်တုများ (ဥပမာ- ဂျာဗားအရှေ့ပိုင်းရှိ ပညာပါရမီတာနတ်သမီးရုပ်တု) တွင် ပါဝင်သော ဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် တူညီနေခြင်းကြောင့် အချို့သော စာရေးဆရာများက ပါတိတ်ကို ဂျာဗား၏ ဟိန္ဒူ-ဗုဒ္ဓဘာသာခေတ် (ခရစ်နှစ် ၈ ရာစုမှ ၁၆ ရာစု) တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Volkenkunde">{{cite web |title=Prajnaparamita and other Buddhist deities |url=http://volkenkunde.nl/nl/node/1049 |publisher=Volkenkunde Rijksmuseum |access-date=1 May 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502004644/http://volkenkunde.nl/nl/node/1049 |archive-date=2 May 2014 }}</ref> သို့သော် အချို့သော ပညာရှင်များကမူ ဒီဇိုင်းပုံစံ တူညီရုံမျှဖြင့် ပါတိတ်အထည်ဟု တထေရာတည်း မပြောနိုင်ကြောင်း၊ အခြားသော ဆက်စပ်မှုမရှိသည့် နည်းစနစ်များဖြင့်လည်း ဤဒီဇိုင်းကို ဖော်ဆောင်နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။{{sfn|Pullen|2021|pp=58}} အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်မီက မည်သည့်အထောက်အထားတွင်မျှ "ပါတိတ်" (Batik) ဟူသော စကားလုံးကို မတွေ့ရသဖြင့် အချို့ပညာရှင်များက ပါတိတ်သည် ၁၆ ရာစု [[မာဂျာပါဟစ် အင်ပါယာ]] (Majapahit) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဂျာဗားဟိန္ဒူ-ဗုဒ္ဓဘာသာခေတ် အဆုံးပိုင်းကျမှသာ ထွန်းကားလာခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။{{sfn|Langewis & Wagner|1964|pp=16}}{{sfn|Maxwell|2003|pp=325}} သို့သော်လည်း ဤယူဆချက်သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင်မှ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည့် ဂျာဗားကျွန်း၏ အစောဆုံး ပါတိတ်အထည်အလိပ် အထောက်အထားကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။ အဆိုပါ အပြာနှင့် အဖြူရောင်စပ် ကုလားကာပုဝါ (Valance) အား [[ကာဗွန်သက်တမ်းရှာဖွေခြင်း]] (Carbon dating) အရ ၁၃ ရာစု သို့မဟုတ် ၁၄ ရာစု မာဂျာပါဟစ်ခေတ်ဦးပိုင်းက ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ၎င်းပါတိတ်၏ အရည်အသွေးနှင့် သက်တမ်းအရ ထိုခေတ်ကတည်းက ဆန်းပြားသော ပါတိတ်နည်းပညာများ တည်ရှိနေပြီဖြစ်သော်လည်း ခေတ်စားပြီးဖြစ်သည့် [[အိကတ်]] (Ikat - ဖျင်ခတ်ချည်ဆိုး) အထည်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နေရဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။{{sfn|Sardjono & Buckley|2022}} ပါတိတ်အတတ်ပညာသည် နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် ဂျာဗားရှိ အစ္စလာမ်မစ်နန်းတွင်းများ၌ ပိုမိုထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပါတိတ်ဒီဇိုင်းများ တိုးတက်လာရခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာသော ဂုဏ်သရေရှိ နိုင်ငံခြားဖြစ် အထည်အလိပ်များ (ဥပမာ- အိန္ဒိယဖြစ် ပတိုလာဆာရီ - Patola sari) ကို အတုယူချုပ်လုပ်လိုစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။{{sfn|Brussel|2021|pp=25-26}} ၁၇ ရာစုတွင် [[ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ]] (VOC) က အင်ဒိုနီးရှားတွင် ကုန်သွယ်မှု လက်ဝါးကြီးအုပ်ရေး မူဝါဒကို စတင်ကျင့်သုံးချိန်၌ ဒတ်ချ်တို့၏ အထည်အလိပ်ရောင်းအားကို ထိခိုက်စေခဲ့သော ထုတ်ကုန်များထဲတွင် ပါတိတ်အထည်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ ကိုရိုမန်ဒယ်ကမ်းခြေ (Coromandel coast) မှ ဒတ်ချ်တို့ တင်သွင်းလာသော ချင့်ဇ် (Chintz - ပန်းရိုက်ပိတ်ချော) အထည်များသည် ဒေသတွင်း၌ အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ထုတ်လုပ်နေသည့် ပါတိတ်အထည်များကို မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite journal |last=Ruurdje |first=Laarhoven |title=A Silent Textile Trade War: Batik Revival as Economic and Political Weapon in 17th Century Java |date=September 2012 |journal=Textile Society of America Symposium Proceedings |url=https://digitalcommons.unl.edu/tsaconf/705}}</ref> === ခေတ်သစ်ကာလ === <gallery class="center" mode="nolines" heights="180px" widths="220px" caption="ခေတ်သစ် ပါတိတ်အထည်များနှင့် ပုံဖော်မှုများ"> File:Raffles A Javan Chief in his ordinary dress.jpg|''The History of Java'' စာအုပ်ပါ ၁၉ ရာစုဦးပိုင်းက ပါတိတ်ပုဆိုး (Sarong) ဝတ်ဆင်ထားသည့် ဂျာဗားခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ ပုံစံ File:Sarong, Northern Java, Indonesia, 1900-1910, cotton - Cincinnati Art Museum - DSC04349.JPG|၂၀ ရာစုဦးပိုင်း ဂျာဗားမြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းစတိုင် ပေဆီဆီရ် (Pesisir) ပါတိတ်လုံချည် File:Batik pedalaman - sidha drajat.JPG|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဆိုလို (Solo) မြို့မှ 'ဆီဒါဒရာဂျတ်' (Sidha drajat) ကနုတ်ပုံစံပါဝင်သော ခေတ်ပြိုင်အိမ်တွင်းဖြစ်ပါတိတ် File:Afrikanische Textilien.jpg|ဂျာဗားပါတိတ်ကို အာဖရိကပုံစံဖြင့် ပြန်လည်ဆန်းသစ်ထားသော တိုဂိုနိုင်ငံရှိ ဖယောင်းရိုက်အထည်များ (Waxprint) </gallery> ပါတိတ်နည်းပညာကို (အထူးသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှပြင်ပရှိ ဥရောပသားများ) ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ သိရှိလာကြခြင်းမှာ တောမတ်စ် စတန်းဖို့ဒ် ရာဖဲလ် (Thomas Stamford Raffles) ရေးသားသည့် ''The History of Java'' (ဂျာဗားသမိုင်း) စာအုပ်တွင် ဂျာဗားပါတိတ်အကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ရာမှ စတင်ကာ သုတေသနပြုစုမှုများနှင့် စိတ်ဝင်စားမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချ်ကုန်သည် အီလီ ဗန် ရိုက်ကီဗော်ဆဲလ် (Elie Van Rijckevorsel) က အင်ဒိုနီးရှားသို့ ခရီးသွားစဉ် စုဆောင်းခဲ့သော ပါတိတ်အထည်များကို ရိုတာဒမ်မြို့ရှိ လူမျိုးစုဗေဒပြတိုက်သို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ပါရီကမ္ဘာ့ကုန်စည်ပြပွဲ (Exposition Universelle) တွင် ၎င်းနမူနာများကို ခင်းကျင်းပြသခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ ထရိုပန်ပြတိုက် (Tropenmuseum) သည် အင်ဒိုနီးရှားပါတိတ် အများဆုံးစုဆောင်းထားရှိရာ ပြတိုက်အဖြစ် တည်ရှိနေသည်။{{sfn|Nava|1991|}} ၁၉ ရာစုမှ ၂၀ ရာစုဦးပိုင်းအတွင်း ဒတ်ချ်-အင်ဒိုနီးရှားကပြားများနှင့် တရုတ်နွယ်ဖွား အခြေချနေထိုင်သူများသည် ဂျာဗားကျွန်း မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းစတိုင် "ပေဆီဆီရ်" (Pesisir) ပါတိတ်များ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဂျေ၊ အီး၊ ဂျက်စပါ (J.E. Jasper) နှင့် မာ့စ် ပီရင်ဂါဒီ (Mas Pirngadi) ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များက ရှိနှင့်ပြီးသား ပါတိတ်ကနုတ်ဒီဇိုင်းများကို စာအုပ်များဖြင့် စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last1=Jasper|first1=J.E.|last2=Pingardie|first2=Mas|title=De inlandsche kunstnijverheid in Nederlandsch Indië III: De batikkunst|date=1916|place='S-Gravenhage|publisher=Mouton & co.|hdl=1887.1/item:1094712 |url=http://hdl.handle.net/1887.1/item:1094712 |ref=none}}</ref> ၎င်းမှတ်တမ်းများကို အသုံးပြု၍ ဒတ်ချ်နှင့် တရုတ်လက်မှုပညာရှင်များသည် ယဉ်ကျေးမှုအဖုံဖုံ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဒီဇိုင်းသစ်များကို တီထွင်ခဲ့ကြသည့်အပြင်၊ ပါတိတ်များကို အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကြေးနီတုံးဖြင့် ရိုက်နှိပ်သည့် 'ချက်ပ်' (Cap) စနစ်နှင့် ပိုမိုတောက်ပြောင်သော အရောင်များရရှိစေမည့် ဓာတုဆိုးဆေး (Synthetic dyes) များကိုပါ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းခေတ်တွင် အီလီဇာ ဗန် ဇေလန် (Eliza van Zuylen) နှင့် အွိုင်း စိုး ထျန်း (Oey Soe Tjoen) ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ပါတိတ်အလုပ်ရုံကြီးများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊{{sfn|Sumarsono et al|2013|pp=67,107-111}} ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များသည် မလေးကျွန်းစုတစ်ခုလုံး (ယနေ့ခေတ် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနှင့် စင်ကာပူ) ရှိ လူထုအကြား အထူးခေတ်စားခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပါတိတ်စကတ်များနှင့် လုံချည်များကို ဒေသခံ တရုတ်နွယ်ဖွားများနှင့် ဥရောပအမျိုးသမီးများကပါ ရိုးရာ ကာဘာယာ (Kebaya) အင်္ကျီနှင့်တွဲဖက်၍ ကျယ်ပြန့်စွာ ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပါတိတ်ကို တရုတ်ရိုးရာ အာနုဘော်ပလ္လင်မျက်နှာစာ ခြုံထည်ဖြစ်သော 'တောက်ဝီ' (Tok wi) ကဲ့သို့သော အထူးရည်ရွယ်ချက်သုံး အထည်များအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။{{sfn|Lee et al|2015}}{{sfn|Shen & Wong|2023}} ထိုခေတ်ကာလတွင်ပင် ဂျာဗားပါတိတ် ထုတ်လုပ်မှုအတတ်ပညာသည် ပြည်ပသို့ပါ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ [[ဆဟာရ သဲကန္တာရ|ဆဟာရအောက်ပိုင်းအာဖရိက]]သို့ ၁၉ ရာစုအတွင်း ဒတ်ချ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်များက ဂျာဗားပါတိတ်ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသခံအာဖရိက လက်မှုပညာရှင်များက ပိုမိုကြီးမားသော ကနုတ်များ၊ ထူထဲသောလိုင်းများနှင့် အရောင်အသွေး စုံလင်စွာဖြင့် ပြောင်းလဲဆန်းသစ်ခဲ့ကြရာမှ ယနေ့ခေတ်တွင် [[အာဖရိကန် ဖယောင်းရိုက်ထည်များ]] (African wax prints) ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်အနောက်အာဖရိက ပါတိတ်ပုံစံများတွင် ဖယောင်းအစား ပီလောပီနံကစီ၊ ဆန်ကော် သို့မဟုတ် ရွှံ့စေးများကိုပါ အသုံးပြုကြသည်။<ref name="BGAfrica">{{cite web |title=Batik in Africa |url=http://www.batikguild.org.uk/historyAfrica.asp |publisher=The Batik Guild |access-date=29 April 2014 |archive-date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409045340/http://www.batikguild.org.uk/historyAfrica.asp |url-status=live }}</ref> ၁၉၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် မလေးကျွန်းဆွယ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော ဂျာဗားပါတိတ်ပညာရှင်များသည် တုံးရိုက်နှိပ်ခြင်းနည်းစနစ်ကို အသုံးပြု၍ ပါတိတ်လုပ်ငန်းကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။{{sfn|Shaharuddin et al|2021}} ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် [[အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသား တော်လှန်ရေး|အင်ဒိုနီးရှားလွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲ]]များအပြီးတွင် ဂျာဗားကျွန်းရှိ ရိုးရာပါတိတ်အလုပ်ရုံ အများအပြား ပျက်စီးခဲ့ရသော်လည်း၊{{sfn|Harmsen|2018}} လက်ရှိအချိန်အထိ လက်မှုပညာရှင်များနှင့် အလုပ်ရုံအများအပြားသည် ထုတ်ကုန်မျိုးစုံကို တက်ကြွစွာ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အထည်အလိပ်ရိုးရာနှင့် အနုပညာရှင်များအပေါ် ဆက်လက်လွှမ်းမိုးမှု ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁cell၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပါတိတ်အတတ်ပညာသည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး အာနဘဲလာ (Ernabella) ရှိ အာဘိုရီဂျီနယ် (Aboriginal) မျိုးနွယ်စု အနုပညာရှင်များက ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက်မှုပညာတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Stevy |first=Maradona |title=Antropolog Australia Beri Ceramah Soal Batik |website=Republika |url=http://www.republika.co.id/berita/breaking-news/seni-budaya/11/02/09/163234-antropolog-australia-beri-ceramah-soal-batik |date=11 February 2011 }}</ref> အင်္ဂလိပ်အနုပညာရှင် သီးတစ် ဘလက်ကာ (Thetis Blacker) ၏ လက်ရာများသည်လည်း အင်ဒိုနီးရှားပါတိတ်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး၊ သူမသည် ဂျော့ဂျာကာတာ (Yogyakarta) ရှိ ပါတိတ်သုတေသနအဖွဲ့တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသလို ဘာလီကျွန်းသို့လည်း ခရီးလှည့်လည်ခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။<ref name="independent">{{cite news |last=Buckman |first=David |title=Thetis Blacker: Visionary batik painter |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/thetis-blacker-434360.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/news/obituaries/thetis-blacker-434360.html |archive-date=7 May 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=31 January 2007 |location=UK |accessdate=29 April 2016 }}{{cbignore}}</ref> == ထုတ်လုပ်မှု နည်းစနစ်များ == ပါတိတ်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို အခြေခံပိတ်စအား လျှော်ဖွတ်ခြင်း၊ ရေစိမ်ခြင်းနှင့် တုတ်ပြားကြီးဖြင့် ရိုက်နှိပ်နယ်ခြင်းတို့ဖြင့် စတင်သည်။{{efn|ပါတိတ်သည် ရက်လုပ်ပြီးသား အထည်အလိပ်ပေါ်တွင် ဆေးမစိမ့်ဝင်နိုင်သော ပစ္စည်းဖြင့် ပိတ်ဆို့၍ ပုံဖော်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[အိကတ်]] (Ikat) နည်းစနစ်မှာမူ အထည်မရက်လုပ်မီ ချည်မျှင်များကို သီးခြားစီ ဆေးဆိုး၍ ပုံဖော်ခြင်း ဖြစ်သည်။}} ကနုတ်ဒီဇိုင်းပုံစံများကို ခဲတံဖြင့် အကြမ်းဆွဲပြီးနောက် [[အယ်လ်ကိန်း|ပါရာဖင်ဖယောင်း]] သို့မဟုတ် ပျားဖယောင်းနှင့် အပင်မှရသော သစ်စေးများကို ရောစပ်ထားသည့် ဖယောင်းရည်ပူဖြင့် ထပ်မံပုံဖော် ရေးဆွဲကြသည်။ ဖယောင်းသည် ဆေးရည်မစိမ့်ဝင်နိုင်သော အကာအကွယ် (Dye-resist) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးသဖြင့် ဆေးဆိုးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ၎င်းနေရာများသို့ ဆေးရည် စိမ့်ဝင်ခြင်းကို တားဆီးပေးသည်။ အထည်ကို ဆေးဆိုးပြီးနောက် ဖယောင်းများကို ပြန်လည်ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ ဆေးမဝင်သည့် ကနုတ်ပုံစံလွတ် (Negative pattern) ပေါ်လာသည်။{{sfn|Trefois|2010}}{{sfn |Elliott |1984|pp=50-59}} ဤနည်းစနစ်ကို အသုံးပြု၍ လက်မှုပညာရှင်များသည် ဖယောင်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် ဆေးဆိုးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို အဆင့်ဆင့် အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ကာ ဆန်းပြားလှပသော ရောင်စုံကနုတ်ဒီဇိုင်းများကို ဖန်တီးကြသည်။ [[File:Resist dyeing.svg|thumb|upright=2|center|ပါတိတ်တွင် အသုံးပြုသည့် ဖယောင်းပိတ်ဆေးဆိုးနည်းစနစ် (Resist dyeing) ၏ အခြေခံသဘောတရား - ဖယောင်းဖြင့် အကာအကွယ်ပုံစံ ဖန်တီးခြင်းအားဖြင့် မိမိလိုချင်သော ပုံသဏ္ဌာန်အလိုက် ဆေးရောင်ခြယ်သနိုင်သည်။]] ဖယောင်းရည်ဖြင့် ကနုတ်ဖော်ရာတွင် ကလောင်တံကဲ့သို့ အသုံးပြုရသည့် 'ချန်တင်း' (Canting) ကိရိယာဖြင့် ရေးဆွဲခြင်း၊ 'ချက်ပ်' (Cap) ဟုခေါ်သော ဒီဇိုင်းပုံစံတုံးဖြင့် ရိုက်နှိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် စုတ်တံဖြင့် ခြယ်သခြင်း စသည့် ကိရိယာမျိုးစုံကို အသုံးပြုနိုင်သည်။{{sfn|Trefois|2010}} ချန်တင်းသည် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရိုးရာဆုံး ကိရိယာဖြစ်ပြီး ၎င်းနည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ပါတိတ်ကို "လက်ရေးပါတိတ်" ({{lang|id|Batik tulis}}) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤနည်းစနစ်သည် အလွန်သေးငယ်၍ စိတ်တိုင်းကျ အနုစိတ်ဆုံး ကနုတ်များကို ဖန်တီးနိုင်သော်လည်း လုပ်အားနှင့် အချိန် အလွန်စိုက်ထုတ်ရသည်။ စာပုံနှိပ်တုံးရိုက် ပါတိတ် ({{lang|id|Batik cap}}) စနစ်သည် အနုစိတ်မှုအပိုင်းတွင် လျော့နည်းသွားနိုင်သော်လည်း အရေအတွက်အမြောက်အမြားကို ပိုမိုမြန်ဆန်ထိရောက်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်စေသည်။<ref name=UNESCO>{{cite web |title=Indonesia Batik |url=https://ich.unesco.org/en/RL/indonesian-batik-00170 |publisher=UNESCO |access-date=21 October 2019 |archive-date=8 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208025553/https://ich.unesco.org/en/RL/indonesian-batik-00170 |url-status=live }}</ref>{{sfn|Handayani et al|2018|pp=237}} === လက်ရေးပါတိတ် === {{see also|ချန်တင်း}} လက်ရေးပါတိတ် သို့မဟုတ် ဘာတစ်တူလစ် ({{lang|id|Batik tulis}}၊ [[ဂျာဗားအက္ခရာ]]: ꦧꦠꦶꦏ꧀ꦠꦸꦭꦶꦱ꧀; [[ပီဂွန်အက္ခရာ]]: باتيق توليس) အား 'ချန်တင်း' (Canting) ဟုခေါ်သော ကလောင်တံပုံစံ ကိရိယာဖြင့် အရည်ပျော်နေသော ဖယောင်းပူကို ပိတ်စပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ရေးဆွဲ၍ ပြုလုပ်သည်။ (ဂျာဗားအသံထွက် - {{IPA|jv|tʃantiŋ}}၊ ရှေးဟောင်းစာလုံးပေါင်း - {{lang|id|tjanting}})။ ၎င်းသည် သစ်သားလက်ကိုင်တပ်ဆင်ထားပြီး နှုတ်သီးငယ်ပါသော ကြေးနီဖယောင်းရည်အိုးလေး ဖြစ်သည်။ ၎င်းအိုးငယ်ထဲတွင် ဖယောင်းရည်ကို ထည့်ထားပြီး နှုတ်သီးဝမှတစ်ဆင့် ဖယောင်းရည်များ စီးကျလာကာ အစက်အပြောက်များနှင့် လိုင်းများကို ပုံဖော်ပေးသည်။ ထို့နောက် အထည်ကို ဆေးရည်ကန်ထဲသို့ နှစ်၍ ဆေးဆိုးပြီး အခြောက်လှန်းရသည်။ ၎င်းနောက် အထည်ကို ရေနွေးဆူဆူတွင် ပြုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြစ်ထုတ်ခြင်းဖြင့် ဖယောင်းများကို ဖယ်ရှားသည်။ ဖယောင်းပိတ်ထားသော နေရာများသည် မူလအောက်ခံအရောင်အတိုင်း ကျန်ရှိနေမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဖယောင်းများ ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ ဆေးဝင်သည့်နေရာနှင့် ဆေးမဝင်သည့်နေရာတို့၏ အရောင်ကွာခြားချက်ကြောင့် ကနုတ်ပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်လာသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို မိမိအလိုရှိသော အရောင်အရေအတွက်အလိုက် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ကြသည်။{{sfn|Trefois|2010|pp=99}}{{sfn|Gillow|Sentance|2000|p=135}} <gallery class=center mode=nolines widths="200px" heights="200px" caption="ချန်တင်းကို အသုံးပြု၍ လက်ရေးပါတိတ် ဖန်တီးပုံ"> File:Tjanting.jpg|အရည်ပျော်နေသော ဖယောင်းပူဖြင့် ကနုတ်ဒီဇိုင်းဖော်ရန် 'ချန်တင်း' ကို အသုံးပြုနေပုံ File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Batiksters aan het werk TMnr 20017682.jpg|ဂျာဗားကျွန်းတွင် ချန်တင်းဖြင့် ဖယောင်းဒီဇိုင်းရေးဆွဲကာ လက်ရေးပါတိတ် ပြုလုပ်နေကြသည့် အမျိုးသမီးများ File:Miao batik 苗族蜡染, Guizhou, 2016 (52411662580).jpg|တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်ရှိ မျောင် (Miao) လူမျိုးများ အသုံးပြုသည့် 'လားဒေါင်' (Ladao) ဟုခေါ်သော ချန်တင်းအမျိုးကွဲတစ်မျိုး File:Batik-coloracio.jpg|သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် လိုင်းအထူများ ဆွဲရန်အတွက် အသုံးပြုသော ချန်တင်းအမျိုးကွဲတစ်မျိုး </gallery> === စာပုံနှိပ်တုံးရိုက် ပါတိတ် === စာပုံနှိပ်တုံးရိုက် ပါတိတ် သို့မဟုတ် ဘာတစ်ချက်ပ် ({{lang|id|Batik cap}}၊ ဂျာဗားအက္ခရာ: ꦧꦠꦶꦏ꧀ꦕꦥ꧀; ပီဂွန်အက္ခရာ: باتيق چڤ) ဆိုသည်မှာ ကနုတ်ဒီဇိုင်းများ ထွင်းထုထားသည့် 'ချက်ပ်' (Cap) ဟုခေါ်သော တုံးရိုက်နှိပ်တံကို အသုံးပြု၍ ပိတ်စပေါ်တွင် ဖယောင်းရိုက်နှိပ်ကာ ပုံဖော်သည့် နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။ (ဂျာဗားအသံထွက် - {{IPA|jv|tʃap}}၊ ရှေးဟောင်းစာလုံးပေါင်း - {{lang|id|tjap}})။ ပုံနှိပ်တုံး၏ ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းမှာ ကွဲပြားနိုင်သည်။ အလယ်ခေတ် အိန္ဒိယပုံနှိပ်တုံးများတွင် သစ်သားကို အသုံးပြုလေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ဂျာဗားပုံနှိပ်တုံးများကိုမူ ကြေးနီပြားများနှင့် ကြေးနန်းကြိုးများကို အသုံးပြု၍ အလွန်ကျွမ်းကျင်သော လက်မှုပညာဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ကျန်ရှိသော ဆေးဆိုးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်မှာ လက်ရေးပါတိတ်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ချန်တင်းအစား ချက်ပ်ပုံနှိပ်တုံးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပါတိတ်အထည်တစ်ထည် ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သော လုပ်အားနှင့် ကုန်ကျစရိတ်ကို များစွာလျှော့ချနိုင်သော်လည်း ၎င်းကို ရိုက်နှိပ်ရန်အတွက်လည်း ကျွမ်းကျင်မှုအတတ်ပညာ လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref Pedigree="Ajie 2018">{{cite web |first=Stefanus |last=Ajie |title=Preserving traditional values through stamped batik |url=https://www.thejakartapost.com/life/2018/10/07/preserving-traditional-values-through-stamped-batik.html |publisher=[[The Jakarta Post]] |access-date=2024-08-30 |date=2018-10-18}}</ref>{{sfn|Gillow|Sentance|2000|pp=136–137}} <gallery class=center mode=nolines widths="200px" heights="200px" caption="ချက်ပ် ပုံနှိပ်တုံးကို အသုံးပြု၍ စာပုံနှိပ်တုံးရိုက် ပါတိတ် ပြုလုပ်ပုံ"> File:A handmade Batik Cap copper motif printing block.jpg|ကြေးနီပြားနှင့် ကြေးနန်းကြိုးများဖြင့် အနုစိတ်ပြုလုပ်ထားသော ဂျာဗားရိုးရာ ပါတိတ်ချက်ပ် (Batik cap) လက်လုပ်ပုံနှိပ်တုံး File:Printing wax-resin resist for Batik with a Tjap, Yogyakarta, 1996.jpg|ဂျာဗားကျွန်းတွင် ချက်ပ်တုံးကို အသုံးပြု၍ ပါတိတ်အထည်ပေါ်တွင် ဖယောင်းရိုက်နှိပ်နေပုံ File:Bamako Fabric Stamper (26613476748).jpg|မာလီနိုင်ငံ၊ ဘာမာကို (Bamako) ရှိ အလုပ်ရုံတစ်ခုတွင် ချက်ပ်ကိရိယာဖြင့် ပါတိတ်အထည်ပေါ်တွင် လက်ဖြင့် တုံးရိုက်နှိပ်နေပုံ </gallery> === စုတ်တံခြယ်ပါတိတ် === စုတ်တံခြယ်ပါတိတ် သို့မဟုတ် ဘာတစ်လူးကစ် ({{lang|id|Batik lukis}}၊ ဂျာဗားအက္ခရာ: ꦧꦠꦶꦏ꧀ꦭꦸꦏꦶꦱ꧀; ပီဂွန်အက္ခရာ: باتيق لوكيس) ဆိုသည်မှာ ပန်းချီဆရာ၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းအလိုက် အဖြူရောင်ပိတ်စပေါ်တွင် (ပုံစံခွက်ပါသည်ဖြစ်စေ၊ မပါသည်ဖြစ်စေ) ချန်တင်း၊ စုတ်တံ၊ ဂွမ်း သို့မဟုတ် ဒုတ်ငယ်များ စသည့် ကိရိယာမျိုးစုံကို ပေါင်းစပ်၍ ဖယောင်းရည်ဖြင့် ပန်းချီကားကဲ့သို့ ခြယ်သပုံဖော်သည့် နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။ စုတ်တံဖြင့် ခြယ်သခြင်းသည် အထည်၏ ကျယ်ဝန်းသော နေရာများကို ဖယောင်းဖြင့် ဖုံးအုပ်ရာတွင် အထူးအသုံးဝင်သည်။ စုတ်တံခြယ်ပါတိတ်သည် ရိုးရာပါတိတ်အနုပညာမှ ခေတ်ပြိုင် (လွတ်လပ်သော) ကနုတ်ဒီဇိုင်းများအဖြစ် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်ပြီး ရိုးရာလက်ရေးပါတိတ်ထက် အရောင်အသွေး ပိုမိုစုံလင်စွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="Nafiun">{{cite web |title=Batik Lukis |url=https://www.nafiun.com/2015/03/batik-lukis.html |publisher=www.nafiun.com |access-date=24 January 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930011938/https://www.nafiun.com/2015/03/batik-lukis.html |url-status=live }}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths="200px" heights="200px" caption="စုတ်တံများကို အသုံးပြု၍ စုတ်တံခြယ်ပါတိတ် ဖန်တီးပုံ"> File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een batikster tijdens het vervaardigen van een doek met een afbeelding van Rangda TMnr 20018445.jpg|ဂျော့ဂျာကာတာမြို့ရှိ အမျိုးသမီးလက်မှုပညာရှင်တစ်ဦးက စုတ်တံကို အသုံးပြု၍ ရန်းဒါး (Rangda) နတ်ဆိုးရုပ်ပုံ ကနုတ်ကို ဖယောင်းဖြင့် ပုံဖော်နေစဉ် File:Woman with brush painting batik Sri Lanka.JPG|သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကန္ဒီ (Kandy) မြို့ရှိ အမျိုးသမီးလက်မှုပညာရှင်တစ်ဦး စုတ်တံဖြင့် ဖယောင်းရည်ခြယ်သနေပုံ (ဖယောင်းဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော ဧရိယာအကျယ်အဝန်းကို သတိပြုရန်) </gallery> === ဆေးဆိုးခြင်း === ဖယောင်းပုံဖော်ရာတွင် မည်သည့်နည်းစနစ်ကိုမဆို အသုံးပြုခဲ့သည်ဖြစ်စေ ဆေးဆိုးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်မှာ တူညီကြသည်။ ဖယောင်းဒီဇိုင်းဖော်ထားသော အထည်များကို မိမိအလိုရှိသော အရောင်အလိုက် ဆေးရည်ကန်များထဲသို့ နှစ်ရသည်။ ထို့နောက် ဖယောင်းကို ခြစ်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေနွေးပူဖြင့် ပြုတ်၍ ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ အထည်ပေါ်တွင် ဆေးမဝင်သည့် ကနုတ်ဒီဇိုင်း ကွက်လပ်များ ပေါ်လာသည်။ လိုအပ်ချက်အရ ဖယောင်းရေးခြင်းနှင့် ဆေးဆိုးခြင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်သည်။ ဓာတုဆိုးဆေးများ မတီထွင်နိုင်မီခေတ်က ဆေးဆိုးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် နည်းပညာပိုင်းအရ အရှုပ်ထွေးဆုံး အဆင့်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အပင်များမှရရှိသော သဘာဝဆိုးဆေးများသည် တစ်သုတ်နှင့်တစ်သုတ် အရောင်ချင်း တထေရာတည်း ထွက်လေ့မရှိပေ။ ဆေးဆိုးသူများသည် အရောင်မတူညီသော ဆေးဆိုးခြင်းအဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ်သန်းသည့်အခါ ဆိုးဆေးရောင်အချင်းချင်း မည်သို့ဓာတ်ပြု ပြောင်းလဲနိုင်သည်ကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဆေးဆိုးသူအများစုသည် မိမိတို့ဒေသထွက် အပင်များကို အသုံးပြု၍ ကိုယ်ပိုင်လျှို့ဝှက်ဆိုးဆေးဖော်မြူလာများကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် သဘာဝဆိုးဆေးများသည် ရင့်မှည့်တောက်ပြောင်သော အရောင်ရရှိရန် အချိန်ပိုမိုပေးရသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုကာလကို ပိုမိုကြာရှည်စေသည်။{{sfn |Elliott |1984|pp=56-59}} ဓာတုဆိုးဆေးများသည် ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို များစွာရိုးရှင်းလွယ်ကူစေသော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ကို ညစ်ညမ်းစေနိုင်သော ဓာတုစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ထွက်ရှိစေသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိမှု (Eco-friendliness) သည် ဓာတုဆိုးဆေးများ ရှိနေသော်လည်း အချို့သော ပါတိတ်ထုတ်လုပ်သူများက သဘာဝဆိုးဆေးများကိုသာ ရွေးချယ်အသုံးပြုရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။{{sfn|Handayani et al|2018}}{{sfn|Sumarsono et al|2013}}{{sfn|Trefois|2010}} == ကနုတ်များနှင့် ဒီဇိုင်းပုံစံများ == {{further|အင်ဒိုနီးရှား ပါတိတ်ဒီဇိုင်းပုံစံများ}} ပါတိတ်အထည်များ၏ ဒီဇိုင်းပုံစံများသည် ၎င်းတို့ကို ထုတ်လုပ်သည့် ခေတ်ကာလ၊ ဒေသနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ အထည်အလိပ်ဆိုင်ရာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာလေ့လာမှုများတွင် သုတေသနအများစုသည် [[အင်ဒိုနီးရှား ပါတိတ်ဒီဇိုင်းပုံစံများ]]အပေါ်တွင်သာ အဓိကအာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုဒီဇိုင်းများသည် ကျယ်ပြန့်သော ယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးမှုများမှ ဆင်းသက်လာပြီး အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖြာထွက်လွန်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဒီဇိုင်းပုံစံအချို့တွင် နက်ရှိုင်းသော အတွေးအခေါ်များနှင့် လေးနက်သော အဓိပ္ပာယ်များ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ကို အထူးအခမ်းအနားများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော လူတန်းစားများ (ဥပမာ- မှူးမတ်များနှင့် တော်ဝင်မျိုးနွယ်များ) သာ ဝတ်ဆင်ရန် ကန့်သတ်ထားလေ့ရှိသည်။{{sfn |Elliott |1984|pp=68-69}} သို့သော်လည်း အချို့သော ပညာရှင်များကမူ အင်ဒိုနီးရှား အထည်အလိပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ လက်ရှိရှိနေသော စာပေအချို့သည် သာမန်ဒီဇိုင်းပုံစံများ၏ နောက်ကွယ်က ဆိုလိုရင်းများကို အလွန်အကျွံ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ဆန်နှင့် ထူးခြားဆန်းပြားအောင် ပုံဖော်လွန်းနေကြောင်း သတိပေးထားသည်။{{sfn|Barnes et al|2020|pp=4-5}} အချို့သော ပါတိတ်ဒီဇိုင်းပုံစံများသည် (နည်းစနစ်ပိုင်းအရ အလွန်ခက်ခဲပြီး လက်ရာမြောက်လှသော်လည်း) ဈေးကွက်ဝယ်လိုအားနှင့် ခေတ်ရေစီးကြောင်းများကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက်သာ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။{{sfn|Brussel|2021|pp=25-26}}{{sfn|Sumarsono et al|2016}} {|class="wikitable sortable" |+ အင်ဒိုနီးရှား ပါတိတ်ဒီဇိုင်းပုံစံများအပေါ် လွှမ်းမိုးထားသည့် ယဉ်ကျေးမှုများ<ref name="SMH">{{cite web |url=http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/01579-EN.doc |title=Nomination for inscription on the Representative List in 2009 (Reference No. 00170) |work=UNESCO |date=2 October 2009 |access-date=15 April 2014 |archive-date=16 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416180402/http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/01579-EN.doc |url-status=live }}</ref> ! scope="col" style="width:120px;" |ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးမှုများ ! scope="col" style="width:320px;" |ပါတိတ် ဒီဇိုင်းပုံစံများ ! scope="col" style="width:140px;" |ပထဝီဝင် ဒေသများ ! scope="col" style="width:30px; text-align:center;" |နမူနာပုံ |- |ဒေသခံ အင်ဒိုနီးရှား ယဉ်ကျေးမှု || {{lang|id|Kawung}} (သက်စောင့်ပန်းဂျီဩမေတြီပုံစံ)၊ {{lang|id|ceplok}}၊ {{lang|id|gringsing}}၊ {{lang|id|parang}} (ဓားမြှောင်ကနုတ်)၊ {{lang|id|lereng}}၊ {{lang|id|truntum}}၊ {{lang|id|sekar jagad}} (ကနုတ်မျိုးစုံပေါင်းစပ်မှု) နှင့် အခြားသော ဂျာဗား၊ ဒါယက် (Dayak)၊ ဘာတက် (Batak)၊ ပါပူအန် (Papuan) နှင့် ရီအောမလေး (Riau Malay) တို့၏ အလှဆင်ကနုတ်များ || [[အင်ဒိုနီးရှား ပါတိတ်ဒီဇိုင်းပုံစံများ|ကိုယ်ပိုင်ဒီဇိုင်းပုံစံရှိကြသော သက်ဆိုင်ရာဒေသများ]] ||style="text-align:center;" |[[File:batik pattern - kawung.jpg |100px]] |- |[[ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု|ဟိန္ဒူ]]–[[ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] || ဂဠုန် ({{lang|id|Garuda}})၊ {{lang|id|banji}}၊ {{lang|id|cuwiri}}၊ ပဒေသာပင် ({{lang|id|kalpataru}})၊ {{lang|id|meru}} သို့မဟုတ် ဂူနွန်ဂန် ({{lang|id|gunungan}} - တောင်ကနုတ်)၊ {{lang|id|semen rama}}၊ {{lang|id|pringgondani}}၊ {{lang|id|sidha asih}}၊ {{lang|id|sidha mukti}}၊ {{lang|id|sidha luhur}} || ဂျာဗားကျွန်း ||style="text-align:center;" |[[File:batik pattern - garuda.jpg |100px]] |- |[[အစ္စလာမ် ယဉ်ကျေးမှု|အစ္စလာမ်မစ်]] || {{lang|id|Besurek}} သို့မဟုတ် အာရပ်ဘာသာ အနုပညာစာလုံးများ (Calligraphy)၊ ဗူရက်ခ်မြင်းပျံ ({{lang|id|buraq}}) || [[ဘန်ကူလူးမြို့|ဘန်ကူလူး]]၊ စီရီဘွန်၊ [[ဂျမ်ဘီမြို့|ဂျမ်ဘီ]] ||style="text-align:center;" |[[File:Batik Besurek Bengkulu.jpg |100px]] |- |[[တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု|တရုတ်]] || ဟင်္သာငှက်/ဖီးနစ်ငှက် ({{lang|id|Burung hong}})၊ တရုတ်နဂါး ({{lang|id|liong}})၊ ကိန္နရာ/ကိန္နရီ သို့မဟုတ် ခေတ်ပြိုင်ဒဏ္ဍာရီလာသတ္တဝါ ({{lang|id|qilin}})၊ {{lang|id|wadasan}}၊ တရုတ်စတိုင် တိမ်တိုက်ကနုတ် ({{lang|id|megamendung}})၊ {{lang|id|lok tjan}} || {{ill|Lasem, Rembang|lt=လာဆမ်|id}}၊ စီရီဘွန်၊ ပီကာလွန်ဂန်၊ [[တာဆစ်မာလာယာမြို့|တာဆစ်မာလာယာ]]၊ [[စီယာမစ်မြို့|စီယာမစ်]] ||style="text-align:center;" |[[File:batik pattern - qilin.jpg |100px]] |- |[[အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု|အိန္ဒိယ]] || {{lang|id|Jlamprang}}၊ ဒေါင်း၊ ဆင် || စီရီဘွန်၊ [[ဂါရွတ်မြို့|ဂါရွတ်]]၊ ပီကာလွန်ဂန်၊ [[မဒူရာကျွန်း|မဒူရာ]] ||style="text-align:center;" |[[File:batik pattern - bangau.jpg |100px]] |- |[[ဥရောပယဉ်ကျေးမှု|ဥရောပ]] (ကိုလိုနီခေတ်) || {{lang|id|Buketan}} (ပန်းစည်းကနုတ်)၊ ဥရောပဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များ၊ ကိုလိုနီခေတ်ပုံရိပ်များဖြစ်သည့် အိမ်၊ မြင်း၊ မြင်းလှည်း၊ စက်ဘီး နှင့် ဥရောပဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသူများ || ဂျာဗားကျွန်း ||style="text-align:center;" |[[File:batik pattern - buketan.jpg |100px]] |- |[[ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု|ဂျပန်]] || ဆာကူရာပန်း ({{lang|id|sakura}})၊ ဟိုကိုကိုင်း ({{lang|id|hokokai}})၊ ဂန္ဓမာပန်း၊ လိပ်ပြာ || ဂျာဗားကျွန်း ||style="text-align:center;" |[[File:batik pattern - sakura.jpg |100px]] |} == ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုတိုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} 9ixfobbwe5eqe193r1yp4mwc04k3hio 3 287615 1039691 1036909 2026-06-20T08:54:16Z Cabayi 9662 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:1dudette]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 39d0ca0cc921c0c518d24b9680ad07dd]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Cabayi က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/1dudette|1dudette]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user 39d0ca0cc921c0c518d24b9680ad07dd|Renamed user 39d0ca0cc921c0c518d24b9680ad07dd]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1036909 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 1dudette ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၁၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) svzml4mqlyvlshiw2k2ve8ouekzmxlm 0 287744 1039629 1037368 2026-06-19T22:30:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039629 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[အာနန္ဒာဘုရား]]|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ဗူးဘုရား]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)]]|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီတော်]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[မနူဟာဘုရား]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[နန်းဘုရားကျောင်း]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)|ပြဿဒါးကြီးဘုရား]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | || [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)|ဘုရားသုံးဆူ]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[သမ္ဘူလဘုရား]]|| || || |- | [[တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး]]|| || || |- | [[အပယ်ရတနာဘုရား]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဓမ္မရာဇိကဘုရား]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)|မဟာဗောဓိစေတီတော်]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [http://မင်္ဂလာစေတီတော်%20(ပုဂံ) မင်္ဂလာစေတီတော်]{{Dead link|date=June 2026 }}|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[နတ်လှောင်ကျောင်း]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[ရွှေဂူကြီးဘုရား (ပုဂံ)|ရွှေဂူကြီးဘုရား]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံစေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗညုဘုရား]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[တုရင်တောင်စေတီ]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] jtisdd1do6ktivujaps6bqml78ohjwv 0 287822 1039622 1037676 2026-06-19T21:49:44Z Mkant00 135890 1039622 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ]]တွင် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (ring homomorphism) ဆိုသည်မှာ အပေါင်းအခြေခံ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (additive group) နှင့် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[မိုနွိုက်]] (multiplicative monoid) နှစ်ရပ်စလုံးအတွက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] ဖြစ်တည်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]များကြားရှိ [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]များကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် အထူး [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] အမျိုးအစားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == <math>(R, +, \cdot)</math> နှင့် <math>(S, \oplus, \otimes)</math> တို့သည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>R</math> အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]] <math>a, b</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအခြေအနေများကို ပြည့်စုံစေပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>\varphi\colon R \to S</math> ကို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ :<math>\varphi(a + b) = \varphi(a) \oplus \varphi(b)</math> :<math>\varphi(a \cdot b) = \varphi(a) \otimes \varphi(b)</math> ဤညီမျှခြင်းများက [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ [[အစု]]ဝင်နှစ်ခုကို ဦးစွာပေါင်းစပ်ပြီး ရလဒ်ကို ပုံဖော်ခြင်းနှင့် [[အစု]]ဝင်နှစ်ခုကို ဦးစွာပုံဖော်ပြီးမှ ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်းတို့သည် ကွာခြားမှုမရှိပေ။ == ရှင်းလင်းချက် (Explanation) == အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]နှစ်ခုကြားရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]နှစ်ခု၏ အပေါင်းအခြေခံ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]များအတွက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]နှစ်ခု၏ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဆီမီးအုပ်စုများ (multiplicative semigroups) အတွက်လည်း ဆီမီးအုပ်စု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] ဖြစ်သည်။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) တစ်ခုအတွက်မူ <math>\varphi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရန် ထပ်မံလိုအပ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းကို ထပ်တူရရှိသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]များ၏ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ အစု]] <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> သို့ သုည ပုံဖော်မှု (zero map) သည် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရ (multiplicative identity) တည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုကြောင့် ပျောက်ဆုံးသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အခြား [[အစု]]ဝင်များနည်းတူ ထပ်တူရအစုဝင်သည်လည်း သုညသို့ ပုံဖော်ခံရသည်။ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varphi</math> တစ်ခုအတွက် [[အစု]]နှစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ *<math>\operatorname{ker} \varphi = \{ x \in R \mid \varphi(x) = 0 \}</math> *<math>\operatorname{im} \varphi = \varphi(R) = \{ \varphi(x) \in S \mid x \in R \}</math> ဤနေရာတွင် ker သည် ကာနယ် (kernel) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ im သည် ပုံရိပ် (image) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ <math>\operatorname{im} \varphi</math> သည် <math>S</math> ၏ ကွင်းပိုင်း (subring) ဖြစ်သည်။ <math>\operatorname{ker} \varphi</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဒီးလ် (ideal) ဖြစ်သည်။ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>\operatorname{ker} \varphi = \{ 0 \}</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေတွင်သာ (if and only if) [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို ကွင်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (ring monomorphism) ဟု ခေါ်သည်။ == ဥပမာများ (examples) == အောက်ပါ ပုံဖော်မှုများသည် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ *သုည ပုံဖော်မှု <math>f_0\colon R \to S,\; r \mapsto 0</math> *သတ်မှတ်ထားသော (fixed) <math>N \subsetneq M</math> အတွက် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i\colon \mathcal{P}(N) \to \mathcal{P}(M),\; A \mapsto A</math> *ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugation) <math>\mathbb{C} \to \mathbb{C},\; z \mapsto \bar{z}</math> *သတ်မှတ်ထားသော ယူနစ် <math>a \in R^*</math> အတွက် ကွန်ဂျူဂိတ် <math>f_a\colon R \to R,\; r \mapsto a \cdot r \cdot a^{-1}</math> *<math>\varphi\colon \mathbb{Z} \to \mathbb{Z}/n\mathbb{Z}</math> သို့မဟုတ် <math>z \mapsto z \bmod n</math> ။ ၎င်းတို့သည် မော်ဂျူးလပ်စ် <math>n</math> ၏ အကြွင်းအတန်းအစားများ (residue classes) ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ တွက်ချက်မှုများသည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ အစု]] <math>\mathbb{Z}</math> မှ တွက်ချက်မှုများနှင့် ကိုက်ညီမှု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== * Gerd Fischer: ''Lineare Algebra.'' 