ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2841 1048999 1047914 2026-08-17T04:37:51Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1048999 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] သည် ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယန်း (ပဒ​ေါင်) ၂၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဗမာ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရှမ်း ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကရင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယော ၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ == သမိ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြားတိုင်းရင်းသားများ ၃ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] mytx7h7bnuvmm24ytdm7fdfekk1l4md 1049000 1048999 2026-08-17T04:43:47Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1049000 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယန်း (ပဒ​ေါင်) ၂၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဗမာ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရှမ်း ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကရင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြား ၅ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ == သမိ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြားတိုင်းရင်းသားများ ၃ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] 35g9h9x13kuf57x7iuqewkcj9ykypqn 1049001 1049000 2026-08-17T04:47:12Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1049001 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] ၃၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယန်း (ပဒ​ေါင်) ၂၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဗမာ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရှမ်း ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကရင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယော၊ ပအိုဝ်း၊ မွန် နှင့် တခြား ၆ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ == သမိ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြားတိုင်းရင်းသားများ ၃ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] qzp806u7l89ytf3k0ps5hoic9zps9j9 1049002 1049001 2026-08-17T04:49:29Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1049002 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] မှာ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယန်း (ပဒ​ေါင်) ၂၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဗမာ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရှမ်း ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကရင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကယော၊ ပအိုဝ်း၊ မွန် နှင့် တခြား ၆ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ == သမိ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြားတိုင်းရင်းသားများ ၃ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] eks9b1vqugbfoypedw9vkiu4rv9zflo 1049003 1049002 2026-08-17T04:59:44Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1049003 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] များဖြစ်ကြသည်။ == သမိ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြားတိုင်းရင်းသားများ ၃ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] itib4x6gp2m12d81of2t06716xywyr3 0 3136 1049013 951326 2026-08-17T08:30:02Z ~2026-45032-79 147062 1049013 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = မန္တလေး တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)=University of Mandalay |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် =MU |တံဆိပ် =Mandalay University Main Building 1.jpg |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = {{my|ပညာသမာ အာဘာနတ္ထိ}} |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = {{start date and years ago|df=yes|1925}} |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ နေဝင်းဦး |မော်ကွန်းထိန်း = |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ = [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] |အကျယ်အဝန်း = ၃၀၀ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက် |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = }} [[File:Main Building Mandalay University.jpg|thumb|မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] '''မန္တလေးတက္ကသိုလ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် တည်ထောင်သော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော သင်ကြားလေ့လာမှု ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ၁၉၂၅ ခုနှစ် တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ==တည်နေရာ== မန္တလေး တက္ကသိုလ်သည် [[မန္တလေးမြို့]]တောင်ဘက် ၇၃လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ် နယ်မြေ အကျယ်အဝန်းမှာ ဧက (၃ဝဝ) မျှ ဖြစ်သည်။ ကျယ်ဝန်း၍ သာယာစိုပြည်သော ရပ်ကွက် တွင်တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင်မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖွင့်လှစ်ချိန်၌ ကျောင်းသားဦးရေ (၃ဝ) ယောက် သာရှိသည်။ ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ မစ္စတာ အယ်ထင်စီ (မဟာဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ် အပါအဝင် ကျောင်းသားဦးရေ (၁၂၉) ယောက် ရှိသည်။ [[File:Razak Hall and Statue of Mandalay University.jpg|thumb|ဦးရာဇတ်ခန်းမနှင့် ရုပ်တု]] ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ ဥပစာကောလိပ်အဆင့်အတန်းမှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း ပို့ချနိုင်သော ယူနီဗာစီတီကောလိပ် အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ကျောင်းသားဦးရေ (၂ဝ၂) ယောက် ရှိသည်။ ကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးကိုလေး၊ အမ်၊ အက်စီ(လန်ဒန်) ဖြစ်သည်။၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှအစပြု၍ သီးခြားတက္ကသိုလ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သီးခြားတက္ကသိုလ် မဖြစ်မီအချိန်ကပင် မန္တလေး၌ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] လက်အောက်ခံ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်နှင့် ဆေးအတတ်သင် ကောလိပ်များရှိခဲ့သည်။ ဆေးကောလိပ်ကို ၁၉၅၄ -၅၅ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်မှာမူ စစ်မဖြစ်ခင်ကပင်တည်ရှိခဲ့သည်။ သီးခြားတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသောအခါ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၌ စိုက်ပျိုးရေး မဟာဌာန၊ ဆေးအတတ်သင် မဟာဌာန၊ ဝိဇ္ဇာမဟာဌာနနှင့် သိပ္ပံမဟာဌာနဟူ၍မဟာဌာန ၄ ခုရှိသည်။ မကွေးဥပစာ ကောလိပ်သည် ယခင်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်လက်အောက်၌ တည်ရှိ၍ မန္တလေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသောအခါ မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်သို့ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ စတင် ရောက်လာသည်။၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ကြီး၌ မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ဥပစာကောလိပ် ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[File:U Ko Lay Statute.jpg|thumb|180px|တည်ထောင်သူ ဒုတိယအဓိပတိ ဦးကိုလေး]] ==၂၀၂၅ မီးလောင်မှု== {{Main|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦမှာ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် လျှပ်စစ်ဝါယာရှော့ဖြစ်ကာ တက္ကသိုလ်၏ ပင်မအဆောက်အဦမှာ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် ပင်မအဆောက်အဦအပါအဝင် အခြားအဆောက်အဦများ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=अस्पताल ढहा, यूनिवर्सिटी में आग और इमारतें जमींदोज; भूकंप के बाद म्यामांर की खौफनाक तस्वीरें |trans-title=Hospital collapsed, university on fire and buildings razed to the ground; horrific pictures of Myanmar after the earthquake |url=https://www.livehindustan.com/photos/hospital-collapsed-university-on-fire-buildings-razed-horrific-pictures-of-myanmar-earthquake-201743155687532-1.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Hindustan (newspaper)|Live Hindustan]] |language=Hindi}}</ref> <ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=影/緬甸強震！曼德勒大學「狂噴濃煙」倒塌起火 傷亡不明 |trans-title=Video/Strong earthquake in Myanmar! Mandalay University collapsed and caught fire with "thick smoke" and casualties unknown |url=https://tw.news.yahoo.com/%E5%BD%B1-%E7%B7%AC%E7%94%B8%E5%BC%B7%E9%9C%87-%E6%9B%BC%E5%BE%B7%E5%8B%92%E5%A4%A7%E5%AD%B8-%E7%8B%82%E5%99%B4%E6%BF%83%E7%85%99-%E5%80%92%E5%A1%8C%E8%B5%B7%E7%81%AB-100210932.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAAzw68zyMDaG44fA-jlLvRF8qzBIvzAaA4IQcVAELGttYaYWYfVlx-ryBZYUVV6kkORU2C7p-aJYAMzJJZWgKdZNpldjEIf7884qc6YknD1rjtn8pdzuJ0zxBmF1NeWSyxmtVGaCWM-mO4cJzMqU2VGLIsps2e2Q_mn3cqt2nob6 |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Yahoo News]] |language=zh}}</ref><ref>{{Cite news |title=JUST IN: Fire and heavy damage at Mandalay University in Myanmar, reports of casualties |url=https://x.com/BNONews/status/1905536257414840630 |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[BNO News]] |language=en}}</ref> ငလျင်လှုပ်ခတ်နေစဉ်တွင် ဆရာ၊ ဆရာမ ၂၆၇ ယောက်သည် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အဖြေလွှာများကို စစ်ဆေး‌နေသည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ အဖြေလွှာပေါင်း ၂၈၁,၀၀၀ ရွက်နီးပါး ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ အယောက်ပေါင်း ၆၃,၀၀၀ နီးပါး စာမေးပွဲကို ပြန်လည်ဖြေ‌ဆိုခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=March 30, 2025 |title=ငလျင်အတွင်း တက္ကသိုလ်ဝင်တမ်း ဖြေဆိုသူ ၆၃ ,၀၀၀ နီးပါး ၏ အဖြေလွှာများ ပျက်စီး |trans-title=Answer sheets of nearly 63,000 university entrance exams damaged in earthquake |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/30/51470 |access-date=August 23, 2025 |publisher=bur.mizzima.com |language=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 29, 2025 |title=မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ကြီး မီးလောင်ခဲ့ခြင်းနှင့်အတူ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အဖြေလွှာများ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ဟုဆို |trans-title=Along with the fire that broke out at Mandalay University's main building, university entrance exam answer sheets from Mandalay, Sagaing, and Kachin states were reportedly destroyed.</ref> ==ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှု== မန္တလေးတက္ကသိုလ် အကြီးအကဲမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကဲ့သို့ ပါမောက္ခချုပ် မဟုတ်ဘဲ ဒုတိယအဓိပတိ ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ခါစ ဒုတိယအဓိပတိမှာ ဦးကိုလေးဖြစ်၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ တက္ကသိုလ် ဒုတိယ အဓိပတိမှာ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးဘစိန် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးသည်မှစ၍ ၁၉၆ဝ - ၆၁ ခုနှစ်အထိ ၊ ဘွဲ့ပေးပြီးခဲ့သော ကျောင်းသားဦးရေမှာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၁၈၇) ယောက်၊ သိပ္ပံဘွဲ့ရ (၁ဝ၅) ယောက်၊ ဝါဏိဇ္ဇဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၈) ယောက်၊ ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ရ (၉) ယောက်၊ သိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ရ (၉) ယောက် ၊ ဆေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၄) ယောက်၊ စိုက်ပျိုးရေး သိပ္ပံဘွဲ့ရ (၃၈) ယောက် ၊ ပိုးမွေးမြူရေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၅) ယောက်၊ အသုံးချ ဓာတုဗေဒသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၃)ယောက်၊ စုစုပေါင်း (၃၆၈) ယောက်ဖြစ်သည်။ [[File:Main Building Mandalay University 1.jpg|thumb|တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များတည်ရှိရာ ပင်မ​ဆောင်]] ၁၉၆၁ - ၆၂ စာသင်နှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ သင်ကြားနေကြသည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ မန္တလေးပင်ရင်းတက္ကသိုလ်တွင် (၂၇၂၅) ယောက်၊ စိုက်ပျိုး ရေးကောလိပ် (၆၁) ယောက်၊ ဆေးကောလိပ် (၂၁၅)ယောက်၊ မကွေး ဥပစာ ကောလိပ် (၂၅၃) ယောက်၊ တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ် (၁ဝ၉) ယောက်၊ စုစုပေါင်း (၃၃၆၃) ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ - ၆၃ ခုနှစ်အထိ မိန်းကလေးကျောင်းဆောင် (၂) ခု၊ ယောက်ျားကလေး ကျောင်းဆောင်(၃) ခုနှင့် စာသင်ခန်းဆောင်(၃) ခုသာ ရှိသည်။ ==တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်မှု== နိုင်ငံတော် အစိုးရဒုတိယ ၄ နှစ် စီမံကိန်းတွင်ဘွဲ့နှင်းသဘင် အဆောက်အအုံ (၁) ခု၊ စာသင်ခန်း အဆောက်အအုံ (၁) ခု ၊ ပိဋကတ်တိုက် (၁) ခု၊ အားကစားရုံ (၁) ခုနှင့် ဆရာဆရာမများ နေအိမ်၊ အလုပ်သမား တန်းလျားများ တက္ကသိုလ်ဝင်းတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ပြီး ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ်အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ဆဲဖြစ်သည်။ ဖွင့်လှစ်ရန် စီမံထား သော မြစ်ကြီးနား ဥပစာကောလိပ် အဆောက်အအုံများ အတွက်ကိုလည်း စီစဉ်ထားသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တက္ကသိုလ် ဖြစ်လာသဖြင့် လိုအပ်သော အဆောက်အအုံများ ယခုမှ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်နေရခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:Mandalay University New Academic Building 2023.jpg|thumb|ငါးထပ်စာသင်ဆောင်သစ်]] တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားကျောင်းသူများမှာ အများအားဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသမှ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့၌ တည်ရှိသော တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မြန်မာတို့၏ ပျောက်ကွယ်လု မတတ် ဖြစ်သော ဓလေ့ထုံးစံ၊မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာတို့၏ အနုပညာစာပေ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာ စသည်တို့ကို တစ်စတစ်စပြန်လည် ထုတ်ဖော်ပေးနေသော တက္ကသိုလ်အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်အောင် တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)၊ အပိုင်း(ခ) </ref> [[File:Convocation Hall. University of Mandalay. Myanmar.jpg|thumb|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ]] ==တက္ကသိုလ်အကြီးအကဲများ== ===မန္တလေးဥပစာကောလိပ်၊ယူနီဗာစီတီကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |၁ |Mr L Htin Si |၁၉၂၅ |၁၉၂၆ |- |၂ |Mr A Brooke |၁၉၂၆ |၁၉၂၇ |- |၃ |Mr A D Marshall |၁၉၂၇ |၁၉၄၂ |- |၄ |[[ကိုလေး၊ ဦး(ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]] |၁၉၄၇ |၁၉၅၈ |} ===မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊မန္တလေးဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိနှင့် ပါမောက္ခချုပ်များ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် ! |- |၁ |[[ဦးကိုလေး(ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]] |၁၉၅၈ |၁၉၆၀ | rowspan="2" |ဒုတိယအဓိပတိ |- |၂ |ဦးဘလတ်<br>ဦးလှအုန်း<br>ဦးလှအုန်း |၁၉၆၀ |၁၉၆၁ |- |၃ |ဦးဘစိန် |၁၉၆၁ |၁၉၆၂ | rowspan="20" |ပါမောက္ခချုပ် |- |၄ |ဒေါက်တာကိုကိုလေး |၁၉၆၂ |၁၉၆၅ |- |၅ |ဦးကျော်ရင် |၁၉၆၅ |၁၉၆၆ |- |၆ |ဦးဘတုတ် |၁၉၆၆ |၁၉၆၉ |- |၇ |ဦးလှရွေ |၁၉၆၉ |၁၉၇၃ |- |၈ |ဦးနက် |၁၉၇၃ |၁၉၇၅ |- |၉ |ဦးကျော်မြင့် |၁၉၇၅ |၁၉၈၆ |- |၁၀ |ဒေါက်တာကျော်စိန် |၁၉၈၆ |၁၉၈၈ |- |၁၁ |ဒေါက်တာထွန်းမောင် |၁၉၈၈ |၁၉၉၂ |- |၁၂ |ဦးတင်မောင် |၁၉၉၂ |၁၉၉၄ |- |၁၃ |ဒေါက်တာသိမ်းမြင့် |၁၉၉၄ |၁၉၉၈ |- |၁၄ |ဦးလူနီ |၁၉၉၈ |၂၀၀၂ |- |၁၅ |ဒေါက်တာညွန့်လွင် |၂၀၀၂ |၂၀၀၆ |- |၁၆ |[[မြအေး၊ ဦး (ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာမြအေး]] |၂၀၀၆ |၂၀၁၀ |- |၁၇ |ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် |၂၀၁၀ |၂၀၁၃ |- |၁၈ |[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] |၂၀၁၃ |၂၀၁၅ |- |၁၉ |​ဒေါက်တာ​စောပြုံးနိုင် | | |- |၂၀ |ဒေါက်တာသီတာဝင်း | |၂၈.၁.၂၀၂၀ |- |၂၁ |​ဒေါက်တာသိန်းဝင်း {{small|(ယာယီ)}} |၂၀၂၀ |၂.၃.၂၀၂၁ |- |၂၂ |​ဒေါက်တာတင်ထွန်း | ၂.၃.၂၀၂၁ |၂၀၂၅ |- |၂၃ |ဒေါက်တာနေဝင်းဦး |၂၀၂၅ |ယနေ့ထိ |} == ကိုးကား == <references/>{{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ]] mwq29c0brgsoqxu2bw2lmf89aa5i5qj 1049015 1049013 2026-08-17T08:34:58Z ~2026-45032-79 147062 1049015 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = မန္တလေး တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)=University of Mandalay |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် =MU |တံဆိပ် =Mandalay University Main Building 1.jpg |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = {{my|ပညာသမာ အာဘာနတ္ထိ}} |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = {{start date and years ago|df=yes|1925}} |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ နေဝင်းဦး |မော်ကွန်းထိန်း = |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ = [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] |အကျယ်အဝန်း = ၃၀၀ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက် |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = }} [[File:Main Building Mandalay University.jpg|thumb|မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] '''မန္တလေးတက္ကသိုလ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် တည်ထောင်သော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော သင်ကြားလေ့လာမှု ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ၁၉၂၅ ခုနှစ် တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ==တည်နေရာ== မန္တလေး တက္ကသိုလ်သည် [[မန္တလေးမြို့]]တောင်ဘက် ၇၃လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ် နယ်မြေ အကျယ်အဝန်းမှာ ဧက (၃ဝဝ) မျှ ဖြစ်သည်။ ကျယ်ဝန်း၍ သာယာစိုပြည်သော ရပ်ကွက် တွင်တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင်မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖွင့်လှစ်ချိန်၌ ကျောင်းသားဦးရေ (၃ဝ) ယောက် သာရှိသည်။ ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ မစ္စတာ အယ်ထင်စီ (မဟာဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ် အပါအဝင် ကျောင်းသားဦးရေ (၁၂၉) ယောက် ရှိသည်။ [[File:Razak Hall and Statue of Mandalay University.jpg|thumb|ဦးရာဇတ်ခန်းမနှင့် ရုပ်တု]] ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ ဥပစာကောလိပ်အဆင့်အတန်းမှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း ပို့ချနိုင်သော ယူနီဗာစီတီကောလိပ် အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ကျောင်းသားဦးရေ (၂ဝ၂) ယောက် ရှိသည်။ ကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးကိုလေး၊ အမ်၊ အက်စီ(လန်ဒန်) ဖြစ်သည်။၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှအစပြု၍ သီးခြားတက္ကသိုလ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သီးခြားတက္ကသိုလ် မဖြစ်မီအချိန်ကပင် မန္တလေး၌ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] လက်အောက်ခံ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်နှင့် ဆေးအတတ်သင် ကောလိပ်များရှိခဲ့သည်။ ဆေးကောလိပ်ကို ၁၉၅၄ -၅၅ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်မှာမူ စစ်မဖြစ်ခင်ကပင်တည်ရှိခဲ့သည်။ သီးခြားတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသောအခါ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၌ စိုက်ပျိုးရေး မဟာဌာန၊ ဆေးအတတ်သင် မဟာဌာန၊ ဝိဇ္ဇာမဟာဌာနနှင့် သိပ္ပံမဟာဌာနဟူ၍မဟာဌာန ၄ ခုရှိသည်။ မကွေးဥပစာ ကောလိပ်သည် ယခင်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်လက်အောက်၌ တည်ရှိ၍ မန္တလေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသောအခါ မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်သို့ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ စတင် ရောက်လာသည်။၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ကြီး၌ မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ဥပစာကောလိပ် ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[File:U Ko Lay Statute.jpg|thumb|180px|တည်ထောင်သူ ဒုတိယအဓိပတိ ဦးကိုလေး]] ==၂၀၂၅ မီးလောင်မှု== {{Main|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦမှာ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် လျှပ်စစ်ဝါယာရှော့ဖြစ်ကာ တက္ကသိုလ်၏ ပင်မအဆောက်အဦမှာ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် ပင်မအဆောက်အဦအပါအဝင် အခြားအဆောက်အဦများ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=अस्पताल ढहा, यूनिवर्सिटी में आग और इमारतें जमींदोज; भूकंप के बाद म्यामांर की खौफनाक तस्वीरें |trans-title=Hospital collapsed, university on fire and buildings razed to the ground; horrific pictures of Myanmar after the earthquake |url=https://www.livehindustan.com/photos/hospital-collapsed-university-on-fire-buildings-razed-horrific-pictures-of-myanmar-earthquake-201743155687532-1.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Hindustan (newspaper)|Live Hindustan]] |language=Hindi}}</ref> <ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=影/緬甸強震！曼德勒大學「狂噴濃煙」倒塌起火 傷亡不明 |trans-title=Video/Strong earthquake in Myanmar! Mandalay University collapsed and caught fire with "thick smoke" and casualties unknown |url=https://tw.news.yahoo.com/%E5%BD%B1-%E7%B7%AC%E7%94%B8%E5%BC%B7%E9%9C%87-%E6%9B%BC%E5%BE%B7%E5%8B%92%E5%A4%A7%E5%AD%B8-%E7%8B%82%E5%99%B4%E6%BF%83%E7%85%99-%E5%80%92%E5%A1%8C%E8%B5%B7%E7%81%AB-100210932.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAAzw68zyMDaG44fA-jlLvRF8qzBIvzAaA4IQcVAELGttYaYWYfVlx-ryBZYUVV6kkORU2C7p-aJYAMzJJZWgKdZNpldjEIf7884qc6YknD1rjtn8pdzuJ0zxBmF1NeWSyxmtVGaCWM-mO4cJzMqU2VGLIsps2e2Q_mn3cqt2nob6 |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Yahoo News]] |language=zh}}</ref><ref>{{Cite news |title=JUST IN: Fire and heavy damage at Mandalay University in Myanmar, reports of casualties |url=https://x.com/BNONews/status/1905536257414840630 |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[BNO News]] |language=en}}</ref> ငလျင်လှုပ်ခတ်နေစဉ်တွင် ဆရာ၊ ဆရာမ ၂၆၇ ယောက်သည် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အဖြေလွှာများကို စစ်ဆေး‌နေသည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ အဖြေလွှာပေါင်း ၂၈၁,၀၀၀ ရွက်နီးပါး ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ အယောက်ပေါင်း ၆၃,၀၀၀ နီးပါး စာမေးပွဲကို ပြန်လည်ဖြေ‌ဆိုခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=March 30, 2025 |title=ငလျင်အတွင်း တက္ကသိုလ်ဝင်တမ်း ဖြေဆိုသူ ၆၃ ,၀၀၀ နီးပါး ၏ အဖြေလွှာများ ပျက်စီး |trans-title=Answer sheets of nearly 63,000 university entrance exams damaged in earthquake |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/30/51470 |access-date=August 23, 2025 |publisher=bur.mizzima.com |language=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 29, 2025 |title=မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ကြီး မီးလောင်ခဲ့ခြင်းနှင့်အတူ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အဖြေလွှာများ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ဟုဆို |trans-title=Along with the fire that broke out at Mandalay University's main building, university entrance exam answer sheets from Mandalay, Sagaing, and Kachin states were reportedly destroyed.</ref> ==ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှု== မန္တလေးတက္ကသိုလ် အကြီးအကဲမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကဲ့သို့ ပါမောက္ခချုပ် မဟုတ်ဘဲ ဒုတိယအဓိပတိ ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ခါစ ဒုတိယအဓိပတိမှာ ဦးကိုလေးဖြစ်၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ တက္ကသိုလ် ဒုတိယ အဓိပတိမှာ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးဘစိန် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးသည်မှစ၍ ၁၉၆ဝ - ၆၁ ခုနှစ်အထိ ၊ ဘွဲ့ပေးပြီးခဲ့သော ကျောင်းသားဦးရေမှာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၁၈၇) ယောက်၊ သိပ္ပံဘွဲ့ရ (၁ဝ၅) ယောက်၊ ဝါဏိဇ္ဇဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၈) ယောက်၊ ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ရ (၉) ယောက်၊ သိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ရ (၉) ယောက် ၊ ဆေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၄) ယောက်၊ စိုက်ပျိုးရေး သိပ္ပံဘွဲ့ရ (၃၈) ယောက် ၊ ပိုးမွေးမြူရေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၅) ယောက်၊ အသုံးချ ဓာတုဗေဒသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၃)ယောက်၊ စုစုပေါင်း (၃၆၈) ယောက်ဖြစ်သည်။ [[File:Main Building Mandalay University 1.jpg|thumb|တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များတည်ရှိရာ ပင်မ​ဆောင်]] ၁၉၆၁ - ၆၂ စာသင်နှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ သင်ကြားနေကြသည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ မန္တလေးပင်ရင်းတက္ကသိုလ်တွင် (၂၇၂၅) ယောက်၊ စိုက်ပျိုး ရေးကောလိပ် (၆၁) ယောက်၊ ဆေးကောလိပ် (၂၁၅)ယောက်၊ မကွေး ဥပစာ ကောလိပ် (၂၅၃) ယောက်၊ တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ် (၁ဝ၉) ယောက်၊ စုစုပေါင်း (၃၃၆၃) ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ - ၆၃ ခုနှစ်အထိ မိန်းကလေးကျောင်းဆောင် (၂) ခု၊ ယောက်ျားကလေး ကျောင်းဆောင်(၃) ခုနှင့် စာသင်ခန်းဆောင်(၃) ခုသာ ရှိသည်။ ==တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်မှု== နိုင်ငံတော် အစိုးရဒုတိယ ၄ နှစ် စီမံကိန်းတွင်ဘွဲ့နှင်းသဘင် အဆောက်အအုံ (၁) ခု၊ စာသင်ခန်း အဆောက်အအုံ (၁) ခု ၊ ပိဋကတ်တိုက် (၁) ခု၊ အားကစားရုံ (၁) ခုနှင့် ဆရာဆရာမများ နေအိမ်၊ အလုပ်သမား တန်းလျားများ တက္ကသိုလ်ဝင်းတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ပြီး ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ်အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ဆဲဖြစ်သည်။ ဖွင့်လှစ်ရန် စီမံထား သော မြစ်ကြီးနား ဥပစာကောလိပ် အဆောက်အအုံများ အတွက်ကိုလည်း စီစဉ်ထားသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တက္ကသိုလ် ဖြစ်လာသဖြင့် လိုအပ်သော အဆောက်အအုံများ ယခုမှ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်နေရခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:Mandalay University New Academic Building 2023.jpg|thumb|ငါးထပ်စာသင်ဆောင်သစ်]] တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားကျောင်းသူများမှာ အများအားဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသမှ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့၌ တည်ရှိသော တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မြန်မာတို့၏ ပျောက်ကွယ်လု မတတ် ဖြစ်သော ဓလေ့ထုံးစံ၊မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာတို့၏ အနုပညာစာပေ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာ စသည်တို့ကို တစ်စတစ်စပြန်လည် ထုတ်ဖော်ပေးနေသော တက္ကသိုလ်အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်အောင် တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)၊ အပိုင်း(ခ) </ref> [[File:Convocation Hall. University of Mandalay. Myanmar.jpg|thumb|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ]] ==တက္ကသိုလ်အကြီးအကဲများ== ===မန္တလေးဥပစာကောလိပ်၊ယူနီဗာစီတီကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |၁ |Mr L Htin Si |၁၉၂၅ |၁၉၂၆ |- |၂ |Mr A Brooke |၁၉၂၆ |၁၉၂၇ |- |၃ |Mr A D Marshall |၁၉၂၇ |၁၉၄၂ |- |၄ |[[ကိုလေး၊ ဦး(ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]] |၁၉၄၇ |၁၉၅၈ |} ===မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊မန္တလေးဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိနှင့် ပါမောက္ခချုပ်များ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် ! |- |၁ |[[ဦးကိုလေး(ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]] |၁၉၅၈ |၁၉၆၀ | rowspan="2" |ဒုတိယအဓိပတိ |- |၂ |ဦးဘလတ်<br>ဦးလှအုန်း<br>ဦးလှအုန်း |၁၉၆၀ |၁၉၆၁ |- |၃ |ဦးဘစိန် |၁၉၆၁ |၁၉၆၂ | rowspan="20" |ပါမောက္ခချုပ် |- |၄ |ဒေါက်တာကိုကိုလေး |၁၉၆၂ |၁၉၆၅ |- |၅ |ဦးကျော်ရင် |၁၉၆၅ |၁၉၆၆ |- |၆ |ဦးဘတုတ် |၁၉၆၆ |၁၉၆၉ |- |၇ |ဦးလှရွေ |၁၉၆၉ |၁၉၇၃ |- |၈ |ဦးနက် |၁၉၇၃ |၁၉၇၅ |- |၉ |ဦးကျော်မြင့် |၁၉၇၅ |၁၉၈၆ |- |၁၀ |ဒေါက်တာကျော်စိန် |၁၉၈၆ |၁၉၈၈ |- |၁၁ |ဒေါက်တာထွန်းမောင် |၁၉၈၈ |၁၉၉၂ |- |၁၂ |ဦးတင်မောင် |၁၉၉၂ |၁၉၉၄ |- |၁၃ |ဒေါက်တာသိမ်းမြင့် |၁၉၉၄ |၁၉၉၈ |- |၁၄ |ဦးလူနီ |၁၉၉၈ |၂၀၀၂ |- |၁၅ |ဒေါက်တာညွန့်လွင် |၂၀၀၂ |၂၀၀၆ |- |၁၆ |[[မြအေး၊ ဦး (ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာမြအေး]] |၂၀၀၆ |၂၀၁၀ |- |၁၇ |ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် |၂၀၁၀ |၂၀၁၃ |- |၁၈ |[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] |၂၀၁၃ |၂၀၁၅ |- |၁၉ |​ဒေါက်တာ​စောပြုံးနိုင် | | |- |၂၀ |ဒေါက်တာသီတာဝင်း | |၂၈.၁.၂၀၂၀ |- |၂၁ |​ဒေါက်တာသိန်းဝင်း {{small|(ယာယီ)}} |၂၀၂၀ |၂.၃.၂၀၂၁ |- |၂၂ |​ဒေါက်တာတင်ထွန်း | ၂.၃.၂၀၂၁ |၂၀၂၅ |- |၂၃ |ဒေါက်တာနေဝင်းဦး |၂၀၂၅ |ယနေ့ထိ |} == ကိုးကား == <references/>{{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} </br /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ]] o5m0cyl572ovb84mzxfpu3wo5sdb2rv 1049017 1049015 2026-08-17T08:49:12Z ~2026-45032-79 147062 1049017 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = မန္တလေး တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)=University of Mandalay |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် =MU |တံဆိပ် =Mandalay University Main Building 1.jpg |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = {{my|ပညာသမာ အာဘာနတ္ထိ}} |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = {{start date and years ago|df=yes|1925}} |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ နေဝင်းဦး |မော်ကွန်းထိန်း = |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ = [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] |အကျယ်အဝန်း = ၃၀၀ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက် |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = }} [[File:Main Building Mandalay University.jpg|thumb|မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] '''မန္တလေးတက္ကသိုလ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် တည်ထောင်သော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော သင်ကြားလေ့လာမှု ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ၁၉၂၅ ခုနှစ် တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ==တည်နေရာ== မန္တလေး တက္ကသိုလ်သည် [[မန္တလေးမြို့]]တောင်ဘက် ၇၃လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ် နယ်မြေ အကျယ်အဝန်းမှာ ဧက (၃ဝဝ) မျှ ဖြစ်သည်။ ကျယ်ဝန်း၍ သာယာစိုပြည်သော ရပ်ကွက် တွင်တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင်မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖွင့်လှစ်ချိန်၌ ကျောင်းသားဦးရေ (၃ဝ) ယောက် သာရှိသည်။ ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ မစ္စတာ အယ်ထင်စီ (မဟာဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ် အပါအဝင် ကျောင်းသားဦးရေ (၁၂၉) ယောက် ရှိသည်။ [[File:Razak Hall and Statue of Mandalay University.jpg|thumb|ဦးရာဇတ်ခန်းမနှင့် ရုပ်တု]] ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ ဥပစာကောလိပ်အဆင့်အတန်းမှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း ပို့ချနိုင်သော ယူနီဗာစီတီကောလိပ် အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ကျောင်းသားဦးရေ (၂ဝ၂) ယောက် ရှိသည်။ ကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးကိုလေး၊ အမ်၊ အက်စီ(လန်ဒန်) ဖြစ်သည်။၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှအစပြု၍ သီးခြားတက္ကသိုလ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သီးခြားတက္ကသိုလ် မဖြစ်မီအချိန်ကပင် မန္တလေး၌ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] လက်အောက်ခံ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်နှင့် ဆေးအတတ်သင် ကောလိပ်များရှိခဲ့သည်။ ဆေးကောလိပ်ကို ၁၉၅၄ -၅၅ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်မှာမူ စစ်မဖြစ်ခင်ကပင်တည်ရှိခဲ့သည်။ သီးခြားတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသောအခါ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၌ စိုက်ပျိုးရေး မဟာဌာန၊ ဆေးအတတ်သင် မဟာဌာန၊ ဝိဇ္ဇာမဟာဌာနနှင့် သိပ္ပံမဟာဌာနဟူ၍မဟာဌာန ၄ ခုရှိသည်။ မကွေးဥပစာ ကောလိပ်သည် ယခင်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်လက်အောက်၌ တည်ရှိ၍ မန္တလေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသောအခါ မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်သို့ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ စတင် ရောက်လာသည်။၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ကြီး၌ မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ဥပစာကောလိပ် ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[File:U Ko Lay Statute.jpg|thumb|180px|တည်ထောင်သူ ဒုတိယအဓိပတိ ဦးကိုလေး]] ==၂၀၂၅ မီးလောင်မှု== {{Main|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦမှာ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် လျှပ်စစ်ဝါယာရှော့ဖြစ်ကာ တက္ကသိုလ်၏ ပင်မအဆောက်အဦမှာ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် ပင်မအဆောက်အဦအပါအဝင် အခြားအဆောက်အဦများ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=अस्पताल ढहा, यूनिवर्सिटी में आग और इमारतें जमींदोज; भूकंप के बाद म्यामांर की खौफनाक तस्वीरें |trans-title=Hospital collapsed, university on fire and buildings razed to the ground; horrific pictures of Myanmar after the earthquake |url=https://www.livehindustan.com/photos/hospital-collapsed-university-on-fire-buildings-razed-horrific-pictures-of-myanmar-earthquake-201743155687532-1.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Hindustan (newspaper)|Live Hindustan]] |language=Hindi}}</ref> <ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=影/緬甸強震！曼德勒大學「狂噴濃煙」倒塌起火 傷亡不明 |trans-title=Video/Strong earthquake in Myanmar! Mandalay University collapsed and caught fire with "thick smoke" and casualties unknown |url=https://tw.news.yahoo.com/%E5%BD%B1-%E7%B7%AC%E7%94%B8%E5%BC%B7%E9%9C%87-%E6%9B%BC%E5%BE%B7%E5%8B%92%E5%A4%A7%E5%AD%B8-%E7%8B%82%E5%99%B4%E6%BF%83%E7%85%99-%E5%80%92%E5%A1%8C%E8%B5%B7%E7%81%AB-100210932.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAAzw68zyMDaG44fA-jlLvRF8qzBIvzAaA4IQcVAELGttYaYWYfVlx-ryBZYUVV6kkORU2C7p-aJYAMzJJZWgKdZNpldjEIf7884qc6YknD1rjtn8pdzuJ0zxBmF1NeWSyxmtVGaCWM-mO4cJzMqU2VGLIsps2e2Q_mn3cqt2nob6 |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Yahoo News]] |language=zh}}</ref><ref>{{Cite news |title=JUST IN: Fire and heavy damage at Mandalay University in Myanmar, reports of casualties |url=https://x.com/BNONews/status/1905536257414840630 |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[BNO News]] |language=en}}</ref> ငလျင်လှုပ်ခတ်နေစဉ်တွင် ဆရာ၊ ဆရာမ ၂၆၇ ယောက်သည် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အဖြေလွှာများကို စစ်ဆေး‌နေသည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ အဖြေလွှာပေါင်း ၂၈၁,၀၀၀ ရွက်နီးပါး ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ အယောက်ပေါင်း ၆၃,၀၀၀ နီးပါး စာမေးပွဲကို ပြန်လည်ဖြေ‌ဆိုခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=March 30, 2025 |title=ငလျင်အတွင်း တက္ကသိုလ်ဝင်တမ်း ဖြေဆိုသူ ၆၃ ,၀၀၀ နီးပါး ၏ အဖြေလွှာများ ပျက်စီး |trans-title=Answer sheets of nearly 63,000 university entrance exams damaged in earthquake |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/30/51470 |access-date=August 23, 2025 |publisher=bur.mizzima.com |language=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 29, 2025 |title=မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ကြီး မီးလောင်ခဲ့ခြင်းနှင့်အတူ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အဖြေလွှာများ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ဟုဆို |trans-title=Along with the fire that broke out at Mandalay University's main building, university entrance exam answer sheets from Mandalay, Sagaing, and Kachin states were reportedly destroyed.</ref> ==ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှု== မန္တလေးတက္ကသိုလ် အကြီးအကဲမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကဲ့သို့ ပါမောက္ခချုပ် မဟုတ်ဘဲ ဒုတိယအဓိပတိ ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ခါစ ဒုတိယအဓိပတိမှာ ဦးကိုလေးဖြစ်၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ တက္ကသိုလ် ဒုတိယ အဓိပတိမှာ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးဘစိန် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးသည်မှစ၍ ၁၉၆ဝ - ၆၁ ခုနှစ်အထိ ၊ ဘွဲ့ပေးပြီးခဲ့သော ကျောင်းသားဦးရေမှာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၁၈၇) ယောက်၊ သိပ္ပံဘွဲ့ရ (၁ဝ၅) ယောက်၊ ဝါဏိဇ္ဇဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၈) ယောက်၊ ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ရ (၉) ယောက်၊ သိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ရ (၉) ယောက် ၊ ဆေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၄) ယောက်၊ စိုက်ပျိုးရေး သိပ္ပံဘွဲ့ရ (၃၈) ယောက် ၊ ပိုးမွေးမြူရေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၅) ယောက်၊ အသုံးချ ဓာတုဗေဒသိပ္ပံဘွဲ့ရ (၃)ယောက်၊ စုစုပေါင်း (၃၆၈) ယောက်ဖြစ်သည်။ [[File:Main Building Mandalay University 1.jpg|thumb|တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များတည်ရှိရာ ပင်မ​ဆောင်]] ၁၉၆၁ - ၆၂ စာသင်နှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ သင်ကြားနေကြသည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ မန္တလေးပင်ရင်းတက္ကသိုလ်တွင် (၂၇၂၅) ယောက်၊ စိုက်ပျိုး ရေးကောလိပ် (၆၁) ယောက်၊ ဆေးကောလိပ် (၂၁၅)ယောက်၊ မကွေး ဥပစာ ကောလိပ် (၂၅၃) ယောက်၊ တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ် (၁ဝ၉) ယောက်၊ စုစုပေါင်း (၃၃၆၃) ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ - ၆၃ ခုနှစ်အထိ မိန်းကလေးကျောင်းဆောင် (၂) ခု၊ ယောက်ျားကလေး ကျောင်းဆောင်(၃) ခုနှင့် စာသင်ခန်းဆောင်(၃) ခုသာ ရှိသည်။ ==တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်မှု== နိုင်ငံတော် အစိုးရဒုတိယ ၄ နှစ် စီမံကိန်းတွင်ဘွဲ့နှင်းသဘင် အဆောက်အအုံ (၁) ခု၊ စာသင်ခန်း အဆောက်အအုံ (၁) ခု ၊ ပိဋကတ်တိုက် (၁) ခု၊ အားကစားရုံ (၁) ခုနှင့် ဆရာဆရာမများ နေအိမ်၊ အလုပ်သမား တန်းလျားများ တက္ကသိုလ်ဝင်းတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ပြီး ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ်အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ဆဲဖြစ်သည်။ ဖွင့်လှစ်ရန် စီမံထား သော မြစ်ကြီးနား ဥပစာကောလိပ် အဆောက်အအုံများ အတွက်ကိုလည်း စီစဉ်ထားသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တက္ကသိုလ် ဖြစ်လာသဖြင့် လိုအပ်သော အဆောက်အအုံများ ယခုမှ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်နေရခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:Mandalay University New Academic Building 2023.jpg|thumb|ငါးထပ်စာသင်ဆောင်သစ်]] တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားကျောင်းသူများမှာ အများအားဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသမှ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့၌ တည်ရှိသော တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မြန်မာတို့၏ ပျောက်ကွယ်လု မတတ် ဖြစ်သော ဓလေ့ထုံးစံ၊မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာတို့၏ အနုပညာစာပေ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာ စသည်တို့ကို တစ်စတစ်စပြန်လည် ထုတ်ဖော်ပေးနေသော တက္ကသိုလ်အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်အောင် တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)၊ အပိုင်း(ခ) </ref> [[File:Convocation Hall. University of Mandalay. Myanmar.jpg|thumb|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ]] ==တက္ကသိုလ်အကြီးအကဲများ== ===မန္တလေးဥပစာကောလိပ်၊ယူနီဗာစီတီကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |၁ |Mr L Htin Si |၁၉၂၅ |၁၉၂၆ |- |၂ |Mr A Brooke |၁၉၂၆ |၁၉၂၇ |- |၃ |Mr A D Marshall |၁၉၂၇ |၁၉၄၂ |- |၄ |[[ကိုလေး၊ ဦး(ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]] |၁၉၄၇ |၁၉၅၈ |} ===မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊မန္တလေးဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိနှင့် ပါမောက္ခချုပ်များ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် ! |- |၁ |[[ဦးကိုလေး(ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]] |၁၉၅၈ |၁၉၆၀ | rowspan="2" |ဒုတိယအဓိပတိ |- |၂ |ဦးဘလတ်<br>ဦးလှအုန်း<br>ဦးလှအုန်း |၁၉၆၀ |၁၉၆၁ |- |၃ |ဦးဘစိန် |၁၉၆၁ |၁၉၆၂ | rowspan="20" |ပါမောက္ခချုပ် |- |၄ |ဒေါက်တာကိုကိုလေး |၁၉၆၂ |၁၉၆၅ |- |၅ |ဦးကျော်ရင် |၁၉၆၅ |၁၉၆၆ |- |၆ |ဦးဘတုတ် |၁၉၆၆ |၁၉၆၉ |- |၇ |ဦးလှရွေ |၁၉၆၉ |၁၉၇၃ |- |၈ |ဦးနက် |၁၉၇၃ |၁၉၇၅ |- |၉ |ဦးကျော်မြင့် |၁၉၇၅ |၁၉၈၆ |- |၁၀ |ဒေါက်တာကျော်စိန် |၁၉၈၆ |၁၉၈၈ |- |၁၁ |ဒေါက်တာထွန်းမောင် |၁၉၈၈ |၁၉၉၂ |- |၁၂ |ဦးတင်မောင် |၁၉၉၂ |၁၉၉၄ |- |၁၃ |ဒေါက်တာသိမ်းမြင့် |၁၉၉၄ |၁၉၉၈ |- |၁၄ |ဦးလူနီ |၁၉၉၈ |၂၀၀၂ |- |၁၅ |ဒေါက်တာညွန့်လွင် |၂၀၀၂ |၂၀၀၆ |- |၁၆ |[[မြအေး၊ ဦး (ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာမြအေး]] |၂၀၀၆ |၂၀၁၀ |- |၁၇ |ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် |၂၀၁၀ |၂၀၁၃ |- |၁၈ |[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] |၂၀၁၃ |၂၀၁၅ |- |၁၉ |​ဒေါက်တာ​စောပြုံးနိုင် | | |- |၂၀ |ဒေါက်တာသီတာဝင်း | |၂၈.၁.၂၀၂၀ |- |၂၁ |​ဒေါက်တာသိန်းဝင်း {{small|(ယာယီ)}} |၂၀၂၀ |၂.၃.၂၀၂၁ |- |၂၂ |​ဒေါက်တာတင်ထွန်း | ၂.၃.၂၀၂၁ |၂၀၂၅ |- |၂၃ |ဒေါက်တာနေဝင်းဦး |၂၀၂၅ |ယနေ့ထိ |} == ကိုးကား == <references/> </br />{{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ]] r7zf55wa9z4v82fr5er3qm0r238uutp 10 3466 1048989 427895 2026-08-17T02:36:49Z CommonsDelinker 115 Replacing Flag_of_Tuvalu_(1996–1997).svg with [[File:Flag_of_Tuvalu_(1995–1997).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · See: https://www.wipo.int/wipolex/en 1048989 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = တူဗားလူနိုင်ငံ | shortname alias = တူဗားလူ | flag alias = Flag of Tuvalu.svg | flag alias-1976 = Flag of Tuvalu (1976–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Tuvalu (1978–1995).svg | flag alias-oct1995 = Flag of Tuvalu (1995).svg | flag alias-1995 = Flag of Tuvalu (1995–1997).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1976 | var2 = 1978 | var3 = oct1995 | var4 = 1995 | redir1 = TUV | redir2 = Tuvalu | related1 = Gilbert and Ellice Islands </noinclude> }} 5t80fq85412yrabju6yhlqd0obpcfrz 0 3600 1049004 1047601 2026-08-17T06:06:36Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ */ 1049004 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}} သို့မဟုတ် ''Burmans''၊ {{IPAc-en|b|ə|ˈ|m|ɑː|r}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွှယ်မှုများအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီး]]၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၆၈.၇၈% (အကြမ်းဖျင်း ၃၆ သန်းခန့်မျှ) ရှိကြပြီး၊ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|၂၀၀၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] ပုဒ်မ ၄၅၀ အရ ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |year=2008 |chapter=အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ |pages=စာ-၁၇၁ |quote=ပုဒ်မ ၄၅၀။ မြန်မာဘာသာစကားသည် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။}}</ref> <ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Burmese family portrait.JPG | image_caption = အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ၂၀ ရာစုအလှည့်တွင် ဗမာမိသားစုပုံ | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} သမိုင်းဦးကာလက တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် [[ပုဂံ]] မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]၊ [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]] နှင့် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]] စသည့် ထင်ရှားသော အင်ပါယာကြီးများကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစက်သည် မြန်မာ့ပထဝီဝင် နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ အခြားသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအပေါ်တွင်သာမက အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများအထိပါ ခေတ်အဆက်ဆက် ကျယ်ပြန့်စွာ ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref><ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ဗမာလူမျိုး အများစုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု|နတ်ကိုးကွယ်မှု]] နှင့်လည်း ဒွန်တွဲလျက်ရှိသည်။ ဗမာတို့၏ ဗိသုကာအတတ်၊ စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်တွင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရောယှက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ထို့အပြင် သနပ်ခါး လိမ်းခြယ်ခြင်းကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ကိုယ်ပိုင် လူမှုထုံးတမ်းစဉ်လာများ နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များ (ဥပမာ - [[သင်္ကြန်|မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်]]၊ [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်]]) သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ယနေ့တိုင် အရှိန်အဝါကြီးမားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Spiro1982">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref><ref name="CulturalBurma">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၉)၊ "ဗမာလူမျိုးနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"။</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ဟူသော ဝေါဟာရနှစ်ခုသည် အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာသော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အသံထွက်နှင့် အသုံးအနှုန်း ရောထွေးမှုများ သမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိခဲ့သည်။<ref name="ThantMyintU">{{cite book |last1=Thant Myint-U |title=The Making of Modern Burma |url=https://archive.org/details/makingofmodernbu0000than |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |pages=[https://archive.org/details/makingofmodernbu0000than/page/85 85]–88}}</ref> "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ကျောက်စာအထောက်အထားအဖြစ် ၁၂ ရာစု [[ပုဂံခေတ်]] ကျောက်စာများ (ဥပမာ- ခရစ်နှစ် ၁၁၉၀ ပြည့်နှစ်ထိုး ရှင်ဒိသာပါမောက်ကျောက်စာ) တင် "မြမ္မာ" (Mranma) ဟု စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Luce">{{cite book |last1=Luce |first1=G.H. |title=Old Burma-Early Pagan |publisher=J.J. Augustin |year=1969 |pages=98–102}}</ref> ၎င်း၏ ဆင်းသက်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက ယူဆချက် (၂) ခု ရှိသည်။ရာဇဝင်ဆိုင်ရာ ယူဆချက်အရ ရှေးမြန်မာ ရာဇဝင်ဆရာများနှင့် ပါဠိစာပေပညာရှင်များက ကမ္ဘာဦး "ဗြဟ္မာ" (Brahma) လူသားများဟူသော ပုဒ်မှ ရွေ့လျောကာ "ဗြမ္မာ"၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "မြမ္မာ" နှင့် "မြန်မာ" ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Hmannan">{{cite book |last1=တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို |title=မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ |year=၂၀၀၃ |pages=၃၅–၄၀}}</ref>ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များကမူ မြန်မာဟူသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စကားလုံးဖြစ်သည့် လျင်မြန်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မြန်" နှင့် သန်မာခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မာ" တို့ ပေါင်းစပ်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="ThanTun">{{cite book |last1=Than Tun |title=Studies in Burmese History, Volume 1 |publisher=Maha Dagon Publishing |year=၁၉၆၄ |pages=၅၂–၆၀}}</ref> "ဗမာ" (Bamar) ဆိုသည်မှာ "မြန်မာ" (Mranma) ဟူသော စကားလုံးကို နှုတ်ကပတ်ပြောဆိုရာ၌ အသံလွယ်ကူအောင် ရွေ့လျောခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည့် စကားပြောအသုံးအနှုန်း (Colloquial form) မျှသာ ဖြစ်သည်။<ref name="Wheatley">{{cite journal |last1=Wheatley |first1=Julian K. |title=Burmese as a Western Tibeto-Burman Language |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=၅ |year=၁၉၈၀ |pages=၄၁–၄၇}}</ref> ဗမာစကားတွင် အက္ခရာ "မြ" (Mr-) သံသည် ကာလကြာသောအခါ အသံပေါ့ပါးသွားပြီး "ဗ" (B-) သံသို့ ပြောင်းလဲသွားလေ့ ရှိသဖြင့် ရေးတော့ "မြန်မာ"၊ ဖတ်တော့ "ဗမာ" ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံသားများ၏ "Burma" နှင့် "Burmese" အမည်များမှာလည်း ဤ "ဗမာ" အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="ThantMyintU" /> ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလများတွင် "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ကို ဒွန်တွဲသုံးစွဲခဲ့ကြ၍ လူမျိုးစုအမည်နှင့် နိုင်ငံအမည်အကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Silverstein">{{cite book |last1=Silverstein |first1=Josef |title=Burma: Military Rule and the Politics of National Development |publisher=Ayer Company Publishers |year=၁၉၇၇ |pages=၁၂–၁၈}}</ref> ထိုရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဥပဒေအမှတ် (၁၅/၈၉) "အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်စိုက်ထူခြင်း ဥပဒေ" ကို ပြဋ္ဌာန်း၍ အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Dittmer">{{cite book |last1=Dittmer |first1=Lowell |title=Burma Or Myanmar?: The Struggle for National Identity |publisher=World Scientific |year=၂၀၁၀ |pages=၂–၅}}</ref>မြန်မာ (Myanmar)ဟူသောအမည်အား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးစလုံးနှင့် နိုင်ငံသား အားလုံးကို ခြုံငုံလွှမ်းခြုံသည့် တရားဝင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားဆိုင်ရာ အမည်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Burma" အစား "Myanmar" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ဗမာ (Bamar/Burman)သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် အဓိက လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည့် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒနှင့် နိုင်ငံရေးအရ "ဗမာ" သည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုကိုသာ ဆိုလိုပြီး "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံသားအားလုံးကို လွှမ်းခြုံခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်သည်။<ref name="Dittmer" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == ဗမာလူမျိုးများ သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားပြောမိသားစု ဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးနွယ်စုကြီးအနက် လူဦးရေ အများဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်း က ဗမာတို့သည် မနုဿဗေဒအရ [[မွန်ဂိုလွိုက်]] (Mongoloid) မျိုးနွယ်ကြီးတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing.</ref> [[File:Yellowrivermap.jpg|thumb|250px|တိဗက်-တရုတ်နွယ်တို့ မူလစတင်ရာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် (Yellow River) ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China". ''Nature'', 569, 112–115.</ref> နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးများ ကွဲထွက်သွားခဲ့ရာ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသော အုပ်စုသည် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားသော အုပ်စုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|250px|တိဗက်-ဗမာနွယ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့သော ချင်းဟိုင်ကုန်းပြင်မြင့်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဓိက အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ရှေးဦးအုပ်စု (ပျူလူမျိုးများ)သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (BC) ကာလများကတည်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြရာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး နှောင်းပိုင်းအုပ်စု (ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများ)သည် အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန်ဒေသရှိ [[နန်ကျောက်]] နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]] ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဗမာတို့သည် ဒေသခံ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce1985" /> မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိက ပြည်ထောင်စု အင်ပါယာကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း သမိုင်းဦးကာလကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မြောက်ဘက်မှ စုန်ဆင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာ တို့ ပေါင်းစည်း စိမ့်ဝင်ရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ဂျီ အိတ်ခ်ျ လူစ့် (G.H. Luce) နှင့် ဗစ်တာ လီဘာမန်း (Victor B. Lieberman) တို့က မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830'', Vol. 1. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–10.</ref><ref>Than Tun, Dr. (1988). ''Essays on the History and Buddhism of Burma''. Chalermnit, Bangkok, pp. 15–22.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုအစပိုင်း (၈၃၂ ခန့်) တွင် ယူနန်ဒေသမှ [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် [[ဟန်လင်း]]) အားနည်းသွားချိန်၌ နန်ကျောက် စစ်တပ်တွင် စစ်သည်တော်များအဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည့် ရှေ့ပြေးဗမာအုပ်စုများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်းသို့ စတင် စိမ့်ဝင် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Fan Chuo. (c. 863). ''Manshu (Book of the Southern Barbarians)'', translated by Luce, G.H., Cornell University, 1961.</ref> အဆိုပါ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် ပျူလူမျိုးများအား ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သွေးနှောပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ရှေ့ပြေးဗမာတို့သည် စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ပျူတို့ထံမှ ဆည်မြောင်း စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ၊[[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်မှုအခြေခံများ၊ပျူအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ရှေးဟောင်း ဗမာစာပေနှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များကို ဆက်ခံရယူကာ "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 25–40.</ref> === ပုဂံခေတ် - ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၀၄၄ – ၁၂၈၇) === အေဒီ ၈၄၉ တွင် ပုဂံမြို့ရိုးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာမင်း]] နန်းတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာစာပေ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဗိသုကာအတတ်ပညာများ အထိရောက်ဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၂၈၇ တွင် [[မွန်ဂို-တရုတ်]] တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် ပဒေသရာဇ် အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Frank Cass & Co. Ltd., pp. 65–75.</ref> === ပင်းယ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၂၈၇ – ၁၇၅၂) === ပုဂံပြိုကွဲပြီးနောက် ရှမ်း-ဗမာ သွေးနှောမင်းဆက်များ စိမ့်ဝင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း အင်းဝနှင့် တောင်ငူတို့တွင် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်များ ပြန်လည် စုစည်းခဲ့သည်။အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ – ၁၅၅၅)သည် ဗမာစာပေ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများ အလွန်ထွန်းကားခဲ့ပြီး [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ်]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press, pp. 83–95.</ref>တောင်ငူခေတ် - ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၅၃၁ – ၁၇၅၂)တွင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးတို့က တောင်ငူမှစတင်ကာ ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတစ်ခုအဖြစ် နယ်ပယ် ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Shorto, H. L. (1967). "The 37 Nats". ''Bulletin of the SOAS'', Vol. 30, No. 1, pp. 125–129.</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် - တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၇၅၂ – ၁၈၈၅) === [[အလောင်းမင်းတရား]] (ဦးအောင်ဇေယျ) သည် ရွှေဘိုမှစ၍ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တွင် ယိုးဒယား၊ မဏိပူရတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ကာ တရုတ်-ချင်မင်းဆက်၏ ကျူးကျော်မှု စစ်ပွဲ (၄) ကြိမ်ကိုလည်း အောင်မြင်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Myint-U, Thant. (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 15–40.</ref> သို့သော် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ|စစ်ပွဲ (၃) ကြိမ်]] အပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။<ref>Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 7–22.</ref> === ကိုလိုနီခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ် ကာလ (၁၈၈၅ – ပစ္စုပ္ပန်) === နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဗမာအမျိုးသားများနှင့် ရဟန်းကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (BIA) နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]] (၁၉၄၇) ကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုများ၊ ပြည်တွင်းစစ်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ယနေ့ထက်တိုင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မ လူမျိုးစုအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။<ref>Taylor, Robert H. (2009). ''The State in Myanmar''. NUS Press, pp. 280–320.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ == ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ နှင့် ပတ်သက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သုတေသီများနှင့် မြန်မာ သုတေသီများ ပူးပေါင်း၍ မိခင်မှဆင်းသက်သော မိုတိုကွန်ဒရီးယား (mtDNA)၊ ဖခင်မှဆင်းသက်သော Y-chromosomes (Y-DNA) နှင့် မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ အချိုးတူ ဆင်းသက်သော ခရိုမိုဆုန်းစုံ (Autosomal DNA) များကို လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014-01-29). "Large-scale mitochondrial DNA analysis in Southeast Asia reveals evolutionary effects of cultural isolation in the Dispersal of Sino-Tibetan populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 14(1), 17. DOI:10.1186/1471-2148-14-17</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများထံ၌ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] လူမျိုးများတွင် အဓိကတွေ့ရသည့် Haplogroup O-M122 (O3) မျိုးရိုးဗီဇမှာ ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ DNA အစုအဝေးတွင် အများဆုံး (၄၀% မှ ၅၀% ခန့်) ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019-09-12). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". ''Scientific Reports'', 9(1), 13180. DOI:10.1038/s41598-019-49522-8</ref> Haplogroup O-M122 သည် [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /> Haplogroup O1b1a1a (O-M95) ကို ဒုတိယ အများဆုံး (၂၀% မှ ၃၀% ခန့်) တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အစောပိုင်းကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (ဥပမာ - [[မွန်လူမျိုး]]) မျိုးနွယ်စုဝင်များနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဗီဇစိမ့်ဝင် ရောနှောခဲ့သည့် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Mcardle2019">McArdle, A., et al. (2019-05-15). "Genome-wide insights into the population history of Myanmar". ''European Journal of Human Genetics'', 27(9), 1398-1409. DOI:10.1038/s41431-019-0428-2</ref> ထို့အပြင် Haplogroup H၊ R1a နှင့် U စသည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နွယ်ဝင် မျိုးရိုးဗီဇများကိုလည်း ဗမာလူမျိုးများ၏ ၅% မှ ၁၀% ခန့်တွင် ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /> အထူးသဖြင့် [[တိဗက်|တိဘက်]] ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အာရှအရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းနွယ်များထံတွင် အတွေ့များသည့် Haplogroup D (Y-DNA Haplogroup D1 နှင့် mtDNA Haplogroup D) ကို ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် အရေးပါသော ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုအဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> Haplogroup D ပါဝင်မှုသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ မစိမ့်ဝင်မီ တိဗက်-ဗမာ မူလဘိုးဘေးကြီးများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်းပြသသည့် ရှေးဟောင်း ဗီဇသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Kutanan2019" /> ထို့အပြင် မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂို]] ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် လူမျိုးများတွင် အတွေ့များသော Haplogroup C-M217 ကို ပမာဏအနည်းငယ် (၁% မှ ၃% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Li2015">Li, Y. C., et al. (2015-05-19). "Genetic landscape of ethnic populations in Myanmar". ''PLOS ONE'', 10(5), e0127084. DOI:10.1371/journal.pone.0127084</ref> သုတေသီများက ဤ Haplogroup C ပါဝင်မှုကို [[ပုဂံခေတ်]] အနှောင်းပိုင်း [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်များ]]၊ မွန်ဂို-ယွမ် မင်းဆက်တပ်များ၏ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စစ်ချီမှုများနှင့် အာလ်တေးယစ်နွယ် တပ်ဖွဲ့များ ရောနှောစိမ့်ဝင်ခဲ့မှုဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇအထောက်အထားအဖြစ် သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="Li2015" /> ၂၀၁၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မိခင်နွယ် မိုတိုကွန်ဒရီးယား DNA (mtDNA) လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားစုံလင်မှု သည် ဖခင်နွယ် ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် DNA တွင် အရှေ့အာရှ တိဗက်-ဗမာနွယ်များနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော Haplogroup M (M7, M8, M9)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနွယ် မိခင်များထံမှ စိမ့်ဝင်လာသည့် Haplogroup F (F1a, F2)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် ကျွန်းစုနွယ်များတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup B (B4, B5) နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် မိခင်များထံမှ ဆင်းသက်လာသော Haplogroup D (D4, D5) တို့ အဓိက ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> မိခင်နွယ် DNA ကွဲပြားစုံလင်မှု မြင့်မားနေခြင်းသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မူလဒေသခံ မွန်-ခမာ အပါအဝင် အခြားသော မိခင်မျိုးရိုးများနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြင့်မားစွာ ပေါင်းစည်းခဲ့ကြကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Summerer2014" /> မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ ခရိုမိုဆုန်းများကို အချိုးတူ အမွေဆက်ခံသည့် Genome-wide Autosomal DNA လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံသည် [[အရှေ့အာရှ]] နွယ်ဝင် (တရုတ်/တိဗက်) မျိုးရိုးဗီဇနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နွယ်ဝင် (မွန်/ခမာ) မျိုးရိုးဗီဇတို့ အဓိက ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး တောင်အာရှ (အိန္ဒိယ) မျိုးရိုးဗီဇ အနည်းငယ် ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည်။<ref name="Liu2021">Liu, D., et al. (2021-03-08). "Genomic insight into the population history of Bamar and other ethno-linguistic groups in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution'', 38(7), 2821-2834. DOI:10.1093/molbev/msab068</ref> အထက်မြန်မာပြည် (စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA တွင် တိဗက်-ဗမာ (အရှေ့အာရှ) ပင်မ DNA လွှမ်းမိုးမှု အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး Haplogroup O-M122 (O3)၊ Haplogroup D1 နှင့် D4/D5 တို့သည် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ လွှမ်းမိုးပါဝင်နေသည်။<ref name="Li2015" /> စစ်ကိုင်းနှင့် ကလေးချောင်းဝှမ်း ဒေသအချို့တွင် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း နယ်စပ် ထိစပ်မှုနှင့် သမိုင်းဝင် ပုဏ္ဏား/မြင်းသည်တော် သုံ့ပန်းများ ရောနှောခဲ့မှုကြောင့် South Asian Autosomal Component နှင့် Haplogroup R1a, H, U စသည့် ရောနှောမှုများ ၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်အထိ တွေ့ရသည်။<ref name="Summerer2014" /> အောက်မြန်မာပြည် (ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများတွင်မူ တိဗက်-ဗမာနွယ်အပြင် ရှေးဒေသခံ မွန်လူမျိုးများနှင့် ရောနှောခဲ့မှုကို ပြသသော Haplogroup O1b1a1 (O-M95) နှင့် မွန်-ခမာ မိခင်နွယ် Haplogroup F တို့၏ ပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည့်အပြင် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုနွယ် (Austronesian) မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု ပမာဏသည် အညာဒေသထက် စိမ့်ဝင်မှု ပိုမိုစုံလင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Genetic affinity between Austroasiatic-speaking Mon and Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Annals of Human Genetics'', 82(4), 223-239.</ref> == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဖြစ်သည်။ ဗမာလူဦးရေ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များ၊ စာပေနှင့် အနုပညာတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်လောက်အောင် နက်ရှိုင်းစွာ ဒွန်တွဲဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Census2014">The Republic of the Union of Myanmar Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population. (2016). ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Religion''. Census Report Volume 2-C. Nay Pyi Taw. pp. 11–15.</ref>သို့သော်လည်း မန္တရား၊ အင်းအိုင်၊ လက်ဖွဲ့နှင့် ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင်များဖြင့် အနိစ္စတရားကို လွန်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ထွက်ရပ်ပေါက် ဝိဇ္ဇာယုံကြည်မှု သည်လည်း ဗမာတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထူးခြားသည့် ဒေသန္တရ လက္ခဏာတစ်ရပ်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>Ferguson, John P., and E. Michael Mendelson, "A Masters Theory of Theravada Buddhism", ''Monks, Bishops and Deacons'', 1981.</ref> ထို့အပြင်ဗုဒ္ဓဘာသာ မထွန်းကားမီ သမိုင်းမတင်မီ ကာလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း ဗမာတို့၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း ယနေ့ထက်တိုင် ဆက်လက်၍ ဒွန်တွဲတည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Spiro, Melford E., ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes'', University of California Press, 1982.</ref> ဗမာလူမျိုးအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစုတွင် အမေရိကန် နှစ်ခြင်း သာသနာပြုဆရာကြီး [[ယုဒသန်|အက်ဒိုနိရမ် ဂျဒ်ဆန်]] (ဆရာယုဒသန် / Adoniram Judson) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် အပြီးတွင် ဗမာဘာသာစကားဖြင့် [[သမ္မာကျမ်းစာ]]ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကာ ဗမာလူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>Wayland, Francis, ''A Memoir of the Life and Labors of the Rev. Adoniram Judson'', Phillips, Sampson, and Co., 1853.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် နှစ်ခြင်း (Baptist)၊ [[ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း|ရောမကက်သလစ်]] (Roman Catholic) နှင့် အန်ဂလီကန် (Anglican) အသင်းတော်များ၌ ပါဝင်သော ဗမာခရစ်ယာန်များသည် အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများအတွင်း အစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်လျက် ရှိကြသည်။ === မြန်မာပြက္ခဒိန်စနစ် နှင့် နှစ်ကူး ပွဲတော် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပွဲတော်များသည် [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] ၏ ရာသီစက်ဝန်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေနှင့် လ၏ သွားလာပုံကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်သော လနေပူးတွဲ ပြက္ခဒိန် စနစ် ဖြစ်ပြီး ရက်လိုများကို ညှိယူရန် ဝါထပ်နှစ် များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။<ref name="Chatterjee">Irwin, A. M. B. (1909). ''The Burmese and Arakanese Calendars''. Hanthawaddy Printing Works.</ref> မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်စနစ် ကို ထိုင်း ၊ လာအို၊ ဇင်းမယ် (လန်နာ) နှင့် တိုင်းလူး (စစ်ဆောင်ပန္နား) ဒေသများက နှစ်ပေါင်း ရာစုနှစ်များစွာ တရားဝင် ရာဇဝင်ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Eade">Eade, J.C. (1995). ''The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia''. E.J. Brill.</ref> [[သင်္ကြန်|သင်္ကြန်ပွဲတော်]]သည် မြန်မာနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး တန်ခူးလ (မတ်-ဧပြီ) တွင် ကျင်းပသည်။ [[သိကြားမင်း]] လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ရေဆေးငါးပါး ပြုလုပ်သည့်အနေဖြင့် ရေပက်ကစားကြသည်။ အတက်နေ့နှင့် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်း၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဇီဝိတဒါန ငါးလွှတ်/နွားလွှတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name="Spiro">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> === အစားအစာ ယဉ်ကျေးမှု === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အဓိက အစားအစာမှာ [[ဆန်]] (ထမင်း) ဖြစ်ပြီး ဟင်းလျာများကို ချို၊ ချဉ်၊ ငန်၊ စပ် မျှတစွာ ချက်ပြုတ်စားသုံးကြသည်။[[ငါးပိ]] (ငါးပိရည်ကျိုနှင့် အတို့အမြှုပ်) သည် ဗမာထမင်းဝိုင်း၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဆီပြန်ဟင်းများအဖြစ် ကြက်သား၊ ဝက်သား၊ ငါး စသည်တို့ကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ငရုတ်သီး၊ မဂ္ဂန်းစသဖြင့် အခြေခံကာ ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် နံနံပင် ကို ဟင်းလျာအတော်များများတွင် အနံ့မွှေးစေရန်နှင့် အဆင်တန်ဆာအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ဘဲဥ၊ ငှက်ပျောရိုး၊ ငါးတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဗမာတို့၏ နိုင်ငံတော်အစားအစာ ဖြစ်သည်။<ref> name="Khayaing">Aye, MiMi. (2019). ''Mandalay: Recipes and Tales from Burma''. Bloomsbury Absolute.</ref> === သနပ်ခါး ဓလေ့ === [[သနပ်ခါး]] သည် ဗမာလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော သဘာဝ အလှကုန်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတဖြစ်သည်။ သနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်ကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေစက်ချကာ သွေး၍ မျက်နှာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် လိမ်းကျံကြသည်။ သနပ်ခါးသည် နေလောင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အေးမြစေခြင်း နှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း စသည့် ဆေးဖက်ဝင် အစွမ်းများရှိသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် သနပ်ခါးကို ပါးနှစ်ဖက်တွင် ကွက်ကျား သို့မဟုတ် ဘိလပ်ကွက်၊ ကလေးများတွင် ပါးကွက်ကြား ပုံစံများ ရေးဆွဲ လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့မှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီ ခိုင်မာခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။<ref name="Thanaka">Muralidharan, S. (2016). "Thanaka: The Traditional Burmese Cosmetic". ''International Journal of Cultural Heritage'', 4(1), pp. 45–52.</ref> === အခြား လူမှုရေးနှင့် လူနေမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ဗမာမိသားစုများအတွက် သားယောက်ျားလေးများကို [[ရှင်ပြုပွဲ|ရှင်ပြုပေးခြင်း]] (သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြင်း) သည် ဘဝ၏ အရေးကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်လောင်းများကို မင်းညီမင်းသား ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ပေး၍ မြင်း၊ ဆင် စသည်တို့ဖြင့် လှည့်လည်ကာ ရှင်လောင်းလှည့်ပွဲ ကျင်းပပြီးမှ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေအဖြစ် ခံယူစေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ မင်္ဂလာပွဲများကို ဝါဆိုမှ သီတင်းကျွတ်အထိ ဝါတွင်းကာလများတွင် ကျင်းပလေ့မရှိဘဲ ဝါပကာလများတွင်သာ ကျင်းပကြသည်။ ကွယ်လွန်သူကို အမျှအတန်း ပေးဝေခြင်း၊ ၇ ရက်ပြည့်လျှင် ရက်လည်ဆွမ်းကျွေးပွဲ ကျင်းပ၍ တရားတော်များ နာယူခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာလူမျိုး တို့၏ ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတု၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နန်းတွင်း အစဉ်အလာများအပေါ် မူတည်၍ တီထွင်ဖန်တီးထားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Ferrars, Max and Bertha, ''Burma'', Sampson Low, Marston and Company, 1900, pp. 60–65.</ref> ခေတ်သစ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ အမျိုးသား/အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ၏ အခြေခံမှာ လုံချည် ဖြစ်သည်။ပုဆိုး သည် ဗမာအမျိုးသားများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်လုံချည် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အကွက်၊ အစင်း သို့မဟုတ် ရိုးရိုးခါးဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အခမ်းအနားများတွင် မန္တလေးချိတ် သို့မဟုတ် သပွတ်အကွက် ပုဆိုးများကို တိုက်ပုံအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်း တို့နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Textiles'', The White Orchid Press, 1988.</ref>ထဘီသည် ဗမာအမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်ဖြစ်သည်။ အောက်နားတွင် အနားသတ် သို့မဟုတ် အနားစပါး ပါရှိလေ့ရှိပြီး၊ ရိုးရာ အချိတ်အဆင် များကို ပွဲလမ်းသဘောတူ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာအင်္ကျီမှာ ရင်ဖုံး သို့မဟုတ် ရင်စိ ရိုးရာအင်္ကျီ ဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Handwoven Textiles of South-East Asia'', Oxford University Press, 1988.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် နန်းတွင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွင်မူ အလျား ဧက ၁၅ မှ ၂၀ ခန့်ရှည်လျားသော တောင်ရှည်ပုဆိုးကို အမျိုးသားများ ခါးတွင် စည်းနှောင်၍ ပိုလျှံသော အစကို ပခုံးပေါ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးတွင် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>Scott, J. George, ''The Burman: His Life and Notions'', Macmillan and Co., 1882.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းအမျိုးသမီးများသည် အနောက်သို့ ရှည်လျားစွာ တင်းစွဲသွားသော ပတ်ထဘီနှင့် ရင်ဖုံး အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။လွန်းတစ်ရာ အချိတ်ကဲ့သို့ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ ရက်လုပ်သော ရက်ကန်းစင် မျိုးစုံအချိတ် အဆင်များသည် မင်းစိုးရာဇာနှင့် ကုန်းဘောင်နန်းတွင်း အထက်တန်းလွှာတို့၏ သင်္ကေတ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Green, Alexandra, ''Burmese Visual Culture: Charisma and Sacred Fortune'', Hong Kong University Press, 2018.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ရှေးဟောင်း နန်းတွင်းအဆင် တောင်ရှည်ပုဆိုးနှင့် လွန်းတရာအချိတ် တို့မှသည် ယနေ့ခေတ် လုံချည်၊ တိုက်ပုံနှင့် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ အဖြစ် ရိုးရှင်းသေသပ်စွာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ရက်ကန်းအတတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရကို မပျောက်ပျက်ဘဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပင်ဖြစ်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဗမာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] ကြီး၏ အောက်ရှိ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား]]ခွဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ထိုအထဲမှ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley">Bradley, David. (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 14. pp. 1–72.</ref> ဗမာစကားသည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အသံနိမ့်အမြင့် ဖြင့် ခွဲခြားသည့် နိမ့်မြင့်သံသုံးဘာသာစကား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး) နှင့် အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ) တို့တွင် ပြောဆိုကြသော ဗမာစကားသည် စံပြဗမာစကား ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း အပြည့်အဝ ရှိသည်။ သို့သော် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကွဲပြားနေသော ဒေသများဖြစ်သည့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရခိုင်စကား၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ထားဝယ်စကားနှင့် မြိတ်စကားတို့သည် ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရစကားခွဲများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းဗမာစကား၏ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသံထွက်ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="Bradley" /> [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိမှု]] === သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေပေါ်ပေါက်လာပုံ === {{main|မြန်မာစာပေ}} ဗမာစကားသည် သမိုင်းဦးကာလ မြောက်ဘက်အရပ်မှ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာမှုနှင့်အတူ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စာရေးသားမှုစနစ်အနေဖြင့် မူလက မိမိကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ မရှိသေးသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဒေသခံ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]နှင့် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]တို့ထံမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီအက္ခရာ|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]]နွယ်ဝင် ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာကို အခြေခံကာ ကိုယ်ပိုင် [[မြန်မာအက္ခရာ|မြန်မာစာပေ]]ကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce" />သမိုင်းအရ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ဗမာစာအရေးအသား အထောက်အထားမှာ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[မြစေတီကျောက်စာ]] (ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun" /> == ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေး အမှတ်အသား == [[မင်းသုဝဏ်]]၏ "ရွှေဥဒေါင်း" ကဗျာတွင် ဗမာလူမျိုးစု၏ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားများကို အောက်ပါအတိုင်း လှပကျစ်လျစ်စွာ ကောက်နုတ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ <blockquote> "နေမင်းနွယ် ဆွေဘုရားရယ်တို့ ဝေတင့်တယ် အသရေခြားသည်ဟု ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင် နိမိတ်မြင်က မင်္ဂလာရှိ။" </blockquote> <blockquote> "မြန်မာနွယ် ကမ္ဘာဝယ် ထင်အလင်းသာပ ဆင်မြင်းဗိုလ်ပါရံလို့ မြကဒဏ် သီဟာစိုးစဉ်က ဒေါင်းအလံ စိုက်ကာထိုးကြတယ် ဖိုးထိုက်ပါဘိ။" </blockquote> ဤကဗျာအရ ဗမာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နေမင်းအနွယ်စု (သူရိယဝံသ) ဟု ခံယူကာ ဒေါင်းရုပ်ကို မင်္ဂလာနိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ထို့ပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် တရားဝင်အသုံးပြုခဲ့သည့် "ဒေါင်းဒင်္ဂါး" (ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင်) နှင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် စစ်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့စဉ်က လွှင့်ထူခဲ့သည့် "ဒေါင်းအလံ" အကြောင်းတို့ကို ဖော်ပြလျက် ဒေါင်းသည် ဗမာနွယ်တို့၏ အမျိုးသားရေးမာန် ဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg|thumb|၂၅၀px|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းလွှင့်ထူခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အလံ။ အဖြူရောင်နောက်ခံအလယ်တွင် ဗမာမင်းတို့၏ "သူရိယဝံသ" (နေမင်းအနွယ်) ဇာစ်မြစ်နှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းသည့် ကန္နားစွင့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရစဉ်။]] ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအောက် ကျရောက်ခဲ့ရသော်လည်း ဒေါင်းရုပ်သည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ နှလုံးသားထဲမှ ပျောက်ပျက်မသွားခဲ့ပေ။ အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့် မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများသည် မိမိတို့၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသရန် ဒေါင်းရုပ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[File:Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg|thumb|၂၅၀px|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၉၃၉–၁၉၄၁ နှင့် ၁၉၄၅–၁၉၄၈) ကာလအတွင်း တရားဝင်သုံးစွဲခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံတော်အလံ။ ဗြိတိသျှအပြာရောင်အလံ (Blue Ensign) ၏ လက်ယာဘက်စွန်းစက်ဝိုင်းအတွင်း၌ ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေးပြယုဂ်ဖြစ်သော အမြီးဖြန့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထည့်သွင်းပုံဖော်ထားသည်။]] နန်းတွင်းသုံး အမြီးဖြန့်နေသည့် ငြိမ်းချမ်းသော "ကူးဒေါင်း" အစား၊ ဗြိတိသျှအစိုးရကို အရှုံးမပေးဘဲ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အတောင်ပံဖြန့်ကာ စစ်ဆိုင်နေသည့် "ခွပ်ဒေါင်း" (ကျောင်းသားသမဂ္ဂအလံ) အဖြစ် သမိုင်းဝင် ပြောင်းလဲ တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Nu">ဦးနု။ (၁၉၆၇)။ ''ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်''။ ရန်ကုန်။</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (BDA) ၏ သွေးရောင်နောက်ခံ အလံတော်အလယ်တွင်လည်း ဒေါင်းရုပ်ကိုပင် ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="BaMaw">Ba Maw, Dr. (1968). ''Breakout in Burma: Memoirs of a Revolution, 1939–1946''. Yale University Press.</ref> ယနေ့ထက်တိုင်အောင် "ဒေါင်း" (အထူးသဖြင့် ခွပ်ဒေါင်းနှင့် ကူးဒေါင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မာန်မာန၊ စည်းလုံးမှု၊ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများနှင့် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထင်ဟပ်စေသည့် အရေးအကြီးဆုံးသော ပြည်သူ့အမှတ်အသားအဖြစ် သမိုင်းအဆက်ဆက် ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ [[File:ABFSU Flag.svg|thumb|၂၅၀px|ကိုလိုနီခေတ် အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှစ၍ အစဉ်အဆက် သုံးစွဲခဲ့သော [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်]] (ဗကသ) ၏ တရားဝင် "ခွပ်ဒေါင်းအလံတော်"။ ခေါင်းမငုံ့တတ်သော ပြည်သူနှင့်ကျောင်းသားထု၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] p9lokftq1t7894v0csb9z4gf2ejk9gq 1049005 1049004 2026-08-17T06:20:16Z Chenzeyan29 141880 /* ဗမာလူမျိုးစု */ 1049005 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}} သို့မဟုတ် ''Burmans''၊ {{IPAc-en|b|ə|ˈ|m|ɑː|r}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွှယ်မှုများအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီး]]၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၆၈.၇၈% (အကြမ်းဖျင်း ၃၆ သန်းခန့်မျှ) ရှိကြပြီး၊ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|၂၀၀၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] ပုဒ်မ ၄၅၀ အရ ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |year=2008 |chapter=အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ |pages=စာ-၁၇၁ |quote=ပုဒ်မ ၄၅၀။ မြန်မာဘာသာစကားသည် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။}}</ref> <ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Burmese family portrait.JPG | image_caption = အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ၂၀ ရာစုအလှည့်တွင် ဗမာမိသားစုပုံ | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} သမိုင်းဦးကာလက တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် [[ပုဂံ]] မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]၊ [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]] နှင့် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]] စသည့် ထင်ရှားသော အင်ပါယာကြီးများကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစက်သည် မြန်မာ့ပထဝီဝင် နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ အခြားသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအပေါ်တွင်သာမက အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများအထိပါ ခေတ်အဆက်ဆက် ကျယ်ပြန့်စွာ ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref><ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ဗမာလူမျိုး အများစုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု|နတ်ကိုးကွယ်မှု]] နှင့်လည်း ဒွန်တွဲလျက်ရှိသည်။ ဗမာတို့၏ ဗိသုကာအတတ်၊ စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်တွင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရောယှက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ထို့အပြင် သနပ်ခါး လိမ်းခြယ်ခြင်းကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ကိုယ်ပိုင် လူမှုထုံးတမ်းစဉ်လာများ နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များ (ဥပမာ - [[သင်္ကြန်|မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်]]၊ [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်]]) သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ယနေ့တိုင် အရှိန်အဝါကြီးမားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Spiro1982">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref><ref name="CulturalBurma">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၉)၊ "ဗမာလူမျိုးနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"။</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ဟူသော ဝေါဟာရနှစ်ခုသည် အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာသော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အသံထွက်နှင့် အသုံးအနှုန်း ရောထွေးမှုများ သမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိခဲ့သည်။<ref name="ThantMyintU">{{cite book |last1=Thant Myint-U |title=The Making of Modern Burma |url=https://archive.org/details/makingofmodernbu0000than |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |pages=[https://archive.org/details/makingofmodernbu0000than/page/85 85]–88}}</ref> "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ကျောက်စာအထောက်အထားအဖြစ် ၁၂ ရာစု [[ပုဂံခေတ်]] ကျောက်စာများ (ဥပမာ- ခရစ်နှစ် ၁၁၉၀ ပြည့်နှစ်ထိုး ရှင်ဒိသာပါမောက်ကျောက်စာ) တင် "မြမ္မာ" (Mranma) ဟု စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Luce">{{cite book |last1=Luce |first1=G.H. |title=Old Burma-Early Pagan |publisher=J.J. Augustin |year=1969 |pages=98–102}}</ref> ၎င်း၏ ဆင်းသက်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက ယူဆချက် (၂) ခု ရှိသည်။ရာဇဝင်ဆိုင်ရာ ယူဆချက်အရ ရှေးမြန်မာ ရာဇဝင်ဆရာများနှင့် ပါဠိစာပေပညာရှင်များက ကမ္ဘာဦး "ဗြဟ္မာ" (Brahma) လူသားများဟူသော ပုဒ်မှ ရွေ့လျောကာ "ဗြမ္မာ"၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "မြမ္မာ" နှင့် "မြန်မာ" ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Hmannan">{{cite book |last1=တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို |title=မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ |year=၂၀၀၃ |pages=၃၅–၄၀}}</ref>ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များကမူ မြန်မာဟူသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စကားလုံးဖြစ်သည့် လျင်မြန်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မြန်" နှင့် သန်မာခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မာ" တို့ ပေါင်းစပ်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="ThanTun">{{cite book |last1=Than Tun |title=Studies in Burmese History, Volume 1 |publisher=Maha Dagon Publishing |year=၁၉၆၄ |pages=၅၂–၆၀}}</ref> "ဗမာ" (Bamar) ဆိုသည်မှာ "မြန်မာ" (Mranma) ဟူသော စကားလုံးကို နှုတ်ကပတ်ပြောဆိုရာ၌ အသံလွယ်ကူအောင် ရွေ့လျောခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည့် စကားပြောအသုံးအနှုန်း (Colloquial form) မျှသာ ဖြစ်သည်။<ref name="Wheatley">{{cite journal |last1=Wheatley |first1=Julian K. |title=Burmese as a Western Tibeto-Burman Language |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=၅ |year=၁၉၈၀ |pages=၄၁–၄၇}}</ref> ဗမာစကားတွင် အက္ခရာ "မြ" (Mr-) သံသည် ကာလကြာသောအခါ အသံပေါ့ပါးသွားပြီး "ဗ" (B-) သံသို့ ပြောင်းလဲသွားလေ့ ရှိသဖြင့် ရေးတော့ "မြန်မာ"၊ ဖတ်တော့ "ဗမာ" ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံသားများ၏ "Burma" နှင့် "Burmese" အမည်များမှာလည်း ဤ "ဗမာ" အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="ThantMyintU" /> ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလများတွင် "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ကို ဒွန်တွဲသုံးစွဲခဲ့ကြ၍ လူမျိုးစုအမည်နှင့် နိုင်ငံအမည်အကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Silverstein">{{cite book |last1=Silverstein |first1=Josef |title=Burma: Military Rule and the Politics of National Development |publisher=Ayer Company Publishers |year=၁၉၇၇ |pages=၁၂–၁၈}}</ref> ထိုရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဥပဒေအမှတ် (၁၅/၈၉) "အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်စိုက်ထူခြင်း ဥပဒေ" ကို ပြဋ္ဌာန်း၍ အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Dittmer">{{cite book |last1=Dittmer |first1=Lowell |title=Burma Or Myanmar?: The Struggle for National Identity |publisher=World Scientific |year=၂၀၁၀ |pages=၂–၅}}</ref>မြန်မာ (Myanmar)ဟူသောအမည်အား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးစလုံးနှင့် နိုင်ငံသား အားလုံးကို ခြုံငုံလွှမ်းခြုံသည့် တရားဝင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားဆိုင်ရာ အမည်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Burma" အစား "Myanmar" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ဗမာ (Bamar/Burman)သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် အဓိက လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည့် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒနှင့် နိုင်ငံရေးအရ "ဗမာ" သည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုကိုသာ ဆိုလိုပြီး "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံသားအားလုံးကို လွှမ်းခြုံခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်သည်။<ref name="Dittmer" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == ဗမာလူမျိုးများ သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားပြောမိသားစု ဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးနွယ်စုကြီးအနက် လူဦးရေ အများဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်း က ဗမာတို့သည် မနုဿဗေဒအရ [[မွန်ဂိုလွိုက်]] (Mongoloid) မျိုးနွယ်ကြီးတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing.</ref> [[File:Yellowrivermap.jpg|thumb|250px|တိဗက်-တရုတ်နွယ်တို့ မူလစတင်ရာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် (Yellow River) ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China". ''Nature'', 569, 112–115.</ref> နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးများ ကွဲထွက်သွားခဲ့ရာ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသော အုပ်စုသည် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားသော အုပ်စုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|250px|တိဗက်-ဗမာနွယ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့သော ချင်းဟိုင်ကုန်းပြင်မြင့်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဓိက အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ရှေးဦးအုပ်စု (ပျူလူမျိုးများ)သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (BC) ကာလများကတည်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြရာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး နှောင်းပိုင်းအုပ်စု (ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများ)သည် အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန်ဒေသရှိ [[နန်ကျောက်]] နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]] ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဗမာတို့သည် ဒေသခံ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce1985" /> မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိက ပြည်ထောင်စု အင်ပါယာကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း သမိုင်းဦးကာလကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မြောက်ဘက်မှ စုန်ဆင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာ တို့ ပေါင်းစည်း စိမ့်ဝင်ရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ဂျီ အိတ်ခ်ျ လူစ့် (G.H. Luce) နှင့် ဗစ်တာ လီဘာမန်း (Victor B. Lieberman) တို့က မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830'', Vol. 1. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–10.</ref><ref>Than Tun, Dr. (1988). ''Essays on the History and Buddhism of Burma''. Chalermnit, Bangkok, pp. 15–22.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုအစပိုင်း (၈၃၂ ခန့်) တွင် ယူနန်ဒေသမှ [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် [[ဟန်လင်း]]) အားနည်းသွားချိန်၌ နန်ကျောက် စစ်တပ်တွင် စစ်သည်တော်များအဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည့် ရှေ့ပြေးဗမာအုပ်စုများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်းသို့ စတင် စိမ့်ဝင် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Fan Chuo. (c. 863). ''Manshu (Book of the Southern Barbarians)'', translated by Luce, G.H., Cornell University, 1961.</ref> အဆိုပါ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် ပျူလူမျိုးများအား ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သွေးနှောပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ရှေ့ပြေးဗမာတို့သည် စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ပျူတို့ထံမှ ဆည်မြောင်း စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ၊[[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်မှုအခြေခံများ၊ပျူအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ရှေးဟောင်း ဗမာစာပေနှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များကို ဆက်ခံရယူကာ "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 25–40.</ref> === ပုဂံခေတ် - ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၀၄၄ – ၁၂၈၇) === အေဒီ ၈၄၉ တွင် ပုဂံမြို့ရိုးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာမင်း]] နန်းတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာစာပေ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဗိသုကာအတတ်ပညာများ အထိရောက်ဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၂၈၇ တွင် [[မွန်ဂို-တရုတ်]] တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် ပဒေသရာဇ် အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Frank Cass & Co. Ltd., pp. 65–75.</ref> === ပင်းယ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၂၈၇ – ၁၇၅၂) === ပုဂံပြိုကွဲပြီးနောက် ရှမ်း-ဗမာ သွေးနှောမင်းဆက်များ စိမ့်ဝင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း အင်းဝနှင့် တောင်ငူတို့တွင် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်များ ပြန်လည် စုစည်းခဲ့သည်။အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ – ၁၅၅၅)သည် ဗမာစာပေ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများ အလွန်ထွန်းကားခဲ့ပြီး [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ်]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press, pp. 83–95.</ref>တောင်ငူခေတ် - ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၅၃၁ – ၁၇၅၂)တွင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးတို့က တောင်ငူမှစတင်ကာ ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတစ်ခုအဖြစ် နယ်ပယ် ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Shorto, H. L. (1967). "The 37 Nats". ''Bulletin of the SOAS'', Vol. 30, No. 1, pp. 125–129.</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် - တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၇၅၂ – ၁၈၈၅) === [[အလောင်းမင်းတရား]] (ဦးအောင်ဇေယျ) သည် ရွှေဘိုမှစ၍ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တွင် ယိုးဒယား၊ မဏိပူရတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ကာ တရုတ်-ချင်မင်းဆက်၏ ကျူးကျော်မှု စစ်ပွဲ (၄) ကြိမ်ကိုလည်း အောင်မြင်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Myint-U, Thant. (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 15–40.</ref> သို့သော် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ|စစ်ပွဲ (၃) ကြိမ်]] အပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။<ref>Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 7–22.</ref> === ကိုလိုနီခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ် ကာလ (၁၈၈၅ – ပစ္စုပ္ပန်) === နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဗမာအမျိုးသားများနှင့် ရဟန်းကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (BIA) နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]] (၁၉၄၇) ကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုများ၊ ပြည်တွင်းစစ်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ယနေ့ထက်တိုင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မ လူမျိုးစုအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။<ref>Taylor, Robert H. (2009). ''The State in Myanmar''. NUS Press, pp. 280–320.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ == ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ နှင့် ပတ်သက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သုတေသီများနှင့် မြန်မာ သုတေသီများ ပူးပေါင်း၍ မိခင်မှဆင်းသက်သော မိုတိုကွန်ဒရီးယား (mtDNA)၊ ဖခင်မှဆင်းသက်သော Y-chromosomes (Y-DNA) နှင့် မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ အချိုးတူ ဆင်းသက်သော ခရိုမိုဆုန်းစုံ (Autosomal DNA) များကို လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014-01-29). "Large-scale mitochondrial DNA analysis in Southeast Asia reveals evolutionary effects of cultural isolation in the Dispersal of Sino-Tibetan populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 14(1), 17. DOI:10.1186/1471-2148-14-17</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများထံ၌ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] လူမျိုးများတွင် အဓိကတွေ့ရသည့် Haplogroup O-M122 (O3) မျိုးရိုးဗီဇမှာ ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ DNA အစုအဝေးတွင် အများဆုံး (၄၀% မှ ၅၀% ခန့်) ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019-09-12). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". ''Scientific Reports'', 9(1), 13180. DOI:10.1038/s41598-019-49522-8</ref> Haplogroup O-M122 သည် [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /> Haplogroup O1b1a1a (O-M95) ကို ဒုတိယ အများဆုံး (၂၀% မှ ၃၀% ခန့်) တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အစောပိုင်းကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (ဥပမာ - [[မွန်လူမျိုး]]) မျိုးနွယ်စုဝင်များနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဗီဇစိမ့်ဝင် ရောနှောခဲ့သည့် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Mcardle2019">McArdle, A., et al. (2019-05-15). "Genome-wide insights into the population history of Myanmar". ''European Journal of Human Genetics'', 27(9), 1398-1409. DOI:10.1038/s41431-019-0428-2</ref> ထို့အပြင် Haplogroup H၊ R1a နှင့် U စသည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နွယ်ဝင် မျိုးရိုးဗီဇများကိုလည်း ဗမာလူမျိုးများ၏ ၅% မှ ၁၀% ခန့်တွင် ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /> အထူးသဖြင့် [[တိဗက်|တိဘက်]] ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အာရှအရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းနွယ်များထံတွင် အတွေ့များသည့် Haplogroup D (Y-DNA Haplogroup D1 နှင့် mtDNA Haplogroup D) ကို ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် အရေးပါသော ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုအဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> Haplogroup D ပါဝင်မှုသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ မစိမ့်ဝင်မီ တိဗက်-ဗမာ မူလဘိုးဘေးကြီးများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်းပြသသည့် ရှေးဟောင်း ဗီဇသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Kutanan2019" /> ထို့အပြင် မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂို]] ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် လူမျိုးများတွင် အတွေ့များသော Haplogroup C-M217 ကို ပမာဏအနည်းငယ် (၁% မှ ၃% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Li2015">Li, Y. C., et al. (2015-05-19). "Genetic landscape of ethnic populations in Myanmar". ''PLOS ONE'', 10(5), e0127084. DOI:10.1371/journal.pone.0127084</ref> သုတေသီများက ဤ Haplogroup C ပါဝင်မှုကို [[ပုဂံခေတ်]] အနှောင်းပိုင်း [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်များ]]၊ မွန်ဂို-ယွမ် မင်းဆက်တပ်များ၏ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စစ်ချီမှုများနှင့် အာလ်တေးယစ်နွယ် တပ်ဖွဲ့များ ရောနှောစိမ့်ဝင်ခဲ့မှုဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇအထောက်အထားအဖြစ် သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="Li2015" /> ၂၀၁၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မိခင်နွယ် မိုတိုကွန်ဒရီးယား DNA (mtDNA) လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားစုံလင်မှု သည် ဖခင်နွယ် ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် DNA တွင် အရှေ့အာရှ တိဗက်-ဗမာနွယ်များနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော Haplogroup M (M7, M8, M9)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနွယ် မိခင်များထံမှ စိမ့်ဝင်လာသည့် Haplogroup F (F1a, F2)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် ကျွန်းစုနွယ်များတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup B (B4, B5) နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် မိခင်များထံမှ ဆင်းသက်လာသော Haplogroup D (D4, D5) တို့ အဓိက ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> မိခင်နွယ် DNA ကွဲပြားစုံလင်မှု မြင့်မားနေခြင်းသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မူလဒေသခံ မွန်-ခမာ အပါအဝင် အခြားသော မိခင်မျိုးရိုးများနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြင့်မားစွာ ပေါင်းစည်းခဲ့ကြကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Summerer2014" /> မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ ခရိုမိုဆုန်းများကို အချိုးတူ အမွေဆက်ခံသည့် Genome-wide Autosomal DNA လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံသည် [[အရှေ့အာရှ]] နွယ်ဝင် (တရုတ်/တိဗက်) မျိုးရိုးဗီဇနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နွယ်ဝင် (မွန်/ခမာ) မျိုးရိုးဗီဇတို့ အဓိက ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး တောင်အာရှ (အိန္ဒိယ) မျိုးရိုးဗီဇ အနည်းငယ် ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည်။<ref name="Liu2021">Liu, D., et al. (2021-03-08). "Genomic insight into the population history of Bamar and other ethno-linguistic groups in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution'', 38(7), 2821-2834. DOI:10.1093/molbev/msab068</ref> အထက်မြန်မာပြည် (စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA တွင် တိဗက်-ဗမာ (အရှေ့အာရှ) ပင်မ DNA လွှမ်းမိုးမှု အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး Haplogroup O-M122 (O3)၊ Haplogroup D1 နှင့် D4/D5 တို့သည် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ လွှမ်းမိုးပါဝင်နေသည်။<ref name="Li2015" /> စစ်ကိုင်းနှင့် ကလေးချောင်းဝှမ်း ဒေသအချို့တွင် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း နယ်စပ် ထိစပ်မှုနှင့် သမိုင်းဝင် ပုဏ္ဏား/မြင်းသည်တော် သုံ့ပန်းများ ရောနှောခဲ့မှုကြောင့် South Asian Autosomal Component နှင့် Haplogroup R1a, H, U စသည့် ရောနှောမှုများ ၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်အထိ တွေ့ရသည်။<ref name="Summerer2014" /> အောက်မြန်မာပြည် (ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများတွင်မူ တိဗက်-ဗမာနွယ်အပြင် ရှေးဒေသခံ မွန်လူမျိုးများနှင့် ရောနှောခဲ့မှုကို ပြသသော Haplogroup O1b1a1 (O-M95) နှင့် မွန်-ခမာ မိခင်နွယ် Haplogroup F တို့၏ ပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည့်အပြင် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုနွယ် (Austronesian) မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု ပမာဏသည် အညာဒေသထက် စိမ့်ဝင်မှု ပိုမိုစုံလင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Genetic affinity between Austroasiatic-speaking Mon and Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Annals of Human Genetics'', 82(4), 223-239.</ref> == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဖြစ်သည်။ ဗမာလူဦးရေ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များ၊ စာပေနှင့် အနုပညာတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်လောက်အောင် နက်ရှိုင်းစွာ ဒွန်တွဲဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Census2014">The Republic of the Union of Myanmar Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population. (2016). ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Religion''. Census Report Volume 2-C. Nay Pyi Taw. pp. 11–15.</ref>သို့သော်လည်း မန္တရား၊ အင်းအိုင်၊ လက်ဖွဲ့နှင့် ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင်များဖြင့် အနိစ္စတရားကို လွန်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ထွက်ရပ်ပေါက် ဝိဇ္ဇာယုံကြည်မှု သည်လည်း ဗမာတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထူးခြားသည့် ဒေသန္တရ လက္ခဏာတစ်ရပ်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>Ferguson, John P., and E. Michael Mendelson, "A Masters Theory of Theravada Buddhism", ''Monks, Bishops and Deacons'', 1981.</ref> ထို့အပြင်ဗုဒ္ဓဘာသာ မထွန်းကားမီ သမိုင်းမတင်မီ ကာလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း ဗမာတို့၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း ယနေ့ထက်တိုင် ဆက်လက်၍ ဒွန်တွဲတည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Spiro, Melford E., ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes'', University of California Press, 1982.</ref> ဗမာလူမျိုးအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစုတွင် အမေရိကန် နှစ်ခြင်း သာသနာပြုဆရာကြီး [[ယုဒသန်|အက်ဒိုနိရမ် ဂျဒ်ဆန်]] (ဆရာယုဒသန် / Adoniram Judson) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် အပြီးတွင် ဗမာဘာသာစကားဖြင့် [[သမ္မာကျမ်းစာ]]ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကာ ဗမာလူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>Wayland, Francis, ''A Memoir of the Life and Labors of the Rev. Adoniram Judson'', Phillips, Sampson, and Co., 1853.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် နှစ်ခြင်း (Baptist)၊ [[ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း|ရောမကက်သလစ်]] (Roman Catholic) နှင့် အန်ဂလီကန် (Anglican) အသင်းတော်များ၌ ပါဝင်သော ဗမာခရစ်ယာန်များသည် အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများအတွင်း အစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်လျက် ရှိကြသည်။ === မြန်မာပြက္ခဒိန်စနစ် နှင့် နှစ်ကူး ပွဲတော် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပွဲတော်များသည် [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] ၏ ရာသီစက်ဝန်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေနှင့် လ၏ သွားလာပုံကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်သော လနေပူးတွဲ ပြက္ခဒိန် စနစ် ဖြစ်ပြီး ရက်လိုများကို ညှိယူရန် ဝါထပ်နှစ် များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။<ref name="Chatterjee">Irwin, A. M. B. (1909). ''The Burmese and Arakanese Calendars''. Hanthawaddy Printing Works.</ref> မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်စနစ် ကို ထိုင်း ၊ လာအို၊ ဇင်းမယ် (လန်နာ) နှင့် တိုင်းလူး (စစ်ဆောင်ပန္နား) ဒေသများက နှစ်ပေါင်း ရာစုနှစ်များစွာ တရားဝင် ရာဇဝင်ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Eade">Eade, J.C. (1995). ''The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia''. E.J. Brill.</ref> [[သင်္ကြန်|သင်္ကြန်ပွဲတော်]]သည် မြန်မာနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး တန်ခူးလ (မတ်-ဧပြီ) တွင် ကျင်းပသည်။ [[သိကြားမင်း]] လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ရေဆေးငါးပါး ပြုလုပ်သည့်အနေဖြင့် ရေပက်ကစားကြသည်။ အတက်နေ့နှင့် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်း၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဇီဝိတဒါန ငါးလွှတ်/နွားလွှတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name="Spiro">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> === အစားအစာ ယဉ်ကျေးမှု === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အဓိက အစားအစာမှာ [[ဆန်]] (ထမင်း) ဖြစ်ပြီး ဟင်းလျာများကို ချို၊ ချဉ်၊ ငန်၊ စပ် မျှတစွာ ချက်ပြုတ်စားသုံးကြသည်။[[ငါးပိ]] (ငါးပိရည်ကျိုနှင့် အတို့အမြှုပ်) သည် ဗမာထမင်းဝိုင်း၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဆီပြန်ဟင်းများအဖြစ် ကြက်သား၊ ဝက်သား၊ ငါး စသည်တို့ကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ငရုတ်သီး၊ မဂ္ဂန်းစသဖြင့် အခြေခံကာ ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် နံနံပင် ကို ဟင်းလျာအတော်များများတွင် အနံ့မွှေးစေရန်နှင့် အဆင်တန်ဆာအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ဘဲဥ၊ ငှက်ပျောရိုး၊ ငါးတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဗမာတို့၏ နိုင်ငံတော်အစားအစာ ဖြစ်သည်။<ref> name="Khayaing">Aye, MiMi. (2019). ''Mandalay: Recipes and Tales from Burma''. Bloomsbury Absolute.</ref> === သနပ်ခါး ဓလေ့ === [[သနပ်ခါး]] သည် ဗမာလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော သဘာဝ အလှကုန်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတဖြစ်သည်။ သနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်ကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေစက်ချကာ သွေး၍ မျက်နှာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် လိမ်းကျံကြသည်။ သနပ်ခါးသည် နေလောင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အေးမြစေခြင်း နှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း စသည့် ဆေးဖက်ဝင် အစွမ်းများရှိသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် သနပ်ခါးကို ပါးနှစ်ဖက်တွင် ကွက်ကျား သို့မဟုတ် ဘိလပ်ကွက်၊ ကလေးများတွင် ပါးကွက်ကြား ပုံစံများ ရေးဆွဲ လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့မှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီ ခိုင်မာခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။<ref name="Thanaka">Muralidharan, S. (2016). "Thanaka: The Traditional Burmese Cosmetic". ''International Journal of Cultural Heritage'', 4(1), pp. 45–52.</ref> === အခြား လူမှုရေးနှင့် လူနေမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ဗမာမိသားစုများအတွက် သားယောက်ျားလေးများကို [[ရှင်ပြုပွဲ|ရှင်ပြုပေးခြင်း]] (သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြင်း) သည် ဘဝ၏ အရေးကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်လောင်းများကို မင်းညီမင်းသား ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ပေး၍ မြင်း၊ ဆင် စသည်တို့ဖြင့် လှည့်လည်ကာ ရှင်လောင်းလှည့်ပွဲ ကျင်းပပြီးမှ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေအဖြစ် ခံယူစေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ မင်္ဂလာပွဲများကို ဝါဆိုမှ သီတင်းကျွတ်အထိ ဝါတွင်းကာလများတွင် ကျင်းပလေ့မရှိဘဲ ဝါပကာလများတွင်သာ ကျင်းပကြသည်။ ကွယ်လွန်သူကို အမျှအတန်း ပေးဝေခြင်း၊ ၇ ရက်ပြည့်လျှင် ရက်လည်ဆွမ်းကျွေးပွဲ ကျင်းပ၍ တရားတော်များ နာယူခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာလူမျိုး တို့၏ ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတု၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နန်းတွင်း အစဉ်အလာများအပေါ် မူတည်၍ တီထွင်ဖန်တီးထားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Ferrars, Max and Bertha, ''Burma'', Sampson Low, Marston and Company, 1900, pp. 60–65.</ref> ခေတ်သစ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ အမျိုးသား/အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ၏ အခြေခံမှာ လုံချည် ဖြစ်သည်။ပုဆိုး သည် ဗမာအမျိုးသားများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်လုံချည် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အကွက်၊ အစင်း သို့မဟုတ် ရိုးရိုးခါးဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အခမ်းအနားများတွင် မန္တလေးချိတ် သို့မဟုတ် သပွတ်အကွက် ပုဆိုးများကို တိုက်ပုံအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်း တို့နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Textiles'', The White Orchid Press, 1988.</ref>ထဘီသည် ဗမာအမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်ဖြစ်သည်။ အောက်နားတွင် အနားသတ် သို့မဟုတ် အနားစပါး ပါရှိလေ့ရှိပြီး၊ ရိုးရာ အချိတ်အဆင် များကို ပွဲလမ်းသဘောတူ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာအင်္ကျီမှာ ရင်ဖုံး သို့မဟုတ် ရင်စိ ရိုးရာအင်္ကျီ ဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Handwoven Textiles of South-East Asia'', Oxford University Press, 1988.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် နန်းတွင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွင်မူ အလျား ဧက ၁၅ မှ ၂၀ ခန့်ရှည်လျားသော တောင်ရှည်ပုဆိုးကို အမျိုးသားများ ခါးတွင် စည်းနှောင်၍ ပိုလျှံသော အစကို ပခုံးပေါ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးတွင် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>Scott, J. George, ''The Burman: His Life and Notions'', Macmillan and Co., 1882.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းအမျိုးသမီးများသည် အနောက်သို့ ရှည်လျားစွာ တင်းစွဲသွားသော ပတ်ထဘီနှင့် ရင်ဖုံး အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။လွန်းတစ်ရာ အချိတ်ကဲ့သို့ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ ရက်လုပ်သော ရက်ကန်းစင် မျိုးစုံအချိတ် အဆင်များသည် မင်းစိုးရာဇာနှင့် ကုန်းဘောင်နန်းတွင်း အထက်တန်းလွှာတို့၏ သင်္ကေတ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Green, Alexandra, ''Burmese Visual Culture: Charisma and Sacred Fortune'', Hong Kong University Press, 2018.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ရှေးဟောင်း နန်းတွင်းအဆင် တောင်ရှည်ပုဆိုးနှင့် လွန်းတရာအချိတ် တို့မှသည် ယနေ့ခေတ် လုံချည်၊ တိုက်ပုံနှင့် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ အဖြစ် ရိုးရှင်းသေသပ်စွာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ရက်ကန်းအတတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရကို မပျောက်ပျက်ဘဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပင်ဖြစ်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဗမာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] ကြီး၏ အောက်ရှိ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား]]ခွဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ထိုအထဲမှ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley">Bradley, David. (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 14. pp. 1–72.</ref> ဗမာစကားသည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အသံနိမ့်အမြင့် ဖြင့် ခွဲခြားသည့် နိမ့်မြင့်သံသုံးဘာသာစကား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး) နှင့် အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ) တို့တွင် ပြောဆိုကြသော ဗမာစကားသည် စံပြဗမာစကား ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း အပြည့်အဝ ရှိသည်။ သို့သော် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကွဲပြားနေသော ဒေသများဖြစ်သည့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရခိုင်စကား၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ထားဝယ်စကားနှင့် မြိတ်စကားတို့သည် ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရစကားခွဲများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းဗမာစကား၏ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသံထွက်ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="Bradley" /> [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိမှု]] === သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေပေါ်ပေါက်လာပုံ === {{main|မြန်မာစာပေ}} ဗမာစကားသည် သမိုင်းဦးကာလ မြောက်ဘက်အရပ်မှ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာမှုနှင့်အတူ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စာရေးသားမှုစနစ်အနေဖြင့် မူလက မိမိကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ မရှိသေးသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဒေသခံ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]နှင့် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]တို့ထံမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီအက္ခရာ|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]]နွယ်ဝင် ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာကို အခြေခံကာ ကိုယ်ပိုင် [[မြန်မာအက္ခရာ|မြန်မာစာပေ]]ကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce" />သမိုင်းအရ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ဗမာစာအရေးအသား အထောက်အထားမှာ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[မြစေတီကျောက်စာ]] (ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun" /> == ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေး အမှတ်အသား == [[မင်းသုဝဏ်]]၏ "ရွှေဥဒေါင်း" ကဗျာတွင် ဗမာလူမျိုးစု၏ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားများကို အောက်ပါအတိုင်း လှပကျစ်လျစ်စွာ ကောက်နုတ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ <blockquote> "နေမင်းနွယ် ဆွေဘုရားရယ်တို့ ဝေတင့်တယ် အသရေခြားသည်ဟု ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင် နိမိတ်မြင်က မင်္ဂလာရှိ။" </blockquote> <blockquote> "မြန်မာနွယ် ကမ္ဘာဝယ် ထင်အလင်းသာပ ဆင်မြင်းဗိုလ်ပါရံလို့ မြကဒဏ် သီဟာစိုးစဉ်က ဒေါင်းအလံ စိုက်ကာထိုးကြတယ် ဖိုးထိုက်ပါဘိ။" </blockquote> ဤကဗျာအရ ဗမာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နေမင်းအနွယ်စု (သူရိယဝံသ) ဟု ခံယူကာ ဒေါင်းရုပ်ကို မင်္ဂလာနိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ထို့ပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် တရားဝင်အသုံးပြုခဲ့သည့် "ဒေါင်းဒင်္ဂါး" (ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင်) နှင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် စစ်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့စဉ်က လွှင့်ထူခဲ့သည့် "ဒေါင်းအလံ" အကြောင်းတို့ကို ဖော်ပြလျက် ဒေါင်းသည် ဗမာနွယ်တို့၏ အမျိုးသားရေးမာန် ဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg|thumb|၂၅၀px|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းလွှင့်ထူခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အလံ။ အဖြူရောင်နောက်ခံအလယ်တွင် ဗမာမင်းတို့၏ "သူရိယဝံသ" (နေမင်းအနွယ်) ဇာစ်မြစ်နှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းသည့် ကန္နားစွင့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရစဉ်။]] ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအောက် ကျရောက်ခဲ့ရသော်လည်း ဒေါင်းရုပ်သည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ နှလုံးသားထဲမှ ပျောက်ပျက်မသွားခဲ့ပေ။ အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့် မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများသည် မိမိတို့၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသရန် ဒေါင်းရုပ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[File:Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg|thumb|၂၅၀px|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၉၃၉–၁၉၄၁ နှင့် ၁၉၄၅–၁၉၄၈) ကာလအတွင်း တရားဝင်သုံးစွဲခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံတော်အလံ။ ဗြိတိသျှအပြာရောင်အလံ (Blue Ensign) ၏ လက်ယာဘက်စွန်းစက်ဝိုင်းအတွင်း၌ ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေးပြယုဂ်ဖြစ်သော အမြီးဖြန့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထည့်သွင်းပုံဖော်ထားသည်။]] နန်းတွင်းသုံး အမြီးဖြန့်နေသည့် ငြိမ်းချမ်းသော "ကူးဒေါင်း" အစား၊ ဗြိတိသျှအစိုးရကို အရှုံးမပေးဘဲ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အတောင်ပံဖြန့်ကာ စစ်ဆိုင်နေသည့် "ခွပ်ဒေါင်း" (ကျောင်းသားသမဂ္ဂအလံ) အဖြစ် သမိုင်းဝင် ပြောင်းလဲ တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Nu">ဦးနု။ (၁၉၆၇)။ ''ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်''။ ရန်ကုန်။</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (BDA) ၏ သွေးရောင်နောက်ခံ အလံတော်အလယ်တွင်လည်း ဒေါင်းရုပ်ကိုပင် ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="BaMaw">Ba Maw, Dr. (1968). ''Breakout in Burma: Memoirs of a Revolution, 1939–1946''. Yale University Press.</ref> ယနေ့ထက်တိုင်အောင် "ဒေါင်း" (အထူးသဖြင့် ခွပ်ဒေါင်းနှင့် ကူးဒေါင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မာန်မာန၊ စည်းလုံးမှု၊ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများနှင့် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထင်ဟပ်စေသည့် အရေးအကြီးဆုံးသော ပြည်သူ့အမှတ်အသားအဖြစ် သမိုင်းအဆက်ဆက် ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ [[File:ABFSU Flag.svg|thumb|၂၅၀px|ကိုလိုနီခေတ် အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှစ၍ အစဉ်အဆက် သုံးစွဲခဲ့သော [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်]] (ဗကသ) ၏ တရားဝင် "ခွပ်ဒေါင်းအလံတော်"။ ခေါင်းမငုံ့တတ်သော ပြည်သူနှင့်ကျောင်းသားထု၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] == ဗမာလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးစာရင်းအရ ဗမာလူမျိုးစု အောက်တွင် မျိုးနွယ်စု (၉) စု ပါဝင်သည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည် - # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # [[ဗမာလူမျိုး]] # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဗမာလူမျိုးစု (၉) စုသည် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကွဲအပြားများအရ ပေါင်းစည်းသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ မနုဿဗေဒအရမူ မူလဆင်းသက်လာပုံ သီးသန့် ကွဲပြားမှုများ ရှိကြသည်။<ref name="Eal2010">Eberhard, David M., et al. (eds.) (2010). ''Ethnologue: Languages of the World''. SIL International.</ref> === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဗမာနွယ်အုပ်စု === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ စိစစ်ချက်များအရ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်အုပ်စု]] (Burmish Group) သည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစု အောက်ရှိ သီးသန့် အုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသူများက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Bradley1997" /><ref name="Thurgood2003">Thurgood, Graham & LaPolla, Randy J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> ပါဝင်သော ဘာသာစကားပြောဆိုသည့် လူမျိုးများနှင့် ဒေသန္တရအုပ်စုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — # [[ဗမာလူမျိုး]] (မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နေထိုင်ကြသော ပင်မ ဗမာစကားပြောသူများ) # [[အင်းသားလူမျိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ်၊ အင်းလေးကန်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြပြီး ရှေးဟောင်း ဗမာအက္ခရာသံများကို ထိန်းသိမ်းထားသူများ) # [[ဖွန်းလူမျိုး]] (ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အထက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ကြသော ရှေးဟောင်း ဗမာနွယ်ဝင်များ) # [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ် အစုအဝေး) # [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) # [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] (ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူများ) # [[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ ရခိုင်နွယ်ဝင် အစုအဝေး) # [[ယောလူမျိုး|ယော]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] (မြန်မာစကား၏ ရှေးဟောင်း အသံထွက်များနှင့် သီးသန့် ဒေသန္တရစကားများကို သုံးစွဲကြသည့် ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] tpm5ies3sbihg0yj9z0dvczb10szx78 0 3603 1049007 870846 2026-08-17T07:16:15Z ~2026-36789-02 144862 /* */ 1049007 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ရန်ကုန် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Medicine 1, Yangon |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန် |တံဆိပ် =Unimed-1yanlogo.gif |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = ဥပဌာနံ၊ အနုကမ္ပာ၊ ဒယာ |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = upaṭhānaṃ, anukammā, dayā |တည်ထောင်ခုနှစ် =၁၉၂၇၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂)ရက် |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာကျော်ရွှေ |ဒုကျောင်းအုပ် = |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ = *လမ်းမတော် (မိန်း) * [[ပြည်လမ်း]] * သထုံလမ်း |အကျယ်အဝန်း = |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ဝဘ်ဆိုတ် = https://um1yangon.edu.mm/ }} {{Designation list|right|designation1=Yangon}} [[File:University of Medicine 1.jpg|thumb|ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်၊ သထုံလမ်း]] '''ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ ဆေးတက္ကသိုလ် ၅ ခုအနက် ပထမဦးဆုံး တည်ထောင်ခဲ့သော ကျောင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲတွင် အမှတ်မြင့်ကျောင်းသားများ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ကျောင်းသား ဦးရေ ၆၀ဝ ဝန်းကျင်ခန့်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးသည်။ [[ဆေးပညာဘွဲ့]] ([[:en:Bachelor_of_Medicine,_Bachelor_of_Surgery|MBBS]]) အပ်နှင်းသော ကျောင်းဖြစ်သည်။ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်တွင် [[တက္ကသိုလ်]] ပရဝုဏ် ၃ ခုရှိသည်။ [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]]တွင်တစ်ခု၊ [[ပြည်လမ်း]]တွင်တစ်ခု (လိပ်ခုံးကျောင်း ဟူ၍လည်း သိကြသည်)၊ သထုံလမ်းတွင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လမ်းမတော်ဆေးကျောင်းမှာ [[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]] (Yangon General Hospital)၊ ရန်ကုန်အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံသစ်ကြီး (ဂျပန်ဆေးရုံ သို့မဟုတ် ဂျကာ (JICA) ဆေးရုံ ဟုလည်း အမည်တွင်သည်)တို့ အနီးတွင်ရှိသည်။ လိပ်ခုံးကျောင်းမှာ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားဌာန အနီးတွင်ရှိသည်။ လက်ရှိ [[ပါမောက္ခချုပ်]]မှာ ဒေါက်တာ ကျော်ရွှေ ဖြစ်သည်။ '''ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်'''၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ ဥပဌာနံ အနုကမ္ပါ ဒယာ ဖြစ်ပါသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သောကျွန်ုပ်သည် ဝေဒနာရှင် လူနာအား ဥပဌာနံ = စိတ်ရောကိုယ်ပါ ယုယုယယ ပြုစုကုသပါမည်။ အနုကမ္ပါ = ကိုယ်ကျင့်တရားလက်ကိုင်ထားလျက် ပြုစုကုသပါမည်။ ဒယာ = လူလူချင်း ညှာတာထောက်ထားသောအသိဖြင့် ပြုစုကုသပါမည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်သည် [[:en:Educational_Commission_for_Foreign_Medical_Graduates|Educational Commission for Foreign Medical Graduates]] က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အသိအမှတ်ပြုသော ကျောင်း ၅ ကျောင်းအနက် တစ်ကျောင်းလည်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == {{wide image|Panorama view of Lanmadaw campus.jpg|900px|လမ်းမတော်ဆေးကျောင်း၏ မြင်ကွင်းကျယ်ဓာတ်ပုံ}} မြန်မာပြည်တွင် ဆေးကျောင်းများကို ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင်[[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]]ဝင်းအတွင်းတွင်စတင်တည်ထောင်သည်။ ထိုစဉ်ကသင်တန်းကာလ မှာ ၄နှစ်ဖြစ်ပြီး Licentiate Medical Practice(L.M.P) course ဟုခေါ်သည်။ ထိုသင်တန်းအောင်မြင်သူများကို L.M.P လက်မှတ်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၃-၁၉၂၄ ပညာသင်နှစ်တွင်မူ [[ဆေးပညာဘွဲ.]] M.B.,B.S သင်တန်းကို [[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]]ဝင်းအတွင်းရှိ လက်ရှိ ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောဌာန နေရာတွင်စတင်သည်။ ==ဦးဆောင်မှု== ၁၉၆၄ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်ကို ပါမောက္ခချုပ်က ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်သည်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ပါမောက္ခချုပ်များမှာ - {| class="wikitable" |- ! ကာလ !! အမည် |- |၁၉၆၄-၁၉၇၀ ||[[သီရိပျံချီ]] [[ပါမောက္ခ]] [[ဒေါက်တာ]] [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဘသန်း]] |- |၁၉၇၁-၁၉၇၂ ||ဒေါက်တာဖေကျင် |- |၁၉၇၂-၁၉၈၄ ||ဒေါက်တာထွန်းမင်း |- |၁၉၈၄-၁၉၈၇ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာလှမြင့် |- |၁၉၈၇-၁၉၈၈ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာတင်အောင်စိုး |- |၁၉၈၈-၁၉၉၁ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမောင်မောင်စိန် |- |၁၉၉၁-၁၉၉၆ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမြဦး |- |၁၉၉၆-၁၉၉၇ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်မြင့်ထွန်း |- |၁၉၉၇-၁၉၉၈ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ[[ကျော်မြင့်]] |- |၁၉၉၈-၂၀၀၇ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးမြင့် |- |၂၀၀၇-၂၀၀၉ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ[[အေးမောင်ဟန်]] |- |၂၀၀၉-၂၀၁၁ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ[[ဖေသက်ခင်]] |- |၂၀၁၁-၂၀၁၃ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းချို |- |၂၀၁၃-၂၀၁၅ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ[[သက်ခိုင်ဝင်း]] |- |၂၀၁၅-၂၀၂၁ ||ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ[[ဇော်ဝေစိုး]] |- |၂၀၂၁ - လက်ရှိ || ပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်ရွှေ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaaniungngnpnttm-65|title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ အတည်ပြုခန့်ထားခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ }}</ref> |} ==သင်ကြားမှုကာလ== {| class="wikitable" |- ! ပညာသင်နှစ် !! အချိန်ကာလ |- |ပထမနှစ် || ၁ နှစ် |- |ဒုတိယနှစ်|| ၁ နှစ်ခွဲ |- |တတိယနှစ် || ၁ နှစ် |- |စတုတ္ထနှစ် || ၁ နှစ် |- |ပဉ္စမနှစ် || ၁ နှစ်ခွဲ |- |အလုပ်သင်ဆရာဝန် || ၁ နှစ် |- |ပညာသင်နှစ်စုစုပေါင်း || ၇ နှစ် |} ==ဘာသာရပ်များ== ====ပထမနှစ် အမ်ဘီဘီအက်စ်==== *[[မြန်မာစာ]] *[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်စာ]] *[[သင်္ချာ]] နှင့် [[စာရင်းအင်း ပညာ]] *[[ရူပဗေဒ]] *[[ဓာတုဗေဒ]] *[[ဇီဝဗေဒ|ဇီဝဗေဒ(ရုက္ခဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒ)]] *[[လူ့အကျင့်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာ]] *[[ခန္ဓာဗေဒ|လူသားခန္ဓာဗေဒ မိတ်ဆက်]] *[[ဇီဝကမ္မဗေဒ]] နှင့် [[ဇီဝဓာတု|ဇီဝဓာတုဗေဒ]] *[[တိုင်းရင်းဆေး]] ====ဒုတိယနှစ် အမ်ဘီဘီအက်စ်==== *[[ခန္ဓာဗေဒ]] *[[ဇီဝကမ္မဗေဒ]] *[[ဇီဝဓာတု|ဇီဝဓာတုဗေဒ]] ====တတိယနှစ် အမ်ဘီဘီအက်စ်==== *[[ရောဂါဗေဒ|အထွေထွေ ရောဂါဗေဒ]] *[[အဏုဇီဝဗေဒ]] *[[ဆေးဝါးဗေဒ]] *[[ဆေးပညာ]]လက်တွေ့ *[[ခွဲစိတ်ကုပညာ]]လက်တွေ့ သင်ကြားရေး ဆေးရုံများရှိ ဆေးကုသဆောင်နှင့် ခွဲစိတ်ကုသဆောင်များတွင် ဆေးပညာလက်တွေ့သင်တန်းပေးခြင်း ၁၈ပတ် ====နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း(က) အမ်ဘီဘီအက်စ်==== *[[ဥပဒေရေးရာဆေးပညာ]] *[[ဥပဒေရေးရာဆေးပညာ လက်တွေ့ကွင်းဆင်းလေ့လာရေး]] *[[ကာကွယ်ရေးနှင့် လူမှုရေးဆေးပညာ]] (နယ်ကွင်းဆင်းသင်တန်း ၃ပတ်) *[[ရောဂါဗေဒ]] နှင့် [[သွေးပညာ]] *[[ဆေးပညာ]] *[[ခွဲစိတ်ကုပညာ]] *[[သားဖွားနှင့်မီးယပ်ပညာ]] *[[ကလေးကျန်းမာပညာ]] သင်ကြားရေး ဆေးရုံများတွင် ဆေးပညာ၊ ခွဲစိတ်ကုပညာ၊ သားဖွားနှင့် မီးယပ်ရောဂါကုပညာများနှင့် ပတ်သက်သော သင်ကြားပို့ချချက်များကို နားထောင်ပြီး လူနာဆောင်များနှင့် ဆေးခန်းများတွင် လေ့လာသင်ယူရသည်။ မြို့ပြကျန်းမာရေးဌာနများသို့လည်း ကာကွယ်ရေးနှင့် လူမှုရေးဆေးပညာဘာသာရပ်အတွက် သွားရောက်လေ့လာရသည်။ ====နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း(ခ) အမ်ဘီဘီအက်စ်==== *[[ကလေးကျန်းမာပညာ]] *[[ဆေးပညာ]] *[[သားဖွားနှင့် မီးယပ်ဆေးပညာ]] *[[ခွဲစိတ်ကုပညာ]] ====အလုပ်သင်ဆရာဝန်==== နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း(ခ) အောင်မြင်ပြီးဆုံးသူတိုင်း ရန်ကုန်(သို့မဟုတ်) တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ရှိ သင်ကြားရေးဆေးရုံများတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန်အဖြစ် ၁နှစ်တာ လက်တွေ့ပညာသင်ယူရသည်။ လက်တွေ့သင်ယူရသော အချိန်ကာလများမှာ- {| class="wikitable" |- ! ဘာသာရပ်!! အချိန်ကာလ |- |ကလေးကျန်းမာပညာ|| ၂ လခွဲ |- |ပြည်သူ့အကျိုးပြု ဆေးပညာ || ၂ ပတ် |- |ဆေးပညာ(စိတ်ရောဂါကုသမှုပညာ အပါအဝင်) || ၃ လ |- |သားဖွားနှင့် မီးယပ်ဆေးပညာ|| ၃ လ |- |ခွဲစိတ်ကုပညာ(ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ဆေးပညာ အပါအဝင်) || ၃ လ |} အလုပ်သင်ဆရာဝန်အဖြစ် ၁နှစ်တာ လက်တွေ့ပညာသင်ယူပြီးမှ ဆေးပညာဘွဲ့ (M.B.,B.S.) အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ကျောင်းသားဟောင်းများ== *ဒေါက်တာဦး[[အေးမောင်ဟန်]] *[[နာဂသိန်းလှိုင်]] *[[ဒေါက်တာဖေသက်ခင်]] ==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်== * [[ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ရန်ကုန်]] * [[မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်|ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] * [[မကွေးဆေးတက္ကသိုလ်|ဆေးတက္ကသိုလ် (မကွေး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] * [[ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]] == ကိုးကား == <references/> <br /> {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးတက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] i4afdhhhqlnw2ml0gk1lgui1q6tvyxf 0 6839 1048955 955652 2026-08-16T15:39:37Z Myanmar Wik 103978 သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1048955 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသော ကလေးများကျောင်း | native_name = Mary Chapman School for the Deaf Children | image = mcschool.jpg | alt = မေရီချက်(ပ်)မင်း ကျောင်း | logo = mclogo.jpg | motto = အနိုင်မခံ အရှုံးမပေး | established = ၁၉၂၀ | founder = မစ္စ မေရီချက်(ပ်)မင်း (Miss Mary Chapman) | location = အမှတ် (၂)၊ သံတမန်လမ်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့ | country = မြန်မာ | coordinates = | telephone = ၀၁-၂၂၁၈၇၂ }} '''မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသော ကလေးများကျောင်း''' (Mary Chapman Teachers Training College & School for the Deaf Children) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသော ကလေးများအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော ကျောင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသူ မစ္စ မေရီချက်(ပ်)မင်း (Miss Mary Chapman) က မြန်မာပြည်ရှိ မွေးရာပါ နားမကြား၊ စကားမပြောတတ်သော ကလေးသူငယ်များအတွက် မြေနေရာနှင့် အဆောက်အဦကို ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် ဝယ်ယူလှူဒါန်းကာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Mary Chapman, School for the Deaf Children (Myanmar) |url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |website=Mary Chapman School for the Deaf Children (Myanmar) |date=18 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |archive-date=18 April 2010 |access-date=16 August 2026}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ကျောင်းစတင်တည်ထောင်သည့် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရှမ်းလမ်း၌ တိုက်တစ်လုံးငှားရမ်းကာ ကျောင်းသားတစ်ဦးတည်းဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အခါက နားမကြားသော ကလေးများ စကားပြောနိုင်မည်ကို လူထုက မယုံကြည်ကြသဖြင့် ကျောင်းတိုးတက်မှုမှာ အစပိုင်းတွင် အတော်အတန် နှေးကွေးခဲ့သည်။ ကျောင်း၏ ပထမဆုံး ဆရာဖြစ်သင်တန်းကို ဆရာမ ဒေါ်စိန်သာအား စတင်ပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ယခုလက်ရှိ တည်ရှိရာ သံတမန်လမ်းရှိ ခြံနှင့် သစ်သားအိမ်ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အနောက်ဘက်၌ မစ္စ မေရီချက်(ပ်)မင်း၏ ကိုယ်ပိုင်ငွေ၊ အင်္ဂလန်ရှိ နားမကြားသော ကလေးများကို ကူညီစောင့်ရှောက်သည့် အသင်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် တိုးချဲ့အဆောင်ကို စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အဆိုပါကျောင်းကို "Mary Chapman Teachers Training College & School for the Deaf" အမည်ဖြင့် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းသည် နားမကြားသော ကလေးများအား စာပေနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်များ သင်ကြားပေးရုံသာမက၊ ယင်းကလေးများကို ပြန်လည်သင်ကြားပေးနိုင်မည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကိုပါ လေ့ကျင့်မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားဦးရေ (၁၀) ယောက်အထိ တိုးလာခဲ့သည်။ သို့သော် ဆရာဖြစ်သင်တန်းသို့ တက်ရောက်လိုသူ အလွန်ရှားပါးခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်စိန်ကျော့နှင့် ဒေါ်အားပုတို့ နှစ်ဦးသည် (၄) နှစ်ကြာ ဆရာဖြစ်သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က သင်တန်းပို့ချသူ တစ်ဦးတည်းသာရှိပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်သာ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ စုစုပေါင်း (၁၂) ဦး ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတည်ထောင်သူ မစ္စ မေရီချက်(ပ်)မင်း ကျန်းမာရေးချို့တဲ့လာသဖြင့် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်သွားခဲ့ရပြီး ကျောင်းအုပ်အဖြစ် မစ္စ ရေမွန် (Miss Raymond) ကို တာဝန်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် မေရီချက်(ပ်)မင်း မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော်လည်း ကျန်းမာရေး အခြေအနေအရ ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် အင်္ဂလန်သို့ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်သွားခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလန်တွင် (၁၀) နှစ်ခန့် နေထိုင်ပြီးနောက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၌ပင် ဤကျောင်းအား Bible Churchmen Missionary Society (B.C.M.S) သို့ လွှဲအပ်ခဲ့ပြီး မစ္စတာနှင့် မစ္စစ် ဂျရီးန် (Mr & Mrs Jereen) တို့က ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်များအတွင်း မစ္စ မာရှယ် (Miss Marshall) က ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဆရာမ ဒေါ်အေးခင်၊ ဒေါ်ရိုဒါနှင့် ဒိုရာ စသည့် ဆရာမသုံးဦးကို ထပ်မံခန့်ထားခဲ့ရာ ထိုအချိန်တွင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ စုစုပေါင်း (၂၅) ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == မွေးရာပါ နားမကြား၊ စကားမပြောတတ်သော ကလေးသူငယ်များအား စာပေပညာနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်များ သင်ကြားပေးရန်နှင့် ၎င်းတို့အား သင်ကြားပြသပေးမည့် ဆရာ၊ ဆရာမများ လေ့ကျင့်မွေးထုတ်ပေးရန် ဖြစ်သည်။ == ဆောင်ပုဒ် == ကျောင်း၏ တရားဝင်တံဆိပ်တွင် '''"အနိုင်မခံ အရှုံးမပေး"''' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်စာတန်းကို ရေးထိုးထားသည်။ == ဆက်သွယ်ရန် လိပ်စာ == အမှတ် (၂)၊ သံတမန်လမ်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။ ဖုန်း - ၀၁-၂၂၁၈၇၂ <ref>စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်း</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့]] a9jcyprq4pgq6fqvgb69tix6ltah04m 0 7881 1049066 1047970 2026-08-17T11:33:57Z ~2026-44972-30 147068 /* */ 1049066 wikitext text/x-wiki {{Infobox President |name = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း |native_name = |image = Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg |caption = ဦးနေဝင်း ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် |order = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ |term_start = ၄ ဇူလိုင် ၁၉၆၂ |term_end = ၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ |predecessor = ''ပါတီတည်ထောင်'' |successor = [[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]] |order2 = မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|စတုတ္ထမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |term_start2 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ |term_end2 = ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁<br><small>(၂ မတ် ၁၉၇၄ အထိ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအမည်ခံဖြင့်)</small> |predecessor2 = [[မန်းဝင်းမောင်]] <small>(၁၉၆၂)</small> |successor2 = [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]] |order3 = တတိယမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] |term_start3 = ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ |term_end3 = ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ |predecessor3 = [[ဦးနု]] |successor3 = [[ဦးနု]] |term_start4 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ |term_end4 = ၂ မတ် ၁၉၇၄ |predecessor4 = [[ဦးနု]] |successor4 = ဗိုလ်ချုပ် [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]] |birth_name = ရှုမောင် |birth_date = {{Birth date|1910|7|10|df=y}}<br/> {{Birth date|1911|5|14|df=y}} သို့ {{Birth date|1911|5|24|df=y}} ဟုလည်း ဖော်ပြ |birth_place = [[ပေါင်းတလည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း|ပဲခူးစီရင်စု]]၊ [[အောက်မြန်မာပြည်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] |death_date = {{Death date and age|2002|12|5|1910|7|10|df=y}} |death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]] |resting_place = အရိုးပြာကို [[လှိုင်မြစ်]] တွင် ဖြန့်ကြဲ |nationality =မွန်+တရုတ် |party = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |spouse = ဒေါ်သန်းညွန့်<br />ဒေါ်တင်တင်<br />ဒေါ်ခင်မေသန်း<br />ဒေါ်နီနီမြင့်<br />[[ရတနာနတ်မယ်]] |relations = |children = ကျော်သိန်း <br /> ငွေစိုး<br />အေးအောင်<br /> [[စန္ဒာဝင်း]] <br />ဖြိုးဝေဝင်း<br />ကြေးမုံဝင်း |residence = |alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] |occupation = |profession = |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |signature = Ne Win Signature.svg |website = <!--Military service--> |nickname = တာကာစုဂီ စုစုမု |allegiance = {{flagicon|Burma|1974}} [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ]] |branch = |serviceyears = ၁၉၃၁–၇၄ |rank = [[File:Vice Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] |unit = |commands = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |battles = |awards = {{plainlist| * [[ဖိုင်:Order of the Rajamitrabhorn (Thailand) ribbon.svg|border|47x14px]] {{ill|ထိုင်းတော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့{{!}}တော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့|th|เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์|en|Order of the Rajamitrabhorn}} (ထိုင်း)<ref>{{cite web|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231080510/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|url-status=dead|archive-date=December 31, 2014|script-title=th:แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ราชมิตราภรณ์|publisher=www.ratchakitcha.soc.go.th|language=th|access-date=December 31, 2014}}</ref> * [[ဖိုင်:Bintang Jasa Utama rib.svg|border|47x13px]] {{ill|ဘင်တန်းဂျာဆာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်|id|Bintang Jasa}} (အင်ဒိုနီးရှား)<ref>{{Cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (၁၉၁၁ - ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်)|publisher=[[တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)|စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး]]|accessdate=17 August 2025|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801175704/https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D}}</ref> }} }} '''ဦးနေဝင်း''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၁၀၊ သို့ ၁၄ သို့ ၂၄ မေ ၁၉၁၁<ref>{{Cite web |title=U Ne Win {{!}} Myanmar general and dictator {{!}} Britannica.com<!-- Bot generated title --> |url=https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win |accessdate=21 September 2017 |archivedate=9 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170709221125/https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win }}</ref> – ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၁ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ]]အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအာဏာရှင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကို ၂၆ နှစ်ကြာအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် မိမိအာဏာတည်မြဲရန်အတွက် နိုင်ငံ့စီးပွါရေးကို ဖျက်ဆီးပစ်ကာ နိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ၁၉၁၁ ခု မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (သို့) မေလ ၁၄ရက်နေ့ (သို့) ၁၉၁၀ ခု ဇူလိုင်လ ၁၀ရက်နေ့၌ [[ပဲခူးတိုင်း]] အနောက်ခြမ်း၊ [[ပေါင်းတလည်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် ရှုမောင်ဖြစ်သည်။ဗမာ.တရုတ် ကပြား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် [[ဇီဝဗေဒ]] ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်တွင် ကျောင်းသားများ အဆောင်နောက်ကျဝင်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အဆောင်မှူးနှင့်အချေတင်ဖြစ်ရာမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသိရှိသွား၍ ကျောင်းထုတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် "သခင်ရှုမောင်"အမည်ဖြင့် [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ င == လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ == [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] တွင် ပါဝင်ကာ သခင်ရှုမောင် မှ ဗိုလ်နေဝင်း ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သွေးသစ္စာပြုချိန်တွင် ပက်ပုံးသို့ ရောက်နေသောကြောင့် ၂၉ ဦးသာ ရှိသည် ဟု ဆိုသည်။ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်တွင် Commander အဖြစ်ဖြင့် ဂျပန်များနှင့် အလံနီကွန်မြူနစ် ပါတီတို့ကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ အောက်တိုဘာလ [[ဖဆပလ]] နှစ်ခြမ်းကွဲချိန်တွင် ဦးနေဝင်းသည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] အဖြစ်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူကာ ၁၉၆၀ ဧပြီလတွင် အနိုင်ရပါတီ ဖြစ်သော [[သန့်ရှင်းဖဆပလ]] ကို အာဏာလွှဲ ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ == အာဏာသိမ်းခြင်း == {{Main|၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] [[ဦးနု]]ဦးဆောင်သော [[ဖဆပလ]] အစိုးရထံမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကာလ == [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]၊ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ကို ဖွဲစည်း တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ တွင် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အာဏာရလာကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သွေးမြေမကျ တော်လှန်ရေးဟု ကမ္ဘာမီဒီယာများမှ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သမ္မတဟောင်း [[စဝ်ရွှေသိုက်]] ၏သားငယ်မှာ စစ်သားတစ်ဦး၏ သေနတ်ဒဏ်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြကြရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား တစ်ရာကျော်မျှ ပစ်ခတ်ခံရကာ [[ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]]အဆောက်အဦးလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုနေ့ညနေ ၈ နာရီ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများအသွင်သည် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်နေသော  ပြည်သူလူထုကိုပါ အသက်အန္တရာယ်ပြုလာပြီးအကြမ်းဖက်အသွင်ဆောင်လာသဖြင့် "''ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်တန့် ခြင်းမရှိပါက ဓားကိုဓားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ လှံကိုလှံဖြင့် သော်လည်းကောင်း တုံ့ပြန်မည်'' "ဟု ဥပမာပေး၍ ငါးမိနစ်ကြာ သတိပေး မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၆-နှစ်အကြာ၊ ၁၉၈၈ တွင် ဦးနေဝင်းမှ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးကို မိုင်းခွဲရန် စေခိုင်းသူမှာ သူမဟုတ်ရပါကြောင်း၊ [[ဦးအောင်ကြီး|ဗိုလ်အောင်ကြီး]]သာ တရားခံဖြစ် ကြောင်း ငြင်းဆိုပြောကြားခဲ့သည်။ == မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် == မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဆိုသည်မှာ မြန်မာပြည်၏နိုင်ငံရေးအခြေအနေ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှု၍ နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အခြေတည်ပေးခဲ့သောမူကြမ်းကို ဦးနေဝင်းမှပြန်လည်ရေးဆွဲထားသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းသည် “မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ကိုတည်ထောင်ကာ [[တစ်ပါတီစနစ်]]ဖြင့် ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအစိုးရသည် နိုင်ငံရေးသမားများ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်း အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်များ နှင့် ကွန်မြူနစ်များကို စစ်တပ်ဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် "ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်" အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ ဗိုလ်ချုပ်[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယု သည် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၈-ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == {{unreferenced section}} === ဒေါ်သန်းညွန့် === ဦးနေဝင်းသည် ၎င်း၏ ဘဝတလျှောက်တွင် တရားဝင် အိမ်ထောင်ပေါင်း (၇) ကြိမ်ခန့် ကျခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အိမ်ထောင်အဖြစ် ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်သည် အပျိုမဟုတ်ပေ။ ပထမအိမ်ထောင်နှင့် သားတစ်ယောက်ပါခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ပေါင်းသင်းနေထိုင်၍ သားကိုသိန်း (တာတီး) ခေါ် ဦးကျော်သိန်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် မြန်မာ့ရေနံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်မြို့နေ ဦးစိန်သီး၊ ဒေါ်ဆိုင်တို့၏ သမီး မကြည်ကြည်အေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၈၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇနီးဒေါ်ကြည်ကြည်သိန်းသည် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ် ၁၉၉၇ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ === ဒေါ်တင်တင် === ထို့နောက် ဒေါ်တင်တင်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မောင်ဂိုမာရီလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) အိမ်အမှတ် ၁၀၆ ၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲသို့ ဦးနေဝင်း၏ ဖခင် ဦးဖိုးခပါ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင်နှင့် ဒေါ်တင်တင်တို့မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် သားကြီး ငွေစိုးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင် ဂျပန်ပြည် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ စစ်ပညာသင် သွားရောက်စဉ်က မောင်ငွေစိုးမှာ ၂ နှစ်သား အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ ငွေစိုးသည် နောင်တွင် U.B.A လေကြောင်းဌာနတွင် လေယာဉ်မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယသား အေးအောင်ဝင်း ခေါ် ကိုအေးအောင်ကို ၁၉၄၉ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်ခင်မေသန်း (ခ) ကစ်တီဘသန်း === ၁၉၅၂ မတ်လ ၁ဝ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ခေါ် ကစ်တီဘသန်းနှင့် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးအတွင်းရှိ ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီးနေအိမ်၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းမှာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးနှင့် ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီး [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]]နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်း၏ ငယ်မည်မှာ ကစ်တီဘသန်း ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဦးနေဝင်းသည် ဒုတိယ မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်နှင့် တရားဝင် မကွာရှင်းရသေးပေ။ ထို့ကြောင့် လက်ထပ်ပြီး ၃ ရက်အကြာတွင် မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်က ၁၉၅၂ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ထုတ် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာမှနေ၍ "ကျွန်မသာလျှင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ မယားကြီးပါ" ဟူ၍ ခေါင်းစဉ်တပ်ကာ ကြေညာခဲ့လေသည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာပါ ကြေညာချက် အပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သော ဒေါ်ခင်မေသန်းသည် အပျို မဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဒေါက်တာတောင်ကြီး (ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု သမီး ဒေါ်စန်းစန်းနု၏ ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးသက်တင်၏ အကို) ဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် သမီးလီလီဝင်းနှင့် အမြွှာသမီးများ ဖြစ်ကြသော သီတာဝင်း၊ သော်တာဝင်း တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒေါက်တာတောင်ကြီးနှင့် တရားဝင် ပြတ်စဲခြင်း မရှိဘဲ ဒေါ်ခင်မေသန်းအား လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် တပ်မတော်အက်ဥပဒေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အရေးယူရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်အား ဝိဓူရ သခင် ချစ်မောင်အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ဝိုင်းဝန်းတားမြစ်ခဲ့သဖြင့် ဖြုတ်မပစ်ခဲ့ရပေ။ ဦးနေဝင်းသည် ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် သမီး စန္ဒာဝင်း၊ ဖြိုးနေဝင်း၊ ကြေးမုံဝင်းတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးစန္ဒာဝင်းကို ၁၉၅၂ တွင်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်နီနီမြင့် === ထို့နောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် နောင်တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်(ကျောင်းဆရာမကြီး) တို့၏ အငယ်ဆုံးသမီး ဒေါ်နီနီမြင့် (မဟာဝိဇ္ဇာ – သမိုင်း) နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပါ။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဒေါ်နီနီမြင့်သည် အသက် ၃၂ နှစ်ရှိပြီး ဦးနေဝင်းသည် အသက် ၆၃ နှစ် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်တို့မှသားသမီး ငါးဦးဖွားမြင့်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ (၁) ဒေါ်ထားထားမြင့် (ကွယ်လွန်) - ခင်ပွန်း ဦးစိုးမြင့် (ကွယ်လွန်) (၂) ဦးခင်စိုး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး မြန်မာ့လေကြောင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်မမလေး (၃) ဦးမြစိုး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး သတ္တုတွင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်ခင်ဖုန်း (၄) ဒေါ်ညိုညိုမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူး အမျိုးသားစီမံကိန်း (ငြိမ်း) - ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးစိန်ဌေး OTS 25 BEME (ကွယ်လွန်) (၅) ဒေါ်နီနီမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (သမိုင်းသု) - ခင်ပွန်း ဦးနေဝင်း တို့ဖြစ်ကြပြီး မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုမျိုးမှမတွေ့ရပဲ အေးဆေးစွာနေထိုင်သောမိသားစုများဖြစ်ကြသည်။ === ရတနာနတ်မယ် === ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက် June Rose Bellamy ခေါ် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး (၁၈၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၁ – ၁၈၆၆ ဩဂုတ် ၂) ၏ မြစ် [[ရတနာနတ်မယ်]]နှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ ရက်စွဲပါ ကြေးမုံသတင်းစာ မျက်နှာဖုံးတွင် ဦးနေဝင်းနှင့် ရတနာနတ်မယ်တို့၏ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ သတင်းကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။ ရတနာနတ်မယ်၏ မိခင်မှာ လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ်ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသား]]နှင့် ကိုယ်လုပ်တော်ရ သခင်ကြီး ခင်ဖော့တို့၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံ့သာခင်ခင်ကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ၅ လမျှ ပေါင်းဖြစ်လိုက်ကြသည်။ ဦးနေဝင်းသည် ရတနာနတ်မယ်နှင့် အိမ်ထောင်ရေး ပြိုကွဲပြီးနောက် ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ပြန်လည် ပေါင်းထုတ်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်ကြာစံ === အသက် ၇၇ နှစ်၌ အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ရခိုင်အမျိုးသမီး ဒေါ်ကြာစံအား လက်ထပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့ မနက် ၇ နာရီခွဲခန့်အချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း) ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၉၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ]] အစိုးရသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း)၏ ဈာပနကို သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[စန္ဒာဝင်း]]နှင့် လူ (၂၅) ယောက်ခန့်သာ လိုက်ပါ ပို့ဆောင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ သေဆုံးသည့်နေ့ နေ့တွင်းချင်းပင် သဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]ဝင်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချူပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း (ငြိမ်း) ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို [[ရန်ကုန်မြစ်]]အတွင်း မျှောခဲ့သည်။ သေဆုံးပြီး နှစ် ၂၀ ကျော်ကြာသောအခါ နစကဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်၊တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ၂၀၂၂ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးနေဝင်းအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ== {| class="wikitable" |- |+<ref>{{cite book |author=သန်းဝင်းလှိုင် |author-link= သန်းဝင်းလှိုင် |date= ၂၀၁၄ |title= သခင်ဋီကာသစ် |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ရန်အောင်စာပေ |page= ၅၄–၅၉ |isbn=}}</ref> !ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! မှတ်ချက် |- |၁၉၄၁ ဧပြီ ၂၅||ရဲဘော်သုံးကျိပ်တပ်ဖွဲ့ (၂)၊ ပြည်တွင်းသူပုန်အဖွဲ့||ဗိုလ်||ဒီဇင်ဘာတွင် ဗိုလ်ဘွဲ့ယူခဲ့ |- |၁၉၄၂ မတ်||တပ်မမှူး၊ ဘီအိုင်အေတပ်မကြီး (၂)||ဗိုလ်|| |- |၁၉၄၂ ဇူလိုင်||တပ်ရင်းမှူး၊ ဘီဒီအေတပ်ရင်း (၁)||ဗိုလ်မှူး|| |- |၁၉၄၃||စစ်သေနာပတိချုပ်၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်||ဗိုလ်မှူးကြီး||အကျင့်ပျက်ချစားမှုကြောင့် ရိက္ခာနှင့်ထောက်ပံ့ရေးဌာနကြီးမှူးနေရာသို့ အဆင့်ချခံရ |- |၁၉၄၅ မတ် ၂၇||တိုင်းမှူး၊ တိုင်း (၂) မြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရှေ့ပိုင်း|| || |- |၁၉၄၅ စက်တင်ဘာ||ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး၊ [[ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း]] (၄)||ဗိုလ်မှူး||[[တပ်မတော်|ဗမာ့တပ်မတော်]]ကို အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း |- |၁၉၄၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆|| ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး|| |- |၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀||တိုင်းမှူး၊ [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]||ဗိုလ်မှူးချုပ်||အောက်တိုဘာ ၈ ၌ ဗိုလ်မှူးချုပ်ရားထူးရရှိ |- |၁၉၄၈ ဩဂုတ် ၁||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်||ဩဂုတ် ၁၃ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်လာ |- |၁၉၄၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁||rowspan="3" |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|စစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်|| |- |၁၉၄၉ မတ် ၃|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| |- |၁၉၅၆ ဇန်နဝါရီ ၁||ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| |} ==ဓာတ်ပုံများ== <gallery> File:David Ben Gurion - General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဒေးဗစ် ဘင်ဂူရီယင်]]နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် (၁၉၅၉) File:Gen. Ne Win, Burmese P.M. touring Nesher Cement Factory in Ramleh (D783-105).jpg|ဗိုလ်နေဝင်း ရမ်မလာမြို့ရှိ Nesher ဘိလပ်မြေစက်ရုံကို လည်ပတ်ကြည့်ရှုစဉ် File:1964-05 1964年2月 周恩来陈毅访问缅甸 与奈温会谈.jpg|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[ချူအင်လိုင်း]] (ဝဲ) နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (ယာ) (၁၉၆၄) </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၁|၂၀၀၂}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ဦးနု]]}} {{s-ttl|title=တာဝန်ထမ်းဆောင်<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၅၈–၁၉၆၀}} {{s-aft|after=[[ဦးနု]]}} |- {{s-bef|before=[[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]<br>(<small>နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်</small>)}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၁၉၆၂–၁၉၇၄}} {{s-aft|after=သူကိုယ်တိုင် (နိုင်ငံတော်သသမ္မတဖြစ်)}} |- {{s-bef|before=[[ဦးနု]]}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၆၂–၁၉၆၄}} {{s-aft|after=[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]}} |- {{s-bef|before=သူကိုယ်တိုင် ([[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်)}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]|years=၁၉၇၄–၁၉၈၁}} {{s-aft|after=[[စန်းယု]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=မရှိ}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|ဗမာပြည်ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ|years=၁၉၆၂–၁၉၈၈}} {{s-aft|after=[[ဦးစိန်လွင်]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[စမစ်ဒွန်း]]}} {{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၁၉၄၉–၁၉၇၂}} {{s-aft|after=[[စန်းယု]]}} |- {{s-end}} {{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} {{ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]] jug9bg5pvow3b8vq4i1k44zli3qv55q 0 8427 1049018 1047915 2026-08-17T09:10:30Z Dr Lotus Black 31011 [[Special:Contributions/~2026-44039-99|~2026-44039-99]] ([[User talk:~2026-44039-99|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:116.206.139.39|116.206.139.39]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 844177 wikitext text/x-wiki '''သူပြောင်လျှင် ခေါင်ကွန့်လို့ချီ''' ကိုယ်ရည်သွေး တေးထပ်ရေးသူ စလေဆရာကြီး ဦးပုညသည် ရတု။ ရကန်၊ အဲ၊ အန်၊ မော်ကွန်းတို့ကို စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ နေလအလား အလွန်ထင်ရှား၍ ကျော်ကြားသော ကဗျာ့ဝိဒူ ပါရဂူမြောက် ချီးပလောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ==ငယ်ဘဝ== ဦးပုညသည် မြို့စားရွာစားမျိုးဖြစ်သည့် အဖဦးမြတ်စံ အမိဒေါ်လှရင်တို့မှ မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၁ရက်) ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်က [[သာယာဝတီမင်း]]တရားကြီး အိမ်တော်ရောက်ခိုက် စည်ကိုပုတ်၍ကစားသောကြောင့် “မောင်ပုတ်စည်” ဟု မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အမည်ပေးသောကြောင့် မောင်ပုတ်စည် ဟုခေါ်တွင်သည်။ <ref>၁၉၆၂-ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၊ ဦးအို၏ ဆောင်းပါး</ref> *ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထူး ဟူ၍ အချို့က ဆိုကြသည်။ *စလေမြို့ သူကြီးရိုး၊ ပုညသမန်းမျိုး၌ သက္ကရာဇ် မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၁၃)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် [[သာယာဝတီမင်း]]၏ အကြီးတော် အရာရှိဖြစ်သော (အဖ)ဦးမြတ်ထွား၊ (အမိ) ဒေါ်ဆုံတို့မှ ဖွားမြင်လေသည်။ ဦးပုညအား မွေးဖွားချိန် ထိုနေ့၌ မုံရွေးဆရာတော်၊ ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်တို့ ရွှေစက်တော်က အပြန် ဦးမြတ်ထွားအိမ်ကို ဝင်တော်မူကြခိုက်၊ ကြုံကြိုက်သဖြင့် ထိုသူငယ်သည် လောကီရေးရာတွင် ကျော်ဇောထင်ရှားလတ်မည်။ ဥပစ္ဆေဒကကံနှင့်မူ မကင်းလွတ်တတ် ဟူ၍ ရှေ့ပြေးနိမိတ် ဖတ်ကြားတော်မူကြကြောင်း အချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသည်။ *ဦးမြတ်ထွားနှင့် ဒေါ်ဆုံတို့သည်ကား မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်ဟု ဆို၏။ <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(င)</ref> *(ဦးပုညဖွားသောနှစ်မှာ အမှတ်အသားမတူကြပါ။ အချို့က ၁၁၆၉-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၃-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၈-ခုဟူ၍လည်း ကွဲပြားကြသေးသည်။) ===ပုံပန်းသဏ္ဌာန်=== အရပ်မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်း၊ ခပ်ပြတ်ပြတ်၊ အသားလတ်လတ် ရှိလေသည်။ တနည်း အသားညိုညို၊ အရပ်မြင့်မြင့် နှာတံစင်းစင်း၊ နဖူးထင်ရင်း ကျယ်ကျယ် ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဘက်လက်ကောက်ဝတ်မှ လက်သန်းဖျားအထိ သိမ်၍ လက်သန်းနှင့် လက်သူကြွယ်မှာ အောက်သို့ ခတ်ကောက်ကောက် ရှိ၏။ ရေးရာသားရာတို့၌ ပုရပိုက်ကို ထောင်လိုက်ထား၍ ဘယ်လက်နှင့် ရေးတတ်မှတ်တတ်လေသည်။ သို့ဖြင့်လင့်ကစား လက်ရေးလှသည်။ လက်ရေးလည်း မြန်ဆန်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ဆေးလိပ်အလွန်ကြိုက်တတ်သည်။ ဆေးတလိပ် ကုန်အောင်သောက်ရမှ ပုရပိုက်ကိုချ၍ စာများကို ရေးတတ်လေ့ရှိသည်ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသတည်း။<ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ည)</ref> ==ပညာသင်ဘဝ== *ပထမ (၅)နှစ်သား၌ စလေမြို့ တိုက်စုရပ် (ခင်ကြီးစ) ထံတွင်၎င်း၊ *ဒုတိယ ၆-နှစ် အရွယ်မှစ၍ [[အမရပူရ]]မြို့၊ တူမောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဒီပထံတွင် ပညာသင်ကြားသည်။ *တတိယ စလေမြို့ (ခင်ကြီးသာ)ထံ ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ ရှင်သာမဏေပြုသည်။ *စတုတ္ထ ပုဂံမြို့ ရွှေကျောင်း၊ ဒလခင်ကြီးထံ၌ (၃)နှစ်ကြာမျှ ဗေဒင်ကို သင်ယူလေသည်။ *ပဉ္စမ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်တွင် [[ဗန်းမော်ဆရာတော်]] ထံတွင် သာမဏေပြု၍ ရှင်အမည်မှာ ပုညာဘိဓဇ ဖြစ်သည်။ ယင်းအမည်ကိုစွဲ၍ နောင်တွင် ဦးပုညဟု တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။ *သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄-ခုနှစ်တွင် ရှင်ပုညအား စလေ၊ ပုခန်းငယ် ၂-မြို့အုပ်က ရဟန်းဒါယကာခံ၍ ရဟန်းပြုပြီးသော် ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်။ ဗေဒင်မေးသူ၊ မေတ္တာစာရေးခိုင်းသူ၊ ဆေးဝါးတောင်းသူ ဒကာမတို့အဆည်းအကပ်ထူသည် နှင့် စလေမြို့အုပ်မင်းက သံသယမကင်းရှိခဲ့သောကြောင့် လူပျိုမလှည့်ကြောင်း မေတ္တာစာ၊ ပြန်ပေးစာတို့ဖြင့် ထင်ရှားစေနိုင်ခဲ့သည်။ ကဗျာဉာဏ်ရွှင်ပုံကိုလည်း 'ကဗျာဉာဏ်အာဘော်ကလည်း ကလော်တိုင်းထွက်သောကြောင့်' ဟု သူကိုယ်တိုင် မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ==မင်းမှုထမ်းဘဝ== ၁၂၀၃-ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ သာယာဝတီမင်းနှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၌ ခေတ္တနေပြီးနောက် အမရပူရမြို့၊ ဗန်းမော်တိုက်၊ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံ ၌ သာမဏေပြုပြန်သည်။ အမရပူရမြို့ ဗန်းမော်တိုက်မှာပင် ပြန်လည်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် တရားစာ၊ မေတ္တာစာများကို စတင်ရေးသားလေသည်။ ၁၂၁ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် လူထွက်ခဲ့၍ [[ကနောင်မင်းသား]]ထံတွင် ခစားရသည်။ ၁၂၁၆-ခုလောက်တွင်စလေမြို့ သူကြီးရာထူးကို သူကြီးဟောင်း မောင်ကြူနှင့် အပြိုင်လုသည်။ သာသနာပိုင်ဦးဉေယျစစ်ဆေးရာ ဦးပုညသည်သာ သူကြီးရိုးမှန်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ အနိုင်ရသည် ဟုဆိုကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုခန့်တွင် ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ အရှိန်အဝါဖြင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်။ မင်းလှသင်္ခယာ ဘွဲ့ဖြင့် [[လက်ဖက်ရည်တော်]]တွင် အမှုထမ်းရသည်။ <ref>တင်ထွေးရေးသားသော ဦးပုည၏ စာပန်းကုန်းများ</ref> [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီး ရတနာပုံ [[မန္တလေးမြို့]]၌ စိုးစံတော်မူသောအခါတွင် စလေဆရာကြီး ဦးပုညအား စာဆိုတော်အရာ `မင်းလှသင်္ခယာ´ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ရွာစည်ရွာကို ပေးသနားတော်မူသည်။ လစာတော်ငွေ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါင်းဒင်္ဂါး ၆၀၀-ကျပ်နှင့် ဝင်း၊ မြေ၊ နေအိမ် ဆောက်လုပ်သနားတော်မူခြင်းလည်း ခံရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၂၂၈-ခုနှစ် [[မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင်အရေးအခင်း]]တွင် အခါပေးဖြစ်သည်ဟု ဆို၍ မြို့ဝန်ဦးသာအိုးထံတွင် အကျယ်ချုပ်ထားရာမှ ဦးသာအိုး၏မယားငယ် ခင်သုန်နှင့် ရည်ငံသောကြောင့် ၁၂၂၉ ခုနှစ်နယုန်လတွင် ပုန်ကန်မှုနှင့် အဆုံးစီရင်ရာတွင် ဦးသာအိုးက ဦးပုည (အသက်-၅၅ နှစ်)ကိုပါ ထည့်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်။ မင်းတရားကြီး သိသောအခါ “လူကိုခွေးသတ်လေခြင်း” ဟု မိန့်တော်မူ၍ လွန်စွာနှမြော တသတော်မူကာ မိန့်တော်မူသည်ဟုအဆိုရှိသည်။ <ref>မြန်မာကဗျားရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> === မည်သူ့လက်ချက်လဲ === စလေဦးပုညသည် ဦးသာအိုး ၏ လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည် ဟူ၍ လူသိများလေသည်။ အမျိုးသားပညာဝန် [[ဦးဖိုးကျား]]နှင့် ပညာအုပ် [[ဦးဖိုးစိန်]] စသူတို့၏ စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဤအတိုင်း ရေးသားကြလေသဖြင့် အထက်ပါ အကြောင်းအရာသည် ခိုင်မာတည်မြဲ နေလေသည်။ သို့သော် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ [[မဟာဆွေ]]သည် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်ထုတ် "[[ရတနာပုံ နေပြည်တော်သတင်းစာ]]" တွင် အမှုထမ်းခဲ့သူ [[ဘိုးဝဇီရ]] ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းကာ " ဘိုးဝဇီအတ္ထုပ္ပတ္တိ " စာတစ်အုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ်ထဲတွင် ဦးပုည အဆုံးစီရင်ခံရပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဘိုးဝဇီရ ပြောသော အချက်တစ်ချက်ပါလေသည်။ ထိုအချက်ကား အခြား မဟုတ်။ ဘိုးဝဇီရသည် ဦးသာအိုး၏ သားဖြစ်သူ မောင်မောင်လေးအား ပညာသင်ကြားပေးရသည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဦးသာအိုး နှင့် ခင်မင်ခဲ့လေသည်။ တနေ့သော် ဦးသာအိုး၏ အိမ်သို့ သူရောက်၍ " နေပါဦး ဘဘ ရဲ့။ စလေဆရာကြီး ဦးပုညကို ဘဘ ကွပ်မျက်တယ် ဆို" ဟု ဦးသာအိုးကို မေးကြည့်လေသည်။ ထိုအခါ ဦးသာအိုးက" အိမ်း .. ဘဘ က ကံမကောင်းချင်တော့ ဒီလို အစွပ်အစွဲ ခံရတာပါပဲကွယ်၊ ဘဘက မြို့ဝန်ပေကိုး။ စင်စစ်မတော့ [[တပယ်မင်းသား]] အမိန့် နဲ့ လက်မရွံ့တို့ သတ်တာပါပဲ။ မင်းတရားကြီး မကျေနပ်မှန်းသိလို့ ဘဘ အပေါ်လှည့်ချထားတော့ မင်းသားကိုလည်း မစွပ်စွဲဝံ့လို့ သည်အတိုင်း နေရတာပါပဲ" ဟု ဖြေခဲ့လေသည်။ ===တချို့ စာအုပ်များတွင်=== စလေဦးပုည၏ ဖွားရာဇာတိမှာ စလေမြို့ဖြစ်ပြီး စလေမြို့၌ သူကြီးမျိုးရိုးနှစ်မျိုးရှိရာတွင် မဟာသမန်းရိုးမျိုး မဟုတ် ပုညာသမန်းရိုးမျိုး ဖြစ်လေသည်။ ခမည်းတော်ကား ဦးမြတ်ထွား၊ မယ်တော်ကား ဒေါ်မိန်းကလေးဟု ခေါ်လေသည်။ ၎င်းတို့မှ သားနှစ်ယောက်ဘွားမြင်ရာ သားအကြီးမှာ ဦးပုည ပင်တည်း။ ငယ်မည်မှာ (မောင်ပုတ်စည်)ဟု ခေါ်သည်။ သားအငယ်မှာ မောင်လှိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးပုညသည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘုရင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃-ခုနှစ်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဘွားမြင်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈-ခု၊ အသက် (၁၅)နှစ် ရောက်သော် သာသနာတော်တွင် ရှင်သာမဏေပြု၍ သင်ကြားတတ်မြောက်သင့်သော ပညာရပ်များကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားပြီးလျှင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃-ခုနှစ်၊ သာမဏေဝါ (၃၅)ဝါအရတွင် မိမိအလိုအလျှောက် လူဝတ်လဲ၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အပါးတော်မှာ ခစားထမ်းရွက်လေရာ ဘုရင်မင်းမြတ် အားရနှစ်သက်တော် မူသဖြင့် လက်ဘက်ရည်တော် ပခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု၊ ရွာစည်ရွာစားအရာ၊ မင်းလှသီရိသင်္ခယာ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည့်ပြင် တစ်နှစ်လျှင် လစာရန်ပုံငွေ (၆၀၀)ကျပ်နှင့်တကွ ဝင်းခြံမြေ အိမ်များပါ ဆောက်လုပ်၍ အသနားတော်မြတ် ခံရလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၁-ခု၊ အသက် (၅၈)နှစ်အရွယ်တွင် အပြစ်အလျှောက် အကျဉ်းထားရာတွင် ဘဝတပါးသို့ ပြောင်းကာ ကွယ်လွန်လေသည်။ <ref>သာသနာလျောက်နှင့် ဆွမ်းတော်ကြီးစာတမ်း စာအုပ်မှ ဦးပုည၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း</ref> === ရွှေရိုး၏အမြင် === [[File:4e2ab340dca0421ca57da010.L.jpg|thumb|ရွှေရိုး၏ The Burman, His Life and Notions စာအုပ်]] ထိုစာနှစ်အုပ်ပါ အချက်ကို ထောက်ခံသော စာတစ်အုပ် ဖော်ပြစရာ ရှိပါသေးသည်။ ထိုစာအုပ်ကို မန္တလေး ရတနာပုံခေတ်တွင် ဂျိမ်းဂျော့စကော့ ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်က ရေးထုတ်လေသဖြင့် အချိန်ကာလချင်း နီးစပ်နီးကပ်နေလေသည်။ ဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်လောက်တွင် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာခဲ့ပြီး စိန်ဂျွန်း (ဆရာမတ်) ကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သတင်းထောက်အဖြစ်လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ သူသည် မြန်မာစကား၊ မြန်မာမှုကို ကျွမ်းကျင်၏။ မန္တလေးသို့ အရောက်ပေါက် ရှိ၏။ ၁၈၈၂ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]]လက်ထက်တွင်ကား သူ့အတွေ့ကြုံများ ကို စုစည်းလျက် " ရွှေရိုး " ကလောင်အမည် ခံယူ၍ The Burman, His Life and Notions အမည်ဖြင့် နှစ်တွဲပေါင်း စာအုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ် ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၉၂ တွင် ပါရှိသည်မှာ "''ဦးပုညသည် နာမည် အကြီးဆုံး ခေတ်ပေါ်စာရေးဆရာ ဖြစ်၏။ သူ့ကို ယခင်မင်းလက်ထက်တွင် [[တပယ်မင်းသား]]က အဆုံးစီရင် ခဲ့လေသည်။"'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs09/burmanhislife%26notions-scott.pdf</ref><ref>မိုးဂျာနယ် ( ဇွန်လ ၁၉၉၅)</ref> ==လက်ရာများ== ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်း၊ ရတနာနဒီ မော်ကွန်း၊ သဒ္ဒါပုဒ်ဆစ်လင်္ကာ၊ မဉ္ဇူသက သတ်ပုံ၊ ဗေဒင်ဟောနည်း၊ ရကန်၊ ရတုအမျိုးမျိုး၊ လေးဆစ်အမျိုးမျိုး၊ လှေချင်းအမျိုးမျိုး၊ တေးထပ်အမျိုးမျိုး၊ ဒုံးချင်းအမျိုးမျိုး၊ ဗုံရှည်သံအမျိုးမျိုး၊ ပြဇာတ်များ၊ ဟောစာများ၊ မေတ္တာစာများ၊ သာသနာလျှောက် အမျိုးမျိုး၊ ရေစက်ချ အမျိုးမျိုး၊ ဆွမ်းတော်ကြီးတင် စာတမ်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊ ငိုချင်းအများမပြား ရေးသားခဲ့သည်။ ===ပြဇာတ်=== * [[ပဒုမပြဇာတ်]] * [[ရေသည်ပြဇာတ်|ဂင်္ဂါမာလပြဇာတ် (ရေသည်ပြဇာတ်)]] * [[ဝိဇယပြဇာတ်]] * [[ကောသလပြဇာတ်]] * [[ဝေဿန္တရာပြဇာတ်]] * [[မဟော်ပြဇာတ်]] * [[ဝါသုဒေဝပြဇာတ်]] * [[ကုသပြဇာတ်]](တစ်ပိုင်း ရေးဆဲ) * [[ရေသည်ပြဇာတ်]]တို့ ဖြစ်သည်။ ===မေတ္တာစာ=== * လှေအလှူခံမေတ္တာစာ * ပြန်ပေးမေတ္တာစာ * ဒေါနဆီမေတ္တာစာ * လူပျိုမလှည့်ကြောင်းမေတ္တာစာ<ref>[https://www.dagonuniversity.edu.mm/wp-content/uploads/2017/04/1-Myanmar.pdf#page=2 ဒဂုန်တက္ကသိုလ် သုတေသနဂျာနယ်၊ 2016 vol 7, No.1]]</ref> ===ဝတ္ထု=== * ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ဝတ္ထု * စာရေးတံဆွမ်း လှူရသော သူအိုမ ဝတ္ထု * သိဝရာဇ်မင်းကြီး ဝတ္ထု * ဥပမာလေးဦး ဝတ္ထု * အလောင်းတော်ယုန်မင်း ဝတ္ထု * ဝိသယှသူဋ္ဌေး ဝတ္ထု * အဘယမာတာ ဝတ္ထု * ကုဒါလပဏ္ဍိတ ဝတ္ထု * သင်္ခပုဏ္ဏား ဝတ္ထု * သောနဒိန် ဝတ္ထု * ကာကဝလိယ ဝတ္ထု * ခေမာမိဖုရား ဝတ္ထု * သူရဲကောင်းကောဋတိမ္ဗရ ဝတ္ထု * ဂေါပါလ ဝတ္ထု * ဗြဟ္မဒတ်မင်း ဝတ္ထု * သုဏိသာဝိမာန ဝတ္ထု * ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ် ဝတ္ထု * သာမညဘိက္ခု နှင့် မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ ဝတ္ထု * ဓဇဒါယကာ ဝတ္ထု * ခင်ပုပ်ငှက် ဝတ္ထု * ဧကဒီပိက ဝတ္ထု * ရှင်သီဝလိ ဝတ္ထု * သုဘဒ္ဒရဟန်း ဝတ္ထု * ပဉ္စပေါသထ ဝတ္ထု * အာဠဝက ဝတ္ထု * ဝိမာနဝတ္ထု * ကောဋ္ဋတိမ္ပရဝတ္ထု * ဧရကပတ္တဝတ္ထု * မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ယူခဏ်း ဝတ္ထု <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ဋ)</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] glqnhj3mkrac404nqavbh3cdflm4wfa 1049019 1049018 2026-08-17T09:10:58Z Dr Lotus Black 31011 "[[ဦးပုည]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည် ([ပြင်ဆင်ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ) [ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ)) 844177 wikitext text/x-wiki '''သူပြောင်လျှင် ခေါင်ကွန့်လို့ချီ''' ကိုယ်ရည်သွေး တေးထပ်ရေးသူ စလေဆရာကြီး ဦးပုညသည် ရတု။ ရကန်၊ အဲ၊ အန်၊ မော်ကွန်းတို့ကို စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ နေလအလား အလွန်ထင်ရှား၍ ကျော်ကြားသော ကဗျာ့ဝိဒူ ပါရဂူမြောက် ချီးပလောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ==ငယ်ဘဝ== ဦးပုညသည် မြို့စားရွာစားမျိုးဖြစ်သည့် အဖဦးမြတ်စံ အမိဒေါ်လှရင်တို့မှ မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၁ရက်) ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်က [[သာယာဝတီမင်း]]တရားကြီး အိမ်တော်ရောက်ခိုက် စည်ကိုပုတ်၍ကစားသောကြောင့် “မောင်ပုတ်စည်” ဟု မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အမည်ပေးသောကြောင့် မောင်ပုတ်စည် ဟုခေါ်တွင်သည်။ <ref>၁၉၆၂-ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၊ ဦးအို၏ ဆောင်းပါး</ref> *ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထူး ဟူ၍ အချို့က ဆိုကြသည်။ *စလေမြို့ သူကြီးရိုး၊ ပုညသမန်းမျိုး၌ သက္ကရာဇ် မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၁၃)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် [[သာယာဝတီမင်း]]၏ အကြီးတော် အရာရှိဖြစ်သော (အဖ)ဦးမြတ်ထွား၊ (အမိ) ဒေါ်ဆုံတို့မှ ဖွားမြင်လေသည်။ ဦးပုညအား မွေးဖွားချိန် ထိုနေ့၌ မုံရွေးဆရာတော်၊ ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်တို့ ရွှေစက်တော်က အပြန် ဦးမြတ်ထွားအိမ်ကို ဝင်တော်မူကြခိုက်၊ ကြုံကြိုက်သဖြင့် ထိုသူငယ်သည် လောကီရေးရာတွင် ကျော်ဇောထင်ရှားလတ်မည်။ ဥပစ္ဆေဒကကံနှင့်မူ မကင်းလွတ်တတ် ဟူ၍ ရှေ့ပြေးနိမိတ် ဖတ်ကြားတော်မူကြကြောင်း အချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသည်။ *ဦးမြတ်ထွားနှင့် ဒေါ်ဆုံတို့သည်ကား မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်ဟု ဆို၏။ <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(င)</ref> *(ဦးပုညဖွားသောနှစ်မှာ အမှတ်အသားမတူကြပါ။ အချို့က ၁၁၆၉-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၃-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၈-ခုဟူ၍လည်း ကွဲပြားကြသေးသည်။) ===ပုံပန်းသဏ္ဌာန်=== အရပ်မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်း၊ ခပ်ပြတ်ပြတ်၊ အသားလတ်လတ် ရှိလေသည်။ တနည်း အသားညိုညို၊ အရပ်မြင့်မြင့် နှာတံစင်းစင်း၊ နဖူးထင်ရင်း ကျယ်ကျယ် ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဘက်လက်ကောက်ဝတ်မှ လက်သန်းဖျားအထိ သိမ်၍ လက်သန်းနှင့် လက်သူကြွယ်မှာ အောက်သို့ ခတ်ကောက်ကောက် ရှိ၏။ ရေးရာသားရာတို့၌ ပုရပိုက်ကို ထောင်လိုက်ထား၍ ဘယ်လက်နှင့် ရေးတတ်မှတ်တတ်လေသည်။ သို့ဖြင့်လင့်ကစား လက်ရေးလှသည်။ လက်ရေးလည်း မြန်ဆန်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ဆေးလိပ်အလွန်ကြိုက်တတ်သည်။ ဆေးတလိပ် ကုန်အောင်သောက်ရမှ ပုရပိုက်ကိုချ၍ စာများကို ရေးတတ်လေ့ရှိသည်ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသတည်း။<ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ည)</ref> ==ပညာသင်ဘဝ== *ပထမ (၅)နှစ်သား၌ စလေမြို့ တိုက်စုရပ် (ခင်ကြီးစ) ထံတွင်၎င်း၊ *ဒုတိယ ၆-နှစ် အရွယ်မှစ၍ [[အမရပူရ]]မြို့၊ တူမောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဒီပထံတွင် ပညာသင်ကြားသည်။ *တတိယ စလေမြို့ (ခင်ကြီးသာ)ထံ ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ ရှင်သာမဏေပြုသည်။ *စတုတ္ထ ပုဂံမြို့ ရွှေကျောင်း၊ ဒလခင်ကြီးထံ၌ (၃)နှစ်ကြာမျှ ဗေဒင်ကို သင်ယူလေသည်။ *ပဉ္စမ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်တွင် [[ဗန်းမော်ဆရာတော်]] ထံတွင် သာမဏေပြု၍ ရှင်အမည်မှာ ပုညာဘိဓဇ ဖြစ်သည်။ ယင်းအမည်ကိုစွဲ၍ နောင်တွင် ဦးပုညဟု တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။ *သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄-ခုနှစ်တွင် ရှင်ပုညအား စလေ၊ ပုခန်းငယ် ၂-မြို့အုပ်က ရဟန်းဒါယကာခံ၍ ရဟန်းပြုပြီးသော် ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်။ ဗေဒင်မေးသူ၊ မေတ္တာစာရေးခိုင်းသူ၊ ဆေးဝါးတောင်းသူ ဒကာမတို့အဆည်းအကပ်ထူသည် နှင့် စလေမြို့အုပ်မင်းက သံသယမကင်းရှိခဲ့သောကြောင့် လူပျိုမလှည့်ကြောင်း မေတ္တာစာ၊ ပြန်ပေးစာတို့ဖြင့် ထင်ရှားစေနိုင်ခဲ့သည်။ ကဗျာဉာဏ်ရွှင်ပုံကိုလည်း 'ကဗျာဉာဏ်အာဘော်ကလည်း ကလော်တိုင်းထွက်သောကြောင့်' ဟု သူကိုယ်တိုင် မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ==မင်းမှုထမ်းဘဝ== ၁၂၀၃-ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ သာယာဝတီမင်းနှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၌ ခေတ္တနေပြီးနောက် အမရပူရမြို့၊ ဗန်းမော်တိုက်၊ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံ ၌ သာမဏေပြုပြန်သည်။ အမရပူရမြို့ ဗန်းမော်တိုက်မှာပင် ပြန်လည်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် တရားစာ၊ မေတ္တာစာများကို စတင်ရေးသားလေသည်။ ၁၂၁ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် လူထွက်ခဲ့၍ [[ကနောင်မင်းသား]]ထံတွင် ခစားရသည်။ ၁၂၁၆-ခုလောက်တွင်စလေမြို့ သူကြီးရာထူးကို သူကြီးဟောင်း မောင်ကြူနှင့် အပြိုင်လုသည်။ သာသနာပိုင်ဦးဉေယျစစ်ဆေးရာ ဦးပုညသည်သာ သူကြီးရိုးမှန်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ အနိုင်ရသည် ဟုဆိုကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုခန့်တွင် ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ အရှိန်အဝါဖြင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်။ မင်းလှသင်္ခယာ ဘွဲ့ဖြင့် [[လက်ဖက်ရည်တော်]]တွင် အမှုထမ်းရသည်။ <ref>တင်ထွေးရေးသားသော ဦးပုည၏ စာပန်းကုန်းများ</ref> [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီး ရတနာပုံ [[မန္တလေးမြို့]]၌ စိုးစံတော်မူသောအခါတွင် စလေဆရာကြီး ဦးပုညအား စာဆိုတော်အရာ `မင်းလှသင်္ခယာ´ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ရွာစည်ရွာကို ပေးသနားတော်မူသည်။ လစာတော်ငွေ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါင်းဒင်္ဂါး ၆၀၀-ကျပ်နှင့် ဝင်း၊ မြေ၊ နေအိမ် ဆောက်လုပ်သနားတော်မူခြင်းလည်း ခံရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၂၂၈-ခုနှစ် [[မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင်အရေးအခင်း]]တွင် အခါပေးဖြစ်သည်ဟု ဆို၍ မြို့ဝန်ဦးသာအိုးထံတွင် အကျယ်ချုပ်ထားရာမှ ဦးသာအိုး၏မယားငယ် ခင်သုန်နှင့် ရည်ငံသောကြောင့် ၁၂၂၉ ခုနှစ်နယုန်လတွင် ပုန်ကန်မှုနှင့် အဆုံးစီရင်ရာတွင် ဦးသာအိုးက ဦးပုည (အသက်-၅၅ နှစ်)ကိုပါ ထည့်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်။ မင်းတရားကြီး သိသောအခါ “လူကိုခွေးသတ်လေခြင်း” ဟု မိန့်တော်မူ၍ လွန်စွာနှမြော တသတော်မူကာ မိန့်တော်မူသည်ဟုအဆိုရှိသည်။ <ref>မြန်မာကဗျားရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> === မည်သူ့လက်ချက်လဲ === စလေဦးပုညသည် ဦးသာအိုး ၏ လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည် ဟူ၍ လူသိများလေသည်။ အမျိုးသားပညာဝန် [[ဦးဖိုးကျား]]နှင့် ပညာအုပ် [[ဦးဖိုးစိန်]] စသူတို့၏ စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဤအတိုင်း ရေးသားကြလေသဖြင့် အထက်ပါ အကြောင်းအရာသည် ခိုင်မာတည်မြဲ နေလေသည်။ သို့သော် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ [[မဟာဆွေ]]သည် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်ထုတ် "[[ရတနာပုံ နေပြည်တော်သတင်းစာ]]" တွင် အမှုထမ်းခဲ့သူ [[ဘိုးဝဇီရ]] ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းကာ " ဘိုးဝဇီအတ္ထုပ္ပတ္တိ " စာတစ်အုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ်ထဲတွင် ဦးပုည အဆုံးစီရင်ခံရပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဘိုးဝဇီရ ပြောသော အချက်တစ်ချက်ပါလေသည်။ ထိုအချက်ကား အခြား မဟုတ်။ ဘိုးဝဇီရသည် ဦးသာအိုး၏ သားဖြစ်သူ မောင်မောင်လေးအား ပညာသင်ကြားပေးရသည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဦးသာအိုး နှင့် ခင်မင်ခဲ့လေသည်။ တနေ့သော် ဦးသာအိုး၏ အိမ်သို့ သူရောက်၍ " နေပါဦး ဘဘ ရဲ့။ စလေဆရာကြီး ဦးပုညကို ဘဘ ကွပ်မျက်တယ် ဆို" ဟု ဦးသာအိုးကို မေးကြည့်လေသည်။ ထိုအခါ ဦးသာအိုးက" အိမ်း .. ဘဘ က ကံမကောင်းချင်တော့ ဒီလို အစွပ်အစွဲ ခံရတာပါပဲကွယ်၊ ဘဘက မြို့ဝန်ပေကိုး။ စင်စစ်မတော့ [[တပယ်မင်းသား]] အမိန့် နဲ့ လက်မရွံ့တို့ သတ်တာပါပဲ။ မင်းတရားကြီး မကျေနပ်မှန်းသိလို့ ဘဘ အပေါ်လှည့်ချထားတော့ မင်းသားကိုလည်း မစွပ်စွဲဝံ့လို့ သည်အတိုင်း နေရတာပါပဲ" ဟု ဖြေခဲ့လေသည်။ ===တချို့ စာအုပ်များတွင်=== စလေဦးပုည၏ ဖွားရာဇာတိမှာ စလေမြို့ဖြစ်ပြီး စလေမြို့၌ သူကြီးမျိုးရိုးနှစ်မျိုးရှိရာတွင် မဟာသမန်းရိုးမျိုး မဟုတ် ပုညာသမန်းရိုးမျိုး ဖြစ်လေသည်။ ခမည်းတော်ကား ဦးမြတ်ထွား၊ မယ်တော်ကား ဒေါ်မိန်းကလေးဟု ခေါ်လေသည်။ ၎င်းတို့မှ သားနှစ်ယောက်ဘွားမြင်ရာ သားအကြီးမှာ ဦးပုည ပင်တည်း။ ငယ်မည်မှာ (မောင်ပုတ်စည်)ဟု ခေါ်သည်။ သားအငယ်မှာ မောင်လှိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးပုညသည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘုရင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃-ခုနှစ်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဘွားမြင်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈-ခု၊ အသက် (၁၅)နှစ် ရောက်သော် သာသနာတော်တွင် ရှင်သာမဏေပြု၍ သင်ကြားတတ်မြောက်သင့်သော ပညာရပ်များကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားပြီးလျှင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃-ခုနှစ်၊ သာမဏေဝါ (၃၅)ဝါအရတွင် မိမိအလိုအလျှောက် လူဝတ်လဲ၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အပါးတော်မှာ ခစားထမ်းရွက်လေရာ ဘုရင်မင်းမြတ် အားရနှစ်သက်တော် မူသဖြင့် လက်ဘက်ရည်တော် ပခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု၊ ရွာစည်ရွာစားအရာ၊ မင်းလှသီရိသင်္ခယာ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည့်ပြင် တစ်နှစ်လျှင် လစာရန်ပုံငွေ (၆၀၀)ကျပ်နှင့်တကွ ဝင်းခြံမြေ အိမ်များပါ ဆောက်လုပ်၍ အသနားတော်မြတ် ခံရလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၁-ခု၊ အသက် (၅၈)နှစ်အရွယ်တွင် အပြစ်အလျှောက် အကျဉ်းထားရာတွင် ဘဝတပါးသို့ ပြောင်းကာ ကွယ်လွန်လေသည်။ <ref>သာသနာလျောက်နှင့် ဆွမ်းတော်ကြီးစာတမ်း စာအုပ်မှ ဦးပုည၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း</ref> === ရွှေရိုး၏အမြင် === [[File:4e2ab340dca0421ca57da010.L.jpg|thumb|ရွှေရိုး၏ The Burman, His Life and Notions စာအုပ်]] ထိုစာနှစ်အုပ်ပါ အချက်ကို ထောက်ခံသော စာတစ်အုပ် ဖော်ပြစရာ ရှိပါသေးသည်။ ထိုစာအုပ်ကို မန္တလေး ရတနာပုံခေတ်တွင် ဂျိမ်းဂျော့စကော့ ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်က ရေးထုတ်လေသဖြင့် အချိန်ကာလချင်း နီးစပ်နီးကပ်နေလေသည်။ ဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်လောက်တွင် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာခဲ့ပြီး စိန်ဂျွန်း (ဆရာမတ်) ကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သတင်းထောက်အဖြစ်လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ သူသည် မြန်မာစကား၊ မြန်မာမှုကို ကျွမ်းကျင်၏။ မန္တလေးသို့ အရောက်ပေါက် ရှိ၏။ ၁၈၈၂ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]]လက်ထက်တွင်ကား သူ့အတွေ့ကြုံများ ကို စုစည်းလျက် " ရွှေရိုး " ကလောင်အမည် ခံယူ၍ The Burman, His Life and Notions အမည်ဖြင့် နှစ်တွဲပေါင်း စာအုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ် ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၉၂ တွင် ပါရှိသည်မှာ "''ဦးပုညသည် နာမည် အကြီးဆုံး ခေတ်ပေါ်စာရေးဆရာ ဖြစ်၏။ သူ့ကို ယခင်မင်းလက်ထက်တွင် [[တပယ်မင်းသား]]က အဆုံးစီရင် ခဲ့လေသည်။"'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs09/burmanhislife%26notions-scott.pdf</ref><ref>မိုးဂျာနယ် ( ဇွန်လ ၁၉၉၅)</ref> ==လက်ရာများ== ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်း၊ ရတနာနဒီ မော်ကွန်း၊ သဒ္ဒါပုဒ်ဆစ်လင်္ကာ၊ မဉ္ဇူသက သတ်ပုံ၊ ဗေဒင်ဟောနည်း၊ ရကန်၊ ရတုအမျိုးမျိုး၊ လေးဆစ်အမျိုးမျိုး၊ လှေချင်းအမျိုးမျိုး၊ တေးထပ်အမျိုးမျိုး၊ ဒုံးချင်းအမျိုးမျိုး၊ ဗုံရှည်သံအမျိုးမျိုး၊ ပြဇာတ်များ၊ ဟောစာများ၊ မေတ္တာစာများ၊ သာသနာလျှောက် အမျိုးမျိုး၊ ရေစက်ချ အမျိုးမျိုး၊ ဆွမ်းတော်ကြီးတင် စာတမ်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊ ငိုချင်းအများမပြား ရေးသားခဲ့သည်။ ===ပြဇာတ်=== * [[ပဒုမပြဇာတ်]] * [[ရေသည်ပြဇာတ်|ဂင်္ဂါမာလပြဇာတ် (ရေသည်ပြဇာတ်)]] * [[ဝိဇယပြဇာတ်]] * [[ကောသလပြဇာတ်]] * [[ဝေဿန္တရာပြဇာတ်]] * [[မဟော်ပြဇာတ်]] * [[ဝါသုဒေဝပြဇာတ်]] * [[ကုသပြဇာတ်]](တစ်ပိုင်း ရေးဆဲ) * [[ရေသည်ပြဇာတ်]]တို့ ဖြစ်သည်။ ===မေတ္တာစာ=== * လှေအလှူခံမေတ္တာစာ * ပြန်ပေးမေတ္တာစာ * ဒေါနဆီမေတ္တာစာ * လူပျိုမလှည့်ကြောင်းမေတ္တာစာ<ref>[https://www.dagonuniversity.edu.mm/wp-content/uploads/2017/04/1-Myanmar.pdf#page=2 ဒဂုန်တက္ကသိုလ် သုတေသနဂျာနယ်၊ 2016 vol 7, No.1]]</ref> ===ဝတ္ထု=== * ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ဝတ္ထု * စာရေးတံဆွမ်း လှူရသော သူအိုမ ဝတ္ထု * သိဝရာဇ်မင်းကြီး ဝတ္ထု * ဥပမာလေးဦး ဝတ္ထု * အလောင်းတော်ယုန်မင်း ဝတ္ထု * ဝိသယှသူဋ္ဌေး ဝတ္ထု * အဘယမာတာ ဝတ္ထု * ကုဒါလပဏ္ဍိတ ဝတ္ထု * သင်္ခပုဏ္ဏား ဝတ္ထု * သောနဒိန် ဝတ္ထု * ကာကဝလိယ ဝတ္ထု * ခေမာမိဖုရား ဝတ္ထု * သူရဲကောင်းကောဋတိမ္ဗရ ဝတ္ထု * ဂေါပါလ ဝတ္ထု * ဗြဟ္မဒတ်မင်း ဝတ္ထု * သုဏိသာဝိမာန ဝတ္ထု * ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ် ဝတ္ထု * သာမညဘိက္ခု နှင့် မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ ဝတ္ထု * ဓဇဒါယကာ ဝတ္ထု * ခင်ပုပ်ငှက် ဝတ္ထု * ဧကဒီပိက ဝတ္ထု * ရှင်သီဝလိ ဝတ္ထု * သုဘဒ္ဒရဟန်း ဝတ္ထု * ပဉ္စပေါသထ ဝတ္ထု * အာဠဝက ဝတ္ထု * ဝိမာနဝတ္ထု * ကောဋ္ဋတိမ္ပရဝတ္ထု * ဧရကပတ္တဝတ္ထု * မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ယူခဏ်း ဝတ္ထု <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ဋ)</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] glqnhj3mkrac404nqavbh3cdflm4wfa 1049020 1049019 2026-08-17T09:12:06Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1049020 wikitext text/x-wiki '''သူပြောင်လျှင် ခေါင်ကွန့်လို့ချီ''' ကိုယ်ရည်သွေး တေးထပ်ရေးသူ စလေဆရာကြီး ဦးပုညသည် ရတု။ ရကန်၊ အဲ၊ အန်၊ မော်ကွန်းတို့ကို စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ နေလအလား အလွန်ထင်ရှား၍ ကျော်ကြားသော ကဗျာ့ဝိဒူ ပါရဂူမြောက် ချီးပလောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ==ငယ်ဘဝ== ဦးပုညသည် မြို့စားရွာစားမျိုးဖြစ်သည့် အဖဦးမြတ်စံ အမိဒေါ်လှရင်တို့မှ မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၁ရက်) ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်က [[သာယာဝတီမင်း]]တရားကြီး အိမ်တော်ရောက်ခိုက် စည်ကိုပုတ်၍ကစားသောကြောင့် “မောင်ပုတ်စည်” ဟု မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အမည်ပေးသောကြောင့် မောင်ပုတ်စည် ဟုခေါ်တွင်သည်။ <ref>၁၉၆၂-ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၊ ဦးအို၏ ဆောင်းပါး</ref> *ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထူး ဟူ၍ အချို့က ဆိုကြသည်။ *စလေမြို့ သူကြီးရိုး၊ ပုညသမန်းမျိုး၌ သက္ကရာဇ် မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၁၃)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် [[သာယာဝတီမင်း]]၏ အကြီးတော် အရာရှိဖြစ်သော (အဖ)ဦးမြတ်ထွား၊ (အမိ) ဒေါ်ဆုံတို့မှ ဖွားမြင်လေသည်။ ဦးပုညအား မွေးဖွားချိန် ထိုနေ့၌ မုံရွေးဆရာတော်၊ ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်တို့ ရွှေစက်တော်က အပြန် ဦးမြတ်ထွားအိမ်ကို ဝင်တော်မူကြခိုက်၊ ကြုံကြိုက်သဖြင့် ထိုသူငယ်သည် လောကီရေးရာတွင် ကျော်ဇောထင်ရှားလတ်မည်။ ဥပစ္ဆေဒကကံနှင့်မူ မကင်းလွတ်တတ် ဟူ၍ ရှေ့ပြေးနိမိတ် ဖတ်ကြားတော်မူကြကြောင်း အချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသည်။ *ဦးမြတ်ထွားနှင့် ဒေါ်ဆုံတို့သည်ကား မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်ဟု ဆို၏။ <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(င)</ref> *(ဦးပုညဖွားသောနှစ်မှာ အမှတ်အသားမတူကြပါ။ အချို့က ၁၁၆၉-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၃-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၈-ခုဟူ၍လည်း ကွဲပြားကြသေးသည်။) ===ပုံပန်းသဏ္ဌာန်=== အရပ်မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်း၊ ခပ်ပြတ်ပြတ်၊ အသားလတ်လတ် ရှိလေသည်။ တနည်း အသားညိုညို၊ အရပ်မြင့်မြင့် နှာတံစင်းစင်း၊ နဖူးထင်ရင်း ကျယ်ကျယ် ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဘက်လက်ကောက်ဝတ်မှ လက်သန်းဖျားအထိ သိမ်၍ လက်သန်းနှင့် လက်သူကြွယ်မှာ အောက်သို့ ခတ်ကောက်ကောက် ရှိ၏။ ရေးရာသားရာတို့၌ ပုရပိုက်ကို ထောင်လိုက်ထား၍ ဘယ်လက်နှင့် ရေးတတ်မှတ်တတ်လေသည်။ သို့ဖြင့်လင့်ကစား လက်ရေးလှသည်။ လက်ရေးလည်း မြန်ဆန်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ဆေးလိပ်အလွန်ကြိုက်တတ်သည်။ ဆေးတလိပ် ကုန်အောင်သောက်ရမှ ပုရပိုက်ကိုချ၍ စာများကို ရေးတတ်လေ့ရှိသည်ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသတည်း။<ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ည)</ref> ==ပညာသင်ဘဝ== *ပထမ (၅)နှစ်သား၌ စလေမြို့ တိုက်စုရပ် (ခင်ကြီးစ) ထံတွင်၎င်း၊ *ဒုတိယ ၆-နှစ် အရွယ်မှစ၍ [[အမရပူရ]]မြို့၊ တူမောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဒီပထံတွင် ပညာသင်ကြားသည်။ *တတိယ စလေမြို့ (ခင်ကြီးသာ)ထံ ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ ရှင်သာမဏေပြုသည်။ *စတုတ္ထ ပုဂံမြို့ ရွှေကျောင်း၊ ဒလခင်ကြီးထံ၌ (၃)နှစ်ကြာမျှ ဗေဒင်ကို သင်ယူလေသည်။ *ပဉ္စမ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်တွင် [[ဗန်းမော်ဆရာတော်]] ထံတွင် သာမဏေပြု၍ ရှင်အမည်မှာ ပုညာဘိဓဇ ဖြစ်သည်။ ယင်းအမည်ကိုစွဲ၍ နောင်တွင် ဦးပုညဟု တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။ *သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄-ခုနှစ်တွင် ရှင်ပုညအား စလေ၊ ပုခန်းငယ် ၂-မြို့အုပ်က ရဟန်းဒါယကာခံ၍ ရဟန်းပြုပြီးသော် ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်။ ဗေဒင်မေးသူ၊ မေတ္တာစာရေးခိုင်းသူ၊ ဆေးဝါးတောင်းသူ ဒကာမတို့အဆည်းအကပ်ထူသည် နှင့် စလေမြို့အုပ်မင်းက သံသယမကင်းရှိခဲ့သောကြောင့် လူပျိုမလှည့်ကြောင်း မေတ္တာစာ၊ ပြန်ပေးစာတို့ဖြင့် ထင်ရှားစေနိုင်ခဲ့သည်။ ကဗျာဉာဏ်ရွှင်ပုံကိုလည်း 'ကဗျာဉာဏ်အာဘော်ကလည်း ကလော်တိုင်းထွက်သောကြောင့်' ဟု သူကိုယ်တိုင် မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ==မင်းမှုထမ်းဘဝ== ၁၂၀၃-ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ သာယာဝတီမင်းနှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၌ ခေတ္တနေပြီးနောက် အမရပူရမြို့၊ ဗန်းမော်တိုက်၊ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံ ၌ သာမဏေပြုပြန်သည်။ အမရပူရမြို့ ဗန်းမော်တိုက်မှာပင် ပြန်လည်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် တရားစာ၊ မေတ္တာစာများကို စတင်ရေးသားလေသည်။ ၁၂၁ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် လူထွက်ခဲ့၍ [[ကနောင်မင်းသား]]ထံတွင် ခစားရသည်။ ၁၂၁၆-ခုလောက်တွင်စလေမြို့ သူကြီးရာထူးကို သူကြီးဟောင်း မောင်ကြူနှင့် အပြိုင်လုသည်။ သာသနာပိုင်ဦးဉေယျစစ်ဆေးရာ ဦးပုညသည်သာ သူကြီးရိုးမှန်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ အနိုင်ရသည် ဟုဆိုကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုခန့်တွင် ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ အရှိန်အဝါဖြင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်။ မင်းလှသင်္ခယာ ဘွဲ့ဖြင့် [[လက်ဖက်ရည်တော်]]တွင် အမှုထမ်းရသည်။ <ref>တင်ထွေးရေးသားသော ဦးပုည၏ စာပန်းကုန်းများ</ref> [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီး ရတနာပုံ [[မန္တလေးမြို့]]၌ စိုးစံတော်မူသောအခါတွင် စလေဆရာကြီး ဦးပုညအား စာဆိုတော်အရာ `မင်းလှသင်္ခယာ´ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ရွာစည်ရွာကို ပေးသနားတော်မူသည်။ လစာတော်ငွေ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါင်းဒင်္ဂါး ၆၀၀-ကျပ်နှင့် ဝင်း၊ မြေ၊ နေအိမ် ဆောက်လုပ်သနားတော်မူခြင်းလည်း ခံရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၂၂၈-ခုနှစ် [[မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင်အရေးအခင်း]]တွင် အခါပေးဖြစ်သည်ဟု ဆို၍ မြို့ဝန်ဦးသာအိုးထံတွင် အကျယ်ချုပ်ထားရာမှ ဦးသာအိုး၏မယားငယ် ခင်သုန်နှင့် ရည်ငံသောကြောင့် ၁၂၂၉ ခုနှစ်နယုန်လတွင် ပုန်ကန်မှုနှင့် အဆုံးစီရင်ရာတွင် ဦးသာအိုးက ဦးပုည (အသက်-၅၅ နှစ်)ကိုပါ ထည့်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်။ မင်းတရားကြီး သိသောအခါ “လူကိုခွေးသတ်လေခြင်း” ဟု မိန့်တော်မူ၍ လွန်စွာနှမြော တသတော်မူကာ မိန့်တော်မူသည်ဟုအဆိုရှိသည်။ <ref>မြန်မာကဗျားရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> === မည်သူ့လက်ချက်လဲ === စလေဦးပုညသည် ဦးသာအိုး ၏ လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည် ဟူ၍ လူသိများလေသည်။ အမျိုးသားပညာဝန် [[ဦးဖိုးကျား]]နှင့် ပညာအုပ် [[ဦးဖိုးစိန်]] စသူတို့၏ စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဤအတိုင်း ရေးသားကြလေသဖြင့် အထက်ပါ အကြောင်းအရာသည် ခိုင်မာတည်မြဲ နေလေသည်။ သို့သော် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ [[မဟာဆွေ]]သည် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်ထုတ် "[[ရတနာပုံ နေပြည်တော်သတင်းစာ]]" တွင် အမှုထမ်းခဲ့သူ [[ဘိုးဝဇီရ]] ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းကာ " ဘိုးဝဇီအတ္ထုပ္ပတ္တိ " စာတစ်အုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ်ထဲတွင် ဦးပုည အဆုံးစီရင်ခံရပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဘိုးဝဇီရ ပြောသော အချက်တစ်ချက်ပါလေသည်။ ထိုအချက်ကား အခြား မဟုတ်။ ဘိုးဝဇီရသည် ဦးသာအိုး၏ သားဖြစ်သူ မောင်မောင်လေးအား ပညာသင်ကြားပေးရသည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဦးသာအိုး နှင့် ခင်မင်ခဲ့လေသည်။ တနေ့သော် ဦးသာအိုး၏ အိမ်သို့ သူရောက်၍ " နေပါဦး ဘဘ ရဲ့။ စလေဆရာကြီး ဦးပုညကို ဘဘ ကွပ်မျက်တယ် ဆို" ဟု ဦးသာအိုးကို မေးကြည့်လေသည်။ ထိုအခါ ဦးသာအိုးက" အိမ်း .. ဘဘ က ကံမကောင်းချင်တော့ ဒီလို အစွပ်အစွဲ ခံရတာပါပဲကွယ်၊ ဘဘက မြို့ဝန်ပေကိုး။ စင်စစ်မတော့ [[တပယ်မင်းသား]] အမိန့် နဲ့ လက်မရွံ့တို့ သတ်တာပါပဲ။ မင်းတရားကြီး မကျေနပ်မှန်းသိလို့ ဘဘ အပေါ်လှည့်ချထားတော့ မင်းသားကိုလည်း မစွပ်စွဲဝံ့လို့ သည်အတိုင်း နေရတာပါပဲ" ဟု ဖြေခဲ့လေသည်။ ===တချို့ စာအုပ်များတွင်=== စလေဦးပုည၏ ဖွားရာဇာတိမှာ စလေမြို့ဖြစ်ပြီး စလေမြို့၌ သူကြီးမျိုးရိုးနှစ်မျိုးရှိရာတွင် မဟာသမန်းရိုးမျိုး မဟုတ် ပုညာသမန်းရိုးမျိုး ဖြစ်လေသည်။ ခမည်းတော်ကား ဦးမြတ်ထွား၊ မယ်တော်ကား ဒေါ်မိန်းကလေးဟု ခေါ်လေသည်။ ၎င်းတို့မှ သားနှစ်ယောက်ဘွားမြင်ရာ သားအကြီးမှာ ဦးပုည ပင်တည်း။ ငယ်မည်မှာ (မောင်ပုတ်စည်)ဟု ခေါ်သည်။ သားအငယ်မှာ မောင်လှိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးပုညသည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘုရင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃-ခုနှစ်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဘွားမြင်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈-ခု၊ အသက် (၁၅)နှစ် ရောက်သော် သာသနာတော်တွင် ရှင်သာမဏေပြု၍ သင်ကြားတတ်မြောက်သင့်သော ပညာရပ်များကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားပြီးလျှင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃-ခုနှစ်၊ သာမဏေဝါ (၃၅)ဝါအရတွင် မိမိအလိုအလျှောက် လူဝတ်လဲ၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အပါးတော်မှာ ခစားထမ်းရွက်လေရာ ဘုရင်မင်းမြတ် အားရနှစ်သက်တော် မူသဖြင့် လက်ဘက်ရည်တော် ပခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု၊ ရွာစည်ရွာစားအရာ၊ မင်းလှသီရိသင်္ခယာ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည့်ပြင် တစ်နှစ်လျှင် လစာရန်ပုံငွေ (၆၀၀)ကျပ်နှင့်တကွ ဝင်းခြံမြေ အိမ်များပါ ဆောက်လုပ်၍ အသနားတော်မြတ် ခံရလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၁-ခု၊ အသက် (၅၈)နှစ်အရွယ်တွင် အပြစ်အလျှောက် အကျဉ်းထားရာတွင် ဘဝတပါးသို့ ပြောင်းကာ ကွယ်လွန်လေသည်။ <ref>သာသနာလျောက်နှင့် ဆွမ်းတော်ကြီးစာတမ်း စာအုပ်မှ ဦးပုည၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း</ref> === ရွှေရိုး၏အမြင် === [[File:4e2ab340dca0421ca57da010.L.jpg|thumb|ရွှေရိုး၏ The Burman, His Life and Notions စာအုပ်]] ထိုစာနှစ်အုပ်ပါ အချက်ကို ထောက်ခံသော စာတစ်အုပ် ဖော်ပြစရာ ရှိပါသေးသည်။ ထိုစာအုပ်ကို မန္တလေး ရတနာပုံခေတ်တွင် ဂျိမ်းဂျော့စကော့ ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်က ရေးထုတ်လေသဖြင့် အချိန်ကာလချင်း နီးစပ်နီးကပ်နေလေသည်။ ဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်လောက်တွင် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာခဲ့ပြီး စိန်ဂျွန်း (ဆရာမတ်) ကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သတင်းထောက်အဖြစ်လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ သူသည် မြန်မာစကား၊ မြန်မာမှုကို ကျွမ်းကျင်၏။ မန္တလေးသို့ အရောက်ပေါက် ရှိ၏။ ၁၈၈၂ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]]လက်ထက်တွင်ကား သူ့အတွေ့ကြုံများ ကို စုစည်းလျက် " ရွှေရိုး " ကလောင်အမည် ခံယူ၍ The Burman, His Life and Notions အမည်ဖြင့် နှစ်တွဲပေါင်း စာအုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ် ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၉၂ တွင် ပါရှိသည်မှာ "''ဦးပုညသည် နာမည် အကြီးဆုံး ခေတ်ပေါ်စာရေးဆရာ ဖြစ်၏။ သူ့ကို ယခင်မင်းလက်ထက်တွင် [[တပယ်မင်းသား]]က အဆုံးစီရင် ခဲ့လေသည်။"'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs09/burmanhislife%26notions-scott.pdf</ref><ref>မိုးဂျာနယ် ( ဇွန်လ ၁၉၉၅)</ref> ==လက်ရာများ== ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်း၊ ရတနာနဒီ မော်ကွန်း၊ သဒ္ဒါပုဒ်ဆစ်လင်္ကာ၊ မဉ္ဇူသက သတ်ပုံ၊ ဗေဒင်ဟောနည်း၊ ရကန်၊ ရတုအမျိုးမျိုး၊ လေးဆစ်အမျိုးမျိုး၊ လှေချင်းအမျိုးမျိုး၊ တေးထပ်အမျိုးမျိုး၊ ဒုံးချင်းအမျိုးမျိုး၊ ဗုံရှည်သံအမျိုးမျိုး၊ ပြဇာတ်များ၊ ဟောစာများ၊ မေတ္တာစာများ၊ သာသနာလျှောက် အမျိုးမျိုး၊ ရေစက်ချ အမျိုးမျိုး၊ ဆွမ်းတော်ကြီးတင် စာတမ်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊ ငိုချင်းအများမပြား ရေးသားခဲ့သည်။ ===ပြဇာတ်=== * [[ပဒုမပြဇာတ်]] * [[ရေသည်ပြဇာတ်|ဂင်္ဂါမာလပြဇာတ် (ရေသည်ပြဇာတ်)]] * [[ဝိဇယပြဇာတ်]] * [[ကောသလပြဇာတ်]] * [[ဝေဿန္တရာပြဇာတ်]] * [[မဟော်ပြဇာတ်]] * [[ဝါသုဒေဝပြဇာတ်]] * [[ကုသပြဇာတ်]](တစ်ပိုင်း ရေးဆဲ) * [[ရေသည်ပြဇာတ်]]တို့ ဖြစ်သည်။ ===မေတ္တာစာ=== * လှေအလှူခံမေတ္တာစာ * ပြန်ပေးမေတ္တာစာ * ဒေါနဆီမေတ္တာစာ * လူပျိုမလှည့်ကြောင်းမေတ္တာစာ<ref>[https://www.dagonuniversity.edu.mm/wp-content/uploads/2017/04/1-Myanmar.pdf#page=2 ဒဂုန်တက္ကသိုလ် သုတေသနဂျာနယ်၊ 2016 vol 7, No.1]]</ref> ===ဝတ္ထု=== * ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ဝတ္ထု * စာရေးတံဆွမ်း လှူရသော သူအိုမ ဝတ္ထု * သိဝရာဇ်မင်းကြီး ဝတ္ထု * ဥပမာလေးဦး ဝတ္ထု * အလောင်းတော်ယုန်မင်း ဝတ္ထု * ဝိသယှသူဋ္ဌေး ဝတ္ထု * အဘယမာတာ ဝတ္ထု * ကုဒါလပဏ္ဍိတ ဝတ္ထု * သင်္ခပုဏ္ဏား ဝတ္ထု * သောနဒိန် ဝတ္ထု * ကာကဝလိယ ဝတ္ထု * ခေမာမိဖုရား ဝတ္ထု * သူရဲကောင်းကောဋတိမ္ဗရ ဝတ္ထု * ဂေါပါလ ဝတ္ထု * ဗြဟ္မဒတ်မင်း ဝတ္ထု * သုဏိသာဝိမာန ဝတ္ထု * ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ် ဝတ္ထု * သာမညဘိက္ခု နှင့် မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ ဝတ္ထု * ဓဇဒါယကာ ဝတ္ထု * ခင်ပုပ်ငှက် ဝတ္ထု * ဧကဒီပိက ဝတ္ထု * ရှင်သီဝလိ ဝတ္ထု * သုဘဒ္ဒရဟန်း ဝတ္ထု * ပဉ္စပေါသထ ဝတ္ထု * အာဠဝက ဝတ္ထု * ဝိမာနဝတ္ထု * ကောဋ္ဋတိမ္ပရဝတ္ထု * ဧရကပတ္တဝတ္ထု * မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ယူခဏ်း ဝတ္ထု <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ဋ)</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၈၁၂|၁၈၆၇}} [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] ezytx8w4bbfcrgq1rvegy7vbh2h4i7i 0 9025 1048990 1048357 2026-08-17T02:39:24Z CommonsDelinker 115 Replacing FIFA_World_Cup_wordmark.svg with [[File:FIFA_World_Cup_wordmark_(2006-2023).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · The logo was discontinued in 2 1048990 wikitext text/x-wiki {{infobox football tournament | logo = FIFA World Cup wordmark (2006-2023).svg | caption = | founded = {{Start date and age|df=yes|1930}} | region = နိုင်ငံတကာအနှံ့ ([[ဖီဖာ]]) | number of teams = ၄၈ သင်း | current champions = {{nowrap|{{fb|ARG}} (၃ ကြိမ် ဗိုလ်စွဲမှု)}} | most successful team = {{nowrap|{{fb|BRA}} (၅ ကြိမ် ဗိုလ်စွဲခဲ့)}} | broadcasters = [[:en:List of FIFA World Cup broadcasters|နိုင်ငံတကာ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သူများ]] | website = [http://www.fifa.com/worldcup/ www.fifa.com/worldcup/] | current = [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]] |name=ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ}} {{Infobox | image1 = [[File:ARG Line-up - ARG vs MEX for 2022 FIFA WC.jpg|230px]] | caption1 = လက်ရှိကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသားဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီနား]] | bodyclass = hlist nowraplinks | headerstyle = border-top:1px solid #aaa | header1 = ပြိုင်ပွဲများ | data2 = * [[:en:1930 FIFA World Cup|1930]] * [[:en:1934 FIFA World Cup|1934]] * [[:en:1938 FIFA World Cup|1938]] * [[:en:1950 FIFA World Cup|1950]] * [[:en:1954 FIFA World Cup|1954]] * [[:en:1958 FIFA World Cup|1958]] * [[:en:1962 FIFA World Cup|1962]] * [[:en:1966 FIFA World Cup|1966]] * [[:en:1970 FIFA World Cup|1970]] * [[:en:1974 FIFA World Cup|1974]] * [[:en:1978 FIFA World Cup|1978]] * [[:en:1982 FIFA World Cup|1982]] * [[:en:1986 FIFA World Cup|1986]] * [[:en:1990 FIFA World Cup|1990]] * [[:en:1994 FIFA World Cup|1994]] * [[:en:1998 FIFA World Cup|1998]] * [[:en:2002 FIFA World Cup|2002]] * [[၂၀၀၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|2006]] * [[၂၀၁၀ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|2010]] * [[၂၀၁၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|2014]] * [[၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|2018]] * [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|2022]] * [[:en:2026 FIFA World Cup|2026]] * ''[[:en:2030 FIFA World Cup|2030]]'' * ''[[:en:2034 FIFA World Cup|2034]]'' }} '''ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့ဖလား[[ဘောလုံး]]ပြိုင်ပွဲ (FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ|နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (ဖီဖာ)]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်မှ စတင်၍ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တို့တွင် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ကြောင့် ရပ်နားခဲ့ရသည်။ ပထမ ၃ နှစ်ကာလတွင် [[တိုက်|တိုက်ကြီးများ]]အလိုက် ခြေစစ်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ နောက်ဆုံး ခြေစစ်ပွဲကို အောင်နိုင်သည့် အသင်းများနှင့် ကမ္ဘာ့ဖလား ကြီးမှူးကျင်းပသည့် အိမ်ရှင်နိုင်ငံအသင်း စုစုပေါင်း ၄၈ သင်း ၁ လသာကြာသည့် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲတွင် ပါဝင် ဗိုလ်လုကြသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ၂၁ ကြိမ်တွင် နိုင်ငံ ၈ နိုင်ငံမှ ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ထိုနိုင်ငံများအနက် [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]]မှာ ၅ ကြိမ်တိုင်တိုင် ချန်ပီယံဆု ရခဲ့ပြီး အကြိမ်တိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့သည့် နိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ အခြားအနိုင်ရရှိအသင်းများမှာ [[အီတလီနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]တို့ဖြစ်ကြ၍ လေးကြိမ်ဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီး၊ ဥရုဂွေးနှင့် အာဂျင်တီးနား၊ ပြင်သစ်တို့မှာ ၂ ကြိမ်စီ၊ အင်္ဂလန်နှင့် စပန်တို့က ၁ ကြိမ်စီ အသီးသီးရခဲ့ဖူးသည်။ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲသည်လည်း ကမ္ဘာတဝှမ်း လူကြည့်အများဆုံး အားကစားပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဂျာမနီတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၀၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဗိုလ်လုပွဲကို ပရိသတ်ပေါင်း ၇၁၅ သန်းခန့် ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။ <ref name="2006coverage">[http://www.fifa.com/aboutfifa/marketing/factsfigures/tvdata.html 2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614212705/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketing/factsfigures/tvdata.html |date=14 June 2010 }}, FIFA.com. Retrieved on October 11, 2009.</ref> [[၂၀၁၀ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ပွဲကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ၎င်းပွဲစဉ်တွင် စပိန်နိုင်ငံမှ ဗိုလ်စွဲအနိုင်ရရှိခဲ့လေသည်။။ [[၂၀၁၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ကိုမူ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး ဂျာမဏီနိုင်ငံက အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ [[၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ကို ရုရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]က အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ယခုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို နိုင်ငံ ၁၇ နိုင်ငံတို့က အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပပေးခဲ့ရာ ဘရာဇီး၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ မက္ကဆီကို တို့က နှစ်ကြိမ်စီ၊ ဥရုဂွေး၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဆွီဒင်၊ ချီလီ၊ အင်္ဂလန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ စပိန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်-တောင်ကိုးရီးယား (ပူးတွဲ)၊ တောင်အာဖရိက၊ ရုရှားတို့က တစ်ကြိမ်စီ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပခဲ့ကြသည်။ [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ကို [[ကာတာနိုင်ငံ]]က လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား]]တွင် ကနေဒါ-အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု-မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့က ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်ကျင်းပသည်ဖြစ်ရာ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ဖလားကို သုံးကြိမ်လက်ခံကျင်းပမည့် ဝိသေသကို ပိုင်ဆိုင်မည်ဖြစ်၏ ။ [[File:World cup countries best results.png|frameless|left|upright=2]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့ဖလား]] rran0ejt5j3vuxkptrimvy6qqsopxd3 4 9966 1048973 879566 2026-08-16T17:11:39Z Myanmar Wik 103978 /* လက်ရှိမြန်မာဝီကီမှာ စာသင်ကျောင်းဆောင်းပါးရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်၍ */ new section 1048973 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|အိုင်ဒီယာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''အိုင်ဒီယာ''' အခန်းသည် ဝီကီပီးဒီးယားတွင် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အကြံဉာဏ်အသစ်များ သို့မဟုတ် အကြံပြုချက်များ စတင်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[WP:VPR|လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] ကို အသုံးပြုပါ။<br />''အပိုင်းသစ် မစတင်မီ အောက်ပါတို့ကို ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားပါ''။ * '''နည်းပညာ'''ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ)]]၊ * '''မူဝါဒ''' ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (မူဝါဒ)]]၊ * '''ခိုင်လုံသော အဆိုပြုချက်''' တစ်ခုကို ပြုလုပ်လိုပြီး အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံရန် လိုအပ်ပါက [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] သို့ သွားပါ။ ''သုံးသပ်ချက်များ မရေးသားမီ အောက်ပါတို့ကို ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားပါ''။<br /> * ဤစာမျက်နှာသည် အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံရန်နေရာ''မဟုတ်''သည့်အတွက် "ထောက်ခံ" နှင့် "မထောက်ခံ" သုံးသပ်ချက်များအတွက် နေရာမဟုတ်ပါ။ ယင်းအစား အကြံဉာဏ်များကို ဆွေးနွေးပါ။ မူကွဲများကို အကြံပြုပါ။ <!-- Villagepumppages intro end -->|WP:VPI|WP:VPIL|WP:VPD}}__NEWSECTIONLINK__<!-- --> {{anchor|below_toc}} [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude> <!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း မှ ကူးယူခြင်း == mywiki မှာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းထဲက တိုက်ရိုက်ကူးယူထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို အများအပြား တွေ့ရပါတယ်။ ဒီမူရင်းဆောင်းပါးတွေဟာ Revise မလုပ်ခဲ့တာ ကြာပါပြီ။ တိုက်ရိုက်ကူးယူကြမယ့်အစား ကိုးကားပြီး ဖြည့်စွက်မယ်ဆိုရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ မြင်မိပါတယ်။ Admin များအနေနဲ့ သတိပေးတာမဟုတ်တောင် တိုက်တွန်းတာမျိုးလုပ်ပေးပါလို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:မျိုးကြည်သာ|မျိုးကြည်သာ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မျိုးကြည်သာ|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၂၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) :တိုက်တွန်းသော်လည်း ဝင်ရေးသူနဲပါးသေးလို့ အဆင်မပြေလောက်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဝင်ပြင်နိုင်သူရှိရင် ပြင်ဆင်နိုင်ပါတယ်။ စွယ်စုံကျမ်းက ယူတာက ကျွန်တော်သိသလောက် မြန်မာဝီကီစတော့ ဖောင့်စနစ်... ဘာဘာညာညာတွေကြောင့် ဝင်ရေးသူမရှိသလောက်ဖြစ်လို့ ဆောင်းပါးလိုအပ်မှုအရ အရင်လူတွေ ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ လုပ်ခဲ့ကြတာပါ။ အဆင်ပြေတဲ့ဆောင်းပါးတွေပါသလို ဝီကီပုံစံမကျတာတွေလည်းပါပါတယ်။ မှားရင် ဝင်ပြင်နိုင်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်တော့ တစ်ပုဒ်လုံးဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်ရေးထားတာတွေလည်း စိတ်ပါရင်ဝင်လုပ်တယ်။ reliable sources တွေနဲ့ပေါ့။ နယ်ပယ်စုံက တည်းဖြတ်တတ်သူ အရေအတွက်များလာရင်တော့ အဆင်ပြေသွားမယ်ထင်ပါတယ်။ သာမန်တည်းဖြတ်သူအနနဲ့ သိသလောက် ဝင်ပြောတာပါ၊ ကျန်တာတော့ admin တွေကို အကြံပြုတာဖြစ်လို့ admin တွေဖြေပါလိမ့်မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၉၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့၊ ကျွန်တော်လဲ အသစ်ပြန်ရေးတာတွေလုပ်မယ်စဉ်းစားပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အရင်ရေးထားတာကို လေးစားသမှုနဲ့ဆိုတော့ အကုန်ဖျက် အသစ်ရေးလုပ်ဖို့ကို စိတ်က မရဲဘူးဖြစ်နေတာပါ။ ::အကြောင်းပြန်တာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:မျိုးကြည်သာ|မျိုးကြည်သာ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မျိုးကြည်သာ|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၆၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) == နေ့ရက် ဆောင်းပါးများ ဖြည့်စွက်နိုင်ဖို့ == လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်း ဆောင်းပါးတွေနဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ အသစ်ရေးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ရှိပြီးသားကို တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်တာပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်ခဲ့ရင်၊ တလက်စတည်း သက်ဆိုင်ရာ နေ့ရက် ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေမှာ တစ်ကြောင်းစီ ဖြည့်ပေးဖို့ အကူအညီ တောင်းလိုပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရင် မွေးဖွား၊ ကွယ်လွန်နှစ်တွေကို သက်ဆိုင်ရာ ရက်စွဲ ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေမှာ ဖြည့်ပေးဖို့နဲ့ ဖြစ်ရပ်ဆိုရင်လည်း ရက်စွဲဆောင်းပါးမှာ ဖြည့်ပေးဖို့ပါ။ ဥပမာ [[၁ ဇန်နဝါရီ]]၊ [[၃ ဇန်နဝါရီ]] တို့မှာ ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ များသောအားဖြင့် ရက်စွဲဆောင်းပါးတွေက ဗလာတွေ ဖြစ်နေတာများလို့ နည်းနည်းချင်းစီဖြည့်သွားရင် ဖတ်စရာလေး ရသွားအောင်လို့ပါ။ အရင်ကတော့ ၁ ဇန်နဝါရီကနေစပြီး တစ်ရက်စီ ဖြည့်မယ်ဆိုပြီး အားခဲထားပေမယ့် အကြောင်းအကြောင်းကြောင့် ဆက်မရေးနိုင်တာမို့ ဝိုင်းဝန်းဖြည့်စွက်နိုင်ရင် ပိုကောင်းမယ်ထင်လို့ အကူအညီ တောင်းတာပါ။ ကူညီပေးကြပါဦး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၀၇၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Pinging @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၀၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::yes sir [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၉၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :ဖြစ်ရပ်တွေကိုတော့ "နှစ်" ဆောင်းပါးမှာ ပုံမှန်ထည့် ဖြစ်ပါတယ်။​ တစ်ရက်ချင် ဆောင်းပါကိုလည်း ထည့်ဖို့ ကြိုးစားပါမယ်။ Strictly speaking, we need a much-coordinated effort naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၈၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်ကဲ့ခင်ဗျ။အချို့သော ဆောင်းပါးတွေကို တည်းဖြတ်မွမ်းမံပြင်ဆင်ပံ့ပိုး ကြတဲ့အခါမှာ ရင်းမြစ်တစ်ခုထဲကို မှီခိုမှုအစား ရင်းမြစ်များများ နဲ့ ဝီကီစံနှုန်းမပျက်စေဘဲ တည်းဖြတ်မွမ်းမံပြင်ဆင်ပံ့ပိုးသွားကြပါ့မယ် ခင်ဗျာ။သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ဆောင်းပါးတွေအပါအဝင် မူလရင်းမြစ်တွေနဲ့ ထပ်တူနီးပါး ပုံစံတူဖြစ်နေတာမျိုးတွေကိုလည်း ကျနော်တို့ အတတ်နိုင်ဆုံးရှောင်ကြပါမယ်။ပြီးတော့ ဒီကာလမှာ ရင်းမြစ်တွေရှာရတာအင်မတန်ခက်ခဲတာကိုလည််း သိရှိထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ အနှစ်ချုပ်ရရင် သက်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ််တွေနဲ့ ပတ်သတ်လာရင် ကျနော်တို့ ညှိနှိုင်းအားထုတ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားကြပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::Thanks, both of you. Cheer! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၅၉၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == Can we organize online edit-a-thon in thematic topics like women, war, rights etc? == မြန်မာလို ဒီတစ်လော လုပ်လို့ လက်ညောင်နေလို့ အင်္ဂလိပ်လို ရေးလိုက်ပါမယ် :P ကျနော် wikipedia contribute လုပ်တာ မကြာသေးဘူး။ လက်ရှိ စစ်အစိုးရက record တွေကို ခဏခဏ ဖျက်နေလို့ ၂၀၂၁-၂၀၂၂-၂၀၂၃ က ဟာဆိုရင် တစ်ကဲ့ မြေလှန်ရှာရတယ်။ သတင်းစာ၊ website စသဖြင့် cross-check လုပ်ရတာ ပျော်စရာတော့ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အစိုးရ ဝဘ်ဆိုဒ့်တော်တော်များများက ဝင်လို့ မရနေတာ၊ အက်ဒေ့ မဖြစ်နေတာရယ်။ Myannmar Law Information System ကြီးဆိုရင် out သွားပြီ။ Back to my idea is that I think we should organize thematic topic to improve new content or more content for transparency and accountability as our country is facing သတင်းအမှောင်ချ> စကစက ခန့်နေတို့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတော်တော်များများက သူတို့ နောက်ခံ မသိတာ များတယ်. မပွင့်လင်းနေလို့ရယ်၊ public officials တွေရဲ့ info မရှိတာရယ်၊ ပြီးရင် မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်ကြောင်း များများရအောင် ကျနော် စိတ်ဝင်စားပါတယ်။ နိုင်ငံရေးဆောင်းပါတွေဆိုရင် များများ ရေးသင့်ပါတယ်။ ရှိပါတယ်။ ဒီ domain ထဲ မရောက်တာရယ်ပါ။ I would love to see a thematic topic edit-a-thon (we can do online) [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၅၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]], အကြံပြုတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ အရင်တုန်းကတော့ edithon တွေ စီစဉ်ဖူးပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း မည်သူမည်ဝါက ဘယ်အချက်အလက်တွေ ထည့်သွားတယ်ဆိုတာ သိနိုင်တာကြောင့်ရယ်၊ လုံခြုံရေးအခြေအနေတွေကြောင့် မြန်မာဝီကီအနေနဲ့ အွန်လိုင်း/အော့ဖ်လိုင်းပွဲတွေ မလုပ်သေးဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ထားလို့ပါ။ ဒေသတွင်း [[Meta:ESEAP Hub|ESEAP]] မိတင်တွေမှာတောင် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကြောင့် ဘယ်ပွဲကိုမှ မစီစဉ်ဖြစ်ဘူးဆိုတာကို ပြောဖြစ်ပါတယ်။ :သတင်းစာအဟောင်းတွေကတော့ခန့မှန်းရက်စွဲသိရင် Burma Library မှာ ရှာလေ့ရှိပါတယ်။ MLIS က VPN သုံးထားရင် ဝင်လို့မရပါဘူး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၈၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == လက်ရှိမြန်မာဝီကီမှာ စာသင်ကျောင်းဆောင်းပါးရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်၍၍ == Adminများနဲ့ မြန်မာဝီကီမှာဆောင်းပါးရးသားနတဲ့ ဆရာကြီးများဗျာ။ လက်ရှိ မြန်မာဝီကီမှာ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]]က စာသင် ကျောင်း ဆောင်းပါတွ့ ရေးသားနတာ တွေ့ ရပါတယ်။ သို့ပင်မဲ့ ကျောင်းအမည် တပ်တဲ့ နေရာမှာ (ဥပဗာ အ.ထ.က - ကျောက်ကြီး )အစား (အ.ထ.က - ကျောက်ကြီး၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်။ အစရှိသ၍ ရေးသင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ ရွာအမည်တူတာ၊ ကျောင်းအမည်တူတာတွေ့ အများကြီးရှိလို့ စာဖတ်သူတွေ့ရှာဖွေသူတွ့ နားလည်မှု့လွဲတာ အရမ်းရှုပ်ထွေးသွားတယ်။ ကျောင်းအမည်အရေးတဲ့နေရာ မြို့နယ် အမည် ဘေးက ထည့်ရေးသင့်ပါတယ်ဗျ။ ချွင်းချက်ကတော့ တစ်မြိုနယ်ထဲကို နာမည်တူ တွေ့လည်းရှိတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ Bot တွေ့လည် ရှိတာကြောင့် Bot ရေးတာ ကောင်းမလားလို့ပါ။[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၁၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) qclfswfw5yw82oy9o6kk4x16p1hkfdr 1048974 1048973 2026-08-16T17:14:07Z Myanmar Wik 103978 /* လက်ရှိမြန်မာဝီကီမှာ စာသင်ကျောင်းဆောင်းပါးရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်၍ */ 1048974 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|အိုင်ဒီယာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''အိုင်ဒီယာ''' အခန်းသည် ဝီကီပီးဒီးယားတွင် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အကြံဉာဏ်အသစ်များ သို့မဟုတ် အကြံပြုချက်များ စတင်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[WP:VPR|လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] ကို အသုံးပြုပါ။<br />''အပိုင်းသစ် မစတင်မီ အောက်ပါတို့ကို ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားပါ''။ * '''နည်းပညာ'''ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ)]]၊ * '''မူဝါဒ''' ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (မူဝါဒ)]]၊ * '''ခိုင်လုံသော အဆိုပြုချက်''' တစ်ခုကို ပြုလုပ်လိုပြီး အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံရန် လိုအပ်ပါက [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] သို့ သွားပါ။ ''သုံးသပ်ချက်များ မရေးသားမီ အောက်ပါတို့ကို ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားပါ''။<br /> * ဤစာမျက်နှာသည် အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံရန်နေရာ''မဟုတ်''သည့်အတွက် "ထောက်ခံ" နှင့် "မထောက်ခံ" သုံးသပ်ချက်များအတွက် နေရာမဟုတ်ပါ။ ယင်းအစား အကြံဉာဏ်များကို ဆွေးနွေးပါ။ မူကွဲများကို အကြံပြုပါ။ <!-- Villagepumppages intro end -->|WP:VPI|WP:VPIL|WP:VPD}}__NEWSECTIONLINK__<!-- --> {{anchor|below_toc}} [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude> <!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း မှ ကူးယူခြင်း == mywiki မှာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းထဲက တိုက်ရိုက်ကူးယူထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို အများအပြား တွေ့ရပါတယ်။ ဒီမူရင်းဆောင်းပါးတွေဟာ Revise မလုပ်ခဲ့တာ ကြာပါပြီ။ တိုက်ရိုက်ကူးယူကြမယ့်အစား ကိုးကားပြီး ဖြည့်စွက်မယ်ဆိုရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ မြင်မိပါတယ်။ Admin များအနေနဲ့ သတိပေးတာမဟုတ်တောင် တိုက်တွန်းတာမျိုးလုပ်ပေးပါလို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:မျိုးကြည်သာ|မျိုးကြည်သာ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မျိုးကြည်သာ|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၂၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) :တိုက်တွန်းသော်လည်း ဝင်ရေးသူနဲပါးသေးလို့ အဆင်မပြေလောက်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဝင်ပြင်နိုင်သူရှိရင် ပြင်ဆင်နိုင်ပါတယ်။ စွယ်စုံကျမ်းက ယူတာက ကျွန်တော်သိသလောက် မြန်မာဝီကီစတော့ ဖောင့်စနစ်... ဘာဘာညာညာတွေကြောင့် ဝင်ရေးသူမရှိသလောက်ဖြစ်လို့ ဆောင်းပါးလိုအပ်မှုအရ အရင်လူတွေ ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ လုပ်ခဲ့ကြတာပါ။ အဆင်ပြေတဲ့ဆောင်းပါးတွေပါသလို ဝီကီပုံစံမကျတာတွေလည်းပါပါတယ်။ မှားရင် ဝင်ပြင်နိုင်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်တော့ တစ်ပုဒ်လုံးဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်ရေးထားတာတွေလည်း စိတ်ပါရင်ဝင်လုပ်တယ်။ reliable sources တွေနဲ့ပေါ့။ နယ်ပယ်စုံက တည်းဖြတ်တတ်သူ အရေအတွက်များလာရင်တော့ အဆင်ပြေသွားမယ်ထင်ပါတယ်။ သာမန်တည်းဖြတ်သူအနနဲ့ သိသလောက် ဝင်ပြောတာပါ၊ ကျန်တာတော့ admin တွေကို အကြံပြုတာဖြစ်လို့ admin တွေဖြေပါလိမ့်မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၉၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့၊ ကျွန်တော်လဲ အသစ်ပြန်ရေးတာတွေလုပ်မယ်စဉ်းစားပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အရင်ရေးထားတာကို လေးစားသမှုနဲ့ဆိုတော့ အကုန်ဖျက် အသစ်ရေးလုပ်ဖို့ကို စိတ်က မရဲဘူးဖြစ်နေတာပါ။ ::အကြောင်းပြန်တာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:မျိုးကြည်သာ|မျိုးကြည်သာ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မျိုးကြည်သာ|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၆၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) == နေ့ရက် ဆောင်းပါးများ ဖြည့်စွက်နိုင်ဖို့ == လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်း ဆောင်းပါးတွေနဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ အသစ်ရေးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ရှိပြီးသားကို တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်တာပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်ခဲ့ရင်၊ တလက်စတည်း သက်ဆိုင်ရာ နေ့ရက် ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေမှာ တစ်ကြောင်းစီ ဖြည့်ပေးဖို့ အကူအညီ တောင်းလိုပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရင် မွေးဖွား၊ ကွယ်လွန်နှစ်တွေကို သက်ဆိုင်ရာ ရက်စွဲ ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေမှာ ဖြည့်ပေးဖို့နဲ့ ဖြစ်ရပ်ဆိုရင်လည်း ရက်စွဲဆောင်းပါးမှာ ဖြည့်ပေးဖို့ပါ။ ဥပမာ [[၁ ဇန်နဝါရီ]]၊ [[၃ ဇန်နဝါရီ]] တို့မှာ ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ များသောအားဖြင့် ရက်စွဲဆောင်းပါးတွေက ဗလာတွေ ဖြစ်နေတာများလို့ နည်းနည်းချင်းစီဖြည့်သွားရင် ဖတ်စရာလေး ရသွားအောင်လို့ပါ။ အရင်ကတော့ ၁ ဇန်နဝါရီကနေစပြီး တစ်ရက်စီ ဖြည့်မယ်ဆိုပြီး အားခဲထားပေမယ့် အကြောင်းအကြောင်းကြောင့် ဆက်မရေးနိုင်တာမို့ ဝိုင်းဝန်းဖြည့်စွက်နိုင်ရင် ပိုကောင်းမယ်ထင်လို့ အကူအညီ တောင်းတာပါ။ ကူညီပေးကြပါဦး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၀၇၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Pinging @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၀၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::yes sir [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၉၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :ဖြစ်ရပ်တွေကိုတော့ "နှစ်" ဆောင်းပါးမှာ ပုံမှန်ထည့် ဖြစ်ပါတယ်။​ တစ်ရက်ချင် ဆောင်းပါကိုလည်း ထည့်ဖို့ ကြိုးစားပါမယ်။ Strictly speaking, we need a much-coordinated effort naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၈၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်ကဲ့ခင်ဗျ။အချို့သော ဆောင်းပါးတွေကို တည်းဖြတ်မွမ်းမံပြင်ဆင်ပံ့ပိုး ကြတဲ့အခါမှာ ရင်းမြစ်တစ်ခုထဲကို မှီခိုမှုအစား ရင်းမြစ်များများ နဲ့ ဝီကီစံနှုန်းမပျက်စေဘဲ တည်းဖြတ်မွမ်းမံပြင်ဆင်ပံ့ပိုးသွားကြပါ့မယ် ခင်ဗျာ။သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ဆောင်းပါးတွေအပါအဝင် မူလရင်းမြစ်တွေနဲ့ ထပ်တူနီးပါး ပုံစံတူဖြစ်နေတာမျိုးတွေကိုလည်း ကျနော်တို့ အတတ်နိုင်ဆုံးရှောင်ကြပါမယ်။ပြီးတော့ ဒီကာလမှာ ရင်းမြစ်တွေရှာရတာအင်မတန်ခက်ခဲတာကိုလည််း သိရှိထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ အနှစ်ချုပ်ရရင် သက်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ််တွေနဲ့ ပတ်သတ်လာရင် ကျနော်တို့ ညှိနှိုင်းအားထုတ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားကြပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::Thanks, both of you. Cheer! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၅၉၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == Can we organize online edit-a-thon in thematic topics like women, war, rights etc? == မြန်မာလို ဒီတစ်လော လုပ်လို့ လက်ညောင်နေလို့ အင်္ဂလိပ်လို ရေးလိုက်ပါမယ် :P ကျနော် wikipedia contribute လုပ်တာ မကြာသေးဘူး။ လက်ရှိ စစ်အစိုးရက record တွေကို ခဏခဏ ဖျက်နေလို့ ၂၀၂၁-၂၀၂၂-၂၀၂၃ က ဟာဆိုရင် တစ်ကဲ့ မြေလှန်ရှာရတယ်။ သတင်းစာ၊ website စသဖြင့် cross-check လုပ်ရတာ ပျော်စရာတော့ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အစိုးရ ဝဘ်ဆိုဒ့်တော်တော်များများက ဝင်လို့ မရနေတာ၊ အက်ဒေ့ မဖြစ်နေတာရယ်။ Myannmar Law Information System ကြီးဆိုရင် out သွားပြီ။ Back to my idea is that I think we should organize thematic topic to improve new content or more content for transparency and accountability as our country is facing သတင်းအမှောင်ချ> စကစက ခန့်နေတို့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတော်တော်များများက သူတို့ နောက်ခံ မသိတာ များတယ်. မပွင့်လင်းနေလို့ရယ်၊ public officials တွေရဲ့ info မရှိတာရယ်၊ ပြီးရင် မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်ကြောင်း များများရအောင် ကျနော် စိတ်ဝင်စားပါတယ်။ နိုင်ငံရေးဆောင်းပါတွေဆိုရင် များများ ရေးသင့်ပါတယ်။ ရှိပါတယ်။ ဒီ domain ထဲ မရောက်တာရယ်ပါ။ I would love to see a thematic topic edit-a-thon (we can do online) [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၅၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]], အကြံပြုတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ အရင်တုန်းကတော့ edithon တွေ စီစဉ်ဖူးပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း မည်သူမည်ဝါက ဘယ်အချက်အလက်တွေ ထည့်သွားတယ်ဆိုတာ သိနိုင်တာကြောင့်ရယ်၊ လုံခြုံရေးအခြေအနေတွေကြောင့် မြန်မာဝီကီအနေနဲ့ အွန်လိုင်း/အော့ဖ်လိုင်းပွဲတွေ မလုပ်သေးဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ထားလို့ပါ။ ဒေသတွင်း [[Meta:ESEAP Hub|ESEAP]] မိတင်တွေမှာတောင် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကြောင့် ဘယ်ပွဲကိုမှ မစီစဉ်ဖြစ်ဘူးဆိုတာကို ပြောဖြစ်ပါတယ်။ :သတင်းစာအဟောင်းတွေကတော့ခန့မှန်းရက်စွဲသိရင် Burma Library မှာ ရှာလေ့ရှိပါတယ်။ MLIS က VPN သုံးထားရင် ဝင်လို့မရပါဘူး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၈၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == လက်ရှိမြန်မာဝီကီမှာ စာသင်ကျောင်းဆောင်းပါးရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်၍၍ == Adminများနဲ့ မြန်မာဝီကီမှာဆောင်းပါးရးသားနတဲ့ ဆရာကြီးများဗျာ။ လက်ရှိ မြန်မာဝီကီမှာ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]]က စာသင် ကျောင်း ဆောင်းပါတွ့ ရေးသားနတာ တွေ့ ရပါတယ်။ သို့ပင်မဲ့ ကျောင်းအမည် တပ်တဲ့ နေရာမှာ (ဥပဗာ အ.ထ.က - ကျောက်ကြီး )အစား (အ.ထ.က - ကျောက်ကြီး၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်။ အစရှိသ၍ ရေးသင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ ရွာအမည်တူတာ၊ ကျောင်းအမည်တူတာတွေ့ အများကြီးရှိလို့ စာဖတ်သူတွေ့ရှာဖွေသူတွ့ နားလည်မှု့လွဲတာ အရမ်းရှုပ်ထွေးသွားတယ်။ ကျောင်းအမည်အရေးတဲ့နေရာ မြို့နယ် အမည် ဘေးက ထည့်ရေးသင့်ပါတယ်ဗျ။ ချွင်းချက်ကတော့ တစ်မြိုနယ်ထဲကို နာမည်တူ တွေ့လည်းရှိတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ Bot တွေ့လည် ရှိတာကြောင့် Bot ရေးတာပိုမြန်မလားလို့ပါ။[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၁၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 72da2mnbrttvsrhw65ctvwy6reh1aoh 1048975 1048974 2026-08-16T17:26:33Z Myanmar Wik 103978 /* လက်ရှိမြန်မာဝီကီမှာ စာသင်ကျောင်းဆောင်းပါးရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်၍၍ */ 1048975 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|အိုင်ဒီယာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''အိုင်ဒီယာ''' အခန်းသည် ဝီကီပီးဒီးယားတွင် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အကြံဉာဏ်အသစ်များ သို့မဟုတ် အကြံပြုချက်များ စတင်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[WP:VPR|လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] ကို အသုံးပြုပါ။<br />''အပိုင်းသစ် မစတင်မီ အောက်ပါတို့ကို ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားပါ''။ * '''နည်းပညာ'''ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ)]]၊ * '''မူဝါဒ''' ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခြင်းအတွက် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (မူဝါဒ)]]၊ * '''ခိုင်လုံသော အဆိုပြုချက်''' တစ်ခုကို ပြုလုပ်လိုပြီး အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံရန် လိုအပ်ပါက [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] သို့ သွားပါ။ ''သုံးသပ်ချက်များ မရေးသားမီ အောက်ပါတို့ကို ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားပါ''။<br /> * ဤစာမျက်နှာသည် အများသဘောဆန္ဒ ကောက်ခံရန်နေရာ''မဟုတ်''သည့်အတွက် "ထောက်ခံ" နှင့် "မထောက်ခံ" သုံးသပ်ချက်များအတွက် နေရာမဟုတ်ပါ။ ယင်းအစား အကြံဉာဏ်များကို ဆွေးနွေးပါ။ မူကွဲများကို အကြံပြုပါ။ <!-- Villagepumppages intro end -->|WP:VPI|WP:VPIL|WP:VPD}}__NEWSECTIONLINK__<!-- --> {{anchor|below_toc}} [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude> <!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း မှ ကူးယူခြင်း == mywiki မှာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းထဲက တိုက်ရိုက်ကူးယူထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို အများအပြား တွေ့ရပါတယ်။ ဒီမူရင်းဆောင်းပါးတွေဟာ Revise မလုပ်ခဲ့တာ ကြာပါပြီ။ တိုက်ရိုက်ကူးယူကြမယ့်အစား ကိုးကားပြီး ဖြည့်စွက်မယ်ဆိုရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ မြင်မိပါတယ်။ Admin များအနေနဲ့ သတိပေးတာမဟုတ်တောင် တိုက်တွန်းတာမျိုးလုပ်ပေးပါလို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:မျိုးကြည်သာ|မျိုးကြည်သာ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မျိုးကြည်သာ|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၂၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) :တိုက်တွန်းသော်လည်း ဝင်ရေးသူနဲပါးသေးလို့ အဆင်မပြေလောက်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဝင်ပြင်နိုင်သူရှိရင် ပြင်ဆင်နိုင်ပါတယ်။ စွယ်စုံကျမ်းက ယူတာက ကျွန်တော်သိသလောက် မြန်မာဝီကီစတော့ ဖောင့်စနစ်... ဘာဘာညာညာတွေကြောင့် ဝင်ရေးသူမရှိသလောက်ဖြစ်လို့ ဆောင်းပါးလိုအပ်မှုအရ အရင်လူတွေ ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ လုပ်ခဲ့ကြတာပါ။ အဆင်ပြေတဲ့ဆောင်းပါးတွေပါသလို ဝီကီပုံစံမကျတာတွေလည်းပါပါတယ်။ မှားရင် ဝင်ပြင်နိုင်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်တော့ တစ်ပုဒ်လုံးဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်ရေးထားတာတွေလည်း စိတ်ပါရင်ဝင်လုပ်တယ်။ reliable sources တွေနဲ့ပေါ့။ နယ်ပယ်စုံက တည်းဖြတ်တတ်သူ အရေအတွက်များလာရင်တော့ အဆင်ပြေသွားမယ်ထင်ပါတယ်။ သာမန်တည်းဖြတ်သူအနနဲ့ သိသလောက် ဝင်ပြောတာပါ၊ ကျန်တာတော့ admin တွေကို အကြံပြုတာဖြစ်လို့ admin တွေဖြေပါလိမ့်မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၉၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့၊ ကျွန်တော်လဲ အသစ်ပြန်ရေးတာတွေလုပ်မယ်စဉ်းစားပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အရင်ရေးထားတာကို လေးစားသမှုနဲ့ဆိုတော့ အကုန်ဖျက် အသစ်ရေးလုပ်ဖို့ကို စိတ်က မရဲဘူးဖြစ်နေတာပါ။ ::အကြောင်းပြန်တာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:မျိုးကြည်သာ|မျိုးကြည်သာ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မျိုးကြည်သာ|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၆၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) == နေ့ရက် ဆောင်းပါးများ ဖြည့်စွက်နိုင်ဖို့ == လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်း ဆောင်းပါးတွေနဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ အသစ်ရေးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ရှိပြီးသားကို တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်တာပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်ခဲ့ရင်၊ တလက်စတည်း သက်ဆိုင်ရာ နေ့ရက် ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေမှာ တစ်ကြောင်းစီ ဖြည့်ပေးဖို့ အကူအညီ တောင်းလိုပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရင် မွေးဖွား၊ ကွယ်လွန်နှစ်တွေကို သက်ဆိုင်ရာ ရက်စွဲ ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေမှာ ဖြည့်ပေးဖို့နဲ့ ဖြစ်ရပ်ဆိုရင်လည်း ရက်စွဲဆောင်းပါးမှာ ဖြည့်ပေးဖို့ပါ။ ဥပမာ [[၁ ဇန်နဝါရီ]]၊ [[၃ ဇန်နဝါရီ]] တို့မှာ ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ များသောအားဖြင့် ရက်စွဲဆောင်းပါးတွေက ဗလာတွေ ဖြစ်နေတာများလို့ နည်းနည်းချင်းစီဖြည့်သွားရင် ဖတ်စရာလေး ရသွားအောင်လို့ပါ။ အရင်ကတော့ ၁ ဇန်နဝါရီကနေစပြီး တစ်ရက်စီ ဖြည့်မယ်ဆိုပြီး အားခဲထားပေမယ့် အကြောင်းအကြောင်းကြောင့် ဆက်မရေးနိုင်တာမို့ ဝိုင်းဝန်းဖြည့်စွက်နိုင်ရင် ပိုကောင်းမယ်ထင်လို့ အကူအညီ တောင်းတာပါ။ ကူညီပေးကြပါဦး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၀၇၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Pinging @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၀၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::yes sir [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၉၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :ဖြစ်ရပ်တွေကိုတော့ "နှစ်" ဆောင်းပါးမှာ ပုံမှန်ထည့် ဖြစ်ပါတယ်။​ တစ်ရက်ချင် ဆောင်းပါကိုလည်း ထည့်ဖို့ ကြိုးစားပါမယ်။ Strictly speaking, we need a much-coordinated effort naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၈၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်ကဲ့ခင်ဗျ။အချို့သော ဆောင်းပါးတွေကို တည်းဖြတ်မွမ်းမံပြင်ဆင်ပံ့ပိုး ကြတဲ့အခါမှာ ရင်းမြစ်တစ်ခုထဲကို မှီခိုမှုအစား ရင်းမြစ်များများ နဲ့ ဝီကီစံနှုန်းမပျက်စေဘဲ တည်းဖြတ်မွမ်းမံပြင်ဆင်ပံ့ပိုးသွားကြပါ့မယ် ခင်ဗျာ။သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ဆောင်းပါးတွေအပါအဝင် မူလရင်းမြစ်တွေနဲ့ ထပ်တူနီးပါး ပုံစံတူဖြစ်နေတာမျိုးတွေကိုလည်း ကျနော်တို့ အတတ်နိုင်ဆုံးရှောင်ကြပါမယ်။ပြီးတော့ ဒီကာလမှာ ရင်းမြစ်တွေရှာရတာအင်မတန်ခက်ခဲတာကိုလည််း သိရှိထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ အနှစ်ချုပ်ရရင် သက်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ််တွေနဲ့ ပတ်သတ်လာရင် ကျနော်တို့ ညှိနှိုင်းအားထုတ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားကြပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::Thanks, both of you. Cheer! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၅၉၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == Can we organize online edit-a-thon in thematic topics like women, war, rights etc? == မြန်မာလို ဒီတစ်လော လုပ်လို့ လက်ညောင်နေလို့ အင်္ဂလိပ်လို ရေးလိုက်ပါမယ် :P ကျနော် wikipedia contribute လုပ်တာ မကြာသေးဘူး။ လက်ရှိ စစ်အစိုးရက record တွေကို ခဏခဏ ဖျက်နေလို့ ၂၀၂၁-၂၀၂၂-၂၀၂၃ က ဟာဆိုရင် တစ်ကဲ့ မြေလှန်ရှာရတယ်။ သတင်းစာ၊ website စသဖြင့် cross-check လုပ်ရတာ ပျော်စရာတော့ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အစိုးရ ဝဘ်ဆိုဒ့်တော်တော်များများက ဝင်လို့ မရနေတာ၊ အက်ဒေ့ မဖြစ်နေတာရယ်။ Myannmar Law Information System ကြီးဆိုရင် out သွားပြီ။ Back to my idea is that I think we should organize thematic topic to improve new content or more content for transparency and accountability as our country is facing သတင်းအမှောင်ချ> စကစက ခန့်နေတို့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတော်တော်များများက သူတို့ နောက်ခံ မသိတာ များတယ်. မပွင့်လင်းနေလို့ရယ်၊ public officials တွေရဲ့ info မရှိတာရယ်၊ ပြီးရင် မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်ကြောင်း များများရအောင် ကျနော် စိတ်ဝင်စားပါတယ်။ နိုင်ငံရေးဆောင်းပါတွေဆိုရင် များများ ရေးသင့်ပါတယ်။ ရှိပါတယ်။ ဒီ domain ထဲ မရောက်တာရယ်ပါ။ I would love to see a thematic topic edit-a-thon (we can do online) [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၅၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]], အကြံပြုတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ အရင်တုန်းကတော့ edithon တွေ စီစဉ်ဖူးပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း မည်သူမည်ဝါက ဘယ်အချက်အလက်တွေ ထည့်သွားတယ်ဆိုတာ သိနိုင်တာကြောင့်ရယ်၊ လုံခြုံရေးအခြေအနေတွေကြောင့် မြန်မာဝီကီအနေနဲ့ အွန်လိုင်း/အော့ဖ်လိုင်းပွဲတွေ မလုပ်သေးဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ထားလို့ပါ။ ဒေသတွင်း [[Meta:ESEAP Hub|ESEAP]] မိတင်တွေမှာတောင် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကြောင့် ဘယ်ပွဲကိုမှ မစီစဉ်ဖြစ်ဘူးဆိုတာကို ပြောဖြစ်ပါတယ်။ :သတင်းစာအဟောင်းတွေကတော့ခန့မှန်းရက်စွဲသိရင် Burma Library မှာ ရှာလေ့ရှိပါတယ်။ MLIS က VPN သုံးထားရင် ဝင်လို့မရပါဘူး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၈၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == လက်ရှိမြန်မာဝီကီမှာ စာသင်ကျောင်းဆောင်းပါးရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်၍၍ == Adminများနဲ့ မြန်မာဝီကီမှာဆောင်းပါးရးသားနတဲ့ ဆရာကြီးများဗျာ။ လက်ရှိ မြန်မာဝီကီမှာ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]]က စာသင် ကျောင်း ဆောင်းပါတွ့ ရေးသားနတာ တွေ့ ရပါတယ်။ သို့ပင်မဲ့ ကျောင်းအမည် တပ်တဲ့ နေရာမှာ (ဥပဗာ အ.ထ.က - ကျောက်ကြီး )အစား (အ.ထ.