14. durchgesehene Auflage. Vieweg, Wiesbaden 2003, ISBN 3-528-03217-0, (''Vieweg Studium. Grundkurs Mathematik''). [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] mdq7i1nvotxtbobokqhuz83li7balpw 0 287823 1039630 1037681 2026-06-19T22:33:37Z Mkant00 135890 1039630 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် ဖီးလ်ဒ် (field) သည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) ရှိ အခြေခံ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်သည် အပေါင်း၊ အနုတ်၊ အမြှောက်နှင့် စားခြင်း (သုညဖြင့်စားခြင်းမှလွဲ၍) စသည့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ (binary operations) ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သော [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုညမဟုတ်သော အစုဝင်များက မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) အဖြစ် တည်ရှိနေသော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == ဖီးလ်ဒ်သီအိုရီသည် ၁၉ ရာစုတစ်လျှောက်လုံးတွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]]၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းသီအိုရီ]] (ring theory) နှင့် မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (linear algebra) တို့နှင့်အပြိုင် ဆက်စပ်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ ထိုခေတ်မတိုင်မီအထိ အက္ခရာသင်္ချာဟူသည်မှာ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) နှင့် ၎င်းတို့၏ အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီအဖြစ်သာ အများစုက သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် နီးလ် အာဘဲလ် (Niels Abel) နှင့် အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှတစ်ဆင့် ဖီးလ်ဒ်သီအိုရီ၏ ပထမဆုံး သဘောတရားများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဖီးလ်ဒ်၏ တည်ဆောက်ပုံကို တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။ ဂယ်လ်ဝါသည် အက္ခရာသင်္ချာ အစုဝင်များကို ပေါင်းထည့်ခြင်းအကြောင်းကို ပထမဆုံး ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ပရစ်မစ်တစ် အစုဝင် သီအိုရမ် (primitive element theorem) ကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ဂဏန်းသင်္ချာ ပြဿနာများကြောင့် ကိန်းရင်းများ (algebraic numbers) ကို လေ့လာမှုများ အားကောင်းလာသောအခါ ကိန်းပြည့်ရင်းများ (algebraic integers) နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) အယူအဆများနှင့်အတူ ဖီးလ်ဒ်၏ တည်ဆောက်ပုံကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် လိုအပ်လာသည်။ ဤအခြေအနေတွင် လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) နှင့် ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) တို့က ဖီးလ်ဒ် တည်ဆောက်ပုံကို သီးခြားစီ မိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ဖီးလ်ဒ်နှင့် ပတ်သက်သော မူလသဘောတရားကို ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဂူစတပ်ဖ် လီဂျွန်း ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး (Gustav Lejeune Dirichlet) နှင့် ဒက်ဒီကင်း တို့က ပူးတွဲဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့် ကားပါး (Körper) ဟုခေါ်သော ဘော်ဒီ (body) ဟူသည့် အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ယေဘုယျ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုကို သင်္ကေတ <math>K</math> ဖြင့် မကြာခဏ ကိုယ်စားပြုခြင်းမှာ ၎င်းကို အစွဲပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဒက်ဒီကင်းသည် ဖီးလ်ဒ်ကို အပေါင်း၊ အနုတ်၊ အမြှောက်နှင့် စားခြင်း တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံသော ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေးများ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤသဘောတရားသည် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်းများ (subfields) အတွက်သာ ရည်ညွှန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်စ် (Carl Friedrich Gauss) သည် ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော သူ၏ ကျမ်းတွင် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပေါ် မော်ဂျူလို ထပ်တူညီမှု (congruences) ကို လေ့လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည့် အခြေအနေကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ယင်းမှာ သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် သုဒ္ဓအဆုံးရှိဖီးလ်ဒ်များ (prime finite fields) ကို လေ့လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် ဂယ်လ်ဝါသည် ဂေါက်စ်၏ လေ့လာမှုကို အခြေခံ၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အဆုံးရှိဖီးလ်ဒ်များအထိ တိုးချဲ့လေ့လာခဲ့သည်။ ၎င်းက အဆုံးရှိဖီးလ်ဒ်၏ အစုဝင်များကို ကိန်းများကဲ့သို့ သဘောထားနိုင်သော အဆုံးရှိ ပိုလီနိုမီရယ် ဖော်ပြချက်များအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ် (irreducible polynomial) တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ မော်ဂျူလို တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အီး ဟေးစတင်း မိုး (E. Hastings Moore) သည် အဆုံးရှိဖီးလ်ဒ်တစ်ခုကို ဂယ်လ်ဝါ၏ ချဉ်းကပ်မှုအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ မိုးက အဆုံးရှိဖီးလ်ဒ်ကို အတိုင်းအတာအရွယ်အစား <math>s</math> ရှိသော သင်္ကေတများအစုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ သာမန်ထပ်တူရညီမျှခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီသော တွက်ချက်မှု လေးခုပါဝင်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဤအက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံကို ရည်ညွှန်းရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် field ဟူသော ဝေါဟာရကို သူကပင် စတင်တီထွင် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဟိုင်းနရစ် ဗေဘာ (Heinrich Weber) က ဖီးလ်ဒ်၏ အယူအဆကို ယနေ့ခေတ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အဖြစ် ယေဘုယျပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဖွင့်ဆိုချက်အရ ဖီးလ်ဒ်ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော ဖလှယ်ရ [[အစားကွင်း]] (commutative division ring) အဖြစ် သတ်မှတ်လာကြသည်။ ဗေဘာသည် ဂယ်လ်ဝါ သီအိုရီအတွက် ယေဘုယျ အခြေခံကို တင်ပြရန် ရည်ရွယ်၍ ဖီးလ်ဒ်များကို ပထမဆုံး နဂိုမှန်အဆို (axiomatization) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော် သင်္ချာသီအိုရီများအား နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်းမှာ အစပျိုးဆဲကာလဖြစ်သဖြင့် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြရန် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ သို့တိုင်အောင် ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ထိုဂုဏ်သတ္တိကို အခြေခံအားဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။ နောက်ပိုင်း ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အန်းစ် ရှတိုင်းနစ် (Ernst Steinitz) သည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျမ်းတစ်စောင်တွင် ဖီးလ်ဒ်များ၏ နဂိုမှန်အဆို သီအိုရီကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် <math>+</math> နှင့် <math>\times</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ (binary operations) နှစ်ခု ပါဝင်သည့် [[အစု]] <math>K</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး အောက်ပါ အခြေအနေများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>(K, +)</math> သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) သို့မဟုတ် ဖလှယ်ရ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (commutative group) တစ်ခု ဖြစ်ရမည်။ ၎င်း၏ ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ကို <math>0</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ <math>(K \setminus \{0\}, \times)</math> သည် အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်ရမည်။ ၎င်း၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို <math>1</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ မြှောက်ခြင်းသည် အပေါင်းအပေါ်တွင် ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (distributive property) ပြည့်စုံရမည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိသည် ဘယ်နှင့် ညာ နှစ်ဖက်စလုံးမှ ပြည့်စုံရမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>\forall (a,b,c) \in K^3 \quad a\times (b + c) = a \times b + a \times c \quad \text{and} \quad (b+ c)\times a = b\times a + c\times a</math> ဤတည်ဆောက်ပုံကို <math>(K, +, \times)</math> ဖီးလ်ဒ်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (subfield) ဆိုသည်မှာ <math>K</math> ၏ အစုပိုင်း (subset) <math>L</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း <math>L</math> သည် <math>+</math> နှင့် <math>\times</math> တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ ရှိရမည့်အပြင် ၎င်းအပေါ် သက်ရောက်လာသော တွက်ချက်မှုများ (induced operations) နှင့် ယှဉ်တွဲ (equipped) လိုက်ပါက ၎င်းကိုယ်တိုင် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများ (Examples) == ဖီးလ်ဒ်များ၏ ဥပမာအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ *ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အစု <math>(\mathbb{Q}, +, \times)</math> *ကိန်းစစ်များ (real numbers) အစု <math>(\mathbb{R}, +, \times)</math> *ကိန်းထွေးများ (complex numbers) အစု <math>(\mathbb{C}, +, \times)</math> *[[သုဒ္ဓကိန်း]] <math>p</math> တစ်ခုအတွက် မော်ဂျူးလပ်စ် <math>p</math> ရှိသော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အစု <math>\left( \mathbb{Z}/p\mathbb{Z}, +, \times \right)</math>။ ဤနေရာတွင် <math>\mathbb{Z}/p\mathbb{Z}</math> သည် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ကိန်းပြည့်များ၏ စားလဒ်[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (quotient ring) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အခြားသင်္ကေတအနေဖြင့် <math>\mathbb{F}_p</math> ဟုလည်း ရေးသားလေ့ရှိသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=Field Theory: From Equations to Axiomatization — Part I |journal=The American Mathematical Monthly |volume=106 |issue=7 |date=1999 |pages=677–678}} * {{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=Field Theory: From Equations to Axiomatization — Part I |journal=The American Mathematical Monthly |volume=106 |issue=7 |date=1999 |pages=679–681}} * {{Citation |last=Dedekind |first=R. |title=Gesammelte mathematische Werke |language=de}} According to Bourbaki, p. 106, ref. 79. * {{Citation |last=Galois |first=Évariste |title=Sur la théorie des nombres |journal=Bulletin des sciences mathématiques de M. Férussac |volume=13 |date=1830 |pages=428–435}} Reprinted in ''Journal de mathématiques pures et appliquées'' 11, pp. 398–407 (1846). * {{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=Field Theory: From Equations to Axiomatization — Part I |journal=The American Mathematical Monthly |volume=106 |issue=7 |date=1999 |page=683}} * {{Citation |last=Moore |first=E. H. |title=A doubly-infinite system of simple groups |journal=Bull. New York Math. Soc. |volume=3 |date=1893 |pages=73–78}} Demonstrated in an article under the same title in ''Mathematical Papers Read at the International Mathematical Congress [...] Chicago 1893'', Macmillan, New York, 1896, pp. 208–242. * {{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=Field Theory: From Equations to Axiomatization — Part I |journal=The American Mathematical Monthly |volume=106 |issue=7 |date=1999 |page=683}} * {{Citation |last=Weber |first=H. |title=Die allgemeinen Grundlagen der Galois’schen Gleichungstheorie |journal=Mathematische Annalen |volume=43 |date=1893 |pages=521–549 |language=de}} Cited by Kleiner 1999, Part II, pp. 859–860. * {{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=Field Theory: From Equations to Axiomatization — Part II |journal=The American Mathematical Monthly |volume=106 |issue=9 |date=1999 |page=860}} * {{Citation |last=Steinitz |first=Ernst |title=Algebraische Theorie der Körper |journal=J. reine angew. Math. |volume=137 |date=1910 |pages=167–309 |language=de}} « travail fondamental qui peut être considéré comme ayant donné naissance à la conception actuelle de l'Algèbre » pour Bourbaki, p. 109 de l'édition Springer. * {{Citation |author=nLab authors |title=field |date=June 2026 |edition=Revision 76 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/field |access-date=2026-06-12}} * {{Citation |last=Dirichlet |first=Gustav Lejeune |editor-last=Dedekind |editor-first=Richard |title=Vorlesungen über Zahlentheorie |date=1871 |language=de |volume=1 |edition=2nd |publication-place=Braunschweig, Germany |publisher=Friedrich Vieweg und Sohn}} * {{Citation |last=Weber |first=Heinrich |title=Die allgemeinen Grundlagen der Galois'schen Gleichungstheorie |journal=Mathematische Annalen |date=1893 |language=de |volume=43 |issue=4 |pages=521–549 |doi=10.1007/BF01446451 |issn=0025-5831 |s2cid=120528969}} * {{Citation |last=Moore |first=E. Hastings |title=A doubly-infinite system of simple groups |journal=Bulletin of the American Mathematical Society |date=1893 |volume=3 |issue=3 |pages=73–78 |doi=10.1090/S0002-9904-1893-00178-X |mr=1557275}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] qv2bmtwkays3tefgh5xfsr94w0kez50 0 287963 1039675 1038375 2026-06-20T07:15:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039675 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယမတိုမြစ် | name_native = {{native name|ja|大和川}} | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = 奥飛鳥 稲渕7.JPG | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kansai region]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = Kaikira-yama, [[Nara Prefecture]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|822|m|abbr=on}} | mouth = [[Osaka Bay]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6084|135.4410|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Yamato River in Sakurai, Nara02.JPG|thumb|300px|River in [[Sakurai, Nara|Sakurai, Nara Prefecture]].]] '''ယမတိုမြစ်''' (大和川, Yamato-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာစီရင်စုနှင့် နာရခရိုင်တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ;နာရခရိုင် *ယမတိုခိုးရိယမ ;အိုဆာကာစီရင်စု *ခရှိဝရ *ဖုဂျိအိဒဲရ (အိရှိခဝမြစ်နှင့်အတူ စီးဆင်းသည်)<ref>{{Cite web |url=http://www.city.osaka.lg.jp/contents/wdu020/sumiyoshi/english/attract/attrac18.html |title=Yamato River |access-date=28 March 2017 |archive-date=13 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813031817/https://www.city.osaka.lg.jp/contents/wdu020/sumiyoshi/english/attract/attrac18.html |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုဆာကာစီရင်စုရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] b4uihaw2aogagse63vlp133qb9yemsl 0 288158 1039605 1039384 2026-06-19T19:05:54Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Hugging_Face_logo.svg|Hugging_Face_logo.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Non-free logo above [[:c:Commons:Threshold of o 1039605 wikitext text/x-wiki {{Db-a10|article=ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်}}{{db-g7}} {{Infobox company|name='''ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်''' ({{lang-en|Hugging Face, Inc.}})|logo= |logo_alt=|type=[[ပုဂ္ဂလိကပိုင်]]|industry=[[ဉာဏ်ရည်တု]]<br>[[Machine Learning]]<br>[[ဆော့ဖ်ဝဲလ် ရေးဆွဲထုတ်လုပ်ရေး]]|founder=|hq_location_city=[[Manhattan|မန်ဟက်တန်]]၊ [[New York City|နယူးယောက်မြို့]]|hq_location_country=|area_served=တစ်ကမ္ဘာလုံး|key_people={{Unbulleted list| ကလမန့် ဒီလန်း (Clément Delangue) (စီအီးအို)၊ | ဂျူလီယန် ရှိုမွန် (Julien Chaumond) (စီတီအို)၊ | သောမတ်စ် ဝုဖ် (Thomas Wolf) (စီအက်စ်အို)}}|products=မော်ဒယ်များ (Models)၊ Datasets၊ စပေ့စ်များ (Spaces)၊<br>သင်ယူမှုစနစ်များ (Learn)၊ အင်ဖရန့်စ် (Inference)၊ လိုက်ဘရေရီများ (Libraries)|owner=<!-- or: | owners = -->|revenue={{increase}} {{US$|၁၅}}{{nbsp}}သန်း (၂၀၂၂)|num_employees=၂၅၀ <ref>{{Cite web |last=Palazzolo |first=Stephanie |date=February 5, 2025 |title=Hugging Face Lays Off 4% of Staff |url=https://www.theinformation.com/briefings/hugging-face-lays-off-4-of-staff |website=[[The Information (website)|The Information]] |url-access=subscription}}</ref> (၂၀၂၅)|parent=|homepage=https://huggingface.co/|founded=founded|foundation={{Start date and age|2016}}|company_name=ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်}}{{Contains special characters|emoticon}}'''ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်''' ({{lang-en|Hugging Face, Inc.}}) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီး Machine Learning စနစ်သုံး အပလီကေးရှင်းများ တည်ဆောက်ရန်အတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိရိယာများကို တီထွင်ထုတ်လုပ်နေသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>[https://huggingface.org Hugging Face တရားဝင် ဝဘ်ဆိုက်]</ref> ၎င်းသည် [[ဉာဏ်ရည်တု]] (AI) နှင့် Machine Learning ဆိုင်ရာ နည်းပညာများ၊ ဒေတာများနှင့် [[ပရိုဂရမ်|ပရိုဂရမ်များ]]ကို ပရိုဂရမ်မာများ အချင်းချင်း အခမဲ့မျှဝေနိုင်ရန် ဖန်တီးပေးထားသည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး နည်းပညာပလက်ဖောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကုမ္ပဏီ ဖန်တီးထားသော Natural Language Processing - NLP ဆိုင်ရာ Transformers လိုက်ဘရေရီ (Transformers library) နှင့် ပလက်ဖောင်းသည် အသုံးပြုသူများအား Machine Learning မော်ဒယ်များနှင့် Datasets များကို လွယ်ကူစွာ အပြန်အလှန် မျှဝေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကမ္ဘာသို့ ထုတ်ဖော်ပြသရန် ကူညီပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>[https://techtarget.com TechTarget ရှိ Hugging Face အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ဆောင်းပါး]</ref> နည်းပညာနယ်ပယ်တွင် လူတိုင်းက ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်ကို Machine Learning လောက၏ [[GitHub]] ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် သုတေသီများအတွက် မရှိမဖြစ် အရေးပါသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။<ref>[https://infoworld.com InfoWorld ရှိ Hugging Face: The GitHub of AI သတင်းဆောင်းပါး]</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === စတင်တည်ထောင်ခြင်း === ပြင်သစ်လူမျိုး လုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်ကြသည့် ကလမန့် ဒီလန်း (Clément Delangue)၊ ဂျူလီယန် ရှိုမွန် (Julien Chaumond) နှင့် သောမတ်စ် ဝုဖ် (Thomas Wolf) တို့သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့၌ ဤကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.ibm.com/think/topics/hugging-face IBM Think ရှိ What is Hugging Face? ဆောင်းပါး]</ref> အစောပိုင်းကာလတွင် ၎င်းတို့သည် ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များကို ဦးတည်သည့် ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ ချက်ဘော့ (Chatbot) အက်ပလီကေးရှင်းတစ်ခုကို အဓိက တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/ TechCrunch ရှိ Hugging Face wants to become your artificial BFF သတင်းဆောင်းပါး]</ref> ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကိုလည်း ဖက်လှဲတကင်းရှိလှသော ဘွန်းဘွန်းမျက်နှာ အီမိုဂျီ (U+1F917 🤗 emoji) ကို အစွဲပြု၍ "ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်" ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>[https://www.computerlanguage.com/results.php?definition=Hugging+Face Computer Language ရှိ Definition: Hugging Face အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်]</ref> နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါ ချက်ဘော့အက်ပ်၏ နောက်ကွယ်မှ Machine Learning ဆိုင်ရာ နည်းပညာမော်ဒယ်များကို လူတိုင်း အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်ရန် [[ပွင့်လင်းသောရင်းမြစ်|ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ်]](Open Source) အဖြစ် ချပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ ချပြပြီးနောက်တွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် ၎င်းတို့၏ မူလလုပ်ငန်းလမ်းကြောင်းကို လုံးဝပြောင်းလဲခဲ့ပြီး Machine Learning ဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် မော်ဒယ်များကို စုစည်းမျှဝေပေးသည့် ဗဟိုပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် အလေးထား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>[[:en:Hugging_Face|Wikipedia ရှိ Hugging Face ဆောင်းပါး]]</ref> === ဉာဏ်ရည်တု ခေတ်ဆန်းလာခြင်း === ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အခြားသော သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ပွင့်လင်းသော ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ် (Large Language Model) တစ်ခု ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် "BigScience Research Workshop" ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>[https://huggingface.org Hugging Face ဘလော့ဂ်ရှိ NAIRR နှင့် ပတ်သက်သော တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်]</ref> ဤပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကန့်သတ်ချက်ကိန်းဂဏန်း (Parameters) ပေါင်း ၁၇၆ ဘီလီယံအထိ ပါဝင်ပြီး ဘာသာစကားအစုံ ပြောဆိုနိုင်သည့် "[https://huggingface.co/bigscience/bloom BLOOM]" အမည်ရ ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို အောင်မြင်စွာ မိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://x.com/BigScienceLLM BigScience Research Workshop ၏ တရားဝင် X အကောင့်]</ref> [[ဖိုင်:Clément_Delangue_on_SiliconANGLE_theCUBE.jpg|right|thumb|ကလမန့် ဒီလန်း၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်]] ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် အမေရိကန် အမေဇုန် ဝဘ်ဆာဗစ် (Amazon Web Services - AWS) နှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>[https://huggingface.org Hugging Face ဘလော့ဂ်ရှိ AWS နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သတင်းထုတ်ပြန်ချက်]</ref> ဤပူးပေါင်းမှုကြောင့် AWS အသုံးပြုသူများသည် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်၏ နည်းပညာထုတ်ကုန်များကို အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် အသုံးပြု၍ ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက် အပလီကေးရှင်းများကို စိတ်ချလက်ချ တည်ဆောက်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>[https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/ AWS တရားဝင် မော်ကွန်းဘလော့ဂ်စာမျက်နှာ]</ref> ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် နောက်မျိုးဆက်သစ် BLOOM မော်ဒယ်ကို AWS က ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထားသည့် "Trainium" ဟုခေါ်သော Machine learning ချစ်ပ်ပြား (Machine learning chip) ပေါ်တွင် မောင်းနှင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://huggingface.org Hugging Face တရားဝင် Documentation အညွှန်းစာမျက်နှာ]</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် Meta ကုမ္ပဏီ၊ Scaleway ကုမ္ပဏီတို့နှင့် အတူပူးပေါင်း၍ ဥရောပစတင်ပျိုးထောင်စ ကုမ္ပဏီများ (Startups) အတွက် ဉာဏ်ရည်တု အရှိန်မြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်သစ် (AI accelerator program) တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.scaleway.com/en/news/meta-hugging-face-and-scaleway-announce-a-new-ai-accelerator-program-for-european-startups/ Scaleway တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်စာမျက်နှာ]</ref> ဤအစီအစဉ်သည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ AI နည်းပညာ ဂေဟစနစ်ကို ပိုမိုမြန်ဆန်လာစေရန်နှင့် စတင်ပျိုးထောင်စကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ် အခြေခံမော်ဒယ်များကို ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပါရီမြို့]]ရှိ STATION F တွင် အခြေစိုက်သည့် ဤအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပူးပေါင်းမောင်းနှင်ခဲ့ပြီး ရွေးချယ်ခံရသည့် ကုမ္ပဏီများအား နည်းပညာဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်မှုများအပြင် Scaleway ၏ အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစွမ်းအားများကိုပါ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>[https://about.fb.com/news/2024/10/meta-hugging-face-and-scaleway-unveil-the-5-winners of-the-european-ai-startup-program-at-station-f/ Meta တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်စာမျက်နှာ]</ref> ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ ဆယ်စုနှစ် (International Decade of Indigenous Languages) လှုပ်ရှားမှုကို အထောက်အကူပြုရန်အတွက် Meta ကုမ္ပဏီ၊ [[UNESCO]] အဖွဲ့ကြီးတို့နှင့် လက်တွဲကာ အွန်လိုင်းဘာသာပြန်စနစ်အသစ်တစ်ခုကို လွှင့်တင်ခဲ့သည်။<ref>[https://thealliance.ai/blog/unesco-language-translator The Alliance AI ဘလော့ဂ်ရှိ UNESCO ဘာသာပြန်စနစ်အကြောင်း ရေးသားချက်]</ref> ၎င်းစနစ်ကို Meta ၏ "No Language Left Behind (NLLB)" အိုးပင်းဆော့စ် AI မော်ဒယ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်နည်းပါးသော တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ အပါအဝင် ဘာသာစကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို အခမဲ့ စာသားဘာသာပြန်ဆိုပေးနိုင်သည်။<ref>[https://huggingface.org Hugging Face Spaces ရှိ UNESCO NLLB တရားဝင် Demo စာမျက်နှာ]</ref> ကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ ခြေလှမ်းကို ပိုမိုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် ၂၀၂ hospital၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအခြေစိုက် လူသားပုံတူ ရိုဘော့နည်းပညာစတင်ပျိုးထောင်စကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် "Pollen Robotics" ကို အပြီးသတ်ဝယ်ယူခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[[:en:Hugging_Face|ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Hugging Face ဆောင်းပါး ရည်ညွှန်းချက်]]</ref> ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးနောက် ကုမ္ပဏီ၏ စီအီးအိုဖြစ်သူ ကလမန့် ဒီလန်းက "ဉာဏ်ရည်တု အခြေခံ ရိုဘော့နည်းပညာများကိုပါ လူတိုင်း လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်သော အိုးပင်းဆော့စ်စနစ် ဖြစ်လာစေရန် ဖန်တီးမည်" ဟု ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက် X(ယခင်: Twitter) စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ === ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဟက်ကာ (Hacker) များသည် အင်ဒရွိုက် (Android) စနစ်သုံး ကိရိယာများကို ဦးတည်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ် ပလက်ဖောင်းကို ကြားဖြတ်ထိန်းချုပ်၍ အသုံးချခဲ့ကြသည်။<ref>[https://wikipedia.org ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Hugging Face ဆောင်းပါး ရည်ညွှန်းချက်]</ref> ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသည့် စနစ်တစ်ခုလုံးကို စိတ်ကြိုက်အမိန့်ပေး စေခိုင်းနိုင်သည့် "စွမ်းအားပြင်း မဲလ်ဝဲလ်" (Powerful malware) များ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * Kaggle * [[OpenAI]] * Station F * TensorFlow Hub == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] [[ကဏ္ဍ:ကုမ္ပဏီများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကုမ္ပဏီ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ အဖွဲ့အစည်းများ]] hmyxtloyj4fd5ij4a39hlx027r0rtj0 0 288159 1039606 1039232 2026-06-19T19:05:58Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Hugging_Face_logo.svg|Hugging_Face_logo.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Non-free logo above [[:c:Commons:Threshold of o 1039606 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name='''ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်'''|logo= |logo_alt=|type=[[ပုဂ္ဂလိကပိုင်]]|industry=[[ဉာဏ်ရည်တု]]<br>[[Machine Learning]]<br>[[ဆော့ဖ်ဝဲလ် ရေးဆွဲထုတ်လုပ်ရေး]]|founder=|hq_location_city=[[Manhattan|မန်ဟက်တန်]]၊ [[New York City|နယူးယောက်မြို့]]|hq_location_country=|area_served=တစ်ကမ္ဘာလုံး|key_people={{Unbulleted list| ကလမန့် ဒီလန်း (Clément Delangue) (စီအီးအို)၊ | ဂျူလီယန် ရှိုမွန် (Julien Chaumond) (စီတီအို)၊ | သောမတ်စ် ဝုဖ် (Thomas Wolf) (စီအက်စ်အို)}}|products=မော်ဒယ်များ (Models)၊ Datasets၊ စပေ့စ်များ (Spaces)၊<br>သင်ယူမှုစနစ်များ (Learn)၊ အင်ဖရန့်စ် (Inference)၊ လိုက်ဘရေရီများ (Libraries)|owner=<!-- or: | owners = -->|revenue={{increase}} {{US$|၁၅}}{{nbsp}}သန်း (၂၀၂၂)|num_employees=၂၅၀ <ref>{{Cite web |last=Palazzolo |first=Stephanie |date=February 5, 2025 |title=Hugging Face Lays Off 4% of Staff |url=https://www.theinformation.com/briefings/hugging-face-lays-off-4-of-staff |website=[[The Information (website)|The Information]] |url-access=subscription}}</ref> (၂၀၂၅)|parent=|homepage=https://huggingface.co/|founded=founded|foundation={{Start date and age|2016}}|company_name=ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်}}'''ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်''' ({{lang-en|Hugging Face, Inc.}}) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီး Machine Learning စနစ်သုံး အပလီကေးရှင်းများ တည်ဆောက်ရန်အတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိရိယာများကို တီထွင်ထုတ်လုပ်နေသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ဉာဏ်ရည်တု]] (AI) နှင့် Machine Learning ဆိုင်ရာ နည်းပညာများ၊ ဒေတာများနှင့် [[ပရိုဂရမ်|ပရိုဂရမ်များ]]ကို ပရိုဂရမ်မာများ အချင်းချင်း အခမဲ့မျှဝေနိုင်ရန် ဖန်တီးပေးထားသည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး နည်းပညာပလက်ဖောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Hugging Face Lays Off 4% of Staff |url=https://www.theinformation.com/briefings/hugging-face-lays-off-4-of-staff |access-date=2026-06-17 |website=The Information |language=en}}</ref> ဤကုမ္ပဏီ ဖန်တီးထားသော Natural Language Processing - NLP ဆိုင်ရာ Transformers လိုက်ဘရေရီ (Transformers library) နှင့် ပလက်ဖောင်းသည် အသုံးပြုသူများအား Machine Learning မော်ဒယ်များနှင့် Datasets များကို လွယ်ကူစွာ အပြန်အလှန် မျှဝေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကမ္ဘာသို့ ထုတ်ဖော်ပြသရန် ကူညီပံ့ပိုးပေးသည်။ နည်းပညာနယ်ပယ်တွင် လူတိုင်းက ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်ကို Machine Learning လောက၏ [[GitHub]] ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် သုတေသီများအတွက် မရှိမဖြစ် အရေးပါသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === စတင်တည်ထောင်ခြင်း === ပြင်သစ်လူမျိုး လုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်ကြသည့် ကလမန့် ဒီလန်း (Clément Delangue)၊ ဂျူလီယန် ရှိုမွန် (Julien Chaumond) နှင့် သောမတ်စ် ဝုဖ် (Thomas Wolf) တို့သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့၌ ဤကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်းကာလတွင် ၎င်းတို့သည် ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များကို ဦးတည်သည့် ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ ချက်ဘော့ (Chatbot) အက်ပလီကေးရှင်းတစ်ခုကို အဓိက တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကိုလည်း ဖက်လှဲတကင်းရှိလှသော ဘွန်းဘွန်းမျက်နှာ အီမိုဂျီ (U+1F917 🤗 emoji) ကို အစွဲပြု၍ "ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်" ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Dillet |first=Romain |date=2017-03-09 |title=Hugging Face wants to become your artificial BFF |url=https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/ |access-date=2026-06-17 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref>နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါ ချက်ဘော့အက်ပ်၏ နောက်ကွယ်မှ Machine Learning ဆိုင်ရာ နည်းပညာမော်ဒယ်များကို လူတိုင်း အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်ရန် ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ်(Open Source) အဖြစ် ချပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ ချပြပြီးနောက်တွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် ၎င်းတို့၏ မူလလုပ်ငန်းလမ်းကြောင်းကို လုံးဝပြောင်းလဲခဲ့ပြီး Machine Learning ဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် မော်ဒယ်များကို စုစည်းမျှဝေပေးသည့် ဗဟိုပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် အလေးထား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ === ဉာဏ်ရည်တု ခေတ်ဆန်းလာခြင်း === ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အခြားသော သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ပွင့်လင်းသော ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ် (Large Language Model) တစ်ခု ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် "BigScience Research Workshop" ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2022-01-10 |title=Inside BigScience, the quest to build a powerful open language model |url=https://venturebeat.com/2022/01/10/inside-bigscience-the-quest-to-build-a-powerful-open-language-model/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20220701073233/https://venturebeat.com/2022/01/10/inside-bigscience-the-quest-to-build-a-powerful-open-language-model/ |archive-date=2022-07-01 |access-date=2026-06-17 |work=VentureBeat |language=en-US}}</ref>ဤပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကန့်သတ်ချက်ကိန်းဂဏန်း (Parameters) ပေါင်း ၁၇၆ ဘီလီယံအထိ ပါဝင်ပြီး ဘာသာစကားအစုံ ပြောဆိုနိုင်သည့် "BLOOM" အမည်ရ ကြီးမားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို အောင်မြင်စွာ မိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=BLOOM |url=https://bigscience.huggingface.co/blog/bloom |archive-url=http://web.archive.org/web/20260313073015/https://bigscience.huggingface.co/blog/bloom |archive-date=2026-03-13 |access-date=2026-06-17 |website=bigscience.huggingface.co}}</ref> [[ဖိုင်:Clément_Delangue_on_SiliconANGLE_theCUBE.jpg|right|thumb|Clément Delangue in 2023]] ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် အမေရိကန် အမေဇုန် ဝဘ်ဆာဗစ် (Amazon Web Services - AWS) နှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤပူးပေါင်းမှုကြောင့် AWS အသုံးပြုသူများသည် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်၏ နည်းပညာထုတ်ကုန်များကို အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် အသုံးပြု၍ ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက် အပလီကေးရှင်းများကို စိတ်ချလက်ချ တည်ဆောက်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် နောက်မျိုးဆက်သစ် BLOOM မော်ဒယ်ကို AWS က ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထားသည့် "Trainium" ဟုခေါ်သော Machine learning ချစ်ပ်ပြား (Machine learning chip) ပေါ်တွင် မောင်းနှင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Amazon’s Cloud Unit Partners With Startup Hugging Face as AI Deals Heat Up |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-21/amazon-s-aws-joins-with-ai-startup-hugging-face-as-chatgpt-competition-heats-up |archive-url=http://web.archive.org/web/20251129113939/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-21/amazon-s-aws-joins-with-ai-startup-hugging-face-as-chatgpt-competition-heats-up |archive-date=2025-11-29 |access-date=2026-06-17 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Amazon Web Services pairs with Hugging Face to target AI developers |url=https://www.reuters.com/technology/amazon-web-services-pairs-with-hugging-face-target-ai-developers-2023-02-21/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250724143858/https://www.reuters.com/technology/amazon-web-services-pairs-with-hugging-face-target-ai-developers-2023-02-21/ |archive-date=2025-07-24 |access-date=2026-06-17 |work=Reuters |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-21 |title=AWS and Hugging Face collaborate to make generative AI more accessible and cost efficient {{!}} Artificial Intelligence |url=https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/ |access-date=2026-06-17 |website=aws.amazon.com}}</ref> [[ဖိုင်:Thomas_Wolf_at_Slush_2024.jpg|right|thumb|Thomas Wolf in 2024]] ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်သည် Meta ကုမ္ပဏီ၊ Scaleway ကုမ္ပဏီတို့နှင့် အတူပူးပေါင်း၍ ဥရောပစတင်ပျိုးထောင်စ ကုမ္ပဏီများ (Startups) အတွက် ဉာဏ်ရည်တု အရှိန်မြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်သစ် (AI accelerator program) တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။ ဤအစီအစဉ်သည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ AI နည်းပညာ ဂေဟစနစ်ကို ပိုမိုမြန်ဆန်လာစေရန်နှင့် စတင်ပျိုးထောင်စကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ် အခြေခံမော်ဒယ်များကို ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပါရီမြို့]]ရှိ STATION F တွင် အခြေစိုက်သည့် ဤအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပူးပေါင်းမောင်းနှင်ခဲ့ပြီး ရွေးချယ်ခံရသည့် ကုမ္ပဏီများအား နည်းပညာဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်မှုများအပြင် Scaleway ၏ အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစွမ်းအားများကိုပါ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=META Collaboration Launches AI Accelerator for European Startups |url=https://finance.yahoo.com/news/meta-collaboration-launches-ai-accelerator-151500146.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20260206064500/https://finance.yahoo.com/news/meta-collaboration-launches-ai-accelerator-151500146.html |archive-date=2026-02-06 |access-date=2026-06-17 |work=Yahoo Finance |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ ဆယ်စုနှစ် (International Decade of Indigenous Languages) လှုပ်ရှားမှုကို အထောက်အကူပြုရန်အတွက် Meta ကုမ္ပဏီ၊ [[UNESCO]] အဖွဲ့ကြီးတို့နှင့် လက်တွဲကာ အွန်လိုင်းဘာသာပြန်စနစ်အသစ်တစ်ခုကို လွှင့်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NLLB - a Hugging Face Space by UNESCO |url=https://huggingface.co/spaces/UNESCO/nllb |access-date=2026-06-17 |website=huggingface.co}}</ref> ၎င်းစနစ်ကို Meta ၏ "No Language Left Behind (NLLB)" အိုးပင်းဆော့စ် AI မော်ဒယ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်နည်းပါးသော တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ အပါအဝင် ဘာသာစကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို အခမဲ့ စာသားဘာသာပြန်ဆိုပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=UNESCO Language Translator powered by Meta and Hugging Face Launching |url=https://www.unesco.org/en/event/unesco-language-translator-powered-meta-and-hugging-face-launching-event-0 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260210104246/https://www.unesco.org/en/event/unesco-language-translator-powered-meta-and-hugging-face-launching-event-0 |archive-date=2026-02-10 |access-date=2026-06-17 |website=www.unesco.org |language=en}}</ref> ကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ ခြေလှမ်းကို ပိုမိုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအခြေစိုက် လူသားပုံတူ ရိုဘော့နည်းပညာစတင်ပျိုးထောင်စကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် "Pollen Robotics" ကို အပြီးသတ်ဝယ်ယူခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Wiggers |first=Kyle |date=2025-04-14 |title=Hugging Face buys a humanoid robotics startup {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2025/04/14/hugging-face-buys-a-humanoid-robotics-startup/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415015746/https://techcrunch.com/2025/04/14/hugging-face-buys-a-humanoid-robotics-startup/ |archive-date=2025-04-15 |access-date=2026-06-17 |work=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Koetsier |first=John |title=Open Source Humanoid Robots That You Can 3D Print Yourself: Hugging Face Buys Pollen Robotics |url=https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2025/04/14/open-source-humanoid-robots-hugging-face-buys-pollen-robotics/ |access-date=2026-06-17 |website=Forbes |language=en}}</ref> ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးနောက် ကုမ္ပဏီ၏ စီအီးအိုဖြစ်သူ ကလမန့် ဒီလန်းက "ဉာဏ်ရည်တု အခြေခံ ရိုဘော့နည်းပညာများကိုပါ လူတိုင်း လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်သော အိုးပင်းဆော့စ်စနစ် ဖြစ်လာစေရန် ဖန်တီးမည်" ဟု ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက် X(ယခင်: Twitter) စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Knight |first=Will |title=An Open Source Pioneer Wants to Unleash Open Source AI Robots |url=https://www.wired.com/story/hugging-face-acquires-open-source-robot-startup/ |access-date=2026-06-17 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> === ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဟက်ကာ (Hacker) များသည် အင်ဒရွိုက် (Android) စနစ်သုံး ကိရိယာများကို ဦးတည်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ဟပ်ဂင်းဖေ့စ် ပလက်ဖောင်းကို ကြားဖြတ်ထိန်းချုပ်၍ အသုံးချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသည့် စနစ်တစ်ခုလုံးကို စိတ်ကြိုက်အမိန့်ပေး စေခိုင်းနိုင်သည့် "စွမ်းအားပြင်း မဲလ်ဝဲလ်" (Powerful malware) များ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=Hugging Face platform hijacked to send out Android malware |url=https://www.techradar.com/pro/security/hugging-face-platform-hijacked-to-send-out-android-malware-heres-what-we-know-so-far |access-date=2026-06-17 |website=TechRadar |language=en}}</ref> == ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်နှင့် မြန်မာဘာသာစကား == [[ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်]] ပလက်ဖောင်းသည် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်တုနှင့် Machine Learning နည်းပညာများ တိုးတက်လာစေရန်အတွက် အရေးပါသော နည်းပညာဆိုင်ရာ အခြေခံအရင်းအမြစ်များကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ လက်ရှိ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ကိန်းဂဏန်းများအရ ဤပလက်ဖောင်းပေါ်တွင် မြန်မာဘာသာစကားအတွက် သီးသန့်ဖန်တီးထားသော Datasets ၄၃၁ ခုနှင့် နည်းပညာမော်ဒယ် (Models) ၂,၄၁၄ ခုအထိ ရှိလာပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ သုတေသီများနှင့် မြန်မာ့ AI နည်းပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ပရောဂျက်များကို ဤနေရာတွင် စုစည်း၍ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသည်။<ref>[https://huggingface.co/languages Hugging Face တရားဝင် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အချက်အလက်ပြ ဇယားစာမျက်နှာ]</ref> === နမူနာပြ ပရောဂျက်များနှင့် ဒေတာစုများ === ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်တွင် တင်ရှိထားသော မြန်မာဘာသာစကားဆိုင်ရာ ပရောဂျက်များသည် ကွန်ပျူတာအမြင်အာရုံ (Computer Vision)၊ သဘာဝဘာသာစကား လုပ်ဆောင်ခြင်းစနစ် (NLP) နှင့် အသံပိုင်းဆိုင်ရာ Machine Learning စနစ်များအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ နယ်ပယ်တစ်ခုချင်းစီအတွက် နမူနာပရောဂျက်အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - * '''မြန်မာစာလုံးပုံရိပ်ဆိုင်ရာ ဒေတာစု (MSSG):''' ခန့်ဆင့်ဟိဏ်း ({{lang-en|Khant Sint Heinn}}) က တီထွင်ဖန်တီးပြီး DatarrX ({{lang-my|ဒေတာအက်စ်}}) အဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေထားသည့် "Myanmar Synthetic Syllable Glyphs" သည် မြန်မာစာသားများ၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ကွန်ပြူတာမက်ထရစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ကြီးမားသော စာလုံးပုံရိပ်ဒေတာစု (Synthetic image dataset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အရွယ်အစား ပြောင်းလဲမွမ်းမံထားသော ဂလစ်ဖ်ပုံရိပ် (Glyph images) ပေါင်း ၁၄,၂၉၅,၅၅၂ ခု (၁၄ သန်း) ပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာစကားအတွက် စာသားဖတ်စနစ် (OCR) နှင့် လက်ရေးဖတ်စနစ် (HTR) နည်းပညာများ ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>[https://huggingface.co/datasets/DatarrX/myanmar-synthetic-syllable-glyphs Hugging Face ရှိ Myanmar Synthetic Syllable Glyphs ဒေတာစုစာမျက်နှာ]</ref> * '''မြန်မာအသံဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ ဒေတာစု:''' DatarrX ({{lang-my|ဒေတာအက်စ်}}) က ပြုစုထားသော "Burmese Synthetic Speech Corpus" သည် စာသားမှ အသံပြောင်းလဲသည့်စနစ် (Text-to-Speech - TTS) နှင့် အသံဖမ်းစနစ်များ တိုးတက်စေရန်အတွက် အထူးဒီဇိုင်းဆွဲထားသည့် အရည်အသွေးမြင့် အသံဒေတာစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူကိုယ်တိုင် အသေးစိတ် စစ်ဆေးအတည်ပြုထားသော အသံဖိုင်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ (၁ သိန်း) ခု ပါဝင်ပြီး သဘာဝကျသော မြန်မာအမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး အသံဖန်တီးမှုနည်းပညာများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref>[https://huggingface.co/datasets/DatarrX/burmese-synthetic-speech-corpus Hugging Face ရှိ Burmese Synthetic Speech Corpus ဒေတာစုစာမျက်နှာ]</ref> * '''မြန်မာဂျီပီတီ မော်ဒယ် (MyanmarGPT):''' မင်းစည်သူ ({{lang-en|Min Si Thu}}) က မြန်မာဘာသာစကား သီးသန့်ဒေတာများဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည့် "MyanmarGPT" သည် GPT-2 မော်ဒယ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားသော စာသားထုတ်လုပ်မှု မော်ဒယ် (Text Generation Model) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်သည် မြန်မာဘာသာစကားကို အလိုအလျောက် နားလည်သဘောပေါက်ပြီး စာသားများ ရေးသားထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည့်အပြင်၊ အခြားသော မြန်မာဘာသာစကားသုံး အဆင့်မြင့် AI မော်ဒယ်များ စိတ်ကြိုက်ပြောင်းလဲတည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက်လည်း လွယ်ကူစေသည်။<ref>[https://huggingface.co/jojo-ai-mst/MyanmarGPT Hugging Face ရှိ MyanmarGPT မော်ဒယ်စာမျက်နှာ]</ref> === မြန်မာ့ AI ဂေဟစနစ် တည်ဆောက်ခြင်း === မြန်မာဘာသာစကားသည် နည်းပညာအရ အရင်းအမြစ်နည်းပါးသော ဘာသာစကား (Low-resource language) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသော်လည်း၊ ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်ကဲ့သို့သော ပွင့်လင်းသော ရင်းမြစ် (Open Source) ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် မြန်မာ့နည်းပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ သုတေသနရလဒ်များကို ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ သုတေသီများနှင့် ချိတ်ဆက်မျှဝေလျက်ရှိသည်။ ဤစနစ်သည် မြန်မာ့နည်းပညာအသိုင်းအဝိုင်းအချင်းချင်း အသိပညာ ဗဟုသုတဖလှယ်နိုင်ရန်၊ ဒေသတွင်း AI ပရောဂျက်များ ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ တိုးတက်လာစေရန်နှင့် မြန်မာဘာသာစကားအတွက် ဒေတာရင်းမြစ်များ စုစည်းမိလာစေရန်အတွက် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=DatarrX (DatarrX) |url=https://huggingface.co/DatarrX |access-date=2026-06-17 |website=huggingface.co}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first=DatarrX |title=DatarrX Foundation |url=https://datarrx.org/ |access-date=2026-06-17 |website=datarrx.org |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * Kaggle * [[OpenAI]] * Station F * TensorFlow Hub == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] [[ကဏ္ဍ:ကုမ္ပဏီများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကုမ္ပဏီ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ အဖွဲ့အစည်းများ]] 3dz5uim9cjz72nyufxpvtbo6hjifv5t 0 288212 1039655 1039378 2026-06-20T02:53:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039655 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ(၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၀ - ၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | place = [[မဘိမ်းမြို့]]၊ [[မဘိမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | result = KIA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] * ခြေလျင်တပ်ရင်း (ခလရ-၂၂၃) | combatant2 = * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) * {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) * {{flagicon image|ABSDF insignia.png}}[[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) | commander1 = မသိရှိရ | commander2 = [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) | units1 = ခလရ-၂၂၃၊ မြို့မရဲစခန်း | units2 = KIA၊ AA၊ PDF၊ ABSDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | map_type = Myanmar | latitude = 23.3667 | longitude = 96.6167 | map_size = 250 | map_caption = ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မဘိမ်းမြို့၏ တည်နေရာ | map_label = မဘိမ်း | notes = စစ်ကိုင်းတိုင်းနယ်စပ်အနီးနား နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ရှိ မဘိမ်းမြို့သိမ်း တိုက်ပွဲကို KIA ၊ KPDF ၊ ABSDF ၊ AA ၊ PDF ၊ ပကဖ နှင့် နယ်မြေခံအဖွဲ့အစည်းများ စုပေါင်းကာ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကာ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) အတွင်း [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) ၏ အရေးပါသော တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်မှ ၂၁ ရက်နေ့အထိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)၊ [[မဘိမ်းမြို့]]တွင် KIA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်များနှင့် [[တပ်မတော်]]တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြို့သိမ်း တိုက်ပွဲ လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ကို KIA ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-attacked-seized-mabein-01212024042042.html |access-date=2026-06-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သတင်းတို |first=Cherry in သတင်း {{!