က - ကျောက်ကြီး၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်။ အစရှိသ၍ ရေးသင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ ရွာအမည်တူတာ၊ ကျောင်းအမည်တူတာတွေ့ အများကြီးရှိလို့ စာဖတ်သူတွေ့ရှာဖွေသူတွ့ နားလည်မှု့လွဲတာ အရမ်းရှုပ်ထွေးသွားတယ်။ ကျောင်းအမည်အရေးတဲ့နေရာ မြို့နယ် အမည် ဘေးက ထည့်ရေးသင့်ပါတယ်ဗျ။ မြို့နယ်အလိုက် ကဏ္ဍခွဲ့သင့်ပါတယ်။ ချွင်းချက်ကတော့ တစ်မြိုနယ်ထဲကို နာမည်တူ တွေ့လည်းရှိတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ Bot တွေ့လည် ရှိတာကြောင့် Bot ရေးတာပိုမြန်မလားလို့ပါ။[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၁၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) o3elxppiu2plmwcw3l9zg62lg2tvrhc 0 11126 1049016 1034027 2026-08-17T08:39:22Z ~2026-44829-90 147064 /* */ 1049016 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge |bridge_name=ဂုတ်ထိပ်တံတား<br /><small>Goteik viaduct</small> |image=Gokteik Viaduct2.jpg |caption= |official_name= ဂုတ်ထိပ်တံတား |also_known_as= Gohteik viaduct |carries= ရထားလမ်း ၁ လမ်း |crosses= ဂုတ်ထိပ်စမ်းချောင်း |locale= နောင်ချိုမြို့နယ် |maint= [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |id= |design= မြင်းခုံတံတား<ref>{{cite web | url=http://www.highestbridges.com/wiki/index.php?title=Gokteik_Viaduct | title=Gokteik Viaduct | accessdate=2011-03-11 | publisher=Highestbridges.com | archivedate=23 January 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123150052/http://highestbridges.com/wiki/index.php?title=Gokteik_Viaduct }}</ref> |mainspan= |cost = ၁၆၉၈၂ဝဝ ကျပ် |length= ၆၈၉ မီတာ (၂၂၆၀ ပေ) |width= ရထားလမ်း ၁ လမ်းစာ |clearance= |below = |traffic= |begin= ၂၈ ဧပြီ ၁၈၉၉ |complete= ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၀ |open= ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၀ |closed= |toll= |map_cue= |map_image= |map_text= |map_width= |coordinates= {{coord|22|20|35|N|96|51|35|E}} |collapsed=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}} '''ဂုတ်ထိပ်တံတား''' သည် [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း]]ပေါ်ရှိ တံတားတစ်စင်းဖြစ်ပြီး [[နောင်ချိုဘူတာ]]အလွန် (၇)မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်၌ တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်ရောက်မှ စတင်အသုံးပြု သည်။ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီတို့ အခြား မီးရထားလမ်း တံတားကြီးများကဲ့သို့ မြစ်ချောင်းများကို ဖြတ်ကျော် တည်ဆောက်ထားခြင်း မဟုတ်ပေ။ ဂုတ်တွင်းခေါ် ဒေသကြီးရှိ ပေ (၃၀⁠၀)ကျော် မတ်စောက်သည့် လျှိုကြီးနှစ်ဘက်ကို ဖြတ်ကျော် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂုတ်တွင်းကြီးထိပ်၌ တည်ဆောက်ထား၍ ဂုတ်ထိပ်တံတားဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် '''ငုပ်ထိပ်''' ဟု ခေါ်ရာမှ ဂုတ်ထိပ် ဖြစ်လာသည်ဟုလည်းဆိုသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၄ ရက် တွင် TNLA အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများက တံတားကို မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ကျောက်မဲမြို့ဘက်အခြမ်း တံတား၏ ကမ်းကပ်ခုံ(AB 2)၊ တံတားတိုင်အမှတ်(P 16) နှင့် ကမ်းကပ်ခုံ (AB 2)နေရာတို့အကြား ပေ ၆၀ အရှည်ရှိ တံတားသံပေါင်နေရာတို့ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74074|title= နှစ်ပေါင်း ၁၂၅ နှစ်သက်တမ်းရှိ ကမ္ဘာကျော် ဂုတ်ထိပ်မီးရထားလမ်းတံတားအား TNLA အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများက မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> == တံတားအချက်အလက်များ == [[File:Gokteik.JPG|thumb|left|Gokteik viaduct in 1899 or 1900]] ဂုတ်ထိပ်တံတားကြီး၏ အရှည်မှာ (၂⁠၂၆၀)ပေ ရှိသည်။ တံတားကြီး အောက်ခြေရှိ ရေမြောင်းကလေး၏ ရေမျက်နှာပြင်မှ တိုင်းတာလျှင် ပေပေါင်း (၁⁠၁၀၀)မြင့်သည်။ ထိုတံတားကို ဆောက်လုပ်ရာ၌ သံနှင့် [[သံမဏိ]]တန်ချိန် ၄၃၁၁ တန်နှင့် သံမှိုပေါင်း တစ်သန်း(၁ဝ⁠ဝဝ⁠ဝဝဝ)ကို သုံးစွဲရသည်။ ပေ (၁၂၀)ရှည်သော အလျားကူး သံဘောင်ကြီး ၁၀-ခု၊ ပေ ၆၀-ရှည်သော အလျားကူး သံဘောင်ကြီး ၁၆-ခုတို့ဖြင့် သံမဏိတိုင်ကြီး ၁၆-တိုင်ပေါ်၌ ခဲရာခဲဆစ် တည်ဆောက်ထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်တွင် ရှမ်းဘာသာဖြင့် ဟိုကွတ်ဟုခေါ်သောရွာရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို စီမံခန့်ခွဲသော ခရစ် ၁၈၉၈ ခုနှစ်လောက်က ထိုရွာမှ ရွာပေါင်း ၄၈ ရွာကို ကြီးမှူးရသည့် တိုက်နယ်ဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။ ထိုရွာကို မြန်မာတို့က ငုတ်ထိပ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဟိုကွတ်နှင့် ငုတ်ထိပ်ဟူသော အခေါ်မှာ ထိုနေရာဒေသတွင် မြစ်ချောင်းများ ငုပ်လျှိုးကွယ်ပျောက်၍ သွားသည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုရွာနားတွင် နမ်းပဆေးမြစ်သည် မြေကြီးထဲသို့ ထိုးဝင်စီးဆင်းပြီးနောက် အခြားတစ်နေရာတွင် မြစ်ကြောင်းပေါ်သည်။ ကာလရွေ့လျောလာ သောအခါ ငုပ်ထိပ်ကို ဂုတ်ထိပ်ဟု အများက ခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။ ဂုတ်ထိပ်သည် ထိုနမ်းပဆေးမြစ်ကြောင့်သာ ထင်ရှားခဲ့သည်မဟုတ်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်အားဖြင့် ဒုတိယဖြစ်သော တံတားဟူ၍ ကျော်ကြားသော ဂုတ်ထိပ်တံတားကြောင့်လည်း ပို၍ထင်ရှားသည်။ ခရစ် ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မန္တလေးမှ ဗန်းမော်သို့ မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာ မန္တလေးမှ ကွမ်းလုံသို့ မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန်လည်း လိုအပ်သည်ကို တွေ့ရှိလာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဂုတ်ထိပ်တံတားကို စတင်ဆောက်လုပ်ရန် မြန်မာပြည်အစိုးရက စီမံ လေသည်။ ဂုတ်ထိပ်တံတားမှာ မန္တလေးမှ ကွမ်းလုံ မီးရထားလမ်းရှိ နောင်ချိုဘူတာ အလွန်တွင် မီးရထားမိုင်တိုင်အမှတ် ၄၆၃/ဝ-၉ ရှိသော ကျောက်ဂူကြီးအပေါ်သို့ဖြတ်၍ တောင်ထိပ် ၂ ခုကို ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဂုတ်ထိပ်တံတားကို မြန်မာပြည်အစိုးရသည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] ပင်ဆီလဗေးနီးယားနှင့် မေရီလန် တံတား ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီအား ငှါးရမ်းကာ ဆောက်လုပ်စေသည်။ ဆောက်လုပ်၍ ကုန်ကျငွေမှာ ၁၆၉၈၂ဝဝ ကျပ် ဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် နမ္မတူသတ္တုတွင်း တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်း၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေးကိုလည်း များစွာ အထောက်အပံ့ပြုသည်။ ထိုအကြောင်းတို့ကြောင့် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး]]တွင် မဟာမိတ်တို့၏ မြေလှန်စနစ်အရ ဂုတ်ထိပ်တံတားသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည်။ သို့သော် သံတိုင်အမှတ် ၂ နှင့် ၅ သာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တစ်ဖန် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုတ်ခွာပေးရသော ဂျပန်တို့သည် တံတား၏ အမြင့်ဆုံးတိုင်များ သံတိုင်အမှတ် ၉၊ ၁ဝ၊ ၁၁ နှင့် ၁၂ တို့ကို အောက်ခြေမှစ၍ ဗုံးဖောက်ခွဲကာ ဖျက်ဆီးခဲ့ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် သံတိုင်အမှတ် ၉ မှာ အနည်းငယ် ပျက်စီးသည်။ အမှတ် ၁ဝ နှင့် ၁၂ တို့မှာ ပြို၍လဲလေသည်။ အမှတ် ၁၁ မှာမူ အောက်ခြေပြတ်သော်လည်း မလဲချေ။ ထိုတိုင်များပေါ်ရှိ ပေပေါင်း ၁၂ဝ စီရှည်သော ပေါင်းကူးသံဘောင် ၄ ခုမှာမူ မြေသို့ လျှောကျရလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ်၌ ထိုတံတားကို နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများ ငှားရမ်း၍ပြင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ထိုကုမ္ပဏီများက တင်ဒါတင်သွင်းသော အဖိုးနှုန်းမှာ ကြီးလေးလှသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဌာနကပင် ဦးစီး၍ ပြင်ဆင်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ ပြင်ဆင်သောလုပ်ငန်း ၁၉၄၈ ခု၊ မေလက စတင်ခဲ့သော်လည်း ပစ္စည်းရှားပါး၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသောကြောင့် ၁၉၅၁ ခု၊ ဩဂုတ်လအတွင်း၌သာ ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ပြန်လည် ပြုပြင်တည်ဆောက်ရသည့် စရိတ်မှာ ၃၂ သိန်းခန့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၃|title=ဂုတ်ထိပ်တံတား}}</ref> ယင်းတံတားကို တည်ဆောက်သည့် နည်းပညာ အဆင့်မြင့်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လှပမှုတို့ကြောင့် ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင်ထိ မြန်မာပြည်၏ အမြင့်ဆုံး တံတား၊ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မီးရထားသံလမ်း တံတား (မြင်းခုံတံတား) ဟု မှတ်ကျောက်တင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ == တံတားဖျက်ဆီးခံရခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့]]များသို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် ဂုတ်ထိပ်တံတား၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းရှိ သံမဏိတံတားဘောင်နှင့် အုတ်နံရံဘောင်တို့အား ဆက်သွယ်ထားသည့် နေရာသည် မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရပြီး ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/305539|title=ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းအတွင်းက နှစ်ပေါင်း ၁၂၅ နှစ်သက်တမ်းရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဂုတ်ထိပ်တံတားကို ပလောင် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ TNLA အဖွဲ့က မိုင်းခွဲဖျက်ဆီး|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ }}</ref><ref>{{Cite news|title=နှစ်ပေါင်း (၁၂၅) နှစ်သက်တမ်းရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဂုတ်ထိပ်တံတားကို TNLA မိုင်းခွဲဖျက်ဆီး|url=https://npnewsmm.com/news/68aaba5b0b27ad2c994bdec3|accessdate=27 August 2025|author=Pearl (NP News)|date=24 August 2025|work=[[NP News]]}}</ref> တံတားဖျက်ဆီးခံရမှုအတွက် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]တို့သည် အပြန်အလှန် အပြစ်တင်စွပ်စွဲမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqyd5grgwqo|title=နောင်ချိုက ကမ္ဘာ‌ကျော် ဂုတ်ထိပ်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရ|work=BBC|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref><blockquote>“ဂုတ်ထိပ်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့မှ ကျမတို့ကလည်း ဒီမနက်ပိုင်းမှ ကြားသိရပါတယ်။ သတင်းကနေတက်နေတာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့မှ ကျမတို့လည်း စုံစမ်းတာမျိုးတွေရှိပါတယ်။ ဒီမနက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီက ကျမတို့ TNLA တည်ရှိရာ ဂုတ်ထိပ်တံတား တဝိုက်မှာဆိုရင် ဒရုန်းကနေတဆင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်တာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေတဲ့ အချိန်မှာ စစ်ကောင်စီက ကျမတို့ TNLA ကို ဦးတည်ပြီးတော့မှ တိုက်ခိုက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ တိုက်ခိုက်နေတဲ့ အချိန်မှာ ကျမတို့ကို ကျရောက်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲနဲ့ အဲဒီ တိုက်ခိုက်လိုက်တဲ့ ဒရုန်းတွေက ဒီ ဂုတ်ထိပ်တံတားကို ထိမှန်ပြီးမှ ‌ဖျက်ဆီးခံရတာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု တအာင်းတပ်မတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/24/66126|title=ဂုတ်ထိပ်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးမှု TNLA လုပ်ဆောင်ခြင်းမရှိ၊ ဖြစ်စဉ်စုံစမ်းနေဟုဆို|publisher=Mizzima|accessdate=24 August 2025}}</ref></blockquote><blockquote>“ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော်တို့အနေနှင့် ပြင်းထန်တဲ့ လက်တုံ့ပြန်မှုတွေ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားပါမယ်” ဟု အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] က သတင်းမီဒီယာများကို ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/tnla|title=ဂုတ်ထိပ်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည့် TNLA အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ကို ပြင်းထန်စွာ လက်တုံ့ပြန်သွားမည် ဟု အစိုးရပြောကြား|publisher=Yangon Media Group|accessdate=24 August 2025}}</ref></blockquote> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တံတားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားတံတားများ]] {{Commonscat|Gokteik Viaduct}} ct59ge3jdmhcrwlh21jz553til218ve 0 12802 1048979 956833 2026-08-16T17:51:00Z ~2026-45120-38 147035 /* */ 1048979 wikitext text/x-wiki ချင်းလူမျိုးနွယ် (၅၃) စုတွင်ပါဝင်သော ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၏ တောင်ပိုင်းမြို့နယ်များဖြစ်သည့် ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ်၊ မတူပီနှင့် ပလက်ဝ ဒေသများတွင်မှီတင်း နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးနွယ်စု (၅၃) စု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃၅ မျိုးသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ယနေ့ထက်တိုင် ကျင့်သုံးကြသည်။ ယနေ့မြန်မာပြည်၊ ဒိုင်ရ်ဒေသတွင် လူဦးရေ ၆၀၀၀ဝ ကျော်ခန့် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းနှင့် ပြည်ပရောက် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀၀၀ဝ ခန့်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးကျသော လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ် ယနေ့တိုင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ ၏ နှာခေါင်းမှုတ်ပလွေမှာ တောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများ အကြားထင်ရှား ကျော်ကြားသည်။ အခြားတောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများနည်းတူ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ အမျိုးသမီးများမှာ ယခင်က ပရဲ ခေါ် ပါးမည်း(မျက်နှာပြင် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်) ထိုးလေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စု၏ပင်တိုင်ဟင်းဖြစ်သော ပြာဟင်း (ပြာရည်ဖြင့်ချက်လုပ်သောဟင်း) သည် ချင်းလူမျိုးများ တို့၏ တစ်မျိုးတည်းသော ဂုဏ်ယူရမည့် နာမည်ကျော် ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ချင်းပြည်နယ်တွင် ဒေသလေးခုအကြား နယ်မြေများပိုင်းခြားကာ ထည့်သွင်း ထားသောကြောင့် ဘာသာစကားပြောဟန်သည်လည်း မျိုးနွယ်စုများအကြား အနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။ ယခင်က ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံကိုလိုက်၍ “ရင်ဒူး” ချင်း (အမျိုးသမီးများ သည် အင်္ကျီကို ရင်မှစဝတ်ကာ ထမိန်ကို ဒူးအထိသာ ဝတ်ဆင်သောကြောင့်) ဟုနယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော ယောလူမျိုး(တောင်သားချင်းမျိုးနွယ်စုများ)မှ ခေါ်ဆိုကြ သည်။ ဂျာမန် အက္ခရာစဉ်ကို အခြေခံတည်ထွင်ထားသော ဒိုင်ရ်ဘာသာစာ မှာ ယနေ့တွင် ခရစ်ယာန် ဓမ္မကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများအတွက် ဒိုင်(Dai) သဒ္ဒါစာအုပ်မှာလည်း ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ပန်မှာ အေးဆေးတည်ကြည် ဖော်ရွှေစွာနေတတ်ပြီး၊ ရဲရင့်ပြတ်သားကာ အမှန်တရားအတွက် အလုပ်လုပ်တတ်သည့် လူမျိုးအဖြစ် ချင်းလူမျိုးနွယ်စုများအကြား ထင်ရှားသည်။ လူမျိုးစု ၏ ၉၉% မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ ဒိုင်ရ်နယ်ဒေသအတွင်းရှိ သဘာဝ သစ်ခွတောများနှင့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်များသည် ခရီးသွားပြည်သူများကို ကြည်နူးမှုအပြည့်အဝ ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဒေသအတွင်း လေမြို့မြစ်သည် အဓိကမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းပြီး၊ မုန်းချောင်း၊ ဆောချောင်းတို့မှာ လည်းထင်ရှားသောချောင်းများဖြစ်သည်။ အခြားရေဝေ စိမ့်၊ စမ်း၊ ချောင်းများလည်း ဒိုင်နယ်တွင် အနှံအပြားရှိသည်။ ဒိုင်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင်ငှက်မှာ [[:en:Greater Racket-tailed Drongo|ငှက်မင်း]] (ငှက်တော်မျိုးနွယ်စုဝင်ငှက်တစ်မျိုး) ဖြစ်ပြီး၊ [[:en:Bulbophyllum refractum|ရွက်လှ သဇင်ပန်း]] (Ling Leih) သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင် ပန်းဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများသည် အခြားချင်းလူမျိုးများနှင့်အတူ မိမိလူမျိုးနှင့်နိုင်ငံကိုချစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ယောလူမျိုးများနှင့် အခြားချင်းလူမျိုးများက ဒိုင်ရ် နှင့် ရင်ဒူး ချင်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ == တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်== {{split|ချင်းပြည်နယ်၏ ပထဝီဝင်}} ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ချင်းပြည်နယ်၏တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ ပင်မကုန်းမြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ မြောက်လတီတွဒ် ၂၀˚ ၃၀' နှင့် ၂၁˚ ၃၀' ကြား အရှေ့လောင်တီတွဒ် ၉၃˚ ၁၀' နှင့် ၉၄˚ ၁၀' အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် မင်းတပ်မြို့နယ် အနောက်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် မတူပီမြို့နယ်၏ အရှေ့တာင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် အလျားမိုင် ၁၂ဝ ခန့် ရှည်လျားပြီး အနံ မိုင် ၆ဝ ခန့်ထိရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ပင်လယ်ရေမြင်နှာပြင် အထက် မီတာ ၈၀ဝ မှ ၃၂၀ဝ အတွင်းတည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်များပြားသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ လေမြို့မြစ်သည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှတောင်သို့ မှုန်းသနူးရွာအထိ စီးဝင်ကာ ထိုရွာမှတဆင့် တောင်မှ အနောက်မြောက်ဘက်တို့ ဦးတည်သွား စီးဆင်းသွားပြီး ဒိုင်ရ်ဒေသတွင်းတဖန် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းကာ ဘင်္ဂလာပင်လော်အော်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။ အခြားထင်ရှားသည့် ချောင်းကြီးဖြစ်သည့် မုန်းချောင်းသည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှ အရှေ့တောင်ပိုင်းထိ စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းစီးဝင်သွားသည်။ အခြားချောင်း အမြောက်အမြားနှင့် စိမ့်စမ်းများသည် ဒိုင်နယ်အတွင်း အဓိက ရေဝေကြောကြီးများအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ဝိတိုရိယတောင်သည် ဒိုင်ရ်နယ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ဝိတိုရိယကို အခြေပြုလျက် တောင်တန်း ကြီးငယ်အသွယ်သွယ်သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ဝိသေသနယ်ပယ်လက္ခဏာအဖြစ် ထင်ရှားစွာ တည်ရှိနေကြသည်။ ===ဝိတိုရိယတောင်=== ပေ ၁၀၅၀ဝ အမြင့်ရှိ ဝိတိုရိယတောင်သည် အခြားအမွှာတောင်တန်း တစ်ခုနှင့်အတူ ချင်းပြည်နယ်တွင်ရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်အဝေါ်အရ ခေါ်နူးစုမ် (Kho Nu Msung) ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကြီးမားသောတောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ နတ်မတောင်ဟု တိုက်ရိုက်အမည်ပြန်ပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးစခန်းထားရှိကာ ဒေသအတွင်း သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သဘာဝသစ်တောများကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ဝိတိုရိယတောင်သည် ချင်းတောင်တန်းများနှင့်ရခိုင်ရိုးမအတွင်းတည်ရှိသည့် အမြင့်မားဆုံးတောင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေါ်နူးစုမ် ကာကွယ်တောဧရိယာအတွင်အလွန်များပြားသော သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်ခွပန်းများသည် အလွန်ထူးခြားကာ လေ့လာစရာကောင်းမွန်သည်။ ဝိတိုရိယတောင် သည် တောင်တက်သမားတိုင်း အလွန်ကူဆုံးတက်နိုင်သော တောင်တစ်ခုဖြစ်၍ အပျော်တမ်းတောင်တက်သမားများအတွက် အထူးကောင်းမွန်သော တောင်တက်ခရီးစဉ် ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်းမြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ရာသီသုံးခုရှိသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းမှ မေလကုန်ထိ နွေဥတု၊ ဇွန်လဆန်းမှ အောက်တိုဘာလကုန်ထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလဆန်းမှ ဇန်နဝါရီလကုန်ထိ ဖြတ်သန်းရသော ဆောင်းဥတုတို့ဖြစ်သည်။ မိုးဥတုအလယ်ပိုင်း တွင် မိုးများသည်။ အအေးဆုံးအချိန်မှ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းနှင့် ဇန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဧပြီလလည် သည်အခြောက်သွေ့ဆုံး၊ အပူပြင်းဆုံးကာလဖြစ်သည်။ သာမန်ပျဉ်းမျှအပူချိန်မှာ သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်မှ ၂ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အထိရှိသည်။ ဒိုင်ဒေသသည် သမိုင်းပိုင်းဇုံအတွင်း ကျရောက်ပြီး ရာသီဥတု အထူး မျှတသည်။ == သစ်တောများ == ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း ပေါက်ရောက်သော သစ်တောများမှာ အပူလျော့ပိုင်း သမပိုင်းသစ်တောများဖြစ်သည်။ ရွက်ဟောင်းလှဲသစ်တောဖြစ်သော ရွက်လှဲသစ်တော[http://en.wikipedia.org/wiki/Deciduous] သည် ဒိုင်ဒေသအတွင်း ၄ဝ %၊ အမြဲစိမ်းတောများ ၃၅ % နှင့် အခြားအပူပိုင်းရွက်ပြတ်တောများပေါက်ရောက်သည်။ ဝိတိုရိတောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထင်းရှုးတောများနှင့် အအေးပိုင်းသစ်များ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ကြသည်။ ကျွန်း၊ ကညင်၊ အင်၊ သစ်ရာ၊ ပိတောက် ပင်များလည်း ဒေသအတွင်းပေါက်ရောက်သည်။ == သဘာဝအရင်းအမြစ်များ == ဒိုင်ရ်ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး သဘာဝ အရင်းအမြစ်မှာ သန့်စင်သော လေ နှင့် သတ္တုဓာတ်ပါဝင်သော ရေဝေကြောကြီးများ (mineral water)[http://en.wikipedia.org/wiki/Mineral_water] ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်ဒိုင်ဒေသသည် သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်ပင်ပန်းမာန်များ ပေါများကြွယ်ဝသော ဌာနေဇာတိဖြစ်သည်။ ဒေသအတွင်း လုံလောက်သော သစ်ဝါးများရှိနိုင်ရုံသာမက အခြားမြို့နယ်များကို တင်ပို့နိုင်သော သစ်တောများရှိသည်။ သစ်တောကြီးများအတွင်း ဆေးဘက်ဝင် အပင်မြောက်မြားစွာ နှင့်အတူ စားသုံးနိုင်သော သီးနှံအရွက်များလည်းပေါက်ရောက်သည်။ သားငှက်တိရစ္ဆာန်များမှ ဒေသအတွက်လိုအပ်သော အဟာရဓာတ်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ရုံသာမက ဒေသဂုဏ်ကိုပါမြှင့်တင်ပေးသည်။ == သဘာဝပေါက်ပင်များ နှင့်စိုက်ပျိုးပင်များ == # ထင်းရှုး # သစ်အယ် # ပိတောက် # အင် # ကညင် # သစ်ရာ # လက်ပံ # လဲပင် # ချယ်ရီ # တောင်ဇလပ် # သရက် # ပိန္နဲ # လိမ္မော် # ရှောက် # သံပရာ # ကျွဲကော # မန်ကျီး # မာလကာ # ကြိမ် # ဝါး == သစ်ခွပန်းပင်များ == # စက္ကူပန်း Dendrobium Crystallinum # ချင်းသစ်ခွနီ Renanthera imschootiana # ဒိုင်ရ်လေဒီရရှုး Paphiopedilum villosum # တစ်ပင်လုံးရွှေ # အာမဲလက်တံတို # အာမဲလက်တံရှည် # မိုးလုံးပြာ # မိုးလုံးမှိုင်း # ရွက်လှ သဇင်<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Dai_People],[http://daifamilylive.blogspot.com/2008/07/sketch-history-of-dai-people.html]</ref> == ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် == ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် (သို့မဟုတ်) လုံးယူပွဲတော်မှာ ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးများအကြား အထင်ရှားဆုံးရိုးရာပွဲတော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခါအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ မျိုးနွယ်စု၏ ဂုဏ်ကိုဖော်ဆောင်ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်ကို ပြုလုပ်ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ နွေဦးရာသီဖြစ်သော ဧပြီလတွင် အများအားဖြင့် ကျင်းပကြသည်။ ၎င်းကျောက်ပျဉ်ချီများမှာ အနောက်တိုင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော stone henge ဟုခေါ်ဆိုသည့် ကျောက်ပျဉ်ချီများကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးတို့၏ ကျောက်ပျဉ်မှာ အရွယ်အစားအားဖြင့် အနောက်တိုင်းဒေသမှကျောက်ပျဉ်ကြီး များလောက်မရှိပါ။ အခြားချိုးချင်းလူမျိုးများသည်လည်း ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကဲ့သို့ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲများ ပြုလုပ်ကျင်းပကြသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်ကို အောက်ပါအတိုင်းပြုလုပ်ကျင်းပကြသည်။ # ဆာယမ်ဖာ ခေါ် အကြိုပြင်ဆင်နေ့ # ချိန်းစုံ ခေါ် ရပ်ဝေးဧည့်ရောက်နေ့ # လုံးကော့ ခေါ် ကျောက်ပျဉ်ချီသည့်နေ့ # လုံးဆောင် ခေါ် ကျောက်ပျဉ်တင်သည့်နေ့ # လုံးကာ ခေါ် ကျောက်ပျဉ်ပေါ်တက်သည့်နေ့ # ပိုးပြင် ခေါ် ဧည့်ပြန်သွားသည့်နေ့တို့ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပျဉ်ချီရာတွင် ကျောက်ပျဉ်များနှင့်အတူ ဆယ်ပေါင်ခေါ် အထိန်းအမှတ် သစ်သားတိုင်များကို မိမိသတ်သည့်နွားနောက်ကောက်ရေ အတိုင်းစိုက်ထူကြသည်။ မှတ်သားစရာအချက်မှာ ကျောက်ပျဉ်များအောက်တွင် အရိုးအိုးများကို မြှပ်နှံထားခြင်းနှင့် ကျောက်ပျဉ်များသည် အနားယူအပန်းဖြေထိုင်စရာ ခုံများအဖြစ်အသုံးပြုကြခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်မှာ မျိုးရိုးဂုဏ်သိက္ခါမြှင့်တင်ခြင်းဖြစ်သလို့ သဒ္ဓါကြည်ဖြူ၍ အလှုပေးအပ်ခြင်း သဘောလည်းဆောင်ပါသည်။ ထိုပွဲနေ့တွင် ကျောက်ပျဉ်ချီသော မိသားစုနှင့်အတူ ဆွေမျိုးညီအကိုမောင်နှများ၊ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများနှင့် ရပ်ဝေး၊ ရပ်နီးဧည့်သည်များအားလုံး အတူတကွ ပျော်ရွှင်ရန် ကျင်းပသော ချစ်စရာကောင်းသည့် ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကျမ်းကိုး == <references/> ၁။ ဒိုင်ရ်သက်ဆော - ဒိုင် (သို့) ဒိုင်ရ် ချင်းလူမျိုးများအကြောင်း ၂။ ဒေါမီနစ်သက်ဆော - ဒိုင်ရ်နယ်ပေါက်ပင်များ [http://daifamilylive.blogspot.com/2010/06/tree-cultivated-in-dai-land.html] ၃။ ဒိုင်ရ်ဆောမနား - ဒိုင်ရ်ချင်းရိုးရာ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 355p5s9ii5tyugljvd6f8ytemxra55l 1048982 1048979 2026-08-16T19:41:39Z ~2026-45149-95 147040 /* */ 1048982 wikitext text/x-wiki ချင်းလူမျိုးနွယ် (၅၃) စုတွင်ပါဝင်သော ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၏ တောင်ပိုင်းမြို့နယ်များဖြစ်သည့် ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ်၊ မတူပီနှင့် ပလက်ဝ ဒေသများတွင်မှီတင်း နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးနွယ်စု (၅၃) စု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃၅ မျိုးသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ယနေ့ထက်တိုင် ကျင့်သုံးကြသည်။ ယနေ့မြန်မာပြည်၊ ဒိုင်ရ်ဒေသတွင် လူဦးရေ ၆၀၀၀ဝ ကျော်ခန့် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းနှင့် ပြည်ပရောက် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀၀၀ဝ ခန့်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးကျသော လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ် ယနေ့တိုင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ ၏ နှာခေါင်းမှုတ်ပလွေမှာ တောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများ အကြားထင်ရှား ကျော်ကြားသည်။ အခြားတောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများနည်းတူ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ အမျိုးသမီးများမှာ ယခင်က ပရဲ ခေါ် ပါးမည်း(မျက်နှာပြင် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်) ထိုးလေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စု၏ပင်တိုင်ဟင်းဖြစ်သော ပြာဟင်း (ပြာရည်ဖြင့်ချက်လုပ်သောဟင်း) သည် ချင်းလူမျိုးများ တို့၏ တစ်မျိုးတည်းသော ဂုဏ်ယူရမည့် နာမည်ကျော် ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ချင်းပြည်နယ်တွင် ဒေသလေးခုအကြား နယ်မြေများပိုင်းခြားကာ ထည့်သွင်း ထားသောကြောင့် ဘာသာစကားပြောဟန်သည်လည်း မျိုးနွယ်စုများအကြား အနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။ ယခင်က ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံကိုလိုက်၍ “ရင်ဒူး” ချင်း (အမျိုးသမီးများ သည် အင်္ကျီကို ရင်မှစဝတ်ကာ ထမိန်ကို ဒူးအထိသာ ဝတ်ဆင်သောကြောင့်) ဟုနယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော ယောလူမျိုး(တောင်သားချင်းမျိုးနွယ်စုများ)မှ ခေါ်ဆိုကြ သည်။ ဂျာမန် အက္ခရာစဉ်ကို အခြေခံတည်ထွင်ထားသော ဒိုင်ရ်ဘာသာစာ မှာ ယနေ့တွင် ခရစ်ယာန် ဓမ္မကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများအတွက် ဒိုင်ရ်(Daai) သဒ္ဒါစာအုပ်မှာလည်း ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ပန်မှာ အေးဆေးတည်ကြည် ဖော်ရွှေစွာနေတတ်ပြီး၊ ရဲရင့်ပြတ်သားကာ အမှန်တရားအတွက် အလုပ်လုပ်တတ်သည့် လူမျိုးအဖြစ် ချင်းလူမျိုးနွယ်စုများအကြား ထင်ရှားသည်။ လူမျိုးစု ၏ ၉၉% မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ ဒိုင်ရ်နယ်ဒေသအတွင်းရှိ သဘာဝ သစ်ခွတောများနှင့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်များသည် ခရီးသွားပြည်သူများကို ကြည်နူးမှုအပြည့်အဝ ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဒေသအတွင်း လေမြို့မြစ်သည် အဓိကမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းပြီး၊ မုန်းချောင်း၊ ဆောချောင်းတို့မှာ လည်းထင်ရှားသောချောင်းများဖြစ်သည်။ အခြားရေဝေ စိမ့်၊ စမ်း၊ ချောင်းများလည်း ဒိုင်နယ်တွင် အနှံအပြားရှိသည်။ ဒိုင်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင်ငှက်မှာ [[:en:Greater Racket-tailed Drongo|ငှက်မင်း]] (ငှက်တော်မျိုးနွယ်စုဝင်ငှက်တစ်မျိုး) ဖြစ်ပြီး၊ [[:en:Bulbophyllum refractum|ရွက်လှ သဇင်ပန်း]] (Ling Leih) သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင် ပန်းဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများသည် အခြားချင်းလူမျိုးများနှင့်အတူ မိမိလူမျိုးနှင့်နိုင်ငံကိုချစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ယောလူမျိုးများနှင့် အခြားချင်းလူမျိုးများက ဒိုင်ရ် နှင့် ရင်ဒူး ချင်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ == တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်== {{split|ချင်းပြည်နယ်၏ ပထဝီဝင်}} ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ချင်းပြည်နယ်၏တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ ပင်မကုန်းမြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ မြောက်လတီတွဒ် ၂၀˚ ၃၀' နှင့် ၂၁˚ ၃၀' ကြား အရှေ့လောင်တီတွဒ် ၉၃˚ ၁၀' နှင့် ၉၄˚ ၁၀' အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် မင်းတပ်မြို့နယ် အနောက်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် မတူပီမြို့နယ်၏ အရှေ့တာင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် အလျားမိုင် ၁၂ဝ ခန့် ရှည်လျားပြီး အနံ မိုင် ၆ဝ ခန့်ထိရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ပင်လယ်ရေမြင်နှာပြင် အထက် မီတာ ၈၀ဝ မှ ၃၂၀ဝ အတွင်းတည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်များပြားသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ လေမြို့မြစ်သည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှတောင်သို့ မှုန်းသနူးရွာအထိ စီးဝင်ကာ ထိုရွာမှတဆင့် တောင်မှ အနောက်မြောက်ဘက်တို့ ဦးတည်သွား စီးဆင်းသွားပြီး ဒိုင်ရ်ဒေသတွင်းတဖန် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းကာ ဘင်္ဂလာပင်လော်အော်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။ အခြားထင်ရှားသည့် ချောင်းကြီးဖြစ်သည့် မုန်းချောင်းသည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှ အရှေ့တောင်ပိုင်းထိ စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းစီးဝင်သွားသည်။ အခြားချောင်း အမြောက်အမြားနှင့် စိမ့်စမ်းများသည် ဒိုင်နယ်အတွင်း အဓိက ရေဝေကြောကြီးများအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ဝိတိုရိယတောင်သည် ဒိုင်ရ်နယ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ဝိတိုရိယကို အခြေပြုလျက် တောင်တန်း ကြီးငယ်အသွယ်သွယ်သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ဝိသေသနယ်ပယ်လက္ခဏာအဖြစ် ထင်ရှားစွာ တည်ရှိနေကြသည်။ ===ဝိတိုရိယတောင်=== ပေ ၁၀၅၀ဝ အမြင့်ရှိ ဝိတိုရိယတောင်သည် အခြားအမွှာတောင်တန်း တစ်ခုနှင့်အတူ ချင်းပြည်နယ်တွင်ရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်အဝေါ်အရ ခေါ်နူးစုမ် (Kho Nu Msung) ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကြီးမားသောတောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ နတ်မတောင်ဟု တိုက်ရိုက်အမည်ပြန်ပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးစခန်းထားရှိကာ ဒေသအတွင်း သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သဘာဝသစ်တောများကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ဝိတိုရိယတောင်သည် ချင်းတောင်တန်းများနှင့်ရခိုင်ရိုးမအတွင်းတည်ရှိသည့် အမြင့်မားဆုံးတောင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေါ်နူးစုမ် ကာကွယ်တောဧရိယာအတွင်အလွန်များပြားသော သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်ခွပန်းများသည် အလွန်ထူးခြားကာ လေ့လာစရာကောင်းမွန်သည်။ ဝိတိုရိယတောင် သည် တောင်တက်သမားတိုင်း အလွန်ကူဆုံးတက်နိုင်သော တောင်တစ်ခုဖြစ်၍ အပျော်တမ်းတောင်တက်သမားများအတွက် အထူးကောင်းမွန်သော တောင်တက်ခရီးစဉ် ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်းမြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ရာသီသုံးခုရှိသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းမှ မေလကုန်ထိ နွေဥတု၊ ဇွန်လဆန်းမှ အောက်တိုဘာလကုန်ထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလဆန်းမှ ဇန်နဝါရီလကုန်ထိ ဖြတ်သန်းရသော ဆောင်းဥတုတို့ဖြစ်သည်။ မိုးဥတုအလယ်ပိုင်း တွင် မိုးများသည်။ အအေးဆုံးအချိန်မှ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းနှင့် ဇန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဧပြီလလည် သည်အခြောက်သွေ့ဆုံး၊ အပူပြင်းဆုံးကာလဖြစ်သည်။ သာမန်ပျဉ်းမျှအပူချိန်မှာ သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်မှ ၂ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အထိရှိသည်။ ဒိုင်ဒေသသည် သမိုင်းပိုင်းဇုံအတွင်း ကျရောက်ပြီး ရာသီဥတု အထူး မျှတသည်။ == သစ်တောများ == ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း ပေါက်ရောက်သော သစ်တောများမှာ အပူလျော့ပိုင်း သမပိုင်းသစ်တောများဖြစ်သည်။ ရွက်ဟောင်းလှဲသစ်တောဖြစ်သော ရွက်လှဲသစ်တော[http://en.wikipedia.org/wiki/Deciduous] သည် ဒိုင်ဒေသအတွင်း ၄ဝ %၊ အမြဲစိမ်းတောများ ၃၅ % နှင့် အခြားအပူပိုင်းရွက်ပြတ်တောများပေါက်ရောက်သည်။ ဝိတိုရိတောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထင်းရှုးတောများနှင့် အအေးပိုင်းသစ်များ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ကြသည်။ ကျွန်း၊ ကညင်၊ အင်၊ သစ်ရာ၊ ပိတောက် ပင်များလည်း ဒေသအတွင်းပေါက်ရောက်သည်။ == သဘာဝအရင်းအမြစ်များ == ဒိုင်ရ်ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး သဘာဝ အရင်းအမြစ်မှာ သန့်စင်သော လေ နှင့် သတ္တုဓာတ်ပါဝင်သော ရေဝေကြောကြီးများ (mineral water)[http://en.wikipedia.org/wiki/Mineral_water] ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်ဒိုင်ဒေသသည် သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်ပင်ပန်းမာန်များ ပေါများကြွယ်ဝသော ဌာနေဇာတိဖြစ်သည်။ ဒေသအတွင်း လုံလောက်သော သစ်ဝါးများရှိနိုင်ရုံသာမက အခြားမြို့နယ်များကို တင်ပို့နိုင်သော သစ်တောများရှိသည်။ သစ်တောကြီးများအတွင်း ဆေးဘက်ဝင် အပင်မြောက်မြားစွာ နှင့်အတူ စားသုံးနိုင်သော သီးနှံအရွက်များလည်းပေါက်ရောက်သည်။ သားငှက်တိရစ္ဆာန်များမှ ဒေသအတွက်လိုအပ်သော အဟာရဓာတ်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ရုံသာမက ဒေသဂုဏ်ကိုပါမြှင့်တင်ပေးသည်။ == သဘာဝပေါက်ပင်များ နှင့်စိုက်ပျိုးပင်များ == # ထင်းရှုး # သစ်အယ် # ပိတောက် # အင် # ကညင် # သစ်ရာ # လက်ပံ # လဲပင် # ချယ်ရီ # တောင်ဇလပ် # သရက် # ပိန္နဲ # လိမ္မော် # ရှောက် # သံပရာ # ကျွဲကော # မန်ကျီး # မာလကာ # ကြိမ် # ဝါး == သစ်ခွပန်းပင်များ == # စက္ကူပန်း Dendrobium Crystallinum # ချင်းသစ်ခွနီ Renanthera imschootiana # ဒိုင်ရ်လေဒီရရှုး Paphiopedilum villosum # တစ်ပင်လုံးရွှေ # အာမဲလက်တံတို # အာမဲလက်တံရှည် # မိုးလုံးပြာ # မိုးလုံးမှိုင်း # ရွက်လှ သဇင်<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Dai_People],[http://daifamilylive.blogspot.com/2008/07/sketch-history-of-dai-people.html]</ref> == ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် == ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် (သို့မဟုတ်) လုံးယူပွဲတော်မှာ ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးများအကြား အထင်ရှားဆုံးရိုးရာပွဲတော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခါအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ မျိုးနွယ်စု၏ ဂုဏ်ကိုဖော်ဆောင်ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်ကို ပြုလုပ်ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ နွေဦးရာသီဖြစ်သော ဧပြီလတွင် အများအားဖြင့် ကျင်းပကြသည်။ ၎င်းကျောက်ပျဉ်ချီများမှာ အနောက်တိုင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော stone henge ဟုခေါ်ဆိုသည့် ကျောက်ပျဉ်ချီများကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးတို့၏ ကျောက်ပျဉ်မှာ အရွယ်အစားအားဖြင့် အနောက်တိုင်းဒေသမှကျောက်ပျဉ်ကြီး များလောက်မရှိပါ။ အခြားချိုးချင်းလူမျိုးများသည်လည်း ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကဲ့သို့ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲများ ပြုလုပ်ကျင်းပကြသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်ကို အောက်ပါအတိုင်းပြုလုပ်ကျင်းပကြသည်။ # ဆာယမ်ဖာ ခေါ် အကြိုပြင်ဆင်နေ့ # ချိန်းစုံ ခေါ် ရပ်ဝေးဧည့်ရောက်နေ့ # လုံးကော့ ခေါ် ကျောက်ပျဉ်ချီသည့်နေ့ # လုံးဆောင် ခေါ် ကျောက်ပျဉ်တင်သည့်နေ့ # လုံးကာ ခေါ် ကျောက်ပျဉ်ပေါ်တက်သည့်နေ့ # ပိုးပြင် ခေါ် ဧည့်ပြန်သွားသည့်နေ့တို့ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပျဉ်ချီရာတွင် ကျောက်ပျဉ်များနှင့်အတူ ဆယ်ပေါင်ခေါ် အထိန်းအမှတ် သစ်သားတိုင်များကို မိမိသတ်သည့်နွားနောက်ကောက်ရေ အတိုင်းစိုက်ထူကြသည်။ မှတ်သားစရာအချက်မှာ ကျောက်ပျဉ်များအောက်တွင် အရိုးအိုးများကို မြှပ်နှံထားခြင်းနှင့် ကျောက်ပျဉ်များသည် အနားယူအပန်းဖြေထိုင်စရာ ခုံများအဖြစ်အသုံးပြုကြခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်မှာ မျိုးရိုးဂုဏ်သိက္ခါမြှင့်တင်ခြင်းဖြစ်သလို့ သဒ္ဓါကြည်ဖြူ၍ အလှုပေးအပ်ခြင်း သဘောလည်းဆောင်ပါသည်။ ထိုပွဲနေ့တွင် ကျောက်ပျဉ်ချီသော မိသားစုနှင့်အတူ ဆွေမျိုးညီအကိုမောင်နှများ၊ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများနှင့် ရပ်ဝေး၊ ရပ်နီးဧည့်သည်များအားလုံး အတူတကွ ပျော်ရွှင်ရန် ကျင်းပသော ချစ်စရာကောင်းသည့် ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကျမ်းကိုး == <references/> ၁။ ဒိုင်ရ်သက်ဆော - ဒိုင် (သို့) ဒိုင်ရ် ချင်းလူမျိုးများအကြောင်း ၂။ ဒေါမီနစ်သက်ဆော - ဒိုင်ရ်နယ်ပေါက်ပင်များ [http://daifamilylive.blogspot.com/2010/06/tree-cultivated-in-dai-land.html] ၃။ ဒိုင်ရ်ဆောမနား - ဒိုင်ရ်ချင်းရိုးရာ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] k17ggkumh2i4xvkbx0zfvf6i711d6yz 1048983 1048982 2026-08-16T19:47:08Z ~2026-45149-95 147040 /* */ 1048983 wikitext text/x-wiki ချင်းလူမျိုးနွယ် (၅၃) စုတွင်ပါဝင်သော ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၏ တောင်ပိုင်းမြို့နယ်များဖြစ်သည့် ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ်၊ မတူပီနှင့် ပလက်ဝ ဒေသများတွင်မှီတင်း နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးနွယ်စု (၅၃) စု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃၅ မျိုးသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ယနေ့ထက်တိုင် ကျင့်သုံးကြသည်။ ယနေ့မြန်မာပြည်၊ ဒိုင်ရ်ဒေသတွင် လူဦးရေ ၆၀၀၀ဝ ကျော်ခန့် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းနှင့် ပြည်ပရောက် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀၀၀ဝ ခန့်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးကျသော လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ် ယနေ့တိုင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ ၏ နှာခေါင်းမှုတ်ပလွေမှာ တောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများ အကြားထင်ရှား ကျော်ကြားသည်။ အခြားတောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများနည်းတူ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ အမျိုးသမီးများမှာ ယခင်က ပရဲ ခေါ် ပါးမည်း(မျက်နှာပြင် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်) ထိုးလေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စု၏ပင်တိုင်ဟင်းဖြစ်သော ပြာဟင်း (ပြာရည်ဖြင့်ချက်လုပ်သောဟင်း) သည် ချင်းလူမျိုးများ တို့၏ တစ်မျိုးတည်းသော ဂုဏ်ယူရမည့် နာမည်ကျော် ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ချင်းပြည်နယ်တွင် ဒေသလေးခုအကြား နယ်မြေများပိုင်းခြားကာ ထည့်သွင်း ထားသောကြောင့် ဘာသာစကားပြောဟန်သည်လည်း မျိုးနွယ်စုများအကြား အနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။ ယခင်က ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံကိုလိုက်၍ “ရင်ဒူး” ချင်း (အမျိုးသမီးများ သည် အင်္ကျီကို ရင်မှစဝတ်ကာ ထမိန်ကို ဒူးအထိသာ ဝတ်ဆင်သောကြောင့်) ဟုနယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော ယောလူမျိုး(တောင်သားချင်းမျိုးနွယ်စုများ)မှ ခေါ်ဆိုကြ သည်။ ဂျာမန် အက္ခရာစဉ်ကို အခြေခံတည်ထွင်ထားသော ဒိုင်ရ်ဘာသာစာ မှာ ယနေ့တွင် ခရစ်ယာန် ဓမ္မကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများအတွက် ဒိုင်ရ်(Daai) သဒ္ဒါစာအုပ်မှာလည်း ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ပန်မှာ အေးဆေးတည်ကြည် ဖော်ရွှေစွာနေတတ်ပြီး၊ ရဲရင့်ပြတ်သားကာ အမှန်တရားအတွက် အလုပ်လုပ်တတ်သည့် လူမျိုးအဖြစ် ချင်းလူမျိုးနွယ်စုများအကြား ထင်ရှားသည်။ လူမျိုးစု ၏ ၉၉% မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ ဒိုင်ရ်နယ်ဒေသအတွင်းရှိ သဘာဝ သစ်ခွတောများနှင့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်များသည် ခရီးသွားပြည်သူများကို ကြည်နူးမှုအပြည့်အဝ ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဒေသအတွင်း လေမြို့မြစ်သည် အဓိကမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းပြီး၊ မုန်းချောင်း၊ ဆောချောင်းတို့မှာ လည်းထင်ရှားသောချောင်းများဖြစ်သည်။ အခြားရေဝေ စိမ့်၊ စမ်း၊ ချောင်းများလည်း ဒိုင်ရ်နယ်တွင်အနှံ့အပြားရှိသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့​၏ တော်ဝင်ငှက်မှာ [[:en:Greater Racket-tailed Drongo|ငှက်မင်း]] (ငှက်တော်မျိုးနွယ်စုဝင်ငှက်တစ်မျိုး) ဖြစ်ပြီး၊ [[:en:Bulbophyllum refractum|ရွက်လှ သဇင်ပန်း]] (Ling Leih) သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင် ပန်းဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများသည် အခြားချင်းလူမျိုးများနှင့်အတူ မိမိလူမျိုးနှင့်နိုင်ငံကိုချစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ယောလူမျိုးများနှင့် အခြားချင်းလူမျိုးများက ဒိုင်ရ် နှင့် ရင်ဒူး ချင်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ == တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်== {{split|ချင်းပြည်နယ်၏ ပထဝီဝင်}} ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ချင်းပြည်နယ်၏တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ ပင်မကုန်းမြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ မြောက်လတီတွဒ် ၂၀˚ ၃၀' နှင့် ၂၁˚ ၃၀' ကြား အရှေ့လောင်တီတွဒ် ၉၃˚ ၁၀' နှင့် ၉၄˚ ၁၀' အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် မင်းတပ်မြို့နယ် အနောက်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် မတူပီမြို့နယ်၏ အရှေ့တာင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် အလျားမိုင် ၁၂ဝ ခန့် ရှည်လျားပြီး အနံ မိုင် ၆ဝ ခန့်ထိရှိသည်။ ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ပင်လယ်ရေမြင်နှာပြင် အထက် မီတာ ၈၀ဝ မှ ၃၂၀ဝ အတွင်းတည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်များပြားသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ လေမြို့မြစ်သည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှတောင်သို့ မှုန်းသနူးရွာအထိ စီးဝင်ကာ ထိုရွာမှတဆင့် တောင်မှ အနောက်မြောက်ဘက်တို့ ဦးတည်သွား စီးဆင်းသွားပြီး ဒိုင်ရ်ဒေသတွင်းတဖန် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းကာ ဘင်္ဂလာပင်လော်အော်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။ အခြားထင်ရှားသည့် ချောင်းကြီးဖြစ်သည့် မုန်းချောင်းသည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှ အရှေ့တောင်ပိုင်းထိ စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းစီးဝင်သွားသည်။ အခြားချောင်း အမြောက်အမြားနှင့် စိမ့်စမ်းများသည် ဒိုင်နယ်အတွင်း အဓိက ရေဝေကြောကြီးများအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ဝိတိုရိယတောင်သည် ဒိုင်ရ်နယ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ဝိတိုရိယကို အခြေပြုလျက် တောင်တန်း ကြီးငယ်အသွယ်သွယ်သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ဝိသေသနယ်ပယ်လက္ခဏာအဖြစ် ထင်ရှားစွာ တည်ရှိနေကြသည်။ ===ဝိတိုရိယတောင်=== ပေ ၁၀၅၀ဝ အမြင့်ရှိ ဝိတိုရိယတောင်သည် အခြားအမွှာတောင်တန်း တစ်ခုနှင့်အတူ ချင်းပြည်နယ်တွင်ရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်အဝေါ်အရ ခေါ်နူးစုမ် (Kho Nu Msung) ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကြီးမားသောတောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ နတ်မတောင်ဟု တိုက်ရိုက်အမည်ပြန်ပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးစခန်းထားရှိကာ ဒေသအတွင်း သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သဘာဝသစ်တောများကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ဝိတိုရိယတောင်သည် ချင်းတောင်တန်းများနှင့်ရခိုင်ရိုးမအတွင်းတည်ရှိသည့် အမြင့်မားဆုံးတောင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေါ်နူးစုမ် ကာကွယ်တောဧရိယာအတွင်အလွန်များပြားသော သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်ခွပန်းများသည် အလွန်ထူးခြားကာ လေ့လာစရာကောင်းမွန်သည်။ ဝိတိုရိယတောင် သည် တောင်တက်သမားတိုင်း အလွန်ကူဆုံးတက်နိုင်သော တောင်တစ်ခုဖြစ်၍ အပျော်တမ်းတောင်တက်သမားများအတွက် အထူးကောင်းမွန်သော တောင်တက်ခရီးစဉ် ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်းမြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ရာသီသုံးခုရှိသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းမှ မေလကုန်ထိ နွေဥတု၊ ဇွန်လဆန်းမှ အောက်တိုဘာလကုန်ထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလဆန်းမှ ဇန်နဝါရီလကုန်ထိ ဖြတ်သန်းရသော ဆောင်းဥတုတို့ဖြစ်သည်။ မိုးဥတုအလယ်ပိုင်း တွင် မိုးများသည်။ အအေးဆုံးအချိန်မှ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းနှင့် ဇန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဧပြီလလည် သည်အခြောက်သွေ့ဆုံး၊ အပူပြင်းဆုံးကာလဖြစ်သည်။ သာမန်ပျဉ်းမျှအပူချိန်မှာ သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်မှ ၂ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အထိရှိသည်။ ဒိုင်ဒေသသည် သမိုင်းပိုင်းဇုံအတွင်း ကျရောက်ပြီး ရာသီဥတု အထူး မျှတသည်။ == သစ်တောများ == ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း ပေါက်ရောက်သော သစ်တောများမှာ အပူလျော့ပိုင်း သမပိုင်းသစ်တောများဖြစ်သည်။ ရွက်ဟောင်းလှဲသစ်တောဖြစ်သော ရွက်လှဲသစ်တော[http://en.wikipedia.org/wiki/Deciduous] သည် ဒိုင်ဒေသအတွင်း ၄ဝ %၊ အမြဲစိမ်းတောများ ၃၅ % နှင့် အခြားအပူပိုင်းရွက်ပြတ်တောများပေါက်ရောက်သည်။ ဝိတိုရိတောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထင်းရှုးတောများနှင့် အအေးပိုင်းသစ်များ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ကြသည်။ ကျွန်း၊ ကညင်၊ အင်၊ သစ်ရာ၊ ပိတောက် ပင်များလည်း ဒေသအတွင်းပေါက်ရောက်သည်။ == သဘာဝအရင်းအမြစ်များ == ဒိုင်ရ်ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး သဘာဝ အရင်းအမြစ်မှာ သန့်စင်သော လေ နှင့် သတ္တုဓာတ်ပါဝင်သော ရေဝေကြောကြီးများ (mineral water)[http://en.wikipedia.org/wiki/Mineral_water] ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်ဒိုင်ဒေသသည် သားငှက်တိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်ပင်ပန်းမာန်များ ပေါများကြွယ်ဝသော ဌာနေဇာတိဖြစ်သည်။ ဒေသအတွင်း လုံလောက်သော သစ်ဝါးများရှိနိုင်ရုံသာမက အခြားမြို့နယ်များကို တင်ပို့နိုင်သော သစ်တောများရှိသည်။ သစ်တောကြီးများအတွင်း ဆေးဘက်ဝင် အပင်မြောက်မြားစွာ နှင့်အတူ စားသုံးနိုင်သော သီးနှံအရွက်များလည်းပေါက်ရောက်သည်။ သားငှက်တိရစ္ဆာန်များမှ ဒေသအတွက်လိုအပ်သော အဟာရဓာတ်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ရုံသာမက ဒေသဂုဏ်ကိုပါမြှင့်တင်ပေးသည်။ == သဘာဝပေါက်ပင်များ နှင့်စိုက်ပျိုးပင်များ == # ထင်းရှုး # သစ်အယ် # ပိတောက် # အင် # ကညင် # သစ်ရာ # လက်ပံ # လဲပင် # ချယ်ရီ # တောင်ဇလပ် # သရက် # ပိန္နဲ # လိမ္မော် # ရှောက် # သံပရာ # ကျွဲကော # မန်ကျီး # မာလကာ # ကြိမ် # ဝါး == သစ်ခွပန်းပင်များ == # စက္ကူပန်း Dendrobium Crystallinum # ချင်းသစ်ခွနီ Renanthera imschootiana # ဒိုင်ရ်လေဒီရရှုး Paphiopedilum villosum # တစ်ပင်လုံးရွှေ # အာမဲလက်တံတို # အာမဲလက်တံရှည် # မိုးလုံးပြာ # မိုးလုံးမှိုင်း # ရွက်လှ သဇင်<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Dai_People],[http://daifamilylive.blogspot.com/2008/07/sketch-history-of-dai-people.html]</ref> == ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် == ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် (သို့မဟုတ်) လုံးယူပွဲတော်မှာ ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးများအကြား အထင်ရှားဆုံးရိုးရာပွဲတော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခါအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ မျိုးနွယ်စု၏ ဂုဏ်ကိုဖော်ဆောင်ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်ကို ပြုလုပ်ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ နွေဦးရာသီဖြစ်သော ဧပြီလတွင် အများအားဖြင့် ကျင်းပကြသည်။ ၎င်းကျောက်ပျဉ်ချီများမှာ အနောက်တိုင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော stone henge ဟုခေါ်ဆိုသည့် ကျောက်ပျဉ်ချီများကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးတို့၏ ကျောက်ပျဉ်မှာ အရွယ်အစားအားဖြင့် အနောက်တိုင်းဒေသမှကျောက်ပျဉ်ကြီး များလောက်မရှိပါ။ အခြားချိုးချင်းလူမျိုးများသည်လည်း ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကဲ့သို့ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲများ ပြုလုပ်ကျင်းပကြသည်။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်ကို အောက်ပါအတိုင်းပြုလုပ်ကျင်းပကြသည်။ # ဆာယမ်ဖာ ခေါ် အကြိုပြင်ဆင်နေ့ # ချိန်းစုံ ခေါ် ရပ်ဝေးဧည့်ရောက်နေ့ # လုံးကော့ ခေါ် ကျောက်ပျဉ်ချီသည့်နေ့ # လုံးဆောင် ခေါ် ကျောက်ပျဉ်တင်သည့်နေ့ # လုံးကာ ခေါ် ကျောက်ပျဉ်ပေါ်တက်သည့်နေ့ # ပိုးပြင် ခေါ် ဧည့်ပြန်သွားသည့်နေ့တို့ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပျဉ်ချီရာတွင် ကျောက်ပျဉ်များနှင့်အတူ ဆယ်ပေါင်ခေါ် အထိန်းအမှတ် သစ်သားတိုင်များကို မိမိသတ်သည့်နွားနောက်ကောက်ရေ အတိုင်းစိုက်ထူကြသည်။ မှတ်သားစရာအချက်မှာ ကျောက်ပျဉ်များအောက်တွင် အရိုးအိုးများကို မြှပ်နှံထားခြင်းနှင့် ကျောက်ပျဉ်များသည် အနားယူအပန်းဖြေထိုင်စရာ ခုံများအဖြစ်အသုံးပြုကြခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်မှာ မျိုးရိုးဂုဏ်သိက္ခါမြှင့်တင်ခြင်းဖြစ်သလို့ သဒ္ဓါကြည်ဖြူ၍ အလှုပေးအပ်ခြင်း သဘောလည်းဆောင်ပါသည်။ ထိုပွဲနေ့တွင် ကျောက်ပျဉ်ချီသော မိသားစုနှင့်အတူ ဆွေမျိုးညီအကိုမောင်နှများ၊ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများနှင့် ရပ်ဝေး၊ ရပ်နီးဧည့်သည်များအားလုံး အတူတကွ ပျော်ရွှင်ရန် ကျင်းပသော ချစ်စရာကောင်းသည့် ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကျမ်းကိုး == <references/> ၁။ ဒိုင်ရ်သက်ဆော - ဒိုင် (သို့) ဒိုင်ရ် ချင်းလူမျိုးများအကြောင်း ၂။ ဒေါမီနစ်သက်ဆော - ဒိုင်ရ်နယ်ပေါက်ပင်များ [http://daifamilylive.blogspot.com/2010/06/tree-cultivated-in-dai-land.html] ၃။ ဒိုင်ရ်ဆောမနား - ဒိုင်ရ်ချင်းရိုးရာ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော် {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] gxiffce4jh5mr4d2flg0zbodma5fr6y 0 13047 1048921 1047799 2026-08-16T12:31:54Z ~2026-44716-38 147026 /* ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၂၁-၂၀၂၆) */ 1048921 wikitext text/x-wiki {{multiple image|perrow=2|total_width=320|image1=Staatsgreep in Birma, premier U nu, Bestanddeelnr 913-5820 (cropped).jpg|alt1=Portrait of U Nu (1962)|image2=Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg|alt2=Ne Win at Jerusalem (1959)|image3=IRRI Thein Sein IMG 9847-15 (11229039523) (cropped).jpg|alt3=Theun Sein pictured (2013)|image4=NyoSaw.jpg|footer={{bulleted list|ထိပ်ဘေးပုံ: [[ဦးနု]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။|ထိပ်ညာပုံ: [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။.|အောက်ဘေးပုံ: [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)| သိန်းစိန်]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရာထူးကို ဆက်ခံဖူးသူ ဖြစ်သည်။|အောက်ညာပုံ: [[ညိုစော]] သည် နောက်ဆုံး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။}}}}ဤဆောင်းပါးသည် ၁၉၄၈ မှစ၍ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း''' ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အတွင်း [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို "နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ" ဟုပြောင်းလဲခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရလက်ထက်များဖြစ်သည့် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]တို့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ရွေးကောက်ခံအစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး မရှိတော့ပေ။ [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]ရာထူးကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နီးပါးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အောက်၌ အိမ်စောင့်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊]] နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] စသည့် ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]]အား လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ == ရာထူးအခေါ်အဝေါ်များ == *'''၁၉၆၂ - ၁၉၇၄:'''နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ'''<ref>[နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ ကျေညာချက် အမှတ် ၂၈ https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA_%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE_%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA_%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA_%E1%81%82%E1%81%88]</ref> *'''၂၀၂၁ - ၂၀၂၅:''' နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်<ref name="cgov2">{{Cite news|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2 August 2025|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823}}</ref> * '''၁၉၄၈ - ၁၉၆၂ ၊ ၁၉၇၄ - ၂၀၁၁ ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆''': နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ==မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း (၁၉၄၈-လက်ရှိ)== {| class="toccolours" ! အရောင်သင်္ကေတ<br>{{nobold|(နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက်)}} |- |{{colbegin|2}} {{legend|Purple|[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]}} {{legend|Blue|[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]}} {{legend|#006B31|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]}} {{legend|#C3B091|[[တပ်မတော်]]}} {{Legend|Red|[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]}} {{colend}} |} ===ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Purple; color:white"|၁ | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆<ref name="resignation">[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆|၁၉၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1948|1|4|1956|6|12}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|၂ | [[ဖိုင်:Ba Swe.jpg|97x97px]] | '''[[ဗဆွေ၊ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးဗဆွေ]]'''<br><small>(၁၉၁၅-၁၉၈၇)</small> | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆ | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | {{age in years and days|1956|6|12|1957|3|1}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈<ref>[[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1957|3|1|1958|10|29}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၃ | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀<ref>[[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၆၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် အရပ်သားအစိုးရအား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1958|10|29|1960|4|4}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ | ၂ မတ် ၁၉၆၂<ref>၁၉၆၂ တွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1960|4|4|1962|3|2}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]/[[ပြည်ထောင်စုပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|(၃) | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂ မတ် ၁၉၆၂ | ၂ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1962|3|2|1974|3|2}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- |} === ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄-၁၉၈၈)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Blue; color:white"|၄ | [[File:PM Sein Win.JPG|70px]] | '''[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၉-၁၉၉၃)</small> | ၄ မတ် ၁၉၇၄ | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇<ref>နိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|စီးပွားရေး ပြဿနာများ]]ကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ</ref> | {{age in years and days|1974|3|4|1977|3|29}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၅ | [[File:Mgmgkha.jpg|70px]] | '''[[မောင်မောင်ခ၊ ဦး|ဦးမောင်မောင်ခ]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၁၉၉၅)</small> | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈<ref name="uprising">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1977|3|29|1988|7|26}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၆ | [[ဖိုင်:PM Thura Htun Tin.JPG|99x99px]] | '''[[ထွန်းတင်၊ သူရ|သူရ ဦးထွန်းတင်]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၂၀၂၀)</small> | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈<ref name="1988 coup">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1988|7|26|1988|9|18}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |} === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၇ | [[ဖိုင်:Sawmaung2.jpg|70x70px]] | '''[[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]]'''<br><small>(၁၉၂၈-၁၉၉၇)</small> | ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂{{Efn|ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ}} | {{age in years and days|1988|9|20|1992|4|23}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၈ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|70px]] | '''[[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]]'''<br><small>(၁၉၃၃-)</small> | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | {{age in years and days|1992|4|23|2003|8|25}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၉ | [[File:KhinNyunt cropped.jpg|70px]] | '''[[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]]'''<br><small>(၁၉၃၉-)</small> | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄<ref>ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီး နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျ</ref> | {{age in years and days|2003|8|25|2004|10|18}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၀ | [[File:SoeWin cropped.jpg|70px]] | '''[[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၄၇-၂၀၀၇)</small> | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ | ၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇<ref>တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကွယ်လွန်</ref> | {{age in years and days|2004|10|19|2007|10|12}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091;" height=60 | | rowspan="3"|[[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | rowspan="3"|'''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၅-)</small> | rowspan="3"|၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ <br><small> (၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ မှစ၍ ခေတ္တပူးတွဲ) | rowspan="3"|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | rowspan="3"|{{age in years and days|2007|3|5|2011|3|30}} | rowspan="3"|[[တပ်မတော်]] <br><small>(၂၀၁၀ အထိ)</small><br>[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br><small>(၂၀၁၀ မှစ၍)</small> |- ! ၁၁ |- ! style="background:#006B31; color:white;" height=60 | |- |} ==နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်များ စာရင်း== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 |စဉ် !width=80 rowspan=2 | ပုံ !rowspan=2 | အမည်<br /><small>(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်)</small> !colspan=3 | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan=2 | နိုင်ငံရေးပါတီ !rowspan=2 colspan=2|အစိုးရအဖွဲ့ !rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |- !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''1''' | rowspan="2" align=center | [[File:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-04 (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" align=center | '''[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]'''<br><small>(၁၉၄၅–)</small> | align=center | ၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ | align=center | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|6|2021|02|01}} | align=center | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | II | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]]—[[တပ်မတော်|Mil.]] | rowspan=1 bgcolor={{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}} | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|{{colour|white|''ဒုတိယအကြိမ်'' <small>(၂၀၁၅)</small>}}]] |- | colspan="7" align=left| {{small|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး]] နှင့် [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး ဝန်ကြီး]] အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်}} |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၂၁-၂၀၂၆) === {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၂ | [[File:Min Aung Hlaing in June 2017 (cropped).jpg|100px]] | '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]'''<br><small>(၁၉၅၆ - )</small> | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-57783160 |title=စစ်ကောင်စီက အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=1 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}</ref> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၃ |[[ဖိုင်:NyoSaw.jpg|frameless|130x130px]] | ဦး[[ညိုစော]] <br><small>( မွေးနေ့မသိရ)</small> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} == စစ်ပြိုင်အစိုးရများ == === အမျိုးသားညီညွှတ်ရေးအစိုးရ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! colspan="3" width="35%" |ဝန်ကြီးချုပ် ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! rowspan="2" width="25%" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width="3%" |<small>№ ! <small>ပုံ ! width="30%" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Red; color:white" |၁။ | [[ဖိုင်:The_Prime_Minister_Mahn_Win_Khaing_Than.jpg|100px]] | '''[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]'''<br><small>(၁၉၅၂-)</small><br> | ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁<ref>https://www.rfa.org/burmese/news/crph-formation-nug-04162021040854.html</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2021/mar/14/myanmar-acting-civilian-leader-pledges-revolution-against-junta</ref> |ယနေ့အထိ | {{age in years and days|2021|4|16}} | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |} == အခြားကြည့်ရန်== *[[ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] *[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ]] == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm World Statesmen - Myanmar (Burma)] *[http://www.mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html Thein Sein sworn in as Burma’s president] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509092134/http://mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html |date=9 May 2012 }} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] pqwpxkfxyirv30hdp8stqjxv8q5ng7y 1048924 1048921 2026-08-16T12:36:52Z ~2026-44716-38 147026 /* စစ်ပြိုင်အစိုးရများ */ 1048924 wikitext text/x-wiki {{multiple image|perrow=2|total_width=320|image1=Staatsgreep in Birma, premier U nu, Bestanddeelnr 913-5820 (cropped).jpg|alt1=Portrait of U Nu (1962)|image2=Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg|alt2=Ne Win at Jerusalem (1959)|image3=IRRI Thein Sein IMG 9847-15 (11229039523) (cropped).jpg|alt3=Theun Sein pictured (2013)|image4=NyoSaw.jpg|footer={{bulleted list|ထိပ်ဘေးပုံ: [[ဦးနု]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။|ထိပ်ညာပုံ: [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။.|အောက်ဘေးပုံ: [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)| သိန်းစိန်]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရာထူးကို ဆက်ခံဖူးသူ ဖြစ်သည်။|အောက်ညာပုံ: [[ညိုစော]] သည် နောက်ဆုံး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။}}}}ဤဆောင်းပါးသည် ၁၉၄၈ မှစ၍ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း''' ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အတွင်း [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို "နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ" ဟုပြောင်းလဲခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရလက်ထက်များဖြစ်သည့် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]တို့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ရွေးကောက်ခံအစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး မရှိတော့ပေ။ [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]ရာထူးကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နီးပါးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အောက်၌ အိမ်စောင့်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊]] နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] စသည့် ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]]အား လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ == ရာထူးအခေါ်အဝေါ်များ == *'''၁၉၆၂ - ၁၉၇၄:'''နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ'''<ref>[နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ ကျေညာချက် အမှတ် ၂၈ https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA_%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE_%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA_%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA_%E1%81%82%E1%81%88]</ref> *'''၂၀၂၁ - ၂၀၂၅:''' နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်<ref name="cgov2">{{Cite news|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2 August 2025|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823}}</ref> * '''၁၉၄၈ - ၁၉၆၂ ၊ ၁၉၇၄ - ၂၀၁၁ ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆''': နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ==မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း (၁၉၄၈-လက်ရှိ)== {| class="toccolours" ! အရောင်သင်္ကေတ<br>{{nobold|(နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက်)}} |- |{{colbegin|2}} {{legend|Purple|[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]}} {{legend|Blue|[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]}} {{legend|#006B31|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]}} {{legend|#C3B091|[[တပ်မတော်]]}} {{Legend|Red|[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]}} {{colend}} |} ===ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Purple; color:white"|၁ | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆<ref name="resignation">[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆|၁၉၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1948|1|4|1956|6|12}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|၂ | [[ဖိုင်:Ba Swe.jpg|97x97px]] | '''[[ဗဆွေ၊ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးဗဆွေ]]'''<br><small>(၁၉၁၅-၁၉၈၇)</small> | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆ | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | {{age in years and days|1956|6|12|1957|3|1}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈<ref>[[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1957|3|1|1958|10|29}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၃ | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀<ref>[[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၆၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် အရပ်သားအစိုးရအား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1958|10|29|1960|4|4}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ | ၂ မတ် ၁၉၆၂<ref>၁၉၆၂ တွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1960|4|4|1962|3|2}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]/[[ပြည်ထောင်စုပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|(၃) | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂ မတ် ၁၉၆၂ | ၂ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1962|3|2|1974|3|2}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- |} === ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄-၁၉၈၈)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Blue; color:white"|၄ | [[File:PM Sein Win.JPG|70px]] | '''[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၉-၁၉၉၃)</small> | ၄ မတ် ၁၉၇၄ | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇<ref>နိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|စီးပွားရေး ပြဿနာများ]]ကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ</ref> | {{age in years and days|1974|3|4|1977|3|29}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၅ | [[File:Mgmgkha.jpg|70px]] | '''[[မောင်မောင်ခ၊ ဦး|ဦးမောင်မောင်ခ]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၁၉၉၅)</small> | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈<ref name="uprising">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1977|3|29|1988|7|26}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၆ | [[ဖိုင်:PM Thura Htun Tin.JPG|99x99px]] | '''[[ထွန်းတင်၊ သူရ|သူရ ဦးထွန်းတင်]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၂၀၂၀)</small> | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈<ref name="1988 coup">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1988|7|26|1988|9|18}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |} === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၇ | [[ဖိုင်:Sawmaung2.jpg|70x70px]] | '''[[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]]'''<br><small>(၁၉၂၈-၁၉၉၇)</small> | ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂{{Efn|ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ}} | {{age in years and days|1988|9|20|1992|4|23}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၈ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|70px]] | '''[[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]]'''<br><small>(၁၉၃၃-)</small> | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | {{age in years and days|1992|4|23|2003|8|25}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၉ | [[File:KhinNyunt cropped.jpg|70px]] | '''[[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]]'''<br><small>(၁၉၃၉-)</small> | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄<ref>ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီး နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျ</ref> | {{age in years and days|2003|8|25|2004|10|18}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၀ | [[File:SoeWin cropped.jpg|70px]] | '''[[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၄၇-၂၀၀၇)</small> | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ | ၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇<ref>တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကွယ်လွန်</ref> | {{age in years and days|2004|10|19|2007|10|12}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091;" height=60 | | rowspan="3"|[[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | rowspan="3"|'''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၅-)</small> | rowspan="3"|၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ <br><small> (၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ မှစ၍ ခေတ္တပူးတွဲ) | rowspan="3"|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | rowspan="3"|{{age in years and days|2007|3|5|2011|3|30}} | rowspan="3"|[[တပ်မတော်]] <br><small>(၂၀၁၀ အထိ)</small><br>[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br><small>(၂၀၁၀ မှစ၍)</small> |- ! ၁၁ |- ! style="background:#006B31; color:white;" height=60 | |- |} ==နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်များ စာရင်း== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 |စဉ် !width=80 rowspan=2 | ပုံ !rowspan=2 | အမည်<br /><small>(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်)</small> !colspan=3 | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan=2 | နိုင်ငံရေးပါတီ !rowspan=2 colspan=2|အစိုးရအဖွဲ့ !rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |- !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''1''' | rowspan="2" align=center | [[File:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-04 (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" align=center | '''[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]'''<br><small>(၁၉၄၅–)</small> | align=center | ၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ | align=center | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|6|2021|02|01}} | align=center | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | II | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]]—[[တပ်မတော်|Mil.]] | rowspan=1 bgcolor={{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}} | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|{{colour|white|''ဒုတိယအကြိမ်'' <small>(၂၀၁၅)</small>}}]] |- | colspan="7" align=left| {{small|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး]] နှင့် [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး ဝန်ကြီး]] အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်}} |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၂၁-၂၀၂၆) === {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၂ | [[File:Min Aung Hlaing in June 2017 (cropped).jpg|100px]] | '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]'''<br><small>(၁၉၅၆ - )</small> | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-57783160 |title=စစ်ကောင်စီက အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=1 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}</ref> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၃ |[[ဖိုင်:NyoSaw.jpg|frameless|130x130px]] | ဦး[[ညိုစော]] <br><small>( မွေးနေ့မသိရ)</small> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၁၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! rowspan="2" width="3%" |<small>စဉ် ! rowspan="2" |<small>ပုံ ! rowspan="2" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်) ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! width="25%" rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! colspan="7" |<small>နိုင်ငံတော်သမ္မတများ</small> |- ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white"|၈ | [[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | '''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၄ ဖွား)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၉ | [[File:President Htin Kyaw.jpg|70px]] | '''[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]]'''<br><small>(၁၉၄၆ ဖွား)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | {{age in years and days|2016|3|30|2018|3|21}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myint Swe in 2020.jpg|70px]] | align=center | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|'''ဦးမြင့်ဆွေ''']]<br>{{small|(၁၉၅၁-၂၀၂၅)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | align=center | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | align=center | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | align=center | {{age in years and days|2018|3|21|2018|3|30}} | align=center | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၁၀ | align=center | [[File:Win_Myint_2017 cropped.jpg|70px]] | align=center | '''[[ဝင်းမြင့်၊ ဦး (လွှတ်တော်အမတ်)|ဦးဝင်းမြင့်]]'''<br>{{small|(၁၉၅၁ ဖွား)}} | align=center | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center | {{age in years and days|2018|3|30|2021|2|1}} | align=center | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- ! colspan="7" | <small>[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းနောက်ပိုင်းကာလများ]] (၂၀၂၁–၂၀၂၆)</small> |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myint Swe in 2020.jpg|70px]] | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br />{{small|(၁၉၅၁-၂၀၂၅)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | {{age in years and days|2021|2|1|2024|7|22}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! colspan="7" |<small>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] (၂၀၂၁-၂၀၂၅)</small> <small>[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၂၅-၂၀၂၆)</small> |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{တပ်မတော်/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myanmar Min Aung Hlaing on March 4, 2025 (cropped).jpg|70px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]<br>'''[[မင်းအောင်လှိုင်]]''' <small>(၁၉၅၆ ဖွား)</small><br>{{small|''ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)''}} | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2024|7|22|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |- ! colspan="7" | <small>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲပြီး]]နောက် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နောက်ပိုင်းကာလ (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)</small> |- ! style="background:#006B31; color:white" | ၁၁ | [[File:Myanmar Min Aung Hlaing on March 4, 2025 (cropped).jpg|70px]] | <br>'''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]'''<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81570 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | | {{age in years and days|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} == စစ်ပြိုင်အစိုးရများ == === အမျိုးသားညီညွှတ်ရေးအစိုးရ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! colspan="3" width="35%" |ဝန်ကြီးချုပ် ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! rowspan="2" width="25%" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width="3%" |<small>№ ! <small>ပုံ ! width="30%" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Red; color:white" |၁။ | [[ဖိုင်:The_Prime_Minister_Mahn_Win_Khaing_Than.jpg|100px]] | '''[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]'''<br><small>(၁၉၅၂-)</small><br> | ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁<ref>https://www.rfa.org/burmese/news/crph-formation-nug-04162021040854.html</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2021/mar/14/myanmar-acting-civilian-leader-pledges-revolution-against-junta</ref> |ယနေ့အထိ | {{age in years and days|2021|4|16}} | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |} == အခြားကြည့်ရန်== *[[ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] *[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ]] == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm World Statesmen - Myanmar (Burma)] *[http://www.mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html Thein Sein sworn in as Burma’s president] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509092134/http://mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html |date=9 May 2012 }} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] 02qei6y5dqh985w4y1msd2v00mo5tu0 1048930 1048924 2026-08-16T12:55:16Z ~2026-44716-38 147026 /* ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၇၄) */ 1048930 wikitext text/x-wiki {{multiple image|perrow=2|total_width=320|image1=Staatsgreep in Birma, premier U nu, Bestanddeelnr 913-5820 (cropped).jpg|alt1=Portrait of U Nu (1962)|image2=Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg|alt2=Ne Win at Jerusalem (1959)|image3=IRRI Thein Sein IMG 9847-15 (11229039523) (cropped).jpg|alt3=Theun Sein pictured (2013)|image4=NyoSaw.jpg|footer={{bulleted list|ထိပ်ဘေးပုံ: [[ဦးနု]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။|ထိပ်ညာပုံ: [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။.|အောက်ဘေးပုံ: [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)| သိန်းစိန်]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရာထူးကို ဆက်ခံဖူးသူ ဖြစ်သည်။|အောက်ညာပုံ: [[ညိုစော]] သည် နောက်ဆုံး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။}}}}ဤဆောင်းပါးသည် ၁၉၄၈ မှစ၍ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း''' ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အတွင်း [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို "နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ" ဟုပြောင်းလဲခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရလက်ထက်များဖြစ်သည့် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]တို့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ရွေးကောက်ခံအစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး မရှိတော့ပေ။ [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]ရာထူးကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နီးပါးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အောက်၌ အိမ်စောင့်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊]] နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] စသည့် ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]]အား လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ == ရာထူးအခေါ်အဝေါ်များ == *'''၁၉၆၂ - ၁၉၇၄:'''နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ'''<ref>[နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ ကျေညာချက် အမှတ် ၂၈ https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA_%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE_%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA_%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA_%E1%81%82%E1%81%88]</ref> *'''၂၀၂၁ - ၂၀၂၅:''' နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်<ref name="cgov2">{{Cite news|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2 August 2025|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823}}</ref> * '''၁၉၄၈ - ၁၉၆၂ ၊ ၁၉၇၄ - ၂၀၁၁ ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆''': နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ==မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း (၁၉၄၈-လက်ရှိ)== {| class="toccolours" ! အရောင်သင်္ကေတ<br>{{nobold|(နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက်)}} |- |{{colbegin|2}} {{legend|Purple|[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]}} {{legend|Blue|[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]}} {{legend|#006B31|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]}} {{legend|#C3B091|[[တပ်မတော်]]}} {{Legend|Red|[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]}} {{colend}} |} == စာရင်း == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! ရာထူးစတင် ! ရာထူးပြီးဆုံး ! မှတ်ချက် |- |၁ | [[File:DrBaMaw (cropped).jpg|100px]] | [[ဒေါက်တာဘမော်]] | ၁၉၃၇ | ၁၉၃၉ | အယုံအကြည်မရှိအဆိုကြောင့် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ |- |၂ | [[File:UPu1.jpeg|100px]] |[[ဦးပု (နန်းရင်းဝန်ဟောင်း)|ဝတ်လုံဦးပု]]<ref>{{cite journal |last1=Taylor |first1=Robert H. |title=Politics in Late Colonial Burma: The Case of U Saw |journal=Modern Asian Studies |date=28 November 2018|volume=10 |issue=2 |pages=161–193 |doi=10.1017/S0026749X00005928 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/politics-in-late-colonial-burma-the-case-of-u-saw/590DBB9C6533C7F81A304B790B636C4B |language=en |issn=1469-8099}}</ref> | ၁၉၃၉ | ၁၉၄၀ | |- |၃ | [[File:Prime Minister U Saw 1941.png |100px]] |[[ဂဠုန်ဦးစော|ဦးစော]]<ref>{{cite news |title=On The Day the Prime Minister of British Burma was Hanged |url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-prime-minister-british-burma-hanged.html/amp |work=[[The Irrawaddy]] |date=8 May 2019}}</ref> | ၁၉၄၀ | ၁၉၄၂<ref>{{cite news |title=On This Day {{!}} How a Prime Minister of British Burma Became a Killer |url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/prime-minister-british-burma-became-killer.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=21 September 2019}}</ref> | |- |၄ | [[File:Aung San in uniform.jpg |100px]] |[[အောင်ဆန်း]] | ၁၉၄၃ | ၁၉၄၃ | |- |(၁) | [[File:DrBaMaw (cropped).jpg|100px]] |[[ဒေါက်တာဘမော်]] |၁၉၄၃ |၁၉၄၅ | |- |၅ | [[File:Sir Paw Htun.jpg|100px]] |[[ပေါ်ထွန်း၊ ဆာ|ဆာပေါ်ထွန်း]]<ref>{{cite news |title=NEW GOVERNMENT FORMING IN BURMA; Sir Paw Tun Called Upon by Governor to Be Premier -U Saw Is Accused HAMPERED AID, IS CHARGE Ex-Premier Detained by British Said to Have Interfered With Our Help to China |url=https://www.nytimes.com/1942/01/20/archives/new-government-forming-in-burma-sir-paw-tun-called-upon-by-governor.html |work=[[The New York Times]] |date=20 January 1942 |language=en}}</ref> |၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၅ |၁၉၄၅ | |- |၆ | |[[ထွန်းအုပ်၊ သခင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|သခင်ထွန်းအုပ်]]<ref>{{cite book |last1=Duiker |first1=William J. |title=Review of Traditional China, A Spectrum |pages=159–161 |jstor=41930042 |url=http://www.jstor.org/stable/41930042}}</ref> |၁၉၄၅ |၁၉၄၆ | |- |(၅) | [[File:Sir Paw Htun.jpg|100px]] |[[ပေါ်ထွန်း၊ ဆာ|ဆာပေါ်ထွန်း]] |၁၉၄၆ |၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ | |- |(၄) | [[File:Aung San in uniform.jpg |100px]] |[[အောင်ဆန်း]] |၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ |၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ |[[အာဇာနည်နေ့|လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်]]။ |- |၇ | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] |[[ဦးနု|သခင်နု]] |၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ |၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |ရာထူးကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဟူ၍အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ |- |} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Purple; color:white"|၁ | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆<ref name="resignation">[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆|၁၉၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1948|1|4|1956|6|12}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|၂ | [[ဖိုင်:Ba Swe.jpg|97x97px]] | '''[[ဗဆွေ၊ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးဗဆွေ]]'''<br><small>(၁၉၁၅-၁၉၈၇)</small> | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆ | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | {{age in years and days|1956|6|12|1957|3|1}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈<ref>[[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1957|3|1|1958|10|29}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၃ | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀<ref>[[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၆၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် အရပ်သားအစိုးရအား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1958|10|29|1960|4|4}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ | ၂ မတ် ၁၉၆၂<ref>၁၉၆၂ တွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1960|4|4|1962|3|2}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]/[[ပြည်ထောင်စုပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|(၃) | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂ မတ် ၁၉၆၂ | ၂ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1962|3|2|1974|3|2}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- |} === ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄-၁၉၈၈)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Blue; color:white"|၄ | [[File:PM Sein Win.JPG|70px]] | '''[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၉-၁၉၉၃)</small> | ၄ မတ် ၁၉၇၄ | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇<ref>နိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|စီးပွားရေး ပြဿနာများ]]ကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ</ref> | {{age in years and days|1974|3|4|1977|3|29}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၅ | [[File:Mgmgkha.jpg|70px]] | '''[[မောင်မောင်ခ၊ ဦး|ဦးမောင်မောင်ခ]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၁၉၉၅)</small> | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈<ref name="uprising">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1977|3|29|1988|7|26}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၆ | [[ဖိုင်:PM Thura Htun Tin.JPG|99x99px]] | '''[[ထွန်းတင်၊ သူရ|သူရ ဦးထွန်းတင်]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၂၀၂၀)</small> | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈<ref name="1988 coup">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1988|7|26|1988|9|18}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |} === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၇ | [[ဖိုင်:Sawmaung2.jpg|70x70px]] | '''[[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]]'''<br><small>(၁၉၂၈-၁၉၉၇)</small> | ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂{{Efn|ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ}} | {{age in years and days|1988|9|20|1992|4|23}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၈ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|70px]] | '''[[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]]'''<br><small>(၁၉၃၃-)</small> | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | {{age in years and days|1992|4|23|2003|8|25}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၉ | [[File:KhinNyunt cropped.jpg|70px]] | '''[[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]]'''<br><small>(၁၉၃၉-)</small> | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄<ref>ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီး နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျ</ref> | {{age in years and days|2003|8|25|2004|10|18}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၀ | [[File:SoeWin cropped.jpg|70px]] | '''[[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၄၇-၂၀၀၇)</small> | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ | ၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇<ref>တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကွယ်လွန်</ref> | {{age in years and days|2004|10|19|2007|10|12}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091;" height=60 | | rowspan="3"|[[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | rowspan="3"|'''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၅-)</small> | rowspan="3"|၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ <br><small> (၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ မှစ၍ ခေတ္တပူးတွဲ) | rowspan="3"|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | rowspan="3"|{{age in years and days|2007|3|5|2011|3|30}} | rowspan="3"|[[တပ်မတော်]] <br><small>(၂၀၁၀ အထိ)</small><br>[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br><small>(၂၀၁၀ မှစ၍)</small> |- ! ၁၁ |- ! style="background:#006B31; color:white;" height=60 | |- |} ==နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်များ စာရင်း== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 |စဉ် !width=80 rowspan=2 | ပုံ !rowspan=2 | အမည်<br /><small>(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်)</small> !colspan=3 | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan=2 | နိုင်ငံရေးပါတီ !rowspan=2 colspan=2|အစိုးရအဖွဲ့ !rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |- !