}} |title=စစ်ကိုင်းနယ်စပ်အနီးက မဘိမ်းမြို့ကို ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက် |url=https://myaelattathan.org/articles/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80_%E1%80%99%E1%80%98%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF_%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%B1_%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-06-18 |website=myaelattathan.org |language=en}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == မဘိမ်းမြို့ သည် [[ရွှေလီမြစ်]]ဘေး [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]] ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[မိုးမိတ်မြို့]] အပါအဝင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ [[ဗန်းမော်မြို့]] တို့နှင့် ကုန်းလမ်းအရ ဆက်သွယ်မှု ရှိသည်။ထို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]နှင့် ကီလိုမီတာ ၉၀ ခန့်သာ ကွာဝေးပြီး မြောက်ဘက် တွင် [[မန္တလေးမြို့]] ရှိပြီး ကီလိုမီတာ ၂၀၀ ကွာဝေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-21 |title=ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - နယ်စပ်ခြံစည်းရိုးကာပြီး အိန္ဒိယ-မြန်မာ လွတ်လပ်စွာကူးလူးခွင့် ပိတ်မယ်လို့ အိန္ဒိယပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1rywr80j57o |access-date=2026-06-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မဘိမ်းမြို့သည် မိုးမိတ်မြို့နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မိုးမိတ်မြို့ရှိ စစ်တပ် တပ်စခန်းများကို KIA နှင့် PDF ပူးပေါင်းတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မဘိမ်းမြို့နယ်ဘက်သို့ တိုက်ပွဲများ ကူးစက်ဖြစ်ပွားလာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်နေ- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=Y6JGfm0swq4 |access-date=2026-06-18}}</ref><ref>{{Cite web |title=မဘိမ်းမြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေဆဲဟု ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူပြော |url=https://cjplatform.com/%e1%80%99%e1%80%98%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9e%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%ad%e1%80%af/ |access-date=2026-06-18 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=နိုရာပြည့် |first=မောင်ရွှေဝါ, မင်းမောင် |date=2024-01-23 |title=မဘိမ်းမြို့ကို သိမ်းပြီးနောက် မိုးမိတ်၊ မိုးကုတ်တွင် တိုက်ပွဲများဆက်ဖြစ်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48377/ |access-date=2026-06-18 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်၊ နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် KIA၊ AA၊ PDF နှင့် ABSDF ပူးပေါင်းတပ်များသည် မဘိမ်းမြို့ရှိ မြို့မရဲစခန်းနှင့် ကုန်းမခံရွာအနီးရှိ ခလရ (၂၂၃) တပ်ရင်းကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေစဉ်အတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] က Y-12 လေယာဉ်များဖြင့် [[ဝိုင်းလုံရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်|ဝိုင်းလုံ]]၊ [[ကုန်းမခံရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်|ကုန်းမခံ]]နှင့် [[နမ့်ပုံးပုံးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်|နတ်ပုံးပုံးရွာ]]များအတွင်းသို့ ဗုံးသီးပေါင်း ၁၄၀ ကျော် ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် နေအိမ်များ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Yangon Khit Thit News Agency |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ ရဲစခန်းနှင့် စစ်တပ်စခန်းကို KIA က တိုက် ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မဘိမ်း မြို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက ထိန်းချုပ် - Khit Thit Media |url=https://yktnews.com/2024/01/141195/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420194906/https://yktnews.com/2024/01/141195/ |archive-date=20 April 2024 |access-date=2026-06-18 |work=Khit Thit Media |language=en-US |url-status=live }}</ref> အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများအပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်၊ နံနက်ပိုင်းတွင် KIA ပူးပေါင်းတပ်များသည် မဘိမ်းမြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် မြို့ခံပြည်သူ ၄,၀၀၀ ကျော်မှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-01-05 |title=မဘိမ်းမြို့ကတည်းခိုခန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/01/05/144852/ |access-date=2026-06-18 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ကို KIA နဲ့ KPDF တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/01/21/zm1-147/ |access-date=2026-06-18 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] kw5ywfcs5t4slkhr38j37yophxwzwyx 0 288246 1039585 1039482 2026-06-19T14:52:23Z Mkant00 135890 /* မကိန်းများ (Odd Numbers) */ 1039585 wikitext text/x-wiki [[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း <math>n</math> လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2</math> ဖြစ်သည်။]] [[File:Goldbach-1000000.png|thumb|စုံကိန်း <math>n</math> တစ်ခုကို သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သော နည်းလမ်းအရေအတွက်။ OEIS တွင် A002375 အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။]] [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်း လား သို့မဟုတ် မကိန်း လား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။ == စုံကိန်းများ (Even Numbers) == စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ <math>2</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် <math>n \in \mathbb{Z}</math> ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>k \in \mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>n = 2k</math> ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ကိန်း <math>2</math> သည် တစ်ခုတည်းသော စုံဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု <math>2\mathbb{Z}</math> သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု <math>2\mathbb{Z}</math> သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း <math>0</math> သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>n</math> သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် <math>-n</math> သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>2e = 2</math> ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် <math>e</math> သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း <math>1</math> မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ <math>2\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathbb{Z}</math> ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် <math>2\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathbb{Z}</math> ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}</math> သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ (finite) [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်သည်။ == မကိန်းများ (Odd Numbers) == မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် မကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ စုံကိန်းပြည့်များကဲ့သို့ပင် မကိန်းပြည့်များအစုသည်လည်း [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) == [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorder sets) ထဲမှ အစု <math>(\mathbb{Z}, \leq)</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှု (inlcusions) များ ဖြစ်သော <math>\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) & \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} & (\mathbb{Z},\leq) \\ n & \mapsto & 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) & \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} & (\mathbb{Z},\leq) \\ n & \mapsto & 2n + 1 \end{array}</math> တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထို့အတူ မည်သည့် <math>n</math> ကိုမဆို <math>n/2</math> ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) <math>\lfloor n/2 \rfloor</math> သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor) <math>\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) & \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} & (\mathbb{Z},\leq) \\ n & \mapsto & \lfloor n/2 \rfloor \end{array} </math> ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ ဤဖန်တာသည် <math>n</math> ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) <math>n/2</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။ :<math>\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}</math> ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် <math>(\mathbb{Z}, \leq)</math> အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality) :<math>\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}</math> ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် <math>\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor</math> သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ <math>\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1</math> သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။ ==ကိုးကား== *F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000) *Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library [[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] 6jh1nfwbtowilsy0p1azlkndxoahies 0 288267 1039563 2026-06-19T12:06:22Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1358840805|Byeon Woo-seok]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039563 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{Infobox person|name=ဗြောင်ဝူဆော့|image=Byeon Woo-seok.jpg|caption=Byeon Woo-seok in 2026|birth_date={{birth date and age|1991|10|31}}|birth_place=[[ဘူချွန်း]], တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|occupation={{hlist|မော်ဒယ်|သရုပ်ဆောင်}}|years_active=2010–present|agent=Varo Entertainment<ref>{{cite web|script-title=ko:공승연X변우석X박정우, BH엔터 실무진 설립 바로엔터 이적(공식)|url=https://m.entertain.naver.com/article/052/0001464252|via=[[Naver]]|trans-title=Gong Seung-yeon X Byun Woo-suk X Park Jung-woo, BH Entertainment Executive Team Established, Moved to Varo Entertainment (Official)|work=[[YTN]]|date=July 13, 2020|access-date=November 6, 2020|archive-date=April 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404043800/https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001464252|url-status=live}}</ref>|signature=Byeon Woo Seoks Signature.svg|module={{Infobox Korean name/auto|child=yes|headercolor=transparent | hangul = %변우석 | hanja = 邊佑錫 }}|nationality=ကိုရီးယား|native_name=변우석|native_name_lang=ko|birth_name=ဗြောင်ဝူဆော့}} '''ဗြောင်ဝူဆော့''' ({{lang-en|Byeon Woo-Seok}} ၊ {{lang-ko|변우석}} ၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် ဖျော်ဖြေရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် F/W Men's Fashion Show ပြေးလမ်း (Runway) ပေါ်တွင် မော်ဒယ်အဖြစ် လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=공승연X변우석X박정우, BH엔터 실무진 설립 바로엔터 이적(공식) |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/052/0001464252 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ထို့နောက် သရုပ်ဆောင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့ပြီး ''Record of Youth'' (၂၀၂၀) နှင့် ''Strong Girl Nam-soon'' (၂၀၂၃) စသည့် ဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ဇာတ်ပို့မင်းသားနေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် [[နက်ဖလစ်]]ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''20th Century Girl'' (၂၀၂၂) ဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပထမဆုံး စတင်ခြေချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=시대 |first=동행미디어 |date=2015-02-05 |title=변우석, 2015 F/W 맨즈쇼서 각국 톱모델과 어깨 나란히 |url=https://www.sidae.com/article/2015020516408088685 |access-date=2026-06-19 |website=동행미디어 시대 |language=ko}}</ref> အထူးသဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် tvN ၏ နာမည်ကြီး ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော ''Lovely Runner'' တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသား Ryu Sun-jae အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပရိသတ်များအပါအဝင် အာရှတစ်လွှား၌ အပြင်းအထန် ရေပန်းစားကာ အားပေးမှု အခိုင်အမာ ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ သဘာဝကျပြီး ဆွဲဆောင်မှုရှိသော သရုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ပရိသတ်များက သူ့အား "Sun-jae" ဟု ချစ်စနိုး ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည့် မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-31 |title=[INTERVIEW] Byeon Woo-seok wins hearts with his portrayal of enduring love - The Korea Times |url=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/shows-dramas/20240531/interview-byeon-woo-seok-wins-hearts-with-his-portrayal-of-enduring-love-in-lovely-runner |access-date=2026-06-19 |website=www.koreatimes.co.kr |language=en}}</ref><ref name=":0" /> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး (Early life and education) == ဗြောင်ဝူဆော့ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ [[ဘူချွန်းမြို့]] (Bucheon) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ့တွင် လေယာဉ်မယ် (Flight attendant) အလုပ်လုပ်ကိုင်သော အစ်မတစ်ဦး ရှိသည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် သူ၏ ကလေးဘဝအစောပိုင်းကာလကို မူကြိုကျောင်းတက်သည့်အရွယ်အထိ ဘူချွန်းမြို့၌ပင် ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက်တွင် သူ၏မိသားစုသည် [[ဆိုးလ်မြို့]] (Seoul) သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=2020-10-20 |title=변우석 · 김성철 · 이도현 입덕을 부르는 얼굴들 |url=https://woman.donga.com/people/article/all/12/2216582/1 |access-date=2026-06-19 |website=여성동아 |language=ko}}</ref> သူသည် ဝူရှင်းအထက်တန်းကျောင်း (Wooshin High School) မှ အောင်မြင်စွာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် အနာဂတ်တွင် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ချောင်ဂျူတက္ကသိုလ်]] (Cheongju University) တွင် [[ပြဇာတ်]]နှင့် ရုပ်ရှင်ပညာရပ် (Theater and Film) ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အနုပညာအေဂျင်စီများနှင့် ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်ပြီးနောက်တွင် သူအား သရုပ်ဆောင်အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ်သာ စတင်လက်မှတ်ရေးထိုး ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသဖြင့် သူ၏ တက္ကသိုလ်ပညာရေးကို ရပ်နားခဲ့ရသည်။<ref name=":1" /> == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သတ်၍ == === ၂၀၁၀–၂၀၁၅: မော်ဒယ်လောကသို့ စတင်ခြေချခြင်း === သရုပ်ဆောင်အလုပ်ကို မလုပ်ကိုင်မီ ဗြောင်ဝူဆော့သည် မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမဆုံး မော်ဒယ်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ ပွဲထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=bntnews |title=[인터뷰] 변우석, 연기에 물들다 {{!}} bnt뉴스 |url=https://www.bntnews.co.kr/article/view/bnt201802050026 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260429145645/https://www.bntnews.co.kr/article/view/bnt201802050026 |archive-date=2026-04-29 |access-date=2026-06-19 |website=www.bntnews.co.kr |language=kr}}</ref> သူသည် Seoul Fashion Week၊ နာမည်ကြီး ဖက်ရှင်ရှိုးပွဲများ၊ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ကြော်ငြာကမ်ပိန်းများနှင့် ဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်းများစွာတွင် မော်ဒယ်အဖြစ် တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး မော်ဒယ်သင်တန်းဆရာ (Model trainer) အဖြစ်ပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last=YG케이플러스 |date=2016-05-04 |title=YG케이플러스 부산 아카데미, ‘모델 변우석과 함께하는 1일 모델 클래스’ 진행 |url=https://www.ytn.co.kr/_ln/0122_201605041343322232 |access-date=2026-06-19 |website=YTN |language=ko}}</ref> သူသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ဆိုSeoul Fashion Week ၏ နွေဦး/နွေရာသီ (S/S) နှင့် ဆောင်းဦး/ဆောင်းရာသီ (F/W) ကာလများ၌ ပြည်တွင်းဒီဇိုင်နာများစွာအတွက် စင်မြင့်ပြေးလမ်းပေါ်တွင် လျှောက်လှမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=시대 |first=동행미디어 |date=2015-10-20 |title='16S/S서울패션위크' 변우석·장기용·주우재, 남자 모델 3인방 눈에 띄네 |url=https://www.sidae.com/article/2015102010208055652 |access-date=2026-06-19 |website=동행미디어 시대 |language=ko}}</ref> သူ၏ မော်ဒယ်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ''Arena''၊ ''Cosmopolitan''၊ ''W'' နှင့် ''Elle'' ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်းကြီးများနှင့် ကြော်ငြာများစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့ရသည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် F/W Men's Fashion Show ၏ ပြေးလမ်း ၇ ခုပေါ်တွင် မော်ဒယ်အဖြစ် လျှောက်လှမ်းခွင့်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံတကာအဆင့်အထိ ပထမဆုံးအကြိမ် ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> === ၂၀၁၆–၂၀၂၃: သရုပ်ဆောင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှုအစ === ဗြောင်ဝူဆော့သည် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ဇာတ်ရံ၊ ဇာတ်ပို့ နေရာငယ်များမှတစ်ဆင့် သရုပ်ဆောင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်မှုများအဖြစ် tvN ၏ ''Dear My Friends'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Son Jong-shik အဖြစ်လည်းကောင်း၊ <ref name=":2" /> SBS ၏ နာမည်ကြီး သမိုင်းနောက်ခံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo'' တွင် မင်းသမီး Hae Soo (Ha-jin) ၏ ရည်းစားဟောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ MBC ၏ ''Weightlifting Fairy Kim Bok-joo'' တွင် ရေကူးသမားတစ်ဦးအဖြစ်လည်းကောင်း ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=변우석 "롤모델 이병헌 오른팔 되는 게 꿈" [인터뷰] |url=https://v.daum.net/v/20180211145939190 |access-date=2026-06-19 |website=Daum {{!}} TV리포트}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် tvN ၏ Drama Stage တစ်ခုဖြစ်သော ''History of Walking Upright'' တွင် မင်းသမီး၏ အမျိုးသားသူငယ်ချင်း ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူ Jong-min အဖြစ် ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်မင်းသားနေရာမှ ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2017-08-31 |title=신예 변우석, tvN 단막극 "직립보행의 역사" 주인공 발탁 |url=https://www.sportsworldi.com/newsView/20170831001269 |archive-url=http://web.archive.org/web/20250124234041/https://www.sportsworldi.com/newsView/20170831001269 |archive-date=2025-01-24 |access-date=2026-06-19 |work=신예 변우석, tvN 단막극 "직립보행의 역사" 주인공 발탁 스포츠월드 |language=ko}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် JTBC ၏ သမိုင်းနောက်ခံ ဒရမ်မာဇာတ်လမ်းတွဲ ''Flower Crew: Joseon Marriage Agency'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ပရိသတ်များ ပိုမိုသတိပြုမိလာခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite web |last=조선일보 |date=2020-07-20 |title='직립 보행의 역사' 미나♥변우석, 설레는 스킨십 케미 폭발 |url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2017/12/15/2017121502381.html |access-date=2026-06-19 |website=조선일보 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-09-17 |title=‘꽃파당’ 김민재, 조선시대 남자 매파 완벽 변신 |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0013718875 |access-date=2026-06-19 |website=국민일보 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် tvN ၏ ''Record of Youth'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မင်းသား ပတ်ဘိုဂမ် (Park Bo-gum)၊ မင်းသမီး ပတ်ဆိုဒမ် (Park So-dam) တို့နှင့်အတူ ချမ်းသာသော မိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် မော်ဒယ်/သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် အဓိကခေါင်းဆောင်မင်းသားနေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ သူ၏အမည်မှာ ပိုမိုတောက်ပြောင်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2020-11-03 |title=[INTERVIEW] 5 things you should know about Byeon Woo-seok, rising star from 'Record of Youth' |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_298659.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202162710/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_298659.html |archive-date=2024-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=koreatimes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=한국일보 |last2=기자 |first2=진주희 |date=2020-08-06 |title=박보검·박소담·변우석 '청춘기록' 4차 티저...'눈부신 청춘'-문화ㅣ한국일보 |url=https://www.hankookilbo.com/news/article/A2020080609480000519 |access-date=2026-06-19 |website=한국일보 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-08-06 |title='청춘기록' 박보검x박소담x변우석, 시청자 가슴 뛰게할 4차 티저 첫공개 |url=http://www.osen.co.kr/article/G1111410922 |archive-url=http://web.archive.org/web/20250605003729/http://www.osen.co.kr/article/G1111410922 |archive-date=2025-06-05 |access-date=2026-06-19 |language=ko}}</ref> [[ဖိုင်:Byeon_Woo-seok_변우석_in_February_2023.jpg|left|thumb|Byeon at ''Soulmate''{{'s}} press conference in February 2023]] ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် KBS2 ၏ သမိုင်းနောက်ခံ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Moonshine'' တွင် မင်းသားကြီးတစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ ထူးချွန်သော သရုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် KBS Drama Awards ဆုပေးပွဲတွင် "'''အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင်ဆု'''" (Best New Actor) ကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=‘꽃 피면 달 생각하고’ 변우석-강미나 합류, 유승호-이혜리 만난다(공식) |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/609/0000437089 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် သူသည် [[နက်ဖလစ်]] (Netflix) ၏ အချစ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''20th Century Girl'' တွင် မင်းသမီး ကင်ယူဂျန်း (Kim Yoo-jung) နှင့်အတူ အဓိကမင်းသား Poong Woon-ho အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကာ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပထမဆုံး ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2022-10-31 |title=‘20세기 소녀’ 변우석 “더 유명했으면 첫사랑 느낌 못 냈을 것” |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0924270792 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216164838/https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0924270792 |archive-date=2024-12-16 |access-date=2026-06-19 |work=국민일보 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |last=전형화 |date=2021-05-04 |title=김유정·변우석, '이십세기 소녀'로 멜로 호흡..넷플릭스 행보 주목 [종합] |url=https://www.starnewskorea.com/movie/2021/05/04/2021050410412981910 |access-date=2026-06-19 |website=스타뉴스 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ပြသခဲ့သည့် ဤဇာတ်ကားကြောင့် သူသည် ပရိသတ်များ၏ သည်းခြေခိုက် အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး Baeksang Arts Awards ဆုပေးပွဲနှင့် Buil Film Awards ဆုပေးပွဲတို့တွင် "'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု'''" ဆန်ကာတင်စာရင်း (Nominations) ၌ ပါဝင်ချီးကျူးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=":3" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင်ပင် ''Soulmate'' အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွင်လည်း အဓိကခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး သူ့ဇာတ်ကားကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Posters, teaser images for upcoming film 'Soulmate' revealed |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/02/16/entertainment/movies/Korea-Soulmate-Kim-Dami/20230216122350875.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20260219011916/https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/02/16/entertainment/movies/Korea-Soulmate-Kim-Dami/20230216122350875.html |archive-date=2026-02-19 |access-date=2026-06-19 |language=en}}</ref> ဤဇာတ်ကားဖြင့်လည်း သူသည် Grand Bell Awards ဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမင်းသားသစ်ဆု ဆန်ကာတင်အဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title='소울메이트' 변우석 "김다미·전소니 등과 자주 연락" [N현장] |url=https://m.entertain.naver.com/now/article/421/0006610324 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် JTBC ၏ နာမည်ကြီးဇာတ်လမ်းတွဲ ''Strong Girl Nam-soon'' တွင် မကောင်းဆိုးဝါး ဗီလိန်ဇာတ်ကောင် Ryu Si-o အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ရက်စက်တတ်သော ပုံစံဖြင့် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်များအကြား တစ်ခဲနက် ချီးကျူးပြောဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=김정은·이유미·김해숙·옹성우·변우석, 백미경 작가 새 드라마 출연 |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/437/0000300289 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> === ၂၀၂၄–လက်ရှိ: အနုပညာမှတ်တိုင်နှင့် တစ်ဟုန်ထိုး ရေပန်းစားလာခြင်း === ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် tvN ၏ အချိန်ခရီးသွား အချစ်ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သော ''Lovely Runner'' တွင် မင်းသမီး [[ကင်ဟေယွန်း]] (Kim Hye-yoon) နှင့်အတူ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ် ပင်မခေါင်းဆောင်မင်းသား Ryu Sun-jae နေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရန် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |date=2024-05-31 |title=[INTERVIEW] Byeon Woo-seok wins hearts with his portrayal of enduring love |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/06/398_375690.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603040843/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/06/398_375690.html |archive-date=2024-06-03 |access-date=2026-06-19 |work=koreatimes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='선재 업고 튀어' 변우석X김혜윤 캐스팅 확정..타임슬립 판타지 로맨스(공식) |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/112/0003642998 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-06-05 |title=[만든 사람들] 2024.04.08~2024.05.28 tvN 월화드라마 ‘선재 업고 튀어’ |url=https://sports.khan.co.kr/article/202406050957003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204160117/https://sports.khan.co.kr/article/202406050957003 |archive-date=2024-12-04 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> ဗြောင်ဝူဆော့သည် ဤဇာတ်ကောင်စရိုက်အတွက် ပိုမိုပီပြင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ သီးသန့် အသံပိုင်နိုင်စေရန် သီချင်းဆိုသင်တန်းများပါ တက်ရောက်ကာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Why Everyone is Falling in Love with 'Lovely Runner's Byeon Woo-seok |url=https://www.lofficielsingapore.com/culture/why-everyone-is-falling-in-love-with-lovely-runner-byeon-woo-seok-k-drama-actor-celebrity |access-date=2026-06-19 |website=L'Officiel Singapore |language=en}}</ref> သူ၏ ပြောင်မြောက်လှသော သရုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် Baeksang Arts Awards ဆုပေးပွဲတွင် "'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု'''" (Best Actor) ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အနုပညာရှင်များဆုပေးပွဲ (Asia Artist Awards 2024) တွင် အမြင့်ဆုံးဆုကြီးဖြစ်သည့် "'''တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု'''" (Daesang - Best Actor of the Year) အပါအဝင် ဆုတံဆိပ်များစွာကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=MacDonald |first=Joan |title=Baeksang Arts Awards Announces The 2025 Drama And Film Nominations |url=https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2025/04/07/baeksang-arts-awards-announces-the-2025-drama-and-film-nominations/ |access-date=2026-06-19 |website=Forbes |language=en}}</ref>  <ref>{{Cite web |last=한국일보 |last2=기자 |first2=정한별 |date=2024-12-28 |title=상복 터진 '선업튀'… 변우석, 'AAA 2024' 대상 포함 6관왕 [종합]-문화ㅣ한국일보 |url=https://www.hankookilbo.com/news/article/A2024122719140000473 |access-date=2026-06-19 |website=한국일보 |language=ko}}</ref> ထို့အပြင် သူ့ဇာတ်လမ်းတွဲအတွင်း "'''Eclipse'''" အဖွဲ့အနေဖြင့် ဗြောင်ဝူဆော့ကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သည့် ဇာတ်ဝင်တေးတစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "'''Sudden Shower'''" သည် ကမ္ဘာကျော် Billboard Global 200 သီချင်းစာရင်းအတွင်းသို့ ချိတ်ဆက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ Melon Music Awards ဆုပေးပွဲတွင်လည်း "'''အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်/ရုပ်သံဇာတ်ဝင်တေးဆု'''" (Best OST) ကို ရရှိခဲ့ရာ သူ၏ သီဆိုမှုစွမ်းရည်ကိုပါ ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် tvN ၏ နာမည်ကြီးဇာတ်လမ်းတွဲ ''No Gain No Love'' တွင် အဆင်ပြေစတိုးဆိုင် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအဖြစ် မိနစ်ပိုင်းမျှ သီးသန့်ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် (Special appearance) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်များအကြား အထူးပင် ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref name=":4">{{Cite news |date=2024-09-04 |title=[종합] 변우석이 편돌이라니···‘손해 보기 싫어서’ 최고 4.7% |url=https://sports.khan.co.kr/article/202409041010003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925025134/https://sports.khan.co.kr/article/202409041010003 |archive-date=2024-09-25 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် Kakao Entertainment က ဗြောင်ဝူဆော့သည် ကမ္ဘာကျော်အဆိုတော်/မင်းသမီး [[အိုင်ယူ (အဆိုတော်)|အိုင်ယူ]] (IU) နှင့်အတူ MBC ၏ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲသစ်ဖြစ်သော ''Perfect Crown'' တွင် အဓိကခေါင်းဆောင်မင်းသားကြီး Lee Ahn အဖြစ် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":4" /><ref>{{Cite news |date=2024-12-02 |title=Byeon Woo-seok of Lovely Runner to join IU in romance series |url=https://www.straitstimes.com/life/byeon-woo-seok-of-lovely-runner-to-join-iu-in-romance-series |access-date=2026-06-19 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> သူဇာတ်လမ်းတွဲသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း Disney+ နှင့် ရုပ်သံလိုင်းများ၌ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ရာ တစ်ခဲနက် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[နက်ဖလစ်]] (Netflix) က ကမ္ဘာကျော် [[ကိုရီးယားဝဘ်တွန်း]] (Webtoon) ဖြစ်သည့် ''Solo Leveling'' အား လူသားစစ်စစ်များဖြင့် ပြန်လည်ရိုက်ကူးမည့် Live-action အသွင်ပြောင်းဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဗြောင်ဝူဆော့က အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူ အမဲလိုက်သမားခေါင်းဆောင် Sung Jin-woo အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ ကမ္ဘာတစ်လွှားရှိ ပရိသတ်များနှင့် [[အန်နီမေးရှင်း]]ချစ်သူများအကြား အထူးပင် စိတ်လှုပ်ရှားစွာဖြင့် စောင့်မျှော်ခြင်း ခံနေရသည်။<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2025-07-09 |title=‘Solo Leveling’ Live-Action Series in Production at Netflix With Byeon Woo-seok to Star |url=https://variety.com/2025/tv/news/solo-leveling-live-action-series-netflix-byeon-woo-seok-1236450500/ |access-date=2026-06-19 |website=Variety |language=en-US}}</ref> == အခြားသော လုပ်ငန်းများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ == === ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ကြော်ငြာများနှင့် သံတမန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း === ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် သူ၏ မော်ဒယ်သက်တမ်းအတွင်း [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]ဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သော Elvine ၏ မော်ဒယ်အဖြစ် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |last=시대 |first=동행미디어 |date=2015-10-20 |title=엘바인, 이호정-변우석 전속모델 발탁 |url=https://www.sidae.com/article/2015102010458098133 |access-date=2026-06-19 |website=동행미디어 시대 |language=ko}}</ref> အထူးသဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ''Lovely Runner'' ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် တစ်ဟုန်ထိုး အောင်မြင်လာပြီးနောက်ပိုင်း ဗြောင်ဝူဆော့သည် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်များစွာက အလုအယက် ငှားရမ်းရသည့် ထိပ်တန်းကြော်ငြာမော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် သူသည် Discovery Expedition Korea ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန် (Brand ambassador) အဖြစ်လည်းကောင်း၊<ref>{{Cite news |date=2024-03-05 |title=[화보] ‘강남순’ 변우석, 봄바람 휘날리며 |url=https://sports.khan.co.kr/article/202403050835013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219142753/https://sports.khan.co.kr/article/202403050835013 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> LG Household & Health Care ၏ အရေပြားအလှအပရေးရာ အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်သော Physiogel ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန် (Global brand ambassador) အဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite news |last=기자 |first=김미영 |date=2024-06-24 |title=LG생활건강 피지오겔, 브랜드 홍보대사로 '배우 변우석' 발탁 |url=https://www.safemoney.co.kr/news/articleView.html?idxno=1838 |archive-url=http://web.archive.org/web/20241206092527/https://www.safemoney.co.kr/news/articleView.html?idxno=1838 |archive-date=2024-12-06 |access-date=2026-06-19 |work=세이프머니(SafeMoney) |language=ko}}</ref> ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုလတွင်ပင် LG Electronics က သူ့အား LG Stand By Me ထုတ်ကုန်၏ မော်ဒယ်သစ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-07-04 |title=LG 스탠바이미 X 변우석 광고 화제, 6일 만에 댓글수 5300개 돌파 |url=https://www.donga.com/news/Economy/article/all/20240704/125765861/1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705020536/https://www.donga.com/news/Economy/article/all/20240704/125765861/1 |archive-date=2024-07-05 |access-date=2026-06-19 |work=동아일보 |language=ko}}</ref> ဇူလိုင်လတွင် Nonghyup Bank ၏ ကြော်ငြာမော်ဒယ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊<ref>{{Cite news |date=2024-07-05 |title=[공식] 변우석, 농협은행 얼굴됐다 |url=https://sports.khan.co.kr/article/202407050937003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008174219/https://sports.khan.co.kr/article/202407050937003 |archive-date=2024-10-08 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> Clinique အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်နှင့် အမျိုးသားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်သော Dashu တို့၏ သံတမန်အဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite news |last=SportsChosun |date=2024-07-25 |title=Byeon Woo-seok Becomes Clinique's Global Brand Ambassador |url=https://www.sportschosun.com/celebrity/2024/07/byeon-woo-seok-clinique-ambassador-2873 |archive-url=http://web.archive.org/web/20241231150638/https://www.sportschosun.com/celebrity/2024/07/byeon-woo-seok-clinique-ambassador-2873 |archive-date=2024-12-31 |access-date=2026-06-19 |work=SportsChosun |language=en-US}}</ref> ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သြဂုတ်လတွင် Paldo Bibim Men၊ Baskin-Robbins Korea နှင့် LG ၏ သွားတိုက်ဆေးအမှတ်တံဆိပ် Euthymol တို့၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-08-09 |title=변우석, 남성 그루밍 브랜드 ‘다슈’ 모델 발탁 |url=https://www.sedaily.com/NewsView/2DCY8ALXOT |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813214254/https://www.sedaily.com/NewsView/2DCY8ALXOT |archive-date=2024-08-13 |access-date=2026-06-19 |work=서울경제 |language=ko}}</ref> စက်တင်ဘာလတွင် Job Korea နှင့် Albamon တို့၏ ကြော်ငြာမော်ဒယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite news |last=segye.com |date=2024-09-13 |title=잡코리아에도 알바몬에도 변우석이…‘통합 브랜드 캠페인’ 모델 발탁 |url=https://www.segye.com/newsView/20240913507857 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914012523/https://www.segye.com/newsView/20240913507857 |archive-date=2024-09-14 |access-date=2026-06-19 |work=세계일보 |language=ko-KR}}</ref> နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် iloom (ပရိဘောဂ)<ref>{{Cite news |date=2024-10-02 |title=“따뜻하고 다정해서”… 변우석, 생활가구 브랜드 모델 발탁 |url=https://sports.khan.co.kr/article/202410020918013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219145233/https://sports.khan.co.kr/article/202410020918013 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref>၊ Ediya Coffee<ref>{{Cite news |date=2024-10-08 |title=“마케팅 비용은 본사가”… 변우석 내세운 이디야 ‘화제’ |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0020600639 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202051649/https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0020600639 |archive-date=2024-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=국민일보 |language=ko}}</ref>၊ Olens (မျက်ကပ်မှန်)<ref>{{Cite news |date=2024-10-22 |title=콘택트랜즈 ‘오렌즈’, 변우석 브랜드 뮤즈로 선정…“신뢰주는 이미지 부합” |url=https://segye.com/view/20241022516477 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219143554/https://segye.com/view/20241022516477 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=세계일보 |language=ko-KR}}</ref> နှင့် Kyochon (ကြက်ကြော်)<ref>{{Cite news |date=2024-10-23 |title=1위 빼앗긴 교촌, 9년 만에 다시 스타마케팅 |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=1729588512 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202044910/https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=1729588512 |archive-date=2024-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=국민일보 |language=ko}}</ref> တို့၏ မော်ဒယ်အဖြစ် ဆက်တိုက် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သူအပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း သူ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့်ဇိမ်ခံပစ္စည်း (Luxury brand) ပါတနာများအဖြစ် Giordano<ref>{{Cite news |date=2024-11-06 |title=변우석, 지오다노 앰버서더 발탁 |url=https://www.wwdkorea.com/news/articleView.html?idxno=8144 |archive-url=http://web.archive.org/web/20250124234028/https://www.wwdkorea.com/news/articleView.html?idxno=8144 |archive-date=2025-01-24 |access-date=2026-06-19 |work=더블유더블유디코리아 |language=ko}}</ref>၊ Prada<ref>{{Cite web |last=Carrera |first=Martino |date=2024-11-04 |title=Prada Names South Korean Actor Byeon Wooseok Brand Ambassador |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/prada-byeon-wooseok-south-korean-actor-brand-ambassador-1236709447/ |access-date=2026-06-19 |website=WWD |language=en-US}}</ref> နှင့် Cartier<ref>{{Cite news |title=변우석, 까르띠에 앰버서더 나선다 |url=https://www.munhwa.com/news/view.html?no=2024112201039912069005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219151159/https://www.munhwa.com/news/view.html?no=2024112201039912069005 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=문화일보 |language=ko}}</ref> တို့၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် ကမ္ဘာကျော်ကေပေါ့ပ်အနုပညာရှင်များဖြစ်ကြသော [[ကာရီနာ]] (Karina - aespa) နှင့် [[Jang Won-young|ဂျန်ဝန်းယောင်း]] (Jang Won-young - IVE) တို့နှင့်အတူတွဲဖက်၍ ဂူဂဲလ်၏ အဆင့်မြင့် AI စနစ်ဖြစ်သော [[ဂူဂယ်|Google]] Gemini ၏ "The Christmas Song" အမည်ရ ခရစ္စမတ်အထူး ကြော်ငြာကမ်ပိန်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=&ldquo;초호화 캐스팅 총출동&rdquo;&hellip;변우석&middot;카리나&middot;장원영, &lsquo;돌고래유괴단&rsquo; 또 일냈다 |url=https://isplus.com/article/view/isp202512100187 |access-date=2026-06-19 |website=일간스포츠 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၏ နာမည်ကြီး အရေပြားထိန်းသိမ်းမှု အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သော Dr.G ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=":5">{{Cite web |date=2025-05-29 |title=人気韓国俳優、125年続くシャンパンアンバサダー就任 - モデルプレス |url=https://mdpr.jp/k-enta/detail/4733471 |access-date=2026-06-19 |website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース |language=ja}}</ref>ထိုနှစ်တွင်ပင် သူသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] ရှန်ပိန်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သော Le Reve Brillant ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ်ပါ ထပ်မံခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":5" /> === ပရဟိတ လုပ်ငန်းများ === ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗြောင်ဝူ་ဆော့သည် ဆီဗရန့်စ်ဆေးရုံ (Severance Hospital) ရှိ ကလေးလူနာများ၏ ဆေးဝါးကုသမှုရန်ပုံငွေအတွက် ကိုရီးယားဝမ် သန်း ၃၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၁၇,၀၀၀ ခန့်၊ မြန်မာကျပ် သိန်း ၇,၀၀၀ ခန့်) ကို တိတ်တဆိတ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=기자 |first=하승연 |date=2024-11-06 |title=변우석, 소아 환우 위해 3억원 기부…소속사도 몰랐다 |url=https://www.twig24.com/news/world/2024/11/06/20241106500006 |access-date=2026-06-19 |website=서울신문 |language=ko}}</ref> <ref>{{Cite web |last=JI-YE |first=KIM |date=2024-11-05 |title=Actor Byeon Woo-seok donates 300 million won to Severance Hospital |url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/actor-byeon-woo-seok-donates-300-million-won-to-severance-hospital/11988031 |access-date=2026-06-19 |website=koreajoongangdaily |language=en-US}}</ref> သူသည် ဤလှူဒါန်းမှုကို အများပြည်သူမသိအောင် လျှို့ဝှက်ထားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်ကြောင့် လူသိများလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  <ref>{{Cite web |last=JI-YE |first=KIM |date=2024-11-05 |title=Actor Byeon Woo-seok donates 300 million won to Severance Hospital |url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/actor-byeon-woo-seok-donates-300-million-won-to-severance-hospital/11988031 |access-date=2026-06-19 |website=koreajoongangdaily |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူသည် အူဆန် (Ulsan)၊ '''[[ဂယောင်းဘို့ဂ်]]''' (Gyeongbuk) နှင့် ဂယောင်းနမ် (Gyeongnam) ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တောမီးဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ကိုရီးယား မျှော်လင့်ချက်တံတား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (The Hope Bridge Korea Disaster Relief Association) သို့ ဝမ် သန်း ၁၀၀ ကို ထပ်မံလှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=변우석, 산불 피해 지원 위해 1억원 기부 “빨리 일상 되찾길” [공식] |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/609/0000968441 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> == လူထုပုံရိပ် == ဗြောင်ဝူဆော့အား တောင်ကိုရီးယား မီဒီယာများနှင့် သတင်းဌာနများက "'''ပြည်သူ့ ပထမဆုံးအချစ်'''" (Nation's First Love) ဟု ချစ်စနိုး အမွှန်းတင် ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း<ref>{{Cite web |last=기자 |first=김한솔 |date=2024-05-31 |title=선재는 이제 ‘국민 첫사랑’···9년 무명 변우석, 첫 주연작서 ‘청춘의 아이콘’ 되다 |url=https://www.khan.co.kr/article/202405310900001 |access-date=2026-06-19 |website=경향신문 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |last=조선일보 |date=2024-05-26 |title=수지변우석, 퍼스널 컬러는 첫사랑 [Oh!