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''1''' | rowspan="2" align=center | [[File:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-04 (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" align=center | '''[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]'''<br><small>(၁၉၄၅–)</small> | align=center | ၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ | align=center | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|6|2021|02|01}} | align=center | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | II | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]]—[[တပ်မတော်|Mil.]] | rowspan=1 bgcolor={{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}} | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|{{colour|white|''ဒုတိယအကြိမ်'' <small>(၂၀၁၅)</small>}}]] |- | colspan="7" align=left| {{small|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး]] နှင့် [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး ဝန်ကြီး]] အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်}} |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၂၁-၂၀၂၆) === {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၂ | [[File:Min Aung Hlaing in June 2017 (cropped).jpg|100px]] | '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]'''<br><small>(၁၉၅၆ - )</small> | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-57783160 |title=စစ်ကောင်စီက အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=1 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}</ref> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၃ |[[ဖိုင်:NyoSaw.jpg|frameless|130x130px]] | ဦး[[ညိုစော]] <br><small>( မွေးနေ့မသိရ)</small> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၁၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! rowspan="2" width="3%" |<small>စဉ် ! rowspan="2" |<small>ပုံ ! rowspan="2" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်) ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! width="25%" rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! colspan="7" |<small>နိုင်ငံတော်သမ္မတများ</small> |- ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white"|၈ | [[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | '''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၄ ဖွား)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၉ | [[File:President Htin Kyaw.jpg|70px]] | '''[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]]'''<br><small>(၁၉၄၆ ဖွား)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | {{age in years and days|2016|3|30|2018|3|21}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myint Swe in 2020.jpg|70px]] | align=center | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|'''ဦးမြင့်ဆွေ''']]<br>{{small|(၁၉၅၁-၂၀၂၅)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | align=center | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | align=center | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | align=center | {{age in years and days|2018|3|21|2018|3|30}} | align=center | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၁၀ | align=center | [[File:Win_Myint_2017 cropped.jpg|70px]] | align=center | '''[[ဝင်းမြင့်၊ ဦး (လွှတ်တော်အမတ်)|ဦးဝင်းမြင့်]]'''<br>{{small|(၁၉၅၁ ဖွား)}} | align=center | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center | {{age in years and days|2018|3|30|2021|2|1}} | align=center | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- ! colspan="7" | <small>[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းနောက်ပိုင်းကာလများ]] (၂၀၂၁–၂၀၂၆)</small> |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myint Swe in 2020.jpg|70px]] | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br />{{small|(၁၉၅၁-၂၀၂၅)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | {{age in years and days|2021|2|1|2024|7|22}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! colspan="7" |<small>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] (၂၀၂၁-၂၀၂၅)</small> <small>[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၂၅-၂၀၂၆)</small> |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{တပ်မတော်/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myanmar Min Aung Hlaing on March 4, 2025 (cropped).jpg|70px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]<br>'''[[မင်းအောင်လှိုင်]]''' <small>(၁၉၅၆ ဖွား)</small><br>{{small|''ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)''}} | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2024|7|22|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |- ! colspan="7" | <small>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲပြီး]]နောက် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နောက်ပိုင်းကာလ (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)</small> |- ! style="background:#006B31; color:white" | ၁၁ | [[File:Myanmar Min Aung Hlaing on March 4, 2025 (cropped).jpg|70px]] | <br>'''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]'''<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81570 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | | {{age in years and days|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} == စစ်ပြိုင်အစိုးရများ == === အမျိုးသားညီညွှတ်ရေးအစိုးရ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! colspan="3" width="35%" |ဝန်ကြီးချုပ် ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! rowspan="2" width="25%" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width="3%" |<small>№ ! <small>ပုံ ! width="30%" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Red; color:white" |၁။ | [[ဖိုင်:The_Prime_Minister_Mahn_Win_Khaing_Than.jpg|100px]] | '''[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]'''<br><small>(၁၉၅၂-)</small><br> | ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁<ref>https://www.rfa.org/burmese/news/crph-formation-nug-04162021040854.html</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2021/mar/14/myanmar-acting-civilian-leader-pledges-revolution-against-junta</ref> |ယနေ့အထိ | {{age in years and days|2021|4|16}} | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |} == အခြားကြည့်ရန်== *[[ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] *[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ]] == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm World Statesmen - Myanmar (Burma)] *[http://www.mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html Thein Sein sworn in as Burma’s president] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509092134/http://mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html |date=9 May 2012 }} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] 02qtr758m4x3vt56tww1bvew7l0ko8x 10 13245 1049046 806942 2026-08-17T11:05:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049046 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 23em; font-size: 80%; float:right;border:1px solid #c7c7c7; margin-left:7px; background-color:##0000FF;" {{#if:{{{တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;valign="top" style="background:#e6e6fa;font-size: 120%;text-align: center">'''{{{တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 100%;">'''{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)}}}''' </td> </tr> }} {{#if:{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 120%;">'''{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)}}}''' </td> </tr> }} {{#if:{{{ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 100%;">''{{{ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ)}}}'' </td> </tr> }} {{#if:{{{ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 100%;">''{{{ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)}}}''</td> </tr> }} {{#if:{{{ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 80%;">''{{{ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ)}}}''</td> </tr> }} {{#if:{{{ဒေသအခေါ်အမည်|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 120%;">'''{{{ဒေသအခေါ်အမည်}}}''' </td> </tr> }} |- | colspan="2" style="text-align: center; padding-top: 10px; border-top: 2px solid #228B22" | {{#if:{{{တံဆိပ်|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;">[[Image:{{{တံဆိပ်}}}|180px|{{{အမည်}}}]] <br/>{{#if:{{{တံဆိပ်စာသား|}}}| <small>{{{တံဆိပ်စာသား}}}</small>}}</td> </tr> }} {{#if:{{{တည်ထောင်ခုနှစ်|}}}| <tr> <td>'''တည်ထောင်ခုနှစ်'''</td> <td>{{{တည်ထောင်ခုနှစ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ပါမောက္ခချုပ်|}}}| <tr> <td>'''ပါမောက္ခချုပ်'''</td> <td>{{{ပါမောက္ခချုပ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်|}}}| <tr> <td>'''ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်'''</td> <td>{{{ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဝန်ထမ်းဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''ဝန်ထမ်းပေါင်း'''</td> <td>{{{ဝန်ထမ်းဦးရေ}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{သင်ပြသူ ဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''သင်ပြသူ'''</td> <td>{{Infobox တက္ကသိုလ်/ကျားမဦးရေ|{{{ဆရာ ဦးရေ}}}|{{{ဆရာမ ဦးရေ}}}|hex=#CC0000}} </td> </tr> }} {{#if:{{{သင်ကြားသူ|}}}| <tr> <td>'''သင်ကြားသူပေါင်း'''</td> <td>{{{သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{ဘွဲ့ကြို ဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''ဘွဲ့ကြို'''</td> <td>{{{ဘွဲ့ကြို ဦးရေ}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{ဘွဲ့လွန် ဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''ဘွဲ့လွန်'''</td> <td>{{{ဘွဲ့လွန် ဦးရေ}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{တည်နေရာ|}}}| <tr> <td>'''တည်နေရာ'''</td> <td>{{{တည်နေရာ}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အမျိုးအစား|}}}| <tr> <td>'''အမျိုးအစား'''</td> <td>{{{အမျိုးအစား}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အကျယ်အဝန်း|}}}| <tr> <td>'''အကျယ်အဝန်း'''</td> <td>{{{အကျယ်အဝန်း}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ပိုင်ဆိုင်မှု|}}}| <tr> <td>'''ပိုင်ဆိုင်မှု'''</td> <td>{{{ပိုင်ဆိုင်မှု}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ရန်ပုံငွေ|}}}| <tr> <td>'''ရန်ပုံငွေ'''</td> <td>{{{ရန်ပုံငွေ}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အဖွဲ့အစည်း|}}}| <tr> <td>'''အဖွဲ့အစည်း'''</td> <td>{{{အဖွဲ့အစည်း}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{သတင်းစာ|}}}| <tr> <td>'''သတင်းစာ'''</td> <td>{{{သတင်းစာ}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဂျာနယ်|}}}| <tr> <td>'''ဂျာနယ်'''</td> <td>{{{ဂျာနယ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အထိမ်းအမှတ်အရောင်|}}}| <tr> <td>'''အထိမ်းအမှတ်အရောင်'''</td> <td>{{{အထိမ်းအမှတ်အရောင်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင်|}}}| <tr> <td>'''အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင်'''</td> <td>{{{အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အားကစားအမည်|}}}| <tr> <td>'''အားကစား'''</td> <td>{{{အားကစားအမည်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အားကစားအသင်း|}}}| <tr> <td>'''အားကစားအသင်း'''</td> <td>{{{အားကစားအသင်း}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်|}}}| <tr> <td>'''ဆက်သွယ်ရန်'''</td> <td>{{{ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်​ဌာန နံပါတ်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်​ဌာန နံပါတ်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်}}} {{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်|}}}|</br>ဖုန်း- {{{ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်|}}}|</br>အီးမေလ်- {{{ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်}}}}}}}}}}}}}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဝဘ်ဆိုက်|}}}| <tr> <td>'''ဝဘ်ဆိုက်'''</td> <td>{{{ဝဘ်ဆိုက်}}}</td> </tr> }} |- |} <noinclude> <pre> {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = |ပါမောက္ခချုပ် = |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |အချိန်ပိုင်းကျောင်းသား ဦးရေ = |တည်နေရာ = |ကိုသြဒီနိတ်= |အကျယ်အဝန်း = |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင် = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုက် = }} </pre> [[Category:Infobox templates]] </noinclude> 1i57dubkcckop2qc2qakqtm0wwt6yth 1049048 1049046 2026-08-17T11:11:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049048 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 23em; font-size: 80%; float:right;border:1px solid #c7c7c7; margin-left:7px; background-color:##0000FF;" {{#if:{{{တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;valign="top" style="background:#e6e6fa;font-size: 120%;text-align: center">'''{{{တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 100%;">'''{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)}}}''' </td> </tr> }} {{#if:{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 120%;">'''{{{တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)}}}''' </td> </tr> }} {{#if:{{{ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 100%;">''{{{ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ)}}}'' </td> </tr> }} {{#if:{{{ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 100%;">''{{{ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)}}}''</td> </tr> }} {{#if:{{{ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ)|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 80%;">''{{{ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ)}}}''</td> </tr> }} {{#if:{{{ဒေသအခေါ်အမည်|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#FFFFFF ;text-align: center;font-size: 120%;">'''{{{ဒေသအခေါ်အမည်}}}''' </td> </tr> }} |- | colspan="2" style="text-align: center; padding-top: 10px; border-top: 2px solid #228B22" | {{#if:{{{တံဆိပ်|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;">[[Image:{{{တံဆိပ်}}}|180px|{{{အမည်}}}]] <br/>{{#if:{{{တံဆိပ်စာသား|}}}| <small>{{{တံဆိပ်စာသား}}}</small>}}</td> </tr> }} {{#if:{{{တည်ထောင်ခုနှစ်|}}}| <tr> <td>'''တည်ထောင်ခုနှစ်'''</td> <td>{{{တည်ထောင်ခုနှစ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ပါမောက္ခချုပ်|}}}| <tr> <td>'''ပါမောက္ခချုပ်'''</td> <td>{{{ပါမောက္ခချုပ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်|}}}| <tr> <td>'''ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်'''</td> <td>{{{ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဝန်ထမ်းဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''ဝန်ထမ်းပေါင်း'''</td> <td>{{{ဝန်ထမ်းဦးရေ}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{သင်ပြသူ ဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''သင်ပြသူ'''</td> <td>{{Infobox တက္ကသိုလ်/ကျားမဦးရေ|{{{ဆရာ ဦးရေ}}}|{{{ဆရာမ ဦးရေ}}}|hex=#CC0000}} </td> </tr> }} {{#if:{{{သင်ကြားသူ|}}}| <tr> <td>'''သင်ကြားသူပေါင်း'''</td> <td>{{{သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{ဘွဲ့ကြို ဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''ဘွဲ့ကြို'''</td> <td>{{{ဘွဲ့ကြို ဦးရေ}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{ဘွဲ့လွန် ဦးရေ|}}}| <tr> <td>'''ဘွဲ့လွန်'''</td> <td>{{{ဘွဲ့လွန် ဦးရေ}}} ယောက်</td> </tr> }} {{#if:{{{တည်နေရာ|}}}| <tr> <td>'''တည်နေရာ'''</td> <td>{{{တည်နေရာ}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အမျိုးအစား|}}}| <tr> <td>'''အမျိုးအစား'''</td> <td>{{{အမျိုးအစား}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အကျယ်အဝန်း|}}}| <tr> <td>'''အကျယ်အဝန်း'''</td> <td>{{{အကျယ်အဝန်း}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ပိုင်ဆိုင်မှု|}}}| <tr> <td>'''ပိုင်ဆိုင်မှု'''</td> <td>{{{ပိုင်ဆိုင်မှု}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ရန်ပုံငွေ|}}}| <tr> <td>'''ရန်ပုံငွေ'''</td> <td>{{{ရန်ပုံငွေ}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အဖွဲ့အစည်း|}}}| <tr> <td>'''အဖွဲ့အစည်း'''</td> <td>{{{အဖွဲ့အစည်း}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{သတင်းစာ|}}}| <tr> <td>'''သတင်းစာ'''</td> <td>{{{သတင်းစာ}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဂျာနယ်|}}}| <tr> <td>'''ဂျာနယ်'''</td> <td>{{{ဂျာနယ်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အထိမ်းအမှတ်အရောင်|}}}| <tr> <td>'''အထိမ်းအမှတ်အရောင်'''</td> <td>{{{အထိမ်းအမှတ်အရောင်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင်|}}}| <tr> <td>'''အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင်'''</td> <td>{{{အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အားကစားအမည်|}}}| <tr> <td>'''အားကစား'''</td> <td>{{{အားကစားအမည်}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{အားကစားအသင်း|}}}| <tr> <td>'''အားကစားအသင်း'''</td> <td>{{{အားကစားအသင်း}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်|}}}| <tr> <td>'''ဆက်သွယ်ရန်'''</td> <td>{{{ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်​ဌာန နံပါတ်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်​ဌာန နံပါတ်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်|}}}|၊ {{{ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်}}} {{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်|}}}|</br>ဖုန်း- {{{ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်}}}{{#if:{{{ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်|}}}|</br>အီးမေလ်- {{{ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်}}}}}}}}}}}}}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ဝဘ်ဆိုတ်|}}}| <tr> <td>'''ဝဘ်ဆိုတ်'''</td> <td>{{{ဝဘ်ဆိုတ်}}}</td> </tr> }} |- |} <noinclude> <pre> {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = |ပါမောက္ခချုပ် = |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |အချိန်ပိုင်းကျောင်းသား ဦးရေ = |တည်နေရာ = |ကိုသြဒီနိတ်= |အကျယ်အဝန်း = |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်လာဘ်​ကောင် = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် = }} </pre> [[Category:Infobox templates]] </noinclude> qmo2pjvlz3s5dvpqb3u3l5c4zkmo8p0 0 24725 1048991 704838 2026-08-17T03:04:12Z ~2026-44831-55 147051 typo 1048991 wikitext text/x-wiki * ရေးသူ – [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] * သီချင်းအမျိုးအစား – ဆောင်းဘွဲ့ပတ်ပျိုး * အဆို – [[ရီရီသန့်]] * အတီး – မန္တလေးဦးအုန်းမောင် ဘုံပျံနေနန်း ပတ်ပျိုးကြီး (ဂီတဝိသောဓနီမူ) ဘုံပျံနေနန်း။ ပြင်ခန်းစံမွေ့။ လျှံငွေ့နှင်းစီစီ။ ခွာပြာညိုလဲ့လန်း။ ငုံမြန်းကြဖူးတန်ချီ။ ရီဝေဝေ၊ တိမ်ခြမြေလွှာ။ မှုံမှုံငွေနှင်း။ လေသွင်းစ ရာသီမှာ။ တောင်တောငယ်တည့်ဘွယ်ရာ။ ဖြူပြာလေ။ မာလာလေ။ ဂန္ဓာကြိုင်သင်း။ ဂမုံးအင်း။ သဇင်ပင်မြင့်မင်းနှင့်လေ။ ညိုစိမ်းဝှန်။ ညာပြွန်ရေကဆင်းလို့လေး။ ဟင်္သာလေသောင်တင်း။ ပိန်ညှင်းနှင့်ဇင်ရော်။ မြစ်မှာလေတခန်း။ ရွှင်လန်းကြ မြူးစံပျော်။ ဘော်ရွေပေါင်းယဉ်မောင်နှင့်မယ်။ ပြာပြာရောင်လင်း။ သောင်ခင်းနုငွေလျှံဝယ်။ ရှုတိုင်းငယ်တည့်လွမ်းဘွယ်။ ခါရွယ်၊ သာနယ်။ ညာဘယ်ရစ်ဝိုင်း။ ပြာရိပ်မှိန်။ ဖလ်ရှိန်ညိုလဲ့မှိုင်းလို့လေ။ ရွာအံ့စွေ။ တိမ်ခြမြေနှယ်ဆိုင်းလို့လေး။ အို-ရှုတိုင်းထွေလှတယ်။ ရွှေသဲဆွတ်လွတ်ဘွယ်။ သွယ်သွယ်ရွေရံဝန်းလို့လို့။ ညွှန်းမပြေလို့။ နေခက်အောင်ကိုသာ။ နတ်ကယ်ဘယ်နယ်။ ဘန်လာရေး။ ရွှေညဉ့်လွှာရုံ။ ခြုံလဲချမ်းဝန့်လေး။ ထွေဝမှိုင်ကာ။ ခွေခွေယိုင်ခါ။ ယွန်းရွှေသဉ္ဇာ။ အုံးမှာဆွေး။ တမ်းယောင်။ ဘယ်ဆောင်ဘယ်မှာ။ ဘုန်းမဲ့ကေသာ။ ဗွေစံရာ။ သော်တာပေါ်လာ ရောင်ယှက်ဖြာကွန့်။ စကြာစုံစုံရွှေ။ သီဝေမျှော်ကာဖြာယှက်ရောင်ဝှန့်။ သာလွန်ပူမြဲပန်းလှမ်းနိုင်။ မှိုင်ရောင်တွေဝ။ တမ်းလို့လွမ်းဘွယ်စေ။ ဘုန်ဝေ။ တဝမ်းနဲ။ အချမ်းသဲ။ မြပုလဲကြာရံလယ်။ တဝမ်းနဲ။ အချမ်းသဲ။ မြပုလဲကြာရံလယ်။ ဘုန်းဘုန်းရင်းနေနွယ်။ ကျွန်းကျွန်းသိမ်းမြန်း-ပိုင်။ နိုင်နိုင်ငံစိုး။ ဖြိုးဖြိုးရီဝေမြိုင်။ လန်းလန်းဆယ်ခိုင်ပန်း။ သိန်း-သန်းရောင်ဝေ။ ထောင်နေဝင်းလျှံ။ နတ်နန်းဆယ်ခိုင်ပန်း။ ရွေဝန်းခညောင်း။ ဘယ်စံလယ် မောင်မယ်မျှော်လို့။ သွေယိမ်းမြန်း။ ငွေနှင်းတဖြန်းဖြန်း။ အဆန်းဆန်း။ လေညှင်းတဖြန်းဖြန်း။ လွမ်းလွမ်းသာမှိုင်။ ဖြေလဲဖြေပါနိုင်။ ဝေမြိုင်ဘွေဆိုင် ခွေယိုင်တွေမှိုင်။ သင်းသင်းကြိုင်ကြိုင်။ ကေခို်င်နွမ်းရည်။ စိမ်းလဲပီပီစိမ်း။ ပြောင်းနွဲ့ခွေယောင်။ စံဆောင်လကျာ်။ နှင်းရောမလ္လာပိန်း။ စံမြဲကြော့လမ်း။ ကြာရံယဉ်လယ်ကသာ။ သွေးနူးရှိန်။ ပူမြဲ-မှန်းမတိမ်း။ ဆူသဲလွမ်းမငြိမ်း။ သန်းယိမ်းလွန်လဲပျော်လို။ မှိုင်းမှိုင်းမြ။ ဝေဝေတဲ့ညိုညို။ ပျော်ဘဲပျော်လဲပျော်လို။ သက်ကယ်ဖိုဖို။ ငိုခင်းပြောင်း။ မြမြမောင်းမောင်း။ ပြာအညိုရွှေ။ တိမ်ခြေငွေနှင်းပေါင်း။ ဝေစီစီ။ လပြေည်လေညှင်း။ လုံနိုင်အောင်သာ။ လောင်းပြန်တော့လှာလေလေ့။ ပြောင်းရိုက်ကယ်ဆော်ကာသာ။ အုံးရွှေသဉ္ဇာ ယွန်းမော်ကြာရံလယ်။ ညှိုးညှိုးငယ်ငယ်။ သေများသေချင်ဘွယ်။ ဘုန်းကြွယ်ကြွယ် ဘန်ဘဲအား။ ဝေယန်လယ်။ စံပယ်မြနှယ်လေ။ ရတစေ။ နေလွန်းညား။ ပူသူများပူရော့မယ်လေလေ့။ မေ့ရက်ကယ်နေနိုင်တယ်။ သဇင်ခယား စကားစမ္ပါယ်။ စမ္ဖီရွှေသွယ်။ ဝတ်မှုံပျံ့လှယ်မွှေး။ လေပြေတသွေးသွေး။ စုံမြိုင်ခြေကျေးက ပန်းသာထွေ။ ဆောင်ယွန်းယိုင်ဘွေ။ လေဝန်းရစ်ခါခွေ။ ရွက်ရော်ကြွေ နွေမူးမူး။ မိန်ရာသီ-ခါမှီလသာခေါင်။ မြလွှာမှောင်တောင်ခိုးမြူး။ ရွှေဖီဖူး။ ပေါ်ရော့မယ်လေလေ့။ မေ့ရက်ကယ်နေနိုင်တယ်။ ညှိုးငယ်ခွေယိမ်းမြန်း။ ပူပုံပန်းရွှေပင်လယ်။ အိုကြာနှယ်ကွာရေဝး။ မြင်လာပါဘဲဆွေး။ တွေးကြံနိုင်အောင်။ ရီမှိုင်းမြောက်တောင်။ ညှင်းသာလေဆောင်။ ဖလ်ရောင်မလန်း။ အာကာယံ။ တောင်တော။ သာလေနွေဘွဲ့ဆန်း။ ငှက်သံညံစီစီ။ ပင်ညီဝေ။ ရွှေဖီခိုင်ညှာလန်း။ မြမြမြန်းမြန်း။ ငုံပြေပြေ။ မြိုင်လုံးလွန်းဘွယ်ထွေ။ ညှာခြေဝင်းလှလှ။ တောင်တောငယ်တခို။ ရှုတိုင်းငယ်စို။ ညိုစိမ်းမြမြ။ ဝါရွှေငယ်ဆန်း။ ပင်နန်းငယ်သာထွေ။ ရော်ရွက်ကယ်ကြွေ။ နွေသွင်းစစ။ ရွှေလရောင်ညီ။ ဘရဂုဏ္ဏီနှင့်။ ယှဉ်မှီထွန်းလှာ။ ပြန်တော့မယ်။ စုံသာမြိုင်လယ်။ လွမ်းဘွဲ့တခန်း။ ယဉ်ပေုံဝ။ ထွေဆန်းလှလေ။ ရော်မြန်းရွက်ကြင်။ ညိုလွင်လဲ့မောင်းပြေပြေ။ သာသာလေညှင်းဆော်လှုံ့။ မြူးလာယှက်သန်း။ ကျံကျံရွှေငုံပန်းမှုံနံ့ကြိုင်လန်းလန်း။ ဖလ်နန်းစကြာလဲ့မှိန်။ တိမ်ကတင့်ရဲ။ ဆင်လို့အနဲနဲ။ ကွဲကြေကြွေ ဆွေးလှုလှုဘွယ်။ တပင်ပျံလယ်။ မြေယံဝယ်။ ရွှေရင်ဘောင်လယ်။ ဖိုမမောင်မယ်။ ကျူးတယ်ခေါ်သံသားနှင့်လေ။ ကိုယ်လုံးမြစေ။ သိုက်ရွှေညံ့နန်းလယ်မှာ။ ပန်းလွှာရည်ရေး။ နီလာသွေး။ မြူးပျော်ကာကြွေးဘော်ညီဝေး။ လှမ်းခြေယူနှေး။ ပူဝန်လေး။ ကျေးငှက်ကယ်။ ညာဘယ်တောင်နှင့်။ တောတောတောငယ်မှာ။ လွမ်းရန်သွယ်သွယ်။ ဆင့်အောင်ရင့်ရူ။ ကူးလို့တခန်း။ မြူးကြအဆန်းဆန်း။ စုံသာမြိုင်နန်း။ ဝေလဲ့စီစီ။ မင်းလွင်ကချီ။ နွေရာသီကြိုင်လှိုင်လန်း။ ညှင်းလေကဖြန်း။ ရွှေလျှံငုံမြန်း။ ကြွေလုညှာခိုင်။ ပန်းမှုံနံ့လှိုင်တယ်လေ။ ဘုန်းပင်တိုင်ငယ်။ မြင်စမ်းပါလှဲ့အုံး။ ဘုန်းပင်တိုင်ငယ်မြင်စမ်းပါလှဲ့။ အုံးညံညံ။ လွမ်းရန်မြိုင်နန်းလုံး။ ညိုမြလွှာရောင်။ ရီမှိုင်းဝေဆာမှောင်။ တောတောင်ငယ်သာခန်း။ ပျော်ဘွယ်ထွေပါလှတယ်။ ပြာခြေဝါရွှေလျှံမောင်း။ ညာကြေသာလပြေန်ညောင်း။ ရွာလှုဟန်လို။ နေနန်းတိမ်ခိုခို။ [[(သဖြန်)]]။ ဘာပြုမဲ့မာန်ညို။ မိုဃ်းညိုတိမ်ကြီးငယ်။ ဆီးလို့လေ။ ဝေစီစီ။ ရွှေဖီညှာညွတ်ကယ် ပန်းဝတ်ကသင်း။ အာကာယံ။ မြလျှံညိုလဲ့။ ဆိုင်းလို့လေ။ မြိုင်ရဂုံ။ မှုံမှုံသန်ကြွင်းငယ်။ လွမ်းလေကညှင်း။ <ref> {{cite web |url= http://myanmarclassical.wordpress.com/2012/02/16/%E1%80%98%E1%80%B6%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%B6%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8/ |title= ဘုံပျံနေနန်း |accessdate= ၁၁ |accessdaymonth= ဧပြီ |accessyear= ၂၀၁၂ }} </ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [http://www.4shared.com/mp3/U4oH5_PT/01_.html ဘုံပျံနေနန်း MP3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305013737/http://www.4shared.com/mp3/U4oH5_PT/01_.html |date=5 March 2016 }} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category: သီချင်းကြီး]] 9oaty2vjpuvwxm0y9xotmkgrngyelfj 1048992 1048991 2026-08-17T03:08:44Z ~2026-44831-55 147051 typo 1048992 wikitext text/x-wiki * ရေးသူ – [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] * သီချင်းအမျိုးအစား – ဆောင်းဘွဲ့ပတ်ပျိုး * အဆို – [[ရီရီသန့်]] * အတီး – မန္တလေးဦးအုန်းမောင် ဘုံပျံနေနန်း ပတ်ပျိုးကြီး (ဂီတဝိသောဓနီမူ) ဘုံပျံနေနန်း။ ပြင်ခန်းစံမွေ့။ လျှံငွေ့နှင်းစီစီ။ ခွာပြာညိုလဲ့လန်း။ ငုံမြန်းကြဖူးတန်ချီ။ ရီဝေဝေ၊ တိမ်ခြမြေလွှာ။ မှုံမှုံငွေနှင်း။ လေသွင်းစ ရာသီမှာ။ တောင်တောငယ်တည့်ဘွယ်ရာ။ ဖြူပြာလေ။ မာလာလေ။ ဂန္ဓာကြိုင်သင်း။ ဂမုံးအင်း။ သဇင်ပင်မြင့်မင်းနှင့်လေ။ ညိုစိမ်းဝှန်။ ညာပြွန်ရေကဆင်းလို့လေး။ ဟင်္သာလေသောင်တင်း။ ပိန်ညှင်းနှင့်ဇင်ရော်။ မြစ်မှာလေတခန်း။ ရွှင်လန်းကြ မြူးစံပျော်။ ဘော်ရွေပေါင်းယဉ်မောင်နှင့်မယ်။ ပြာပြာရောင်လင်း။ သောင်ခင်းနုငွေလျှံဝယ်။ ရှုတိုင်းငယ်တည့်လွမ်းဘွယ်။ ခါရွယ်၊ သာနယ်။ ညာဘယ်ရစ်ဝိုင်း။ ပြာရိပ်မှိန်။ ဖလ်ရှိန်ညိုလဲ့မှိုင်းလို့လေ။ ရွာအံ့စွေ။ တိမ်ခြမြေနှယ်ဆိုင်းလို့လေး။ အို-ရှုတိုင်းထွေလှတယ်။ ရွှေသဲဆွတ်လွတ်ဘွယ်။ သွယ်သွယ်ရွေရံဝန်းလို့လို့။ ညွှန်းမပြေလို့။ နေခက်အောင်ကိုသာ။ နတ်ကယ်ဘယ်နယ်။ ဘန်လာရေး။ ရွှေညဉ့်လွှာရုံ။ ခြုံလဲချမ်းဝန့်လေး။ ထွေဝမှိုင်ကာ။ ခွေခွေယိုင်ခါ။ ယွန်းရွှေသဉ္ဇာ။ အုံးမှာဆွေး။ တမ်းယောင်။ ဘယ်ဆောင်ဘယ်မှာ။ ဘုန်းမဲ့ကေသာ။ ဗွေစံရာ။ သော်တာပေါ်လာ ရောင်ယှက်ဖြာကွန့်။ စကြာစုံစုံရွှေ။ သီဝေမျှော်ကာဖြာယှက်ရောင်ဝှန့်။ သာလွန်ပူမြဲပန်းလှမ်းနိုင်။ မှိုင်ရောင်တွေဝ။ တမ်းလို့လွမ်းဘွယ်စေ။ ဘုန်ဝေ။ တဝမ်းနဲ။ အချမ်းသဲ။ မြပုလဲကြာရံလယ်။ တဝမ်းနဲ။ အချမ်းသဲ။ မြပုလဲကြာရံလယ်။ ဘုန်းဘုန်းရင်းနေနွယ်။ ကျွန်းကျွန်းသိမ်းမြန်း-ပိုင်။ နိုင်နိုင်ငံစိုး။ ဖြိုးဖြိုးရီဝေမြိုင်။ လန်းလန်းဆယ်ခိုင်ပန်း။ သိန်း-သန်းရောင်ဝေ။ ထောင်နေဝင်းလျှံ။ နတ်နန်းဆယ်ခိုင်ပန်း။ ရွေဝန်းခညောင်း။ ဘယ်စံလယ် မောင်မယ်မျှော်လို့။ သွေယိမ်းမြန်း။ ငွေနှင်းတဖြန်းဖြန်း။ အဆန်းဆန်း။ လေညှင်းတဖြန်းဖြန်း။ လွမ်းလွမ်းသာမှိုင်။ ဖြေလဲဖြေပါနိုင်။ ဝေမြိုင်ဘွေဆိုင် ခွေယိုင်တွေမှိုင်။ သင်းသင်းကြိုင်ကြိုင်။ ကေခို်င်နွမ်းရည်။ စိမ်းလဲပီပီစိမ်း။ ပြောင်းနွဲ့ခွေယောင်။ စံဆောင်လကျာ်။ နှင်းရောမလ္လာပိန်း။ စံမြဲကြော့လမ်း။ ကြာရံယဉ်လယ်ကသာ။ သွေးနူးရှိန်။ ပူမြဲ-မှန်းမတိမ်း။ ဆူသဲလွမ်းမငြိမ်း။ သန်းယိမ်းလွန်လဲပျော်လို။ မှိုင်းမှိုင်းမြ။ ဝေဝေတဲ့ညိုညို။ ပျော်ဘဲပျော်လဲပျော်လို။ သက်ကယ်ဖိုဖို။ ငိုခင်းပြောင်း။ မြမြမောင်းမောင်း။ ပြာအညိုရွှေ။ တိမ်ခြေငွေနှင်းပေါင်း။ ဝေစီစီ။ လပြေည်လေညှင်း။ လုံနိုင်အောင်သာ။ လောင်းပြန်တော့လှာလေလေ့။ ပြောင်းရိုက်ကယ်ဆော်ကာသာ။ အုံးရွှေသဉ္ဇာ ယွန်းမော်ကြာရံလယ်။ ညှိုးညှိုးငယ်ငယ်။ သေများသေချင်ဘွယ်။ ဘုန်းကြွယ်ကြွယ် ဘန်ဘဲအား။ ဝေယန်လယ်။ စံပယ်မြနှယ်လေ။ ရတစေ။ နေလွန်းညား။ ပူသူများပူရော့မယ်လေလေ့။ မေ့ရက်ကယ်နေနိုင်တယ်။ သဇင်ခယား စကားစမ္ပါယ်။ စမ္ဖီရွှေသွယ်။ ဝတ်မှုံပျံ့လှယ်မွှေး။ လေပြေတသွေးသွေး။ စုံမြိုင်ခြေကျေးက ပန်းသာထွေ။ ဆောင်ယွန်းယိုင်ဘွေ။ လေဝန်းရစ်ခါခွေ။ ရွက်ရော်ကြွေ နွေမူးမူး။ မိန်ရာသီ-ခါမှီလသာခေါင်။ မြလွှာမှောင်တောင်ခိုးမြူး။ ရွှေဖီဖူး။ ပေါ်ရော့မယ်လေလေ့။ မေ့ရက်ကယ်နေနိုင်တယ်။ ညှိုးငယ်ခွေယိမ်းမြန်း။ ပူပုံပန်းရွှေပင်လယ်။ အိုကြာနှယ်ကွာရဝေး။ မြင်လာပါဘဲဆွေး။ တွေးကြံနိုင်အောင်။ ရီမှိုင်းမြောက်တောင်။ ညှင်းသာလေဆောင်။ ဖလ်ရောင်မလန်း။ အာကာယံ။ တောင်တော။ သာလေနွေဘွဲ့ဆန်း။ ငှက်သံညံစီစီ။ ပင်ညီဝေ။ ရွှေဖီခိုင်ညှာလန်း။ မြမြမြန်းမြန်း။ ငုံပြေပြေ။ မြိုင်လုံးလွန်းဘွယ်ထွေ။ ညှာခြေဝင်းလှလှ။ တောင်တောငယ်တခို။ ရှုတိုင်းငယ်စို။ ညိုစိမ်းမြမြ။ ဝါရွှေငယ်ဆန်း။ ပင်နန်းငယ်သာထွေ။ ရော်ရွက်ကယ်ကြွေ။ နွေသွင်းစစ။ ရွှေလရောင်ညီ။ ဘရဂုဏ္ဏီနှင့်။ ယှဉ်မှီထွန်းလှာ။ ပြန်တော့မယ်။ စုံသာမြိုင်လယ်။ လွမ်းဘွဲ့တခန်း။ ယဉ်ပုံဝေ။ ထွေဆန်းလှလေ။ ရော်မြန်းရွက်ကြင်။ ညိုလွင်လဲ့မောင်းပြေပြေ။ သာသာလေညှင်းဆော်လှုံ့။ မြူးလာယှက်သန်း။ ကျံကျံရွှေငုံပန်းမှုံနံ့ကြိုင်လန်းလန်း။ ဖလ်နန်းစကြာလဲ့မှိန်။ တိမ်ကတင့်ရဲ။ ဆင်လို့အနဲနဲ။ ကွဲကြေကြွေ ဆွေးလှုလှုဘွယ်။ တပင်ပျံလယ်။ မြေယံဝယ်။ ရွှေရင်ဘောင်လယ်။ ဖိုမမောင်မယ်။ ကျူးတယ်ခေါ်သံသားနှင့်လေ။ ကိုယ်လုံးမြစေ။ သိုက်ရွှေညံ့နန်းလယ်မှာ။ ပန်းလွှာရည်ရေး။ နီလာသွေး။ မြူးပျော်ကာကြွေးဘော်ညီဝေး။ လှမ်းခြေယူနှေး။ ပူဝန်လေး။ ကျေးငှက်ကယ်။ ညာဘယ်တောင်နှင့်။ တောတောတောငယ်မှာ။ လွမ်းရန်သွယ်သွယ်။ ဆင့်အောင်ရင့်ရူ။ ကူးလို့တခန်း။ မြူးကြအဆန်းဆန်း။ စုံသာမြိုင်နန်း။ ဝေလဲ့စီစီ။ မင်းလွင်ကချီ။ နွေရာသီကြိုင်လှိုင်လန်း။ ညှင်းလေကဖြန်း။ ရွှေလျှံငုံမြန်း။ ကြွေလုညှာခိုင်။ ပန်းမှုံနံ့လှိုင်တယ်လေ။ ဘုန်းပင်တိုင်ငယ်။ မြင်စမ်းပါလှဲ့အုံး။ ဘုန်းပင်တိုင်ငယ်မြင်စမ်းပါလှဲ့။ အုံးညံညံ။ လွမ်းရန်မြိုင်နန်းလုံး။ ညိုမြလွှာရောင်။ ရီမှိုင်းဝေဆာမှောင်။ တောတောင်ငယ်သာခန်း။ ပျော်ဘွယ်ထွေပါလှတယ်။ ပြာခြေဝါရွှေလျှံမောင်း။ ညာကြေသာလေပြန်ညောင်း။ ရွာလှုဟန်လို။ နေနန်းတိမ်ခိုခို။ [[(သဖြန်)]]။ ဘာပြုမဲ့မာန်ညို။ မိုဃ်းညိုတိမ်ကြီးငယ်။ ဆီးလို့လေ။ ဝေစီစီ။ ရွှေဖီညှာညွတ်ကယ် ပန်းဝတ်ကသင်း။ အာကာယံ။ မြလျှံညိုလဲ့။ ဆိုင်းလို့လေ။ မြိုင်ရဂုံ။ မှုံမှုံသန်ကြွင်းငယ်။ လွမ်းလေကညှင်း။ <ref> {{cite web |url= http://myanmarclassical.wordpress.com/2012/02/16/%E1%80%98%E1%80%B6%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%B6%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8/ |title= ဘုံပျံနေနန်း |accessdate= ၁၁ |accessdaymonth= ဧပြီ |accessyear= ၂၀၁၂ }} </ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [http://www.4shared.com/mp3/U4oH5_PT/01_.html ဘုံပျံနေနန်း MP3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305013737/http://www.4shared.com/mp3/U4oH5_PT/01_.html |date=5 March 2016 }} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category: သီချင်းကြီး]] onrbncb6th2reja4udaa74nkreyw4fd 0 51042 1049044 1042686 2026-08-17T11:03:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049044 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Computer Studies, Taungoo |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = Logo_ucst.png |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = မြန်မှန်တွက်ချက် တိုင်းပြည်တွက် |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၀ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအိအိလှိုင်<ref name="ygn_media">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ |accessdate=25 June 2020 |archivedate=26 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626045204/https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ }}</ref><ref name="voice_myanmar">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623091523/http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh }}</ref> |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = ကန်ရိုးကျေးရွာ၊ တောင်ငူမြို့၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး |အကျယ်အဝန်း = ၃၀.၂၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = Journal of Information Technology and Education Science (JITES)<ref name="JITES">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ |access-date=19 June 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025709/http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ }}</ref> |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုက် = {{url|www.ucstaungoo.edu.mm/}} }} '''ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:UCS Taungoo Entrance.jpg|thumb|right|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) ဝင်ပေါက်]] ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့ တွင် အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်အဖြစ် တောင်ငူမြို့၊ ကေတုမတီမြို့သစ်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၀)ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၊ ကန်ရိုးကျေးရွာရှိ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)]] ကျောင်းနယ်မြေအား ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)အဖြစ် လွှဲပြောင်း လက်ခံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)သည် တောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက် (၃) မိုင်အကွာ ကန်ရိုးကျေးရွာတွင် တည်ရှိပြီး ၃၀.၂၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=cut>{{cite web|url=http://www.most.gov.mm/most2mm/Taunggu.do|title=ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၄}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref><ref name="BackgroundHistory">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ |access-date=25 June 2020 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619171343/http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ }}</ref><ref name="hist_moe">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=7 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200207055710/http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 }}</ref><ref name="moe-st">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=10 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710231003/http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 }}</ref><ref name="mrtv_news">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623121645/https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 }}</ref><ref name="internetjournal">https://internetjournal.media/mcpa-quiz-2019-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD-3/{{Dead link|date=November 2022 }}</ref> ==သင်တန်းများ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပို့ချလျက်ရှိသော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ပထမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနည်းပညာ သင်တန်း (First Year (B.C.Sc/B.C.Tech)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Second Year (B.C.Sc)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Second Year (B.C.Tech)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Third Year (B.C.Sc)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Third Year (B.C.Tech)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Sc)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Tech)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Sc)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Tech)) *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) *ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Basic Computer Application Training) *အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Advanced Computer Application Training) *ကွန်ပျူတာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကျွမ်းကျင်သင်တန်းများ(Computer Maintenance A+ Training) *ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု သင်တန်းများ (Basic Network ing Training) *အခြေခံ Website ရေးသားနည်းသင်တန်းများ (Basic Web Development Training) ==ပေးအပ်ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများနှင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့ B.C.Sc *ကွန်ပျူတာနည်းပညာဘွဲ့ B.C.Tech *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.975305562964145|96.41636598858103|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ]] oielbk3vxjh1z09b3mf72wjuqxnfanq 1049045 1049044 2026-08-17T11:04:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1049044|1049044]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1049045 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Computer Studies, Taungoo |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = Logo_ucst.png |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = မြန်မှန်တွက်ချက် တိုင်းပြည်တွက် |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၀ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအိအိလှိုင်<ref name="ygn_media">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ |accessdate=25 June 2020 |archivedate=26 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626045204/https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ }}</ref><ref name="voice_myanmar">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623091523/http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh }}</ref> |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = ကန်ရိုးကျေးရွာ၊ တောင်ငူမြို့၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး |အကျယ်အဝန်း = ၃၀.၂၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = Journal of Information Technology and Education Science (JITES)<ref name="JITES">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ |access-date=19 June 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025709/http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ }}</ref> |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် = {{url|www.ucstaungoo.edu.mm/}} }} '''ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:UCS Taungoo Entrance.jpg|thumb|right|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) ဝင်ပေါက်]] ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့ တွင် အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်အဖြစ် တောင်ငူမြို့၊ ကေတုမတီမြို့သစ်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၀)ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၊ ကန်ရိုးကျေးရွာရှိ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)]] ကျောင်းနယ်မြေအား ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)အဖြစ် လွှဲပြောင်း လက်ခံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)သည် တောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက် (၃) မိုင်အကွာ ကန်ရိုးကျေးရွာတွင် တည်ရှိပြီး ၃၀.၂၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=cut>{{cite web|url=http://www.most.gov.mm/most2mm/Taunggu.do|title=ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၄}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref><ref name="BackgroundHistory">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ |access-date=25 June 2020 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619171343/http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ }}</ref><ref name="hist_moe">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=7 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200207055710/http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 }}</ref><ref name="moe-st">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=10 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710231003/http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 }}</ref><ref name="mrtv_news">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623121645/https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 }}</ref><ref name="internetjournal">https://internetjournal.media/mcpa-quiz-2019-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD-3/{{Dead link|date=November 2022 }}</ref> ==သင်တန်းများ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပို့ချလျက်ရှိသော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ပထမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနည်းပညာ သင်တန်း (First Year (B.C.Sc/B.C.Tech)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Second Year (B.C.Sc)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Second Year (B.C.Tech)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Third Year (B.C.Sc)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Third Year (B.C.Tech)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Sc)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Tech)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Sc)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Tech)) *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) *ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Basic Computer Application Training) *အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Advanced Computer Application Training) *ကွန်ပျူတာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကျွမ်းကျင်သင်တန်းများ(Computer Maintenance A+ Training) *ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု သင်တန်းများ (Basic Network ing Training) *အခြေခံ Website ရေးသားနည်းသင်တန်းများ (Basic Web Development Training) ==ပေးအပ်ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများနှင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့ B.C.Sc *ကွန်ပျူတာနည်းပညာဘွဲ့ B.C.Tech *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.975305562964145|96.41636598858103|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ]] 4o3qv3rkjp88qshxu21kvz120awht5w 1049047 1049045 2026-08-17T11:07:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049047 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Computer Studies, Taungoo |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = Logo_ucst.png |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = မြန်မှန်တွက်ချက် တိုင်းပြည်တွက် |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၀ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအိအိလှိုင်<ref name="ygn_media">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ |accessdate=25 June 2020 |archivedate=26 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626045204/https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ }}</ref><ref name="voice_myanmar">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623091523/http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh }}</ref> |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = ကန်ရိုးကျေးရွာ၊ တောင်ငူမြို့၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး |အကျယ်အဝန်း = ၃၀.၂၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = Journal of Information Technology and Education Science (JITES)<ref name="JITES">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ |access-date=19 June 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025709/http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ }}</ref> |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုက် = {{url|www.ucstaungoo.edu.mm/}} }} '''ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:UCS Taungoo Entrance.jpg|thumb|right|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) ဝင်ပေါက်]] ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့ တွင် အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်အဖြစ် တောင်ငူမြို့၊ ကေတုမတီမြို့သစ်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၀)ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၊ ကန်ရိုးကျေးရွာရှိ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)]] ကျောင်းနယ်မြေအား ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)အဖြစ် လွှဲပြောင်း လက်ခံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)သည် တောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက် (၃) မိုင်အကွာ ကန်ရိုးကျေးရွာတွင် တည်ရှိပြီး ၃၀.၂၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=cut>{{cite web|url=http://www.most.gov.mm/most2mm/Taunggu.do|title=ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၄}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref><ref name="BackgroundHistory">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ |access-date=25 June 2020 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619171343/http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ }}</ref><ref name="hist_moe">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=7 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200207055710/http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 }}</ref><ref name="moe-st">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=10 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710231003/http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 }}</ref><ref name="mrtv_news">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623121645/https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 }}</ref><ref name="internetjournal">https://internetjournal.media/mcpa-quiz-2019-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD-3/{{Dead link|date=November 2022 }}</ref> ==သင်တန်းများ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပို့ချလျက်ရှိသော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ပထမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနည်းပညာ သင်တန်း (First Year (B.C.Sc/B.C.Tech)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Second Year (B.C.Sc)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Second Year (B.C.Tech)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Third Year (B.C.Sc)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Third Year (B.C.Tech)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Sc)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Tech)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Sc)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Tech)) *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) *ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Basic Computer Application Training) *အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Advanced Computer Application Training) *ကွန်ပျူတာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကျွမ်းကျင်သင်တန်းများ(Computer Maintenance A+ Training) *ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု သင်တန်းများ (Basic Network ing Training) *အခြေခံ Website ရေးသားနည်းသင်တန်းများ (Basic Web Development Training) ==ပေးအပ်ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများနှင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့ B.C.Sc *ကွန်ပျူတာနည်းပညာဘွဲ့ B.C.Tech *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.975305562964145|96.41636598858103|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ]] oielbk3vxjh1z09b3mf72wjuqxnfanq 1049049 1049047 2026-08-17T11:12:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049049 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Computer Studies, Taungoo |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = Logo_ucst.png |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = မြန်မှန်တွက်ချက် တိုင်းပြည်တွက် |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၀ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအိအိလှိုင်<ref name="ygn_media">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ |accessdate=25 June 2020 |archivedate=26 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626045204/https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ }}</ref><ref name="voice_myanmar">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623091523/http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh }}</ref> |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = ကန်ရိုးကျေးရွာ၊ တောင်ငူမြို့၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး |အကျယ်အဝန်း = ၃၀.၂၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = Journal of Information Technology and Education Science (JITES)<ref name="JITES">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ |access-date=19 June 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025709/http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ }}</ref> |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် = {{url|www.ucstaungoo.edu.mm/}} }} '''ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:UCS Taungoo Entrance.jpg|thumb|right|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) ဝင်ပေါက်]] ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့ တွင် အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်အဖြစ် တောင်ငူမြို့၊ ကေတုမတီမြို့သစ်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၀)ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၊ ကန်ရိုးကျေးရွာရှိ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)]] ကျောင်းနယ်မြေအား ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)အဖြစ် လွှဲပြောင်း လက်ခံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)သည် တောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက် (၃) မိုင်အကွာ ကန်ရိုးကျေးရွာတွင် တည်ရှိပြီး ၃၀.၂၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=cut>{{cite web|url=http://www.most.gov.mm/most2mm/Taunggu.do|title=ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၄}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref><ref name="BackgroundHistory">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ |access-date=25 June 2020 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619171343/http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ }}</ref><ref name="hist_moe">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=7 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200207055710/http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 }}</ref><ref name="moe-st">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=10 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710231003/http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 }}</ref><ref name="mrtv_news">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623121645/https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 }}</ref><ref name="internetjournal">https://internetjournal.media/mcpa-quiz-2019-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD-3/{{Dead link|date=November 2022 }}</ref> ==သင်တန်းများ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပို့ချလျက်ရှိသော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ပထမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနည်းပညာ သင်တန်း (First Year (B.C.Sc/B.C.Tech)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Second Year (B.C.Sc)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Second Year (B.C.Tech)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Third Year (B.C.Sc)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Third Year (B.C.Tech)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Sc)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Tech)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Sc)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Tech)) *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) *ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Basic Computer Application Training) *အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Advanced Computer Application Training) *ကွန်ပျူတာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကျွမ်းကျင်သင်တန်းများ(Computer Maintenance A+ Training) *ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု သင်တန်းများ (Basic Network ing Training) *အခြေခံ Website ရေးသားနည်းသင်တန်းများ (Basic Web Development Training) ==ပေးအပ်ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများနှင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့ B.C.Sc *ကွန်ပျူတာနည်းပညာဘွဲ့ B.C.Tech *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.975305562964145|96.41636598858103|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ]] 4o3qv3rkjp88qshxu21kvz120awht5w 0 52416 1049037 808187 2026-08-17T10:49:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ +ကိုဩဒိနိတ် 1049037 wikitext text/x-wiki [[တောင်ငူမြို့]]ရှိ '''ရွှေဆံတော်ဘုရား'''ကို [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီး၏ ညီတော် [[တောင်ငူမင်း]]သီဟသူရ မဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ဘုရင်မင်းခေါင်သည် သက္ကရာဇ် ၉၃၂ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် အုတ်မြစ်ချတည်တော်မူ ၍ သက္ကရာဇ် ၉၃၅ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ထီးတင်တော်မူသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သိန်းဃိုဠ်မင်း ဓမ္မပါလဆက်သသော ဆံတော်ရှစ်ဆူအနက် လေးဆူသော ဆံတော်များကို ညီတော် ပြည်မင်း၊ အင်းဝမင်း၊ မုတ္တမမင်းနှင့် တောင်ငူမင်းတို့ထံ ကိုးကွယ်တော်မူရန် ဆံတော်တစ်ဆူကျစီ ပေးသနားတော်မူခဲ့ရာမှ တောင်ငူမင်းသည် မိမိရရှိသော ဆံတော်မြတ်ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:ရွှေဆံတော် တောင်ငူ.jpg|thumb|250px|ရွှေဆံတော် တောင်ငူ]] တောင်ငူမင်း သီဟသူရမဟာဓမ္မရာဇာ၏ ကုသိုလ်တော် ဆံတော်ရှင်ဘုရား၏ လုံးပါတ်တော်မှာ သံတောင် ၁၂ဝ မြင့်သည်။ သံတောင်ကိုးတောင်ရှိ စေတီရံ ၂ဝ ရှိသည်။ အောက်ပန်းတင်ခုံအရှေ့မှ အနောက်သို့ တာပေါင်း ၄ဝ၊ တောင်မှမြောက်သို့ တာပေါင်း ၄ဝ စီ ရှိသည်။ ဘုရားကြီး၏ အနောက်မြောက်ထောင့်တွင် မဟာဗောဓိညောင်ပင်ကို စိုက်သည်။ ဘုရားကြီး၏ အရှေ့တောင်ထောင့်၊ အရှေ့မြောက်ထောင့်၊ အနောက်တောင်ထောင့်၊ အနောက်မြောက်ထောင့်အရပ်တို့တွင် ရေတွင်း လေးတွင်း တူးတော်မူသည်။ ဘုရားကြီး၏ လေးမျက်နှာမုခ်အထွက်တို့တွင် ဇရပ်ကြီးလေးဆောင်ကို ဆောက်လုပ်ထားသည်။ ဘုရားကြီးတည်သော သက္ကရာဇ် ၉၃၅ ခုနှစ်မှသည် နောက်ဆုံး ပြိုပျက်သော ၁၂၉၃ ခုနှစ်အတွင်း ယင်းဘုရားကြီးသည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြိုပျက်၍ အသစ်ထပ်မံငုံ၍ တည်ထားကြောင်းကို အတွင်းအုတ်ရိုး သုံးထပ်ကို ခန့်မှန်းကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သိရလေသည်။ ၁၂၉၃ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ ညဉ့်အချိန်တွင် မြေငလျင် ကြီးစွာလှုပ်သဖြင့် ဘုရားကြီးမှာ ပြိုအက်ပျက်စီးပြီးလျှင် ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးတော်ကြီးတို့မှာ မြေသို့ ခရလေသည်။ မြို့သူမြို့သား နယ်သူ နယ်သားများ၏ စေတနာသဒ္ဓါတရား ထက်သန်မှုကြောင့် မြေသို့ခသော ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးတော်ကြီးတို့ကို တစ်ဖန်ပြင်ဆင်ပြီးစီးသော်လည်း ၁၂၉၄ ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဘုရားကြီး၏ ငှက်ပျောဖူးကြီး ပြိုကွဲပျက်စီးရပြန်လေသည်။ ထိုအခါ ဘုရားကြီး ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လူကြီးများ ခေါင်းဆောင်ကာ မြို့နယ်လူထု အကူအညီဖြင့် ဘုရားကြီးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၃ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရွှေချအောင်မြင်ပြီးစီးသဖြင့် ထီးတော်တင်ပွဲ ပြုလုပ်အံ့ဆဲဆဲ၊ ထိုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၃ ရက်၊ (ခရစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်)နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်မဟာမိတ် တရုတ်စစ်သားများက ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့် ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းကြောင့် တတိယပစ္စယံတိုင်အောင် ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်အရာရှိကြီးများနှင့် ဂေါပက လူကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ နယ်သူနယ်သား၊ မြို့သူမြို့သားများ၏ စေတနာသဒ္ဓါဟုန်ကြောင့်လည်းကောင်း ၁၃၁၂ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက် (ခရစ် ၁၉၅၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်)နေ့တွင် ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]ကိုယ်တိုင် ရွှေဆံတော် စေတီကြီးကို အုတ်မြစ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၃၁၆ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လကုန်တွင် စေတီတော်မြတ်ကြီး ငှက်ပျောဖူး၊ ကြာမှောက်ကြာလန်အထိ အချောကိုင် ရွှေချပြီးစီးသည်။ ၁၃၆၁ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၉ ရက်နေ့အထိ ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ထီးတော်တင် ကပ်လှူပွဲကြီး ဆင်ယင်ကျင်းပခဲ့လေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.940154999590884| 96.43136838349935|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} fehy7e02v8506cfypd5vk6h4oh8j73c 1 52582 1049006 226186 2026-08-17T07:07:02Z ~2026-36789-02 144862 /* */ 1049006 wikitext text/x-wiki {{Translated 2page|en|Alma mater}} l3ij2jsij5xf7epsp2y78kqj2mjh657 0 52681 1048996 847802 2026-08-17T04:08:33Z ~2026-44981-23 147055 /* လူဦး​ရေ */ 1048996 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် |native_name = |official_name = Pyigyidagun Township |postal_code_type = Postal codes |pushpin_map = Burma |settlement_type = [[မန္တလေးမြို့]]၏ မြို့နယ် |image_skyline = File:Tagun Taing Junction Mandalay.jpg |image_map = File:Pyigyitagon tsp in Mahaaungmye district.svg |map_caption = မဟာအောင်မြေခရိုင်အတွင်း တည်​နေရာ |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = တိုင်းဒေသကြီး |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မဟာအောင်မြေခရိုင်]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |area_code = ၂ (မိုဘိုင်း: ၆၉၊ ၉၀)<ref>{{Cite web | url=http://en.18dao.net/Area_Code/Myanmar | title=Myanmar Area Codes | accessdate=9 February 2015 | archivedate=1 December 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20091201164116/http://en.18dao.net/Area_Code/Myanmar }}</ref> |area_total_km2 = |population = ၂၃၇,၆၉၈ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 10, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display= |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 55 |lats = 0 |longEW = E |longd = 96 |longm = 5 |longs = 0 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] |utc_offset = 6:30 |website = }} '''ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ပါဝင်သောမြို့နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်တွင် မန္တလေးစက်မှုဇုန် တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်း​ကြောင်း== ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ မန္တ​လေးမြို့ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်​ရေးအရ ၁၀.၁၂.၁၉၉၂တွင် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် ​ပေါ်​ပေါက်လာသည်။<ref name="mdy">{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/pyigyitagon.pdf|title=ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်၏ ​ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ==ပထဝီဝင်အ​နေအထား== ​​မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၅၂မိနစ် ၃၀စက္ကန့်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၉၆မိနစ်အကြား၊ အ​ရှေ့​လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၀၅မိနစ် ၃၀စက္ကန့်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၈မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အ​ရှေ့မှ အ​နောက်သို့ ၂မိုင်၊ ​တောင်မှ​မြောက်သို့ ၄မိုင်ရှိပြီး ၉.၈၉စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ===နယ်နိမိတ်=== ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊​တောင်ဘက်နှင့် အ​နောက်ဘက်တွင် အမရပူရမြို့နယ်၊​မြောက်ဘက်တွင် ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။<ref name=mdy/> ===​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ညီညာပြန့်ပြူး​သော ​မြေပြန့်ဖြစ်ကာ ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၆​ပေတွင် တည်ရှိသည်။ ပရံ​တော်​ချောင်းသည် ​မြောက်မှ ​တောင်သို့ စီးဆင်း​နေသည်။ ==လူဦး​ရေ== ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တွင်​နေထိုင်ကြ​သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံး​နေထိုင်ကြသည်။ ထို့​နောက် ရှမ်း၊ကရင်၊ချင်း၊ရခိုင်၊ကချင်၊မွန်၊ကယား လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာ​နေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအ​နေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူ၊ခရစ်ယာန်နှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦး​ရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။<ref name=mdy/> {{Historical populations |type=Burma | ၂၀၁၆|၁၅၂၃၂၂ | ၂၀၁၇|၁၅၄၈၂၂ | footnote = }} ==စီးပွား​ရေး== ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်သည် စက်မှုဇုန်များတည်ရှိရာဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိလူများသည် ပြည်သူ့ဝန်​ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်အတွင်း စပါး၊ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊​နေကြာ စသည်တို့အနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသည်။ စက်မှုဇုန်များတွင် စက်ရုံ ၁၈၇ရုံ၊ အလုပ်ရုံ ၇၈၄ရုံ ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း​ ၂၁၈ခုရှိသည်။<ref name=mdy/> ===​ဈေးများ=== *စက်မှု ၁ *တံခွန်တိုင် *ချမ်းမြရွှေပြည် *ပြည်ရန်​ကျော် *စက်မှု ၂ *ရတနာပုံ (စ) *ရတနာပုံ (ဆ) *ရန်​အောင် *ရတနာပုံ (ဇ) ==ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး== မန္တ​လေးမြို့၏ အကြီးဆုံးကားကွင်းဖြစ်သည့် ချမ်းမြရွှေပြည် (ကျွဲဆည်ကန်)ကားကွင်း တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တ​လေးအမြန်လမ်း၏ မန္တ​လေးအဝင်မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ==ပညာ​ရေး== ===အ​ခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်း​ကျောင်း ၃​ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ၂၇ *အထက ၃၂ *အထက (စရပ်ကွက်) ====အထက (ခွဲ)/အလက==== *အလက(ထ(ခွဲ)) ၂၀ *အလက (ထ(ခွဲ)) ၂၃ *အလက (ထ(ခွဲ)) ၂၄ *အလက ၅ *အလက ၂၅ *အလက ၂၉ ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၇​ကျောင်းရှိသည်။ ==ကျန်းမာ​ရေး== ပြည်နယ်အတွင်း အစိုးရ​ဒေသန္တရ​ဆေး​ပေးခန်းနှင့် တိုင်းရင်ဆးခန်း ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများလည်းရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မန္တလေးတိုင်း}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]] [[Category:မန္တလေး]] 1zc8rlwjj4mp0gfis6uwaztte53zy1t 0 58187 1048926 1025204 2026-08-16T12:41:44Z ~2026-44716-38 147026 1048926 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = ဒုတိယသမ္မတ |body = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် |native_name = |insignia = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg |insigniasize = 100px |insigniacaption = [[မြန်မာပြည်၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် <br>အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]] |department = |image = | |alt = | incumbent = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] <br><small>(ဒုတိယသမ္မတ ၁)</small> | [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] <br><small>(ဒုတိယသမ္မတ ၂)</small> }} |incumbentsince = ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ |style = |residence = |nominator = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |nominatorpost = |appointer = [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]] |appointerpost = |termlength = ငါးနှစ် | constituting_instrument = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] |inaugural = [[တင်အောင်မြင့်ဦး၊ ဦး (သီဟသူရ)|တင်အောင်မြင့်ဦး]]<br>[[မောက်ခမ်း၊ စိုင်း (ဒေါက်တာ)|စိုင်းမောက်ခမ်း]] |formation = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |last = |abolished = |succession = |deputy = |salary = |website = }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]] အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။<ref name="Constitution">{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf |title=Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008), Chapter III: The President and Vice Presidents |work=Burma Library |access-date=2 June 2011 |date=2008}}</ref> ဤရာထူးကို [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|၂၀၀၈ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] ဖြင့် စတင်ခန့်ထားခဲ့ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] ၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရာထူးကို စတင်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်|နိုင်ငံ​တော်၏ ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်]]ဖြစ်သည်။ ပြည်​ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယသမ္မတနှစ်ဦးကို ခန့်အပ်ထားသည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် [[တပ်မတော်]] အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် လက်ရှိ ဒုတိယသမ္မတ (၁) ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] သည် ယာယီသမ္မတ နေရာယူပြီး [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေးခေါ်ကာ  [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ထံ အာဏာလွှဲခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေ ပုဒ်မ (၄၂၄) အရ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ <ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref> ပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] က ၎င်းအား ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့ တွင် ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် တာဝန်မှ အနားပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/order-no-332024-vp-permitted-retire|title=ORDER NO (33/2024): VP PERMITTED TO RETIRE|work=mitv|access-date=22 April 2024|date=22 April 2024}}</ref> ==မြန်မာနိုင်ငံ​၏ ဒုတိယသမ္မတများစာရင်း (၁၉၄၈-လက်ရှိ)== မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများနှင့် အစိုးရအဖွဲ့ ဒုတိယအကြီးအကဲများ သည် ခေတ်အဆက်ဆက် ကျင့်သုံးခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များအပေါ် မူတည်၍ အမည်နာမနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ကွဲပြားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဒုတိယအကြီးအကဲ တာဝန်ယူမှုကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိကကာလကြီး (၅) ခုဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ * [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်]] (၁၉၄၈–၁၉၆၂): ဒုတိယသမ္မတရာထူး သီးခြားမရှိဘဲ အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယအကြီးအကဲဖြစ်သော ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးချုပ်များက တာဝန်ယူခဲ့သည်။ * [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မဆလခေတ်]] (၁၉၆၂–၁၉၈၅): အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ဒုတိယအကြီးအကဲကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ * ဒုတိယသမ္မတ သီးသန့်ထားရှိသည့် ကာလ (၁၉၈၅–၁၉၈၈): ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်၍ ဒုတိယသမ္မတ ရာထူးကို သီးသန့်စတင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * စစ်အာဏာသိမ်းကာလ (၁၉၈၈–၂၀၁၁): [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]] နှင့် [[နအဖ]] ခေတ်များတွင် ဒုတိယအကြီးအကဲကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးဖြင့်သာ ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ * ၂၀၀၈ ခြေဥကာလ (၂၀၁၁–လက်ရှိ): ဒုတိယသမ္မတ (၁) နှင့် (၂) ဟူ၍ ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးကို ရွေးချယ်ခန့်အပ်သော စနစ်ကို ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။ အောက်ပါတို့သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးအကဲ နှင့် ဒုတိယသမ္မတရာထူးများ တာဝန်ယူခဲ့သူများ၏ စာရင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=i6sUDb06Di4C |title=The Statesman's Year-Book 1986-87 |work=Google Books |access-date=2 April 2026 |date=1986}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%" |- ! colspan="7" style="background:#efefef;" | ၁။ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် (၁၉၄၈–၁၉၆၂) |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မူလရာထူး/မှတ်ချက် |- ! ၁ | [[File:Bo Let Ya (Thakin Hla Pe).jpg|80px]] | [[ဗိုလ်လက်ျာ]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || [[ဖဆပလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် <br>{{small|(အစိုးရအဖွဲ့ ဒုတိယအကြီးအကဲ)}} |- ! ၂ | [[File:Smith_Dun.jpg|80px]] | [[စမစ်ဒွန်း|ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၉ || [[တပ်မတော်]] || တပ်မတော်စစ်သေနာပတိချုပ် |- ! ၃ | [[File:No image.svg|80px]] | စောကြာဒူး || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || [[တပ်မတော်]] || ဒုတိယကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး |- ! ၄ | [[File:No image.svg|80px]] | [[ကျော်ငြိမ်း၊ ဦး|ဦးကျော်ငြိမ်း]]|| ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || ၂ ဧပြီ ၁၉၄၉ || [[ဖဆပလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၅ | [[File:Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg|80px]] | [[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]|| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ || ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ || [[တပ်မတော်]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး |- ! ၆ | [[File:No image.svg|80px]] | စဝ်ခွန်ချို || ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ || ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၇ | [[File:No image.svg|80px]] | [[သိမ်းမောင်၊ ဦး|ဦးသိမ်းမောင်]]|| ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ || ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || အိမ်စောင့်အစိုးရ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၈ | [[File:No image.svg|80px]] | ဦးလွန်းဘော် || ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ || ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || အိမ်စောင့်အစိုးရ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၉ | [[File:No image.svg|80px]] | စဝ်ခွန်ချို || ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ || ၂ မတ် ၁၉၆၂ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! colspan="7" style="background:#efefef;" | ၂။ တော်လှန်ရေးကောင်စီနှင့် မဆလခေတ် (၁၉၆၂–၁၉၈၅) |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- ! ၁၀ | [[File:No image.svg|80px]] | [[အောင်ကြီး|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီး]]|| ၂ မတ် ၁၉၆၂ || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]|| တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! ၁၁ | [[File:San_Yu.jpg|80px]] | [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု]]|| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ || ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]|| တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! ၁၂ | [[File:Tin_Oo_arrives_to_attend_a_ceremony_(cropped).jpg|80px]] | [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|သူရဦးတင်ဦး]]|| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ || ၈ မတ် ၁၉၇၄ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]||ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) |- ! ၁၃ | [[File:ThuraKyawHtin.jpg|80px]] | [[ကျော်ထင် (သူရ)|သူရဦးကျော်ထင်]]|| ၂ မတ် ၁၉၇၄ || ၈ မတ် ၁၉၇၄ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]|| ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (ကာကွယ်ရေး) |- ! ၁၄ | [[File:No image.svg|80px]] | [[လွင်၊ ဦး|ဦးလွင်]]|| ၂ မတ် ၁၉၇၄ || ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]|| ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၁၅ | [[File:No image.svg|80px]] | [[ထွန်းတင်၊ သူရ|ဦးထွန်းတင်]]|| ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ || ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]|| ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၁၆ | [[File:No image.svg|80px]] | [[ထွန်းရီ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းရီ]]|| ၁၃ မတ် ၁၉၈၁ || ၁၉၈၃ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |- ! ၁၇ | [[File:No image.svg|80px]] | [[စောမောင်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင်]]|| ၁၉၈၃ || ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]||ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) |- ! colspan="7" style="background:#dcdcdc;" | ဒုတိယသမ္မတဟူ၍ သီးသန့်ထားရှိသည့် ကာလ (၁၉၈၅–၁၉၈၈) |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! သမ္မတ/မှတ်စု |- ! rowspan="3" | ၁၈ | rowspan="3" | [[File:No image.svg|80px]] | rowspan="3" | [[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးအေးကို]] | ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅ || ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ || rowspan="3" | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]]|| [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]] <ref>{{cite web |url=https://hdl.handle.net/2027/mdp.39015073049077 |title=Chiefs of State and Cabinet Members of Foreign Governments |work=HathiTrust |access-date=2 April 2026 |date=1985}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hdl.handle.net/2027/osu.32435024019804 |title=Chiefs of State and Cabinet Members of Foreign Governments |work=HathiTrust |access-date=2 April 2026 |date=1988}}</ref><ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=_MbMq8JApboC |title=The Statesman's Year-Book 1987-88 |work=Google Books |access-date=2 April 2026 |date=1987}}</ref> |- | ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ || ၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || [[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]] <ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=p4MLAAAAIAAJ |title=The Statesman's Year-Book 1985-86 |work=Google Books |access-date=2 April 2026 |date=1985}}</ref> |- | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|​ဒေါက်တာ​​မောင်​မောင်]]<ref>{{cite web |url=https://hdl.handle.net/2027/osu.32435024019804 |title=Chiefs of State and Cabinet Members of Foreign Governments |work=HathiTrust |access-date=2 April 2026 |date=1988}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=L8ER4ChMrsUC |title=The Statesman's Year-Book 1988-89 |work=Google Books |access-date=2 April 2026 |date=1988}}</ref> |- ! colspan="7" style="background:#efefef;" | ၃။ ၁၉၈၈ - ၂၀၁၁ ထိ စစ်အာဏာသိမ်းကာလ (နဝတ/နအဖ) |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! အဖွဲ့အစည်း !! မှတ်ချက် |- ! ၁၉ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|80px]] | [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ]]|| ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ဇွန် ၁၉၉၃ || [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]]|| နဝတ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! ၂၀ | [[File:MaungAye.jpg|80px]] | [[မောင်အေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး]]|| ဇူလိုင် ၁၉၉၃ || ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ || [[နအဖ]] || နအဖ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! colspan="7" style="background:#efefef;" | ၄။ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေကာလ (၂၀၁၁–၂၀၂၁) |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- ! ၂၁ | [[File:Tin Aung Myint Oo.jpg|80px]] | [[တင်အောင်မြင့်ဦး|ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး]]|| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ || ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ဒုတိယသမ္မတ (၁) |- ! ၂၂ | [[File:Sai Mauk Kham in 2015.jpg|80px]] | [[စိုင်းမောက်ခမ်း|ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်း]]|| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ || ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ဒုတိယသမ္မတ (၂) |- ! ၂၃ | [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]] | [[ဉာဏ်ထွန်း၊ ဦး|ဦးဉာဏ်ထွန်း]]|| ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ || ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ဒုတိယသမ္မတ (၁) အစားထိုးခန့်အပ် |- ! ၂၄ | [[File:No image.svg|80px]] | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]|| ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ဒုတိယသမ္မတ (၁) |- ! ၂၅ | [[File:Henry Van Thio (cropped).jpg|80px]] | [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]|| ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ || [[NLD]] || ဒုတိယသမ္မတ (၂) |- ! colspan="7" style="background:#efefef;" | ၅။ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နောက်ပိုင်းကာလ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- ! (၂၄) | [[File:No image.svg|80px]] | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]|| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ || ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ယာယီသမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ဆက်ယူ |- ! (၂၅) | [[File:Henry Van Thio (cropped).jpg|80px]] | [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]|| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၄ || [[NLD]] || ဒုတိယသမ္မတ<br>{{small|(၂၀၂၄ ဧပြီတွင် တရားဝင်နုတ်ထွက်)}} |- ! colspan="7" style="background:#efefef;" | ၆။ တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နောက်ပိုင်းကာလ (၂၀၂၆–လက်ရှိ) |- ! ၂၆ | [[File:NyoSaw.jpg|80px]] | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' || ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ဒုတိယသမ္မတ (၁) |- ! ၂၇ | [[File:No image.svg|80px]] | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' || ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| ဒုတိယသမ္မတ (၂) |} == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] *[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ|*]] tb4ledv633gpidy391opgsiii88671q 1048929 1048926 2026-08-16T12:49:35Z ~2026-44716-38 147026 1048929 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = ဒုတိယသမ္မတ |body = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် |native_name = |insignia = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg |insigniasize = 100px |insigniacaption = [[မြန်မာပြည်၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် <br>အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]] |department = |image = | |alt = | incumbent = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] <br><small>(ဒုတိယသမ္မတ ၁)</small> | [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] <br><small>(ဒုတိယသမ္မတ ၂)</small> }} |incumbentsince = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |style = |residence = |nominator = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |nominatorpost = |appointer = [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]] |appointerpost = |termlength = ငါးနှစ် | constituting_instrument = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] |inaugural = [[တင်အောင်မြင့်ဦး၊ ဦး (သီဟသူရ)|တင်အောင်မြင့်ဦး]]<br>[[မောက်ခမ်း၊ စိုင်း (ဒေါက်တာ)|စိုင်းမောက်ခမ်း]] |formation = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |last = |abolished = |succession = |deputy = |salary = |website = }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]]အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။<ref name="Constitution">{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf |title=Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008), Chapter III: The President and Vice Presidents |work=Burma Library |access-date=2 June 2011 |date=2008}}</ref> ဤရာထူးကို [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ဖြင့် စတင်ခန့်ထားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဤရာထူးကို စတင်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်|နိုင်ငံ​တော်၏ ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်]] အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကာ၊ ပြည်​ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယသမ္မတနှစ်ဦးကို ခန့်အပ်ထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ် [[တပ်မတော်]]အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ဒုတိယသမ္မတ (၁) ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] သည် ယာယီသမ္မတ နေရာယူပြီး [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေးခေါ်ကာ  [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ထံ အာဏာလွှဲခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ(၂) [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေ ပုဒ်မ (၄၂၄) အရ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပြီး<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref>၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ၎င်းအား ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် တာဝန်မှ အနားပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/order-no-332024-vp-permitted-retire|title=ORDER NO (33/2024): VP PERMITTED TO RETIRE|work=mitv|access-date=22 April 2024|date=22 April 2024}}</ref> ==ဒုတိယသမ္မတများ (၂၀၁၁-လက်ရှိ)== အောက်ပါတို့သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် [[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] [[၂၀၁၁ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] မှစတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးအကဲ နှင့် ဒုတိယသမ္မတရာထူးများ တာဝန်ယူခဲ့သူများ၏ စာရင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=i6sUDb06Di4C |title=The Statesman's Year-Book 1986-87 |work=Google Books |access-date=2 April 2026 |date=1986}}</ref> [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]လက်ထက်အတွင်း ဒုတိယသမ္မတ (၁) နှင့် (၂) နေရာတို့တွင် ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="vpmyintswe">{{cite news |title=ဒု သမ္မတလောင်း ဦးမြင့်ဆွေကို ဘယ်လိုမြင်ကြသလဲ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/07/11/14571.html}}</ref> <ref name="vpseinwin">{{cite news |title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း ဒုတိယ သမ္မတ ဖြစ်လာဖွယ် ရှိ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/11/25/233932.html}}</ref><ref name="vpnyantun">{{cite news |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်းကို ဒုသမ္မတ ခန့်အပ်|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/08/15/17704.html}}</ref> === ဒုတိယသမ္မတ (၁) များ === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ (၁) များ စာရင်း (၂၀၁၁–လက်ရှိ)''' ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" | ပုံ ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | ရာထူးသက်တမ်း ! rowspan="2" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! rowspan="2" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ(များ) |- ! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! သက်တမ်း |- | style="background:#00A94C;" |၁။ | [[File:Tin Aung Myint Oo.jpg|100px]] | '''[[တင်အောင်မြင့်ဦး]]''' <small>(၁၉၅၀ မွေး)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2012|7|1}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | rowspan="2" | [[သိန်းစိန်]] |- | style="background:#00A94C;" |၂။ | [[File:Sai Mauk Kham in 2015.jpg|100px]] | '''[[စိုင်းမောက်ခမ်း]]''' <small>(၁၉၅၀ မွေး)</small> | ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{Age in years and days|2012|7|1|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | rowspan="5" style="background:#00A94C;" |၃။ | rowspan="5" |[[File:Myint Swe in 2020.jpg|100px]] | rowspan="5" | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|'''မြင့်ဆွေ''']] <small>(၁၉၅၁ မွေး)</small> | rowspan="5" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | rowspan="5" | ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | rowspan="5" | {{Age in years and days|2016|3|30|2025|8|7}} | rowspan="5" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | [[ထင်ကျော်]] |- | ''ကိုယ်တိုင် (ယာယီ)'' |- | [[ဝင်းမြင့်]] |- | ''ကိုယ်တိုင် (ယာယီ)'' |- | rowspan="2" | [[မင်းအောင်လှိုင်]] |- | style="background:#00A94C;" |၄။ | [[File:U Nyo Saw (2).jpg|100px]] | '''[[ညိုစော]]''' (<small>မွေးနှစ်မသိရ)</small> | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{Age in years and days|2026|4|10}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |} === ဒုတိယသမ္မတ (၂) များ === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ (၂) များ စာရင်း (၂၀၁၁–လက်ရှိ)''' ! rowspan="2" | စဉ် ! rowspan="2" | ပုံ ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | ရာထူးသက်တမ်း ! rowspan="2" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! rowspan="2" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ(များ) |- ! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! သက်တမ်း |- | style="background:#00A94C;" | ၁။ | [[File:Sai Mauk Kham in 2015.jpg|100px]] | '''[[စိုင်းမောက်ခမ်း]]''' <small>(၁၉၅၀ မွေး)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2012|7|1}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | rowspan="2" | [[သိန်းစိန်]] |- | style="background:#00A94C;" | ၂။ | [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|100px]] | '''[[ဉာဏ်ထွန်း]]''' <small>(၁၉၅၄ မွေး)</small> | ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{Age in years and days|2012|8|15|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | style="background:#EE1C25;" rowspan="3" | ၃။ | rowspan="4" | [[File:Henry Van Thio (cropped).jpg|100px]] | rowspan="4" | '''[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]''' <small>(၁၉၅၈ မွေး)</small> | rowspan="3" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | rowspan="3" | ၂၈ မတ် ၂၀၂၃ | rowspan="4" | {{Age in years and days|2016|3|30|2024|4|22}} | rowspan="3" | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | [[ထင်ကျော်]] |- | [[မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |- | [[ဝင်းမြင့်]] |- | style="background:#DDDDDD;" | - | ၂၈ မတ် ၂၀၂၃ | ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၄ | ''တစ်သီးပုဂ္ဂလ'' | [[မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |- | style="background:#00A94C;" | ၄။ |[[ဖိုင်:Nann Ni Ni Aye (2).png|120x120px]] | '''[[နန်းနီနီအေး]]''' <small>(၁၉၆၉ မွေး)</small> | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{Age in years and days|2026|4|10}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | [[မင်းအောင်လှိုင်]] |} == ဒုတိယသမ္မတ (၁၉၈၅–၁၉၈၈) == လက်ရှိ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒုတိယသမ္မတရာထူးများ မပေါ်ပေါက်မီ၊ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ခေတ် [[ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]] ကာလ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ဒုတိယသမ္မတရာထူးကို ဖန်တီးခဲ့ဖူးသည်။ ထိုစဉ်က [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ|၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]နှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ အခြေခံဥပဒေ (ပါတီစည်းမျဉ်း) တို့ကို ပြင်ဆင်ချက်နှစ်ရပ် ပြုလုပ်၍ ဤရာထူးကို စတင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=i6sUDb06Di4C |title = The Far East and Australasia 1995|isbn = 9781857430004|year = 1994| publisher=Europa Publications }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ (၁၉၈၅–၁၉၈၈)''' |- ! rowspan="2" | စဉ် ! rowspan="2" | ပုံ ! rowspan="2" | အမည်<br />{{small|(မွေးဖွား–ကွယ်လွန်)}} ! colspan="3" | ရာထူးသက်တမ်း ! rowspan="2" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! rowspan="2" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ(များ) ! rowspan="2" | မှတ်ချက် |- ! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! သက်တမ်း |- | style="background:#0000FF; color:white;" rowspan="3" | ၁။ | rowspan="3" | [[File:U Aye Ko.jpg|100px]] | rowspan="3" | [[အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|အေးကို]]<br />{{small|(၁၉၂၁–၂၀၀၆)}} | ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅ | ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | rowspan="3" | {{Age in years and days|1985|12|1|1988|9|18}} | rowspan="3" | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] | [[စန်းယု]] | rowspan="3" | <ref>{{Cite book|url=https://hdl.handle.net/2027/mdp.39015073049077|hdl = 2027/mdp.39015073049077|title = Chiefs of State and Cabinet members of foreign governments / National Foreign Assessment Center. Jan-Aug 1986|year = 2003}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://hdl.handle.net/2027/osu.32435024019804|hdl = 2027/osu.32435024019804|title = Chiefs of State and Cabinet members of foreign governments / National Foreign Assessment Center. 1988July-Dec.|year = 2003}}</ref><ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=_MbMq8JApboC |title = The Europa year book|isbn = 9780946653416|last1 = Limited|first1 = Europa Publications|date = March 1988| publisher=Europa Publications }}</ref> |- | ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | ၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ | [[စိန်လွင်]] |- | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | [[မောင်မောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မောင်မောင်]] |} == အလားတူရာထူးများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒုတိယသမ္မတရာထူးများ မပေါ်ပေါက်မီ ခေတ်အဆက်ဆက်၌ အစိုးရအဖွဲ့ နှင့် တပ်မတော် ဒုတိယအကြီးအကဲနေရာများသည် အမည်နာမအမျိုးမျိုးဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ရှိခဲ့ကြသည်။ (၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အတွင်း သီးသန့်ခန့်အပ်ခဲ့သော ဒုတိယသမ္မတရာထူးကို နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း သီးခြားကဏ္ဍတွင် ကြည့်ရှုပါ။) {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးအကဲများ (၁၉၄၈–၂၀၁၁)''' |- ! # !! ဓာတ်ပုံ !! အမည် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် !! နိုင်ငံရေးပါတီ / အဖွဲ့အစည်း !! မူလရာထူး / မှတ်ချက် |- ! colspan="7" style="background:#FFFCCF;" | ၁။ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် (၁၉၄၈–၁၉၆၂) |- ! ၁ | [[File:Bo Let Ya (Thakin Hla Pe).jpg|80px]] | [[ဗိုလ်လက်ျာ]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || [[ဖဆပလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၂ | [[File:Smith_Dun.jpg|80px]] | [[စမစ်ဒွန်း|ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း]] || ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၉ || [[တပ်မတော်]] || တပ်မတော်စစ်သေနာပတိချုပ် |- ! ၃ | [[File:SawKyarDoe.jpg|80px]] | [[စောကြာဒိုး]]|| ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || [[တပ်မတော်]] || ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |- ! ၄ | [[ဖိုင်:Sa Pa Ka Tha mass conference.JPG|100x100px]] | [[ကျော်ငြိမ်း၊ ဦး|ဦးကျော်ငြိမ်း]] || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ || ၂ ဧပြီ ၁၉၄၉ || [[ဖဆပလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၅ | [[File:Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg|80px]] | [[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]] || ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ || ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ || [[တပ်မတော်]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၆ | [[File:No image.svg|80px]] | [[:en:Sao Hkun Hkio|စဝ်ခွန်ချို]]|| ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ || ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၇ | [[File:Dr. Thein Maung, Chief Justice of Burma.JPG|80px]] | [[သိမ်းမောင် (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဦးသိမ်းမောင်]] || ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ || ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || အိမ်စောင့်အစိုးရ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၈ | [[File:No image.svg|80px]] | ဦးလွန်းဘော် || ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ || ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || အိမ်စောင့်အစိုးရ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၉ | [[File:No image.svg|80px]] | [[:en:Sao Hkun Hkio|စဝ်ခွန်ချို]] || ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ || ၂ မတ် ၁၉၆၂ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! colspan="7" style="background:#DDEEFF;" | ၂။ တော်လှန်ရေးကောင်စီနှင့် မဆလခေတ် (၁၉၆၂–၁၉၈၅) |- ! ၁၀ | [[File:No image.svg|80px]] | [[အောင်ကြီး|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီး]] || ၂ မတ် ၁၉၆၂ || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! ၁၁ | [[File:San_Yu.jpg|80px]] | [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု]] || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ || ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! ၁၂ | [[File:Tin_Oo_arrives_to_attend_a_ceremony_(cropped).jpg|80px]] | [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|သူရ ဦးတင်ဦး]] || ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ || ၈ မတ် ၁၉၇၄ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) |- ! ၁၃ | [[File:ThuraKyawHtin.jpg|80px]] | [[ကျော်ထင် (သူရ)|သူရ ဦးကျော်ထင်]] || ၂ မတ် ၁၉၇၄ || ၈ မတ် ၁၉၇၄ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (ကာကွယ်ရေး) |- ! ၁၄ | [[File:No image.svg|80px]] | [[လွင်၊ ဦး|ဦးလွင်]] || ၂ မတ် ၁၉၇၄ || ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၁၅ | [[File:PM Thura Htun Tin.JPG|80px]] | [[ထွန်းတင်၊ သူရ|ဦးထွန်းတင်]] || ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ || ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် |- ! ၁၆ | [[File:No image.svg|80px]] | [[ထွန်းရီ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းရီ]] || ၁၃ မတ် ၁၉၈၁ || ၁၉၈၃ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |- ! ၁၇ | [[File:Sawmaung2.jpg|80px]] | [[စောမောင်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင်]] || ၁၉၈၃ || ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅ || [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မဆလ]] || ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) |- ! colspan="7" style="background:#EFEFEF;" | ၃။ စစ်အာဏာသိမ်းကာလ (နဝတ/နအဖ) (၁၉၈၈–၂၀၁၁) |- ! ၁၈ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|80px]] | [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ]] || ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ဇွန် ၁၉၉၃ || [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]] || နဝတ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! ၁၉ | [[File:MaungAye.jpg|80px]] | [[မောင်အေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး]] || ဇူလိုင် ၁၉၉၃ || ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ || [[နအဖ]] || နအဖ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- ! colspan="7" style="background:#EFEFEF;" | ၄။ စစ်အာဏာသိမ်းကာလ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) |- ! ၂၀ | [[File:Soe Win.jpg|80px]] | [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ || ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ || [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]|| [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |} == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] *[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ|*]] 8ciclawigys433pxqk24vnbso2wdpwu 0 59169 1048978 951607 2026-08-16T17:47:51Z Myanmar Wik 103978 မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားခေါင်းစဉ်နှင့်စာပိုဒ်ထည့် 1048978 wikitext text/x-wiki [[File:Ethnolinguistic map of Burma 1972 my.svg|thumb|300px|''မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနေသော ဘာသာစကားများပြ မြေပုံ'']] [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုနေသည့် ဘာသာစကားများမှာ ၁၀၀ ခန့်ရှိသည်။<ref name="goddard">{{harvnb|Goddard|2005|p=}}</ref> [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ပြောဆိုအသုံးပြုကြပြီး ရုံးသုံးဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{ethnolink|mya|Burmese}} at ''Ethnologue''</ref> တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ ပြောဆိုအသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားများကို အုပ်စုကြီးငါးခု အနေဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ယင်းတို့မှာ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] (Sino-Tibetan)၊ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (Austroasiatic)၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] (Kra-Dai)၊ [[အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]] (Indo-European) နှင့် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]] (Austronesian) တို့ဖြစ်ကြပြီး<ref name="ethno">{{harvnb|Lewis|2009|loc=[http://www.ethnologue.com/country/MM/languages Languages of Myanmar]}}</ref> သင်္ကေတ ဘာသာစကား ကိုလည်း အသုံးပြုသည်။<ref>Mathur & Napoli, 2010, ''Deaf around the World: The Impact of Language''</ref> == မြန်မာဘာသာစကား == {{Further|မြန်မာဘာသာစကား}} မြန်မာဘာသာစကားသည် [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် ဆက်စပ်လူမျိုးခွဲတို့၏ ဒေသခံစကားဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားကို လူဦးရေ ၃၆သန်းခန့်က ပင်ကိုဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုနေကြသည်။ အခြားလူဦးရေ ၁၀ သန်းခန့်သည် မြန်မာဘာသာစကားကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မြန်မာဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်ပြီး [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (Tibeto-Burman) ၏ အခွဲဖြစ်သော Burmish ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားအုပ်စုတွင် မြန်မာဘာသာသည် အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပြောဆိုသုံးနှုန်းသည့် စကားဖြစ်ကာ တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားများတွင် ဒုတိယအကျယ်ပြန့်ဆုံး ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။{{sfn|Bradley|1993|p=147}} မြန်မာဘာသာသည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားများတွင် စတုတ္ထမြောက် အရေးအသားစနစ်ကို ဖွံ့ဖြိုးသည့် ဘာသာဖြစ်သည်။ မြန်မာစာများတွင်ပါဠိစကားလုံးများကိုထည့်သွင်းအသုံးပြုကြပေသည်။{{sfn|Bradley|1993|p=147}} ==တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ== မြန်မာဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဒေသိယစကားများ အပြင်၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား]] (၃.၂ သန်း ပြောဆို)၊ [[ကရင်ဘာသာစကား]] (၂.၆ သန်း ပြောဆို)၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]] (၉၀၀,၀၀၀ ခန့်ပြောဆို)၊ အမျိုးမျိုးသော [[ချင်းဘာသာစကား]] (၇၈၀,၀၀၀ ပြောဆို) နှင့် [[မွန်ဘာသာစကား]] (မွန်-ခမာ၊၁.၁ သန်း ခန့်ပြောဆို) အပါအဝင် အခြားဘာသာစကား တစ်ရာခန့်ရှိသည်။<ref name="goddard"/><ref name="ethno"/> ထိုဘာသာစကားအများစုသည် မြန်မာအက္ခရာကို အသုံးပြုကြသည်။ [[မြန်မာ သင်္ကေတဘာသာစကား]]သည် တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးရှိသည်ဆိုသည်မှာ တိတိကျကျ မသိရပေ။ == မြန်မာလက်ဟန်ပြဘာသာစကား == {{main|မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား}} မြန်မာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Burmese Sign Language) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများနှင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအသုံးပြုသူများ ဆက်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး လက်ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ဟန်နှင့် မျက်နှာအမူအရာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးရှိနိုင်ပြီး ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးဒေသများတွင် အသုံးပြုသည့် လက်ဟန်များ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ နားမကြားသူများအတွက် မေရီချက်ပ်မန်းကျောင်း၊ မန္တလေးနားမကြားသူများကျောင်းနှင့် အီမန်နျူရယ်နားမကြားသူများကျောင်းတို့အပြင် ရန်ကုန်၊ တာမွေမြို့နယ်ရှိ အစိုးရကျောင်းတို့က ပညာရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Sign Language (ysm) |url=https://www.ethnologue.com/language/ysm/ |website=Ethnologue |access-date=17 August 2026 }}</ref> == အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား == ယနေ့အချိန်တွင် မြန်မာဘာသာစကားသည် ပင်မဘာသာစကားဖြစ်ပြီး၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]ကို ဒုတိယဘာသာစကား အနေဖြင့် ပြောဆို အသုံးပြုနေကြသည်။<ref name="Lintner2003p189">{{harvnb|Lintner|2003|p=[http://books.google.com/books?id=fDCsD-1zitUC&pg=PA189 189]}}</ref> ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ အဆင့်မြင့်ပညာရေးစနစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် ပင်မဘာသာစကား ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Thein|2004|p=[http://books.google.com/books?id=5ql3habQL1QC&pg=PA16 16]}}</ref> ==အောက်ခြေမှတ်စု== {{reflist|3}} ==ကျမ်းကိုး စာစုစာရင်း== * {{citation |last=Goddard |first=Cliff |title=The Languages Of East And Southeast Asia: An Introduction |year=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-924860-5 }} * {{citation |editor-last=Lewis |editor-first=M. Paul |title=Ethnologue: Languages of the World |edition=18|year=2015 |publisher=SIL International |url=http://www.ethnologue.com/country/MM/languages |accessdate=4 April 2015}} * {{citation |last=Lintner |first=Bertil |chapter=Myanmar/Burma |editor-last=MacKerras |editor-first=Colin |title=Ethnicity in Asia |year=2003 |publisher=Routledge |isbn=0-415-25816-2 }} * {{citation |last=Thein |first=Myat |title=Economic Development of Myanmar |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2004 |isbn=981-230-211-5 }} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://www.muturzikin.com/cartesasiesudest/6.htm Linguistic map of Burma from Muturzikin.com] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} {{နာဂဘာသာစကားများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ| ]] t4t99v3edmhhhnv3l6nzw3s7w84ek53 1048980 1048978 2026-08-16T18:05:29Z Myanmar Wik 103978 မြန်မာနိုင်ငံရှိဘာသာစကားများကို ဖော်ပြထားတဲ့ဇယားထည့် 1048980 wikitext text/x-wiki [[File:Ethnolinguistic map of Burma 1972 my.svg|thumb|300px|''မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနေသော ဘာသာစကားများပြ မြေပုံ'']] [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုနေသည့် ဘာသာစကားများမှာ ၁၀၀ ခန့်ရှိသည်။<ref name="goddard">{{harvnb|Goddard|2005|p=}}</ref> [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ပြောဆိုအသုံးပြုကြပြီး ရုံးသုံးဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{ethnolink|mya|Burmese}} at ''Ethnologue''</ref> တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ ပြောဆိုအသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားများကို အုပ်စုကြီးငါးခု အနေဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ယင်းတို့မှာ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] (Sino-Tibetan)၊ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (Austroasiatic)၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] (Kra-Dai)၊ [[အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]] (Indo-European) နှင့် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]] (Austronesian) တို့ဖြစ်ကြပြီး<ref name="ethno">{{harvnb|Lewis|2009|loc=[http://www.ethnologue.com/country/MM/languages Languages of Myanmar]}}</ref> သင်္ကေတ ဘာသာစကား ကိုလည်း အသုံးပြုသည်။<ref>Mathur & Napoli, 2010, ''Deaf around the World: The Impact of Language''</ref> {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘာသာစကားများကို မြန်မာအက္ခရာစဉ်အလိုက် စာရင်းပြုစု ဖော်ပြထားပါသည်။''' |- ! style="width:15%; text-align:center;" | အက္ခရာစဉ် ! ဘာသာစကားအမည်များ |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''က''' | * [[ကချင်ဘာသာစကား]] * [[ကယန်းဘာသာစကား]] * [[ကယောဘာသာစကား]] * [[ကယ်ခိုကရင်ဘာသာစကား]] * [[ကရင်စာပေသမိုင်း]] * [[ကရင်နီဘာသာစကား]] * [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] * [[ကသည်းဘာသာစကား]] * [[ကာဏ်းဘာသာစကား]] * [[ကူကီးနာဂဘာသာစကား]] * [[ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ခ''' | * [[ခူမီးဘာသာစကား]] * [[ချင်းစာပေ]] * [[ခွန်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဂ''' | * [[ဂေဘားကရင်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''င''' | * [[ငေါန်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''စ''' | * [[စီးယင်းဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဆ''' | * [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား]] * [[ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား]] * [[ဆဲန်ထန်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဇ''' | * [[ဇိုတုန်ဘာသာစကား]] * [[ဇိုဖေဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''တ''' | * [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] * [[တိုင်းလူဘာသာစကား]] * [[တီးတိန်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ထ''' | * [[ထားဝယ်စကား]] * [[ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား]] * [[ထော်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဒ''' | * [[ဒိုင်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဓ''' | * [[ဓနုဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ပ''' | * [[ပလောင်ဘာသာစကား]] * [[ပအိုဝ်းစာပေ]] * [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]] * [[ပါရာဘာသာစကား]] * [[ပျူဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဖ''' | * [[ဖလမ်းဘာသာစကား]] * [[ဖိန်းဘာသာစကား]] * [[ဖွန်းဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဗ''' | * [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဘ''' | * [[ဘွဲကရင်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''မ''' | * [[မကူရီဘာသာစကား]] * [[မတူပီဘာသာစကား]] * [[မရာဘာသာစကား]] * [[မော်ကယ်ဘာသာစကား]] * [[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] * [[မြန်မာအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]] * [[မြိတ်စကား]] * [[မွင်းဘာသာစကား]] * [[မွန်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ရ''' | * [[ရခိုင်ဘာသာစကား]] * [[ရိုဟင်ဂျာ ဘာသာစကား]] * [[ရုန်းတူဘာသာစကား]] * [[ရောင်းတူဘာသာစကား]] * [[ရှမ်းနီဘာသာစကား]] * [[ရှမ်းဘာသာစကား]] * [[ရှိုဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''လ''' | * [[လထာဘာသာစကား]] * [[လိုင်းတူဘာသာစကား]] * [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] * [[လီဆူဘာသာစကား]] * [[လောက်သူဘာသာစကား]] * [[လောင်ဖူးရီဘာသာစကား]] * [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဝ''' | * [[ဝ ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''သ''' | * [[သက္ကမဘာသာစကား]] * [[သက်ဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''ဟ''' | * [[ဟားခါးဘာသာစကား]] |- | style="text-align:center; font-size:120%;" | '''အ''' | * [[အကျောင်အရီဘာသာစကား]] * [[အာခါဘာသာစကား]] |} == မြန်မာဘာသာစကား == {{Further|မြန်မာဘာသာစကား}} မြန်မာဘာသာစကားသည် [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် ဆက်စပ်လူမျိုးခွဲတို့၏ ဒေသခံစကားဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားကို လူဦးရေ ၃၆သန်းခန့်က ပင်ကိုဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုနေကြသည်။ အခြားလူဦးရေ ၁၀ သန်းခန့်သည် မြန်မာဘာသာစကားကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မြန်မာဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်ပြီး [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (Tibeto-Burman) ၏ အခွဲဖြစ်သော Burmish ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားအုပ်စုတွင် မြန်မာဘာသာသည် အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပြောဆိုသုံးနှုန်းသည့် စကားဖြစ်ကာ တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားများတွင် ဒုတိယအကျယ်ပြန့်ဆုံး ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။{{sfn|Bradley|1993|p=147}} မြန်မာဘာသာသည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားများတွင် စတုတ္ထမြောက် အရေးအသားစနစ်ကို ဖွံ့ဖြိုးသည့် ဘာသာဖြစ်သည်။ မြန်မာစာများတွင်ပါဠိစကားလုံးများကိုထည့်သွင်းအသုံးပြုကြပေသည်။{{sfn|Bradley|1993|p=147}} ==တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ== မြန်မာဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဒေသိယစကားများ အပြင်၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား]] (၃.၂ သန်း ပြောဆို)၊ [[ကရင်ဘာသာစကား]] (၂.၆ သန်း ပြောဆို)၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]] (၉၀၀,၀၀၀ ခန့်ပြောဆို)၊ အမျိုးမျိုးသော [[ချင်းဘာသာစကား]] (၇၈၀,၀၀၀ ပြောဆို) နှင့် [[မွန်ဘာသာစကား]] (မွန်-ခမာ၊၁.၁ သန်း ခန့်ပြောဆို) အပါအဝင် အခြားဘာသာစကား တစ်ရာခန့်ရှိသည်။<ref name="goddard"/><ref name="ethno"/> ထိုဘာသာစကားအများစုသည် မြန်မာအက္ခရာကို အသုံးပြုကြသည်။ [[မြန်မာ သင်္ကေတဘာသာစကား]]သည် တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးရှိသည်ဆိုသည်မှာ တိတိကျကျ မသိရပေ။ == မြန်မာလက်ဟန်ပြဘာသာစကား == {{main|မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား}} မြန်မာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Burmese Sign Language) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများနှင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအသုံးပြုသူများ ဆက်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး လက်ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ဟန်နှင့် မျက်နှာအမူအရာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးရှိနိုင်ပြီး ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးဒေသများတွင် အသုံးပြုသည့် လက်ဟန်များ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ နားမကြားသူများအတွက် မေရီချက်ပ်မန်းကျောင်း၊ မန္တလေးနားမကြားသူများကျောင်းနှင့် အီမန်နျူရယ်နားမကြားသူများကျောင်းတို့အပြင် ရန်ကုန်၊ တာမွေမြို့နယ်ရှိ အစိုးရကျောင်းတို့က ပညာရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Sign Language (ysm) |url=https://www.ethnologue.com/language/ysm/ |website=Ethnologue |access-date=17 August 2026 }}</ref> == အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား == ယနေ့အချိန်တွင် မြန်မာဘာသာစကားသည် ပင်မဘာသာစကားဖြစ်ပြီး၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]ကို ဒုတိယဘာသာစကား အနေဖြင့် ပြောဆို အသုံးပြုနေကြသည်။<ref name="Lintner2003p189">{{harvnb|Lintner|2003|p=[http://books.google.com/books?id=fDCsD-1zitUC&pg=PA189 189]}}</ref> ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ အဆင့်မြင့်ပညာရေးစနစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် ပင်မဘာသာစကား ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Thein|2004|p=[http://books.google.com/books?id=5ql3habQL1QC&pg=PA16 16]}}</ref> ==အောက်ခြေမှတ်စု== {{reflist|3}} ==ကျမ်းကိုး စာစုစာရင်း== * {{citation |last=Goddard |first=Cliff |title=The Languages Of East And Southeast Asia: An Introduction |year=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-924860-5 }} * {{citation |editor-last=Lewis |editor-first=M. Paul |title=Ethnologue: Languages of the World |edition=18|year=2015 |publisher=SIL International |url=http://www.ethnologue.com/country/MM/languages |accessdate=4 April 2015}} * {{citation |last=Lintner |first=Bertil |chapter=Myanmar/Burma |editor-last=MacKerras |editor-first=Colin |title=Ethnicity in Asia |year=2003 |publisher=Routledge |isbn=0-415-25816-2 }} * {{citation |last=Thein |first=Myat |title=Economic Development of Myanmar |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2004 |isbn=981-230-211-5 }} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://www.muturzikin.com/cartesasiesudest/6.htm Linguistic map of Burma from Muturzikin.com] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} {{နာဂဘာသာစကားများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ| ]] dpe888puz7j55xqnxp67qyjgto5yn5o 10 59177 1048952 754715 2026-08-16T15:32:59Z Dr Lotus Black 31011 1048952 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ | title = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ|ဘာသာစကားများ]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | group1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား | list1 = *[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | group2 = ရုံးသုံးဘာသာစကား<br>(တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) | list2 = *[[မြန်မာအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] | group3 =တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ<br>( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ် သို့ တိုင်းဒေသကြီး]]အလိုက်) | list3 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | list1 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ကူကီးဘာသာစကားများ|ကူကီး]] | list1 = {{navbox|subgroup | group1 = မြောက်ပိုင်း | list1 = *[[ဖလမ်းဘာသာစကား|ဖလမ်း]] *[[စီးယင်းဘာသာစကား|စီးယင်း]] *[[တီးတိန်ဘာသာစကား|တီးတိန်]] *[[ထာဒိုဘာသာစကား|ထာဒို]] *[[ဇိုဘာသာစကား|ဇို]] | group2 = အလယ်ပိုင်း | list2 = *[[ဘောမ်ဘာသာစကား|ဘောမ်]] *[[ဟားခါးဘာသာစကား|ဟားခါး]] *[[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]] *[[ငေါန်ဘာသာစကား|ငေါန်]] *[[ထော်ဘာသာစကား|ထော်]] | group3 = Maraic | list3 = *[[လောက်သူဘာသာစကား|လောက်သူ]] *[[မရာဘာသာစကား|မရာ]] *[[ဆဲန်ထန်ဘာသာစကား|ဆဲန်ထန်]] *[[ဇိုတုန်ဘာသာစကား|ဇိုတုန်]] *[[ဇိုဖေဘာသာစကား|ဇိုဖေ]] | group4 = တောင်ပိုင်း | list4 = *[[ဒိုင်ဘာသာစကား|ဒိုင်]] *[[ကာဏ်းဘာသာစကား|ကာဏ်း]] *[[ခူမီးဘာသာစကား|ခူမီး]] *[[မွင်းဘာသာစကား|မွင်း]] *[[မတူပီဘာသာစကား|မတူပီ]] *[[ရှိုဘာသာစကား|ရှို]] *[[ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား|ဆောင်လိုင်း]] *[[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|ဆုမ်းတူ]] *[[ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား|ထိုက်ဖုမ်း]] *[[ရောင်းတူဘာသာစကား|ရောင်းတူ]] }} | group2 = အခြား | list2 = *[[အနု-ခေါင်စိုဘာသာစကား|အနု-ခေါင်စို]] }} | group2 = [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | list2 = {{navbox|subgroup | group1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] | list1 = *[[အာချန်ဘာသာစကား|အာချန်]] *[[ထရုန်ဘာသာစကား|ထရုန်]] *[[ဖွန်းဘာသာစကား|ဖွန်း]] *[[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]] *[[လရှိဘာသာစကား|လရှိ]] *[[လောင်ဝေါ်ဘာသာစကား|လောင်ဝေါ်]] *[[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] *[[နောဆူဘာသာစကား|နောဆူ]] *[[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] *[[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]] | group2 = အခြား | list2 = *[[ခန္တီးရှမ်းဘာသာစကား|ခန္တီးရှမ်း]] *[[Nung language (Tai)|Nung]] *[[ပလောင်ဘာသာစကား|ပလောင်]] *[[တိုင်းလျန်ဘာသာစကား|တိုင်းလျန်]] }} | group3 = [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | list3 = *[[ကယောဘာသာစကား|ကယော]] *[[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]] | group4 = [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | list4 = *[[ဘွဲကရင်ဘာသာစကား|ဘွဲကရင်]] *[[ဂေဘားကရင်ဘာသာစကား|ဂေဘားကရင်]] *[[ပိုးကရင်ဘာသာစကား|ပိုး]] **[[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့]] **[[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်]] *[[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကာကရင်]] | group5 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | list5 = *[[ရုန်းတူဘာသာစကား|ရုန်းတူ]] | group6 = [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | list6 = *[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] | group7 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | list7 = *[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] *[[သက္ကမဘာသာစကား|သက္ကမ]] *[[လိုင်းတူဘာသာစကား|လိုင်းတူ]] *[[မြို(ခမိ)ဘာသာစကား|မြို(ခမိ)]] *[[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မြို(မရူစာ)]] *[[သက်ဘာသာစကား|သက်]] | group8 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | list8 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ်]] | list1 = *[[လိုင်းနောင်ဘာသာစကား|လိုင်းနောင်]] *[[ခမ်းညူဂမ်းဘာသာစကား|ခမ်းညူဂမ်း]] *[[ကိုညတ်ဘာသာစကား|ကိုညတ်]] *[[မကျန်ဘာသာစကား|မကျန်]] *[[ပုန်ညူဘာသာစကား|ပုန်ညူ]] *[[သက်ဘာသာစကား|သက်]] *[[တန်ရှန်းဘာသာစကား|တန်ရှန်း]] | group2 = အခြား | list2 = *[[အကျောင်အရီဘာသာစကား|အကျောင်အရီ]] *[[အနားလ်ဘာသာစကား|အနားလ်]] *[[ကူကီးနာဂဘာသာစကား|ကူကီးနာဂ]] *[[မကူရီဘာသာစကား|မကူရီ]] *[[လောင်ဖူးရီဘာသာစကား|လောင်ဖူးရီ]] *[[ပါရာဘာသာစကား|ပါရာ]] *[[တန်ကွန်ဘာသာစကား|တန်ကွန်]] }} | group9 = [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]] | list9 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] | list1 = *[[ပလန်းဘာသာစကား|ပလန်း]] *[[ဓနောဘာသာစကား|ဓနော]] *[[ပလောင်ဘာသာစကား|ပလောင်]] *[[ရီယန်ဘာသာစကား|ရီယန်]] *[[တိုင်းလွယ်ဘာသာစကား|တိုင်းလွယ်]] *[[ဝဘာသာစကား|ဝ]] | group2 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] | list2 = *[[အာခီးဘာသာစကား|အာခီး]] *[[အာခါဘာသာစကား|အာခါ]] *[[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]] *[[ကယ်ခိုဘာသာစကား|ကယ်ခိုကရင်]] *[[အင်းသားစကား|အင်းသား]] *[[လထာဘာသာစကား|လထာ]] *[[လားဟူဘာသာစကား|လားဟူ]] *[[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]] *[[ကယန်းဘာသာစကား|ကယန်း]] *[[ဖိန်းဘာသာစကား|ဖိန်း]] *[[ထားဝယ်စကား|တောင်ရိုး]] | group3 = [[တိုင်း-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်း-ကဒိုင်]] | list3 = *[[ဂုံရှမ်းဘာသာစကား|ဂုံရှမ်း]] *[[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်းလူ]] *[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] *[[တိုင်းနေဘာသာစကား|တိုင်းနေ]] | group4 = [[Hmong-Mien languages|Hmong-Mien]] | list4 = *[[မှောင်ညိုဘာသာစကား|မှောင်ညို]] }} | group10 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | list10 = *[[Kedah Malay|မလေး]] *[[မော်ကယ်ဘာသာစကား|မော်ကယ်]] *[[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကော]] *[[ထားဝယ်စကား|ထားဝယ်]] }} | group5 = သင်္ကေတဘာသာစကား | list5 = *[[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား|မြန်မာသင်္ကေတဘာသာစကား]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[Category:Asia language templates|မြန်မာ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ|ဘာသာစကား]] }} </noinclude> nk2u4y6et8szavd898dpmd7gl9qc5nx 1048953 1048952 2026-08-16T15:35:44Z Dr Lotus Black 31011 1048953 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ | title = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ|ဘာသာစကားများ]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | group1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား | list1 = *[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | group2 = ရုံးသုံးဘာသာစကား<br>(တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) | list2 = *[[မြန်မာအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] | group3 =တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ<br>( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ် သို့ တိုင်းဒေသကြီး]]အလိုက်) | list3 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | list1 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ကူကီးဘာသာစကားများ|ကူကီး]] | list1 = {{navbox|subgroup | group1 = မြောက်ပိုင်း | list1 = *[[ဖလမ်းဘာသာစကား|ဖလမ်း]] *[[စီးယင်းဘာသာစကား|စီးယင်း]] *[[တီးတိန်ဘာသာစကား|တီးတိန်]] *[[ထာဒိုဘာသာစကား|ထာဒို]] *[[ဇိုဘာသာစကား|ဇို]] | group2 = အလယ်ပိုင်း | list2 = *[[ဘောမ်ဘာသာစကား|ဘောမ်]] *[[ဟားခါးဘာသာစကား|ဟားခါး]] *[[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]] *[[ငေါန်ဘာသာစကား|ငေါန်]] *[[ထော်ဘာသာစကား|ထော်]] | group3 = Maraic | list3 = *[[လောက်သူဘာသာစကား|လောက်သူ]] *[[မရာဘာသာစကား|မရာ]] *[[ဆဲန်ထန်ဘာသာစကား|ဆဲန်ထန်]] *[[ဇိုတုန်ဘာသာစကား|ဇိုတုန်]] *[[ဇိုဖေဘာသာစကား|ဇိုဖေ]] | group4 = တောင်ပိုင်း | list4 = *[[ဒိုင်ဘာသာစကား|ဒိုင်]] *[[ကာဏ်းဘာသာစကား|ကာဏ်း]] *[[ခူမီးဘာသာစကား|ခူမီး]] *[[မွင်းဘာသာစကား|မွင်း]] *[[မတူပီဘာသာစကား|မတူပီ]] *[[ရှိုဘာသာစကား|ရှို]] *[[ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား|ဆောင်လိုင်း]] *[[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|ဆုမ်းတူ]] *[[ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား|ထိုက်ဖုမ်း]] *[[ရောင်းတူဘာသာစကား|ရောင်းတူ]] }} | group2 = အခြား | list2 = *[[အနု-ခေါင်စိုဘာသာစကား|အနု-ခေါင်စို]] }} | group2 = [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | list2 = {{navbox|subgroup | group1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] | list1 = *[[အာချန်ဘာသာစကား|အာချန်]] *[[ထရုန်ဘာသာစကား|ထရုန်]] *[[ဖွန်းဘာသာစကား|ဖွန်း]] *[[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]] *[[လရှိဘာသာစကား|လရှိ]] *[[လောင်ဝေါ်ဘာသာစကား|လောင်ဝေါ်]] *[[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] *[[နောဆူဘာသာစကား|နောဆူ]] *[[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] *[[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]] | group2 = အခြား | list2 = *[[ခန္တီးရှမ်းဘာသာစကား|ခန္တီးရှမ်း]] *[[Nung language (Tai)|Nung]] *[[ပလောင်ဘာသာစကား|ပလောင်]] *[[တိုင်းလျန်ဘာသာစကား|တိုင်းလျန်]] }} | group3 = [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | list3 = *[[ကယောဘာသာစကား|ကယော]] *[[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]] | group4 = [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | list4 = *[[ဘွဲကရင်ဘာသာစကား|ဘွဲကရင်]] *[[ဂေဘားကရင်ဘာသာစကား|ဂေဘားကရင်]] *[[ပိုးကရင်ဘာသာစကား|ပိုး]] **[[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့]] **[[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်]] *[[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကာကရင်]] | group5 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | list5 = *[[ရုန်းတူဘာသာစကား|ရုန်းတူ]] | group6 = [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | list6 = *[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] | group7 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | list7 = *[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] *[[သက္ကမဘာသာစကား|သက္ကမ]] *[[လိုင်းတူဘာသာစကား|လိုင်းတူ]] *[[မြို(ခမိ)ဘာသာစကား|မြို(ခမိ)]] *[[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မြို(မရူစာ)]] *[[သက်ဘာသာစကား|သက်]] | group8 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | list8 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ်]] | list1 = *[[လိုင်းနောင်ဘာသာစကား|လိုင်းနောင်]] *[[ခမ်းညူဂမ်းဘာသာစကား|ခမ်းညူဂမ်း]] *[[ကိုညတ်ဘာသာစကား|ကိုညတ်]] *[[မကျန်ဘာသာစကား|မကျန်]] *[[ပုန်ညူဘာသာစကား|ပုန်ညူ]] *[[သက်ဘာသာစကား|သက်]] *[[တန်ရှန်းဘာသာစကား|တန်ရှန်း]] | group2 = အခြား | list2 = *[[အကျောင်အရီဘာသာစကား|အကျောင်အရီ]] *[[အနားလ်ဘာသာစကား|အနားလ်]] *[[ကူကီးနာဂဘာသာစကား|ကူကီးနာဂ]] *[[မကူရီဘာသာစကား|မကူရီ]] *[[လောင်ဖူးရီဘာသာစကား|လောင်ဖူးရီ]] *[[ပါရာဘာသာစကား|ပါရာ]] *[[တန်ကွန်ဘာသာစကား|တန်ကွန်]] }} | group9 = [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]] | list9 = {{navbox|subgroup | group1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] | list1 = *[[ပလန်းဘာသာစကား|ပလန်း]] *[[ဓနောဘာသာစကား|ဓနော]] *[[ပလောင်ဘာသာစကား|ပလောင်]] *[[ရီယန်ဘာသာစကား|ရီယန်]] *[[တိုင်းလွယ်ဘာသာစကား|တိုင်းလွယ်]] *[[ဝဘာသာစကား|ဝ]] | group2 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] | list2 = *[[အာခီးဘာသာစကား|အာခီး]] *[[အာခါဘာသာစကား|အာခါ]] *[[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]] *[[ကယ်ခိုဘာသာစကား|ကယ်ခိုကရင်]] *[[အင်းသားစကား|အင်းသား]] *[[လထာဘာသာစကား|လထာ]] *[[လားဟူဘာသာစကား|လားဟူ]] *[[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]] *[[ကယန်းဘာသာစကား|ကယန်း]] *[[ဖိန်းဘာသာစကား|ဖိန်း]] *[[ထားဝယ်စကား|တောင်ရိုး]] | group3 = [[တိုင်း-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်း-ကဒိုင်]] | list3 = *[[ဂုံရှမ်းဘာသာစကား|ဂုံရှမ်း]] *[[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်းလူ]] *[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] *[[တိုင်းနေဘာသာစကား|တိုင်းနေ]] | group4 = [[Hmong-Mien languages|Hmong-Mien]] | list4 = *[[မှောင်ညိုဘာသာစကား|မှောင်ညို]] }} | group10 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | list10 = *[[Kedah Malay|မလေး]] *[[မော်ကယ်ဘာသာစကား|မော်ကယ်]] *[[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကော]] *[[ထားဝယ်စကား|ထားဝယ်]] }} | group5 = [[လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား|သင်္ကေတဘာသာစကား]] | list5 = *[[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား|မြန်မာသင်္ကေတဘာသာစကား]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[Category:Asia language templates|မြန်မာ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ|ဘာသာစကား]] }} </noinclude> pg9i90pdm2z4bcmtbn8kc8xs973g6o2 0 72588 1048985 355259 2026-08-17T00:04:09Z Xqbot 1972 [[ကိန်းထွေး]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1048985 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကိန်းထွေး]] 6cpzionw9yibwz9biuixf7v0xcuuk8u 0 88936 1048997 741155 2026-08-17T04:30:44Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Michelin_siege_clermont.jpg|Michelin_siege_clermont.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Michelin siege clermont.jpg|]]. 1048997 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Compagnie Générale des Établissements Michelin SCA|logo=|image=|image_caption=Michelin headquarters in Clermont-Ferrand|type=[[Société en commandite par actions]]|industry=[[Automobile|Auto]] and truck parts|foundation={{start date and age|df=yes|1889|5|28}}|location_city=[[Clermont-Ferrand]]|location_country=France|area_served=Worldwide|key_people=[[Jean-Dominique Senard]] <small><br />([[General partnership|General partner]] and CEO)</small><br />[[Michel Rollier]]<br /><small>(chairman of the [[supervisory board]]) </small>|products=[[Tire]]s, travel assistance services|revenue={{decrease}} [[€]] 20.907&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="AR2016">{{cite web |url=http://www.michelin.com/eng/content/download/19246/428782/version/9/file/20170214_Michelin_Guide+des+resultats+annuels+2016_EN.pdf |title=Annual Results 2012 |accessdate=20 June 2017 |publisher=Michelin}}</ref>|operating_income={{increase}} € 2.692&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="AR2016" />|intl=yes|net_income={{increase}} € 1.667&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="AR2016" />|assets={{increase}} € 25.322&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="AR2016" />|equity=€ 10.646&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="AR2016" />|num_employees=112,800 <small>(2017)</small><ref name=AR2013>{{cite web|title=Annuel results 2016|url=http://www.michelin.com/eng/content/download/19246/428782/version/9/file/20170214_Michelin_Guide+des+resultats+annuels+2016_EN.pdf|website=Michelin.com}}</ref>|homepage={{URL|michelin.com}}}}'''မီချေးလင်း'''({{lang-en|Michelin}}၊{{IPA-fr|miʃlɛ̃|lang}}; full name: {{lang|fr|[[Société en commandite par actions|SCA]] Compagnie Générale des Établissements Michelin}}) မှာပြင်သစ်နိုင်ငံမှ တာယာအဓိက လုပ်ငန်းစုဖြစ်သည်။ကမ္ဘာ့ ဒုတိယအကြီးဆုံး တာယာထုတ်လုပ်ရာ​နေရာလည်းဖြစ်သည်။ အနီ​ရောင်နှင့်ပစိမ်း​ရောင် ခရီးသွားလမ်းညွှန်စာအုပ်များ၊ မီချေးလင်းကြယ်  တို့ဖြင့်လည်းနာမည်ကြီးသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Company-stub}} [[Category:တာယာ ထုတ်လုပ်သူများ]] ftnyo2rkxfbsgyhzny6pa5tqedjpgny 0 100599 1049043 937480 2026-08-17T10:55:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049043 wikitext text/x-wiki [[File:Myat Saw Nyi Naung Stupa.jpg|thumb|right|စေတီတော်]] '''မြတ်စောညီနောင်စေတီတော်''' သည် [[တောင်ငူမြို့နယ်]]ရှိ စေတီတော် တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့ရှိ [[စစ်တောင်းမြစ်]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ညီတော်စေတီနှင့် နောင်တော်စေတီတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="history">{{cite book |title=မြန်မာနိုင်ငံတခွင် ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= မဟာဝိဇ္ဇာစာပေ |location= ရန်ကုန်မြို့ |date= ဧပြီ ၁၉၆၈ |pages= ၁၈၁၊ ၁၈၂ }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== စူဠပုံ၊ မဟာပုံညီနောင်တို့က လျှောက်ထားသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သုနာပရန္တတိုင်းသို့ ကြွတော်မူ၏။ ထို့နောင် ပေါင်းလောင်းမြစ်ဖျားတွင် ရပ်တန့်ကာ ကြက်မင်းဖြစ်စဉ်အခါက ကျက်စားတော်မူသည့်နေရာဖြစ်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူ၏။ သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီးသည် အဇာတသတ်မင်း မြှုပ်နှံထားသည့် ဓာတ်တော်များကို ဖော်ထုတ်ကာ စေတီတော်တည်ရန် အကြီးအကဲတို့ကို ဓာတ်တော်များ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ထိုအခါ တောင်ငူဒေသရှိ မြတ်လှရွာ၊ စောလှရွာအုပ်၊ ကျောက်ဖားရွာအုပ်တို့သည် ဓာတ်တော်များကို ပူဇော်ခွင့် ရခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည့်နေရာတွင် စေတီတော်တည်ကာ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ ထည့်ခဲ့ကြသည်။<ref name="history"/> ==အမည်== အစ်ကိုဖြစ်သူ နောင်တော်မြတ်လှ (မြတ်လှရွာအုပ်) တည်သော နောင်တော်စေတီနှင့် ညီတော် စေလှ (စေလှရွာအုပ်) တည်စော စေတီတော်တို့ကို မြတ်စောညီနောင်စေတီတော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ မြတ်လှ၊ စောလှတို့၏ မိခင်တည်သည့် စေတီတော်ကိုမူ “မယ်တော်စေတီ” ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဦးရီးတော် ဦးကျောက်ဖားတည်ခဲ့သည့် စေတီတော်ကိုမူ “ရှင်ပင်ကျောက်ဖား” ဟု ခေါ်ခဲ့ရာမှ “ရှင်ပင်ကျောက်ဆောက်” ဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref group=မှတ်စု>သမလနှင့် ဝိမလညီနောင်တို့ တည်သည်ဟုလည်း မှတ်သားကြသည်။</ref><ref name="history"/> ==ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း== အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လည်သောအခါ မြတ်စောညီနောင်စေတီနှင့် ရှင်ပင်ကျောက်ဆောက်စေတီတို့ကိုလည်း ပြုပြင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name="history"/> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery widths="150px" heights="120px"> File:A place of Myat Saw NN.jpg|ဘုရားရှိ ရုပ်တုများ File:Myat Saw Nyi Naung Stupa.jpg|စေတီတော် File:Yin Pyin Taw at MSNN.jpg|ရင်ပြင်တော် File:Old Htee Taw Of MSNN.jpg|ထီးတော်အဟောင်း File:Wanna Theingi Mal Taw.jpg|ဝဏ္ဏသိင်္ဂီမယ်တော် </gallery> ==မှတ်စု== {{reflist|group=မှတ်စု}} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.91938188718815| 96.51554823706883|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 3vm6rsjppjsntvsa5n4hdu8mulyjxcq 0 118341 1048986 1048791 2026-08-17T01:38:25Z ~2026-40330-51 145831 /* အရာရှိချုပ်များ */ 1048986 wikitext text/x-wiki '''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။ ==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] |OTS(၇၇) |- |၂ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]] |DSA(၃၅) |- |၃ |[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] |DSA(၃၈) |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၂၉) |- |၅ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]] |DSA(၃၄) |} == စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] |DSA(၃၇) |- |၂ |[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ် |DSA(၃၇) |- |၃ |[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၄ |[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်လင်းမောင် |DSA(၃၇) |} == အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[စစ်ရေးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]] |DSA(၃၈) |- |၂ |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]] |DSA(၃၂) |- |၃ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပြည့်စုံလင်း |DSA(၄၀) |- |၄ |တပ်မ​တော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၅ |[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း |DSA(၃၈) |- |၆ |[[စစ်ဥပဒေချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင် |DSA(၃၂) |- |၇ |[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]] |DSA(၃၅) |- |၈ |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် |DSA(၃၈) |- |၉ |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း |DSA(၃၉) |- |၁၀ |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃) |- |၁၁ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၁၂ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းထူး |DSA(-) |- |၁၃ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |ဗိုလ်ချုပ် |DSA(-) |} == အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] |DSA(၂၉) ယခင် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |DSA(၃၆) ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၃ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၄ |အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |DSA(၂၂) ယခင် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၅ |အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီအတွင်းရေးမှူး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် |OTS(၆၆) ယခင် တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) |- |၆ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] ရဲချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင် |ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၇ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၈ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |၉ |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |တေဇ(၂၂) ယခင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက် |DSA(၃၉) |- |၂ |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး |တေဇ(၂၄) |- |၃ |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး |OTS(၉၄) |- |၄ |[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး |DSA(၄၁) |- |၅ |[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ထွန်းအောင် |ခေတ္တတိုင်းမှူး |- |၆ |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် |DSA(၄၀) |- |၇ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး |DSA(၄၂) |- |၈ |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် |DSA(၄၁) |- |၉ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် |DSA(၄၁) |- |၁၀ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် |– |- |၁၁ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဇော |DSA(၄၃) |- |၁၂ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ |DSA(၃၉) |- |၁၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး |OTS(၈၁) |- |၁၄ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် |DSA(၄၁) |} == အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း |DSA(၃၆) |- |၂ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ |OTC(၂၁) |- |၃ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး |OTS(၇၅) |- |၄ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုးမိုး |DSA(၃၇) |- |၅ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ) |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် |DSA(၃၆) |- |၆ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး) |ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် |OTS(၉၄) |- |၇ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း) |ဗိုလ်ချုပ် စန်းယုနိုင် |DSA(၃၄) |- |၈ |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) |- |၉ |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၀ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင် |OTS(၇၃) |- |၁၁ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် | |} == စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး |DSA(၃၃) |- |၂ |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း |DSA(-) |- |၃ |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင် |OTS(၇၉) |- |၄ |သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး |DSA(၃၄) |- |၅ |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ |OTS(၉၄) |- |၆ | [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> |DSA(-) |- |၇ |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး | |- |၈ |စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး) |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော် | |- |၉ |[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး |DSA(၃၃) |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၁ |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | |- |၁၂ | [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် | |- |၁၃ |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင် |DSA(၂၈) |- |၁၄ | [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး |OTC(၂၁) |- |၁၅ |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | |- |၁၆ |[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော် | |- |၁၇ |[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး |DSA(၃၆) |- |၁၈ |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း |OTS(၇၁) |- |၁၉ | [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး | |- |၂၀ |အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး | |- |၂၁ |[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၃၁) |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{တပ်မတော်}} g6iww3o4nh8ab68djgrrq53swgei9zq 0 218206 1048942 710470 2026-08-16T13:39:43Z Dr Lotus Black 31011 1048942 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = Miocene-Holocene, {{fossil range|23|0}} | image = Struthio Diversity.jpg | image_caption = သက်ရှိထင်ရှားမျိုးစိတ်နှစ်ခု၊ ဝဲမှယာသို့ [[ငှက်ကုလားအုတ်]] နှင့် [[ဆိုမာလီ ငှက်ကုလားအုတ်]] | type_species = ''[[ကားလ် လင်းနီးယပ်|Struthio camelus]]'' | type_species_authority = Linnaeus, 1758 | taxon = Struthio | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|Linnaeus]], 1758<ref name=Gray>Gray, G.R. (1855)</ref> | subdivision_ranks = မျိုးစိတ် | subdivision = * ?†''[[Struthio anderssoni|S. anderssoni]]'' * ?†''[[Struthio barbarus|S. barbarus]]'' * ?†''[[Short-toed ostrich|S. chersonensis]]'' <small>Short-toed ostrich</small> * ?†''[[Struthio epoasticus|S. epoasticus]]'' * ?†''[[Struthio kakesiensis|S. kakesiensis]]'' * ?†''[[Struthio karingarabensis|S. karingarabensis]]'' * †''[[အာရှ ငှက်ကုလားအုတ်|S. asiaticus]]'' <small>အာရှ ငှက်ကုလားအုတ်</small> * †''[[Struthio brachydactylus|S. brachydactylus]]'' * †''[[Struthio coppensi|S. coppensi]]'' * †''[[Struthio oldawayi|S. oldawayi]]'' * †''[[Struthio orlovi|S. orlovi]]'' * †''[[Struthio wimani|S. wimani]]'' * ''[[ဆိုမာလီ ငှက်ကုလားအုတ်|S. molybdophanes]]'' <small>ဆိုမာလီ ငှက်ကုလားအုတ်</small> * ''[[ငှက်ကုလားအုတ်|S. camelus]]'' <small>ငှက်ကုလားအုတ်</small> | synonyms = * †''Autruchon'' <small>Temminick 1840 fide Gray, 1841 (''[[nomen nudum]]'')</small> * †''Struthiolithus'' <small>Brandt 1873</small> * †''Megaloscelornis'' <small>Lydekker 1879</small> * †''Palaeostruthio'' <small>Burchak-Abramovich 1953</small> }} '''''ငှက်ကုလားအုတ်မျိုး''''' ({{lang-en|Ostrich}}) (''Struthio'') သည် [[အာဖရိကတိုက်မှ ငှက်ကုလားအုတ်ကြီးများ|အာဖရိက ငှက်ကုလားအုတ်ကြီး]] [[မျိုးစဉ်]]ရှိ [[ငှက်]]များ၏ [[မျိုးစု]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အဖွဲ့ဝင်များတွင် ငှက်ကုလားအုတ် ပါဝင်သည်။ ယင်းသည် [[ငှက်ကုလားအုတ်ပု]]၊ [[:en:Rhea (bird)|ရီးယာငှက်]]၊ [[ကီးဝီးငှက်]]တို့ပါဝင်သော မတူကွဲပြားသည့် မပျံသန်းနိုင်သောငှက်များအုပ်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတခုလည်းဖြစ်သည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးစိတ် ၂ ခု ရှိပြီး [[ငှက်ကုလားအုတ်]]နှင့် [[ဆိုမာလီ ငှက်ကုလားအုတ်]]တို့ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=Seagull Publishers:: K-8 segment {{!}} Books {{!}} Practice manuals|url=http://seagullpublishers.in/essential_grid/general-knowledge-7-6/|access-date=2020-11-11|language=en-US}}</ref> ယင်းတို့သည် [[အာဖရိကတိုက်]]၏ သက်ရှိထင်ရှား ကုန်းနေတိရစ္ဆာန်များထဲတွင် ဥအကြီးဆုံးဥသည့် မပျံသန်းနိုင်သောငှက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးများကို ကမ္ဘာအနှံ့ မွေးမြူကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယင်းတို့၏ အတောင်ပံများကို အလှဆင်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ အရေးပြားများကိုလည်း သားရေထုတ်ကုန်များအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးများကို အလေးလံဆုံးသော သက်ရှိထင်ရှားငှက်များအဖြစ် လူသိများသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ငှက်များ}} [[Category:ငှက်ကုလားအုတ်များ]] [[Category:မပျံသန်းနိုင်သော ငှက်များ]] {{Bird-stub}} pjspwvmj4s8j2sk2iygpqmgl8feegme 3 229692 1049008 883782 2026-08-17T08:06:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049008 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Myanmar Wik ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၄၊ ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) ==[[:သူခိုး]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါသည်။ ဤသည်မှာ [[:သူခိုး]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှာ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ထားခြင်းအတွက် အသိပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ [[WP:CSD#A1|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A1]] အရ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆောင်းပါးသည် အလွန်တိုတောင်းကာ ဖတ်ရှုသူအား စကားစပ် အနည်းငယ် သို့မဟုတ် လုံးဝ မပေးနိုင်ခြင်း အတွက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆောင်းပါးတိုများအတွက် စံသတ်မှတ်ချက်များအတွက် ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:Stub|Wikipedia:Stub]] ကို ဖတ်ရှုပါ။ ဆောင်းပါးများ၏ အကြောင်းအရာသည် [[Wikipedia:ထင်ရှားအရေးပါမှု|ထင်ရှားအရေးပါမှု]]ရှိရမည် ဖြစ်ပြီး [[WP:V|စိစစ်အတည်ပြုနိုင်ရန်]]အတွက် [[WP:RS|ခိုင်လုံသော အကိုးအကားများ]] ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း သတိပြုပါ။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:သူခိုး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-nocontext-notice --> [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၈၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) :[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|@Pho Sai]] ​အက်ဒမင် တို့အမြင် နှင့် မြန်မာဝီကီ မှာဤစာမျက်နှာ ကို ဖျက်ရန် သင့်တော်လျှင် ဖျက်ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၄၈၊ ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) ==[[:ညီမင်းညို]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} [[:ညီမင်းညို]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် အဆိုပြုထားပါသည်။ ဤသည်မှာ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#A7|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A7]] အရ ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆောင်းပါးသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၊ တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ချင်း၊ အဖွဲ့အစည်း (တီးဝိုင်းအဖွဲ့၊ ကလပ်၊ ကုမ္ပဏီ စသည်)၊ ဝက်ဘ်အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းအရာသည် ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပါခြင်းကို လက်ခံနိုင်လောက်အောင် ပြသနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#ဆောင်းပါးများ|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ]]ဖြင့် ဤသို့သော ဆောင်းပါးများသည် အချိန်မရွေး ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။ ကျေးဇူးပြု၍ [[WP:N|မည်သည့်အချက်များအား ထင်ရှားအရေးပါမှုအဖြစ် လက်ခံသည်]]ဆိုခြင်းအား ဖတ်ရှုပါ။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ညီမင်းညို|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-notability-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၂၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ==ကျောင်းအမည်== ဆက်သွယ်စကားလာပြောပေးလို့ ကျေးဇူးပါ။ ကျောင်းအမည်တွေက အကုန်လုံးတူနေတာမဟုတ်တော့ ဆောင်းပါးအမည်နောက်မှာ (မြို့နယ်) ထည့်ဖို့ အားလုံးမလိုဘူးလို့ ထင်တယ်။ အမည်တူနေတာ ထပ်နေတာတွေရှိရင်တော့ ကွင်းစကွင်းပိတ်နဲ့ မြို့နယ်အမည်ကို ထည့်ပေးလိုက်တယ်။ ကျောင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေကလည်း အတိုလေးတွေ ရေးနေပြီး ဝီကီမှာ ဆောင်းပါးအရေအတွက် တက်လာအောင် ရေးနေတာပါ။ တိုလွန်းလို့ ဆောင်းပါးတစ်ခုလို့တောင် ပြောလို့ မရပါဘူး။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၆၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) evag4buhrrx5p3ysqipjbrkhjvomk8m 0 280044 1048995 1048707 2026-08-17T03:56:35Z Salai Rungtoi 22844 /* ဩဂုတ် */ 1048995 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး (၁၉၃၆ မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] 0z9jp9ouim9tfgwjjfwkl2ghwjt8dt4 0 287869 1049022 1037828 2026-08-17T09:29:17Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1357062996|Austro-Tai languages]]" 1049022 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု|name=Austro-Tai|acceptance=under consideration|region=[[Southeast Asia]], [[East Asia]]|familycolor=Superfamily|family=proposed language family|child1=[[Austronesian languages|Austronesian]]|child2=[[Kra–Dai languages|Kra–Dai]]|glotto=none|glottoname=|glottorefname=|map=File:Austroneske jazyky.jpg|mapcaption=The historical distribution of Austronesian languages|map2=Taikadai-en.svg|mapcaption2=Distribution of the Tai–Kadai language family.<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|[[Kra languages|Kra]]}} {{legend|#DB4FFF|[[Kam–Sui languages|Kam–Sui]]}} {{legend|#B000A6|[[Be languages|Be]]}} {{legend|#80FF00|[[Hlai languages|Hlai]]}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|[[Northern Tai languages|Northern Tai]]}} {{legend|#FF4C00|[[Central Tai languages|Central Tai]]}} {{legend|#FF9D00|[[Southwestern Tai languages|Southwestern Tai]]}} {{Col-end}}}}'''ဩစထြို-တိုင်ဘာသာစကားများ''' ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဩစထြို'''-ထိုင်းဘာသာစကားများ''' ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ဩစတြီးယားနီးရှန်းဘာသာစကားများ နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်ဘာသာစကားများ]] ပါဝင်သည့် အဆိုပြုထားသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆက်စပ်အဆိုပြုချက်များတွင် Austric ( Wilhelm Schmidt in 1906) နှင့် Sino-Austronesian ( Laurent Sagart in 1990, 2005) တို့ ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။ == __LEAD_SECTION__ == {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု|name=Austro-Tai|acceptance=under consideration|region=[[Southeast Asia]], [[East Asia]]|familycolor=Superfamily|family=proposed language family|child1=[[Austronesian languages|Austronesian]]|child2=[[Kra–Dai languages|Kra–Dai]]|glotto=none|glottoname=|glottorefname=|map=File:Austroneske jazyky.jpg|mapcaption=The historical distribution of Austronesian languages|map2=Taikadai-en.svg|mapcaption2=Distribution of the Tai–Kadai language family.<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|[[Kra languages|Kra]]}} {{legend|#DB4FFF|[[Kam–Sui languages|Kam–Sui]]}} {{legend|#B000A6|[[Be languages|Be]]}} {{legend|#80FF00|[[Hlai languages|Hlai]]}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|[[Northern Tai languages|Northern Tai]]}} {{legend|#FF4C00|[[Central Tai languages|Central Tai]]}} {{legend|#FF9D00|[[Southwestern Tai languages|Southwestern Tai]]}} {{Col-end}}}}'''ဩစထြို-တိုင်း သာစကားများ''' ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဩစထြို'''-ထိုင်းဘာသာစကားများ''' ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ဩစတြီးယားနီးရှန်းဘာသာစကားများ နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ကရာ-ဒိုင်ဘာသာစကားများ]] ပါဝင်သည့် အဆိုပြုထားသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဆက်စပ်အဆိုပြုချက်များတွင် Austric ( Wilhelm Schmidt in 1906) နှင့် Sino-Austronesian ( Laurent Sagart in 1990, 2005) တို့ ပါဝင်သည်။ mw3g8ksewscx6qjpry326lhrkbk05yi 1049024 1049022 2026-08-17T09:37:01Z Chenzeyan29 141880 1049024 wikitext text/x-wiki '''ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ''' (အင်္ဂလိပ်: Austro-Tai) သို့မဟုတ် '''ဩစထြို-ထိုင်း ဘာသာစကားများ''' (အင်္ဂလိပ်: Austro-Thai languages) သည် [[ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားမိသားစု]] (Austronesian) နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု]](တိုင်း-ကဒိုင်) တို့အကြား မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုရှိသည်ဟု အဆိုပြုထားသော အလွန်ကျယ်ပြန့်သည့် မဟာ ဘာသာစကားမိသားစုကြီး ဖြစ်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု | name = ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ<br/>Austro-Tai | acceptance = စိစစ်ဆွေးနွေးဆဲ (Under consideration) | region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အရှေ့အာရှ]] | familycolor = Superfamily | family = အဆိုပြု ဘာသာစကားမိသားစု (Proposed superfamily) | child1 = [[ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုနီးရှန်း]] (Austronesian) | child2 = [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] (Kra–Dai) | glotto = none | glottoname = | glottorefname = | map = File:Austroneske jazyky.jpg | mapcaption = ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ၏ သမိုင်းဝင် ပျံ့နှံ့ပုံ | map2 = Taikadai-en.svg | mapcaption2 = ခရာ-ဒိုင် (တိုင်း-ကဒိုင်) ဘာသာစကားမိသားစု ပျံ့နှံ့ပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|[[Kra languages|ခရာ (Kra)]]}} {{legend|#DB4FFF|[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေး (Kam–Sui)]]}} {{legend|#B000A6|[[Be languages|ဘဲ (Be)]]}} {{legend|#80FF00|[[Hlai languages|လှိုင် (Hlai)]]}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|[[Northern Tai languages|မြောက်ပိုင်း တိုင်း]]}} {{legend|#FF4C00|[[Central Tai languages|ဗဟိုပိုင်း တိုင်း]]}} {{legend|#FF9D00|[[Southwestern Tai languages|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်း]]}} }} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ]] [[Category:ဘာသာစကားမိသားစုများ]] daemx78brf2qi8ky805ljce2iortbs3 1049025 1049024 2026-08-17T09:38:28Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1049025 wikitext text/x-wiki '''ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ''' (အင်္ဂလိပ်: Austro-Tai) သို့မဟုတ် '''ဩစထြို-ထိုင်း ဘာသာစကားများ''' (အင်္ဂလိပ်: Austro-Thai languages) သည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားမိသားစု]] (Austronesian) နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု]](တိုင်း-ကဒိုင်) တို့အကြား မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုရှိသည်ဟု အဆိုပြုထားသော အလွန်ကျယ်ပြန့်သည့် မဟာ ဘာသာစကားမိသားစုကြီး ဖြစ်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု | name = ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ<br/>Austro-Tai | acceptance = စိစစ်ဆွေးနွေးဆဲ (Under consideration) | region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အရှေ့အာရှ]] | familycolor = Superfamily | family = အဆိုပြု ဘာသာစကားမိသားစု (Proposed superfamily) | child1 = [[ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုနီးရှန်း]] (Austronesian) | child2 = [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] (Kra–Dai) | glotto = none | glottoname = | glottorefname = | map = File:Austroneske jazyky.jpg | mapcaption = ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ၏ သမိုင်းဝင် ပျံ့နှံ့ပုံ | map2 = Taikadai-en.svg | mapcaption2 = ခရာ-ဒိုင် (တိုင်း-ကဒိုင်) ဘာသာစကားမိသားစု ပျံ့နှံ့ပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|[[Kra languages|ခရာ (Kra)]]}} {{legend|#DB4FFF|[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေး (Kam–Sui)]]}} {{legend|#B000A6|[[Be languages|ဘဲ (Be)]]}} {{legend|#80FF00|[[Hlai languages|လှိုင် (Hlai)]]}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|[[Northern Tai languages|မြောက်ပိုင်း တိုင်း]]}} {{legend|#FF4C00|[[Central Tai languages|ဗဟိုပိုင်း တိုင်း]]}} {{legend|#FF9D00|[[Southwestern Tai languages|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်း]]}} }} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ]] [[Category:ဘာသာစကားမိသားစုများ]] taeiui9sz94qppvhllmdmi381dgdcs5 1049026 1049025 2026-08-17T09:39:39Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1049026 wikitext text/x-wiki '''ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ''' (အင်္ဂလိပ်: Austro-Tai) သို့မဟုတ် '''ဩစထြို-ထိုင်း ဘာသာစကားများ''' (အင်္ဂလိပ်: Austro-Thai languages) သည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားမိသားစု]] (Austronesian) နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု]](တိုင်း-ကဒိုင်) တို့အကြား မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုရှိသည်ဟု အဆိုပြုထားသော အလွန်ကျယ်ပြန့်သည့် မဟာ ဘာသာစကားမိသားစုကြီး ဖြစ်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု | name = ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ<br/>Austro-Tai | acceptance = စိစစ်ဆွေးနွေးဆဲ (Under consideration) | region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အရှေ့အာရှ]] | familycolor = Superfamily | family = အဆိုပြု ဘာသာစကားမိသားစု (Proposed superfamily) | child1 = [[ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုနီးရှန်း]] (Austronesian) | child2 = [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] (Kra–Dai) | glotto = none | glottoname = | glottorefname = | map = File:Austroneske jazyky.jpg | mapcaption = ဩစထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ၏ သမိုင်းဝင် ပျံ့နှံ့ပုံ | map2 = Taikadai-en.svg | mapcaption2 = ခရာ-ဒိုင် (တိုင်း-ကဒိုင်) ဘာသာစကားမိသားစု ပျံ့နှံ့ပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|[[Kra languages|ခရာ (Kra)]]}} {{legend|#DB4FFF|[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေး (Kam–Sui)]]}} {{legend|#B000A6|[[Be languages|ဘဲ (Be)]]}} {{legend|#80FF00|[[Hlai languages|လှိုင် (Hlai)]]}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|[[Northern Tai languages|မြောက်ပိုင်း တိုင်း]]}} {{legend|#FF4C00|[[Central Tai languages|ဗဟိုပိုင်း တိုင်း]]}} {{legend|#FF9D00|[[Southwestern Tai languages|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်း]]}} }} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဩစထြို-တိုင်း ဘာသာစကားများ]] [[Category:ဘာသာစကားမိသားစုများ]] 4k68pwx79vc02f0srfqgwnhimoh8zi9 0 289646 1049021 1047151 2026-08-17T09:16:40Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1049021 wikitext text/x-wiki '''မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း''' (မူလအမည်: '''အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း''' / '''ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်သင်တန်းကျောင်း''') သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာ၊ [[မဟာဂီတ]]၊ [[ကဗျာလွတ်အက]] နှင့် အကအနုပညာများကို စနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးရန် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အစဉ်အလာကြီးမားသည့် သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရတနာပုံနေပြည်တော် ခေတ်ကာလ ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့သော [[မဟာဂီတ]] အပါအဝင် ပညာများသည် ပါတော်မူပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့၏ သူ့ကျွန်လက်အောက်တွင် နိမ့်ပါးဆုံးရှုံးသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် [[မန္တလေး]]မြို့ခံ ပညာရှိကြီးများက ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[မဟာဂီတအသင်း]] ကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး လေ့လာလိုက်စားသူများ ညှိနှိုင်းလေ့ကျင့်ရန်နှင့် လူငယ်များ ပညာအမွေ ဆက်ခံနိုင်ရန်အတွက် မဟာဂီတသင်တန်းကျောင်းကို တာရဲတန်းရပ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးဆောင်သူ ဆရာများ ကိုယ်တိုင် စရိတ်ရှာဖွေ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသဖြင့် ရေရှည် မရပ်တည်နိုင်ဘဲ ပိတ်လိုက်ရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် [[ပြည်တော်သာ ညီလာခံ]] ကျင်းပသောအခါ [[မြို့မတူရိယာအသင်း]] အပါအဝင် မန္တလေး အနုပညာရှင်များက အားတက်သရော ကူညီခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] က ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲ၌ ဘာအကူအညီများ လိုအပ်ပါသနည်းဟု မေးမြန်းစဉ် ဆရာကြီး [[ဦးဘကလေး]] အပါအဝင် ပညာရှိကြီးများက မန္တလေးတွင် ဖွင့်လက်စ မဟာဂီတသင်တန်းလေး ဆက်ဖွင့်ရန် စရိတ်လိုအပ်နေပါသည်ဟု ရိုးသားစွာ တင်ပြခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က ပိုမိုကျယ်ပြန့် အဆင့်မြင့်သော အနုပညာကျောင်း ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးအား ချက်ချင်း တာဝန်ပေးခဲ့သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး၏ အစီအစဉ်ကို [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]]၊ [[ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး]] နှင့် [[ဦးစိန်ညွှန့်]] တို့က ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းအမည်ကို မြန်မာပညာရှိ ဆရာကြီး [[ဦးဖိုးလတ်]] က "ပန်တျာ" ဟူသော စကားလုံးကို ရွေးချယ်ပေးသဖြင့် '''"နိုင်ငံတော် အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း"''' ဟု သတ်မှတ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ၈၃ လမ်း၊ ၃၄ လမ်းနှင့် ၃၅ လမ်းကြား၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ [[ဦးစိန်ညွှန့်]] ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မူလနေရာထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း အဆင်ပြေသည့် လက်ရှိနေရာဖြစ်သော အရှေ့ကျုံးလမ်း ([[၆၆ လမ်း]]) သို့ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းရွှေ့ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == စီမံအုပ်ချုပ်သူများနှင့် ပထမဆုံး နည်းပြဆရာများ == မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ရာတွင် စီမံအုပ်ချုပ်ရန် အောက်ပါ မြန်မာပညာရှိကြီး လေးဦးက ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည် - * [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]] (မြန်မာပညာရှိကြီး) * [[ဦးခင်မောင်ဒွေး]] ([[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]]၏ မြေး၊ မဟာဂီတပညာရှင် ရှေ့နေကြီး) * [[စည်သူမောင်မောင်ကျော်]] (မြန်မာပညာရှိကြီး) * [[ဇေယျာမောင်]] (ခေါ်) [[ဦးကိုလေး]] ([[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး) ဒီပညာရှင်ကြီး လေးယောက်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပထမဦးဆုံး သင်တန်းနည်းပြဆရာများကို အထပ်ထပ်စိစစ် ဆန်ခါတင် ပြိုင်ဘက်မရှိ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည် - * '''အမျိုးသား အက''' - [[မင်းသားရွှေဒေါင်းညို]] (ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်) * '''ကြိုးတပ်တူရိယာ''' - [[ဦးကြွယ်]] နှင့် [[ဦးချစ်ထွေး]] * '''အမျိုးသား အဆို''' - [[ဆရာထူး]] * '''အမျိုးသမီး အဆို''' - [[လှကလေးစိန်]] (အငြိမ့်မင်းသမီး) * '''စန္ဒရားနှင့် ပတ္တလား''' - [[ဆရာဘကလေး]] * '''စောင်းကောက်''' - [[ဒေါ်မေ]] * '''ပန်းချီ''' - [[ဦးဘသက်]] နှင့် [[ဦးအေးကျော်]] == အမျိုးသမီးအက နှင့် ကဗျာလွတ်အက တီထွင်ခြင်း == အမျိုးသမီး အကသင်တန်းအတွက် နည်းပြရွေးချယ်ရာတွင် မင်းသား [[ဗန္ဓုလဘသာ]] ၏ ဇနီး မင်းသမီး [[အောင်ညွှန့်မေ]]၊ [[ဗဟိုရ်စည်မမြကလေး]]၊ [[လှကလေးစိန်]] နှင့် [[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] တို့ ယှဉ်ပြိုင်ကြရသည်။ လူကြီးမင်းများ အကြိမ်ကြိမ် စဉ်းစားပြီးနောက် နန်းတွင်းအစဉ်အဆက် မင်းသမီးအက ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည့် မင်းသမီးကြီး [[ဒေါ်ထွေးလေး]] ၏ လက်ရင်းတပည့်၊ နန်းတွင်း အီနောင်မင်းသား [[ကိုစံတုတ်]] က ကန်ကူ-လက်လှည့် နန်းတွင်းအကများ သင်ကြားပေးခဲ့သည့် အကမင်းသမီး '''[[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]]''' ကို အငြင်းအပွားမရှိ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ဂီတမယ် [[လှကလေးစိန်]] ကိုမူ အမျိုးသမီးအဆို နည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးပန်တျာတွင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း အမျိုးသမီးအက နည်းပြဖြစ်လာချိန်၌ အမျိုးသမီး အကသင်ရိုး မရှိသေးပေ။ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ် သို့မဟုတ် အပျိုတော်အက သင်ရမလို ဖြစ်နေချိန်တွင် ဗုံလေးလုံးသံစဉ် အခြေခံဖြင့် အမျိုးသမီး ကကွက်များကို ရွာစား [[စိန်လှမောင်]] အား ဒိုးချက် ဒိုးကွက်များ မှတ်သားခိုင်းပြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်း က တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုကကြိုးကကွက်များကို ထိုစဉ်က ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး [[ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး]] က '''[[ကဗျာလွတ်အက]]''' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဆင့်ဆင့် === မန္တလေးပန်တျာကျောင်း၏ ၃ နှစ် ပညာသင်ကြားမှုအတွက် အမျိုးသမီးအက သင်ရိုးများကို ဒေါ်ဩဘာသောင်းက စနစ်တကျ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည် - * '''ပထမနှစ်''' - ကဗျာလွတ် ပထမအဆင့် (၂၅ ကွက်) - အခြေခံ စည်းဝါးများနှင့် ကပြနိုင်သော အခြေခံအကများနှင့် သီချင်းတေးသွား သရုပ်ဖော် ကကြိုးကကွက်များ။ * '''ဒုတိယနှစ်''' - ကဗျာလွတ် ဒုတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်) - အရုပ်ကြိုးအကများကဲ့သို့ ကနိုင်သည့် ကကြိုးများကို အခြေခံထားသော တီးလုံး တေးသွားများ။ * '''တတိယနှစ်''' - ကဗျာလွတ် တတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်) - ဖြိုးဖြိုးဖျပ်ဖျပ် သွက်သွက်လက်လက် ကပြနိုင်မည့် အငြိမ့်ကကြိုးများ။ ဤကဗျာလွတ် ၇၅ ကွက်ကို ကျွမ်းကျင်ပါက မြန်မာသီချင်း မည်သည့်စည်းဝါးနှင့်မဆို ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ === ဂုဏ်ထူးတန်း (Master) အတွက် တီထွင်မှု === နောင်တစ်ချိန် ပန်တျာကျောင်းတွင် ဂုဏ်ထူးတန်း ခေါ် မာစတာ (Master) တန်းများ တိုးချဲ့ပါက အဆင်သင့် ဖြစ်နေစေရန်အတွက် အဆင့်မြင့် ကကြိုးကကွက် နောက်ထပ် နှစ်ဆင့်ဖြစ်သည့် '''ကဗျာလွတ် စတုတ္ထအဆင့်''' (၂၅ ကွက်) နှင့် '''ပဉ္စမအဆင့်''' (၂၅ ကွက်) တို့ကို ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းက ထပ်မံတီထွင်ခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း ကကွက် '''၁၂၅ ကွက်''' ရှိလာခဲ့သည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အကနည်းပြဆရာမ အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူ၍ အကအကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ယူစဉ် ကျောင်းတွင် မသင်ကြားရသေးသော အဆိုပါ စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမအဆင့် ကကွက်များကို သူ၏ နောက်ဆုံးတပည့် ဖြစ်သူ '''[[ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်]]''' (၁၉၆၃ တွင် ပန်တျာကျောင်း စတက်ပြီး ၁၉၆၆ တွင် သင်တန်းဆင်းသူ) အား မိမိအိမ် (၃၁ လမ်း) တွင် ခေါ်ထား၍ လက်ပူးလက်ကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ == ရွှေရတနာ အငြိမ့် အတွေ့အကြုံ == ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် တပည့်ဖြစ်သူ မခင်ဝင်းနွယ်အား ပြင်ပအနုပညာလောက၊ ပရိသတ်နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး အတွေ့အကြုံများ ရရှိစေလိုသဖြင့် မိဘများဖြစ်သော အဘ ဦးပေါ်လူ တို့ထံ ခွင့်တောင်းကာ [[ကိုကြည်ကိုကြူး]] ထောင်သည့် '''"ရွှေရတနာ အငြိမ့်"''' တွင် တစ်ရာသီ (၆ လခန့်) မင်းသမီးအဖြစ် ကပြစေခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရွှေရတနာ အငြိမ့်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သီချင်းများမှာ - * '''ရှေ့ထွက်မင်းသမီး''' - ခေတ်ပြိုင် ပန်တျာဆင်း တင်တင်မြင့် နှင့် မခင်ဝင်း (ခေတ်ဆန်းအမည်: ခLoc မခင်ဝင်းနွယ်၊ ထိုစဉ် အသက် ၁၇-၁၈ နှစ်) ** ''မခင်ဝင်းနွယ်၏ အငြိမ့်သီချင်း (ဆရာထာ ရေးသား)'' - "ခင်ဝင်းနွယ် အပျိုကြီးဖြစ်မှာ နောင်တစ်နှစ်မှ ပိုးကြပန်းကြပါ" * '''အလယ်ထွက်မင်းသမီး''' - ရွှေမန်းသူ မြင့်မြင့်သန်း ** ''မြင့်မြင့်သန်း၏ အငြိမ့်သီချင်း'' - "မြင့်မြင့်သန်းကို အားပေးကြတဲ့ လုပ်သားပြည်သူတွေ မရသေးသော စည်းစိမ္ဥစ္စာ ရတနာရွှေငွေ ဒီရေအလားတိုးပါစေ၊ စိန်တွေ ကျောက်တွေ ထွန်းတောက်ပါစေ" ** ''မြင့်မြင့်သန်း အကသီချင်း'' - "မြင့်မြင့်သန်း အငြိမ့် ကရာတွင်၊ မောင် နောက်က လိုက်လို့ပင် စက်ဘီးအုပ်ကြီးနဲ့ ဘာဂျာမှုတ်ကာ တမင်၊ မောင့်ကို နာမည်ပေးလိုက်ချင် အရမ်းကဲတဲ့ လမ်းသူရဲ ခေါ်မယ်ရှင်" * '''ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး''' - ယုဆန်းကြည့် (ရန်ကုန်မင်းသမီး) ** ''ယုဆန်းကြည့်၏ အငြိမ့်သီချင်း'' - "မင်္ဂလာရှိသော လူထုအပေါင်းနဲ့ မိတ်ဆက်လာပါပြီ။ ကျွန်မ ယုဆန်းကြည့် အရွယ်ရောက်လို့ အပျိုကြီးဖြစ်လာပြီ၊ ရှာပုံတော် ပန်းလျလို့ မောင်နဲ့ မယ်နဲ့ နှစ်ယောက်သား ချစ်ချင်သည်၊ သူများတွေ ပြောကြတာက ယုဆန်းကြည့် အသက်ငယ်လွန်းသည်၊ အို.. ရှင် စိတ်ဆိုးတော့မည် ဒါမျိုးတော့ ပျိုက မကြိုက်ပါအတည် ဒေါ်ဒေါ်ကြည့် ဒေါ်ဒေါ်ကြည့် မောင်တို့ ချစ်တဲ့ မမဒေါ်ဒေါ်ကြည့် .." * '''လူရွှင်တော်များ''' - ကြယ်နီ (မြို့တော်သိန်းအောင်ဇာတ်မှ)၊ စိန်ဝင်း (ဦးစိန်ဝင်း - အတည်အခန့်ကို ရယ်စရာဖြစ်အောင် ဟာသလုပ်သူ)၊ အောင်မိုး (ခပ်သွက်သွက် လူငယ်လူရွှင်တော်) * '''အငြိမ့်မန်နေဂျာ''' - လူရွှင်တော် ဦးစိန်ဝင်း == ကဗျာလွတ်အက မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် သမိုင်းဖြစ်စဉ် == ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ သမ္မတအိမ်တော်ဝင်းအတွင်း ကျင်းပသော [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲသို့ တက်ရောက်ရန် ချက်ချင်းကြေးနန်းရိုက် ခေါ်ယူသဖြင့် မိတ္ထီလာတွင် ရွှေရတနာအငြိမ့်နှင့် ကပြနေသော မခင်ဝင်းနွယ်သည် မန္တလေးသို့ ပြန်လာပြီး ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းနှင့်အတူ ရန်ကုန်သို့ ဆင်းခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါပွဲသို့ ရန်ကုန်သို့ ခေတ္တရောက်ရှိနေသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[ဦးသန့်]] လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ တပည့် မခင်ဝင်းနွယ် ကပြခဲ့သော ကဗျာလွတ်အကများကို [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ([[ဦးနေဝင်း]]) က စိတ်ဝင်စားစွာ မေးမြန်းခဲ့ရာ ဒေါ်ဩဘာသောင်းက "ဒါ မြန်မာအမျိုးသမီးအက အခြေခံတွေပဲ။ ဒီအခြေခံတွေတတ်ရင် မြန်မာသီချင်း ဘယ်စည်းဝါးမဆို ကလို့ရတယ်" ဟု ဖြေကြားခဲ့သဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌကြီးက "ဟုတ်ပြီ။ ကျွန်တော်လိုချင်တာ ဒါပဲ" ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်စဉ်များ - * '''၁၄-၃-၆၇''' - မခင်ဝင်းနွယ်ကို မန္တလေး အနုပညာ၊ ပန်တျာနှင့် အကကျောင်းတွင် အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ * '''၁၉၆၇ ဧပြီ''' - တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ က ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ်အက ၅ အဆင့်၊ ကကွက် ၁၂၅ ကွက်ကို ဓာတ်ပုံ၊ ပန်းချီ၊ ရုပ်ရှင်တို့ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်၍ သင်ရိုးအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် နှုတ်မိန့်ပေးခဲ့သည်။ * '''၂၆-၄-၆၇''' - ရန်ကုန်မြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုရိပ်မြုံဝင်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီခန်းမ၌ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း စတင်ခဲ့သည်။ * '''၁၉-၆-၆၇''' - မခင်ဝင်းနွယ်ကို ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၁ (၁) အရ ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်အဖွဲ့တွင် "ကဟန်ပြအမျိုးသမီး" အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ * '''၂၉-၆-၆၇''' - ကဗျာလွတ်ကကွက်များကို ပန်းချီကောက်ကြောင်းဖြင့် မှတ်တမ်းတင်စဉ် ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကျန်းမာရေးကို အကြောင်းပြ၍ မန္တလေးသို့ ပြန်စေခဲ့သည်။ * '''၁-၈-၆၉''' - မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းကို ပြန်လည်ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ * '''၁၄-၈-၆၉ မှ ၂၃-၈-၆၉''' - သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အစည်းအဝေးများ ကျင်းပရန်အတွက် အကြောင်းပြကာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခေတ္တ ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ === မှတ်တမ်းတင်လုပ်ငန်း ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်း === ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လအထိ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတို့တွင် ကဗျာလွတ်အက ၁၂၅ ကွက်လုံးကို စုဆောင်းရိုက်ကူးခဲ့ရာ ရရှိခဲ့သော မှတ်တမ်းများမှာ - * '''ပန်းချီကောက်ကြောင်း''' - ၁,၆၁၇ ပုံ * '''ဓာတ်ပုံများ''' - ပထမအဆင့် (၂၈၅ ပုံ)၊ ဒုတိယအဆင့် (၅၁၆ ပုံ)၊ တတိယအဆင့် (၉၃၆ ပုံ)၊ စတုတ္ထအဆင့် (၁,၅၅၄ ပုံ)၊ ပဉ္စမအဆင့် (၁,၃၉၃ ပုံ) - စုစုပေါင်း ၄,၆၈၄ ပုံ * '''ရုပ်ရှင်ဖလင်''' - ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ အကြမ်းရိုက်ကူးထားသော ဖလင်များ သို့သော်လည်း စာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ ဓာတ်ပုံနှင့် ပန်းချီပုံများ စိစစ်ခြင်း၊ စီစဉ်ခြင်းနှင့် အချောသပ် စာအုပ်ပြုစုခြင်းများကို ဆက်လက် မဆောင်ရွက်တော့ဘဲ ဒေသစွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ အာဃာတများကြောင့် မှတ်တမ်းတင် လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် မပြီးပြတ်ဘဲ ရပ်ဆိုင်းသွားသည့် လုပ်ငန်းအပေါ် စိတ်မကောင်းခြင်းကြီးစွာ ခံစားရပြီး ၁၃-၁-၇၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာသည်။ == ကြည့်ရှုရန် အခြားများ == * [[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] * [[ကဗျာလွတ်အက]] * [[မဟာဂီတ]] * [[ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်]] * [[မန္တလေးမြို့]] == ကိုးကား == * မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း သမိုင်း မှတ်တမ်းများ။ * "သူတို့အိမ် (၄၀) - မန်းပန်တျာ အစ" သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] dmhu3e61nmb8zdh569ip7aglx1a2hzx 0 290514 1048941 1048790 2026-08-16T13:29:09Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1048941 wikitext text/x-wiki '''ရွှေမိုးညို''' သည် [[နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] ရေးစပ်ခဲ့သည့် နာမည်ကျော် [[မြန်မာ့သီချင်း|မြန်မာသီချင်း]]တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ မူရင်းသီချင်းကို [[လေဘာတီမမြရင်]] က သီဆိုခဲ့ပြီး [[လက်ဝဲသုန္ဒရ]] ၏ [[မဲဇာတောင်ခြေ]] [[ရတု]] စာသားများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်း ပြန်ဆိုကြသောအခါ ထိုရတုစာသားများ ပါဝင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ ယခုအခါ အစအနပင် ကျန်ရစ်ပုံ မပေါ်တော့ပေ။ == နောက်ခံသမိုင်း == [[နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] သည် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] တွင် ၇ နှစ်ခန့်နေထိုင်ခဲ့ပြီး [[တီးဝိုင်း]] ထောင်ခြင်း၊ [[မြန်မာညွန့်ဦးချစ်မောင်]] နှင့် [[အငြိမ့်]] ထောင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ [[မြန်မာ့အဆွေ အေဝမ်း|မြန်မာ့အဆွေအေဝမ်း]] ကုမ္ပဏီတွင် သီချင်းများ ရေးစပ်ပေးခဲ့ပြီး [[ဇီးကွက်ကိုဖေသက်]] နှင့် [[ဇာတ်]] ထောင်ခဲ့သည်။ [[ကိုလံပီယာ]] ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ဓာတ်ပြားများ သွင်းယူခဲ့သည်။ ကိုလံပီယာတွင် ဓာတ်ပြားများသွင်းပြီး ရောင်းကောင်းသောအခါ ဓာတ်ပြားသွင်းခကို ဆရာတင်က တိုး၍တောင်းရာ ကုမ္ပဏီက မပေးသဖြင့် အငြင်းပွားပြီး အဆင်မပြေ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဆရာတင်၏ "ပုလိပ်နှင့် သပိတ်" သီချင်းကြောင့် ကိုလံပီယာနှင့် [[ရိုးကုမ္ပဏီ]] တို့ကို [[အင်္ဂလိပ်အစိုးရ]] က အပြစ်တင်သောအခါ ဆရာတင်က ''"မြန်မာတယောက်အနေနှင့် ဒီလောက်တော့ ရေးရမှာပေါ့"'' ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီနှင့် ကွဲကာ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ပြန်မည်သည့်ဆဲဆဲ [[ဝိတိုရိယ ပန်းခြံ]] (ယခု [[မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံ|ဗန္ဓုလပန်းခြံ]]) အတွင်း၌ အင်္ဂလိပ်တီးဝိုင်းက ဖျော်ဖြေတီးမှုတ်နေသည်ကို မြင်တွေ့ပြီး "ရွှေမိုးညို" သီချင်းကို ရေးကာ ကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သေးသည်။ မန္တလေးရောက်မှ ထိုသီချင်းကို လေဘာတီမမြရင် သီဆိုရန် ပေးလိုက်ရာ မမြရင် သီဆိုသည့်အခါ လူကြိုက်များခဲ့သည့် သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == သီချင်းစာသားများ == === လေဘာတီမမြရင် ဆိုသော မူရင်း ရွှေမိုးညို === : မိုး တွေက ညို ရွာမလိုလို နဲ့ : ဟိုနန်းတော် ရှေ့ကို ညွှန်းရမဲ့ သဏ္ဍာန်ပုံလို လွမ်းတာ နဲ့ အသံကုန် ဆို : ညွှန်းရမဲ့ သဏ္ဍာန်ပုံလို ရန်ကုန်မြို့ အတွင်း ကိုယ့်သီချင်းကလေးကိုယ် : တွေး လို့ ဆို အို ရွှေမိုးညို တသိန်းမကတန်တဲ့ လယ်ကဇင်းမှာလ : စိမ်းမှရောင်ခြယ် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ခုနေများ သီချင်း သံပြိုင်ဆို : ပတ် ဗေ တိုး ဗုံ အို ရွှေ မိုး ညို ဟို တောင်စဉ်နယ်မှာလေ ကြာပင် ကြာဝါတွေက ပေါပါဘိသနဲ့ : တို့ မယ်ရင် ရေ လာရင်လာပါတော့ရယ် လို့ ခုနေများ သီချင်း သံပြိုင်ဆို : ပတ် ဗေ တိုး ဗုံ အို ရွှေ မိုး ညို : ပွဲခါညောင်ရေ သွန်းမြဲပေတည်း : ရိုသေသဒ္ဓါငယ် မဲဇာရပ်သူ ကျွန်မတို့ အပေါင်းတစု၊ တောင်းဆုယူမည် မျော်သူမျှော်လင့် : မျော်သူမျှော်လင့် ရွှေဂူတော်ရင့် ရှုတိုင်းတင့်သား မိုးမြင့်သီခေါင် ရီမှောင်ပိတ်ဖုံး တတောင်လုံးသာ : စ၍ဆိုင်းသော် တောင်တိုင်းကာ၍ ဝန်းကာငယ်ဝေ့ တောင်ငွေ့ဝေဝေ ဝေဝေ : စီးထွေထွေ နှင့် လေပြင်းရောရာ မိုးမပါဘဲ သံဝါဖြောက်ဖြောက် ဆီးနှင်းပေါက်လို : မိုးပေါက်ငယ်မှ လွန်ပြင်းထန်သည် : မန္တလေး ကျွန်မတို့ မန္တလေး ချမ်း အေး ပူ အိုက် : လိုက်ခဲ့ရမယ် အောက်သူတွေ မဆို ရန်ကုန် မပြတ်နေပါတယ် နတ်ပြည်ကြီးပါပဲ ဆိုကြပါစို့ : သို့ပေမဲ့ ကိုယ့်မြို့ကိုယ်တော့ လွန်းမိတယ် ရိုးရိုးပဲဆို : ဟို ပန်းခြံ အတွင်းဝရိန် အင်္ဂလိပ် ဘင်သံတွေ လေချိုချို : ကျုပ်တို့ ဗေတို့ဗုံလောက်တော့ နားထဲ မစွဲပါအကို အို ရွှေ မိုး ညို === ယခုခေတ်နောက်ပိုင်း ပြန်ဆိုကြသော ရွှေမိုးညို === : မိုး တွေ..ကညို ရွာ မလိုလို နဲ့ ဟို..နန်းတော်ရှေ့သို့ ညွှန်းရမယ့် သဏ္ဍန် ပုံလို လွမ်းကာနဲ့ အသံကုန်ဆို ရန်ကုန်မြို့ အတွင်း ကိုယ့်သီချင်းလေးကို ရေး လို့ဆို ရန်ကုန်မြို့အတွင်း ကိုယ့်သီချင်းလေးကို ရေးလို့ ဆို ဟိုတောင်စဉ်နယ်မှာလေ ကြာဖြူကြာဝါတွေက ပေါပါဘိသနှယ် တို့ မောင်တင်ရေ... လာရင် လာပါတော့ ရယ်လို့ ကောက်စိုက်သမလေးတွေက သီချင်းသံပြိုင်ဆို (ပတ်ဗေတိုးဗုံ) အို ရွှေ.. မိုး..ညို : မန္တလေး ရွှေမန္တလေး ချမ်းအေးပူအိုက် အောက်သူတွေလိုက်ခဲ့ရမယ် မောင်တင်မဆို : မန္တလေး ကျုပ်တို့ရွှေမန္တလေး ချမ်းအေး ပူအိုက် အောက်သူတွေလိုက်ခဲ့ရမယ် မောင်တင်မဆို ရန်ကုန် မှာ မပြတ်နေချင်ပါတယ် နတ်ပြည်ကြီးလို့ ဆိုကြကုန်ရဲ့ သို့ပေမယ့် ကိုယ့်မြို့ကိုယ့်တော့ လွမ်း သေးတယ်ရိုးရိုးပဲဗျို့ ဟိုပန်းခြံ အတွင်းဝတိံကြီးမှာကွယ် အင်္ဂလိပ်ဘင်သံတွေက လေချိုချို ကျုပ်တို့ ဗေတိုးဗုံလောက် နားထဲမစွဲပေါင် အို ရွှေမိုး ညို : မန္တလေး ရွှေမန္တလေး ချမ်းအေးပူအိုက် အောက်သူတွေလိုက်ခဲ့ရမယ် မောင်တင်မဆို မန္တလေး ကျုပ်တို့ရွှေမန္တလေး ချမ်းအေးပူအိုက် အောက်သူတွေလိုက်ခဲ့ရမယ် မောင်တင်မဆို ရန်ကုန်မှာ မပြတ်နေချင်ပါတယ် နတ်ပြည်ကြီးလို့ဆိုကြစို့ရဲ့ သို့ပေမယ့်ကိုယ့်မြို့ကိုတော့ လွမ်းမိတယ်ရိုးရိုးပဲဗျို့ ဟိုပန်းခြံ အတွင်းဝတိံတွင်းမှာကွယ် အင်္ဂလိပ်ဘင်သံတွေက လေချိုချို ကျုပ်တို့ဗေဒိုးဗုံလောက် နားထဲမစွဲပေါင်ပျို့ အို ရွှေ မိုး ညို ပြန်တော့မယ်.. နန်းတော်ရှေ့မောင်တင်ပြန်တော့မယ် ပြန်တော့မယ် ပြန်တော့မယ်နဲ့ [[ကွမ်းခြံဘူတာ|ကွမ်းခြံဘူတာရုံ]] မှာ.. တိကတ်(ticket)တောင်ပင်ဝယ်လို့ထားပါဘိသတဲ့ ဇီးကွက်ရေးတဲ့မောင်တင်ရေ.. မင်းပြန်တော့မလားရယ်..လို့ ဟို [[ပုဇွန်တောင်]]သားတွေက မေး လာပြန်ပါသကို ပတ် ဗေ ဒိုး ဗုံ == ကိုးကား == * စာရေးဆရာ [[ဆူးငှက်]] ၏ Voice of Myanmar တွင် ရေးသားခဲ့သော "ရွှေမိုးညို ရှင်းတမ်း" ဆောင်းပါး (https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/06/11/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%8A%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8/) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသီချင်းများ]] 28fxz13usvqxcplu8qzqw5uhk00i3tg 0 290515 1049068 1048809 2026-08-17T11:43:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း */ 1049068 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 036u2at87vtu4fdsuid6fcijn2o0sl7 1049069 1049068 2026-08-17T11:44:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း */ 1049069 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 1b87dqi0krrajwe8xtk72cp8837gaal 1049070 1049069 2026-08-17T11:53:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း */ 1049070 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ezi8ssu9j0r6tpnand3wjgsnncvtor9 1049071 1049070 2026-08-17T11:54:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း */ 1049071 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 0x0nz5komzjo4k40908voz6k67wcoo6 1049072 1049071 2026-08-17T11:55:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1049072 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] admehhl2rty42bpcq2afi6hw2uc8jw0 1049073 1049072 2026-08-17T11:57:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေဆိုင်ရာ */ 1049073 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] dv48eeejino8s56k01ls4sdqafvd0pl 1049074 1049073 2026-08-17T11:58:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1049074 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] mxfthsrhkrpg4fo8ra8vvmecbjutot5 0 290517 1048939 1048807 2026-08-16T13:28:28Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာသီချင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048939 wikitext text/x-wiki '''''ကိုလေအိုး''''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်]]၏ အစောဆုံး [[ခေတ်ပေါ်ဂီတ|ခေတ်ပေါ် အဆိုတော်]] တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသူ [[အဆိုတော်]] '''[[မကြည်အောင်]]''' သီဆိုခဲ့သော ထင်ရှားသည့် [[ဓာတ်ပြား]]သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်းနှင့် အဆိုတော် == အမျိုးသမီးများထဲတွင် ရှားပါးသော ဘယ်သံ (Alto/Contralto) ဖြင့် သီဆိုနိုင်သည့် အဆိုတော် [[မကြည်အောင်]] ကို လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၂၀ က [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်|ပုဇွန်တောင်]]ရပ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[အငြိမ့်]]မင်းသမီး ဘဝမှတစ်ဆင့် ဓာတ်ပြားသွင်း အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သူဖြစ်သည်။ မကြည်အောင်သည် ၁၉၅၀ ကျော်ကာလများတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ သီချင်းများကို [[အင်တာနက်]]ပေါ်တွင် ရှာဖွေ၍ မြန်မာတေးချစ်သူများ ပြန်လည်နားဆင်နိုင်ကြဆဲ ဖြစ်သည်။ မကြည်အောင်သည် ''ကိုလေအိုး'' ဓာတ်ပြားဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသွားခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်တိုင်အောင် သီဆိုသွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အစောပိုင်း သီချင်းများတွင် [[အချစ်]]သီချင်းပုံစံ [[ဟာသ]] စာသားများဖြင့် စပ်ဆိုထားခြင်းကြောင့် လူထုအကြား သီဆိုရလွယ်ကူသော သီချင်းများအဖြစ် ရေပန်းစား ပေါက်ရောက်ခဲ့သည်။ == သီချင်း၏ အကြောင်းအရာ == သီချင်းထဲတွင် ''"ကိုဘီအေ အုပ်ပေါင်းပေါင်းလို့ တုတ်တချောင်းနဲ့ လမ်းကိုလျှောက်တယ်၊ ခေါင်းပေါင်းစ ရှည်လွန်း ရှည်လွန်းတယ်၊ ဟိုက်စကူးကျောင်း ကျောင်းသားရယ်၊ ကောလိပ်ကျောင်း ကျောင်းသားရယ်"'' စသည်ဖြင့် ပါရှိရာ၊ ဤသီချင်းသည် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်|စစ်ကြီး]] မဖြစ်မီကာလ မြန်မာပြည်တွင် [[ပညာတတ်]]များ လူကြိုက်များခဲ့သည့် အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသော သီချင်းတစ်ပုဒ်အဖြစ် ယူဆကြသည်။ == သီချင်းစာသား == အခြေတစ်မျိုးနဲ့ပိုင်ပိုင် စကားအရာမှာ ကြွားလေသူရဲ့ ကိုလေအိုးရဲ့ စတိုင် တစ်ပါးကညာမှာ မှားပါပေါ့….. (အများတကာထက် သာလွန်တယ် ပျိုကြည်အောင် ကြောက်တယ် မောင် ရယ်)၂ ဒါလောက်တောင် ကိုယ့်အပေါ် တော်တော်လည် မက်မပြယ် ဩော် သက်လှယ် ဒါမျိုးတွေ မရဘူး လေအိုးရယ် (လိမ်တယ် လိမ်တယ် လိမ်တယ် မောင်ရယ်)၂ သည်းညည်းခံမယ် တကယ် ကိုလေအိုးရယ် လေမျိုးရှစ်ဆယ် ထပ်တိုးခံရမယ်. (ဇာခြင်ထောင် မီးလောင်ပေါက်တယ်.... အများ+ လာချင်ပေါင် ညည်းမောင်ကြောက်တယ်.....)၂.... (သူကဆိုတယ်...... အများ+ ဘယ်သူကဆိုလဲ)၂.... (ပဂိုးဒါး စစ်စတာ နဲဗား နဲဗား<ref>Pagoda sister never never</ref> အများ+ တူတူရေပါး)၂ (ဟဲမ်မာ ဟဲမ်မာ ဝါးတား ဘမ်ဘူး အိုင်ဂွတ် ဘိုင် နဲဗား<ref>hammer hammer water bamboo I goodbye never</ref> )၂.... (သူကဆိုတယ်. အများ+ ဘယ်သူကဆိုတယ်)၂..... (လိမ်တယ် လိမ်တယ်. ...ထိပ်ထိုးခံရမယ်. (ကိုလေအိုး ဆရာရယ် သူ့ကြောင့်ကွယ် ပျိုကြည်အောင်ကို လှောင်ကြတယ်)၂ (ကြွားလွန်းတယ် တစ်ပတ်လောက် လျှော့ပါကွယ်)၂ { ( ကိုဗိုလ်ကေ အုပ်ပေါင်း ပေါင်းလို့ / ကိုဘီအေ မြို့အုပ် လောင်းလို တုတ်တစ်ချောင်းနဲ့ လမ်းကိုလျှောက် တယ် )၂.... ၂ ... { (ခေါင်းပေါင်းစ ရှည်လွန်း ရှည်လွန်းတယ်)၂ ဟိုက်စကူးကျောင်း ကျောင်းသားရယ် ကောလိပ်ကျောင်း ကျောင်းသားရယ် }၂ နေရှင်နယ် ကျောင်းသားရယ် ( အေ ဘီ စီ ဒီ မတတ်ဘဲနဲ့ အရပ်ထဲကိုလည်)၂ မောင်ရယ် ရှောင်ဖယ် ကြောက်တယ် ကြောက်တယ်… { အရှေပိုင်းဆရာချစ်က တွေးမှတွေးတတ်တယ်. များ+ (ပင့်တယ်...... အို ဒီလိုလူ မကြုံဖူးပေါင် ကြည်အောင် ပျိုရှက်တယ် များ+ (ဟုတ်တယ်)၂. ဘယ့်နှာလဲ ရှက်စရာပဲ........ ကျား+ မကြည်အောင် ကလေးမှာ ပိုတယ်ကွယ်..... လင်္ကာစီကာ ပြစမ်းပါ ဆရာချစ်ရယ် ဂုဏ်သရေရှိတဲ့ မြို့အုပ်နှယ်.. သူကဆိုတယ် ဘယ်သူက ဆိုတယ် (လိမ်တယ် လိမ်တယ် ...ထိပ်တိုးခံရမယ်...။ == ကိုးကား == * [[ဘိုဘို]] (ရာထူးတာဝန်, [[ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း]]) ရေးသားခဲ့သည်။ (၈ မတ် ၂၀၁၉) [https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47499726 BBC Burmese - ကိုလေအိုး (သီချင်း)] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသီချင်းများ]] mr0hz9g935ujcn4kql2xtn1jwjtm0pd 0 290520 1049011 1048812 2026-08-17T08:11:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049011 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကြာအင်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကြာအင်းကြီးရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ကြာအင်းကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.934472417601018| 96.68292540679664|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} h3eifrxbrxq4w6iqhjti0a9ueszc3fo 0 290521 1049009 1048813 2026-08-17T08:10:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049009 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကွင်းဒလကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကွင်းဒလကြီးရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ကွင်းဒလကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.934472417601018| 96.68292540679664|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rfy68hrjqy3789z5znqp58wbssy1f3f 1049010 1049009 2026-08-17T08:10:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049010 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကွင်းဒလကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကွင်းဒလကြီးရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ကွင်းဒလကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5i2s9nz6dr6d7wdif945bx27c33mfn1 0 290522 1049012 1048814 2026-08-17T08:12:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049012 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) နဘဲပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[နဘဲပင်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|နဘဲပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.915968276775498| 96.66241737528846|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} jsqn9hjf7uw0k8gk0xhei6518cwqy1d 3 290540 1048915 1048894 2026-08-16T12:16:41Z Dr Lotus Black 31011 1048915 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် XenoTheWriter ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ==First time in Wiki?== ဆောင်းပါးသစ်တွေ မဖန်တီးခင် အရင်ဆုံး [[အကူအညီ:သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]]ကို အရင်ဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးများကို လတ်တလော ဖျက်လိုက်ပါတယ်။ ဝီကီနဲ့ ရင်းနှီးအောင် အရင်ဆုံး လေ့လာစေချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၆၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) i3izvbq7r7oy4rgnhg1bxvruszgp9um 0 290551 1048917 1048905 2026-08-16T12:21:06Z Dr Lotus Black 31011 tag cleanup, unreferrence 1048917 wikitext text/x-wiki {{အကိုးအကားမဲ့}} {{Cleanup}} {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ရုရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် ရုရှားဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော အဓိက ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ရိုးရာဘာသာကြီး (၄) ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် စိန့်ပီတာစဘတ် သို့မဟုတ် မောစကိုကဲ့သို့ မြို့ကြီးများသို့ နောက်မှ ရောက်ရှိလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၇ စတန့်ခေတ်ကတည်းက အာရှနယ်နိမိတ်နှင့် ထိစပ်နေသော ဒေသများ၌ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများမှတစ်ဆင့် အခိုင်အမာ သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အချက်အလက်,အသေးစိတ် ဘာသာတရား,ဗုဒ္ဓဘာသာ (အဓိကအားဖြင့် ဝဇိရယာန / တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ) ကိုးကွယ်သူ လူဦးရေ,အနီးစပ်ဆုံး ၁.၅ သန်းမှ ၂ သန်းခန့် (နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၁% ခန့်) အဓိက တည်ရှိရာ ဒေသများ,ဘူရားတီးယား၊ ကာလ်မီးကီးယား၊ တူဗာ သမ္မတနိုင်ငံများ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုမှု,၁၇၄၁ ခုနှစ် (ဇာဘုရင်မ အယ်လိဇဘက် လက်ထက်) ==သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပြန့်ပွားပုံ== ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ၁၇ ရာစုတွင် စတင်ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ၁၇၄၁ ခုနှစ်တွင် ရုရှား ဇာဘုရင်မ အယ်လိဇဘက် (Empress Elizabeth) က ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရုရှားနိုင်ငံ၏ တရားဝင် ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခွင့်ရှိသော ဘာသာတရားအဖြစ် စတင်အသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။ * **ဆိုဗီယက်ခေတ် နှိပ်ကွပ်ခံရမှု:** ၁၉၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးအပြီး ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု လက်ထက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်များစွာ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး သံဃာတော်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများစွာ သတ်ဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်စခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ * **ပြန်လည်ဆန်းသစ်လာမှု:** ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်များ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ **အဓိက ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သည့် ဒေသများ** ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိကအားဖြင့် အာရှနွယ်ဖွား သမိုင်းဝင် တိုင်းရင်းသား သမ္မတနိုင်ငံ (၃) ခုတွင် အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။ * **ဘူရားတီးယား (Buryatia):** ဆိုက်ဗေးရီးယားဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ရုရှား ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဗဟိုဌာနချုပ်သဖွယ် ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော "Ivolginsky Datsan" ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း တည်ရှိသည်။ * **ကာလ်မီးကီးယား (Kalmykia):** ဥရောပတိုက် နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိသော တစ်ခုတည်းသော ဗုဒ္ဓဘာသာ အများစု ကိုးကွယ်သည့် ဒေသဖြစ်သည်။ * **တူဗာ (Tuva):** မွန်ဂိုလီးယား နယ်စပ်အနီးတွင် တည်ရှိပြီး တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်မှုအနွယ်များ ရောယှက်ကိုးကွယ်ကြသည်။ ==အဓိက ဂိုဏ်းကွဲနှင့် ထင်ရှားသော နေရာများ== ရုရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုသည် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဝဇိရယာန) ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ဂီလုပါ (Gelugpa) ဂိုဏ်းသည် အဓိက လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ ထို့အပြင် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင် ၁၉၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက ဆောက်လုပ်ခဲ့သော "Datsan Gunzechoinei" ခေါ် သမိုင်းဝင် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်ကြီးလည်း တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရုရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] 46rezf2otb9t84y174x56jjel13yfsw 0 290552 1048919 1048906 2026-08-16T12:24:55Z Dr Lotus Black 31011 tag cleanup, unreferrence 1048919 wikitext text/x-wiki {{အကိုးအကားမဲ့}} {{Cleanup}} {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းတို့၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာကြီး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာ မကွယ်ပျောက်ဘဲ အစဉ်အဆက် သန့်ရှင်းစွာ တည်တံ့ပြန့်ပွားခဲ့သော ရှေးအကျဆုံး နိုင်ငံများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချက်အလက်,အသေးစိတ် ဘာသာတရား,ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Theravada Buddhism) ကိုးကွယ်သူ လူဦးရေ,လူဦးရေ၏ ၇၀.၂% ခန့် (အဓိကအားဖြင့် ဆင်ဟာလီ လူမျိုးများ) စတင်ရောက်ရှိချိန်,ဘီစီ ၃ ရာစု (အသောကမင်းကြီး လက်ထက်) အဓိက အထက်တန်းကျောင်း ဂိုဏ်းကြီးများ,သီယမ်ဂိုဏ်း (Siam Nikaya)၊ အမရပူရဂိုဏ်း (Amarapura Nikaya)၊ ရာမညဂိုဏ်း (Ramanna Nikaya) ==သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပြန့်ပွားပုံ== * **ဗုဒ္ဓသာသနာ စတင်ရောက်ရှိခြင်း (ဘီစီ ၃ ရာစု):** အိန္ဒိယပြည် အသောကမင်းကြီး၏ သားတော် **ရှင်မဟိန္ဒထေရ်** သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ ကြွရောက်၍ ဒေဝါနံပိယတိဿမင်းနှင့် ပြည်သူတို့အား ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို စတင်ဟောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အသောကမင်းကြီး၏ သမီးတော် **သင်္ဃမိတ္တာထေရီ** က ဗုဒ္ဓဂယာမှ မဟာဗောဓိညောင်ပင်၏ လက်တက်တော်ကို ပင့်ဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ဘိက္ခုနီသာသနာကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ * **ပိဋကတ်သုံးပုံ ပထမဆုံး စာပေတင်ခြင်း (ဘီစီ ၁ ရာစု):** အလုဝိဟာရ (Aluvihara) ကျောင်းတော်၌ ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း လက်ထက်တွင် နှုတ်တိုက်ဆောင်ခဲ့သော ပိဋကတ်တော်များကို သီရိလင်္ကာ သံဃာတော်များက **ပေထက်အက္ခရာ တင်ပွဲ** ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ * **သာသနာ ရောယှက်မှုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကူညီမှု:** သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် စစ်ပွဲများနှင့် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ရန်ကြောင့် သာသနာကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရစဉ် (ဥပမာ - ၁၆ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစု) မြန်မာနိုင်ငံ (ဟံသာဝတီနှင့် ရတနာပုံခေတ်များ) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ရဟန်းသံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်၍ ရဟန်းခံပွဲများ ပြန်လည်ကျင်းပကာ သာသနာကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခဲ့ရသည်။ ==အဓိက စေတီပုထိုးများနှင့် ထင်ရှားသော နေရာများ== သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သော သမိုင်းဝင် တည်ထားကိုးကွယ်မှုများစွာ ရှိသည်။ * **စွယ်တော်တိုက် (Temple of the Tooth / Sri Dalada Maligawa):** ကန္ဒီ (Kandy) မြို့တွင် တည်ရှိပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ဝဲအောက်စွယ်တော်ဓာတ်ကို ဌာပနာ ထိန်းသိမ်းပူဇော်ထားရာ ကမ္ဘာ့အထင်ကရနေရာ ဖြစ်သည်။ * **ဇေတဝန်ရာမ စေတီတော် (Jetavanaramaya):** အနုရာဓပူရ (Anuradhapura) မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးခေတ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး စေတီတော်များအနက် တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ * **မဟာဗောဓိညောင်ပင် (Jaya Sri Maha Bodhi):** သင်္ဃမိတ္တာထေရီ ပင့်ဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သော ညောင်ပင်ဖြစ်ပြီး လူတို့ စိုက်ပျိုးခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် သစ်ပင်များအနက် သက်တမ်းအတိုမှားဆုံးအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပွဲတော်များ== သီရိလင်္ကာ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခွဲခြား၍မရအောင် ဆက်စပ်နေသည်။ * **အဆာလာ ပေရာဟာရာ ပွဲတော် (Esala Perahera):** ကန္ဒီမြို့ စွယ်တော်တိုက်၌ နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့ရှိသော သမိုင်းဝင် စွယ်တော်လှည့်လည်ပူဇော်ပွဲ ပွဲတော်ကြီး ဖြစ်သည်။ * **ဝါဆိုလပြည့် / ကဆုန်လပြည့် (Vesak & Poson Poya):** လပြည့်နေ့တိုင်းကို "ပုဏ္ဏမီ (Poya Day)" ဟု သတ်မှတ်၍ ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဘုရားကျောင်းကန်များ၌ သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်းများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] rp4t79rbj6rfesfwjsdo0c187cpk6wc 0 290553 1048922 1048907 2026-08-16T12:33:32Z Dr Lotus Black 31011 [[Nephrozoa]] စာမျက်နှာကို [[နက်ဖရိုဇိုးအာ]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည် 1048907 wikitext text/x-wiki **Nephrozoa** (နက်ဖရိုဇိုးအာ) သည် သတ္တဝါဗေဒ (Zoology) တွင် ဒွိပါသ်ညီ သတ္တဝါများ (Bilateria) ၏ အဓိက မျိုးကွဲကြီး (Clade) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရိုးရှင်းသော အစာအိမ်လမ်းကြောင်းသာပါသည့် အဆီးလ် (Acoelomorphs) သတ္တဝါများနှင့် မတူဘဲ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော စွန့်ထုတ်အင်္ဂါ (Excretory organs) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ် ပရောတိုအမျိုးအစား (Nephridia) များ စတင်ပါဝင်လာသည့် သတ္တဝါအုပ်စုကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ --- အချက်အလက်,အသေးစိတ် သိပ္ပံနည်းကျ အမည်,Nephrozoa အဆင့် (Clade),Unranked Clade (Bilateria ၏ အခွဲ) ပါဝင်သော အဓိက အုပ်စုကြီးများ,Protostomia (ပါးစပ်ဦးဆောင် သတ္တဝါများ) နှင့် Deuterostomia (စံပါးစပ်ဦးဆောင် သတ္တဝါများ) ထူးခြားချက်,စွန့်ထုတ်အင်္ဂါစနစ် (Excretory System) နှင့် ကိုယ်ထည်ခေါင်း (Coelom) ပါရှိခြင်း --- **ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ** Nephrozoa အုပ်စုဝင် သတ္တဝါများသည် ဆန်းသစ်သော ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ * **စွန့်ထုတ်အင်္ဂါစနစ် ပါရှိခြင်း:** အမည်တွင်သည့်အတိုင်း နက်ဖရီးဒီးယား (Nephridia) ခေါ် စွန့်ထုတ်ပြွန်များ ပါရှိသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ နိုက်ထရိုဂျင် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ စွန့်ထုတ်နိုင်သည်။ * **အစာခြေလမ်းကြောင်း အပြည့်အဝပါရှိခြင်း:** ပါးစပ်မှ စတင်၍ စက္ခု (Anus) အထိ တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သော အစာခြေလမ်းကြောင်း (Complete digestive tract) ပါရှိသည်။ * **True Coelom (ခန္ဓာကိုယ်ခေါင်း):** ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း အင်္ဂါများကို ကာကွယ်ပေးထားသည့် ပင်မခေါင်းဝမ်းဗိုက် (Coelom) ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ **မျိုးခွဲခြားမှု (Classification)** Nephrozoa ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ မျိုးခွဲကြီး (၂) ခုအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ * **Protostomia (ပရိုတိုစတိုးမီးယား):** သန္ဓေသား ဘဝတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ပေါက်မှ ပါးစပ်အဖြစ် အစဉ်လိုက် ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ (ဥပမာ - အင်းဆက်များ၊ ခရု/ကင်းမွန်များ၊ သံကောင်/သန်ကောင်များ) * **Deuterostomia (ဒီယူတာရိုစတိုးမီးယား):** သန္ဓေသား ဘဝတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ပေါက်မှ စက္ခု (Anus) အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးပြီး ပါးစပ်မှာ သီးခြား နောက်မှ ဖြစ်ပေါ်သည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ (ဥပမာ - ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၊ ငါး၊ လူ၊ ကြယ်ငါးများ) kbf4ot86gyb3b2zidw4yylarlbg5s6e 1048927 1048922 2026-08-16T12:43:15Z Dr Lotus Black 31011 expert need 1048927 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{Expert need}} {{Automatic taxobox | fossil_range = [[:en:Ediacaran]] - [[:en:Holocene|Present]] {{fossilrange|558|0}} | image = <imagemap> File:Nephrozoa collage.png|220px rect 1 1 400 300 [[:en:Echinoderm]]ata rect 400 1 800 300 [[ကော်ဒိတ်|Chordata]] rect 1 300 400 600 [[:en:Ecdysozoa]] rect 400 300 800 600 [[:en:Hemichordata]] rect 1 600 400 900 [[:en:Lophotrochozoa]] rect 400 600 800 900 [[:en:Platyzoa]] </imagemap> | display_parents = 3 | taxon = Nephrozoa | authority = [[:en:Ulf Jondelius|Jondelius]] ''[[et al.]]'', 2002 | subdivision_ranks = Subdivisions | subdivision = * [[:en:Deuterostomia]] ** [[ကော်ဒိတ်|Chordata]] **[[:en:Ambulacraria]] * [[:en:Protostomia]] ** [[:en:Ecdysozoa]] ** [[:en:Spiralia]] | synonyms = *Eubilateria <small>[[:en:Peter Ax|Ax]], 1984</small> }} '''နက်ဖရိုဇိုးအာ''' (Nephrozoa) သည် သတ္တဝါဗေဒ (Zoology) တွင် ဒွိပါသ်ညီ သတ္တဝါများ (Bilateria) ၏ အဓိက မျိုးကွဲကြီး (Clade) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရိုးရှင်းသော အစာအိမ်လမ်းကြောင်းသာပါသည့် အဆီးလ် (Acoelomorphs) သတ္တဝါများနှင့် မတူဘဲ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော စွန့်ထုတ်အင်္ဂါ (Excretory organs) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ် ပရောတိုအမျိုးအစား (Nephridia) များ စတင်ပါဝင်လာသည့် သတ္တဝါအုပ်စုကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အချက်အလက်,အသေးစိတ် သိပ္ပံနည်းကျ အမည်,Nephrozoa အဆင့် (Clade),Unranked Clade (Bilateria ၏ အခွဲ) ပါဝင်သော အဓိက အုပ်စုကြီးများ,Protostomia (ပါးစပ်ဦးဆောင် သတ္တဝါများ) နှင့် Deuterostomia (စံပါးစပ်ဦးဆောင် သတ္တဝါများ) ထူးခြားချက်,စွန့်ထုတ်အင်္ဂါစနစ် (Excretory System) နှင့် ကိုယ်ထည်ခေါင်း (Coelom) ပါရှိခြင်း ==ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ== Nephrozoa အုပ်စုဝင် သတ္တဝါများသည် ဆန်းသစ်သော ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ * **စွန့်ထုတ်အင်္ဂါစနစ် ပါရှိခြင်း:** အမည်တွင်သည့်အတိုင်း နက်ဖရီးဒီးယား (Nephridia) ခေါ် စွန့်ထုတ်ပြွန်များ ပါရှိသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ နိုက်ထရိုဂျင် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ စွန့်ထုတ်နိုင်သည်။ * **အစာခြေလမ်းကြောင်း အပြည့်အဝပါရှိခြင်း:** ပါးစပ်မှ စတင်၍ စက္ခု (Anus) အထိ တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သော အစာခြေလမ်းကြောင်း (Complete digestive tract) ပါရှိသည်။ * **True Coelom (ခန္ဓာကိုယ်ခေါင်း):** ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း အင်္ဂါများကို ကာကွယ်ပေးထားသည့် ပင်မခေါင်းဝမ်းဗိုက် (Coelom) ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ ==မျိုးခွဲခြားမှု (Classification)== Nephrozoa ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ မျိုးခွဲကြီး (၂) ခုအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ * **Protostomia (ပရိုတိုစတိုးမီးယား):** သန္ဓေသား ဘဝတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ပေါက်မှ ပါးစပ်အဖြစ် အစဉ်လိုက် ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ (ဥပမာ - အင်းဆက်များ၊ ခရု/ကင်းမွန်များ၊ သံကောင်/သန်ကောင်များ) * **Deuterostomia (ဒီယူတာရိုစတိုးမီးယား):** သန္ဓေသား ဘဝတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ပေါက်မှ စက္ခု (Anus) အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးပြီး ပါးစပ်မှာ သီးခြား နောက်မှ ဖြစ်ပေါ်သည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ (ဥပမာ - ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၊ ငါး၊ လူ၊ ကြယ်ငါးများ) [[ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ]] 912rg4zzge86z7n1arih59byfzf6b8q 1048928 1048927 2026-08-16T12:44:05Z Dr Lotus Black 31011 1048928 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{အကိုးအကားမဲ့}} {{Expert need}} {{Automatic taxobox | fossil_range = [[:en:Ediacaran]] - [[:en:Holocene|Present]] {{fossilrange|558|0}} | image = <imagemap> File:Nephrozoa collage.png|220px rect 1 1 400 300 [[:en:Echinoderm]]ata rect 400 1 800 300 [[ကော်ဒိတ်|Chordata]] rect 1 300 400 600 [[:en:Ecdysozoa]] rect 400 300 800 600 [[:en:Hemichordata]] rect 1 600 400 900 [[:en:Lophotrochozoa]] rect 400 600 800 900 [[:en:Platyzoa]] </imagemap> | display_parents = 3 | taxon = Nephrozoa | authority = [[:en:Ulf Jondelius|Jondelius]] ''[[et al.]]'', 2002 | subdivision_ranks = Subdivisions | subdivision = * [[:en:Deuterostomia]] ** [[ကော်ဒိတ်|Chordata]] **[[:en:Ambulacraria]] * [[:en:Protostomia]] ** [[:en:Ecdysozoa]] ** [[:en:Spiralia]] | synonyms = *Eubilateria <small>[[:en:Peter Ax|Ax]], 1984</small> }} '''နက်ဖရိုဇိုးအာ''' (Nephrozoa) သည် သတ္တဝါဗေဒ (Zoology) တွင် ဒွိပါသ်ညီ သတ္တဝါများ (Bilateria) ၏ အဓိက မျိုးကွဲကြီး (Clade) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရိုးရှင်းသော အစာအိမ်လမ်းကြောင်းသာပါသည့် အဆီးလ် (Acoelomorphs) သတ္တဝါများနှင့် မတူဘဲ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော စွန့်ထုတ်အင်္ဂါ (Excretory organs) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ် ပရောတိုအမျိုးအစား (Nephridia) များ စတင်ပါဝင်လာသည့် သတ္တဝါအုပ်စုကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အချက်အလက်,အသေးစိတ် သိပ္ပံနည်းကျ အမည်,Nephrozoa အဆင့် (Clade),Unranked Clade (Bilateria ၏ အခွဲ) ပါဝင်သော အဓိက အုပ်စုကြီးများ,Protostomia (ပါးစပ်ဦးဆောင် သတ္တဝါများ) နှင့် Deuterostomia (စံပါးစပ်ဦးဆောင် သတ္တဝါများ) ထူးခြားချက်,စွန့်ထုတ်အင်္ဂါစနစ် (Excretory System) နှင့် ကိုယ်ထည်ခေါင်း (Coelom) ပါရှိခြင်း ==ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ== Nephrozoa အုပ်စုဝင် သတ္တဝါများသည် ဆန်းသစ်သော ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ * **စွန့်ထုတ်အင်္ဂါစနစ် ပါရှိခြင်း:** အမည်တွင်သည့်အတိုင်း နက်ဖရီးဒီးယား (Nephridia) ခေါ် စွန့်ထုတ်ပြွန်များ ပါရှိသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ နိုက်ထရိုဂျင် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ စွန့်ထုတ်နိုင်သည်။ * **အစာခြေလမ်းကြောင်း အပြည့်အဝပါရှိခြင်း:** ပါးစပ်မှ စတင်၍ စက္ခု (Anus) အထိ တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သော အစာခြေလမ်းကြောင်း (Complete digestive tract) ပါရှိသည်။ * **True Coelom (ခန္ဓာကိုယ်ခေါင်း):** ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း အင်္ဂါများကို ကာကွယ်ပေးထားသည့် ပင်မခေါင်းဝမ်းဗိုက် (Coelom) ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ ==မျိုးခွဲခြားမှု (Classification)== Nephrozoa ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ မျိုးခွဲကြီး (၂) ခုအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ * **Protostomia (ပရိုတိုစတိုးမီးယား):** သန္ဓေသား ဘဝတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ပေါက်မှ ပါးစပ်အဖြစ် အစဉ်လိုက် ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ (ဥပမာ - အင်းဆက်များ၊ ခရု/ကင်းမွန်များ၊ သံကောင်/သန်ကောင်များ) * **Deuterostomia (ဒီယူတာရိုစတိုးမီးယား):** သန္ဓေသား ဘဝတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ပေါက်မှ စက္ခု (Anus) အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးပြီး ပါးစပ်မှာ သီးခြား နောက်မှ ဖြစ်ပေါ်သည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ (ဥပမာ - ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၊ ငါး၊ လူ၊ ကြယ်ငါးများ) ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ]] 9crygmnge8fh8sn3p9bg0ejbs4axvu5 0 290554 1048931 1048908 2026-08-16T12:55:29Z Dr Lotus Black 31011 [[Unikont]] စာမျက်နှာကို [[အာမိုးဖိယာ]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည်: Amorphea ၏ အသံထွက် အနီးစပ်ဆုံး 1048908 wikitext text/x-wiki **Unikont** (ယူနီကောင့်) သို့မဟုတ် **Amorphea** သည် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဆဲလ်ဖွဲ့စည်းပုံအရ ယူကေရီးယုတ် (Eukaryote) သက်ရှိများကို ခွဲခြားထားသည့် အဓိက မျိုးခွဲကြီး (Supergroup) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင် ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိသော အမီးဘားများမှသည် သတ္တဝါများ၊ မှိုများအထိ ပါဝင်ကြသည်။ --- အချက်အလက်,အသေးစိတ် သိပ္ပံနည်းကျ အမည်,Unikonts (Amorphea) အဆင့် (Supergroup),Unranked Eukaryotic Supergroup ပါဝင်သော အဓိက အုပ်စုများ,Opisthokonta (သတ္တဝါများနှင့် မှိုများ) နှင့် Amoebozoa (အမီးဘားများ) ထူးခြားချက်,ဆဲလ်တွင် စာပာ (Flagellum) တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် မူလက တစ်ခုသာ ပါရှိခဲ့ခြင်း --- **ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ** Unikont ဟူသော အမည်သည် ဂရိဘာသာစကား "Uni" (တစ်ခု) နှင့် "Kontos" (စာပာ / Flagellum) တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ * **စာပာ (Flagellum) ဖွဲ့စည်းပုံ:** Unikont အုပ်စုဝင် ရောဂါပိုး သို့မဟုတ် ဆဲလ်များတွင် ရွေ့လျားရန်အတွက် စာပာ (Flagellum) တစ်ခုတည်းသာ ပါရှိကြသည်။ (ဥပမာ - လူတို့၏ သုက်ပိုးဆဲလ်တွင် အမြီး / စာပာ တစ်ခုတည်း ပါရှိခြင်း) * **Triple-gene Fusion:** ယူနီကောင့် အုပ်စုဝင် သက်ရှိများသည် ဓါတုဗေဒဆိုင်ရာ အင်ဇိုင်း ထုတ်လုပ်မှုအတွက် လိုအပ်သော ဗီဇ (၃) ခု ပေါင်းစပ်တည်ရှိပုံခြင်း တူညီကြသဖြင့် ဘိုးဘေးတစ်ဦးတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ပြသနေသည်။ **အဓိက မျိုးခွဲများ (Classification)** Unikonts ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ မျိုးခွဲကြီး (၂) ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။ * **Opisthokonta (အိုပစ္စသိုကွန်တာ):** ခန္ဓာကိုယ် နောက်ဘက်တွင် စာပာပါရှိသော သက်ရှိများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတွင် Animalia (သတ္တဝါများ)၊ Fungi (မှိုများ) နှင့် Choanoflagellates (ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိ သတ္တဝါနွယ်များ) ပါဝင်သည်။ * **Amoebozoa (အမီးဗိုဇိုးအာ):** ခြေတု (Pseudopodia) များဖြင့် ရွေ့လျား အစာရှာဖွေတတ်သော အမီးဘား (Amoeba) အမျိုးအစားများနှင့် ဗွက်မှို (Slime molds) များ ပါဝင်သည်။ 6867chmwigkjhql9fofkkmfk0nysixn 1048934 1048931 2026-08-16T13:01:56Z Dr Lotus Black 31011 1048934 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{Expert need}} {{Automatic taxobox | image = <imagemap> File:Unikonta collage.jpg|240px rect 0 0 950 1200 [[Ichthyosporea]] rect 0 1200 1320 2160 [[Amoebozoa]] rect 0 2160 1305 3500 [[Nucleariida]] rect 950 0 2550 1200 [[မှို]] rect 1320 1200 2550 2160 [[Choanoflagellate]] rect 1305 2160 2550 3500 [[သတ္တဝါ]] </imagemap> | image_caption = | display_parents = 2 | taxon = Amorphea | name = Amorpheans | fossil_range = Early [[Ectasian]] - [[:en:Holocene|Present]], {{long fossil range|1400|0}} | authority = Adl et al. 2012<ref name="Adl2012"/> | subdivision_ranks = Subgroups | subdivision = *[[Obazoa]] **[[Breviatea]] **[[Apusomonadida]] **[[Opisthokont]]a ***[[Holomycota]] ***[[Holozoa]] *[[Amoebozoa]] | synonyms = * Unikonta * [[Opimoda]] <small>Derelle et al. 2015</small><ref>{{Cite journal|title = Bacterial proteins pinpoint a single eukaryotic root|journal = Proceedings of the National Academy of Sciences|date = 17 February 2015 |pmc = 4343179|pmid = 25646484|pages = E693–E699|volume = 112|issue = 7|doi = 10.1073/pnas.1420657112|language = en|first1 = Romain|last1 = Derelle|first2 = Guifré|last2 = Torruella|first3 = Vladimír|last3 = Klimeš|first4 = Henner|last4 = Brinkmann|first5 = Eunsoo|last5 = Kim|first6 = Čestmír|last6 = Vlček|first7 = B. Franz|last7 = Lang|first8 = Marek|last8 = Eliáš|bibcode = 2015PNAS..112E.693D|doi-access = free}}</ref> }} Unikont (ယူနီကောင့်) သို့မဟုတ် Amorphea သည် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဆဲလ်ဖွဲ့စည်းပုံအရ ယူကေရီးယုတ် (Eukaryote) သက်ရှိများကို ခွဲခြားထားသည့် အဓိက မျိုးခွဲကြီး (Supergroup) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင် ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိသော အမီးဘားများမှသည် သတ္တဝါများ၊ မှိုများအထိ ပါဝင်ကြသည်။ အချက်အလက်,အသေးစိတ် သိပ္ပံနည်းကျ အမည်,Unikonts (Amorphea) အဆင့် (Supergroup),Unranked Eukaryotic Supergroup ပါဝင်သော အဓိက အုပ်စုများ,Opisthokonta (သတ္တဝါများနှင့် မှိုများ) နှင့် Amoebozoa (အမီးဘားများ) ထူးခြားချက်,ဆဲလ်တွင် စာပာ (Flagellum) တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် မူလက တစ်ခုသာ ပါရှိခဲ့ခြင်း ==ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ== Unikont ဟူသော အမည်သည် ဂရိဘာသာစကား "Uni" (တစ်ခု) နှင့် "Kontos" (စာပာ / Flagellum) တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ * **စာပာ (Flagellum) ဖွဲ့စည်းပုံ:** Unikont အုပ်စုဝင် ရောဂါပိုး သို့မဟုတ် ဆဲလ်များတွင် ရွေ့လျားရန်အတွက် စာပာ (Flagellum) တစ်ခုတည်းသာ ပါရှိကြသည်။ (ဥပမာ - လူတို့၏ သုက်ပိုးဆဲလ်တွင် အမြီး / စာပာ တစ်ခုတည်း ပါရှိခြင်း) * **Triple-gene Fusion:** ယူနီကောင့် အုပ်စုဝင် သက်ရှိများသည် ဓါတုဗေဒဆိုင်ရာ အင်ဇိုင်း ထုတ်လုပ်မှုအတွက် လိုအပ်သော ဗီဇ (၃) ခု ပေါင်းစပ်တည်ရှိပုံခြင်း တူညီကြသဖြင့် ဘိုးဘေးတစ်ဦးတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ပြသနေသည်။ ==အဓိက မျိုးခွဲများ (Classification)== Unikonts ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ မျိုးခွဲကြီး (၂) ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။ * **Opisthokonta (အိုပစ္စသိုကွန်တာ):** ခန္ဓာကိုယ် နောက်ဘက်တွင် စာပာပါရှိသော သက်ရှိများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတွင် Animalia (သတ္တဝါများ)၊ Fungi (မှိုများ) နှင့် Choanoflagellates (ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိ သတ္တဝါနွယ်များ) ပါဝင်သည်။ * **Amoebozoa (အမီးဗိုဇိုးအာ):** ခြေတု (Pseudopodia) များဖြင့် ရွေ့လျား အစာရှာဖွေတတ်သော အမီးဘား (Amoeba) အမျိုးအစားများနှင့် ဗွက်မှို (Slime molds) များ ပါဝင်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ]] gv2mtz3bmexzaw2y7peku5wfwclvezl 0 290555 1048914 2026-08-16T12:15:17Z 延岡 137044 "တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန် (ဂျပန်: 東北新幹線၊ Tōhoku Shinkansen) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြေးဆွဲနေသော မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048914 wikitext text/x-wiki တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန် (ဂျပန်: 東北新幹線၊ Tōhoku Shinkansen) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြေးဆွဲနေသော မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုကျိုဘူတာနှင့် အာအိုမိုရီဘူတာတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တိုဟိုကုဒေသကို တိုကျိုမြို့နှင့် ဆက်သွယ်ပေးသည်။ တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ ခရီးသွားလာရေးအတွက် အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ == သမိုင်း == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ တိုကျို–မိုရိအိုကာ အပိုင်းကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိုရိအိုကာမှ ဟာချိနိုဟဲအထိ အပိုင်းကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အာအိုမိုရီအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တိုဟိုကုဒေသ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြေငလျင်နှင့် ဆူနာမီကြောင့် တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ ပြေးဆွဲမှုကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး ပြန်လည်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ == လမ်းကြောင်း == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်သည် တိုကျိုဘူတာမှ စတင်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ဆိုက်တမ၊ တိုချိဂိ၊ ဖူကူရှီးမား၊ မိယာဂိ၊ အိဝါတဲနှင့် အာအိုမိုရိ စီရင်စုများကို ဖြတ်သန်းသည်။ အဓိကဘူတာများတွင် တိုကျို၊ အိုအုနို၊ အိုမိယ၊ အူဆုနိုမိယ၊ ဖူကူရှီးမား၊ ဆင်ဒိုင်၊ မိုရိအိုကာ၊ ဟာချိနိုဟဲနှင့် အာအိုမိုရီတို့ ပါဝင်သည်။ == ပြေးဆွဲမှု == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်တွင် ရထားအမျိုးအစားအမျိုးမျိုး ပြေးဆွဲသည်။ အမြန်ဆုံး ဝန်ဆောင်မှုများထဲတွင် ဟာယဘုဆာ နှင့် ယာမဘိကို တို့ ပါဝင်သည်။ တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ ရထားအချို့သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှင်ကန်ဆန်နှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်၍ ဟော့ကိုင်းဒိုးဒေသအထိ ပြေးဆွဲနိုင်သည်။ == ရထားများ == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်တွင် ဂျပန်အရှေ့ပိုင်း မီးရထားကုမ္ပဏီက အသုံးပြုသော ရှင်ကန်ဆန်ရထားများ ပြေးဆွဲသည်။ ယခင်က ၂၀၀ စီးရီး၊ E2 စီးရီးနှင့် E5 စီးရီးတို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် E5 စီးရီးရထားများသည် တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ အဓိကရထားအမျိုးအစားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ cc0bzzkltv9hizqx1p66xtxxrvthlel 1048937 1048914 2026-08-16T13:24:37Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048937 wikitext text/x-wiki တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန် (ဂျပန်: 東北新幹線၊ Tōhoku Shinkansen) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြေးဆွဲနေသော မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုကျိုဘူတာနှင့် အာအိုမိုရီဘူတာတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တိုဟိုကုဒေသကို တိုကျိုမြို့နှင့် ဆက်သွယ်ပေးသည်။ တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ ခရီးသွားလာရေးအတွက် အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ == သမိုင်း == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ တိုကျို–မိုရိအိုကာ အပိုင်းကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိုရိအိုကာမှ ဟာချိနိုဟဲအထိ အပိုင်းကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အာအိုမိုရီအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တိုဟိုကုဒေသ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြေငလျင်နှင့် ဆူနာမီကြောင့် တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ ပြေးဆွဲမှုကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး ပြန်လည်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ == လမ်းကြောင်း == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်သည် တိုကျိုဘူတာမှ စတင်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ဆိုက်တမ၊ တိုချိဂိ၊ ဖူကူရှီးမား၊ မိယာဂိ၊ အိဝါတဲနှင့် အာအိုမိုရိ စီရင်စုများကို ဖြတ်သန်းသည်။ အဓိကဘူတာများတွင် တိုကျို၊ အိုအုနို၊ အိုမိယ၊ အူဆုနိုမိယ၊ ဖူကူရှီးမား၊ ဆင်ဒိုင်၊ မိုရိအိုကာ၊ ဟာချိနိုဟဲနှင့် အာအိုမိုရီတို့ ပါဝင်သည်။ == ပြေးဆွဲမှု == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်တွင် ရထားအမျိုးအစားအမျိုးမျိုး ပြေးဆွဲသည်။ အမြန်ဆုံး ဝန်ဆောင်မှုများထဲတွင် ဟာယဘုဆာ နှင့် ယာမဘိကို တို့ ပါဝင်သည်။ တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ ရထားအချို့သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှင်ကန်ဆန်နှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်၍ ဟော့ကိုင်းဒိုးဒေသအထိ ပြေးဆွဲနိုင်သည်။ == ရထားများ == တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်တွင် ဂျပန်အရှေ့ပိုင်း မီးရထားကုမ္ပဏီက အသုံးပြုသော ရှင်ကန်ဆန်ရထားများ ပြေးဆွဲသည်။ ယခင်က ၂၀၀ စီးရီး၊ E2 စီးရီးနှင့် E5 စီးရီးတို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် E5 စီးရီးရထားများသည် တိုဟိုကုရှင်ကန်ဆန်၏ အဓိကရထားအမျိုးအစားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] 9stou7smk2luk1q771rvl3112g755mh 0 290556 1048916 2026-08-16T12:20:39Z 延岡 137044 "ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန် သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြေးဆွဲနေသော မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုကျိုမြို..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048916 wikitext text/x-wiki ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန် သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြေးဆွဲနေသော မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုကျိုမြို့ရှိ တိုကျိုဘူတာနှင့် နိဂါတာမြို့ရှိ နိဂါတာဘူတာတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကန်တိုဒေသနှင့် ဟိုကူရိကုဒေသကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အရေးပါသော ရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် တိုကျိုမြို့နှင့် နိဂါတာမြို့အကြား ခရီးသွားလာချိန်ကို လျှော့ချနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် နိဂါတာဒေသအကြား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို ပိုမိုလွယ်ကူစေခဲ့သည်။ == လမ်းကြောင်း == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်သည် တိုကျိုဘူတာမှ စတင်ပြီး အိုအုနိုဘူတာ၊ အိုမိယဘူတာ၊ တကာဆာကိဘူတာနှင့် နိဂါတာဘူတာတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်။ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများနှင့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများစွာကို ဖြတ်သန်းသည်။ == ရထားဝန်ဆောင်မှု == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်တွင် အမြန်နှုန်းနှင့် ရပ်နားမည့်ဘူတာအရေအတွက်အလိုက် ရထားဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အဓိက ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးအစားများတွင် တိုကိ နှင့် တနိဂဝါ တို့ ပါဝင်သည်။ == ရထားအမျိုးအစားများ == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်တွင် ယခင်က ၂၀၀ စီးရီးနှင့် အီး၄ စီးရီးကဲ့သို့သော ရှင်ကန်ဆန်ရထားများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အီး၄ စီးရီးသည် နှစ်ထပ်ရထားတွဲများ ပါဝင်သော ရှင်ကန်ဆန်ရထားဖြစ်ပြီး ခရီးသည်များကို တစ်ကြိမ်လျှင် အများအပြား သယ်ဆောင်နိုင်သည်။ လက်ရှိတွင် ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်၏ ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို ဂျပန်အရှေ့ပိုင်း မီးရထားကုမ္ပဏီက လည်ပတ်ဆောင်ရွက်သည်။ ccdojdmyu3a2ue1iw9ve9atuu5sx8h4 1048938 1048916 2026-08-16T13:24:50Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048938 wikitext text/x-wiki ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန် သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြေးဆွဲနေသော မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုကျိုမြို့ရှိ တိုကျိုဘူတာနှင့် နိဂါတာမြို့ရှိ နိဂါတာဘူတာတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကန်တိုဒေသနှင့် ဟိုကူရိကုဒေသကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အရေးပါသော ရထားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် တိုကျိုမြို့နှင့် နိဂါတာမြို့အကြား ခရီးသွားလာချိန်ကို လျှော့ချနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် နိဂါတာဒေသအကြား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို ပိုမိုလွယ်ကူစေခဲ့သည်။ == လမ်းကြောင်း == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်သည် တိုကျိုဘူတာမှ စတင်ပြီး အိုအုနိုဘူတာ၊ အိုမိယဘူတာ၊ တကာဆာကိဘူတာနှင့် နိဂါတာဘူတာတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်။ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများနှင့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများစွာကို ဖြတ်သန်းသည်။ == ရထားဝန်ဆောင်မှု == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်တွင် အမြန်နှုန်းနှင့် ရပ်နားမည့်ဘူတာအရေအတွက်အလိုက် ရထားဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အဓိက ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးအစားများတွင် တိုကိ နှင့် တနိဂဝါ တို့ ပါဝင်သည်။ == ရထားအမျိုးအစားများ == ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်တွင် ယခင်က ၂၀၀ စီးရီးနှင့် အီး၄ စီးရီးကဲ့သို့သော ရှင်ကန်ဆန်ရထားများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အီး၄ စီးရီးသည် နှစ်ထပ်ရထားတွဲများ ပါဝင်သော ရှင်ကန်ဆန်ရထားဖြစ်ပြီး ခရီးသည်များကို တစ်ကြိမ်လျှင် အများအပြား သယ်ဆောင်နိုင်သည်။ လက်ရှိတွင် ဂျိုးအဲတ်ရှူးရှင်ကန်ဆန်၏ ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို ဂျပန်အရှေ့ပိုင်း မီးရထားကုမ္ပဏီက လည်ပတ်ဆောင်ရွက်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] qwmjf6gzxdohgggbf9iyb67tkhvgyh6 14 290557 1048918 2026-08-16T12:22:31Z Dr Lotus Black 31011 " {{Cat more|ရုရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} {{Commons cat|Buddhism in Russia}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048918 wikitext text/x-wiki {{Cat more|ရုရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} {{Commons cat|Buddhism in Russia}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ]] i7lpkm92oyc5y0zppjy0lia6eaa1z37 14 290558 1048920 2026-08-16T12:26:54Z Dr Lotus Black 31011 "{{Cat more|သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} {{Commons cat|Buddhism in Sri Lanka}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048920 wikitext text/x-wiki {{Cat more|သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} {{Commons cat|Buddhism in Sri Lanka}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ]] aapflsdfcibb4qr5i03509doahiz823 0 290559 1048923 2026-08-16T12:33:32Z Dr Lotus Black 31011 [[Nephrozoa]] စာမျက်နှာကို [[နက်ဖရိုဇိုးအာ]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည် 1048923 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[နက်ဖရိုဇိုးအာ]] 168lmup3gayiozh298tg807i7axefbd 10 290560 1048925 2026-08-16T12:39:44Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Expert needed]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1048925 wikitext text/x-wiki #Redirect[[တမ်းပလိတ်:Expert needed]] rtyr2npcmlqtm2c9d7m7uvlha9m9sks 0 290561 1048932 2026-08-16T12:55:29Z Dr Lotus Black 31011 [[Unikont]] စာမျက်နှာကို [[အာမိုးဖိယာ]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည်: Amorphea ၏ အသံထွက် အနီးစပ်ဆုံး 1048932 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အာမိုးဖိယာ]] 8ugu3srlvx93ccljcov9rhvo2iqslcz 0 290562 1048933 2026-08-16T12:58:27Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[အာမိုးဖိယာ]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1048933 wikitext text/x-wiki #Redirect[[အာမိုးဖိယာ]] a6wdwkwz1kqzaccebr9rda5rf2f6sxw 10 290563 1048935 2026-08-16T13:03:33Z Dr Lotus Black 31011 "<noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Amorphea |parent=Podiata |refs={{Cite journal |last1=Torruella |first1=Guifré |last2=Galindo |first2=Luis Javier |last3=Moreira |first3=David |last4=López-García |first4=Purificación |date=2025-01-06 |title=Phylogenomics of n..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048935 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Amorphea |parent=Podiata |refs={{Cite journal |last1=Torruella |first1=Guifré |last2=Galindo |first2=Luis Javier |last3=Moreira |first3=David |last4=López-García |first4=Purificación |date=2025-01-06 |title=Phylogenomics of neglected flagellated protists supports a revised eukaryotic tree of life |url=https://www.cell.com/current-biology/abstract/S0960-9822(24)01502-1 |journal=Current Biology |language=English |volume=35 |issue=1 |pages=198–207.e4 |doi=10.1016/j.cub.2024.10.075 |pmid=39642877 |bibcode=2025CBio...35..198T }} }} oiqqtkdatkok9ev4cqiq9nngiflck52 10 290564 1048936 2026-08-16T13:05:03Z Dr Lotus Black 31011 "<noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Podiata |parent=Eukaryota |refs={{Cite journal |last1=Yazaki |first1=Euki |last2=Shiratori |first2=Takashi |last3=Inagaki |first3=Yuji |date=2025-08-18 |title=Protists with Uncertain Phylogenetic Affiliations for Resolving the Dee..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048936 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Podiata |parent=Eukaryota |refs={{Cite journal |last1=Yazaki |first1=Euki |last2=Shiratori |first2=Takashi |last3=Inagaki |first3=Yuji |date=2025-08-18 |title=Protists with Uncertain Phylogenetic Affiliations for Resolving the Deep Tree of Eukaryotes |journal=Microorganisms |language=en |volume=13 |issue=8 |pages=1926 |doi=10.3390/microorganisms13081926 |issn=2076-2607 |pmc=12388492 |pmid=40871430 |doi-access=free}} }} k71pgvzwq3x37tjirs7599lqnm9qy3i 3 290565 1048940 2026-08-16T13:28:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048940 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44716-38 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 61zg12ijxlkp8905rzhsbxgtbmpztyn 0 290566 1048943 2026-08-16T15:06:57Z Myanmar Wik 103978 "{{Hatnote|မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] ကို ကြည့်ပါ။}} [[File:ASL family.jpg|ASL_family]] လက်ဟန်ပြဘာသာစကား ({{lang-en|Sign Language}}) သည် အသံထွက် စကားလုံ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048943 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] ကို ကြည့်ပါ။}} [[File:ASL family.jpg|ASL_family]] လက်ဟန်ပြဘာသာစကား ({{lang-en|Sign Language}}) သည် အသံထွက် စကားလုံးများအစား လက်ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ခန္ဓာဟန်အမူအရာ၊ ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ဖလှယ် ဆက်သွယ်သော အမြင်အာရုံအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အကြားအာရုံချို့ယွင်းသူများ၊ လုံးဝနားမကြားသူများ အဓိက အသုံးပြုကြသည်။<ref name="SandlerLillo">{{cite book |last1=Sandler |first1=Wendy |last2=Lillo-Martin |first2=Diane C. |title=Sign Language and Linguistic Universals |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2006 |pages=3–5 |isbn=978-0-521-48248-6 |url=https://www.cambridge.org/core/books/sign-language-and-linguistic-universals/3DCD779D499F59838FBC2FC01C0092BC }}</ref><ref>{{cite web |title=Sign Language |url=https://www.nidcd.nih.gov/glossary/sign-language |website=National Institute on Deafness and Other Communication Disorders |publisher=National Institutes of Health |access-date=14 August 2026 }}</ref> လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် သာမန် လက်အမူအရာများကို စုစည်းထားခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကိုယ်ပိုင်သဒ္ဒါစနစ်၊ ဝေါဟာရကြွယ်ဝမှုနှင့် တိကျသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံများ အပြည့်အဝရှိသည့် ပြည့်စုံသော လူ့ဘာသာစကားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref name="SandlerLillo"/>လက်ဟန်ပြဘာသာစကားသည် နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများ ရှိသည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ နားမကြားသူများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အမျိုးအစား မြောက်မြားစွာ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။<ref>{{cite web |title=Ethnologue: Languages of the World |url=https://www.ethnologue.com/ |website=Ethnologue |publisher=SIL International |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Atlas of Sign Language Structures |url=https://thesignhub.eu/atlas |website=SIGN-HUB |access-date=14 August 2026 }}</ref>စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် မတူညီသော နိုင်ငံများအကြား တိုက်ရိုက် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web |title=What is Sign Language? |url=https://www.linguisticsociety.org/resource/what-sign-language |publisher=Linguistic Society of America |access-date=14 August 2026 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[Image:Arte para enseñar a hablar a los mudos.jpg|thumb|upright|ပညာရှင် ဂျွမ်းပက်ဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) ၏ ၁၆၂၀ ခုနှစ် မက်ဒရစ်မြို့ထုတ် ''Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos'' (စကားပြောရန် မစွမ်းသူများကို စကားပြောသင်ကြားပေးသည့် အနုပညာနှင့် အက္ခရာများ လျှော့ချခြင်း) စာအုပ်မှပုံ။]] လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ သမိုင်းသည် နားမကြားသူများ၏ ပညာရေးသမိုင်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသည်။ ရှေးခေတ်အခါက နားမကြားသူများအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် လက်အမူအရာများကို သဘာဝအတိုင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို စနစ်တကျ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုလာခြင်းမှာ နှောင်းပိုင်းကာလများတွင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။လက်ဟန်ပြဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်သည့် အစောဆုံး စာရေးမှတ်တမ်းများအနက် တစ်ခုမှာ ဘီစီ ၅ ရာစုမှ ဖြစ်သည်။ ပလေတို (Plato) ၏ Cratylus စာအုပ်တွင် ဆိုကရေးတီး (Socrates) က “ကျွန်ုပ်တို့တွင် အသံ သို့မဟုတ် လျှာ မရှိဘဲ အချင်းချင်း အရာများကို ဖော်ပြလိုပါက၊ ယနေ့ခေတ် စကားမပြောနိုင်သူများကဲ့သို့ လက်များ၊ ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို လှုပ်ရှားကာ သင်္ကေတများ ပြုလုပ်ကြမည် မဟုတ်လော” ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="bauman2008">{{cite book |last=Bauman |first=H-Dirksen L. |year=2008 |title=Open Your Eyes: Deaf Studies Talking |chapter=On the Disconstruction of (Sign) Language in the Western Tradition: A Deaf Reading of Plato's Cratylus |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |pages=127–145 |isbn=978-0-8166-4619-7 |url=https://books.google.com/books?id=Ah32ktcvB28C }}</ref> [[File:Jbulwer.jpg|upright|thumb|[[John Bulwer]] ၏ ၁၆၄၄ ခုနှစ်ထုတ် "Chirologia" စာအုပ်ပါ လက်ဟန်အက္ခရာပုံစံ (Chirogram)]] ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများအကြောင်း သိရှိရသည့် အချက်အလက်အများစုမှာ လက်ချောင်းဖြင့် စာလုံးပေါင်းပြသော စနစ်များအကြောင်းသာ ဖြစ်ပြီး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို ကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အချက်အလက်များမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။<ref name="history-sign-language">{{cite web |title=History of sign language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_sign_language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ အသုံးပြုခဲ့သော လက်ဟန်စနစ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအစစ်အမှန်များ မဟုတ်ဘဲ အမူအရာအခြေပြု ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များအဖြစ် ပိုမို ယူဆကြသည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၏ လက်ဟန်စနစ်များသည် နားမကြားသူများအတွက် ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံး လူသိများသော လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်၏ အခြေခံဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို စပိန်ဘုန်းတော်ကြီး ပက်ဒရို ပွန်စီ ဒီ လီယွန် (Pedro Ponce de León) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံမှ ဟွမ် ပါဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) သည် [[မက်ဒရစ်မြို့]]တွင် Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos ခေါ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Bonet, Juan Pablo |title=Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos |publisher=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |year=1620 |url=https://www.cervantesvirtual.com/obra/reduccion-de-las-letras-y-arte-para-ensenar-a-hablar-a-los-mudos--0/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစာအုပ်သည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ အသံထွက်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ကျမ်းစာတစ်စောင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး နားမကြားသူများအတွက် ပါးစပ်ဖြင့် စကားပြောသင်ကြားရေးနည်းလမ်းနှင့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ဗြိတိန်တွင်လည်း လက်ချောင်းအက္ခရာများကို လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ရေး၊ လူထုရှေ့ စကားပြောခြင်းနှင့် နားမကြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၆၈၀ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ခ်ျ ဒယ်လ်ဂါနို (George Dalgarno) သည် Didascalocophus, or, The Deaf and Dumb Man's Tutor ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး လက်ချောင်းများ၏ အဆစ်နေရာများကို အသုံးပြု၍ စာလုံးများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်တစ်ရပ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၆၉၈ ခုနှစ်တွင် Digiti Lingua ခေါ် လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြသည့် စာစောင်တစ်စောင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစနစ်များသည် ယနေ့ခေတ် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL)၊ ဩစတြေးလျ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Auslan) နှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (NZSL) တို့တွင် အသုံးပြုသော လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာများ၏ အခြေခံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=BSL Timeline |url=https://www.ucl.ac.uk/brain-sciences/pals/research/deafness-cognition-and-language-dcal/history-british-sign-language/bsl-timeline |website=UCL Faculty of Brain Sciences |publisher=University College London |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၈ ရာစုတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အာဘေး ရှားလ်-မီရှဲ ဒီ လ'အေပယ် (Abbé Charles-Michel de l'Épée) သည် နားမကြားသူများအတွက် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး လူထုကျောင်းကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။သူသည် ထိုစဉ်က ပြင်သစ်တွင် နားမကြားသူများ အသုံးပြုနေကြသော လက်ဟန်များကို စနစ်တကျ စုစည်းကာ ပြင်သစ်လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အခြေခံသည့် သင်ကြားရေးနည်းစနစ်ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် သူ့ကို လက်ဟန်ပြ ပညာရေး၏ ရှေ့ဆောင်ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပညာရှင် သောမတ်စ် ဟော့ပ်ကင် ဂယ်လာဒက် (Thomas Hopkins Gallaudet) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာပြီး ပြင်သစ်ဆရာ လော်ရင့် ကလဲရ် (Laurent Clerc) နှင့်အတူ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ နားမကြားသူများအတွက် ပထမဆုံးကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ဤကျောင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်ဒီစီ၌ Columbia Institution for the Instruction of the Deaf and Dumb and the Blind ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အက်ဒဝပ် မိုင်းနား ဂယ်လာဒက် (Edward Miner Gallaudet) သည် ယင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=History |url=https://gallaudet.edu/museum/history/ |website=National Deaf Life Museum, Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နားမကြားသူများကောလိပ် (National College for the Deaf and Dumb) အဖြစ် ကောလိပ်အဆင့် ပညာရေးပေးအပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=At a Glance |url=https://gallaudet.edu/about/glance/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ယနေ့တွင် Gallaudet University ဟု ခေါ်တွင်ပြီး နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများအတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ်ထားသည့် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့တိုင် တစ်ခုတည်းသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့၌ ကျင်းပသော နားမကြားသူများပညာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာညီလာခံတွင် ကျောင်းများ၌ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် ပညာရေးလောကတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရပြီး နားမကြားကလေးငယ်များစွာ၏ ဘာသာစကားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Report of the proceedings of the International Congress on the Education of the Deaf, held at Milan, September 6th-11th, 1880 |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/107/ |publisher=Gallaudet University |year=1880 |access-date=15 August 2026 }}</ref> ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ စတိုကီး (William Stokoe) သည် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဘာသာဗေဒနည်းလမ်းများဖြင့် လေ့လာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် <i>Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf</i> ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Stokoe |first=William C. |title=Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf |series=Studies in Linguistics: Occasional Papers |number=8 |publisher=Department of Anthropology and Linguistics, University of Buffalo |location=Buffalo, New York |year=1960 |pages=78 |url=https://books.google.com/books?id=XGCbPgAACAAJ }}</ref> ထိုသုတေသနသည် ASL ကို ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် သဘာဝဘာသာစကားတစ်ရပ်အဖြစ် လေ့လာသုံးသပ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=American Sign Language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/American_Sign_Language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>နိုင်ငံတကာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (International Sign, IS) ကို ယခင်က Gestuno ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နားမကြားသူများ၏ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ (Deaflympics) နှင့် ကမ္ဘာ့နားမကြားသူများအဖွဲ့ချုပ် အစည်းအဝေးများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အခမ်းအနားများတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။<ref>{{cite report |last=Mesch |first=Johanna |title=Perspectives on the Concept and Definition of International Sign |publisher=World Federation of the Deaf |year=2010 |url=https://wfdeaf.org/wp-content/uploads/2016/11/Perspectives-on-the-Concept-and-Definition-of-IS_Mesch-FINAL.pdf }}</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ == လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် စွမ်းရည်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် ပြည့်ဝသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ လေ့လာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် သဘာဝဘာသာစကားအားလုံးတွင် တွေ့ရသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိများတွင် duality of patterning (အဓိပ္ပာယ်မဲ့ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများကို အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်း) နှင့် recursion (သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများ ထပ်ဆင့်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း) တို့ ပါဝင်သည်။လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် အသံထွက်များ မရှိသော်လည်း စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများနှင့် တည်ဆောက်ပုံများ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ လက်ဟန်တစ်ခုချင်းစီကို အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်အောင် ဖန်တီးရာတွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ၅ ရပ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ '''လက်ပုံသဏ္ဌာန်''' — လက်ချောင်းများနှင့် လက်ဝါး၏ တိကျသော ပုံစံ။ '''လက်တည်နေရာ''' — ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင် လက်ကို ထားရှိလှုပ်ရှားသည်ဆိုသည့် အချက်။ '''လှုပ်ရှားမှု''' — လက်၏ ရွေ့လျားပုံ လမ်းကြောင်း။ '''လက်အနေအထား''' — လက်ဖဝါး သို့မဟုတ် လက်ချောင်းများ မည်သည့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသည်ကို ဖော်ပြခြင်း။ '''မျက်နှာအမူအရာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု''' — မျက်နှာအမူအရာသည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတွင် သဒ္ဒါအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ မေးခွန်းမေးခြင်း၊ ငြင်းဆိုခြင်း၊ အံ့ဩခြင်းနှင့် အာမေဋိတ်ပြခြင်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်း၊ မျက်နှာပေးပြောင်းခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အသံထွက်ဘာသာစကားများကဲ့သို့ တစ်လုံးချင်း အစဉ်လိုက်ပြောရုံသာမက လက်၊ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုကာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသည်ကို Simultaneity ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤတစ်ပြိုင်နက် ဖော်ပြနိုင်မှုကို အလွန်အကျွံ မမှတ်ယူသင့်ပေ။ အကြောင်းမှာ လက်နှစ်ဖက်စလုံးကို အသုံးပြုရာတွင် မော်တာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသောကြောင့် လက်ဟန်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များသည် များသောအားဖြင့် အချိုးညီမှုကို ဦးတည်လေ့ရှိပြီး တစ်ဖက်တည်းဖြင့်သာ ပြုလုပ်သည့် လက်ဟန်များလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဝါကျများဖွဲ့စည်းရာတွင် လက်ဟန်များကို အစဉ်လိုက် စီစဉ်ရခြင်းမှာ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ === လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများ === လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့၏ အသံအနိမ့်အမြင့်၊ လေယူလေသိမ်းကဲ့သို့သော prosody များကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများမှတစ်ဆင့် ဖော်ပြကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၊ ဦးခေါင်း၊ မျက်ခုံး၊ မျက်လုံး၊ ပါးနှင့် ပါးစပ်တို့၏ ဟန်အမူအရာများကို အမျိုးမျိုး ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ ဝေါဟာရဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု၊ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ၊ နာမဝိသေသန သို့မဟုတ် ကြိယာဝိသေသနဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာနှင့် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖော်ပြသည်။ လက်ဟန်တွင် လက်လှုပ်ရှားမှုအပြင် လျှာသည် အောက်နှုတ်ခမ်းကို ထိရန်၊ ဦးခေါင်းကို ဘယ်ညာ လှုပ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။ ထိုမျက်နှာအမူအရာများ မပါလျှင် ယင်းလက်ဟန်ကို “late” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသွားနိုင်သည်။ ဝါကျတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာကို လက်ဖြင့် ဖော်ပြသော်လည်း သဒ္ဒါဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်အများစုကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြများဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ မေးခွန်းများ၊ ငြင်းဆိုချက်များ၊ ဆွေမျိုးပြုဝါကျများနှင့် အကြောင်းအရာကို အသားပေးဖော်ပြခြင်းတို့တွင် ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ASL နှင့် BSL တို့တွင် ဟုတ်/မဟုတ် မေးခွန်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်းနှင့် ဦးခေါင်းကို ရှေ့သို့ အနည်းငယ် ငုံ့ခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။စကားပြောဆိုရာတွင် အလှည့်လဲမှုများကိုလည်း ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် အကြည့်အာရုံဖြင့် ထိန်းညှိကြသည်။ လက်ဟန်ပြောသူသည် မိမိပြောနေစဉ် တစ်ဖက်လူကို မကြည့်ဘဲ နေခြင်းဖြင့် အလှည့်မပေးသေးကြောင်း ပြသနိုင်ပြီး မျက်လုံးချင်း ဆုံအောင် ကြည့်ခြင်းဖြင့် အလှည့်ပေးနိုင်သည်။ === အိုင်ကွန်နီစီတီ (Iconicity) === Iconicity ဆိုသည်မှာ သင်္ကေတတစ်ခု၏ ပုံစံနှင့် ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်တို့အကြား ဆင်တူမှု သို့မဟုတ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်မှု ဖြစ်သည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် စကားပြောဘာသာစကားများထက် ပိုမိုစနစ်တကျ ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရတတ်သည်။ သို့သော် ယင်းကွာခြားချက်သည် ပကတိကွဲပြားမှု မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် နားမကြားကလေးငယ်များသည် မိမိတို့ဖော်ပြလိုသည့်အရာအတွက် သက်ဆိုင်ရာလက်ဟန်ကို မသိသေးပါက အတုခိုးသော သင်္ကေတများကို ကြံဖန်ဖန်တီးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုအတွင်း အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ဘယ်သောအခါမျှ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်မသွားသော်လည်း လက်ဟန်ပုံစံများသည် ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း အားနည်းလာတတ်သည်။ နန်စီ ဖရစ်ရှ်ဘာ့ဂ် (Nancy Frishberg) ၏ လေ့လာချက်အရ အိုင်ကွန်နီစီတီသည် မူလက လက်ဟန်များစွာတွင် ပါရှိသော်လည်း သဘာဝသဒ္ဒါဖြစ်စဉ်များ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စိတ်ပညာရှင် ရော်ဂျာ ဘရောင်း (Roger Brown) ၏ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အိုင်ကွန်နီစီတီမြင့်မားသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများသည် အိုင်ကွန်နီစီတီနည်းပါးသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများထက် မှတ်မိနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် အယ်လစ်ဆာ နယူးပို့တ် (Elissa