쎈 레터] |url=https://www.chosun.com/entertainments/broadcast/2024/05/26/NSXO3TTHDCB5R2ID6PWRXOENTE/ |access-date=2026-06-19 |website=조선일보 |language=ko}}</ref>၊ သူကိုယ်တိုင်ကမူ ပရိသတ်များ ပေးထားသည့် အမည်များအနက် တနင်္လာနေ့ အလုပ်စတက်ရ၍ စိတ်ညစ်ရခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေသည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "'''တနင်္လာနေ့ အမောပြေဆေး'''" (Monday Blues Cure) ဟူသော အမည်ကို အနှစ်သက်ဆုံးအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=온라인기자 |first=김희원 |date=2024-05-31 |title=[종합] 변우석 “‘월요병 치료제’ 수식어=♥…작품 위해 3개월 연습” (혤스클럽) |url=https://sports.khan.co.kr/article/202405312011003 |access-date=2026-06-19 |website=스포츠경향 |language=ko}}</ref> ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဝေဖန်ရေးဆရာ ကင်ဟွန်းဆစ် (Kim Heon-sik) က ဗြောင်ဝူဆော့သည် "'''''ယောကျာ်းပီသမှု၊ ထူးခြားဆွဲဆောင်မှုရှိသော ညှို့ဓာတ်နှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ပုံရိပ်တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် သီးသန့်ဆွဲဆောင်မှုမျိုး ရှိသူ'''''" ဟု သုံးသပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-07-13 |title=Byeon Woo-seok phenomenon: All eyes on his next move |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_378527.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241128013116/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_378527.html |archive-date=2024-11-28 |access-date=2026-06-19 |work=koreatimes |language=en}}</ref> ထို့အပြင် KPLUS အေဂျင်စီ၏ CEO ဖြစ်သူ ကိုအွန်ဂျောင် (Ko Eun-kyung) ကလည်း သူ့အား အလုပ်အလွန်ကြိုးစားသူ (Hard worker) တစ်ဦးအဖြစ် ချီးကျူးဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=조선일보 |date=2024-08-06 |title="교복입은 차승원 후광"→"변우석 노력파"..모델계의 대모가 밝힌 ★떡잎 (The Globalist) |url=https://www.chosun.com/entertainments/broadcast/2024/08/06/PVVLAP3NSIFA7CZILI3J57GELE/ |access-date=2026-06-19 |website=조선일보 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အရှိန်အဝါအကြီးမားဆုံး စစ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Gallup Korea ၏ "တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံး ရုပ်သံသရုပ်ဆောင်" (Television Actor of the Year) စာရင်းတွင် အဆင့် ၄ နေရာ၌ ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။  <ref>{{Cite web |date=2024-12-18 |title='정년이' 김태리, 2024년 빛낸 탤런트 1위…김수현·김지원 2·3위 |url=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/5635978 |access-date=2026-06-19 |website=뉴스1 |language=ko}}</ref> == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ == === စစ်မှုထမ်းခြင်း === ဗြောင်ဝူဆော့သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား အမျိုးသားတိုင်း မဖြစ်မနေ ထမ်းဆောင်ရမည့် စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကို မပြဟ်မကွက် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ အမှတ် ၃၇ ခြေလျင်တပ်မ (37th Division) ၏ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ (Administrative officer) တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းကာ တာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=[DA:인터뷰] 변우석 "언젠가 가야 할 군대, 빨리 다녀오자 싶었죠" |url=https://v.daum.net/v/20180114073036470 |access-date=2026-06-19 |website=Daum {{!}} 스포츠동아}}</ref> == ရုပ်ရှင်ကဏ္ဍ == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Main|Byeon Woo-seok filmography}} == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား]] fm02qtd44s41m98z633i3e722nfxvym 1039643 1039563 2026-06-20T01:07:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 7 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1039643 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{Infobox person|name=ဗြောင်ဝူဆော့|image=Byeon Woo-seok.jpg|caption=Byeon Woo-seok in 2026|birth_date={{birth date and age|1991|10|31}}|birth_place=[[ဘူချွန်း]], တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|occupation={{hlist|မော်ဒယ်|သရုပ်ဆောင်}}|years_active=2010–present|agent=Varo Entertainment<ref>{{cite web|script-title=ko:공승연X변우석X박정우, BH엔터 실무진 설립 바로엔터 이적(공식)|url=https://m.entertain.naver.com/article/052/0001464252|via=[[Naver]]|trans-title=Gong Seung-yeon X Byun Woo-suk X Park Jung-woo, BH Entertainment Executive Team Established, Moved to Varo Entertainment (Official)|work=[[YTN]]|date=July 13, 2020|access-date=November 6, 2020|archive-date=April 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404043800/https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001464252|url-status=live}}</ref>|signature=Byeon Woo Seoks Signature.svg|module={{Infobox Korean name/auto|child=yes|headercolor=transparent | hangul = %변우석 | hanja = 邊佑錫 }}|nationality=ကိုရီးယား|native_name=변우석|native_name_lang=ko|birth_name=ဗြောင်ဝူဆော့}} '''ဗြောင်ဝူဆော့''' ({{lang-en|Byeon Woo-Seok}} ၊ {{lang-ko|변우석}} ၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် ဖျော်ဖြေရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် F/W Men's Fashion Show ပြေးလမ်း (Runway) ပေါ်တွင် မော်ဒယ်အဖြစ် လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=공승연X변우석X박정우, BH엔터 실무진 설립 바로엔터 이적(공식) |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/052/0001464252 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ထို့နောက် သရုပ်ဆောင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့ပြီး ''Record of Youth'' (၂၀၂၀) နှင့် ''Strong Girl Nam-soon'' (၂၀၂၃) စသည့် ဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ဇာတ်ပို့မင်းသားနေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် [[နက်ဖလစ်]]ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''20th Century Girl'' (၂၀၂၂) ဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပထမဆုံး စတင်ခြေချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=시대 |first=동행미디어 |date=2015-02-05 |title=변우석, 2015 F/W 맨즈쇼서 각국 톱모델과 어깨 나란히 |url=https://www.sidae.com/article/2015020516408088685 |access-date=2026-06-19 |website=동행미디어 시대 |language=ko}}</ref> အထူးသဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် tvN ၏ နာမည်ကြီး ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော ''Lovely Runner'' တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသား Ryu Sun-jae အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပရိသတ်များအပါအဝင် အာရှတစ်လွှား၌ အပြင်းအထန် ရေပန်းစားကာ အားပေးမှု အခိုင်အမာ ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ သဘာဝကျပြီး ဆွဲဆောင်မှုရှိသော သရုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ပရိသတ်များက သူ့အား "Sun-jae" ဟု ချစ်စနိုး ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည့် မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-31 |title=[INTERVIEW] Byeon Woo-seok wins hearts with his portrayal of enduring love - The Korea Times |url=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/shows-dramas/20240531/interview-byeon-woo-seok-wins-hearts-with-his-portrayal-of-enduring-love-in-lovely-runner |access-date=2026-06-19 |website=www.koreatimes.co.kr |language=en}}</ref><ref name=":0" /> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး (Early life and education) == ဗြောင်ဝူဆော့ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ [[ဘူချွန်းမြို့]] (Bucheon) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ့တွင် လေယာဉ်မယ် (Flight attendant) အလုပ်လုပ်ကိုင်သော အစ်မတစ်ဦး ရှိသည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် သူ၏ ကလေးဘဝအစောပိုင်းကာလကို မူကြိုကျောင်းတက်သည့်အရွယ်အထိ ဘူချွန်းမြို့၌ပင် ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက်တွင် သူ၏မိသားစုသည် [[ဆိုးလ်မြို့]] (Seoul) သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=2020-10-20 |title=변우석 · 김성철 · 이도현 입덕을 부르는 얼굴들 |url=https://woman.donga.com/people/article/all/12/2216582/1 |access-date=2026-06-19 |website=여성동아 |language=ko}}</ref> သူသည် ဝူရှင်းအထက်တန်းကျောင်း (Wooshin High School) မှ အောင်မြင်စွာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် အနာဂတ်တွင် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ချောင်ဂျူတက္ကသိုလ်]] (Cheongju University) တွင် [[ပြဇာတ်]]နှင့် ရုပ်ရှင်ပညာရပ် (Theater and Film) ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အနုပညာအေဂျင်စီများနှင့် ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်ပြီးနောက်တွင် သူအား သရုပ်ဆောင်အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ်သာ စတင်လက်မှတ်ရေးထိုး ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသဖြင့် သူ၏ တက္ကသိုလ်ပညာရေးကို ရပ်နားခဲ့ရသည်။<ref name=":1" /> == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သတ်၍ == === ၂၀၁၀–၂၀၁၅: မော်ဒယ်လောကသို့ စတင်ခြေချခြင်း === သရုပ်ဆောင်အလုပ်ကို မလုပ်ကိုင်မီ ဗြောင်ဝူဆော့သည် မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမဆုံး မော်ဒယ်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ ပွဲထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=bntnews |title=[인터뷰] 변우석, 연기에 물들다 {{!}} bnt뉴스 |url=https://www.bntnews.co.kr/article/view/bnt201802050026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429145645/https://www.bntnews.co.kr/article/view/bnt201802050026 |archive-date=29 April 2026 |access-date=2026-06-19 |website=www.bntnews.co.kr |language=kr |url-status=live }}</ref> သူသည် Seoul Fashion Week၊ နာမည်ကြီး ဖက်ရှင်ရှိုးပွဲများ၊ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ကြော်ငြာကမ်ပိန်းများနှင့် ဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်းများစွာတွင် မော်ဒယ်အဖြစ် တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး မော်ဒယ်သင်တန်းဆရာ (Model trainer) အဖြစ်ပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last=YG케이플러스 |date=2016-05-04 |title=YG케이플러스 부산 아카데미, ‘모델 변우석과 함께하는 1일 모델 클래스’ 진행 |url=https://www.ytn.co.kr/_ln/0122_201605041343322232 |access-date=2026-06-19 |website=YTN |language=ko}}</ref> သူသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ဆိုSeoul Fashion Week ၏ နွေဦး/နွေရာသီ (S/S) နှင့် ဆောင်းဦး/ဆောင်းရာသီ (F/W) ကာလများ၌ ပြည်တွင်းဒီဇိုင်နာများစွာအတွက် စင်မြင့်ပြေးလမ်းပေါ်တွင် လျှောက်လှမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=시대 |first=동행미디어 |date=2015-10-20 |title='16S/S서울패션위크' 변우석·장기용·주우재, 남자 모델 3인방 눈에 띄네 |url=https://www.sidae.com/article/2015102010208055652 |access-date=2026-06-19 |website=동행미디어 시대 |language=ko}}</ref> သူ၏ မော်ဒယ်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ''Arena''၊ ''Cosmopolitan''၊ ''W'' နှင့် ''Elle'' ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်းကြီးများနှင့် ကြော်ငြာများစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့ရသည်။ ဗြောင်ဝူဆော့သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် F/W Men's Fashion Show ၏ ပြေးလမ်း ၇ ခုပေါ်တွင် မော်ဒယ်အဖြစ် လျှောက်လှမ်းခွင့်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံတကာအဆင့်အထိ ပထမဆုံးအကြိမ် ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> === ၂၀၁၆–၂၀၂၃: သရုပ်ဆောင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှုအစ === ဗြောင်ဝူဆော့သည် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ဇာတ်ရံ၊ ဇာတ်ပို့ နေရာငယ်များမှတစ်ဆင့် သရုပ်ဆောင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်မှုများအဖြစ် tvN ၏ ''Dear My Friends'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Son Jong-shik အဖြစ်လည်းကောင်း၊ <ref name=":2" /> SBS ၏ နာမည်ကြီး သမိုင်းနောက်ခံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo'' တွင် မင်းသမီး Hae Soo (Ha-jin) ၏ ရည်းစားဟောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ MBC ၏ ''Weightlifting Fairy Kim Bok-joo'' တွင် ရေကူးသမားတစ်ဦးအဖြစ်လည်းကောင်း ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=변우석 "롤모델 이병헌 오른팔 되는 게 꿈" [인터뷰] |url=https://v.daum.net/v/20180211145939190 |access-date=2026-06-19 |website=Daum {{!}} TV리포트}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် tvN ၏ Drama Stage တစ်ခုဖြစ်သော ''History of Walking Upright'' တွင် မင်းသမီး၏ အမျိုးသားသူငယ်ချင်း ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူ Jong-min အဖြစ် ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်မင်းသားနေရာမှ ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2017-08-31 |title=신예 변우석, tvN 단막극 "직립보행의 역사" 주인공 발탁 |url=https://www.sportsworldi.com/newsView/20170831001269 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124234041/https://www.sportsworldi.com/newsView/20170831001269 |archive-date=24 January 2025 |access-date=2026-06-19 |work=신예 변우석, tvN 단막극 "직립보행의 역사" 주인공 발탁 스포츠월드 |language=ko |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် JTBC ၏ သမိုင်းနောက်ခံ ဒရမ်မာဇာတ်လမ်းတွဲ ''Flower Crew: Joseon Marriage Agency'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ပရိသတ်များ ပိုမိုသတိပြုမိလာခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite web |last=조선일보 |date=2020-07-20 |title='직립 보행의 역사' 미나♥변우석, 설레는 스킨십 케미 폭발 |url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2017/12/15/2017121502381.html |access-date=2026-06-19 |website=조선일보 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-09-17 |title=‘꽃파당’ 김민재, 조선시대 남자 매파 완벽 변신 |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0013718875 |access-date=2026-06-19 |website=국민일보 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် tvN ၏ ''Record of Youth'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မင်းသား ပတ်ဘိုဂမ် (Park Bo-gum)၊ မင်းသမီး ပတ်ဆိုဒမ် (Park So-dam) တို့နှင့်အတူ ချမ်းသာသော မိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် မော်ဒယ်/သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် အဓိကခေါင်းဆောင်မင်းသားနေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ သူ၏အမည်မှာ ပိုမိုတောက်ပြောင်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2020-11-03 |title=[INTERVIEW] 5 things you should know about Byeon Woo-seok, rising star from 'Record of Youth' |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_298659.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202162710/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_298659.html |archive-date=2024-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=koreatimes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=한국일보 |last2=기자 |first2=진주희 |date=2020-08-06 |title=박보검·박소담·변우석 '청춘기록' 4차 티저...'눈부신 청춘'-문화ㅣ한국일보 |url=https://www.hankookilbo.com/news/article/A2020080609480000519 |access-date=2026-06-19 |website=한국일보 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-08-06 |title='청춘기록' 박보검x박소담x변우석, 시청자 가슴 뛰게할 4차 티저 첫공개 |url=http://www.osen.co.kr/article/G1111410922 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605003729/http://www.osen.co.kr/article/G1111410922 |archive-date=5 June 2025 |access-date=2026-06-19 |language=ko |url-status=live }}</ref> [[ဖိုင်:Byeon_Woo-seok_변우석_in_February_2023.jpg|left|thumb|Byeon at ''Soulmate''{{'s}} press conference in February 2023]] ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် KBS2 ၏ သမိုင်းနောက်ခံ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Moonshine'' တွင် မင်းသားကြီးတစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ ထူးချွန်သော သရုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် KBS Drama Awards ဆုပေးပွဲတွင် "'''အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင်ဆု'''" (Best New Actor) ကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=‘꽃 피면 달 생각하고’ 변우석-강미나 합류, 유승호-이혜리 만난다(공식) |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/609/0000437089 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် သူသည် [[နက်ဖလစ်]] (Netflix) ၏ အချစ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''20th Century Girl'' တွင် မင်းသမီး ကင်ယူဂျန်း (Kim Yoo-jung) နှင့်အတူ အဓိကမင်းသား Poong Woon-ho အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကာ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပထမဆုံး ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2022-10-31 |title=‘20세기 소녀’ 변우석 “더 유명했으면 첫사랑 느낌 못 냈을 것” |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0924270792 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216164838/https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0924270792 |archive-date=2024-12-16 |access-date=2026-06-19 |work=국민일보 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |last=전형화 |date=2021-05-04 |title=김유정·변우석, '이십세기 소녀'로 멜로 호흡..넷플릭스 행보 주목 [종합] |url=https://www.starnewskorea.com/movie/2021/05/04/2021050410412981910 |access-date=2026-06-19 |website=스타뉴스 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ပြသခဲ့သည့် ဤဇာတ်ကားကြောင့် သူသည် ပရိသတ်များ၏ သည်းခြေခိုက် အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး Baeksang Arts Awards ဆုပေးပွဲနှင့် Buil Film Awards ဆုပေးပွဲတို့တွင် "'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု'''" ဆန်ကာတင်စာရင်း (Nominations) ၌ ပါဝင်ချီးကျူးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=":3" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင်ပင် ''Soulmate'' အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွင်လည်း အဓိကခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး သူ့ဇာတ်ကားကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Posters, teaser images for upcoming film 'Soulmate' revealed |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/02/16/entertainment/movies/Korea-Soulmate-Kim-Dami/20230216122350875.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260219011916/https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/02/16/entertainment/movies/Korea-Soulmate-Kim-Dami/20230216122350875.html |archive-date=19 February 2026 |access-date=2026-06-19 |language=en |url-status=live }}</ref> ဤဇာတ်ကားဖြင့်လည်း သူသည် Grand Bell Awards ဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမင်းသားသစ်ဆု ဆန်ကာတင်အဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title='소울메이트' 변우석 "김다미·전소니 등과 자주 연락" [N현장] |url=https://m.entertain.naver.com/now/article/421/0006610324 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် JTBC ၏ နာမည်ကြီးဇာတ်လမ်းတွဲ ''Strong Girl Nam-soon'' တွင် မကောင်းဆိုးဝါး ဗီလိန်ဇာတ်ကောင် Ryu Si-o အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ရက်စက်တတ်သော ပုံစံဖြင့် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်များအကြား တစ်ခဲနက် ချီးကျူးပြောဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=김정은·이유미·김해숙·옹성우·변우석, 백미경 작가 새 드라마 출연 |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/437/0000300289 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> === ၂၀၂၄–လက်ရှိ: အနုပညာမှတ်တိုင်နှင့် တစ်ဟုန်ထိုး ရေပန်းစားလာခြင်း === ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် tvN ၏ အချိန်ခရီးသွား အချစ်ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သော ''Lovely Runner'' တွင် မင်းသမီး [[ကင်ဟေယွန်း]] (Kim Hye-yoon) နှင့်အတူ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ် ပင်မခေါင်းဆောင်မင်းသား Ryu Sun-jae နေရာမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရန် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |date=2024-05-31 |title=[INTERVIEW] Byeon Woo-seok wins hearts with his portrayal of enduring love |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/06/398_375690.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603040843/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/06/398_375690.html |archive-date=2024-06-03 |access-date=2026-06-19 |work=koreatimes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='선재 업고 튀어' 변우석X김혜윤 캐스팅 확정..타임슬립 판타지 로맨스(공식) |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/112/0003642998 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-06-05 |title=[만든 사람들] 2024.04.08~2024.05.28 tvN 월화드라마 ‘선재 업고 튀어’ |url=https://sports.khan.co.kr/article/202406050957003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204160117/https://sports.khan.co.kr/article/202406050957003 |archive-date=2024-12-04 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> ဗြောင်ဝူဆော့သည် ဤဇာတ်ကောင်စရိုက်အတွက် ပိုမိုပီပြင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ သီးသန့် အသံပိုင်နိုင်စေရန် သီချင်းဆိုသင်တန်းများပါ တက်ရောက်ကာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Why Everyone is Falling in Love with 'Lovely Runner's Byeon Woo-seok |url=https://www.lofficielsingapore.com/culture/why-everyone-is-falling-in-love-with-lovely-runner-byeon-woo-seok-k-drama-actor-celebrity |access-date=2026-06-19 |website=L'Officiel Singapore |language=en}}</ref> သူ၏ ပြောင်မြောက်လှသော သရုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် Baeksang Arts Awards ဆုပေးပွဲတွင် "'''အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု'''" (Best Actor) ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အနုပညာရှင်များဆုပေးပွဲ (Asia Artist Awards 2024) တွင် အမြင့်ဆုံးဆုကြီးဖြစ်သည့် "'''တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု'''" (Daesang - Best Actor of the Year) အပါအဝင် ဆုတံဆိပ်များစွာကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=MacDonald |first=Joan |title=Baeksang Arts Awards Announces The 2025 Drama And Film Nominations |url=https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2025/04/07/baeksang-arts-awards-announces-the-2025-drama-and-film-nominations/ |access-date=2026-06-19 |website=Forbes |language=en}}</ref>  <ref>{{Cite web |last=한국일보 |last2=기자 |first2=정한별 |date=2024-12-28 |title=상복 터진 '선업튀'… 변우석, 'AAA 2024' 대상 포함 6관왕 [종합]-문화ㅣ한국일보 |url=https://www.hankookilbo.com/news/article/A2024122719140000473 |access-date=2026-06-19 |website=한국일보 |language=ko}}</ref> ထို့အပြင် သူ့ဇာတ်လမ်းတွဲအတွင်း "'''Eclipse'''" အဖွဲ့အနေဖြင့် ဗြောင်ဝူဆော့ကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သည့် ဇာတ်ဝင်တေးတစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "'''Sudden Shower'''" သည် ကမ္ဘာကျော် Billboard Global 200 သီချင်းစာရင်းအတွင်းသို့ ချိတ်ဆက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ Melon Music Awards ဆုပေးပွဲတွင်လည်း "'''အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်/ရုပ်သံဇာတ်ဝင်တေးဆု'''" (Best OST) ကို ရရှိခဲ့ရာ သူ၏ သီဆိုမှုစွမ်းရည်ကိုပါ ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် tvN ၏ နာမည်ကြီးဇာတ်လမ်းတွဲ ''No Gain No Love'' တွင် အဆင်ပြေစတိုးဆိုင် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအဖြစ် မိနစ်ပိုင်းမျှ သီးသန့်ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် (Special appearance) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်များအကြား အထူးပင် ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref name=":4">{{Cite news |date=2024-09-04 |title=[종합] 변우석이 편돌이라니···‘손해 보기 싫어서’ 최고 4.7% |url=https://sports.khan.co.kr/article/202409041010003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925025134/https://sports.khan.co.kr/article/202409041010003 |archive-date=2024-09-25 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် Kakao Entertainment က ဗြောင်ဝူဆော့သည် ကမ္ဘာကျော်အဆိုတော်/မင်းသမီး [[အိုင်ယူ (အဆိုတော်)|အိုင်ယူ]] (IU) နှင့်အတူ MBC ၏ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲသစ်ဖြစ်သော ''Perfect Crown'' တွင် အဓိကခေါင်းဆောင်မင်းသားကြီး Lee Ahn အဖြစ် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":4" /><ref>{{Cite news |date=2024-12-02 |title=Byeon Woo-seok of Lovely Runner to join IU in romance series |url=https://www.straitstimes.com/life/byeon-woo-seok-of-lovely-runner-to-join-iu-in-romance-series |access-date=2026-06-19 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> သူဇာတ်လမ်းတွဲသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း Disney+ နှင့် ရုပ်သံလိုင်းများ၌ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ရာ တစ်ခဲနက် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[နက်ဖလစ်]] (Netflix) က ကမ္ဘာကျော် [[ကိုရီးယားဝဘ်တွန်း]] (Webtoon) ဖြစ်သည့် ''Solo Leveling'' အား လူသားစစ်စစ်များဖြင့် ပြန်လည်ရိုက်ကူးမည့် Live-action အသွင်ပြောင်းဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဗြောင်ဝူဆော့က အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူ အမဲလိုက်သမားခေါင်းဆောင် Sung Jin-woo အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ ကမ္ဘာတစ်လွှားရှိ ပရိသတ်များနှင့် [[အန်နီမေးရှင်း]]ချစ်သူများအကြား အထူးပင် စိတ်လှုပ်ရှားစွာဖြင့် စောင့်မျှော်ခြင်း ခံနေရသည်။<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2025-07-09 |title=‘Solo Leveling’ Live-Action Series in Production at Netflix With Byeon Woo-seok to Star |url=https://variety.com/2025/tv/news/solo-leveling-live-action-series-netflix-byeon-woo-seok-1236450500/ |access-date=2026-06-19 |website=Variety |language=en-US}}</ref> == အခြားသော လုပ်ငန်းများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ == === ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ကြော်ငြာများနှင့် သံတမန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း === ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် သူ၏ မော်ဒယ်သက်တမ်းအတွင်း [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]ဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သော Elvine ၏ မော်ဒယ်အဖြစ် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |last=시대 |first=동행미디어 |date=2015-10-20 |title=엘바인, 이호정-변우석 전속모델 발탁 |url=https://www.sidae.com/article/2015102010458098133 |access-date=2026-06-19 |website=동행미디어 시대 |language=ko}}</ref> အထူးသဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ''Lovely Runner'' ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် တစ်ဟုန်ထိုး အောင်မြင်လာပြီးနောက်ပိုင်း ဗြောင်ဝူဆော့သည် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်များစွာက အလုအယက် ငှားရမ်းရသည့် ထိပ်တန်းကြော်ငြာမော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် သူသည် Discovery Expedition Korea ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန် (Brand ambassador) အဖြစ်လည်းကောင်း၊<ref>{{Cite news |date=2024-03-05 |title=[화보] ‘강남순’ 변우석, 봄바람 휘날리며 |url=https://sports.khan.co.kr/article/202403050835013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219142753/https://sports.khan.co.kr/article/202403050835013 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> LG Household & Health Care ၏ အရေပြားအလှအပရေးရာ အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်သော Physiogel ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန် (Global brand ambassador) အဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite news |last=기자 |first=김미영 |date=2024-06-24 |title=LG생활건강 피지오겔, 브랜드 홍보대사로 '배우 변우석' 발탁 |url=https://www.safemoney.co.kr/news/articleView.html?idxno=1838 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206092527/https://www.safemoney.co.kr/news/articleView.html?idxno=1838 |archive-date=6 December 2024 |access-date=2026-06-19 |work=세이프머니(SafeMoney) |language=ko |url-status=live }}</ref> ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုလတွင်ပင် LG Electronics က သူ့အား LG Stand By Me ထုတ်ကုန်၏ မော်ဒယ်သစ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-07-04 |title=LG 스탠바이미 X 변우석 광고 화제, 6일 만에 댓글수 5300개 돌파 |url=https://www.donga.com/news/Economy/article/all/20240704/125765861/1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705020536/https://www.donga.com/news/Economy/article/all/20240704/125765861/1 |archive-date=2024-07-05 |access-date=2026-06-19 |work=동아일보 |language=ko}}</ref> ဇူလိုင်လတွင် Nonghyup Bank ၏ ကြော်ငြာမော်ဒယ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊<ref>{{Cite news |date=2024-07-05 |title=[공식] 변우석, 농협은행 얼굴됐다 |url=https://sports.khan.co.kr/article/202407050937003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008174219/https://sports.khan.co.kr/article/202407050937003 |archive-date=2024-10-08 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref> Clinique အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်နှင့် အမျိုးသားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်သော Dashu တို့၏ သံတမန်အဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite news |last=SportsChosun |date=2024-07-25 |title=Byeon Woo-seok Becomes Clinique's Global Brand Ambassador |url=https://www.sportschosun.com/celebrity/2024/07/byeon-woo-seok-clinique-ambassador-2873 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231150638/https://www.sportschosun.com/celebrity/2024/07/byeon-woo-seok-clinique-ambassador-2873 |archive-date=31 December 2024 |access-date=2026-06-19 |work=SportsChosun |language=en-US |url-status=live }}</ref> ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သြဂုတ်လတွင် Paldo Bibim Men၊ Baskin-Robbins Korea နှင့် LG ၏ သွားတိုက်ဆေးအမှတ်တံဆိပ် Euthymol တို့၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-08-09 |title=변우석, 남성 그루밍 브랜드 ‘다슈’ 모델 발탁 |url=https://www.sedaily.com/NewsView/2DCY8ALXOT |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813214254/https://www.sedaily.com/NewsView/2DCY8ALXOT |archive-date=2024-08-13 |access-date=2026-06-19 |work=서울경제 |language=ko}}</ref> စက်တင်ဘာလတွင် Job Korea နှင့် Albamon တို့၏ ကြော်ငြာမော်ဒယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite news |last=segye.com |date=2024-09-13 |title=잡코리아에도 알바몬에도 변우석이…‘통합 브랜드 캠페인’ 모델 발탁 |url=https://www.segye.com/newsView/20240913507857 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914012523/https://www.segye.com/newsView/20240913507857 |archive-date=2024-09-14 |access-date=2026-06-19 |work=세계일보 |language=ko-KR}}</ref> နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် iloom (ပရိဘောဂ)<ref>{{Cite news |date=2024-10-02 |title=“따뜻하고 다정해서”… 변우석, 생활가구 브랜드 모델 발탁 |url=https://sports.khan.co.kr/article/202410020918013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219145233/https://sports.khan.co.kr/article/202410020918013 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=스포츠경향 |language=ko}}</ref>၊ Ediya Coffee<ref>{{Cite news |date=2024-10-08 |title=“마케팅 비용은 본사가”… 변우석 내세운 이디야 ‘화제’ |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0020600639 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202051649/https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=0020600639 |archive-date=2024-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=국민일보 |language=ko}}</ref>၊ Olens (မျက်ကပ်မှန်)<ref>{{Cite news |date=2024-10-22 |title=콘택트랜즈 ‘오렌즈’, 변우석 브랜드 뮤즈로 선정…“신뢰주는 이미지 부합” |url=https://segye.com/view/20241022516477 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219143554/https://segye.com/view/20241022516477 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=세계일보 |language=ko-KR}}</ref> နှင့် Kyochon (ကြက်ကြော်)<ref>{{Cite news |date=2024-10-23 |title=1위 빼앗긴 교촌, 9년 만에 다시 스타마케팅 |url=https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=1729588512 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202044910/https://www.kmib.co.kr/article/view.asp?arcid=1729588512 |archive-date=2024-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=국민일보 |language=ko}}</ref> တို့၏ မော်ဒယ်အဖြစ် ဆက်တိုက် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သူအပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း သူ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့်ဇိမ်ခံပစ္စည်း (Luxury brand) ပါတနာများအဖြစ် Giordano<ref>{{Cite news |date=2024-11-06 |title=변우석, 지오다노 앰버서더 발탁 |url=https://www.wwdkorea.com/news/articleView.html?idxno=8144 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124234028/https://www.wwdkorea.com/news/articleView.html?idxno=8144 |archive-date=24 January 2025 |access-date=2026-06-19 |work=더블유더블유디코리아 |language=ko |url-status=live }}</ref>၊ Prada<ref>{{Cite web |last=Carrera |first=Martino |date=2024-11-04 |title=Prada Names South Korean Actor Byeon Wooseok Brand Ambassador |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/prada-byeon-wooseok-south-korean-actor-brand-ambassador-1236709447/ |access-date=2026-06-19 |website=WWD |language=en-US}}</ref> နှင့် Cartier<ref>{{Cite news |title=변우석, 까르띠에 앰버서더 나선다 |url=https://www.munhwa.com/news/view.html?no=2024112201039912069005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219151159/https://www.munhwa.com/news/view.html?no=2024112201039912069005 |archive-date=2024-12-19 |access-date=2026-06-19 |work=문화일보 |language=ko}}</ref> တို့၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် ကမ္ဘာကျော်ကေပေါ့ပ်အနုပညာရှင်များဖြစ်ကြသော [[ကာရီနာ]] (Karina - aespa) နှင့် [[Jang Won-young|ဂျန်ဝန်းယောင်း]] (Jang Won-young - IVE) တို့နှင့်အတူတွဲဖက်၍ ဂူဂဲလ်၏ အဆင့်မြင့် AI စနစ်ဖြစ်သော [[ဂူဂယ်|Google]] Gemini ၏ "The Christmas Song" အမည်ရ ခရစ္စမတ်အထူး ကြော်ငြာကမ်ပိန်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-12-10 |title=&ldquo;초호화 캐스팅 총출동&rdquo;&hellip;변우석&middot;카리나&middot;장원영, &lsquo;돌고래유괴단&rsquo; 또 일냈다 |url=https://isplus.com/article/view/isp202512100187 |access-date=2026-06-19 |website=일간스포츠 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြောင်ဝူဆော့သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၏ နာမည်ကြီး အရေပြားထိန်းသိမ်းမှု အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သော Dr.G ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=":5">{{Cite web |date=2025-05-29 |title=人気韓国俳優、125年続くシャンパンアンバサダー就任 - モデルプレス |url=https://mdpr.jp/k-enta/detail/4733471 |access-date=2026-06-19 |website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース |language=ja}}</ref>ထိုနှစ်တွင်ပင် သူသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] ရှန်ပိန်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သော Le Reve Brillant ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ်ပါ ထပ်မံခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":5" /> === ပရဟိတ လုပ်ငန်းများ === ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗြောင်ဝူ་ဆော့သည် ဆီဗရန့်စ်ဆေးရုံ (Severance Hospital) ရှိ ကလေးလူနာများ၏ ဆေးဝါးကုသမှုရန်ပုံငွေအတွက် ကိုရီးယားဝမ် သန်း ၃၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၁၇,၀၀၀ ခန့်၊ မြန်မာကျပ် သိန်း ၇,၀၀၀ ခန့်) ကို တိတ်တဆိတ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=기자 |first=하승연 |date=2024-11-06 |title=변우석, 소아 환우 위해 3억원 기부…소속사도 몰랐다 |url=https://www.twig24.com/news/world/2024/11/06/20241106500006 |access-date=2026-06-19 |website=서울신문 |language=ko}}</ref> <ref>{{Cite web |last=JI-YE |first=KIM |date=2024-11-05 |title=Actor Byeon Woo-seok donates 300 million won to Severance Hospital |url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/actor-byeon-woo-seok-donates-300-million-won-to-severance-hospital/11988031 |access-date=2026-06-19 |website=koreajoongangdaily |language=en-US}}</ref> သူသည် ဤလှူဒါန်းမှုကို အများပြည်သူမသိအောင် လျှို့ဝှက်ထားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်ကြောင့် လူသိများလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  <ref>{{Cite web |last=JI-YE |first=KIM |date=2024-11-05 |title=Actor Byeon Woo-seok donates 300 million won to Severance Hospital |url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/actor-byeon-woo-seok-donates-300-million-won-to-severance-hospital/11988031 |access-date=2026-06-19 |website=koreajoongangdaily |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူသည် အူဆန် (Ulsan)၊ '''[[ဂယောင်းဘို့ဂ်]]''' (Gyeongbuk) နှင့် ဂယောင်းနမ် (Gyeongnam) ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တောမီးဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ကိုရီးယား မျှော်လင့်ချက်တံတား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (The Hope Bridge Korea Disaster Relief Association) သို့ ဝမ် သန်း ၁၀၀ ကို ထပ်မံလှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=변우석, 산불 피해 지원 위해 1억원 기부 “빨리 일상 되찾길” [공식] |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/609/0000968441 |access-date=2026-06-19 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> == လူထုပုံရိပ် == ဗြောင်ဝူဆော့အား တောင်ကိုရီးယား မီဒီယာများနှင့် သတင်းဌာနများက "'''ပြည်သူ့ ပထမဆုံးအချစ်'''" (Nation's First Love) ဟု ချစ်စနိုး အမွှန်းတင် ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း<ref>{{Cite web |last=기자 |first=김한솔 |date=2024-05-31 |title=선재는 이제 ‘국민 첫사랑’···9년 무명 변우석, 첫 주연작서 ‘청춘의 아이콘’ 되다 |url=https://www.khan.co.kr/article/202405310900001 |access-date=2026-06-19 |website=경향신문 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |last=조선일보 |date=2024-05-26 |title=수지변우석, 퍼스널 컬러는 첫사랑 [Oh!쎈 레터] |url=https://www.chosun.com/entertainments/broadcast/2024/05/26/NSXO3TTHDCB5R2ID6PWRXOENTE/ |access-date=2026-06-19 |website=조선일보 |language=ko}}</ref>၊ သူကိုယ်တိုင်ကမူ ပရိသတ်များ ပေးထားသည့် အမည်များအနက် တနင်္လာနေ့ အလုပ်စတက်ရ၍ စိတ်ညစ်ရခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေသည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "'''တနင်္လာနေ့ အမောပြေဆေး'''" (Monday Blues Cure) ဟူသော အမည်ကို အနှစ်သက်ဆုံးအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=온라인기자 |first=김희원 |date=2024-05-31 |title=[종합] 변우석 “‘월요병 치료제’ 수식어=♥…작품 위해 3개월 연습” (혤스클럽) |url=https://sports.khan.co.kr/article/202405312011003 |access-date=2026-06-19 |website=스포츠경향 |language=ko}}</ref> ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဝေဖန်ရေးဆရာ ကင်ဟွန်းဆစ် (Kim Heon-sik) က ဗြောင်ဝူဆော့သည် "'''''ယောကျာ်းပီသမှု၊ ထူးခြားဆွဲဆောင်မှုရှိသော ညှို့ဓာတ်နှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ပုံရိပ်တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် သီးသန့်ဆွဲဆောင်မှုမျိုး ရှိသူ'''''" ဟု သုံးသပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-07-13 |title=Byeon Woo-seok phenomenon: All eyes on his next move |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_378527.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241128013116/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/11/398_378527.html |archive-date=2024-11-28 |access-date=2026-06-19 |work=koreatimes |language=en}}</ref> ထို့အပြင် KPLUS အေဂျင်စီ၏ CEO ဖြစ်သူ ကိုအွန်ဂျောင် (Ko Eun-kyung) ကလည်း သူ့အား အလုပ်အလွန်ကြိုးစားသူ (Hard worker) တစ်ဦးအဖြစ် ချီးကျူးဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=조선일보 |date=2024-08-06 |title="교복입은 차승원 후광"→"변우석 노력파"..모델계의 대모가 밝힌 ★떡잎 (The Globalist) |url=https://www.chosun.com/entertainments/broadcast/2024/08/06/PVVLAP3NSIFA7CZILI3J57GELE/ |access-date=2026-06-19 |website=조선일보 |language=ko}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အရှိန်အဝါအကြီးမားဆုံး စစ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Gallup Korea ၏ "တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံး ရုပ်သံသရုပ်ဆောင်" (Television Actor of the Year) စာရင်းတွင် အဆင့် ၄ နေရာ၌ ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။  <ref>{{Cite web |date=2024-12-18 |title='정년이' 김태리, 2024년 빛낸 탤런트 1위…김수현·김지원 2·3위 |url=https://www.news1.kr/entertain/celebrity-topic/5635978 |access-date=2026-06-19 |website=뉴스1 |language=ko}}</ref> == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ == === စစ်မှုထမ်းခြင်း === ဗြောင်ဝူဆော့သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား အမျိုးသားတိုင်း မဖြစ်မနေ ထမ်းဆောင်ရမည့် စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကို မပြဟ်မကွက် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ အမှတ် ၃၇ ခြေလျင်တပ်မ (37th Division) ၏ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ (Administrative officer) တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းကာ တာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=[DA:인터뷰] 변우석 "언젠가 가야 할 군대, 빨리 다녀오자 싶었죠" |url=https://v.daum.net/v/20180114073036470 |access-date=2026-06-19 |website=Daum {{!}} 스포츠동아}}</ref> == ရုပ်ရှင်ကဏ္ဍ == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Main|Byeon Woo-seok filmography}} == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား]] hl6og2dw12ldaszpzcs6cg1wo3041ok 3 288268 1039565 2026-06-19T12:28:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039565 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32666-18 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၈၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) l4rlw9zorwkgler71f4kxoicw3drkkl 3 288269 1039566 2026-06-19T12:28:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039566 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Theburmesefacts ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၈၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n23a4rs8f246mqd54bff3cpkogzp4cb 3 288270 1039571 2026-06-19T13:28:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039571 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Oneiqorlower ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၈၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9w1xcf0p2ze0iquqr29khcg9u6h8djn 3 288271 1039572 2026-06-19T13:28:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039572 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် あんたけ5270 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၈၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) abs28ct4oxfqp08d4ed4rf6nsevssj4 3 288272 1039573 2026-06-19T13:28:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039573 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35609-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၈၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) os4zfdx1tl1n4mzsbnl2zp82c6h3wwx 0 288273 1039580 2026-06-19T14:03:44Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1359911603|University of the People]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039580 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox University|name=University of the People|image=[[File:University of the People seal.png]]|image_size=|image_upright=.7|caption=|established={{start date and age|february 2009}}|type=[[ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ်|ပုဂ္ဂလိက]] [[အဝေးသင် ပညာရေး]] တက္ကသိုလ်|accreditation=[[WASC Senior College and University Commission]]<ref>{{cite web | url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ | title=WASC accreditation | accessdate=28 February 2025}}</ref>|president=[[Shai Reshef]]|administrative_staff=57<ref>{{cite web |type=Form 990|url= https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_202008_990_2021041417946967.pdf |title=University of the People's Return of Organization Exempt From Income Tax, 2019|date=July 23, 2021 |page=1 (PDF page: 27)|access-date=2021-07-23 |website=[[IRS.gov]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20210723000205/https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_202008_990_2021041417946967.pdf |archive-date=2021-07-23 |url-status=live}}</ref>|students=170,126 (2025)<ref>https://www.uopeople.edu/about/uopeople/in-brief/</ref>|city=[[ပါဆာဒီနာမြို့၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ပါဆာဒီနာမြို့]]|state=[[ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]|country=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|campus=|website={{URL|https://www.uopeople.edu|uopeople.edu}}|logo=|logo_upright=.7}} '''University of the People''' (အတိုကောက် '''UoPeople''') သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ပါဆာဒီနာမြို့ (Pasadena) တွင် အခြေစိုက်သော ပုဂ္ဂလိက အဝေးသင် အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ် ([[Private university|ပုဂ္ဂလိက]] [[Distance education|အဝေးသင် ပညာရေး]] တက္ကသိုလ်) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Learn more About UoPeople {{!}} 100% Online, Tuition-free University |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး-အမေရိကန် လူမှုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ရှိုင်း ရီရှက်ဖ် (Shai Reshef) က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=University of the People Leadership Team - Shai Reshef |url=https://www.uopeople.edu/about/leadership/shai-reshef/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> UoPeople သည် အဆင့်မြင့်ပညာရေး အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုတွင် အမေရိကန်၌ သြဇာအရှိဆုံးနှင့် တင်းကြပ်ဆုံးဖြစ်သော WASC အဆင့်မြင့်ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များဆိုင်ရာ ကော်မရှင် (WASC Senior College and University Commission - WSCUC) ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် (Regional Accreditation) ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသောကြောင့် Stanford နှင့် UC Berkeley ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် တန်းတူ ပညာရေးစံနှုန်းအဆင့်အတန်း ရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံထားရသည်။<ref name="uopeople_wasc_press">{{cite web |date=2025 |title=University of the People Awarded Prestigious WASC Accreditation |url=https://www.uopeople.edu/about/worldwide-recognition/press-releases/wasc-accreditation/ |publisher=UoPeople}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်မှုအနေဖြင့် - University of the People သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများနှင့် လူငယ်များအကြား အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်ဘွဲ့ဒီဂရီများ ရယူနိုင်ရန် အလွန်ရေပန်းစားသော တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=MMRD |date=2025-03-04 |title=UoPeople အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ်မှာ Scholarship လျှောက်ပြီး ဘွဲ့ယူကြမယ် {{!}} Edge.com.mm : Best Education Guide in Myanmar |url=https://www.edge.com.mm/article/uopeople-scholarship.html |access-date=2026-06-19 |website=www.edge.com.mm |language=en}}</ref> တက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းလခလုံးဝပေးရန်မလိုသော (Tuition-Free) စနစ်ကို ကျင့်သုံးသော်လည်း စာမေးပွဲဖြေဆိုခ (Assessment Fee) အနည်းငယ် ပေးသွင်းရလေ့ရှိသည်။<ref name=":1" /><ref name=":0" /> သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများ၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အခက်အခဲများကို ထောက်ထား၍ တက္ကသိုလ်၏ ပင်မရန်ပုံငွေအဖွဲ့များက မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် သီးသန့် ပညာသင်ဆုများ ဖြစ်ကြသော "[https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/kruger-myanmar-scholarship/ The Kruger Myanmar Scholarship]" <ref>{{Cite web |date=2022-06-03 |title=Kruger Myanmar Scholarship at University of the People |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/kruger-myanmar-scholarship/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref>နှင့် "[https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/myanmar-scholarship-fund/ Myanmar Scholarship Fund]"<ref>{{Cite web |date=2022-06-03 |title=University of the People - Myanmar Scholarship Fund |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/myanmar-scholarship-fund/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> တို့ကို စနစ်တကျ ချီးမြှင့်ပေးထားပြီး စာမေးပွဲဖြေဆိုခများကိုပါ လုံးဝအခမဲ့ဖြစ်အောင် (၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခမဲ့ပညာသင်ဆုအဖြစ်) ပံ့ပိုးကူညီပေးလျက် ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုးတက်လာပုံ == [[ဖိုင်:UoPeople_President_Shai_Reshef_and_UoPeople_Provost_David_Cohen.jpg|right|thumb|University of the People President Shai Reshef and Provost Emeritus David Cohen]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ရှိုင်း ရီရှက်ဖ် (Shai Reshef) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် University of the People ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းကာလက [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]တွင် အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံနှင့် Cramster အွန်လိုင်းပညာရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံများမှတစ်ဆင့် ဤတက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ရန် စိတ်ကူးစိတ်သန်း ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ University of the People ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရိုးရာအစဉ်အလာ အပြင်သင်တန်းကျောင်းများတွင် ကျောင်းလခ မတတ်နိုင်ကြသည့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကျောင်းလခပေးရန်မလိုသော (Tuition-free) အွန်လိုင်း အလှည့်ကျပညာရေးစနစ်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Richardson |first=Nicole Marie |date=2009-04-20 |title=It's Time to Give Back |url=https://www.inc.com/articles/2009/04/uopeople.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20251021152121/https://www.inc.com/articles/2009/04/uopeople.html |archive-date=2025-10-21 |access-date=2026-06-19 |work=Inc |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်းအခြေခံ အဝေးသင်ပညာရေးစနစ် (Online distance learning) ကို ကျင့်သုံးသောကြောင့် သီးသန့်ကျောင်းဝန်း (Campus) ဟူ၍ မရှိသော်လည်း၊ ၎င်း၏ ကျောင်းဝင်ခွင့်ရုံးချုပ် (Admissions office) ကို [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ ပါဆာဒီနာမြို့တွင် အခြေစိုက် တည်ထောင်ထားသည်။ <ref>{{Cite news |last=C |date=2012-08-27 |title=Online University For All Balances Big Goals, Expensive Realities |url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2012/08/27/160116814/online-university-for-all-balances-big-goals-expensive-realities |access-date=2026-06-19 |work=NPR |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> UoPeople ၏ ပထမဆုံးသော ကျောင်းသားအသုတ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စတင်အတန်းတက်ခဲ့ကြပြီး၊ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု (Business Administration) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (Computer Science) ဘာသာရပ်များအတွက် ဒီပလိုမာဘွဲ့ (Associate degree) နှင့် ဘွဲ့ဒီဂရီ (Bachelor's degree) များအတွက် စတင်သင်ကြားခဲ့ကြသည်။  <ref>{{Cite web |last=Gonzalez |first=Larissa |date=2009-08-04 |title=Poor to receive higher education |url=https://thedailycougar.com/2009/08/04/poor-to-receive-higher-education/ |access-date=2026-06-19 |website=The Cougar |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်း စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု မဟာဘွဲ့ (MBA) သင်တန်းကို စတင်တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Umoh |first=Ruth |date=2017-09-18 |title=Here's how you can score a tuition-free MBA |url=https://www.cnbc.com/2017/09/18/heres-how-you-can-score-a-tuition-free-mba.html |access-date=2026-06-19 |website=CNBC |language=en}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ကမ္ဘာကျော် [[အီဒင်ဘာ့ဂ်တက္ကသိုလ်]] (University of Edinburgh - UE) က ဤကျောင်းနှင့် မိတ်ဖက်အဖြစ် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းပူးပေါင်းမှုကြောင့် UoPeople မှ ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ (Health Science) ဘွဲ့ရရှိသူများသည် အီဒင်ဘာ့ဂ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်ပညာရေးကို ဆက်လက်တက်ရောက် အပြီးသတ်နိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Partnership opens doors for students from adverse backgrounds |url=https://www.ed.ac.uk/news/2017/partnership-opens-doors-for-students-from-adverse |archive-url=http://web.archive.org/web/20221202085705/https://www.ed.ac.uk/news/2017/partnership-opens-doors-for-students-from-adverse |archive-date=2022-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=The University of Edinburgh |language=en}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်အဖွဲ့အစည်း (International Baccalaureate - IB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ အဆင့်မြင့်သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ အွန်လိုင်း ပညာရေးမဟာဘွဲ့ (Master of Education - M.Ed in Advanced Teaching) အစီအစဉ်သစ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=University of the People and the IB partner to announce tuition-free Master of Education programme |url=https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/university-of-the-people-and-the-ib-partner-to-announce-tuition-free-masters-of-education-programme |archive-url=http://web.archive.org/web/20251019102227/https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/university-of-the-people-and-the-ib-partner-to-announce-tuition-free-masters-of-education-programme |archive-date=2025-10-19 |access-date=2026-06-19 |work=International Baccalaureate® |language=en}}</ref> ဤမဟာဘွဲ့အစီအစဉ်သစ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားများကို စတင်လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် IB အဖွဲ့အစည်းက အရည်အချင်းပြည့်မီသော M.Ed ကျောင်းသားများအတွက် သီးသန့် ပညာသင်ဆုပေါင်း ၈၀ ကို ထောက်ပံ့ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.ibo.org/professional-development/about-our-workshops/ib-collaborations/university-of-the-people-med-in-advanced-teaching "University of the People M.Ed. In Advanced Teaching". March 28, 2019.]</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် (World Economic Forum) တွင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-05 |title=WEF meeting in Jordan to address ‘new platforms of cooperation’ |url=https://www.arabnews.com/node/1478356/business-economy |access-date=2026-06-19 |website=Arab News |language=en}}</ref> "[[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရဗီဘာသာစကား]]ဖြင့် UoPeople သင်ကြားမှုစနစ်" ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တရားဝင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=هل تريد أن تصبح طالباً؟ |url=https://ar.uopeople.edu/become-student/ |access-date=2026-06-19 |website=University of the People |language=ar}}</ref> ဤစနစ်သည် အာရဗီဘာသာစကားအတွက် သီးသန့် ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို အသုံးပြုထားပြီး တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အချင်းစစ်လက်မှတ် တင်ပြရန် မလိုအပ်ပေ။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=In Brief - University of the People {{!}} Non-Profit, Tuition-free |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/in-brief/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> University of the People သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်ပေါင်း ၁၉,၀၀0 ခန့်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ လာမည့် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒုက္ခသည်ကျောင်းသား ပေါင်း ၃၅,၀၀၀ ထိ တိုးမြှင့်ပညာသင်ကြားပေးနိုင်ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-08-13 |title=University of the People Factsheet {{!}} Our Data Driven Results |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/uopeople-factsheet/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်သည် ကျောင်းသားများနှင့် ဆရာများ အချိန်ပြိုင်တက်ရောက်ရန်မလိုဘဲ မိမိအဆင်ပြေသည့်အချိန်တွင် ဗီဒီယိုနှင့် စာရွက်စာတမ်းများကို လေ့လာနိုင်သော "အချိန်မပြိုင် အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုပုံစံ" (Asynchronous online learning model) ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=What is Online Learning {{!}} University of the People {{!}} UoPeople |url=https://www.uopeople.edu/student-experience/uopeople-difference/online-learning-uopeople/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> == အဆင့်မြင့်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်းများ == '''University of the People''' သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ပညာရေးအရည်အသွေး အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်းများကို တိကျစွာ ရရှိထားသော စိတ်ချယုံကြည်ရသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name=":2">Accrediting Commission - Grant of Accreditation, DETC, February 13, 2014; [https://www.deac.org/UploadedDocuments/Public-Notices/Accreditation-Actions/022717_AC_meeting_report.pdf Report from the Accrediting Commission - Renewal of Accreditation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910103338/http://www.deac.org/UploadedDocuments/Public-Notices/Accreditation-Actions/022717_AC_meeting_report.pdf|date=September 10, 2017}}, DEAC, February 27, 2017,</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-10-04 |title=Directory of Accredited Institutions {{!}} DEAC |url=https://www.deac.org/student-center/directory-of-accredited-institutions/ |access-date=2026-06-19 |language=en-US}}</ref> '''အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင် (DEAC) နှင့် အပြောင်းအလဲ''' UoPeople သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက အသိအမှတ်ပြုထားသော "အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင်" (Distance Education Accrediting Commission - DEAC) ထံမှ ဘွဲ့ဒီဂရီများ ပေးအပ်နှင်းပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံအဆင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (National Accreditation) ကို ပထမဆုံး ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":3" /> သို့သော်လည်း တက္ကသိုလ်သည် အဆင့်မြင့်မားသော ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်း (Regional Accreditation) ကို အောင်မြင်စွာ ပြောင်းလဲရရှိခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၎င်း၏ မူလ DEAC အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့မှစ၍ သဘောဆန္ဒအလျောက် တရားဝင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Online Accreditation - University of the People Recognition |url=https://www.uopeople.edu/student-experience/quality/accreditation/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> '''အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင် (DEAC) နှင့် အပြောင်းအလဲ''' လက်ရှိတွင် University of the People သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ သြဇာအရှိဆုံးနှင့် ပညာရေးစံနှုန်းအဆင့်အတန်း အမြင့်မားဆုံးဖြစ်သော '''WASC အဆင့်မြင့်ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များဆိုင်ရာ ကော်မရှင်''' (WASC Senior College and University Commission - WSCUC) ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် (Regional Accreditation) ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသည်။<ref name=":4">{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Commission |first=The |date=2021-07-13 |title=June 2021 Commission Actions |url=https://www.wscuc.org/post/june-2021-commission-actions/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref name="uopeople_wasc_press" /> UoPeople သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ၎င်းကော်မရှင်၏ ဆန်ကာတင် အရည်အချင်းစစ် အဆင့် (Candidate status) ကို စတင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ပညာရေးအရည်အသွေး အဆင့်ဆင့်ကို နှစ်ရှည်လများ စစ်ဆေးခံခဲ့ပြီးနောက် ခေတ်ပြိုင်ကာလဖြစ်သော '''၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ''' တွင် WASC ၏ တရားဝင် အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်အဖြစ် (Accredited status) ကို အတည်ပြု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name="uopeople_wasc_press" /> ဤ WASC အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရရှိထားခြင်းကြောင့် UoPeople မှ ပေးအပ်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများသည် Stanford၊ Pepperdine နှင့် University of California (UC) ကဲ့သို့သော အမေရိကန်၏ ကမ္ဘာကျော် ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် တန်းတူ တရားဝင်ဖြစ်ပြီး အရည်အသွေး ခိုင်မာကြောင်း သက်သေပြရာ ရောက်ပါသည်။<ref name="uopeople_wasc_press" /><ref>{{Cite web |title=Accreditation Handbook |url=https://www.wscuc.org/handbook/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=About WSCUC Accreditation |url=https://www.wscuc.org/about/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=About Accreditation |url=https://www.wscuc.org/about/about-accreditation/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> == တက္ကသိုလ် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ == '''University of the People Education Ltd''' သည် ဤအဝေးသင် တက္ကသိုလ်ကြီး အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော နောက်ခံအုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ဝန်ဆောင်မှုများ (Support services) ကို သီးသန့်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တက္ကသိုလ်၏ ရာနှုန်းပြည့်ပိုင်ဆိုင်သော လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>"[https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_201908_990_2020091817311265.pdf ''University of the People's Return of Organization Exempt From Income Tax, 2018'']" (PDF). ''IRS.gov'' (Form 990, Schedule F, Part IV). July 17, 2020. p. 2 (PDF page: 38). Archived (PDF) from the original on December 4, 2020. Retrieved December 4, 2020.</ref><ref>{{Cite web |last=CheckId |title=University of the People Education Ltd. (Applicable) / UNIVERSITY OF THE PEOPLE EDUCATION LTD (CC) - 514228139 |url=https://en.checkid.co.il/company/UNIVERSITY+OF+THE+PEOPLE+EDUCATION+LTD+(CC)-2EaGBbD-514228139 |access-date=2026-06-19 |website=en.checkid.co.il |language=en}}</ref> တက္ကသိုလ်၏ ပညာရေးအရည်အသွေး မြှင့်တင်မှုသမိုင်းကြောင်းတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ကမ္ဘာကျော် ဘီလ်နှင့် မယ်လင်ဒါ ဂိတ်စ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Bill & Melinda Gates Foundation) က University of the People သို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၁၃,၂၈၂ တန်ဖိုးရှိသော ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ကြေး (Grant) တစ်ခုကို အထူးတလည် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=OPP1018774 |url=https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231103353/https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-date=2017-12-31 |access-date=2026-06-19 |website=Bill & Melinda Gates Foundation |language=en}}</ref> ဤရန်ပုံငွေသည် တက္ကသိုလ်အနေဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံအဆင့် ပညာရေးအရည်အသွေး အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (National Accreditation) ရရှိရေးအတွက် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အဓိက ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  <ref>{{Cite web |title=OPP1018774 |url=https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231103353/https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-date=2017-12-31 |access-date=2026-06-19 |website=Bill & Melinda Gates Foundation |language=en}}</ref> == ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ပညာသင်ဆုများ == ဤတက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်းအခြေခံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ဦးတည်ထားသောကြောင့် အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ကျောင်းသားဘဏ္ဍာရေး အကူအညီပေးရေး အစီအစဉ်များ (Federal financial aid programs) တွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> သို့သော်လည်း စီးပွားရေး အခက်အခဲရှိသော ကျောင်းသားများနှင့် ဒုက္ခသည်များအတွက် ကျောင်းစရိတ်ကြောင့် ပညာရေး မပြတ်တောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တက္ကသိုလ်၏ ကိုယ်ပိုင်ရန်ပုံငွေအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ပညာသင်ဆု (Scholarships) အမျိုးအစားများစွာကို စနစ်တကျ ကူညီပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=UoPeople - Team Report SAV1 spring 2021.pdf {{!}} Powered by Box |url=https://wascsenior.app.box.com/s/ii4gvzwt12j9ra4neqvtfgmeqezdo83m |archive-url=http://web.archive.org/web/20251020203108/https://wascsenior.app.box.com/s/ii4gvzwt12j9ra4neqvtfgmeqezdo83m |archive-date=2025-10-20 |access-date=2026-06-19 |website=wascsenior.app.box.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-04-28 |title=UoPeople Fees {{!}} Low Cost, High Quality {{!}} University of the People |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/processing-fees/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=Online 'university of anywhere' opens to refugees |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-36738442 |access-date=2026-06-19 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last=Malo |first=Sebastien |title=Between shelling and displacement, Syrian students seek degrees online |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-syria-students-idUSKBN19A236 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230821164243/https://www.reuters.com/article/us-usa-syria-students-idUSKBN19A236 |archive-date=2023-08-21 |access-date=2026-06-19 |work=U.S. |language=en-US}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == == ပြင်ပလင့်များ == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}} * {{Official website}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|34.142|-118.1337|display=title}}{{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:အွန်လိုင်း ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တက္ကသိုလ်]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:University of the People]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ပညာရေး]] ipn9pzttlytejjzkhaqx3gzva5v2lpc 1039581 1039580 2026-06-19T14:05:51Z Choco Miles 142646 1039581 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox University|name=University of the People|image=[[File:University of the People seal.png]]|image_size=|image_upright=.7|caption=|established={{start date and age|february 2009}}|type=[[ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ်|ပုဂ္ဂလိက]] [[အဝေးသင် ပညာရေး]] တက္ကသိုလ်|accreditation=[[WASC Senior College and University Commission]]<ref>{{cite web | url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ | title=WASC accreditation | accessdate=28 February 2025}}</ref>|president=[[Shai Reshef]]|administrative_staff=57<ref>{{cite web |type=Form 990|url= https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_202008_990_2021041417946967.pdf |title=University of the People's Return of Organization Exempt From Income Tax, 2019|date=July 23, 2021 |page=1 (PDF page: 27)|access-date=2021-07-23 |website=[[IRS.gov]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20210723000205/https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_202008_990_2021041417946967.pdf |archive-date=2021-07-23 |url-status=live}}</ref>|students=170,126 (2025)<ref>https://www.uopeople.edu/about/uopeople/in-brief/</ref>|city=[[ပါဆာဒီနာမြို့၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ပါဆာဒီနာမြို့]]|state=[[ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]|country=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|campus=|website={{URL|https://www.uopeople.edu|uopeople.edu}}|logo=|logo_upright=.7}} '''University of the People''' (အတိုကောက် '''UoPeople''') သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ပါဆာဒီနာမြို့ (Pasadena) တွင် အခြေစိုက်သော ပုဂ္ဂလိက အဝေးသင် အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ် ([[Private university|ပုဂ္ဂလိက]] [[Distance education|အဝေးသင် ပညာရေး]] တက္ကသိုလ်) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Learn more About UoPeople {{!}} 100% Online, Tuition-free University |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး-အမေရိကန် လူမှုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ရှိုင်း ရီရှက်ဖ် (Shai Reshef) က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=University of the People Leadership Team - Shai Reshef |url=https://www.uopeople.edu/about/leadership/shai-reshef/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> UoPeople သည် အဆင့်မြင့်ပညာရေး အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုတွင် အမေရိကန်၌ သြဇာအရှိဆုံးနှင့် တင်းကြပ်ဆုံးဖြစ်သော WASC အဆင့်မြင့်ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များဆိုင်ရာ ကော်မရှင် (WASC Senior College and University Commission - WSCUC) ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် (Regional Accreditation) ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသောကြောင့် Stanford နှင့် UC Berkeley ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် တန်းတူ ပညာရေးစံနှုန်းအဆင့်အတန်း ရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံထားရသည်။<ref name="uopeople_wasc_press">{{cite web |date=2025 |title=University of the People Awarded Prestigious WASC Accreditation |url=https://www.uopeople.edu/about/worldwide-recognition/press-releases/wasc-accreditation/ |publisher=UoPeople}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်မှုအနေဖြင့် - University of the People သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများနှင့် လူငယ်များအကြား အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်ဘွဲ့ဒီဂရီများ ရယူနိုင်ရန် အလွန်ရေပန်းစားသော တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=MMRD |date=2025-03-04 |title=UoPeople အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ်မှာ Scholarship လျှောက်ပြီး ဘွဲ့ယူကြမယ် {{!}} Edge.com.mm : Best Education Guide in Myanmar |url=https://www.edge.com.mm/article/uopeople-scholarship.html |access-date=2026-06-19 |website=www.edge.com.mm |language=en}}</ref> တက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းလခလုံးဝပေးရန်မလိုသော (Tuition-Free) စနစ်ကို ကျင့်သုံးသော်လည်း စာမေးပွဲဖြေဆိုခ (Assessment Fee) အနည်းငယ် ပေးသွင်းရလေ့ရှိသည်။<ref name=":1" /><ref name=":0" /> သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများ၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အခက်အခဲများကို ထောက်ထား၍ တက္ကသိုလ်၏ ပင်မရန်ပုံငွေအဖွဲ့များက မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် သီးသန့် ပညာသင်ဆုများ ဖြစ်ကြသော "[https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/kruger-myanmar-scholarship/ The Kruger Myanmar Scholarship]" <ref>{{Cite web |date=2022-06-03 |title=Kruger Myanmar Scholarship at University of the People |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/kruger-myanmar-scholarship/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref>နှင့် "[https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/myanmar-scholarship-fund/ Myanmar Scholarship Fund]"<ref>{{Cite web |date=2022-06-03 |title=University of the People - Myanmar Scholarship Fund |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/myanmar-scholarship-fund/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> တို့ကို စနစ်တကျ ချီးမြှင့်ပေးထားပြီး စာမေးပွဲဖြေဆိုခများကိုပါ လုံးဝအခမဲ့ဖြစ်အောင် (၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခမဲ့ပညာသင်ဆုအဖြစ်) ပံ့ပိုးကူညီပေးလျက် ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုးတက်လာပုံ == [[ဖိုင်:UoPeople_President_Shai_Reshef_and_UoPeople_Provost_David_Cohen.jpg|right|thumb|University of the People President Shai Reshef and Provost Emeritus David Cohen]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ရှိုင်း ရီရှက်ဖ် (Shai Reshef) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် University of the People ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းကာလက [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]တွင် အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံနှင့် Cramster အွန်လိုင်းပညာရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံများမှတစ်ဆင့် ဤတက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ရန် စိတ်ကူးစိတ်သန်း ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ University of the People ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရိုးရာအစဉ်အလာ အပြင်သင်တန်းကျောင်းများတွင် ကျောင်းလခ မတတ်နိုင်ကြသည့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကျောင်းလခပေးရန်မလိုသော (Tuition-free) အွန်လိုင်း အလှည့်ကျပညာရေးစနစ်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Richardson |first=Nicole Marie |date=2009-04-20 |title=It's Time to Give Back |url=https://www.inc.com/articles/2009/04/uopeople.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20251021152121/https://www.inc.com/articles/2009/04/uopeople.html |archive-date=2025-10-21 |access-date=2026-06-19 |work=Inc |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်းအခြေခံ အဝေးသင်ပညာရေးစနစ် (Online distance learning) ကို ကျင့်သုံးသောကြောင့် သီးသန့်ကျောင်းဝန်း (Campus) ဟူ၍ မရှိသော်လည်း၊ ၎င်း၏ ကျောင်းဝင်ခွင့်ရုံးချုပ် (Admissions office) ကို [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ ပါဆာဒီနာမြို့တွင် အခြေစိုက် တည်ထောင်ထားသည်။ <ref>{{Cite news |last=C |date=2012-08-27 |title=Online University For All Balances Big Goals, Expensive Realities |url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2012/08/27/160116814/online-university-for-all-balances-big-goals-expensive-realities |access-date=2026-06-19 |work=NPR |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> UoPeople ၏ ပထမဆုံးသော ကျောင်းသားအသုတ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စတင်အတန်းတက်ခဲ့ကြပြီး၊ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု (Business Administration) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (Computer Science) ဘာသာရပ်များအတွက် ဒီပလိုမာဘွဲ့ (Associate degree) နှင့် ဘွဲ့ဒီဂရီ (Bachelor's degree) များအတွက် စတင်သင်ကြားခဲ့ကြသည်။  <ref>{{Cite web |last=Gonzalez |first=Larissa |date=2009-08-04 |title=Poor to receive higher education |url=https://thedailycougar.com/2009/08/04/poor-to-receive-higher-education/ |access-date=2026-06-19 |website=The Cougar |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်း စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု မဟာဘွဲ့ (MBA) သင်တန်းကို စတင်တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Umoh |first=Ruth |date=2017-09-18 |title=Here's how you can score a tuition-free MBA |url=https://www.cnbc.com/2017/09/18/heres-how-you-can-score-a-tuition-free-mba.html |access-date=2026-06-19 |website=CNBC |language=en}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ကမ္ဘာကျော် [[အီဒင်ဘာ့ဂ်တက္ကသိုလ်]] (University of Edinburgh - UE) က ဤကျောင်းနှင့် မိတ်ဖက်အဖြစ် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းပူးပေါင်းမှုကြောင့် UoPeople မှ ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ (Health Science) ဘွဲ့ရရှိသူများသည် အီဒင်ဘာ့ဂ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်ပညာရေးကို ဆက်လက်တက်ရောက် အပြီးသတ်နိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Partnership opens doors for students from adverse backgrounds |url=https://www.ed.ac.uk/news/2017/partnership-opens-doors-for-students-from-adverse |archive-url=http://web.archive.org/web/20221202085705/https://www.ed.ac.uk/news/2017/partnership-opens-doors-for-students-from-adverse |archive-date=2022-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=The University of Edinburgh |language=en}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်အဖွဲ့အစည်း (International Baccalaureate - IB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ အဆင့်မြင့်သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ အွန်လိုင်း ပညာရေးမဟာဘွဲ့ (Master of Education - M.Ed in Advanced Teaching) အစီအစဉ်သစ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=University of the People and the IB partner to announce tuition-free Master of Education programme |url=https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/university-of-the-people-and-the-ib-partner-to-announce-tuition-free-masters-of-education-programme |archive-url=http://web.archive.org/web/20251019102227/https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/university-of-the-people-and-the-ib-partner-to-announce-tuition-free-masters-of-education-programme |archive-date=2025-10-19 |access-date=2026-06-19 |work=International Baccalaureate® |language=en}}</ref> ဤမဟာဘွဲ့အစီအစဉ်သစ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားများကို စတင်လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် IB အဖွဲ့အစည်းက အရည်အချင်းပြည့်မီသော M.Ed ကျောင်းသားများအတွက် သီးသန့် ပညာသင်ဆုပေါင်း ၈၀ ကို ထောက်ပံ့ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.ibo.org/professional-development/about-our-workshops/ib-collaborations/university-of-the-people-med-in-advanced-teaching "University of the People M.Ed. In Advanced Teaching". March 28, 2019.]</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် (World Economic Forum) တွင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-05 |title=WEF meeting in Jordan to address ‘new platforms of cooperation’ |url=https://www.arabnews.com/node/1478356/business-economy |access-date=2026-06-19 |website=Arab News |language=en}}</ref> "[[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရဗီဘာသာစကား]]ဖြင့် UoPeople သင်ကြားမှုစနစ်" ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တရားဝင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=هل تريد أن تصبح طالباً؟ |url=https://ar.uopeople.edu/become-student/ |access-date=2026-06-19 |website=University of the People |language=ar}}</ref> ဤစနစ်သည် အာရဗီဘာသာစကားအတွက် သီးသန့် ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို အသုံးပြုထားပြီး တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အချင်းစစ်လက်မှတ် တင်ပြရန် မလိုအပ်ပေ။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=In Brief - University of the People {{!}} Non-Profit, Tuition-free |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/in-brief/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> University of the People သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်ပေါင်း ၁၉,၀၀0 ခန့်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ လာမည့် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒုက္ခသည်ကျောင်းသား ပေါင်း ၃၅,၀၀၀ ထိ တိုးမြှင့်ပညာသင်ကြားပေးနိုင်ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-08-13 |title=University of the People Factsheet {{!}} Our Data Driven Results |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/uopeople-factsheet/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်သည် ကျောင်းသားများနှင့် ဆရာများ အချိန်ပြိုင်တက်ရောက်ရန်မလိုဘဲ မိမိအဆင်ပြေသည့်အချိန်တွင် ဗီဒီယိုနှင့် စာရွက်စာတမ်းများကို လေ့လာနိုင်သော "အချိန်မပြိုင် အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုပုံစံ" (Asynchronous online learning model) ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=What is Online Learning {{!}} University of the People {{!}} UoPeople |url=https://www.uopeople.edu/student-experience/uopeople-difference/online-learning-uopeople/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> == အဆင့်မြင့်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်းများ == '''University of the People''' သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ပညာရေးအရည်အသွေး အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်းများကို တိကျစွာ ရရှိထားသော စိတ်ချယုံကြည်ရသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name=":2">Accrediting Commission - Grant of Accreditation, DETC, February 13, 2014; [https://www.deac.org/UploadedDocuments/Public-Notices/Accreditation-Actions/022717_AC_meeting_report.pdf Report from the Accrediting Commission - Renewal of Accreditation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910103338/http://www.deac.org/UploadedDocuments/Public-Notices/Accreditation-Actions/022717_AC_meeting_report.pdf|date=September 10, 2017}}, DEAC, February 27, 2017,</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-10-04 |title=Directory of Accredited Institutions {{!}} DEAC |url=https://www.deac.org/student-center/directory-of-accredited-institutions/ |access-date=2026-06-19 |language=en-US}}</ref> '''အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင် (DEAC) နှင့် အပြောင်းအလဲ''' UoPeople သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက အသိအမှတ်ပြုထားသော "အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင်" (Distance Education Accrediting Commission - DEAC) ထံမှ ဘွဲ့ဒီဂရီများ ပေးအပ်နှင်းပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံအဆင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (National Accreditation) ကို ပထမဆုံး ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":3" /> သို့သော်လည်း တက္ကသိုလ်သည် အဆင့်မြင့်မားသော ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်း (Regional Accreditation) ကို အောင်မြင်စွာ ပြောင်းလဲရရှိခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၎င်း၏ မူလ DEAC အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့မှစ၍ သဘောဆန္ဒအလျောက် တရားဝင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Online Accreditation - University of the People Recognition |url=https://www.uopeople.edu/student-experience/quality/accreditation/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> '''အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင် (DEAC) နှင့် အပြောင်းအလဲ''' လက်ရှိတွင် University of the People သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ သြဇာအရှိဆုံးနှင့် ပညာရေးစံနှုန်းအဆင့်အတန်း အမြင့်မားဆုံးဖြစ်သော '''WASC အဆင့်မြင့်ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များဆိုင်ရာ ကော်မရှင်''' (WASC Senior College and University Commission - WSCUC) ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် (Regional Accreditation) ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသည်။<ref name=":4">{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Commission |first=The |date=2021-07-13 |title=June 2021 Commission Actions |url=https://www.wscuc.org/post/june-2021-commission-actions/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref name="uopeople_wasc_press" /> UoPeople သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ၎င်းကော်မရှင်၏ ဆန်ကာတင် အရည်အချင်းစစ် အဆင့် (Candidate status) ကို စတင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ပညာရေးအရည်အသွေး အဆင့်ဆင့်ကို နှစ်ရှည်လများ စစ်ဆေးခံခဲ့ပြီးနောက် ခေတ်ပြိုင်ကာလဖြစ်သော '''၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ''' တွင် WASC ၏ တရားဝင် အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်အဖြစ် (Accredited status) ကို အတည်ပြု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name="uopeople_wasc_press" /> ဤ WASC အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရရှိထားခြင်းကြောင့် UoPeople မှ ပေးအပ်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများသည် Stanford၊ Pepperdine နှင့် University of California (UC) ကဲ့သို့သော အမေရိကန်၏ ကမ္ဘာကျော် ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် တန်းတူ တရားဝင်ဖြစ်ပြီး အရည်အသွေး ခိုင်မာကြောင်း သက်သေပြရာ ရောက်ပါသည်။<ref name="uopeople_wasc_press" /><ref>{{Cite web |title=Accreditation Handbook |url=https://www.wscuc.org/handbook/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=About WSCUC Accreditation |url=https://www.wscuc.org/about/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=About Accreditation |url=https://www.wscuc.org/about/about-accreditation/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> == တက္ကသိုလ် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ == '''University of the People Education Ltd''' သည် ဤအဝေးသင် တက္ကသိုလ်ကြီး အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော နောက်ခံအုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ဝန်ဆောင်မှုများ (Support services) ကို သီးသန့်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တက္ကသိုလ်၏ ရာနှုန်းပြည့်ပိုင်ဆိုင်သော လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>"[https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_201908_990_2020091817311265.pdf ''University of the People's Return of Organization Exempt From Income Tax, 2018'']" (PDF). ''IRS.gov'' (Form 990, Schedule F, Part IV). July 17, 2020. p. 2 (PDF page: 38). Archived (PDF) from the original on December 4, 2020. Retrieved December 4, 2020.</ref><ref>{{Cite web |last=CheckId |title=University of the People Education Ltd. (Applicable) / UNIVERSITY OF THE PEOPLE EDUCATION LTD (CC) - 514228139 |url=https://en.checkid.co.il/company/UNIVERSITY+OF+THE+PEOPLE+EDUCATION+LTD+(CC)-2EaGBbD-514228139 |access-date=2026-06-19 |website=en.checkid.co.il |language=en}}</ref> တက္ကသိုလ်၏ ပညာရေးအရည်အသွေး မြှင့်တင်မှုသမိုင်းကြောင်းတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ကမ္ဘာကျော် ဘီလ်နှင့် မယ်လင်ဒါ ဂိတ်စ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Bill & Melinda Gates Foundation) က University of the People သို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၁၃,၂၈၂ တန်ဖိုးရှိသော ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ကြေး (Grant) တစ်ခုကို အထူးတလည် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=OPP1018774 |url=https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231103353/https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-date=2017-12-31 |access-date=2026-06-19 |website=Bill & Melinda Gates Foundation |language=en}}</ref> ဤရန်ပုံငွေသည် တက္ကသိုလ်အနေဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံအဆင့် ပညာရေးအရည်အသွေး အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (National Accreditation) ရရှိရေးအတွက် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အဓိက ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  <ref>{{Cite web |title=OPP1018774 |url=https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231103353/https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-date=2017-12-31 |access-date=2026-06-19 |website=Bill & Melinda Gates Foundation |language=en}}</ref> == ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ပညာသင်ဆုများ == ဤတက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်းအခြေခံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ဦးတည်ထားသောကြောင့် အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ကျောင်းသားဘဏ္ဍာရေး အကူအညီပေးရေး အစီအစဉ်များ (Federal financial aid programs) တွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> သို့သော်လည်း စီးပွားရေး အခက်အခဲရှိသော ကျောင်းသားများနှင့် ဒုက္ခသည်များအတွက် ကျောင်းစရိတ်ကြောင့် ပညာရေး မပြတ်တောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တက္ကသိုလ်၏ ကိုယ်ပိုင်ရန်ပုံငွေအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ပညာသင်ဆု (Scholarships) အမျိုးအစားများစွာကို စနစ်တကျ ကူညီပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=UoPeople - Team Report SAV1 spring 2021.pdf {{!}} Powered by Box |url=https://wascsenior.app.box.com/s/ii4gvzwt12j9ra4neqvtfgmeqezdo83m |archive-url=http://web.archive.org/web/20251020203108/https://wascsenior.app.box.com/s/ii4gvzwt12j9ra4neqvtfgmeqezdo83m |archive-date=2025-10-20 |access-date=2026-06-19 |website=wascsenior.app.box.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-04-28 |title=UoPeople Fees {{!}} Low Cost, High Quality {{!}} University of the People |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/processing-fees/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=Online 'university of anywhere' opens to refugees |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-36738442 |access-date=2026-06-19 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last=Malo |first=Sebastien |title=Between shelling and displacement, Syrian students seek degrees online |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-syria-students-idUSKBN19A236 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230821164243/https://www.reuters.com/article/us-usa-syria-students-idUSKBN19A236 |archive-date=2023-08-21 |access-date=2026-06-19 |work=U.S. |language=en-US}}</ref> == ပြင်ပလင့်များ == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}} * {{Official website}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|34.142|-118.1337|display=title}}{{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:အွန်လိုင်း ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တက္ကသိုလ်]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:University of the People]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ပညာရေး]] lyzmlp4w4r5gxyaw0iwqfwe4sz4f97p 1039604 1039581 2026-06-19T18:58:27Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:University_of_the_People_seal.png|University_of_the_People_seal.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]]. 1039604 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox University|name=University of the People|image= |image_size=|image_upright=.7|caption=|established={{start date and age|february 2009}}|type=[[ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ်|ပုဂ္ဂလိက]] [[အဝေးသင် ပညာရေး]] တက္ကသိုလ်|accreditation=[[WASC Senior College and University Commission]]<ref>{{cite web | url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ | title=WASC accreditation | accessdate=28 February 2025}}</ref>|president=[[Shai Reshef]]|administrative_staff=57<ref>{{cite web |type=Form 990|url= https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_202008_990_2021041417946967.pdf |title=University of the People's Return of Organization Exempt From Income Tax, 2019|date=July 23, 2021 |page=1 (PDF page: 27)|access-date=2021-07-23 |website=[[IRS.gov]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20210723000205/https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_202008_990_2021041417946967.pdf |archive-date=2021-07-23 |url-status=live}}</ref>|students=170,126 (2025)<ref>https://www.uopeople.edu/about/uopeople/in-brief/</ref>|city=[[ပါဆာဒီနာမြို့၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ပါဆာဒီနာမြို့]]|state=[[ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]|country=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|campus=|website={{URL|https://www.uopeople.edu|uopeople.edu}}|logo=|logo_upright=.7}} '''University of the People''' (အတိုကောက် '''UoPeople''') သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ပါဆာဒီနာမြို့ (Pasadena) တွင် အခြေစိုက်သော ပုဂ္ဂလိက အဝေးသင် အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ် ([[Private university|ပုဂ္ဂလိက]] [[Distance education|အဝေးသင် ပညာရေး]] တက္ကသိုလ်) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Learn more About UoPeople {{!}} 100% Online, Tuition-free University |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး-အမေရိကန် လူမှုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ရှိုင်း ရီရှက်ဖ် (Shai Reshef) က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=University of the People Leadership Team - Shai Reshef |url=https://www.uopeople.edu/about/leadership/shai-reshef/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> UoPeople သည် အဆင့်မြင့်ပညာရေး အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုတွင် အမေရိကန်၌ သြဇာအရှိဆုံးနှင့် တင်းကြပ်ဆုံးဖြစ်သော WASC အဆင့်မြင့်ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များဆိုင်ရာ ကော်မရှင် (WASC Senior College and University Commission - WSCUC) ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် (Regional Accreditation) ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသောကြောင့် Stanford နှင့် UC Berkeley ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် တန်းတူ ပညာရေးစံနှုန်းအဆင့်အတန်း ရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံထားရသည်။<ref name="uopeople_wasc_press">{{cite web |date=2025 |title=University of the People Awarded Prestigious WASC Accreditation |url=https://www.uopeople.edu/about/worldwide-recognition/press-releases/wasc-accreditation/ |publisher=UoPeople}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်မှုအနေဖြင့် - University of the People သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများနှင့် လူငယ်များအကြား အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်ဘွဲ့ဒီဂရီများ ရယူနိုင်ရန် အလွန်ရေပန်းစားသော တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=MMRD |date=2025-03-04 |title=UoPeople အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ်မှာ Scholarship လျှောက်ပြီး ဘွဲ့ယူကြမယ် {{!}} Edge.com.mm : Best Education Guide in Myanmar |url=https://www.edge.com.mm/article/uopeople-scholarship.html |access-date=2026-06-19 |website=www.edge.com.mm |language=en}}</ref> တက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းလခလုံးဝပေးရန်မလိုသော (Tuition-Free) စနစ်ကို ကျင့်သုံးသော်လည်း စာမေးပွဲဖြေဆိုခ (Assessment Fee) အနည်းငယ် ပေးသွင်းရလေ့ရှိသည်။<ref name=":1" /><ref name=":0" /> သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများ၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အခက်အခဲများကို ထောက်ထား၍ တက္ကသိုလ်၏ ပင်မရန်ပုံငွေအဖွဲ့များက မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် သီးသန့် ပညာသင်ဆုများ ဖြစ်ကြသော "[https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/kruger-myanmar-scholarship/ The Kruger Myanmar Scholarship]" <ref>{{Cite web |date=2022-06-03 |title=Kruger Myanmar Scholarship at University of the People |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/kruger-myanmar-scholarship/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref>နှင့် "[https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/myanmar-scholarship-fund/ Myanmar Scholarship Fund]"<ref>{{Cite web |date=2022-06-03 |title=University of the People - Myanmar Scholarship Fund |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/scholarships/myanmar-scholarship-fund/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> တို့ကို စနစ်တကျ ချီးမြှင့်ပေးထားပြီး စာမေးပွဲဖြေဆိုခများကိုပါ လုံးဝအခမဲ့ဖြစ်အောင် (၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခမဲ့ပညာသင်ဆုအဖြစ်) ပံ့ပိုးကူညီပေးလျက် ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုးတက်လာပုံ == [[ဖိုင်:UoPeople_President_Shai_Reshef_and_UoPeople_Provost_David_Cohen.jpg|right|thumb|University of the People President Shai Reshef and Provost Emeritus David Cohen]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ရှိုင်း ရီရှက်ဖ် (Shai Reshef) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် University of the People ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းကာလက [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]တွင် အွန်လိုင်းတက္ကသိုလ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံနှင့် Cramster အွန်လိုင်းပညာရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံများမှတစ်ဆင့် ဤတက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ရန် စိတ်ကူးစိတ်သန်း ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ University of the People ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရိုးရာအစဉ်အလာ အပြင်သင်တန်းကျောင်းများတွင် ကျောင်းလခ မတတ်နိုင်ကြသည့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကျောင်းလခပေးရန်မလိုသော (Tuition-free) အွန်လိုင်း အလှည့်ကျပညာရေးစနစ်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Richardson |first=Nicole Marie |date=2009-04-20 |title=It's Time to Give Back |url=https://www.inc.com/articles/2009/04/uopeople.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20251021152121/https://www.inc.com/articles/2009/04/uopeople.html |archive-date=2025-10-21 |access-date=2026-06-19 |work=Inc |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်းအခြေခံ အဝေးသင်ပညာရေးစနစ် (Online distance learning) ကို ကျင့်သုံးသောကြောင့် သီးသန့်ကျောင်းဝန်း (Campus) ဟူ၍ မရှိသော်လည်း၊ ၎င်း၏ ကျောင်းဝင်ခွင့်ရုံးချုပ် (Admissions office) ကို [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ ပါဆာဒီနာမြို့တွင် အခြေစိုက် တည်ထောင်ထားသည်။ <ref>{{Cite news |last=C |date=2012-08-27 |title=Online University For All Balances Big Goals, Expensive Realities |url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2012/08/27/160116814/online-university-for-all-balances-big-goals-expensive-realities |access-date=2026-06-19 |work=NPR |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> UoPeople ၏ ပထမဆုံးသော ကျောင်းသားအသုတ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စတင်အတန်းတက်ခဲ့ကြပြီး၊ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု (Business Administration) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (Computer Science) ဘာသာရပ်များအတွက် ဒီပလိုမာဘွဲ့ (Associate degree) နှင့် ဘွဲ့ဒီဂရီ (Bachelor's degree) များအတွက် စတင်သင်ကြားခဲ့ကြသည်။  <ref>{{Cite web |last=Gonzalez |first=Larissa |date=2009-08-04 |title=Poor to receive higher education |url=https://thedailycougar.com/2009/08/04/poor-to-receive-higher-education/ |access-date=2026-06-19 |website=The Cougar |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်း စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု မဟာဘွဲ့ (MBA) သင်တန်းကို စတင်တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Umoh |first=Ruth |date=2017-09-18 |title=Here's how you can score a tuition-free MBA |url=https://www.cnbc.com/2017/09/18/heres-how-you-can-score-a-tuition-free-mba.html |access-date=2026-06-19 |website=CNBC |language=en}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ကမ္ဘာကျော် [[အီဒင်ဘာ့ဂ်တက္ကသိုလ်]] (University of Edinburgh - UE) က ဤကျောင်းနှင့် မိတ်ဖက်အဖြစ် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းပူးပေါင်းမှုကြောင့် UoPeople မှ ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ (Health Science) ဘွဲ့ရရှိသူများသည် အီဒင်ဘာ့ဂ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်ပညာရေးကို ဆက်လက်တက်ရောက် အပြီးသတ်နိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Partnership opens doors for students from adverse backgrounds |url=https://www.ed.ac.uk/news/2017/partnership-opens-doors-for-students-from-adverse |archive-url=http://web.archive.org/web/20221202085705/https://www.ed.ac.uk/news/2017/partnership-opens-doors-for-students-from-adverse |archive-date=2022-12-02 |access-date=2026-06-19 |work=The University of Edinburgh |language=en}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်အဖွဲ့အစည်း (International Baccalaureate - IB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ အဆင့်မြင့်သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ အွန်လိုင်း ပညာရေးမဟာဘွဲ့ (Master of Education - M.Ed in Advanced Teaching) အစီအစဉ်သစ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=University of the People and the IB partner to announce tuition-free Master of Education programme |url=https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/university-of-the-people-and-the-ib-partner-to-announce-tuition-free-masters-of-education-programme |archive-url=http://web.archive.org/web/20251019102227/https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/university-of-the-people-and-the-ib-partner-to-announce-tuition-free-masters-of-education-programme |archive-date=2025-10-19 |access-date=2026-06-19 |work=International Baccalaureate® |language=en}}</ref> ဤမဟာဘွဲ့အစီအစဉ်သစ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားများကို စတင်လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် IB အဖွဲ့အစည်းက အရည်အချင်းပြည့်မီသော M.Ed ကျောင်းသားများအတွက် သီးသန့် ပညာသင်ဆုပေါင်း ၈၀ ကို ထောက်ပံ့ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.ibo.org/professional-development/about-our-workshops/ib-collaborations/university-of-the-people-med-in-advanced-teaching "University of the People M.Ed. In Advanced Teaching". March 28, 2019.]</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် (World Economic Forum) တွင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-05 |title=WEF meeting in Jordan to address ‘new platforms of cooperation’ |url=https://www.arabnews.com/node/1478356/business-economy |access-date=2026-06-19 |website=Arab News |language=en}}</ref> "[[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရဗီဘာသာစကား]]ဖြင့် UoPeople သင်ကြားမှုစနစ်" ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တရားဝင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=هل تريد أن تصبح طالباً؟ |url=https://ar.uopeople.edu/become-student/ |access-date=2026-06-19 |website=University of the People |language=ar}}</ref> ဤစနစ်သည် အာရဗီဘာသာစကားအတွက် သီးသန့် ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို အသုံးပြုထားပြီး တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အချင်းစစ်လက်မှတ် တင်ပြရန် မလိုအပ်ပေ။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=In Brief - University of the People {{!}} Non-Profit, Tuition-free |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/in-brief/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> University of the People သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်ပေါင်း ၁၉,၀၀0 ခန့်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ လာမည့် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒုက္ခသည်ကျောင်းသား ပေါင်း ၃၅,၀၀၀ ထိ တိုးမြှင့်ပညာသင်ကြားပေးနိုင်ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-08-13 |title=University of the People Factsheet {{!}} Our Data Driven Results |url=https://www.uopeople.edu/about/uopeople/uopeople-factsheet/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> ဤတက္ကသိုလ်သည် ကျောင်းသားများနှင့် ဆရာများ အချိန်ပြိုင်တက်ရောက်ရန်မလိုဘဲ မိမိအဆင်ပြေသည့်အချိန်တွင် ဗီဒီယိုနှင့် စာရွက်စာတမ်းများကို လေ့လာနိုင်သော "အချိန်မပြိုင် အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုပုံစံ" (Asynchronous online learning model) ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=What is Online Learning {{!}} University of the People {{!}} UoPeople |url=https://www.uopeople.edu/student-experience/uopeople-difference/online-learning-uopeople/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> == အဆင့်မြင့်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်းများ == '''University of the People''' သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ပညာရေးအရည်အသွေး အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်းများကို တိကျစွာ ရရှိထားသော စိတ်ချယုံကြည်ရသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name=":2">Accrediting Commission - Grant of Accreditation, DETC, February 13, 2014; [https://www.deac.org/UploadedDocuments/Public-Notices/Accreditation-Actions/022717_AC_meeting_report.pdf Report from the Accrediting Commission - Renewal of Accreditation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910103338/http://www.deac.org/UploadedDocuments/Public-Notices/Accreditation-Actions/022717_AC_meeting_report.pdf|date=September 10, 2017}}, DEAC, February 27, 2017,</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-10-04 |title=Directory of Accredited Institutions {{!}} DEAC |url=https://www.deac.org/student-center/directory-of-accredited-institutions/ |access-date=2026-06-19 |language=en-US}}</ref> '''အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင် (DEAC) နှင့် အပြောင်းအလဲ''' UoPeople သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက အသိအမှတ်ပြုထားသော "အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင်" (Distance Education Accrediting Commission - DEAC) ထံမှ ဘွဲ့ဒီဂရီများ ပေးအပ်နှင်းပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံအဆင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (National Accreditation) ကို ပထမဆုံး ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":3" /> သို့သော်လည်း တက္ကသိုလ်သည် အဆင့်မြင့်မားသော ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုစံနှုန်း (Regional Accreditation) ကို အောင်မြင်စွာ ပြောင်းလဲရရှိခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၎င်း၏ မူလ DEAC အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့မှစ၍ သဘောဆန္ဒအလျောက် တရားဝင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Online Accreditation - University of the People Recognition |url=https://www.uopeople.edu/student-experience/quality/accreditation/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref> '''အဝေးသင်ပညာရေး အသိအမှတ်ပြုကော်မရှင် (DEAC) နှင့် အပြောင်းအလဲ''' လက်ရှိတွင် University of the People သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ သြဇာအရှိဆုံးနှင့် ပညာရေးစံနှုန်းအဆင့်အတန်း အမြင့်မားဆုံးဖြစ်သော '''WASC အဆင့်မြင့်ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များဆိုင်ရာ ကော်မရှင်''' (WASC Senior College and University Commission - WSCUC) ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ် (Regional Accreditation) ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသည်။<ref name=":4">{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Commission |first=The |date=2021-07-13 |title=June 2021 Commission Actions |url=https://www.wscuc.org/post/june-2021-commission-actions/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref name="uopeople_wasc_press" /> UoPeople သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ၎င်းကော်မရှင်၏ ဆန်ကာတင် အရည်အချင်းစစ် အဆင့် (Candidate status) ကို စတင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ပညာရေးအရည်အသွေး အဆင့်ဆင့်ကို နှစ်ရှည်လများ စစ်ဆေးခံခဲ့ပြီးနောက် ခေတ်ပြိုင်ကာလဖြစ်သော '''၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ''' တွင် WASC ၏ တရားဝင် အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်အဖြစ် (Accredited status) ကို အတည်ပြု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name="uopeople_wasc_press" /> ဤ WASC အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရရှိထားခြင်းကြောင့် UoPeople မှ ပေးအပ်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများသည် Stanford၊ Pepperdine နှင့် University of California (UC) ကဲ့သို့သော အမေရိကန်၏ ကမ္ဘာကျော် ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် တန်းတူ တရားဝင်ဖြစ်ပြီး အရည်အသွေး ခိုင်မာကြောင်း သက်သေပြရာ ရောက်ပါသည်။<ref name="uopeople_wasc_press" /><ref>{{Cite web |title=Accreditation Handbook |url=https://www.wscuc.org/handbook/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=About WSCUC Accreditation |url=https://www.wscuc.org/about/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=About Accreditation |url=https://www.wscuc.org/about/about-accreditation/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> == တက္ကသိုလ် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ == '''University of the People Education Ltd''' သည် ဤအဝေးသင် တက္ကသိုလ်ကြီး အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော နောက်ခံအုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ဝန်ဆောင်မှုများ (Support services) ကို သီးသန့်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တက္ကသိုလ်၏ ရာနှုန်းပြည့်ပိုင်ဆိုင်သော လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>"[https://apps.irs.gov/pub/epostcard/cor/264078735_201908_990_2020091817311265.pdf ''University of the People's Return of Organization Exempt From Income Tax, 2018'']" (PDF). ''IRS.gov'' (Form 990, Schedule F, Part IV). July 17, 2020. p. 2 (PDF page: 38). Archived (PDF) from the original on December 4, 2020. Retrieved December 4, 2020.</ref><ref>{{Cite web |last=CheckId |title=University of the People Education Ltd. (Applicable) / UNIVERSITY OF THE PEOPLE EDUCATION LTD (CC) - 514228139 |url=https://en.checkid.co.il/company/UNIVERSITY+OF+THE+PEOPLE+EDUCATION+LTD+(CC)-2EaGBbD-514228139 |access-date=2026-06-19 |website=en.checkid.co.il |language=en}}</ref> တက္ကသိုလ်၏ ပညာရေးအရည်အသွေး မြှင့်တင်မှုသမိုင်းကြောင်းတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ကမ္ဘာကျော် ဘီလ်နှင့် မယ်လင်ဒါ ဂိတ်စ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Bill & Melinda Gates Foundation) က University of the People သို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၁၃,၂၈၂ တန်ဖိုးရှိသော ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ကြေး (Grant) တစ်ခုကို အထူးတလည် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=OPP1018774 |url=https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231103353/https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-date=2017-12-31 |access-date=2026-06-19 |website=Bill & Melinda Gates Foundation |language=en}}</ref> ဤရန်ပုံငွေသည် တက္ကသိုလ်အနေဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံအဆင့် ပညာရေးအရည်အသွေး အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (National Accreditation) ရရှိရေးအတွက် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အဓိက ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  <ref>{{Cite web |title=OPP1018774 |url=https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231103353/https://www.gatesfoundation.org/How-We-Work/Quick-Links/Grants-Database/Grants/2012/02/OPP1018774 |archive-date=2017-12-31 |access-date=2026-06-19 |website=Bill & Melinda Gates Foundation |language=en}}</ref> == ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ပညာသင်ဆုများ == ဤတက္ကသိုလ်သည် အွန်လိုင်းအခြေခံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ဦးတည်ထားသောကြောင့် အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ကျောင်းသားဘဏ္ဍာရေး အကူအညီပေးရေး အစီအစဉ်များ (Federal financial aid programs) တွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |title=University of the People |url=https://www.wscuc.org/institutions/university-of-the-people/ |access-date=2026-06-19 |website=WSCUC |language=en-US}}</ref> သို့သော်လည်း စီးပွားရေး အခက်အခဲရှိသော ကျောင်းသားများနှင့် ဒုက္ခသည်များအတွက် ကျောင်းစရိတ်ကြောင့် ပညာရေး မပြတ်တောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တက္ကသိုလ်၏ ကိုယ်ပိုင်ရန်ပုံငွေအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ပညာသင်ဆု (Scholarships) အမျိုးအစားများစွာကို စနစ်တကျ ကူညီပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=UoPeople - Team Report SAV1 spring 2021.pdf {{!}} Powered by Box |url=https://wascsenior.app.box.com/s/ii4gvzwt12j9ra4neqvtfgmeqezdo83m |archive-url=http://web.archive.org/web/20251020203108/https://wascsenior.app.box.com/s/ii4gvzwt12j9ra4neqvtfgmeqezdo83m |archive-date=2025-10-20 |access-date=2026-06-19 |website=wascsenior.app.box.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-04-28 |title=UoPeople Fees {{!}} Low Cost, High Quality {{!}} University of the People |url=https://www.uopeople.edu/tuition-free/processing-fees/ |access-date=2026-06-19 |website=www.uopeople.edu |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-07-12 |title=Online 'university of anywhere' opens to refugees |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-36738442 |access-date=2026-06-19 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last=Malo |first=Sebastien |title=Between shelling and displacement, Syrian students seek degrees online |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-syria-students-idUSKBN19A236 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230821164243/https://www.reuters.com/article/us-usa-syria-students-idUSKBN19A236 |archive-date=2023-08-21 |access-date=2026-06-19 |work=U.S. |language=en-US}}</ref> == ပြင်ပလင့်များ == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}} * {{Official website}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|34.142|-118.1337|display=title}}{{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:အွန်လိုင်း ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တက္ကသိုလ်]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:University of the People]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ပညာရေး]] lbxbi66m96lb7s8zblcfb6wpqbqc6iz 3 288274 1039583 2026-06-19T14:28:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039583 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Greentea76542 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၈၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) bo933h3nctdhhl32ig35xbio86b19gn 3 288275 1039587 2026-06-19T15:29:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039587 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hannlay ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၉၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2nzlwlgzsghgpumwzp7ofgqvidc4yjq 3 288276 1039588 2026-06-19T16:29:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039588 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zikiz.LL ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၉၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) f2sov3f3n7u8cie45knit2d5mzyydv8 3 288277 1039589 2026-06-19T16:29:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039589 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maung aung thu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၉၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7ec55c27y7gjciw1gjhcx0z203sw3bu 0 288278 1039595 2026-06-19T17:16:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ရှိမန်းတိုမြစ်''' (四万十川, Shimanto-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်အနောက်ပိုင်းရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1039595 wikitext text/x-wiki '''ရှိမန်းတိုမြစ်''' (四万十川, Shimanto-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်အနောက်ပိုင်းရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၁၉၆ ကီလိုမီတာ (၁၂၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၂၂၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} qwa61vl33jc4tb5veztae50yg0c0cb9 1039596 1039595 2026-06-19T17:18:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1039596 wikitext text/x-wiki '''ရှိမန်းတိုမြစ်''' (四万十川, Shimanto-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်အနောက်ပိုင်းရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၁၉၆ ကီလိုမီတာ (၁၂၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၂၂၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ==ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း== ==ဆည် မရှိခြင်း== ==နစ်မြုပ်နေသည့် တံတားများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} q8c37qafw33beazk7x5h6l5n0wz5bgv 1039597 1039596 2026-06-19T17:18:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခိုးချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1039597 wikitext text/x-wiki '''ရှိမန်းတိုမြစ်''' (四万十川, Shimanto-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်အနောက်ပိုင်းရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၁၉၆ ကီလိုမီတာ (၁၂၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၂၂၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ==ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း== ==ဆည် မရှိခြင်း== ==နစ်မြုပ်နေသည့် တံတားများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုးချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] 22teyu43szadafuyw8ebr5h7hvhds43 1039598 1039597 2026-06-19T17:18:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1039598 wikitext text/x-wiki '''ရှိမန်းတိုမြစ်''' (四万十川, Shimanto-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်အနောက်ပိုင်းရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ အရှည် ၁၉၆ ကီလိုမီတာ (၁၂၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၂၂၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ==ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း== ==ဆည် မရှိခြင်း== ==နစ်မြုပ်နေသည့် တံတားများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုးချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] d8atk88bz0nj7j18kaiioyujx64m8ve 3 288279 1039612 2026-06-19T20:30:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039612 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Destroyed English1111 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၃၀၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) admxe7lqtu09oj41th7d0dc3iu1ke8p 3 288280 1039619 2026-06-19T21:30:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039619 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 4267salar moradi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၃၀၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) gz040zz1bt7f5n486qyh6njt2cylu10 3 288281 1039628 2026-06-19T22:30:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039628 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-33133-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၃၀၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) fct930m1dk0bkjpgog1pzyt1yuhmrbt 3 288282 1039633 2026-06-19T23:30:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039633 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mi Mi Zaw ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၃၀၊ ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n71elkze8xni1rvhtlfjijoxqtgzogg 3 288283 1039644 2026-06-20T01:31:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039644 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jayz.012 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၁၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) kvakg37acizi7rir9eat52z80ebjuqt 3 288284 1039653 2026-06-20T02:31:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039653 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mgmi1100% ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၁၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) l53ba40uvcncluq6at9gkh0dn9beqob 3 288285 1039654 2026-06-20T02:31:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039654 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ygdflgdflop ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၁၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) dui8uai8z99w92qcu320rac4eryg1yb 3 288286 1039661 2026-06-20T04:31:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039661 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Michael layaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၁၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4lwvbe5evzepjgeqpw7ocdjiivm3mjk 3 288287 1039662 2026-06-20T04:31:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039662 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35724-48 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၁၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) g2eld2qnxhk9waf33gmy19m5mpwijyw 0 288288 1039663 2026-06-20T05:27:35Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1360239532|.xyz]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039663 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox top level domain|name=.xyz|image=.xyz logo.svg|image_size=180px|introduced={{start date and age|2014|2|19}}<br>(root server)<br>{{start date|2014|6|2}}<br>(general public)|type=[[Generic top-level domain]] (gTLD)|status=Active|registry=* Generation.XYZ (registry) * [[CentralNic]] (registry technical operator)|intendeduse=''None''|actualuse=|restrictions=''None''|structure=|document=[https://www.icann.org/resources/agreement/xyz-2013-12-05-en ICANN Registry Agreement]|DNSname=|disputepolicy=|website={{URL|https://gen.xyz}}<!--<br/>{{url|https://xyz.xyz/}}-->|registereddomains=|dateregistereddomains=|refregistereddomains=|dnssec=Yes}}'''.xyz''' သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက် အမည်နှင့် နံပါတ်များဆိုင်ရာ ကော်ပိုရေးရှင်း (ICANN) ၏ အထွေထွေ အဆင့်မြင့် ဒိုမိန်းအသစ်များ (New generic top-level domain - gTLD) အစီအစဉ်အောက်တွင် အဆိုပြုခဲ့သော အင်တာနက် နောက်ဆက်တွဲ [[ဒိုမိန်းအမည်]] (Domain name) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဒိုမိန်းအမည်ကို အများပြည်သူများ လွတ်လပ်စွာ ဝယ်ယူအသုံးပြုနိုင်ရန် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် စတင်မိတ်ဆက် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဒိုမိန်းအမည်အဖြစ် "xyz" ဟု ရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းစာလုံးသုံးလုံးသည် လာတင်အက္ခရာ (အင်္ဂလိပ်စာလုံး) များ၏ နောက်ဆုံး စာလုံးများဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဤ[[ဒိုမိန်းအမည်|ဒိုမိန်း]]စနစ်ကို XYZ.com နှင့် CentralNic အဖွဲ့အစည်းများက ပူးတွဲ၍ ဒိုမိန်းမှတ်ပုံတင်ဌာန (Registries) အဖြစ် တရားဝင် တာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ .xyz ဒိုမိန်းသည် အစဉ်အလာ .com ဒိုမိန်းများနေရာတွင် ပိုမိုဆန်းသစ်ပြီး မှတ်မိလွယ်သောကြောင့် ခေတ်သစ်နည်းပညာစတင်တည်ထောင်စ ကုမ္ပဏီများ (Tech startups)၊ အနုပညာနှင့် [[ဒစ်ဂျစ်တယ်]] ဖန်တီးရှင်များ (Creators) အပြင် အထူးသဖြင့် ခေတ်ပြိုင် ဘလော့ခ်ချိန်းနှင့် [[ဝဘ်သရီး|ဝက်ဘ်သရီး]] (Web3) [[နည်းပညာ]] စီမံကိန်းများအကြား တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခေတ်စားကာ အသုံးအများဆုံး ဒိုမိန်းတစ်ခုအဖြစ် ရေပန်းစားလျက်ရှိသည်။ == စျေးကွက်အတွင်း အသုံးပြုလာမှု == ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် .xyz ဒိုမိန်းမှတ်ပုံတင်မှု အရေအတွက်သည် ၁.၅ သန်းအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ကမ္ဘာကျော် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်သော [[ဂူဂယ်|Google]] က ၎င်းတို့၏ မိခင်ကုမ္ပဏီသစ်ဖြစ်သည့် Alphabet Inc. အတွက် တရားဝင်[[ဝက်ဘ်ဆိုဒ်|ဝက်ဘ်ဆိုက်]]အဖြစ် `abc.xyz` ဒိုမိန်းကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ [[ဂူဂယ်|Google]] သည် ဤဒိုမိန်းနောက်ဆက်တွဲကို အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများအနက် တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Ewing |first=Jack |date=2015-08-11 |title=Alphabet? Google Might Get Some Letters |url=https://www.nytimes.com/2015/08/12/technology/google-creates-alphabet-but-runs-into-bmw.html |access-date=2026-06-20 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roberts |first=Jeff John |title=Squatters swoop on Google “.xyz” names in wake of Alphabet |url=https://fortune.com/2015/08/13/google-alphabet-xzy-urls/ |access-date=2026-06-20 |website=Fortune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Berkens |first=Michael |date=2015-11-23 |title=.XYZ Tops 1.5 Million Domains As Domain Registrations Return To Normal |url=https://www.thedomains.com/2015/11/23/xyz-tops-1-5-million-domains-as-domain-registrations-return-to-normal/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> သို့သော်လည်း အခြားသော ဒိုမိန်းမှတ်ပုံတင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် VeriSign နှင့် ဝေဖန်သူအချို့၏ အဆိုအရ - Network Solutions အမည်ရှိ ဒိုမိန်းဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုသူများအား ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်မတောင်းဘဲ သဘောဆန္ဒအလျောက်မှသာ ပြန်လည်ပယ်ဖျက်ရသည့်စနစ် (Opt-out basis) ဖြင့် သုံးစွဲသူအကောင့်များထဲသို့ .xyz ဒိုမိန်းအမည်ပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ အလကားထည့်သွင်းပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် မှတ်ပုံတင်မှုပမာဏ ယခုကဲ့သို့ ဖောင်းပွလာခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Allemann |first=Andrew |date=2015-08-19 |title=Verisign presses Network Solutions for details on .XYZ registrations |url=https://domainnamewire.com/2015/08/19/verisign-presses-network-solutions-for-details-on-xyz-registrations/ |access-date=2026-06-20 |website=Domain Name Wire {{!}} Domain Name News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=NetSol’s new con; renewing unwanted .xyz domains |url=https://www.networkworld.com/article/941880/netsols-new-con-renewing-unwanted-xyz-domains.html |access-date=2026-06-20 |website=Network World |language=English}}</ref> == ၁.၁၁၁ ဘီလီယံ အုပ်စု == ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် .XYZ တည်ထောင်သူများက "၁.၁၁၁ ဘီလီယံ အုပ်စု" (1.111B class) ဟုခေါ်သော ဒိုမိန်းအမျိုးအစားအသစ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၀.၉၉ သာ ကျသင့်ပြီး နောက်နှစ်များတွင် သက်တမ်းတိုးပါကလည်း ယင်းစျေးနှုန်းအတိုင်းသာ ပေးသွင်းရသည့် အလွန်စျေးချိုသော ဒိုမိန်းအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ယင်းဒိုမိန်းများသည် 000000.xyz မှသည် 999999999.xyz အထိ ဂဏန်း ၆ လုံး၊ ၇ လုံး၊ ၈ လုံးနှင့် ၉ လုံးတို့ကို စိတ်ကြိုက်တွဲဖက်ထားသည့် ဂဏန်းသီးသန့် ဒိုမိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ .XYZ ၏ CEO ဖြစ်သူ ဒန်နီရယ် နေဂါရီ (Daniel Negari) က ဤအစီအစဉ်သည် ဒိုမိန်းစျေးကွက်အတွင်း ပိုမိုပြိုင်ဆိုင်မှုရှိလာစေရန်၊ ရွေးချယ်စရာများပြားလာစေရန်နှင့် နည်းပညာ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများကို သယ်ဆောင်လာနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=XYZ |title=1.111 Billion .XYZ Domain Names |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/1111-billion-xyz-domain-names-300464764.html |access-date=2026-06-20 |website=www.prnewswire.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=.XYZ's New 1.111B Class of Domains |url=https://www.hexonet.net/blog/xyzs-new-1111b-class-domains |access-date=2026-06-20 |website=www.hexonet.net}}</ref> == ကြုံတွေ့ရသည့် ပြဿနာများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း Anti-Phishing Working Group (APWG) အဖွဲ့အစည်း၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ .xyz နှင့် .shop ဒိုမိန်းအမည်များသည် မသမာသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မှတ်ပုံတင်အသုံးပြုသည့် (Malicious domain registrations) အများဆုံး ထိပ်တန်း ဒိုမိန်း ၅ ခုစာရင်းတွင် ပါဝင်နေကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web |last=published |first=Sead Fadilpašić |date=2024-12-09 |title=New domain names such as .shop and .xyz are proving popular for cybercrime |url=https://www.techradar.com/pro/security/new-domain-names-such-as-shop-and-xyz-are-proving-popular-for-cybercrime |access-date=2026-06-20 |website=TechRadar |language=en}}</ref> ဤကဲ့သို့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ဆိုးများ ထည့်သွင်းခြင်း (Malware)၊ ငွေကြေးလိမ်လည်ခြင်း (Scams) နှင့် အချက်အလက်ခိုးယူခြင်း (Phishing) ဖြစ်စဉ်များတွင် .xyz ဒိုမိန်းကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှု များပြားလာသောကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးနှင့် အန်တီဗိုင်းရပ်စ် (Anti-malware) ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီအတော်များများသည် .xyz ဒိုမိန်းအတော်များများ (သို့မဟုတ်) .xyz ဒိုမိန်းအားလုံးကို ၎င်းတို့၏ စနစ်များတွင် အန္တရာယ်ရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်များအဖြစ် ပိတ်ပင်စာရင်း (Blacklist) သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>{{Cite news |last=Proske |first=Sandra |date=2019-05-06 |title=Why is there's so much spam coming from .xyz and other new top-level domains? - F-Secure Blog |url=https://blog.f-secure.com/why-is-theres-so-much-spam-coming-from-xyz-and-other-new-top-level-domains/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004054033/https://blog.f-secure.com/why-is-theres-so-much-spam-coming-from-xyz-and-other-new-top-level-domains/ |archive-date=2024-10-04 |access-date=2026-06-20 |work=F-Secure Blog |language=en-US}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == * [[ဒိုမိန်းအမည်]] * [[ဝက်ဘ်သရီး]] (Web3) == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဝက်ဘ် နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ဝက်ဘ်ဆိုက်]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]] qjhpedas08cyehj5cwfk7rtif2893pv 3 288289 1039664 2026-06-20T05:32:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039664 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Vivo smartphome ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၂၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 308ufus32cy167ct0uaxlnk8enodw6f 3 288290 1039665 2026-06-20T05:32:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039665 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ashintejobhsa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၂၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jfjyf5mgqhehgycadt21uco9c1q01b2 0 288291 1039666 2026-06-20T06:11:55Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1360234524|Ollama]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039666 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox software|name=အိုလာမာ({{lang-en|Ollama}})|logo=Ollama-logo.svg|developer=Ollama Inc. and contributors|released={{Start date and age|2023|7|7}}|latest release version=0.22.1|latest release date={{Start date and age|2026|4|28}}|programming language=[[Go (programming language)|Go]]|operating system=[[macOS]], [[Linux]], [[Microsoft Windows|Windows]]|genre=[[Large language model]] runtime|license=[[MIT License]]|website={{URL|ollama.com}}|repo={{URL|github.com/ollama/ollama}}}} '''အိုလာမာ''' ({{lang-en|Ollama}}) သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာများ (Local computers) ပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလောက်ဒ်ဆာဗာများ (Hosted cloud models) မှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs) ကို လွယ်ကူစွာ လည်ပတ်ခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားသည့် ပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) [[ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] ပလတ်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-20 |title=ollama/ollama |url=https://github.com/ollama/ollama |access-date=2026-06-20}}</ref> ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်သည် စာသားဖြင့် အမိန့်ပေးစေခိုင်းနိုင်သော ကွန်မန်းလိုင်းမျက်နှာစာ (Command-line interface - CLI)၊ ရိုးရှင်းအသုံးပြုရလွယ်ကူသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်မျက်နှာစာ (Native GUI) နှင့် ပြင်ပဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည့် ဒေသတွင်း API စနစ် (Local REST API) တို့ကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ ထို့အပြင် မော်ဒယ်များကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ကိရိယာများ (Model-management tools) ပါဝင်ပြီး Llama, Mistral စသည့် လွတ်လပ်စွာရယူနိုင်သော [[ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်]] (Open-weight models) များကို ကုဒ်ရေးသားကူညီပေးသည့် စနစ်များ (Coding assistants) နှင့် အခြားအပလီကေးရှင်းများအတွင်း ထည့်သွင်းပေါင်းစပ် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက်ပါ အဓိက ကူညီပံ့ပိုးပေးသည်။<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Ollama |url=https://ollama.com/ |access-date=2026-06-20 |website=ollama.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-22 |title=10GB VRAM Local LLM: The Complete Setup Guide (2026) |url=https://www.sitepoint.com/10gb-vram-local-llm-the-complete-setup-guide-2026/ |access-date=2026-06-20 |website=www.sitepoint.com |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == '''အိုလာမာ''' ({{lang-en|Ollama}}) ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Open Source Insights |url=https://deps.dev/go/github.com/ollama/ollama/v0.1.29/versions |access-date=2026-06-20 |website=deps.dev}}</ref> ဤစီမံကိန်းသည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာပေါ်တွင် လည်ပတ်နိုင်သေ ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ တစ်ဟုန်ထိုး တိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ လူသိများလာခဲ့ပြီး၊ အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် Llama၊ Gemma၊ Mistral၊ Qwen၊ gpt-oss နှင့် DeepSeek ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာကျော် [[ဉာဏ်ရည်တု]]မော်ဒယ်များကို မိမိတို့၏ [[ကွန်ပျူတာ]]အတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲ၍ အော့ဖ်လိုင်း လည်ပတ်အသုံးပြုနိုင်ရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။ <ref name=":0" />  ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်များသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ အိုလာမာသည် ကလောက်ဒ်ဆာဗာသုံး မော်ဒယ်များ (Hosted cloud models)၊ ဝဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် ရှာဖွေနိုင်သည့်စနစ် (Web search support)၊ ပြင်ပကိရိယာများနှင့် ကုဒ်ရေးသားပေးသည့် အေးဂျင့်များ ပေါင်းစပ်ချိတ်ဆက်မှုစနစ် (Coding-agent integrations) အပါအဝင် အဆင့်မြင့် အပလီကေးရှင်းများနှင့် ကလောက်ဒ်လုပ်ဆောင်ချက်များစွာကို ထပ်မံဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အိုလာမာကို Claude Code၊ Codex၊ OpenCode၊ Copilot CLI<ref>{{Cite web |title=About GitHub Copilot CLI |url=https://docs-internal.github.com/en/copilot/concepts/agents/copilot-cli/about-copilot-cli |access-date=2026-06-20 |website=GitHub Docs |language=en}}</ref> နှင့် OpenClaw ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် အပလီကေးရှင်းများနှင့်ပါ တွဲဖက်အသုံးပြုနိုင်ရန် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Blog · Ollama |url=https://ollama.com/blog |access-date=2026-06-20 |website=ollama.com}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် အိုလာမာသည် Apple ၏ ကိုယ်ပိုင်ပရိုဆက်ဆာစနစ်ဖြစ်သော Apple Silicon အတွက် တရားဝင် စမ်းသပ်မှုပံ့ပိုးမှု (Preview support) ကို စတင်ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Sawers |first=Paul |date=2026-03-31 |title=Ollama taps Apple’s MLX framework to make local AI models faster on Macs |url=https://thenewstack.io/ollama-taps-apples-mlx/ |access-date=2026-06-20 |website=The New Stack |language=en-US}}</ref>  == လုပ်ဆောင်ချက် စွမ်းရည်များ == [[ဖိုင်:Ollama-running-llama3-in-linux.png|thumb|Ollama running Llama 3 in Linux]] အိုလာမာတွင် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များကို ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲခြင်း၊ မောင်းနှင်လည်ပတ်ခြင်း၊ ပြင်ပမှတင်သွင်းခြင်း (Importing) နှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့အတွက် လိုအပ်သော ကိရိယာစုံ ပါဝင်သည်။ အသုံးပြုသူများသည် မော်ဒယ်များကို စာသားအမိန့်ပေးစနစ် (Command line) မှတစ်ဆင့် လည်ပတ်နိုင်သည့်အပြင်၊ ဒေသတွင်း HTTP API မှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ [[Python (programming language)|Python]] နှင့် [[JavaScript]] ကဲ့သို့သော [[ကွန်ပျူတာ]] [[ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား]]များ၏ Client Libraries များကို အသုံးပြု၍လည်း မိမိတို့စိတ်ကြိုက် [[ပရိုဂရမ်]]များအတွင်း ထည့်သွင်းမောင်းနှင်နိုင်သည်။<ref name=":0" /> ဤစီမံကိန်းသည် AI နှင့် စကားပြောဆိုခြင်း (Chat) နှင့် မော်ဒယ်စီမံခန့်ခွဲမှု လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် REST API စနစ်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးထားပြီး၊ ၎င်း၏ ပုံသေဒေသတွင်း ဝန်ဆောင်မှုစနစ် (Default local service) ကို ကွန်ပျူတာ၏ ပေါ့တ်နံပါတ် 11434 (Port 11434) တွင် အဓိက ချိတ်ဆက်ဖွင့်လှစ်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Introduction |url=https://docs.ollama.com/api/introduction |access-date=2026-06-20 |website=Ollama |language=en}}</ref> ထို့အပြင် အိုလာမာသည် တရားဝင် Docker Image စနစ်ကိုပါ ဖြန့်ဝေပေးထားပြီး၊ ပံ့ပိုးထားသော မော်ဒယ်များကို မောင်းနှင်လည်ပတ်ရန်အတွက် လိုအပ်သော မော်ဒယ်လိုက်ဘရေရီများနှင့် လမ်းညွှန်စာရွက်စာတမ်း (Documentation) များကိုပါ ပြည့်စုံစွာ ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref name=":0" /> ဒေသတွင်း ကွန်ပျူတာပေါ်တွင် မော်ဒယ်များ၏ ဆင်ခြินတုံ့ပြန်မှု တွက်ချက်ခြင်း (Local model inference) ကို ပိုမိုမြန်ဆန်ချောမွေ့စေရန်အတွက် အိုလာမာသည် llama.cpp နောက်ခံအင်ဂျင် (Backend) ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Forensic Implications of Localized AI: Artifact Analysis of Ollama, LM Studio, and llama.cpp |url=https://arxiv.org/html/2603.23996v1 |access-date=2026-06-20 |website=arxiv.org |language=en}}</ref> ၎င်းတွင် မော်ဒယ်လိုက်ဘရေရီ ပုံစံစနစ် (Model-library format) ပါဝင်သောကြောင့် အသုံးပြုသူများသည် မော်ဒယ်အမျိုးအစားခွဲများကို ၎င်းတို့၏ အမည်အတိအကျဖြင့် အလွယ်တကူ ဆွဲယူခြင်း (Pull)၊ မောင်းနှင်လည်ပတ်ခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=library |url=https://ollama.com/library |archive-url=http://web.archive.org/web/20260614213720/https://ollama.com/library |archive-date=2026-06-14 |access-date=2026-06-20 |website=ollama.com}}</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်သည် ကုဒ်ရေးသားရန်မလိုသော သို့မဟုတ် ကုဒ်အနည်းငယ်သာ လိုအပ်သော ကိုယ်ပိုင်ဆာဗာဖြင့် LLM မောင်းနှင်သည့် ပလတ်ဖောင်းတစ်ခု (Low-code/no-code self-hosting platform) အဖြစ်ပါ လေ့လာသုတေသနပြုခြင်း ခံနေရသည်။ ဤစနစ်ကြောင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသော သာမန်အသုံးပြုသူများပင် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (Natural language processing - NLP) ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းခွင်များကို အလွယ်တကူ လက်လှမ်းမီ အသုံးပြုလာနိုင်မည့် အလားအလာ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Sempio |first=Julius |date=2026-02 |title=Low-Code Self-Hosting of RAG-Enabled Language Models Using Ollama and Open WebUI |url=https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/11454259 |journal=2026 International Conference on Artificial Intelligence in Information and Communication (ICAIIC) |pages=299–306 |doi=10.1109/ICAIIC68212.2026.11454259}}</ref><ref>{{Cite web |last=Team |first=IBM Cloud Education |date=2022-05-23 |title=Low-Code vs. No-Code: What’s the Difference? {{!}} IBM |url=https://www.ibm.com/think/topics/low-code-vs-no-code |access-date=2026-06-20 |website=www.ibm.com |language=en}}</ref> ထို့အပြင် အိုလာမာသည် စမ်းသပ်မှုအဆင့်အနေဖြင့် macOS စနစ်ပေါ်တွင် Flux ကဲ့သို့သော မော်ဒယ်များကို အသုံးပြု၍ [[ဉာဏ်ရည်တု]]ဖြင့် ရုပ်ပုံထုတ်လုပ်ခြင်းစနစ် (Image generation) ကိုပါ ထည့်သွင်းပံ့ပိုးထားပြီး၊ အနာဂတ်တွင် Windows နှင့် Linux စနစ်များအတွက်ပါ ဖြည့်စွက်ပေးသွားရန် မျှော်မှန်းထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Kemper |first=Jonathan |date=2026-01-21 |title=Ollama brings local AI image generation to Mac |url=https://the-decoder.com/ollama-brings-local-ai-image-generation-to-mac/ |access-date=2026-06-20 |website=The Decoder |language=en-US}}</ref> == လုံခြုံရေး == အိုလာမာ (Ollama) ကို အများအားဖြင့် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာ (Local) သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်ဆာဗာများ (Self-hosted) ပေါ်တွင် ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ မောင်းနှင်ရန်အတွက် အသုံးပြုကြသောကြောင့်၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး သုတေသီများသည် စနစ်အား လုံခြုံရေးစတင်သတ်မှတ်ပုံ မှားယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အများပြည်သူသုံး အင်တာနက်ပေါ်မှ စွန့်စားရမှုများကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးခဲ့ကြသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=News |first=The Hacker |title=Researchers Find 175,000 Publicly Exposed Ollama AI Servers Across 130 Countries |url=http://thehackernews.com/2026/01/researchers-find-175000-publicly.html |access-date=2026-06-20 |website=The Hacker News |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး သတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်သော The Hacker News က ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေး အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြသည့် SentinelOne နှင့် Censys တို့၏ သုတေသနပြုချက်များကို ကိုးကား၍ တင်ပြခဲ့ရာ၌ - အိုလာမာ ဆာဗာအမြောက်အမြားသည် အများပြည်သူသုံး အင်တာနက် (Public internet) ပေါ်တွင် လုံခြုံရေးအကာအကွယ်မရှိဘဲ ဟာကွက်ဖြစ်လျက် ပေါ်ထွက်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အိုလာမာစနစ်ကို စတင်တပ်ဆင်ရာတွင် အိုင်ပီလိပ်စာ 0.0.0.0 (any port) နှင့် သွားရောက်ချိတ်ဆက် (Binding) ထားမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းကဲ့သို့ လုံခြုံရေး အားနည်းသော စနစ်များတွင် အိုလာမာကို ပုံမှန်အားဖြင့် ဒေသတွင်း၌သာ လုံခြုံစွာ မောင်းနှင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားသော်လည်း၊ ပြင်ပမှ အခြားသော ဒေသတွင်းစက်များ သို့မဟုတ် အဝေးထိန်းကိရိယာများ (Remote devices) က အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်အသုံးပြုသွားနိုင်မည့် အန္တရာယ် ရှိနေကြောင်း သတိပေးထားသည်။<ref name=":2" /> == အခြားကြည့်ရန် == * [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] * [[ဉာဏ်ရည်တု]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Official website|https://ollama.com/}} * [[github:ollama/ollama|ollama]] on [[ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်|GitHub]] * [https://hub.docker.com/r/ollama/ollama Ollama Docker] at Docker Hub {{Artificial intelligence navbox}}{{Large language models}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] 28zp1zend7rlllq8v42p636q14zmzvz 3 288292 1039669 2026-06-20T06:32:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039669 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Shanekhantko ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9cb2qzn96mk3wrycu6q72ddxbvd3cih 3 288293 1039670 2026-06-20T06:32:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039670 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thastp ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 53f5m0i8gule34dd7cnhq5eoo4cd8as 0 288294 1039671 2026-06-20T06:42:10Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1358790814|VLLM]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039671 wikitext text/x-wiki {{Lowercase title}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox software|name=vLLM|logo=vLLM.svg|author=Sky Computing Lab, [[University of California, Berkeley]]|developer=vLLM contributors|released=2023|programming language=[[Python (programming language)|Python]], [[CUDA]], [[C++]], [[Rust (programming language)|Rust]]|genre=[[Large language model]] [[inference engine]]|license=[[Apache License 2.0]]|website={{URL|https://vllm.ai}}|repo={{URL|https://github.com/vllm-project/vllm}}}}'''vLLM''' သည် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs) နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အာရုံစုံသုံး မော်ဒယ်များ (Multimodal models) ၏ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်မှု တွက်ချက်ခြင်း (Inference) နှင့် ဆာဗာဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း (Serving) တို့ကို အလွန်လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားသည့် ပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-25 |title=vLLM – UC Berkeley Sky Computing Lab |url=https://sky.cs.berkeley.edu/project/vllm/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> ဤစီမံကိန်းကို ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေ (University of California, Berkeley) ၏ Sky Computing Lab တွင် စတင်တီထွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ vLLM စနစ်၏ ပင်မဗဟိုချက်မှာ Transformer မော်ဒယ်များ၏ သော့ချက်-တန်ဖိုး ကက်ရှ် (Key–Value caches သို့မဟုတ် KV Cache) အတွက် မှတ်ဉာဏ်စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းသစ်တစ်ခုဖြစ်သော '''PagedAttention''' နည်းပညာကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-20 |title=vllm-project/vllm |url=https://github.com/vllm-project/vllm |access-date=2026-06-20}}</ref> ၎င်းအပြင် အဆိုပါဖရိမ်ဝေါ့ခ်သည် မေးခွန်းများကို ပြိုင်တူဆက်တိုက် စီမံပေးနိုင်သည့် စနစ် (Continuous batching)၊ စက်အမြောက်အမြားခွဲ၍ တွက်ချက်နိုင်စွမ်း (Distributed inference)၊ မော်ဒယ်အရွယ်အစားကို ချုံ့ပေးသည့် စနစ် (Quantization) နှင့် OpenAI စနစ်များနှင့် တိုက်ရိုက်တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်မည့် APIs (OpenAI-compatible APIs) စသည့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်ချက်များစွာကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref name=":1">{{Cite journal |last=Kwon |first=Woosuk |date=2023-09-12 |title=Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention |url=http://arxiv.org/abs/2309.06180 |doi=10.48550/arXiv.2309.06180}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=vLLM – PyTorch |url=https://pytorch.org/projects/vllm/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == vLLM ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ယူစီဘာကလေ (UC Berkeley) ရှိ Sky Computing Lab မှ သုတေသီများက ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref name=":1" /><ref name=":0" /> ၎င်း၏ ပင်မအတွေးအခေါ်နှင့် သဘောတရားများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်ထုတ် "Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention" အမည်ရ သုတေသနစာတမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite journal |last=Kwon |first=Woosuk |date=2023-09-12 |title=Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention |url=http://arxiv.org/abs/2309.06180 |doi=10.48550/arXiv.2309.06180}}</ref> ထိုစာတမ်း၌ ဤစနစ်ကို ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများအတွက် ဒေတာအမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း (High-throughput) ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ပြီး မှတ်ဉာဏ်အသုံးပြုမှု အလွန်သက်သာသော ဆာဗာအင်ဂျင်တစ်ခုအဖြစ် တင်ပြခဲ့သည်။ <ref name=":1" />  ဤစီမံကိန်းကို ထိန်းသိမ်းကွပ်ကဲသူတစ်ဦး၏ အဆိုအရ - vLLM ၏ အရှေ့ဆုံးတွင် ပါရှိသော "v" စာလုံးသည် ကွန်ပျူတာ၏ လည်ပတ်မှုစနစ်သုံး ဗာဂျူရယ်မှတ်ဉာဏ် (Virtual memory) အယူအဆကို အခြေခံ၍ "Virtual"ဟူသော စကားလုံးကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=vllm-project |title=vLLM full name · Issue #835 · vllm-project/vllm |url=https://github.com/vllm-project/vllm/issues/835 |access-date=2026-06-20 |website=GitHub |language=en}}</ref>   PyTorch ၏ စီမံကိန်းမှတ်တမ်းစာမျက်နှာအရ ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် vLLM စနစ်ကို လင်းနက်စ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Linux Foundation) ထံသို့ တရားဝင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite web |title=PyTorch Foundation Welcomes vLLM as a Hosted Project – PyTorch |url=https://pytorch.org/blog/pytorch-foundation-welcomes-vllm/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /> ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် PyTorch ဖောင်ဒေးရှင်းက vLLM သည် ၎င်းတို့ဖောင်ဒေးရှင်းအောက်၌ တရားဝင် လက်ခံမောင်းနှင်ပေးသည့် (Foundation-hosted) စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။   စီးပွားရေးစျေးကွက် သတင်းများအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် TechCrunch က vLLM ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့သည့် နည်းပညာရှင်များသည် ယခုစီမံကိန်းကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် "Inferact" အမည်ရှိ စတင်တည်ထောင်စ နည်းပညာကုမ္ပဏီ (Startup) တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အစပျိုးရန်ပုံငွေ (Seed funding) အဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၅၀ အထိ အောင်မြင်စွာ ရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Temkin |first=Marina |date=2026-01-22 |title=Inference startup Inferact lands $150M to commercialize vLLM |url=https://techcrunch.com/2026/01/22/inference-startup-inferact-lands-150m-to-commercialize-vllm/ |access-date=2026-06-20 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> == ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပံု - ဗိသုကာစနစ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သော နည်းပညာစာတမ်းအရ vLLM ကို Transformer မော်ဒယ်များ၏ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်မှု တွက်ချက်စဉ်အတွင်း အသုံးပြုသည့် သော့ချက်-တန်ဖိုး ကက်ရှ် (Key-Value cache သို့မဟုတ် KV Cache) ၌ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော မှတ်ဉာဏ်ဖြုန်းတီးမှုများကို အထိရောက်ဆုံး လျှော့ချရန်နှင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ၏ ဆာဗာဝန်ဆောင်မှု စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> ထိုစာတမ်းတွင် ကွန်ပျူတာလည်ပတ်မှုစနစ်များ၏ ဗာဂျူရယ်မှတ်ဉာဏ်နှင့် ပေ့ဂျ်ခွဲခြင်းနည်းပညာများ (Virtual memory and paging techniques) ကို အတုယူ၍ တီထွင်ထားသော PagedAttention အယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ vLLM သည် အချက်အလက်များကို Block လိုက် စီမံပေးသည့် စနစ် (Block-level memory management) နှင့် တောင်းဆိုချက်များကို အစီအစဉ်ချပေးသည့်စနစ် (Request scheduling) တို့ကို အသုံးပြုကာ တုံ့ပြန်မှုကြာချိန် (Latency) ကို မထိခိုက်စေဘဲ ဒေတာဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်စွမ်း (Throughput) ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည်။<ref name=":1" /> ဤစီမံကိန်း၏ လမ်းညွှန်စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ကုဒ်သိုလှောင်ရာနေရာ (Repository) များတွင် ဖော်ပြချက်အရ vLLM သည် မေးခွန်းများကို ပြိုင်တူဆက်တိုက် စီမံပေးနိုင်သည့်စနစ် (Continuous batching)၊ အပိုင်းလိုက် ကြိုတင်ဖြည့်သွင်းစနစ် (Chunked prefill)၊ ခန့်မှန်းခြေ ကုဒ်ဖတ်စနစ် (Speculative decoding)၊ ရှေ့ဆက်စကားလုံး ကက်ရှ်စနစ် (Prefix caching)၊ မော်ဒယ်အရွယ်အစားချုံ့စနစ် (Quantization) နှင့် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် စက်အမြောက်အမြားခွဲ၍ တွက်ချက်နိုင်စွမ်း (Distributed inference) တို့ကို အပြည့်အဝ ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> PyTorch ၏ ဖော်ပြချက်အရ vLLM သည် ဒေတာပမာဏ အမြောက်အမြားကို အချိန်တိုအတွင်း မှတ်ဉာဏ်အနည်းဆုံးဖြင့် တွက်ချက်ပေးနိုင်သော အဆင့်မြင့် အင်ဂျင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို NVIDIA နှင့် AMD GPUs များ၊ Google TPUs များ၊ AWS Trainium နှင့် Intel ပရိုဆက်ဆာများ အပါအဝင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဟာ့ဒ်ဝဲနောက်ခံစနစ် (Hardware backends) အမျိုးအစားစုံလင်စွာပေါ်တွင် တည်ငြိမ်စွာ မောင်းနှင်အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။  <ref name=":2" /><ref name=":3" /> == အခြားကြည့်ရန် == [[ဉာဏ်ရည်တု]] [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://catalog.ngc.nvidia.com/orgs/nvidia/containers/vllm?version=26.03.post1-py3 vLLM on NVIDIA NGC] * [https://pytorch.org/projects/vllm/ vLLM project page at PyTorch] {{Template:Large language models}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] 3j9g6v2hzr534as1xmffpovg0p9btrj 1039672 1039671 2026-06-20T06:42:53Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1358790814|VLLM]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039672 wikitext text/x-wiki {{Lowercase title}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox software|name=vLLM|logo=vLLM.svg|author=Sky Computing Lab, [[University of California, Berkeley]]|developer=vLLM contributors|released=2023|programming language=[[Python (programming language)|Python]], [[CUDA]], [[C++]], [[Rust (programming language)|Rust]]|genre=[[Large language model]] [[inference engine]]|license=[[Apache License 2.0]]|website={{URL|https://vllm.ai}}|repo={{URL|https://github.com/vllm-project/vllm}}}}'''vLLM''' သည် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs) နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အာရုံစုံသုံး မော်ဒယ်များ (Multimodal models) ၏ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်မှု တွက်ချက်ခြင်း (Inference) နှင့် ဆာဗာဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း (Serving) တို့ကို အလွန်လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားသည့် ပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-25 |title=vLLM – UC Berkeley Sky Computing Lab |url=https://sky.cs.berkeley.edu/project/vllm/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> ဤစီမံကိန်းကို ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေ (University of California, Berkeley) ၏ Sky Computing Lab တွင် စတင်တီထွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ vLLM စနစ်၏ ပင်မဗဟိုချက်မှာ Transformer မော်ဒယ်များ၏ သော့ချက်-တန်ဖိုး ကက်ရှ် (Key–Value caches သို့မဟုတ် KV Cache) အတွက် မှတ်ဉာဏ်စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းသစ်တစ်ခုဖြစ်သော '''PagedAttention''' နည်းပညာကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-20 |title=vllm-project/vllm |url=https://github.com/vllm-project/vllm |access-date=2026-06-20}}</ref> ၎င်းအပြင် အဆိုပါဖရိမ်ဝေါ့ခ်သည် မေးခွန်းများကို ပြိုင်တူဆက်တိုက် စီမံပေးနိုင်သည့် စနစ် (Continuous batching)၊ စက်အမြောက်အမြားခွဲ၍ တွက်ချက်နိုင်စွမ်း (Distributed inference)၊ မော်ဒယ်အရွယ်အစားကို ချုံ့ပေးသည့် စနစ် (Quantization) နှင့် OpenAI စနစ်များနှင့် တိုက်ရိုက်တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်မည့် APIs (OpenAI-compatible APIs) စသည့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်ချက်များစွာကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref name=":1">{{Cite journal |last=Kwon |first=Woosuk |date=2023-09-12 |title=Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention |url=http://arxiv.org/abs/2309.06180 |doi=10.48550/arXiv.2309.06180}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=vLLM – PyTorch |url=https://pytorch.org/projects/vllm/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == vLLM ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ယူစီဘာကလေ (UC Berkeley) ရှိ Sky Computing Lab မှ သုတေသီများက ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref name=":1" /><ref name=":0" /> ၎င်း၏ ပင်မအတွေးအခေါ်နှင့် သဘောတရားများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်ထုတ် "Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention" အမည်ရ သုတေသနစာတမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite journal |last=Kwon |first=Woosuk |date=2023-09-12 |title=Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention |url=http://arxiv.org/abs/2309.06180 |doi=10.48550/arXiv.2309.06180}}</ref> ထိုစာတမ်း၌ ဤစနစ်ကို ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများအတွက် ဒေတာအမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း (High-throughput) ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ပြီး မှတ်ဉာဏ်အသုံးပြုမှု အလွန်သက်သာသော ဆာဗာအင်ဂျင်တစ်ခုအဖြစ် တင်ပြခဲ့သည်။ <ref name=":1" />  ဤစီမံကိန်းကို ထိန်းသိမ်းကွပ်ကဲသူတစ်ဦး၏ အဆိုအရ - vLLM ၏ အရှေ့ဆုံးတွင် ပါရှိသော "v" စာလုံးသည် ကွန်ပျူတာ၏ လည်ပတ်မှုစနစ်သုံး ဗာဂျူရယ်မှတ်ဉာဏ် (Virtual memory) အယူအဆကို အခြေခံ၍ "Virtual"ဟူသော စကားလုံးကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=vllm-project |title=vLLM full name · Issue #835 · vllm-project/vllm |url=https://github.com/vllm-project/vllm/issues/835 |access-date=2026-06-20 |website=GitHub |language=en}}</ref>   PyTorch ၏ စီမံကိန်းမှတ်တမ်းစာမျက်နှာအရ ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် vLLM စနစ်ကို လင်းနက်စ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Linux Foundation) ထံသို့ တရားဝင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite web |title=PyTorch Foundation Welcomes vLLM as a Hosted Project – PyTorch |url=https://pytorch.org/blog/pytorch-foundation-welcomes-vllm/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /> ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် PyTorch ဖောင်ဒေးရှင်းက vLLM သည် ၎င်းတို့ဖောင်ဒေးရှင်းအောက်၌ တရားဝင် လက်ခံမောင်းနှင်ပေးသည့် (Foundation-hosted) စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။   စီးပွားရေးစျေးကွက် သတင်းများအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် TechCrunch က vLLM ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့သည့် နည်းပညာရှင်များသည် ယခုစီမံကိန်းကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် "Inferact" အမည်ရှိ စတင်တည်ထောင်စ နည်းပညာကုမ္ပဏီ (Startup) တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အစပျိုးရန်ပုံငွေ (Seed funding) အဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၅၀ အထိ အောင်မြင်စွာ ရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Temkin |first=Marina |date=2026-01-22 |title=Inference startup Inferact lands $150M to commercialize vLLM |url=https://techcrunch.com/2026/01/22/inference-startup-inferact-lands-150m-to-commercialize-vllm/ |access-date=2026-06-20 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> == ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပံု - ဗိသုကာစနစ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သော နည်းပညာစာတမ်းအရ vLLM ကို Transformer မော်ဒယ်များ၏ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်မှု တွက်ချက်စဉ်အတွင်း အသုံးပြုသည့် သော့ချက်-တန်ဖိုး ကက်ရှ် (Key-Value cache သို့မဟုတ် KV Cache) ၌ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော မှတ်ဉာဏ်ဖြုန်းတီးမှုများကို အထိရောက်ဆုံး လျှော့ချရန်နှင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ၏ ဆာဗာဝန်ဆောင်မှု စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> ထိုစာတမ်းတွင် ကွန်ပျူတာလည်ပတ်မှုစနစ်များ၏ ဗာဂျူရယ်မှတ်ဉာဏ်နှင့် ပေ့ဂျ်ခွဲခြင်းနည်းပညာများ (Virtual memory and paging techniques) ကို အတုယူ၍ တီထွင်ထားသော PagedAttention အယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ vLLM သည် အချက်အလက်များကို Block လိုက် စီမံပေးသည့် စနစ် (Block-level memory management) နှင့် တောင်းဆိုချက်များကို အစီအစဉ်ချပေးသည့်စနစ် (Request scheduling) တို့ကို အသုံးပြုကာ တုံ့ပြန်မှုကြာချိန် (Latency) ကို မထိခိုက်စေဘဲ ဒေတာဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်စွမ်း (Throughput) ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည်။<ref name=":1" /> ဤစီမံကိန်း၏ လမ်းညွှန်စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ကုဒ်သိုလှောင်ရာနေရာ (Repository) များတွင် ဖော်ပြချက်အရ vLLM သည် မေးခွန်းများကို ပြိုင်တူဆက်တိုက် စီမံပေးနိုင်သည့်စနစ် (Continuous batching)၊ အပိုင်းလိုက် ကြိုတင်ဖြည့်သွင်းစနစ် (Chunked prefill)၊ ခန့်မှန်းခြေ ကုဒ်ဖတ်စနစ် (Speculative decoding)၊ ရှေ့ဆက်စကားလုံး ကက်ရှ်စနစ် (Prefix caching)၊ မော်ဒယ်အရွယ်အစားချုံ့စနစ် (Quantization) နှင့် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် စက်အမြောက်အမြားခွဲ၍ တွက်ချက်နိုင်စွမ်း (Distributed inference) တို့ကို အပြည့်အဝ ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> PyTorch ၏ ဖော်ပြချက်အရ vLLM သည် ဒေတာပမာဏ အမြောက်အမြားကို အချိန်တိုအတွင်း မှတ်ဉာဏ်အနည်းဆုံးဖြင့် တွက်ချက်ပေးနိုင်သော အဆင့်မြင့် အင်ဂျင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို NVIDIA နှင့် AMD GPUs များ၊ Google TPUs များ၊ AWS Trainium နှင့် Intel ပရိုဆက်ဆာများ အပါအဝင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဟာ့ဒ်ဝဲနောက်ခံစနစ် (Hardware backends) အမျိုးအစားစုံလင်စွာပေါ်တွင် တည်ငြိမ်စွာ မောင်းနှင်အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။  <ref name=":2" /><ref name=":3" /> == အခြားကြည့်ရန် == * [[ဉာဏ်ရည်တု]] * [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://catalog.ngc.nvidia.com/orgs/nvidia/containers/vllm?version=26.03.post1-py3 vLLM on NVIDIA NGC] * [https://pytorch.org/projects/vllm/ vLLM project page at PyTorch] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] syda6duxy8bo4mx3ep19io0igx9n36a 3 288295 1039677 2026-06-20T07:32:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039677 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35223-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၂၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 3pgg4gowh6524ri4ixyyurt9yru2i1h 3 288296 1039678 2026-06-20T07:32:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039678 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ma Thet Gyi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၂၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) nuftk1tghzzapz0ea357tgnhs8623lj 3 288297 1039679 2026-06-20T07:33:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039679 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32952-18 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၃၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) f8p0zneafr2hew9plexnmh25ljaj4ub 3 288298 1039680 2026-06-20T07:33:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039680 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Willian shapespiller ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၃၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 3cnlg3jwgg6pynofr7c0086p8bskrig 0 288299 1039681 2026-06-20T07:33:41Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1351485050|SGLang]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039681 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox software|name=SGLang|logo=SGLang logo.png|developer=LMSYS|released={{Start date and age|2024|1|17}}|programming language=[[Python (programming language)|Python]], [[Rust (programming language)|Rust]], [[CUDA]], [[C++]]|genre=[[Large language model]] [[inference engine]]|license=[[Apache License 2.0]]|website={{URL|https://sglang.io}}|repo={{URL|https://github.com/sgl-project/sglang}}}}'''SGLang''' ('''Structured Generation Language''' ၏ အတိုကောက်) သည် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs) နှင့် အာရုံစုံသုံး မော်ဒယ်များ (Multimodal models) ကို ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်းနှင့် ဆာဗာဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းတို့အတွက် ပုံစံထုတ်ထားသည့် ပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖရိမ်ဝေါ့ခ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=LMSYS |url=https://github.com/lm-sys |access-date=2026-06-20 |website=GitHub |language=en}}</ref> ဤစီမံကိန်းကို LMSYS (Large Model Systems Organization) နှင့် အခြားသော ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ သုတေသီများက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကျသော အချက်အလက်များ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် Python ဘာသာစကားအတွင်း မြှုပ်နှံထားသည့် ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား (Python-embedded language) နှင့် ဒေတာအမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း (High-throughput) မောင်းနှင်နိုင်သော Runtime စနစ်တို့ကို ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Sheng* |first=Lianmin Zheng*, Liangsheng Yin, Zhiqiang Xie, Jeff Huang, Chuyue Sun, Cody Hao Yu, Shiyi Cao, Christos Kozyrakis, Ion Stoica, Joseph E. Gonzalez, Clark Barrett, Ying |date=2024-01-17 |title=Fast and Expressive LLM Inference with RadixAttention and SGLang |url=https://www.lmsys.org/blog/2024-01-17-sglang/ |access-date=2026-06-20 |website=www.lmsys.org |language=en}}</ref><ref name=":1">Zheng, Lianmin; Yin, Liangsheng; Xie, Zhiqiang; Sun, Chuyue; Huang, Jeff; Yu, Cody Hao; Cao, Shiyi; Kozyrakis, Christos; Stoica, Ion; Gonzalez, Joseph E.; Barrett, Clark; Sheng, Ying (2024). [https://proceedings.neurips.cc/paper_files/paper/2024/file/724be4472168f31ba1c9ac630f15dec8-Paper-Conference.pdf ''SGLang: Efficient Execution of Structured Language Model Programs'' (PDF)]. Advances in Neural Information Processing Systems 37. Retrieved April 19, 2026.</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-25 |title=SGLang – UC Berkeley Sky Computing Lab |url=https://sky.cs.berkeley.edu/project/sglang/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> ဤစီမံကိန်းကို တုံ့ပြန်မှုကြာချိန် အလွန်တိုတောင်းစေရန် (Low latency) နှင့် ဒေတာပမာဏ အမြောက်အမြားကို အချိန်တိုအတွင်း မောင်းနှင်နိုင်ရန် (High-throughput inference) ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပုံစံထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ လမ်းညွှန်စာရွက်စာတမ်းများတွင် ဖော်ပြချက်အရ SGLang သည် တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကျသော ရလဒ်များ ထုတ်ပေးခြင်း (Structured outputs)၊ ခန့်မှန်းခြေ ကုဒ်ဖတ်စနစ် (Speculative decoding)၊ မေးခွန်းများကို ပြိုင်တူဆက်တိုက် စီမံပေးနိုင်သည့်စနစ် (Continuous batching)၊ မော်ဒယ်အရွယ်အစားချုံ့စနစ် (Quantization) နှင့် OpenAI စနစ်များနှင့် တိုက်ရိုက်တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်မည့် APIs (OpenAI-style APIs) စသည့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်ချက်များစွာကို ပြည့်စုံစွာ ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref name=":2">{{Cite web |title=Welcome to SGLang |url=https://docs.sglang.io/ |access-date=2026-06-20 |website=SGLang Documentation |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == SGLang ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် (Stanford)၊ ယူစီဘာကလေ (UC Berkeley)၊ တက္ကဆက် အေအန်အမ် (Texas A&M) နှင့် ရှန်ဟိုင်းကျောင်းထုံတက္ကသိုလ် (Shanghai Jiao Tong University) တို့မှ သုတေသီပညာရှင်များက ပူးပေါင်း၍ အများပြည်သူသို့ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ဤစနစ်၏ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသေးစိတ်ဖော်ပြချက်ကို နောက်ပိုင်းတွင် နာမည်ကြီး ဉာဏ်ရည်တုညီလာခံဖြစ်သော NeurIPS 2024 ၏ သုတေသနစာတမ်းများတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name=":1" /> စီးပွားရေးစျေးကွက် သတင်းများအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် TechCrunch က ဤစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ပံ့ပိုးခဲ့ကြသူများသည် SGLang နည်းပညာကို အခြေခံ၍ စီးပွားဖြစ် ဝန်ဆောင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် "RadixArk" အမည်ရှိ စတင်တည်ထောင်စ နည်းပညာကုမ္ပဏီ (Startup) တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း ၎င်း၏ မူလပွင့်လင်းရင်းမြစ် (Open-source) ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Temkin |first=Marina |date=2026-01-21 |title=Sources: Project SGLang spins out as RadixArk with $400M valuation as inference market explodes |url=https://techcrunch.com/2026/01/21/sources-project-sglang-spins-out-as-radixark-with-400m-valuation-as-inference-market-explodes/ |access-date=2026-06-20 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=R |first=Vignesh |date=2026-01-23 |title=From Berkeley lab to $400M startup: SGLang becomes RadixArk — TFN |url=https://techfundingnews.com/radixark-sglang-spinoff-400m-valuation-ai-inference/ |access-date=2026-06-20 |website=Tech Funding News |language=en}}</ref> == ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ဗိသုကာစနစ် == NeurIPS သုတေသနစာတမ်းအရ SGLang တွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်းကြီး နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ Python ဘာသာစကားအတွင်း မြှုပ်နှံထားသည့် အရှေ့မျက်နှာစာစနစ် (Front-end language) နှင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ် ပရိုဂရမ်များကို ထိရောက်လျင်မြန်စွာ မောင်းနှင်ပေးသည့် နောက်ခံအင်ဂျင်စနစ် (Back-end runtime) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=":1" /> အရှေ့မျက်နှာစာစနစ် (Front-end) သည် အချက်အလက်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် ပြိုင်တူလုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (Parallel control flow) တို့အတွက် အခြေခံလုပ်ဆောင်ချက်များကို ပံ့ပိုးပေးပြီး၊ နောက်ခံအင်ဂျင်စနစ် (Runtime) ကမူ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်နေသော တွက်ချက်မှုများကို လျှော့ချရန်နှင့် ဒေတာမောင်းနှင်နိုင်စွမ်း (Throughput) ကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် စနစ်တကျ ပြုပြင်မောင်းနှင်ပေးသည်။<ref name=":1" />   ဤစီမံကိန်းတွင် အသုံးပြုထားသော အဓိက နည်းပညာဆန်းသစ်မှုများအနက် အောက်ပါစနစ်များမှာ ထင်ရှားသည် - '''RadixAttention နည်းပညာ:''' ဉာဏ်ရည်တုက ရလဒ်များ ဆက်တိုက်ထုတ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော သော့ချက်-တန်ဖိုး ကက်ရှ် (Key–Value cache) အခြေအနေများကို နောက်ထပ်တောင်းဆိုချက်များတွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန် စီမံပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ <ref name=":1" /> '''ချုံ့ထားသော အကန့်အသတ်ရှိ အခြေအနေပြစက်များ (Compressed finite-state machines):''' ကန့်သတ်ချက်ဘောင်များအတွင်းမှနေ၍ အချက်အလက်များကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ကုဒ်ပြန်ဖတ်ပေးနိုင်သည့် (Faster constrained decoding) စနစ်ဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> '''ခန့်မှန်းခြေ လုပ်ဆောင်မှုစနစ် (Speculative execution):''' APIs အခြေခံမော်ဒယ်များ (API-based models) အတွက် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း တွက်ချက်ပေးသည့် နည်းစနစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ လမ်းညွှန်စာရွက်စာတမ်းများတွင် ဖော်ပြချက်အရ ဤဖရိမ်ဝေါ့ခ်သည် သာမန်ဘာသာစကားမော်ဒယ်များသာမက အာရုံစုံသုံး မော်ဒယ်များ (Multimodal models) ကိုပါ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဟာ့ဒ်ဝဲနောက်ခံစနစ် (Hardware backends) အမျိုးမျိုးပေါ်တွင် တည်ငြိမ်စွာ ဆာဗာဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name=":2" /> == အခြားကြည့်ရှုရန် == {{Portal|Free and open-source software}} == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://docs.nvidia.com/deeplearning/frameworks/sglang-release-notes/overview.html SGLang overview at NVIDIA Docs] * [[github:sgl-project/sgl-project.github.io|SGLang documentation source repository on GitHub]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာဆောင်းပါးတိုများ]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] 9ulu567b2igb92k6yqzz3rcq9d8ewt0 0 288300 1039683 2026-06-20T07:46:50Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1297518975|EDLUT]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039683 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=အီးဒီလပ် ({{lang-en|EDLUT}})|logo=<!-- [[File: ]] -->|screenshot=<!-- [[File: ]] -->|caption=|collapsible=|author=|developer=[[University of Granada]]|released=<!-- {{start date|YYYY|MM|DD}} -->|discontinued=|latest release version=|latest release date=<!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} -->|latest preview version=|latest preview date=<!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} -->|programming language=|operating system=|platform=|size=|language=|status=|genre=Neural network|license=[[GNU GPL]] 3|website=https://code.google.com/p/edlut/}} * <span class="portalbox-image">[[File:Free_and_open-source_software_logo_(2009).svg|link=|alt=|class=noviewer|28x28px]]</span><span class="portalbox-link">[[Portal:Free and open-source software|Free and open-source software portal]]</span> '''အီးဒီလပ်''' ({{lang-en|EDLUT - Event-Driven LookUp Table}}) ဆိုသည်မှာ ဆူးချွန်ဆဲလ်အာရုံကြောကွန်ရက်များ ([[Spiking neural network|networks of spiking neurons]]) ကို ပုံတူပြုလုပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် [[ကွန်ပျူတာ အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲ|ကွန်ပျူတာ အသုံးချပရိုဂရမ်]] (computer application) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[ဂရန်နာဒါ တက္ကသိုလ်]] ([[University of Granada]]) မှ တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရင်းမြစ်ကုဒ် (source code) ကို [[GNU အထွေထွေ အများပြည်သူဆိုင်ရာ လိုင်စင်]] ဗားရှင်း ၃ ([[GNU GPL|GNU GPL version 3]]) အောက်တွင် အများပြည်သူသို့ အခမဲ့ ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ အီးဒီလပ် (EDLUT) သည် အလတ်စားနှင့် အကြီးစား ဆူးချွန်ဆဲလ်အာရုံကြောကွန်ရက်များကို စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားစွာ ပုံတူပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်စဉ်အခြေပြု ပုံတူပြုခြင်းစနစ် (event-driven simulation scheme) နှင့် ရှာဖွေမှုဇယားများ (lookup tables) ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite journal |date=2006-12-01 |others=Ros, Eduardo, Carrillo, Richard, Ortigosa, Eva M., Barbour, Boris, Agis, Rodrigo |title=Event-Driven Simulation Scheme for Spiking Neural Networks Using Lookup Tables to Characterize Neuronal Dynamics |url=http://neco.mitpress.org:80/cgi/content/abstract/18/12/2959 |journal=Neural Computation |volume=18 |issue=12 |archive-url=http://web.archive.org/web/20081028050939/http://neco.mitpress.org:80/cgi/content/abstract/18/12/2959 |archive-date=2008-10-28}}</ref> ထိုသို့ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဤပရိုဂရမ်သည် အသေးစိတ်ကျသော ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အာရုံကြောဆဲလ်မော်ဒယ်များ ([[Neuron model|biological neuron models]])<ref>{{Cite journal |last=Carrillo |first=Richard R. |date=2007-02-01 |title=Event-driven simulation of neural population synchronization facilitated by electrical coupling |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0303264706001754 |journal=Biosystems |series=Papers presented at the Sixth International Workshop on Information Processing in Cells and Tissues, York, UK, 2005 |volume=87 |issue=2 |pages=275–280 |doi=10.1016/j.biosystems.2006.09.023 |issn=0303-2647}}</ref> ကို ပုံတူပြုလုပ်နိုင်သည့်အပြင် စက်ရုပ်လက်တံ ကဲ့သို့သော အတွေ့အကြုံ စမ်းသပ်ချက်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်မှုစနစ်များနှင့်လည်း အချိန်နှင့်တပြေးညီ (real time) ချိတ်ဆက်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Boucheny |first=Christian |date=2005 |editor-last=Cabestany |editor-first=Joan |title=Real-Time Spiking Neural Network: An Adaptive Cerebellar Model |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/11494669_18 |journal=Computational Intelligence and Bioinspired Systems |language=en |location=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer |pages=136–144 |doi=10.1007/11494669_18 |isbn=978-3-540-32106-4}}</ref><ref>{{Cite web |title=Google Code Archive - Long-term storage for Google Code Project Hosting. |url=https://code.google.com/archive/p/edlut/wikis/Related_Publications.wiki |access-date=2026-06-20 |website=code.google.com}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] ixftl07dsvda30573o5hpl99xthv51u 3 288301 1039686 2026-06-20T08:33:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039686 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eolomea ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) mj17idfckp96u7u1iuu1kcjt88bhlux 3 288302 1039687 2026-06-20T08:33:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039687 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Daniel alexander tay ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) tvqygsj8pxdopx5guk67khh1vfwx8qr 3 288303 1039688 2026-06-20T08:33:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039688 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AndrewdelaHuerta ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 946zx0shb73qz4w35szximv5yb1ij3v 3 288304 1039689 2026-06-20T08:33:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039689 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sengbu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4cgyugll5560vh8lwubtsbanefueew9 3 288305 1039690 2026-06-20T08:34:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039690 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Linn Htet maung kaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) buhym7o8s3bqglgtdpc2hitr8g2su1b 3 288306 1039695 2026-06-20T09:34:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039695 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35375-50 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၄၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ezeo5al70rew3q5vfjajy04pebsy5iy 3 288307 1039698 2026-06-20T10:34:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1039698 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung Wai Htun ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၄၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 74kgcsxky2xtmt8arhpgenzx5zccrte 100 288308 1039699 2026-06-20T10:52:50Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=06|day=19|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1039699 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=19|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} dz0ptnt6vq2c4czf3k5eqird2d701kc 100 288309 1039700 2026-06-20T10:53:10Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=06|day=20|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1039700 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=20|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 1ojfhsk3e5kmb61ha7y5nthwi1v3avz 0 288310 1039701 2026-06-20T11:03:55Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1349191999|Infer.NET]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039701 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=Infer.NET|logo=Infer.NET logo.png|screenshot=|screenshot size=|caption=|author=[[Microsoft Research]]|developer=[[Microsoft]],<br />[[.NET Foundation]]|released={{Start date and age|2008}}|latest release version=v0.4.2301.0301<ref>{{Cite web|url=https://github.com/dotnet/infer|title=dotnet/infer|website=GitHub|date=3 January 2023}}</ref>|latest release date={{Start date and age|2023|01|03}}|repo={{URL|https://github.com/dotnet/infer}}|programming language=[[C Sharp (programming language)|C#]]|platform=[[.NET Framework]], [[.NET]], [[Mono (software)|Mono]]|operating system=[[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[Linux]]|genre=[[Machine learning]] [[software library]]|license=[[MIT License]]|website={{URL|https://dotnet.github.io/infer/}}}}'''အင်ဖာ ဒေါ့နက်''' ({{lang-en|Infer.NET}}) ဆိုသည်မှာ [[Machine learning]] အတွက် အသုံးပြုသည့် အခမဲ့နှင့် လွတ်လပ်‌သောရင်းမြစ် (free and open source) .NET ဆော့ဖ်ဝဲလ် လိုက်ဘရေရီ (software library) တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Viswav |first=Pradeep |date=2018-10-08 |title=Microsoft's popular machine learning framework Infer.NET goes open source |url=https://mspoweruser.com/microsofts-popular-machine-learning-framework-infer-net-goes-open-source/ |access-date=2026-06-20 |website=MSPoweruser |language=en-US}}</ref> ၎င်းသည် ဂရပ်ဖစ်ကယ်မော်ဒယ်များ (graphical models) တွင် ဘေးဆီးယန်း အနုမာနဆင်ခြင်ခြင်း (Bayesian inference) လုပ်ဆောင်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး၊ ပရိုဘယ်ဘီလစ်တစ် ပရိုဂရမ်မင်း (probabilistic programming) အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref>Millman, Rene (8 October 2018). "[https://internetofbusiness.com/microsoft-infer-net-ai-code-open-source/ Microsoft makes Infer.NET machine learning framework open-source]". ''Internet of Business''.</ref> == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == အင်ဖာ ဒေါ့နက် (Infer.NET) သည် မော်ဒယ်အခြေပြုချဉ်းကပ်မှု (model-based approach) ကို အသုံးပြုပြီး အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification)၊ အကြံပြုခြင်းစနစ် (recommendation) သို့မဟုတ် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း (clustering) ကဲ့သို့သော စံသတ်မှတ်ချက်ပြဿနာများ အပါအဝင်၊ စိတ်ကြိုက်ဖန်တီးထားသော ဖြေရှင်းချက်များနှင့် သီးခြားနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ အစရှိသည့် မတူကွဲပြားသော စက်သင်ယူခြင်းပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်ဘောင် (framework) ကို [[ဇီဝသတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ]] (bioinformatics)၊ [[ကူးစက်ရောဂါဗေဒ]] (epidemiology)၊ ကွန်ပျူတာ အမြင်အာရုံစနစ် ([[Computer vision]]) နှင့် သတင်းအချက်အလက် ရှာဖွေထုတ်ယူခြင်း (information retrieval) ကဲ့သို့သော နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2018-10-13 |title=Microsoft Open Sources Infer.NET AI Framework [For Humanity] |url=https://itsfoss.com/microsoft-ai-open-source-infer-net/ |access-date=2026-06-20 |website=It's FOSS |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Speed |first=Richard |date=2018-10-05 |title=Microsoft open-sources Infer.NET AI code just in time for the weekend |url=https://www.theregister.com/software/2018/10/05/microsoft-open-sources-infernet-ai-code-just-in-time-for-the-weekend/1364893 |access-date=2026-06-20 |website=theregister |language=en-US}}</ref> ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်ဘောင်ကို တီထွင်ဖန်တီးမှုကို [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၊ ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့ရှိ [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]] သုတေသနဗဟိုဌာန (Microsoft's research centre) မှ အဖွဲ့တစ်ခုက ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ၎င်းကို ပညာရေးဆိုင်ရာ အသုံးပြုရန်အတွက် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အလွတ်ရင်းမြစ် (open sourced) အဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီသည် အင်ဖာ ဒေါ့နက် နှင့် အဆင့်မြင့်စက်သင်ယူခြင်း နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အမေရိကန် မူပိုင်ခွင့်နှင့် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ရုံး (USPTO) ၏ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာကဏ္ဍတွင် ပေးအပ်သော "Patents for Humanity Award" ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=2013 Award Recipients |url=https://www.uspto.gov/ip-policy/patent-policy/patents-humanity/2013-award-recipients |access-date=2026-06-20 |website=www.uspto.gov |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mario |date=2013-04-12 |title=Microsoft Wins "Patents for Humanity" Award For Infer.NET From USPTO |url=https://mspoweruser.com/microsoft-wins-patents-for-humanity-award-for-infer-net-from-uspto/ |access-date=2026-06-20 |website=MSPoweruser |language=en-US}}</ref> အင်ဖာ ဒေါ့နက် (Infer.NET) ကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီအတွင်းပိုင်း၌ Office၊ [[Microsoft Azure|Azure]] နှင့် Xbox ကဲ့သို့သော ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်အချို့တွင် စက်သင်ယူခြင်းအင်ဂျင် (machine learning engine) အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Microsoft open-sources Infer.Net machine learning |url=https://www.infoworld.com/article/2257299/microsoft-open-sources-infernet-machine-learning.html |access-date=2026-06-20 |website=InfoWorld |language=English}}</ref> ၎င်း၏ ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို [[MIT လိုင်စင်]] (MIT License) အောက်တွင် သတ်မှတ်ထားပြီး [[ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်|GitHub]] ပေါ်တွင် ရယူနိုင်သည့်အပြင်၊<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=dotnet/infer |url=https://github.com/dotnet/infer |access-date=2026-06-20}}</ref> NuGet ပက်ကေ့ချ် (NuGet package) အဖြစ်လည်း ရရှိနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Infer.Net 2.4.0 |url=https://www.nuget.org/packages/Infer.Net/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250814081119/https://www.nuget.org/packages/Infer.Net/ |archive-date=2025-08-14 |access-date=2026-06-20 |website=www.nuget.org |language=en}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == {{Portal|Free and open-source software}} * Comparison of machine learning software * Machine learning * ML.NET * scikit-learn == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == * {{Cite web |last=Knowles |first=D. |last2=Parts |first2=L. |year=2010 |title=Modeling skin and ageing phenotypes using latent variable models in Infer.NET |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/02/knowles2010_predictive_medicine.pdf |website=[[Microsoft]]}} * {{Cite web |last=Winn |first=John |last2=Minka |first2=Tom |year=2009 |title=Probabilistic Programming with Infer.NET |url=https://tminka.github.io/papers/mlss2009/}} * {{Cite web |last=Winn |first=John |last2=Simpson |first2=Angela |year=2008 |title=Immune System Modeling with Infer.NET |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/02/escience_2page.pdf |website=[[Microsoft]]}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://dotnet.github.io/infer/ Infer.NET] * [[github:dotnet/infer|GitHub - dotnet/infer]] * [https://www.microsoft.com/en-us/research/group/machine-intelligence-and-perception/ Machine Intelligence and Perception - Microsoft Research] * [http://videolectures.net/abi07_winn_ipi/ Infer.NET - Practical Implementation Issues and a Comparison of Approximation Techniques] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] 51f9qcswoapih2xwx13nve3y3hyllgd 1039702 1039701 2026-06-20T11:06:43Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1349191999|Infer.NET]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039702 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=Infer.NET|logo=Infer.NET logo.png|screenshot=|screenshot size=|caption=|author=[[Microsoft Research]]|developer=[[Microsoft]],<br />[[.NET Foundation]]|released={{Start date and age|2008}}|latest release version=v0.4.2301.0301<ref>{{Cite web|url=https://github.com/dotnet/infer|title=dotnet/infer|website=GitHub|date=3 January 2023}}</ref>|latest release date={{Start date and age|2023|01|03}}|repo={{URL|https://github.com/dotnet/infer}}|programming language=[[C Sharp (programming language)|C#]]|platform=[[.NET Framework]], [[.NET]], [[Mono (software)|Mono]]|operating system=[[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[Linux]]|genre=[[Machine learning]] [[software library]]|license=[[MIT License]]|website={{URL|https://dotnet.github.io/infer/}}}}'''အင်ဖာ ဒေါ့နက်''' ({{lang-en|Infer.NET}}) ဆိုသည်မှာ [[Machine learning]] အတွက် အသုံးပြုသည့် အခမဲ့နှင့် လွတ်လပ်‌သောရင်းမြစ် (free and open source) .NET ဆော့ဖ်ဝဲလ် လိုက်ဘရေရီ (software library) တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Viswav |first=Pradeep |date=2018-10-08 |title=Microsoft's popular machine learning framework Infer.NET goes open source |url=https://mspoweruser.com/microsofts-popular-machine-learning-framework-infer-net-goes-open-source/ |access-date=2026-06-20 |website=MSPoweruser |language=en-US}}</ref> ၎င်းသည် ဂရပ်ဖစ်ကယ်မော်ဒယ်များ (graphical models) တွင် Bayesian inference လုပ်ဆောင်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး၊ probabilistic programming အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref>Millman, Rene (8 October 2018). "[https://internetofbusiness.com/microsoft-infer-net-ai-code-open-source/ Microsoft makes Infer.NET machine learning framework open-source]". ''Internet of Business''.</ref> == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == အင်ဖာ ဒေါ့နက် (Infer.NET) သည် မော်ဒယ်အခြေပြုချဉ်းကပ်မှု (model-based approach) ကို အသုံးပြုပြီး အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification)၊ အကြံပြုခြင်းစနစ် (recommendation) သို့မဟုတ် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း (clustering) ကဲ့သို့သော စံသတ်မှတ်ချက်ပြဿနာများ အပါအဝင်၊ စိတ်ကြိုက်ဖန်တီးထားသော ဖြေရှင်းချက်များနှင့် သီးခြားနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ အစရှိသည့် မတူကွဲပြားသော စက်သင်ယူခြင်းပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်ဘောင် (framework) ကို [[ဇီဝသတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ]] (bioinformatics)၊ [[ကူးစက်ရောဂါဗေဒ]] (epidemiology)၊ ကွန်ပျူတာ အမြင်အာရုံစနစ် ([[Computer vision]]) နှင့် သတင်းအချက်အလက် ရှာဖွေထုတ်ယူခြင်း (information retrieval) ကဲ့သို့သော နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2018-10-13 |title=Microsoft Open Sources Infer.NET AI Framework [For Humanity] |url=https://itsfoss.com/microsoft-ai-open-source-infer-net/ |access-date=2026-06-20 |website=It's FOSS |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Speed |first=Richard |date=2018-10-05 |title=Microsoft open-sources Infer.NET AI code just in time for the weekend |url=https://www.theregister.com/software/2018/10/05/microsoft-open-sources-infernet-ai-code-just-in-time-for-the-weekend/1364893 |access-date=2026-06-20 |website=theregister |language=en-US}}</ref> ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်ဘောင်ကို တီထွင်ဖန်တီးမှုကို [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၊ ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့ရှိ [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]] သုတေသနဗဟိုဌာန (Microsoft's research centre) မှ အဖွဲ့တစ်ခုက ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ၎င်းကို ပညာရေးဆိုင်ရာ အသုံးပြုရန်အတွက် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အလွတ်ရင်းမြစ် (open sourced) အဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီသည် အင်ဖာ ဒေါ့နက် နှင့် အဆင့်မြင့်စက်သင်ယူခြင်း နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အမေရိကန် မူပိုင်ခွင့်နှင့် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ရုံး (USPTO) ၏ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာကဏ္ဍတွင် ပေးအပ်သော "Patents for Humanity Award" ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=2013 Award Recipients |url=https://www.uspto.gov/ip-policy/patent-policy/patents-humanity/2013-award-recipients |access-date=2026-06-20 |website=www.uspto.gov |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mario |date=2013-04-12 |title=Microsoft Wins "Patents for Humanity" Award For Infer.NET From USPTO |url=https://mspoweruser.com/microsoft-wins-patents-for-humanity-award-for-infer-net-from-uspto/ |access-date=2026-06-20 |website=MSPoweruser |language=en-US}}</ref> အင်ဖာ ဒေါ့နက် (Infer.NET) ကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီအတွင်းပိုင်း၌ Office၊ [[Microsoft Azure|Azure]] နှင့် Xbox ကဲ့သို့သော ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်အချို့တွင် စက်သင်ယူခြင်းအင်ဂျင် (machine learning engine) အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Microsoft open-sources Infer.Net machine learning |url=https://www.infoworld.com/article/2257299/microsoft-open-sources-infernet-machine-learning.html |access-date=2026-06-20 |website=InfoWorld |language=English}}</ref> ၎င်း၏ ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို [[MIT လိုင်စင်]] (MIT License) အောက်တွင် သတ်မှတ်ထားပြီး [[ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်|GitHub]] ပေါ်တွင် ရယူနိုင်သည့်အပြင်၊<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=dotnet/infer |url=https://github.com/dotnet/infer |access-date=2026-06-20}}</ref> NuGet ပက်ကေ့ချ် (NuGet package) အဖြစ်လည်း ရရှိနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Infer.Net 2.4.0 |url=https://www.nuget.org/packages/Infer.Net/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20250814081119/https://www.nuget.org/packages/Infer.Net/ |archive-date=2025-08-14 |access-date=2026-06-20 |website=www.nuget.org |language=en}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == {{Portal|Free and open-source software}} * Comparison of machine learning software * Machine learning * ML.NET * scikit-learn == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == * {{Cite web |last=Knowles |first=D. |last2=Parts |first2=L. |year=2010 |title=Modeling skin and ageing phenotypes using latent variable models in Infer.NET |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/02/knowles2010_predictive_medicine.pdf |website=[[Microsoft]]}} * {{Cite web |last=Winn |first=John |last2=Minka |first2=Tom |year=2009 |title=Probabilistic Programming with Infer.NET |url=https://tminka.github.io/papers/mlss2009/}} * {{Cite web |last=Winn |first=John |last2=Simpson |first2=Angela |year=2008 |title=Immune System Modeling with Infer.NET |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/02/escience_2page.pdf |website=[[Microsoft]]}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://dotnet.github.io/infer/ Infer.NET] * [[github:dotnet/infer|GitHub - dotnet/infer]] * [https://www.microsoft.com/en-us/research/group/machine-intelligence-and-perception/ Machine Intelligence and Perception - Microsoft Research] * [http://videolectures.net/abi07_winn_ipi/ Infer.NET - Practical Implementation Issues and a Comparison of Approximation Techniques] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] 7cso7kair1wky281gr15v4co3h949fx 0 288311 1039703 2026-06-20T11:20:30Z Choco Miles 142646 "[[:en:Special:Redirect/revision/1297437454|.ngo and .ong]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1039703 wikitext text/x-wiki {{Infobox top level domain|name=.ngo/.ong|image=NGO RGB.png|caption=|introduced=May 6, 2015|type=[[Generic top-level domain]]|status=Active|registry=[[Public Interest Registry]]|sponsor=[[Public Interest Registry]]|intendeduse=[[Nonprofit organization|Non-profit organizations]]|actualuse=Non-profit organizations|structure=Registrations at second level permitted|website={{URL|https://www.ongood.ngo/}}|disputepolicy=[[UDRP]]|registereddomains=8,483 (combined)|dateregistereddomains=15 March 2023|refregistereddomains=<ref>[https://ntldstats.com/tld/ngo nTLD stats. greenSec GmbH.]</ref><ref>[https://ntldstats.com/tld/ong nTLD stats. greenSec GmbH.]</ref>|dnssec=yes|document=[https://thenew.org/org-people/about-pir/policies/ngo-and-ong-registration-policy/ Registration policy]<!-- see also https://www.ongood.ngo/info/registration-policies-for-ngo-and-ong -->|restrictions=Proof of non-profit status required}}'''.ngo''' နှင့် '''.ong''' ဟုခေါ်သော ဒိုမိန်းအမည် (domain names) များသည် [[အင်တာနက်]] ပေါ်တွင် အသုံးပြုသည့် [[ဒိုမိန်းအမည်]]စနစ် ([[Domain Name System|DNS]]) ၏ ယေဘုယျအဆင့်မြင့်ဒိုမိန်း (generic top-level domains - gTLD) များ ဖြစ်ကြပြီး Public Interest Registry (PIR) က တာဝန်ယူ ပံ့ပိုးကူညီ၍ စီမံခန့်ခွဲသည်။ ၎င်း၏ နောက်ကွယ်မှ စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (backend) ကိုမူ Afilias ကုမ္ပဏီက ပံ့ပိုးပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |last=McCarthy |first=Kieren |date=2016-11-14 |title=PIR saves millions in .org rebid |url=https://www.theregister.com/on-prem/2016/11/14/pir-saves-millions-in-org-rebid/473391 |access-date=2026-06-20 |website=theregister |language=en-US}}</ref> .ngo ဒိုမိန်းအမည်သည် "အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်း" ([[အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်း|non-governmental organization]]) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အတိုကောက်စာလုံးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဒိုမိန်းကို အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် ပုံစံကို ရောင်ပြန်ဟပ်ဖော်ပြနေသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် [[ICANN]] သည် အဆင့်မြင့်ဒိုမိန်းအမည်သစ်များ လျှောက်ထားနိုင်ခွင့်ပြုရန် အင်တာနက်၏ အမည်ပေးစနစ်ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Kanani |first=Rahim |title=.NGO Domain Name in the Works for Global Nonprofit Community |url=https://www.forbes.com/sites/rahimkanani/2012/07/10/ngo-domain-name-in-the-works-for-global-nonprofit-community/ |access-date=2026-06-20 |website=Forbes |language=en}}</ref> Public Interest Registry သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် .ngo ဒိုမိန်းအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုရှိကြောင်း လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite web |last=Sniderman |first=Zachary |date=2011-08-02 |title=With New Domain Names on Market, .ORG Guns for .NGO |url=https://mashable.com/archive/ngo-org-domain-names |access-date=2026-06-20 |website=Mashable |language=en}}</ref>၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလတွင် လျှောက်ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-05-29 |title=Bursting The Dot-Com Bubble: Time For A Dot-Ngo Boom |url=https://www.huffpost.com/entry/dot-ngo-online-interests_b_1553640 |access-date=2026-06-20 |website=HuffPost |language=en}}</ref> ထို့အပြင် PIR သည် .ong အဆင့်မြင့်ဒိုမိန်းကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ၎င်းသည် [[ပြင်သစ်ဘာသာစကား|ပြင်သစ်ဘာသာ]]ဖြင့် "organisation non gouvernementale" ဟုခေါ်သော အလားတူအတိုကောက်စာလုံးဖြစ်ပြီး၊ [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]]၊ [[ပေါ်တူဂီဘာသာစကား|ပေါ်တူဂီ]]၊ [[အီတလီဘာသာစကား|အီတလီ]] နှင့် ရိုမေးနီးယားဘာသာစကား ကဲ့သို့သော အခြား ရိုမန့်စ်ဘာသာစကား (Romance languages) အများအပြားရှိ တူညီသောအသုံးအနှုန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Gruenwald |first=Juliana |last2=Journal |first2=National |date=2012-05-31 |title=.Bank, .global could be coming to your browser |url=https://www.nextgov.com/digital-government/2012/05/bank-global-could-be-coming-your-browser/56006/ |access-date=2026-06-20 |website=Nextgov.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=New .ngo and .ong Web Domains Proposed for Nonprofits - Philanthropy Today - The Chronicle of Philanthropy- Connecting the nonprofit world with news, jobs, and ideas |url=http://philanthropy.com/blogs/philanthropytoday/new-ngo-and-ong-web-domains-proposed-for-nonprofits/47902 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711062737/http://philanthropy.com/blogs/philanthropytoday/new-ngo-and-ong-web-domains-proposed-for-nonprofits/47902 |archive-date=2012-07-11 |access-date=2026-06-20 |website=philanthropy.com |language=en}}</ref> Public Interest Registry ကပင် စီမံခန့်ခွဲပြီး ပိုမိုလူသုံးများလှသည့် .org ဒိုမိန်းနှင့်မတူဘဲ၊ .ngo ဒိုမိန်းသည် မှတ်ပုံတင်မည့်သူ၏ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်း status ကို စစ်ဆေးအတည်ပြုရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများသည် လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်နှင့် အွန်လိုင်းအလှူငွေ လက်ခံသည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်များ၏ တရားဝင်မှုကို အတည်ပြုပေးနိုင်မည့် သီးသန့်ဒိုမိန်း (closed domain) တစ်ခု<ref name=":1">{{Cite web |title=Charities hope .NGO domain will end scams |url=https://www.zdnet.com/article/charities-hope-ngo-domain-will-end-scams/ |access-date=2026-06-20 |website=ZDNET |language=en}}</ref> လိုအပ်ကြောင်း Public Interest Registry ထံ ပြောကြားခဲ့ကြသည်။<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |url=https://www.bizjournals.com/washington/print-edition/2011/10/07/masters-of-your-domain-web-address.html?page=all |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com}}</ref> Public Interest Registry သည် .ngo ဒိုမိန်းများ ရောင်းချရရှိငွေများကိုဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိ NGO များထံ လက်လှမ်းမီစေရန် "NGO လူထုအစီအစဉ်" (NGO Community Program) တစ်ခု ဖော်ဆောင်ရာတွင် အသုံးပြုရန် စီစဉ်ထားသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Petronzio |first=Matt |date=2012-05-31 |title=Internet Non-Profit Applies for New Domains: Meet .ngo and .ong [EXCLUSIVE] |url=https://mashable.com/archive/pir-ngo-domain-extension |access-date=2026-06-20 |website=Mashable |language=en}}</ref> ၎င်းအပြင် NGO များ၏ ရှာဖွေမှုအင်ဂျင် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်လုပ်ခြင်း ([[Search engine optimization|SEO]]) နှင့် မြင်သာနိုင်စွမ်းတို့ကို အထောက်အကူပြုရန် NGO လမ်းညွှန်ဝန်ဆောင်မှု (directory service) တစ်ခု ဖန်တီးရန်နှင့် NGO များ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် လေ့လာနိုင်မည့် သီးသန့်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ရန်လည်း ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref name=":0" /> ဒိုမိန်းအသစ်များကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့မှစ၍ အများပြည်သူသို့ စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref name=":2" /> မူလက မှတ်ပုံတင်သူများသည် .ngo သို့မဟုတ် .ong ဒိုမိန်းအမည်ကို သီးခြားစီ ဝယ်ယူ၍မရဘဲ၊ မှတ်ပုံတင်ခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် .ngo နှင့် .ong နှစ်မျိုးစလုံးတွင် အမည်တူညီသော ဒိုမိန်းအမည်နှစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Creedon |first=Aine |date=2015-05-19 |title=What You Should Know about the New .ONG and .NGO Domains |url=https://nonprofitquarterly.org/what-you-should-know-about-the-new-ong-and-ngo-domains/ |access-date=2026-06-20 |website=Nonprofit Quarterly {{!}} Civic News. Empowering Nonprofits. Advancing Justice. |language=en-US}}</ref> ဤမူဝါဒကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖြေလျှော့ပေးခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ .ngo နှင့် .ong ဒိုမိန်းအမည်များကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မမှီခိုဘဲ သီးခြားစီ လွတ်လပ်စွာ ဝယ်ယူနိုင်ပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-06-01 |title=Domains ending in .ong and .ngo will now be sold separately – Gandi News |url=https://news.gandi.net/en/2022/06/domains-ending-in-ong-and-ngo-will-now-be-sold-separately/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://pir.org/products/ngo-ong-domain/ PIR product page for .ngo and .ong] [[ကဏ္ဍ:အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]] 14u7j05z33s3oqwoq3sg27ik7i15wl3