Newport) နှင့် ရစ်ချတ် မိုင်ယာ (Richard Meier) တို့က အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ASL သင်ယူမှုအပေါ် လက်တွေ့အားဖြင့် သက်ရောက်မှု မရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ === စကားပြောဘာသာစကားများနှင့် ဆက်စပ်မှု === === အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း === [[File:Sign language families.svg|thumb|300px|alt=Sign language families|'''''လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစုများ၏ အမျိုးအစား ခွဲခြားပုံ'''''']] {{Legend|#5d6a8f|[[ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု|ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု (French Sign Language family)]]}} {{Legend|#1e2f5d| → [[အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (ASL) အုပ်စု}} {{Legend|#93a1c7| → [[ရုရှား လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#a8d3db| → [[ချက် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#9c6cd0|[[ဒိန်းမတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#a596d8|[[ဆွီဒင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#b08660|[[ဂျာမန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#660066|[[ဗီယက်နမ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] နှင့် အချို့သော ထိုင်းနှင့် လာအို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Legend|#383834|[[အာရပ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#99ff00|[[အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#ff9691|[[တရုတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#bd4b31|[[ဂျပန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#4b874b|[[BANZSL]] မိသားစု (ဗြိတိသျှ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား)}} {{Legend|#1c5e31|[[တောင်အာဖရိက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (BANZSL မိသားစုအတွင်း ပါဝင်သော)}} {{Legend|#fff200|သီးခြားရပ်တည်သော ဘာသာစကားများ}} လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် စကားပြောဘာသာစကားကို လက်သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နားမကြားကျောင်းများမှ နားကြားနိုင်သော ဆရာများဖြစ်ကြသည့် Charles-Michel de l'Épée သို့မဟုတ် Thomas Hopkins Gallaudet တို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ “တီထွင်သူများ” အဖြစ် မကြာခဏ မှားယွင်းစွာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင်မူ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အခြားသော သဘာဝဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုသူများ၊ ဤနေရာတွင် နားမကြားသူများက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL) နှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) တို့သည် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် အင်္ဂလိပ်စကားကို ပြောကြသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်ကွဲပြားကာ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ သဒ္ဒါသဘောအရ ASL သည် အင်္ဂလိပ်ထက် ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုဆင်တူသည်။သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် မိမိတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော စကားပြောဘာသာစကားများမှ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို ငှားယူလေ့ရှိသည်။ လက်ချောင်းစာလုံးပေါင်းနည်း (Fingerspelling) ကို သင့်လျော်သော လက်ဟန်မရှိသေးသည့် အချိန်တွင် စကားပြောဘာသာစကားမှ စကားလုံးတစ်လုံးကို ငှားယူရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် လူများနှင့် နေရာများ၏ အမည်များအတွက် အသုံးပြုသည်။ == ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ == ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် တီထွင်အသုံးပြုလျက်ရှိသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ရာပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေသည်။ ထင်ရှားသော အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအချို့ |- ! ဘာသာစကား !! အဓိကအသုံးပြုရာဒေသ !! မှတ်ချက် |- | '''ASL''' (American Sign Language) || အမေရိကန်၊ ကနေဒါ || ကမ္ဘာတွင် လူသုံးအများဆုံး လက်ဟန်ပြစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ |- | '''BSL''' (British Sign Language) || ဗြိတိန် || ASL နှင့် သဒ္ဒါရော ဝေါဟာရပါ ကွဲပြားသည်။ |- | '''LSF''' (French Sign Language) || ပြင်သစ် || ဥရောပနှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြစနစ်များစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးမားခဲ့သည်။ |- | '''JSL''' (Japanese Sign Language) || ဂျပန် || အာရှဒေသအတွင်း ထင်ရှားသည်။ |- | '''CSL''' (Chinese Sign Language) || တရုတ် || ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ |- | '''IS''' (International Sign) || နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများ || သီးခြားမိခင်ဘာသာစကားမဟုတ်ဘဲ ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုသော ပေါင်းစပ်စနစ်ဖြစ်သည်။ |} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စာရင်းများအရ အင်ဒို–ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Indo-Pakistani Sign Language) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသူ အများဆုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဘာသာစကား]] 31pfiyg2iyulsktea5grr8axbfggum9 1048948 1048943 2026-08-16T15:19:48Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဘာသာစကား]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048948 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] ကို ကြည့်ပါ။}} [[File:ASL family.jpg|ASL_family]] လက်ဟန်ပြဘာသာစကား ({{lang-en|Sign Language}}) သည် အသံထွက် စကားလုံးများအစား လက်ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ခန္ဓာဟန်အမူအရာ၊ ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ဖလှယ် ဆက်သွယ်သော အမြင်အာရုံအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အကြားအာရုံချို့ယွင်းသူများ၊ လုံးဝနားမကြားသူများ အဓိက အသုံးပြုကြသည်။<ref name="SandlerLillo">{{cite book |last1=Sandler |first1=Wendy |last2=Lillo-Martin |first2=Diane C. |title=Sign Language and Linguistic Universals |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2006 |pages=3–5 |isbn=978-0-521-48248-6 |url=https://www.cambridge.org/core/books/sign-language-and-linguistic-universals/3DCD779D499F59838FBC2FC01C0092BC }}</ref><ref>{{cite web |title=Sign Language |url=https://www.nidcd.nih.gov/glossary/sign-language |website=National Institute on Deafness and Other Communication Disorders |publisher=National Institutes of Health |access-date=14 August 2026 }}</ref> လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် သာမန် လက်အမူအရာများကို စုစည်းထားခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကိုယ်ပိုင်သဒ္ဒါစနစ်၊ ဝေါဟာရကြွယ်ဝမှုနှင့် တိကျသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံများ အပြည့်အဝရှိသည့် ပြည့်စုံသော လူ့ဘာသာစကားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref name="SandlerLillo"/>လက်ဟန်ပြဘာသာစကားသည် နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများ ရှိသည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ နားမကြားသူများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အမျိုးအစား မြောက်မြားစွာ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။<ref>{{cite web |title=Ethnologue: Languages of the World |url=https://www.ethnologue.com/ |website=Ethnologue |publisher=SIL International |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Atlas of Sign Language Structures |url=https://thesignhub.eu/atlas |website=SIGN-HUB |access-date=14 August 2026 }}</ref>စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် မတူညီသော နိုင်ငံများအကြား တိုက်ရိုက် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web |title=What is Sign Language? |url=https://www.linguisticsociety.org/resource/what-sign-language |publisher=Linguistic Society of America |access-date=14 August 2026 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[Image:Arte para enseñar a hablar a los mudos.jpg|thumb|upright|ပညာရှင် ဂျွမ်းပက်ဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) ၏ ၁၆၂၀ ခုနှစ် မက်ဒရစ်မြို့ထုတ် ''Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos'' (စကားပြောရန် မစွမ်းသူများကို စကားပြောသင်ကြားပေးသည့် အနုပညာနှင့် အက္ခရာများ လျှော့ချခြင်း) စာအုပ်မှပုံ။]] လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ သမိုင်းသည် နားမကြားသူများ၏ ပညာရေးသမိုင်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသည်။ ရှေးခေတ်အခါက နားမကြားသူများအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် လက်အမူအရာများကို သဘာဝအတိုင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို စနစ်တကျ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုလာခြင်းမှာ နှောင်းပိုင်းကာလများတွင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။လက်ဟန်ပြဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်သည့် အစောဆုံး စာရေးမှတ်တမ်းများအနက် တစ်ခုမှာ ဘီစီ ၅ ရာစုမှ ဖြစ်သည်။ ပလေတို (Plato) ၏ Cratylus စာအုပ်တွင် ဆိုကရေးတီး (Socrates) က “ကျွန်ုပ်တို့တွင် အသံ သို့မဟုတ် လျှာ မရှိဘဲ အချင်းချင်း အရာများကို ဖော်ပြလိုပါက၊ ယနေ့ခေတ် စကားမပြောနိုင်သူများကဲ့သို့ လက်များ၊ ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို လှုပ်ရှားကာ သင်္ကေတများ ပြုလုပ်ကြမည် မဟုတ်လော” ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="bauman2008">{{cite book |last=Bauman |first=H-Dirksen L. |year=2008 |title=Open Your Eyes: Deaf Studies Talking |chapter=On the Disconstruction of (Sign) Language in the Western Tradition: A Deaf Reading of Plato's Cratylus |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |pages=127–145 |isbn=978-0-8166-4619-7 |url=https://books.google.com/books?id=Ah32ktcvB28C }}</ref> [[File:Jbulwer.jpg|upright|thumb|[[John Bulwer]] ၏ ၁၆၄၄ ခုနှစ်ထုတ် "Chirologia" စာအုပ်ပါ လက်ဟန်အက္ခရာပုံစံ (Chirogram)]] ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများအကြောင်း သိရှိရသည့် အချက်အလက်အများစုမှာ လက်ချောင်းဖြင့် စာလုံးပေါင်းပြသော စနစ်များအကြောင်းသာ ဖြစ်ပြီး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို ကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အချက်အလက်များမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။<ref name="history-sign-language">{{cite web |title=History of sign language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_sign_language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ အသုံးပြုခဲ့သော လက်ဟန်စနစ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအစစ်အမှန်များ မဟုတ်ဘဲ အမူအရာအခြေပြု ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များအဖြစ် ပိုမို ယူဆကြသည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၏ လက်ဟန်စနစ်များသည် နားမကြားသူများအတွက် ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံး လူသိများသော လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်၏ အခြေခံဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို စပိန်ဘုန်းတော်ကြီး ပက်ဒရို ပွန်စီ ဒီ လီယွန် (Pedro Ponce de León) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံမှ ဟွမ် ပါဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) သည် [[မက်ဒရစ်မြို့]]တွင် Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos ခေါ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Bonet, Juan Pablo |title=Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos |publisher=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |year=1620 |url=https://www.cervantesvirtual.com/obra/reduccion-de-las-letras-y-arte-para-ensenar-a-hablar-a-los-mudos--0/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစာအုပ်သည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ အသံထွက်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ကျမ်းစာတစ်စောင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး နားမကြားသူများအတွက် ပါးစပ်ဖြင့် စကားပြောသင်ကြားရေးနည်းလမ်းနှင့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ဗြိတိန်တွင်လည်း လက်ချောင်းအက္ခရာများကို လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ရေး၊ လူထုရှေ့ စကားပြောခြင်းနှင့် နားမကြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၆၈၀ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ခ်ျ ဒယ်လ်ဂါနို (George Dalgarno) သည် Didascalocophus, or, The Deaf and Dumb Man's Tutor ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး လက်ချောင်းများ၏ အဆစ်နေရာများကို အသုံးပြု၍ စာလုံးများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်တစ်ရပ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၆၉၈ ခုနှစ်တွင် Digiti Lingua ခေါ် လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြသည့် စာစောင်တစ်စောင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစနစ်များသည် ယနေ့ခေတ် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL)၊ ဩစတြေးလျ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Auslan) နှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (NZSL) တို့တွင် အသုံးပြုသော လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာများ၏ အခြေခံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=BSL Timeline |url=https://www.ucl.ac.uk/brain-sciences/pals/research/deafness-cognition-and-language-dcal/history-british-sign-language/bsl-timeline |website=UCL Faculty of Brain Sciences |publisher=University College London |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၈ ရာစုတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အာဘေး ရှားလ်-မီရှဲ ဒီ လ'အေပယ် (Abbé Charles-Michel de l'Épée) သည် နားမကြားသူများအတွက် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး လူထုကျောင်းကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။သူသည် ထိုစဉ်က ပြင်သစ်တွင် နားမကြားသူများ အသုံးပြုနေကြသော လက်ဟန်များကို စနစ်တကျ စုစည်းကာ ပြင်သစ်လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အခြေခံသည့် သင်ကြားရေးနည်းစနစ်ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် သူ့ကို လက်ဟန်ပြ ပညာရေး၏ ရှေ့ဆောင်ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပညာရှင် သောမတ်စ် ဟော့ပ်ကင် ဂယ်လာဒက် (Thomas Hopkins Gallaudet) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာပြီး ပြင်သစ်ဆရာ လော်ရင့် ကလဲရ် (Laurent Clerc) နှင့်အတူ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ နားမကြားသူများအတွက် ပထမဆုံးကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ဤကျောင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်ဒီစီ၌ Columbia Institution for the Instruction of the Deaf and Dumb and the Blind ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အက်ဒဝပ် မိုင်းနား ဂယ်လာဒက် (Edward Miner Gallaudet) သည် ယင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=History |url=https://gallaudet.edu/museum/history/ |website=National Deaf Life Museum, Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နားမကြားသူများကောလိပ် (National College for the Deaf and Dumb) အဖြစ် ကောလိပ်အဆင့် ပညာရေးပေးအပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=At a Glance |url=https://gallaudet.edu/about/glance/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ယနေ့တွင် Gallaudet University ဟု ခေါ်တွင်ပြီး နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများအတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ်ထားသည့် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့တိုင် တစ်ခုတည်းသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့၌ ကျင်းပသော နားမကြားသူများပညာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာညီလာခံတွင် ကျောင်းများ၌ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် ပညာရေးလောကတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရပြီး နားမကြားကလေးငယ်များစွာ၏ ဘာသာစကားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Report of the proceedings of the International Congress on the Education of the Deaf, held at Milan, September 6th-11th, 1880 |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/107/ |publisher=Gallaudet University |year=1880 |access-date=15 August 2026 }}</ref> ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ စတိုကီး (William Stokoe) သည် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဘာသာဗေဒနည်းလမ်းများဖြင့် လေ့လာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် <i>Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf</i> ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Stokoe |first=William C. |title=Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf |series=Studies in Linguistics: Occasional Papers |number=8 |publisher=Department of Anthropology and Linguistics, University of Buffalo |location=Buffalo, New York |year=1960 |pages=78 |url=https://books.google.com/books?id=XGCbPgAACAAJ }}</ref> ထိုသုတေသနသည် ASL ကို ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် သဘာဝဘာသာစကားတစ်ရပ်အဖြစ် လေ့လာသုံးသပ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=American Sign Language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/American_Sign_Language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>နိုင်ငံတကာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (International Sign, IS) ကို ယခင်က Gestuno ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နားမကြားသူများ၏ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ (Deaflympics) နှင့် ကမ္ဘာ့နားမကြားသူများအဖွဲ့ချုပ် အစည်းအဝေးများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အခမ်းအနားများတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။<ref>{{cite report |last=Mesch |first=Johanna |title=Perspectives on the Concept and Definition of International Sign |publisher=World Federation of the Deaf |year=2010 |url=https://wfdeaf.org/wp-content/uploads/2016/11/Perspectives-on-the-Concept-and-Definition-of-IS_Mesch-FINAL.pdf }}</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ == လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် စွမ်းရည်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် ပြည့်ဝသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ လေ့လာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် သဘာဝဘာသာစကားအားလုံးတွင် တွေ့ရသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိများတွင် duality of patterning (အဓိပ္ပာယ်မဲ့ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများကို အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်း) နှင့် recursion (သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများ ထပ်ဆင့်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း) တို့ ပါဝင်သည်။လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် အသံထွက်များ မရှိသော်လည်း စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများနှင့် တည်ဆောက်ပုံများ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ လက်ဟန်တစ်ခုချင်းစီကို အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်အောင် ဖန်တီးရာတွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ၅ ရပ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ '''လက်ပုံသဏ္ဌာန်''' — လက်ချောင်းများနှင့် လက်ဝါး၏ တိကျသော ပုံစံ။ '''လက်တည်နေရာ''' — ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင် လက်ကို ထားရှိလှုပ်ရှားသည်ဆိုသည့် အချက်။ '''လှုပ်ရှားမှု''' — လက်၏ ရွေ့လျားပုံ လမ်းကြောင်း။ '''လက်အနေအထား''' — လက်ဖဝါး သို့မဟုတ် လက်ချောင်းများ မည်သည့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသည်ကို ဖော်ပြခြင်း။ '''မျက်နှာအမူအရာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု''' — မျက်နှာအမူအရာသည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတွင် သဒ္ဒါအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ မေးခွန်းမေးခြင်း၊ ငြင်းဆိုခြင်း၊ အံ့ဩခြင်းနှင့် အာမေဋိတ်ပြခြင်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်း၊ မျက်နှာပေးပြောင်းခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အသံထွက်ဘာသာစကားများကဲ့သို့ တစ်လုံးချင်း အစဉ်လိုက်ပြောရုံသာမက လက်၊ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုကာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသည်ကို Simultaneity ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤတစ်ပြိုင်နက် ဖော်ပြနိုင်မှုကို အလွန်အကျွံ မမှတ်ယူသင့်ပေ။ အကြောင်းမှာ လက်နှစ်ဖက်စလုံးကို အသုံးပြုရာတွင် မော်တာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသောကြောင့် လက်ဟန်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များသည် များသောအားဖြင့် အချိုးညီမှုကို ဦးတည်လေ့ရှိပြီး တစ်ဖက်တည်းဖြင့်သာ ပြုလုပ်သည့် လက်ဟန်များလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဝါကျများဖွဲ့စည်းရာတွင် လက်ဟန်များကို အစဉ်လိုက် စီစဉ်ရခြင်းမှာ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ === လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများ === လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့၏ အသံအနိမ့်အမြင့်၊ လေယူလေသိမ်းကဲ့သို့သော prosody များကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများမှတစ်ဆင့် ဖော်ပြကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၊ ဦးခေါင်း၊ မျက်ခုံး၊ မျက်လုံး၊ ပါးနှင့် ပါးစပ်တို့၏ ဟန်အမူအရာများကို အမျိုးမျိုး ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ ဝေါဟာရဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု၊ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ၊ နာမဝိသေသန သို့မဟုတ် ကြိယာဝိသေသနဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာနှင့် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖော်ပြသည်။ လက်ဟန်တွင် လက်လှုပ်ရှားမှုအပြင် လျှာသည် အောက်နှုတ်ခမ်းကို ထိရန်၊ ဦးခေါင်းကို ဘယ်ညာ လှုပ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။ ထိုမျက်နှာအမူအရာများ မပါလျှင် ယင်းလက်ဟန်ကို “late” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသွားနိုင်သည်။ ဝါကျတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာကို လက်ဖြင့် ဖော်ပြသော်လည်း သဒ္ဒါဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်အများစုကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြများဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ မေးခွန်းများ၊ ငြင်းဆိုချက်များ၊ ဆွေမျိုးပြုဝါကျများနှင့် အကြောင်းအရာကို အသားပေးဖော်ပြခြင်းတို့တွင် ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ASL နှင့် BSL တို့တွင် ဟုတ်/မဟုတ် မေးခွန်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်းနှင့် ဦးခေါင်းကို ရှေ့သို့ အနည်းငယ် ငုံ့ခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။စကားပြောဆိုရာတွင် အလှည့်လဲမှုများကိုလည်း ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် အကြည့်အာရုံဖြင့် ထိန်းညှိကြသည်။ လက်ဟန်ပြောသူသည် မိမိပြောနေစဉ် တစ်ဖက်လူကို မကြည့်ဘဲ နေခြင်းဖြင့် အလှည့်မပေးသေးကြောင်း ပြသနိုင်ပြီး မျက်လုံးချင်း ဆုံအောင် ကြည့်ခြင်းဖြင့် အလှည့်ပေးနိုင်သည်။ === အိုင်ကွန်နီစီတီ (Iconicity) === Iconicity ဆိုသည်မှာ သင်္ကေတတစ်ခု၏ ပုံစံနှင့် ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်တို့အကြား ဆင်တူမှု သို့မဟုတ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်မှု ဖြစ်သည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် စကားပြောဘာသာစကားများထက် ပိုမိုစနစ်တကျ ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရတတ်သည်။ သို့သော် ယင်းကွာခြားချက်သည် ပကတိကွဲပြားမှု မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် နားမကြားကလေးငယ်များသည် မိမိတို့ဖော်ပြလိုသည့်အရာအတွက် သက်ဆိုင်ရာလက်ဟန်ကို မသိသေးပါက အတုခိုးသော သင်္ကေတများကို ကြံဖန်ဖန်တီးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုအတွင်း အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ဘယ်သောအခါမျှ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်မသွားသော်လည်း လက်ဟန်ပုံစံများသည် ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း အားနည်းလာတတ်သည်။ နန်စီ ဖရစ်ရှ်ဘာ့ဂ် (Nancy Frishberg) ၏ လေ့လာချက်အရ အိုင်ကွန်နီစီတီသည် မူလက လက်ဟန်များစွာတွင် ပါရှိသော်လည်း သဘာဝသဒ္ဒါဖြစ်စဉ်များ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စိတ်ပညာရှင် ရော်ဂျာ ဘရောင်း (Roger Brown) ၏ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အိုင်ကွန်နီစီတီမြင့်မားသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများသည် အိုင်ကွန်နီစီတီနည်းပါးသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများထက် မှတ်မိနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် အယ်လစ်ဆာ နယူးပို့တ် (Elissa Newport) နှင့် ရစ်ချတ် မိုင်ယာ (Richard Meier) တို့က အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ASL သင်ယူမှုအပေါ် လက်တွေ့အားဖြင့် သက်ရောက်မှု မရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ === စကားပြောဘာသာစကားများနှင့် ဆက်စပ်မှု === === အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း === [[File:Sign language families.svg|thumb|300px|alt=Sign language families|'''''လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစုများ၏ အမျိုးအစား ခွဲခြားပုံ'''''']] {{Legend|#5d6a8f|[[ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု|ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု (French Sign Language family)]]}} {{Legend|#1e2f5d| → [[အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (ASL) အုပ်စု}} {{Legend|#93a1c7| → [[ရုရှား လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#a8d3db| → [[ချက် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#9c6cd0|[[ဒိန်းမတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#a596d8|[[ဆွီဒင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#b08660|[[ဂျာမန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#660066|[[ဗီယက်နမ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] နှင့် အချို့သော ထိုင်းနှင့် လာအို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Legend|#383834|[[အာရပ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#99ff00|[[အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#ff9691|[[တရုတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#bd4b31|[[ဂျပန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#4b874b|[[BANZSL]] မိသားစု (ဗြိတိသျှ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား)}} {{Legend|#1c5e31|[[တောင်အာဖရိက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (BANZSL မိသားစုအတွင်း ပါဝင်သော)}} {{Legend|#fff200|သီးခြားရပ်တည်သော ဘာသာစကားများ}} လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် စကားပြောဘာသာစကားကို လက်သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နားမကြားကျောင်းများမှ နားကြားနိုင်သော ဆရာများဖြစ်ကြသည့် Charles-Michel de l'Épée သို့မဟုတ် Thomas Hopkins Gallaudet တို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ “တီထွင်သူများ” အဖြစ် မကြာခဏ မှားယွင်းစွာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင်မူ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အခြားသော သဘာဝဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုသူများ၊ ဤနေရာတွင် နားမကြားသူများက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL) နှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) တို့သည် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် အင်္ဂလိပ်စကားကို ပြောကြသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်ကွဲပြားကာ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ သဒ္ဒါသဘောအရ ASL သည် အင်္ဂလိပ်ထက် ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုဆင်တူသည်။သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် မိမိတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော စကားပြောဘာသာစကားများမှ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို ငှားယူလေ့ရှိသည်။ လက်ချောင်းစာလုံးပေါင်းနည်း (Fingerspelling) ကို သင့်လျော်သော လက်ဟန်မရှိသေးသည့် အချိန်တွင် စကားပြောဘာသာစကားမှ စကားလုံးတစ်လုံးကို ငှားယူရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် လူများနှင့် နေရာများ၏ အမည်များအတွက် အသုံးပြုသည်။ == ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ == ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် တီထွင်အသုံးပြုလျက်ရှိသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ရာပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေသည်။ ထင်ရှားသော အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအချို့ |- ! ဘာသာစကား !! အဓိကအသုံးပြုရာဒေသ !! မှတ်ချက် |- | '''ASL''' (American Sign Language) || အမေရိကန်၊ ကနေဒါ || ကမ္ဘာတွင် လူသုံးအများဆုံး လက်ဟန်ပြစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ |- | '''BSL''' (British Sign Language) || ဗြိတိန် || ASL နှင့် သဒ္ဒါရော ဝေါဟာရပါ ကွဲပြားသည်။ |- | '''LSF''' (French Sign Language) || ပြင်သစ် || ဥရောပနှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြစနစ်များစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးမားခဲ့သည်။ |- | '''JSL''' (Japanese Sign Language) || ဂျပန် || အာရှဒေသအတွင်း ထင်ရှားသည်။ |- | '''CSL''' (Chinese Sign Language) || တရုတ် || ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ |- | '''IS''' (International Sign) || နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများ || သီးခြားမိခင်ဘာသာစကားမဟုတ်ဘဲ ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုသော ပေါင်းစပ်စနစ်ဖြစ်သည်။ |} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စာရင်းများအရ အင်ဒို–ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Indo-Pakistani Sign Language) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသူ အများဆုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] 84azcsjb7n4oa5tajcwi66pfc44r3xv 1048950 1048948 2026-08-16T15:24:34Z Dr Lotus Black 31011 1048950 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] ကို ကြည့်ပါ။}} [[File:ASL family.jpg|thumb|လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားဖြင့် ဆက်သွယ်နေကြပုံ]] '''လက်ဟန်ပြဘာသာစကား''' ({{lang-en|Sign Language}}) သည် အသံထွက် စကားလုံးများအစား လက်ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ခန္ဓာဟန်အမူအရာ၊ ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ဖလှယ် ဆက်သွယ်သော အမြင်အာရုံအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အကြားအာရုံချို့ယွင်းသူများ၊ လုံးဝနားမကြားသူများ အဓိက အသုံးပြုကြသည်။<ref name="SandlerLillo">{{cite book |last1=Sandler |first1=Wendy |last2=Lillo-Martin |first2=Diane C. |title=Sign Language and Linguistic Universals |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2006 |pages=3–5 |isbn=978-0-521-48248-6 |url=https://www.cambridge.org/core/books/sign-language-and-linguistic-universals/3DCD779D499F59838FBC2FC01C0092BC }}</ref><ref>{{cite web |title=Sign Language |url=https://www.nidcd.nih.gov/glossary/sign-language |website=National Institute on Deafness and Other Communication Disorders |publisher=National Institutes of Health |access-date=14 August 2026 }}</ref> လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် သာမန် လက်အမူအရာများကို စုစည်းထားခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကိုယ်ပိုင်သဒ္ဒါစနစ်၊ ဝေါဟာရကြွယ်ဝမှုနှင့် တိကျသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံများ အပြည့်အဝရှိသည့် ပြည့်စုံသော လူ့ဘာသာစကားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref name="SandlerLillo"/>လက်ဟန်ပြဘာသာစကားသည် နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများ ရှိသည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ နားမကြားသူများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အမျိုးအစား မြောက်မြားစွာ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။<ref>{{cite web |title=Ethnologue: Languages of the World |url=https://www.ethnologue.com/ |website=Ethnologue |publisher=SIL International |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Atlas of Sign Language Structures |url=https://thesignhub.eu/atlas |website=SIGN-HUB |access-date=14 August 2026 }}</ref>စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် မတူညီသော နိုင်ငံများအကြား တိုက်ရိုက် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web |title=What is Sign Language? |url=https://www.linguisticsociety.org/resource/what-sign-language |publisher=Linguistic Society of America |access-date=14 August 2026 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[Image:Arte para enseñar a hablar a los mudos.jpg|thumb|upright|ပညာရှင် ဂျွမ်းပက်ဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) ၏ ၁၆၂၀ ခုနှစ် မက်ဒရစ်မြို့ထုတ် ''Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos'' (စကားပြောရန် မစွမ်းသူများကို စကားပြောသင်ကြားပေးသည့် အနုပညာနှင့် အက္ခရာများ လျှော့ချခြင်း) စာအုပ်မှပုံ။]] လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ သမိုင်းသည် နားမကြားသူများ၏ ပညာရေးသမိုင်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသည်။ ရှေးခေတ်အခါက နားမကြားသူများအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် လက်အမူအရာများကို သဘာဝအတိုင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို စနစ်တကျ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုလာခြင်းမှာ နှောင်းပိုင်းကာလများတွင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။လက်ဟန်ပြဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်သည့် အစောဆုံး စာရေးမှတ်တမ်းများအနက် တစ်ခုမှာ ဘီစီ ၅ ရာစုမှ ဖြစ်သည်။ ပလေတို (Plato) ၏ Cratylus စာအုပ်တွင် ဆိုကရေးတီး (Socrates) က “ကျွန်ုပ်တို့တွင် အသံ သို့မဟုတ် လျှာ မရှိဘဲ အချင်းချင်း အရာများကို ဖော်ပြလိုပါက၊ ယနေ့ခေတ် စကားမပြောနိုင်သူများကဲ့သို့ လက်များ၊ ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို လှုပ်ရှားကာ သင်္ကေတများ ပြုလုပ်ကြမည် မဟုတ်လော” ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="bauman2008">{{cite book |last=Bauman |first=H-Dirksen L. |year=2008 |title=Open Your Eyes: Deaf Studies Talking |chapter=On the Disconstruction of (Sign) Language in the Western Tradition: A Deaf Reading of Plato's Cratylus |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |pages=127–145 |isbn=978-0-8166-4619-7 |url=https://books.google.com/books?id=Ah32ktcvB28C }}</ref> [[File:Jbulwer.jpg|upright|thumb|[[John Bulwer]] ၏ ၁၆၄၄ ခုနှစ်ထုတ် "Chirologia" စာအုပ်ပါ လက်ဟန်အက္ခရာပုံစံ (Chirogram)]] ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများအကြောင်း သိရှိရသည့် အချက်အလက်အများစုမှာ လက်ချောင်းဖြင့် စာလုံးပေါင်းပြသော စနစ်များအကြောင်းသာ ဖြစ်ပြီး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို ကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အချက်အလက်များမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။<ref name="history-sign-language">{{cite web |title=History of sign language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_sign_language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ အသုံးပြုခဲ့သော လက်ဟန်စနစ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအစစ်အမှန်များ မဟုတ်ဘဲ အမူအရာအခြေပြု ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များအဖြစ် ပိုမို ယူဆကြသည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၏ လက်ဟန်စနစ်များသည် နားမကြားသူများအတွက် ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံး လူသိများသော လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်၏ အခြေခံဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို စပိန်ဘုန်းတော်ကြီး ပက်ဒရို ပွန်စီ ဒီ လီယွန် (Pedro Ponce de León) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံမှ ဟွမ် ပါဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) သည် [[မက်ဒရစ်မြို့]]တွင် Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos ခေါ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Bonet, Juan Pablo |title=Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos |publisher=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |year=1620 |url=https://www.cervantesvirtual.com/obra/reduccion-de-las-letras-y-arte-para-ensenar-a-hablar-a-los-mudos--0/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစာအုပ်သည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ အသံထွက်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ကျမ်းစာတစ်စောင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး နားမကြားသူများအတွက် ပါးစပ်ဖြင့် စကားပြောသင်ကြားရေးနည်းလမ်းနှင့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ဗြိတိန်တွင်လည်း လက်ချောင်းအက္ခရာများကို လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ရေး၊ လူထုရှေ့ စကားပြောခြင်းနှင့် နားမကြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၆၈၀ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ခ်ျ ဒယ်လ်ဂါနို (George Dalgarno) သည် Didascalocophus, or, The Deaf and Dumb Man's Tutor ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး လက်ချောင်းများ၏ အဆစ်နေရာများကို အသုံးပြု၍ စာလုံးများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်တစ်ရပ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၆၉၈ ခုနှစ်တွင် Digiti Lingua ခေါ် လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြသည့် စာစောင်တစ်စောင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစနစ်များသည် ယနေ့ခေတ် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL)၊ ဩစတြေးလျ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Auslan) နှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (NZSL) တို့တွင် အသုံးပြုသော လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာများ၏ အခြေခံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=BSL Timeline |url=https://www.ucl.ac.uk/brain-sciences/pals/research/deafness-cognition-and-language-dcal/history-british-sign-language/bsl-timeline |website=UCL Faculty of Brain Sciences |publisher=University College London |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၈ ရာစုတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အာဘေး ရှားလ်-မီရှဲ ဒီ လ'အေပယ် (Abbé Charles-Michel de l'Épée) သည် နားမကြားသူများအတွက် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး လူထုကျောင်းကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။သူသည် ထိုစဉ်က ပြင်သစ်တွင် နားမကြားသူများ အသုံးပြုနေကြသော လက်ဟန်များကို စနစ်တကျ စုစည်းကာ ပြင်သစ်လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အခြေခံသည့် သင်ကြားရေးနည်းစနစ်ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် သူ့ကို လက်ဟန်ပြ ပညာရေး၏ ရှေ့ဆောင်ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပညာရှင် သောမတ်စ် ဟော့ပ်ကင် ဂယ်လာဒက် (Thomas Hopkins Gallaudet) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာပြီး ပြင်သစ်ဆရာ လော်ရင့် ကလဲရ် (Laurent Clerc) နှင့်အတူ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ နားမကြားသူများအတွက် ပထမဆုံးကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ဤကျောင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်ဒီစီ၌ Columbia Institution for the Instruction of the Deaf and Dumb and the Blind ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အက်ဒဝပ် မိုင်းနား ဂယ်လာဒက် (Edward Miner Gallaudet) သည် ယင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=History |url=https://gallaudet.edu/museum/history/ |website=National Deaf Life Museum, Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နားမကြားသူများကောလိပ် (National College for the Deaf and Dumb) အဖြစ် ကောလိပ်အဆင့် ပညာရေးပေးအပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=At a Glance |url=https://gallaudet.edu/about/glance/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ယနေ့တွင် Gallaudet University ဟု ခေါ်တွင်ပြီး နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများအတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ်ထားသည့် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့တိုင် တစ်ခုတည်းသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့၌ ကျင်းပသော နားမကြားသူများပညာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာညီလာခံတွင် ကျောင်းများ၌ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် ပညာရေးလောကတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရပြီး နားမကြားကလေးငယ်များစွာ၏ ဘာသာစကားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Report of the proceedings of the International Congress on the Education of the Deaf, held at Milan, September 6th-11th, 1880 |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/107/ |publisher=Gallaudet University |year=1880 |access-date=15 August 2026 }}</ref> ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ စတိုကီး (William Stokoe) သည် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဘာသာဗေဒနည်းလမ်းများဖြင့် လေ့လာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် <i>Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf</i> ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Stokoe |first=William C. |title=Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf |series=Studies in Linguistics: Occasional Papers |number=8 |publisher=Department of Anthropology and Linguistics, University of Buffalo |location=Buffalo, New York |year=1960 |pages=78 |url=https://books.google.com/books?id=XGCbPgAACAAJ }}</ref> ထိုသုတေသနသည် ASL ကို ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် သဘာဝဘာသာစကားတစ်ရပ်အဖြစ် လေ့လာသုံးသပ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=American Sign Language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/American_Sign_Language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>နိုင်ငံတကာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (International Sign, IS) ကို ယခင်က Gestuno ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နားမကြားသူများ၏ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ (Deaflympics) နှင့် ကမ္ဘာ့နားမကြားသူများအဖွဲ့ချုပ် အစည်းအဝေးများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အခမ်းအနားများတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။<ref>{{cite report |last=Mesch |first=Johanna |title=Perspectives on the Concept and Definition of International Sign |publisher=World Federation of the Deaf |year=2010 |url=https://wfdeaf.org/wp-content/uploads/2016/11/Perspectives-on-the-Concept-and-Definition-of-IS_Mesch-FINAL.pdf }}</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ == လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် စွမ်းရည်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် ပြည့်ဝသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ လေ့လာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် သဘာဝဘာသာစကားအားလုံးတွင် တွေ့ရသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိများတွင် duality of patterning (အဓိပ္ပာယ်မဲ့ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများကို အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်း) နှင့် recursion (သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများ ထပ်ဆင့်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း) တို့ ပါဝင်သည်။လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် အသံထွက်များ မရှိသော်လည်း စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများနှင့် တည်ဆောက်ပုံများ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ လက်ဟန်တစ်ခုချင်းစီကို အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်အောင် ဖန်တီးရာတွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ၅ ရပ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ '''လက်ပုံသဏ္ဌာန်''' — လက်ချောင်းများနှင့် လက်ဝါး၏ တိကျသော ပုံစံ။ '''လက်တည်နေရာ''' — ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင် လက်ကို ထားရှိလှုပ်ရှားသည်ဆိုသည့် အချက်။ '''လှုပ်ရှားမှု''' — လက်၏ ရွေ့လျားပုံ လမ်းကြောင်း။ '''လက်အနေအထား''' — လက်ဖဝါး သို့မဟုတ် လက်ချောင်းများ မည်သည့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသည်ကို ဖော်ပြခြင်း။ '''မျက်နှာအမူအရာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု''' — မျက်နှာအမူအရာသည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတွင် သဒ္ဒါအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ မေးခွန်းမေးခြင်း၊ ငြင်းဆိုခြင်း၊ အံ့ဩခြင်းနှင့် အာမေဋိတ်ပြခြင်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်း၊ မျက်နှာပေးပြောင်းခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အသံထွက်ဘာသာစကားများကဲ့သို့ တစ်လုံးချင်း အစဉ်လိုက်ပြောရုံသာမက လက်၊ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုကာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသည်ကို Simultaneity ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤတစ်ပြိုင်နက် ဖော်ပြနိုင်မှုကို အလွန်အကျွံ မမှတ်ယူသင့်ပေ။ အကြောင်းမှာ လက်နှစ်ဖက်စလုံးကို အသုံးပြုရာတွင် မော်တာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသောကြောင့် လက်ဟန်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များသည် များသောအားဖြင့် အချိုးညီမှုကို ဦးတည်လေ့ရှိပြီး တစ်ဖက်တည်းဖြင့်သာ ပြုလုပ်သည့် လက်ဟန်များလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဝါကျများဖွဲ့စည်းရာတွင် လက်ဟန်များကို အစဉ်လိုက် စီစဉ်ရခြင်းမှာ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ === လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများ === လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့၏ အသံအနိမ့်အမြင့်၊ လေယူလေသိမ်းကဲ့သို့သော prosody များကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများမှတစ်ဆင့် ဖော်ပြကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၊ ဦးခေါင်း၊ မျက်ခုံး၊ မျက်လုံး၊ ပါးနှင့် ပါးစပ်တို့၏ ဟန်အမူအရာများကို အမျိုးမျိုး ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ ဝေါဟာရဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု၊ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ၊ နာမဝိသေသန သို့မဟုတ် ကြိယာဝိသေသနဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာနှင့် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖော်ပြသည်။ လက်ဟန်တွင် လက်လှုပ်ရှားမှုအပြင် လျှာသည် အောက်နှုတ်ခမ်းကို ထိရန်၊ ဦးခေါင်းကို ဘယ်ညာ လှုပ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။ ထိုမျက်နှာအမူအရာများ မပါလျှင် ယင်းလက်ဟန်ကို “late” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသွားနိုင်သည်။ ဝါကျတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာကို လက်ဖြင့် ဖော်ပြသော်လည်း သဒ္ဒါဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်အများစုကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြများဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ မေးခွန်းများ၊ ငြင်းဆိုချက်များ၊ ဆွေမျိုးပြုဝါကျများနှင့် အကြောင်းအရာကို အသားပေးဖော်ပြခြင်းတို့တွင် ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ASL နှင့် BSL တို့တွင် ဟုတ်/မဟုတ် မေးခွန်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်းနှင့် ဦးခေါင်းကို ရှေ့သို့ အနည်းငယ် ငုံ့ခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။စကားပြောဆိုရာတွင် အလှည့်လဲမှုများကိုလည်း ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် အကြည့်အာရုံဖြင့် ထိန်းညှိကြသည်။ လက်ဟန်ပြောသူသည် မိမိပြောနေစဉ် တစ်ဖက်လူကို မကြည့်ဘဲ နေခြင်းဖြင့် အလှည့်မပေးသေးကြောင်း ပြသနိုင်ပြီး မျက်လုံးချင်း ဆုံအောင် ကြည့်ခြင်းဖြင့် အလှည့်ပေးနိုင်သည်။ === အိုင်ကွန်နီစီတီ (Iconicity) === Iconicity ဆိုသည်မှာ သင်္ကေတတစ်ခု၏ ပုံစံနှင့် ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်တို့အကြား ဆင်တူမှု သို့မဟုတ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်မှု ဖြစ်သည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် စကားပြောဘာသာစကားများထက် ပိုမိုစနစ်တကျ ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရတတ်သည်။ သို့သော် ယင်းကွာခြားချက်သည် ပကတိကွဲပြားမှု မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် နားမကြားကလေးငယ်များသည် မိမိတို့ဖော်ပြလိုသည့်အရာအတွက် သက်ဆိုင်ရာလက်ဟန်ကို မသိသေးပါက အတုခိုးသော သင်္ကေတများကို ကြံဖန်ဖန်တီးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုအတွင်း အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ဘယ်သောအခါမျှ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်မသွားသော်လည်း လက်ဟန်ပုံစံများသည် ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း အားနည်းလာတတ်သည်။ နန်စီ ဖရစ်ရှ်ဘာ့ဂ် (Nancy Frishberg) ၏ လေ့လာချက်အရ အိုင်ကွန်နီစီတီသည် မူလက လက်ဟန်များစွာတွင် ပါရှိသော်လည်း သဘာဝသဒ္ဒါဖြစ်စဉ်များ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စိတ်ပညာရှင် ရော်ဂျာ ဘရောင်း (Roger Brown) ၏ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အိုင်ကွန်နီစီတီမြင့်မားသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများသည် အိုင်ကွန်နီစီတီနည်းပါးသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများထက် မှတ်မိနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် အယ်လစ်ဆာ နယူးပို့တ် (Elissa Newport) နှင့် ရစ်ချတ် မိုင်ယာ (Richard Meier) တို့က အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ASL သင်ယူမှုအပေါ် လက်တွေ့အားဖြင့် သက်ရောက်မှု မရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ === စကားပြောဘာသာစကားများနှင့် ဆက်စပ်မှု === === အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း === [[File:Sign language families.svg|thumb|300px|alt=Sign language families|'''''လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစုများ၏ အမျိုးအစား ခွဲခြားပုံ'''''']] {{Legend|#5d6a8f|[[ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု|ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု (French Sign Language family)]]}} {{Legend|#1e2f5d| → [[အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (ASL) အုပ်စု}} {{Legend|#93a1c7| → [[ရုရှား လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#a8d3db| → [[ချက် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#9c6cd0|[[ဒိန်းမတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#a596d8|[[ဆွီဒင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#b08660|[[ဂျာမန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#660066|[[ဗီယက်နမ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] နှင့် အချို့သော ထိုင်းနှင့် လာအို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Legend|#383834|[[အာရပ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#99ff00|[[အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#ff9691|[[တရုတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#bd4b31|[[ဂျပန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#4b874b|[[BANZSL]] မိသားစု (ဗြိတိသျှ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား)}} {{Legend|#1c5e31|[[တောင်အာဖရိက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (BANZSL မိသားစုအတွင်း ပါဝင်သော)}} {{Legend|#fff200|သီးခြားရပ်တည်သော ဘာသာစကားများ}} လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် စကားပြောဘာသာစကားကို လက်သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နားမကြားကျောင်းများမှ နားကြားနိုင်သော ဆရာများဖြစ်ကြသည့် Charles-Michel de l'Épée သို့မဟုတ် Thomas Hopkins Gallaudet တို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ “တီထွင်သူများ” အဖြစ် မကြာခဏ မှားယွင်းစွာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင်မူ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အခြားသော သဘာဝဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုသူများ၊ ဤနေရာတွင် နားမကြားသူများက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL) နှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) တို့သည် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် အင်္ဂလိပ်စကားကို ပြောကြသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်ကွဲပြားကာ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ သဒ္ဒါသဘောအရ ASL သည် အင်္ဂလိပ်ထက် ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုဆင်တူသည်။သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် မိမိတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော စကားပြောဘာသာစကားများမှ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို ငှားယူလေ့ရှိသည်။ လက်ချောင်းစာလုံးပေါင်းနည်း (Fingerspelling) ကို သင့်လျော်သော လက်ဟန်မရှိသေးသည့် အချိန်တွင် စကားပြောဘာသာစကားမှ စကားလုံးတစ်လုံးကို ငှားယူရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် လူများနှင့် နေရာများ၏ အမည်များအတွက် အသုံးပြုသည်။ == ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ == ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် တီထွင်အသုံးပြုလျက်ရှိသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ရာပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေသည်။ ထင်ရှားသော အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအချို့ |- ! ဘာသာစကား !! အဓိကအသုံးပြုရာဒေသ !! မှတ်ချက် |- | '''ASL''' (American Sign Language) || အမေရိကန်၊ ကနေဒါ || ကမ္ဘာတွင် လူသုံးအများဆုံး လက်ဟန်ပြစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ |- | '''BSL''' (British Sign Language) || ဗြိတိန် || ASL နှင့် သဒ္ဒါရော ဝေါဟာရပါ ကွဲပြားသည်။ |- | '''LSF''' (French Sign Language) || ပြင်သစ် || ဥရောပနှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြစနစ်များစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးမားခဲ့သည်။ |- | '''JSL''' (Japanese Sign Language) || ဂျပန် || အာရှဒေသအတွင်း ထင်ရှားသည်။ |- | '''CSL''' (Chinese Sign Language) || တရုတ် || ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ |- | '''IS''' (International Sign) || နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများ || သီးခြားမိခင်ဘာသာစကားမဟုတ်ဘဲ ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုသော ပေါင်းစပ်စနစ်ဖြစ်သည်။ |} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စာရင်းများအရ အင်ဒို–ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Indo-Pakistani Sign Language) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသူ အများဆုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] 6ibinkchdxs0ymt7gtix2w2i4uw6kjr 0 290567 1048944 2026-08-16T15:09:03Z Myanmar Wik 103978 "{{Short description|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Infobox language | name = မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | altname = မြန်မာနိုင်ငံသုံး လက်ဟန်ပြ ဘာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048944 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Infobox language | name = မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | altname = မြန်မာနိုင်ငံသုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | states = | speakers = ၂၇၀,၀၀၀ | date = ၂၀၂၁ | ref = e25 | speakers_label = လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အသုံးပြုသူများ | familycolor = sign | fam1 = အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား? | iso3 = ysm | glotto = myan1234 | glottorefname = Myanmar Sign | dia1 = ([[ရန်ကုန်]]) [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] | dia2 = [[မန္တလေး]] }} '''မြန်မာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Burmese Sign Language}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နားမကြားသူများနှင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသူများ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းဘာသာစကားတွင် လက်၏ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ဟန်အမူအရာနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ပြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများ၏ လူမှုဘဝ၊ ပညာရေးနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မြန်မာ့လူမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့်လည်း ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိသည်။<ref>Ethnologue. “Myanmar Sign Language (ysm)”. Ethnologue. https://www.ethnologue.com/language/ysm/</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိရှိထားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးဒေသများတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်များမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွဲပြားမှုများ ရှိသော်လည်း ယင်းတို့သည် ဘာသာစကားတစ်မျိုး၏ ဒေသိယကွဲပြားမှုများ ဖြစ်သည်လား သို့မဟုတ် သီးခြားဘာသာစကားနှစ်မျိုး ဖြစ်သည်လားဆိုသည်မှာ အတိအကျ မသတ်မှတ်နိုင်သေးပေ။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများအတွက် ပညာသင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းများအနက် သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားသော ကျောင်းများမှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ[[မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသောကလေးများကျောင်း|မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်း]](Mary Chapman School for the Deaf)၊ [[မန္တလေးမြို့]]ရှိနားမကြားသူများကျောင်း(School for the Deaf, Mandalay) နှင့် [[ကလေးမြို့]]ရှိအီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်း(Immanuel School for the Deaf) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |title=Mary Chapman, School for the Deaf Children (Myanmar) |url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |website=Mary Chapman School for the Deaf Children (Myanmar) |date=18 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |archive-date=18 April 2010 |access-date=16 August 2026 }}</ref>၊ မန္တလေးရှိ နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ၊ ကလေးမြို့ရှိ အီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်းကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]တွင် နားမကြားသူများအတွက် အစိုးရကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Kamei |first=Nobutaka |year=2004 |title=Sign Language in Myanmar: One Language or Two? |journal=Sign Languages of Asia |volume=5 |pages=10–19 |publisher=Japan Institute for Sign Language Studies }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဘာသာစကား]] 9er9dn6bfbrmm9cwmcritmmnyd9t6tm 1048947 1048944 2026-08-16T15:17:24Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဘာသာစကား]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048947 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Infobox language | name = မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | altname = မြန်မာနိုင်ငံသုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | states = | speakers = ၂၇၀,၀၀၀ | date = ၂၀၂၁ | ref = e25 | speakers_label = လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အသုံးပြုသူများ | familycolor = sign | fam1 = အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား? | iso3 = ysm | glotto = myan1234 | glottorefname = Myanmar Sign | dia1 = ([[ရန်ကုန်]]) [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] | dia2 = [[မန္တလေး]] }} '''မြန်မာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Burmese Sign Language}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နားမကြားသူများနှင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသူများ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းဘာသာစကားတွင် လက်၏ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ဟန်အမူအရာနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ပြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများ၏ လူမှုဘဝ၊ ပညာရေးနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မြန်မာ့လူမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့်လည်း ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိသည်။<ref>Ethnologue. “Myanmar Sign Language (ysm)”. Ethnologue. https://www.ethnologue.com/language/ysm/</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိရှိထားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးဒေသများတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်များမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွဲပြားမှုများ ရှိသော်လည်း ယင်းတို့သည် ဘာသာစကားတစ်မျိုး၏ ဒေသိယကွဲပြားမှုများ ဖြစ်သည်လား သို့မဟုတ် သီးခြားဘာသာစကားနှစ်မျိုး ဖြစ်သည်လားဆိုသည်မှာ အတိအကျ မသတ်မှတ်နိုင်သေးပေ။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများအတွက် ပညာသင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းများအနက် သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားသော ကျောင်းများမှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ[[မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသောကလေးများကျောင်း|မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်း]](Mary Chapman School for the Deaf)၊ [[မန္တလေးမြို့]]ရှိနားမကြားသူများကျောင်း(School for the Deaf, Mandalay) နှင့် [[ကလေးမြို့]]ရှိအီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်း(Immanuel School for the Deaf) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |title=Mary Chapman, School for the Deaf Children (Myanmar) |url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |website=Mary Chapman School for the Deaf Children (Myanmar) |date=18 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |archive-date=18 April 2010 |access-date=16 August 2026 }}</ref>၊ မန္တလေးရှိ နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ၊ ကလေးမြို့ရှိ အီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်းကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]တွင် နားမကြားသူများအတွက် အစိုးရကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Kamei |first=Nobutaka |year=2004 |title=Sign Language in Myanmar: One Language or Two? |journal=Sign Languages of Asia |volume=5 |pages=10–19 |publisher=Japan Institute for Sign Language Studies }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] cpydl7fwy9c276eogz0043s81c1tj2z 1048951 1048947 2026-08-16T15:29:34Z Dr Lotus Black 31011 1048951 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Infobox language | name = မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | altname = မြန်မာနိုင်ငံသုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | states = | speakers = ၂၇၀,၀၀၀ | date = ၂၀၂၁ | ref = e25 | speakers_label = လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အသုံးပြုသူများ | familycolor = sign | fam1 = အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား? | iso3 = ysm | glotto = myan1234 | glottorefname = Myanmar Sign | dia1 = ([[ရန်ကုန်]]) [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] | dia2 = [[မန္တလေး]] }} '''မြန်မာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Burmese Sign Language}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နားမကြားသူများနှင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသူများ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းဘာသာစကားတွင် လက်၏ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ဟန်အမူအရာနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ပြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများ၏ လူမှုဘဝ၊ ပညာရေးနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မြန်မာ့လူမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့်လည်း ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိသည်။<ref>Ethnologue. “Myanmar Sign Language (ysm)”. Ethnologue. https://www.ethnologue.com/language/ysm/</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိရှိထားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးဒေသများတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်များမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွဲပြားမှုများ ရှိသော်လည်း ယင်းတို့သည် ဘာသာစကားတစ်မျိုး၏ ဒေသိယကွဲပြားမှုများ ဖြစ်သည်လား သို့မဟုတ် သီးခြားဘာသာစကားနှစ်မျိုး ဖြစ်သည်လားဆိုသည်မှာ အတိအကျ မသတ်မှတ်နိုင်သေးပေ။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများအတွက် ပညာသင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းများအနက် သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားသော ကျောင်းများမှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ[[မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသောကလေးများကျောင်း|မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်း]](Mary Chapman School for the Deaf)၊ [[မန္တလေးမြို့]]ရှိနားမကြားသူများကျောင်း(School for the Deaf, Mandalay) နှင့် [[ကလေးမြို့]]ရှိအီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်း(Immanuel School for the Deaf) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |title=Mary Chapman, School for the Deaf Children (Myanmar) |url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |website=Mary Chapman School for the Deaf Children (Myanmar) |date=18 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |archive-date=18 April 2010 |access-date=16 August 2026 }}</ref>၊ မန္တလေးရှိ နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ၊ ကလေးမြို့ရှိ အီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်းကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]တွင် နားမကြားသူများအတွက် အစိုးရကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Kamei |first=Nobutaka |year=2004 |title=Sign Language in Myanmar: One Language or Two? |journal=Sign Languages of Asia |volume=5 |pages=10–19 |publisher=Japan Institute for Sign Language Studies }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] kjd5oyixjsln2en6i24d1ksmavi8txr 1048977 1048951 2026-08-16T17:42:21Z Myanmar Wik 103978 ကိုးကားချက်လင့် ပြင် 1048977 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Infobox language | name = မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | altname = မြန်မာနိုင်ငံသုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား | states = | speakers = ၂၇၀,၀၀၀ | date = ၂၀၂၁ | ref = e25 | speakers_label = လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အသုံးပြုသူများ | familycolor = sign | fam1 = အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား? | iso3 = ysm | glotto = myan1234 | glottorefname = Myanmar Sign | dia1 = ([[ရန်ကုန်]]) [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] | dia2 = [[မန္တလေး]] }} '''မြန်မာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Burmese Sign Language}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နားမကြားသူများနှင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသူများ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းဘာသာစကားတွင် လက်၏ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ဟန်အမူအရာနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ပြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများ၏ လူမှုဘဝ၊ ပညာရေးနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မြန်မာ့လူမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့်လည်း ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Sign Language (ysm) |url=https://www.ethnologue.com/language/ysm/ |website=Ethnologue |access-date=17 August 2026 }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိရှိထားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား တစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးဒေသများတွင် အသုံးပြုသော လက်ဟန်များမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွဲပြားမှုများ ရှိသော်လည်း ယင်းတို့သည် ဘာသာစကားတစ်မျိုး၏ ဒေသိယကွဲပြားမှုများ ဖြစ်သည်လား သို့မဟုတ် သီးခြားဘာသာစကားနှစ်မျိုး ဖြစ်သည်လားဆိုသည်မှာ အတိအကျ မသတ်မှတ်နိုင်သေးပေ။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသူများအတွက် ပညာသင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းများအနက် သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားသော ကျောင်းများမှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ[[မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသောကလေးများကျောင်း|မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်း]](Mary Chapman School for the Deaf)၊ [[မန္တလေးမြို့]]ရှိနားမကြားသူများကျောင်း(School for the Deaf, Mandalay) နှင့် [[ကလေးမြို့]]ရှိအီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်း(Immanuel School for the Deaf) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မေရီချက်ပ်မန်း နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |title=Mary Chapman, School for the Deaf Children (Myanmar) |url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |website=Mary Chapman School for the Deaf Children (Myanmar) |date=18 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418053034/http://www.mm-marychapman.org/index.html |archive-date=18 April 2010 |access-date=16 August 2026 }}</ref>၊ မန္တလေးရှိ နားမကြားသူများကျောင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ၊ ကလေးမြို့ရှိ အီမန်နျူရယ် နားမကြားသူများကျောင်းကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]တွင် နားမကြားသူများအတွက် အစိုးရကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Kamei |first=Nobutaka |year=2004 |title=Sign Language in Myanmar: One Language or Two? |journal=Sign Languages of Asia |volume=5 |pages=10–19 |publisher=Japan Institute for Sign Language Studies }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] 3ir47vpvmqqdlqs8kxdycku654hggry 0 290568 1048945 2026-08-16T15:12:38Z Dr Lotus Black 31011 "[[Image:Artist’s impression of the magnetar in the star cluster Westerlund 1.jpg|thumb|အနုပညာရှင်မှ သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်အား စိတ်ကူးပုံဖော်ထားပုံ]] '''သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်''' သို့မဟ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048945 wikitext text/x-wiki [[Image:Artist’s impression of the magnetar in the star cluster Westerlund 1.jpg|thumb|အနုပညာရှင်မှ သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်အား စိတ်ကူးပုံဖော်ထားပုံ]] '''သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်''' သို့မဟုတ် '''မက်ဂနီတာ''' (Magnetar) ဆိုသည်မှာ [[သံလိုက်စက်ကွင်း]] အလွန်အမင်းပြင်းထန်သော [[နယူထရွန်ကြယ်]] အမျိုးအစားတခုဖြစ်သည်။ သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်၏ သံလိုက်စက်ကွင်းသည် ပြိုကွဲယိုယွင်းရာမှ စွမ်းအင်မြင့် [[လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်ပျံ့နှံ့ခြင်း|လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်ခြည်]]၊ [[အိတ်ဇ်ရေး]]နှင့် [[ဂမ်မာရောင်ခြည်]]များကို ထုတ်လွှတ်သည်။ သံလိုက်ပြင်းအားမှာ ၁၀^၉ မှ ၁၀^၁၁ [[:en:Tesla (unit)|T]] အထိ ရှိလေသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Kaspi |first1=Victoria M. |last2=Beloborodov |first2=Andrei M. |date=2017|title=Magnetars|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=55 |issue=1 |pages=261–301 |doi=10.1146/annurev-astro-081915-023329 |arxiv=1703.00068 |bibcode=2017ARA&A..55..261K}}</ref> သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်၏ တည်ရှိမှုကို Robert C. Duncan နှင့် Christopher Thompson ဆိုသူတို့က ၁၉၉၂ တွင် အဆိုပြုခဲ့သည်။<ref name="duncan_thompson">{{cite journal |doi=10.1086/186413 |bibcode=1992ApJ...392L...9D |title=Formation of Very Strongly Magnetized Neutron Stars: Implications for Gamma-Ray Bursts |last1=Duncan |first1=Robert C. |authorlink1=Robert C. Duncan (astrophysicist) |last2=Thompson |first2=Christopher |journal=Astrophysical Journal Letters |volume=392 |page=L9 |year=1992}}</ref>, ဆယ်စုနှစ်အတန်ကြာသော သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်ကို လူအများစုက လက်ခံလာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အရ နယူထရွန်ကြယ်ပေါင်း ၃၀၀၀ ရှိသည်အနက် သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်ပေါင်း ၃၃ ခုကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို ၃၃ ခုထဲမှ ၅ ခုမှာ နယူထရွန်ကြယ်နှင့် [[ပါလဆာ]] ၂ ခုစလုံး ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Chandra Studies Extraordinary Magnetar - NASA |url=https://www.nasa.gov/image-article/chandra-studies-extraordinary-magnetar/ |access-date=2026-08-05 |language=en-US}}</ref> ==ဖော်ပြချက်== အခြား [[နယူထရွန်ကြယ်]]များကဲ့သို့ပင် သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်များသည် အချင်းအားဖြင့် ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ရှိပြီး ၁.၄ [[နေဒြပ်ထု]] ရှိလေသည်။ ယင်းတို့သည် [[နေ]]ထက် အဆပေါင်း ၁၀-၂၅ ဆ ပိုပြီးသော ကြယ်များ ပြိုကွဲရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်အတွင်းပိုင်း၏ သိပ်သည်းမှုသည် အင်မတန်များရာ လက်ဖက်ရည်တစွန်းစာမျှသော ပမာဏသည် တန်ချိန်ပေါင်း ၁၀၀ မီလီယံကျော် ရှိလေသည်။<ref name="sciam_article"> {{cite journal |date=April 2010 |title=Grand unification of neutron stars |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |publisher=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |doi=10.1073/pnas.1000812107 |doi-access=free |last1=Kaspi |first1=V. M. |volume=107 |issue=16 |pages=7147–7152 |pmid=20404205 |pmc=2867699 |arxiv=1005.0876 |bibcode=2010PNAS..107.7147K}} </ref> သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်များကို ရိုးရိုး နယူထရွန်ကြယ်များနှင့် ကွဲပြားစေသောအချက်မှာ သံလိုက်စက်ကွင်း ပိုမိုအားကောင်းပြီး ပိုမိုနှေးကွေးစွာ လည်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သာမန် နယူထရွန်ကြယ်များသည် တစ်စက္ကန့်လျင် ၁၀ ကြိမ်မျှ လည်ပတ်ကြသော်လည်း သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်များမူ ၂ တစ်စက္ကန့်နှင့် ၁၀ စက္ကန့်ကြားတွင် ၁ ကြိမ်မျှသာ လည်ပတ်ကြသည်။<ref name="nrao">{{cite web |url=https://www.cv.nrao.edu/~sransom/web/Ch6.html |title=Pulsar Properties (Essential radio Astronomy) |publisher=National Radio Astronomy Observatory |access-date=26 Feb 2021 |first1=J. J. |last1=Condon |first2=S. M. |last2=Ransom |name-list-style=amp }}</ref> အခြား နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်တို့၏ သက်တမ်းသည် တိုတောင်းလှသည်။ ပျမ်းမျှ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀၀ ခန့်သာ ကြာရှည်သည်။ [[File:PIA23863-NeutronStars-Types-20200624.jpg|thumb|center|800px|<div align="center">ကွဲပြားသော နယူထရွန်ကြယ် အမျိုးအစားများ ]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ကြယ်အမျိုးအစားများ]] 5uy63rm37hbhtrvw319jssho6piieya 0 290569 1048946 2026-08-16T15:13:45Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1048946 wikitext text/x-wiki #Redirect[[သံလိုက်နယူထရွန်ကြယ်]] 2uxs6xixcnc90ndclod7d3ya6m06294 14 290570 1048949 2026-08-16T15:21:12Z Dr Lotus Black 31011 "{{cat main|လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား}} {{Commons category|Sign languages}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048949 wikitext text/x-wiki {{cat main|လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား}} {{Commons category|Sign languages}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား]] si34629b0csgt1fajshu5zik5ruusxn 0 290571 1048954 2026-08-16T15:37:00Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1048954 wikitext text/x-wiki #Redirect[[လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] 7oll7jdove3lx334qqnvgqlh269sog1 0 290572 1048956 2026-08-16T16:09:48Z 延岡 137044 စာမျက်နှာကို [[ရှင်းခန်းဆန်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1048956 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ရှင်းခန်းဆန်]] b3226ncwxmksaq4zk6bjvubbucon71w 0 290573 1048957 2026-08-16T16:14:59Z 延岡 137044 "'''ဥဆုနိုမိယလိုင်း''' (ဂျပန်: 宇都宮線၊ うつのみやせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့နှင့် တိုချိဂိခရိုင်၊ ဥဆုနိုမိယမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048957 wikitext text/x-wiki '''ဥဆုနိုမိယလိုင်း''' (ဂျပန်: 宇都宮線၊ うつのみやせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့နှင့် တိုချိဂိခရိုင်၊ ဥဆုနိုမိယမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသော ရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤလိုင်းကို [[အရှေ့ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR East) က လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ ဥဆုနိုမိယလိုင်းသည် [[တိုကျိုဘူတာ]] မှ စတင်၍ [[ဥဆုနိုမိယဘူတာ]] အထိ ပြေးဆွဲပြီး၊ တိုကျိုမြို့နှင့် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[အိဘာရခိခရိုင်]] နှင့် တိုချိဂိခရိုင်တို့အကြား ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါသော ရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချို့သော ရထားများသည် [[တိုကျိုမက်ထရို]] နှင့် အခြားရထားလမ်းကြောင်းများသို့ ဆက်လက်ပြေးဆွဲသည်။ m49dt20vgxzzgz4gtu4ckdkv34u2bs5 1048959 1048957 2026-08-16T16:15:59Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048959 wikitext text/x-wiki '''ဥဆုနိုမိယလိုင်း''' (ဂျပန်: 宇都宮線၊ うつのみやせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့နှင့် တိုချိဂိခရိုင်၊ ဥဆုနိုမိယမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသော ရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤလိုင်းကို [[အရှေ့ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR East) က လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ ဥဆုနိုမိယလိုင်းသည် [[တိုကျိုဘူတာ]] မှ စတင်၍ [[ဥဆုနိုမိယဘူတာ]] အထိ ပြေးဆွဲပြီး၊ တိုကျိုမြို့နှင့် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[အိဘာရခိခရိုင်]] နှင့် တိုချိဂိခရိုင်တို့အကြား ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါသော ရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချို့သော ရထားများသည် [[တိုကျိုမက်ထရို]] နှင့် အခြားရထားလမ်းကြောင်းများသို့ ဆက်လက်ပြေးဆွဲသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] tdkspsh23mciryvu8v4ulzu6anr92ji 0 290574 1048958 2026-08-16T16:15:32Z Myanmar Wik 103978 "[[File:สำนักงานใหญ่ธนาคารกรุงไทย Krungthai Bank Headquaters Office Building 2021 May (1).jpg|ခရုန်ထိုင်းဘဏ် ရုံးချုပ်အဆောက်အအုံ၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ]] '''ခရုန်ထိုင်းဘဏ်''' ({..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048958 wikitext text/x-wiki [[File:สำนักงานใหญ่ธนาคารกรุงไทย Krungthai Bank Headquaters Office Building 2021 May (1).jpg|ခရုန်ထိုင်းဘဏ် ရုံးချုပ်အဆောက်အအုံ၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ]] '''ခရုန်ထိုင်းဘဏ်''' ({{langx|th|ธนาคารกรุงไทย}}) သည် တရားဝင်အမည်အားဖြင့် '''Krungthai Bank Public Company Limited''' ဖြစ်ပြီး အတိုကောက်အားဖြင့် '''KTB''' ဟု လူသိများသည်။ ခရုန်ဘဏ်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]က ထုတ်ပေးသော လိုင်စင်ဖြင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသည့် နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရုန်ထိုင်းဘဏ်၏ SWIFT ကုဒ်မှာ '''KRTHTHBK''' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခရုန်ထိုင်းဘဏ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင်ဘဏ်နှစ်ခုဖြစ်သော Kaset Bank နှင့် Monton Bank တို့ကို ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=About KTB: Roots of Stability |url=http://www.ktb.co.th/ktb/en/about-ktb.aspx |website=Krungthai Bank |access-date=29 December 2015}}</ref> ပေါင်းစည်းပြီးနောက် ခရုန်ထိုင်းဘဏ် ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်၏ အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် [[Kalaviṅka|ဝါယုပက္ခငှက်]] (Vayupaksa bird) ၏ ရုပ်ပုံကို အသုံးပြုထားသည်။ ဝါယုပက္ခငှက်သည် လေကို အစာအဖြစ် စားသုံးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ထိုအမှတ်တံဆိပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း အသုံးပြုထားသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{stub}} [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] lugec2ly9lodj3shxhxyrbu85zdu90b 1048960 1048958 2026-08-16T16:18:09Z Myanmar Wik 103978 သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1048960 wikitext text/x-wiki '''ကရုန်ထိုင်းဘဏ်''' ({{langx|th|ธนาคารกรุงไทย}}) သည် တရားဝင်အမည်အားဖြင့် '''Krungthai Bank Public Company Limited''' ဖြစ်ပြီး အတိုကောက်အားဖြင့် '''KTB''' ဟု လူသိများသည်။ ကရုန်ဘဏ်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပေးသော လိုင်စင်ဖြင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသည့် နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရုန်ထိုင်းဘဏ်၏ SWIFT ကုဒ်မှာ '''KRTHTHBK''' ဖြစ်သည်။ [[File:สำนักงานใหญ่ธนาคารกรุงไทย Krungthai Bank Headquaters Office Building 2021 May (1).jpg|ကရုန်ထိုင်းဘဏ် ရုံးချုပ်အဆောက်အအုံ၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ]] == သမိုင်းကြောင်း == ကရုန်ထိုင်းဘဏ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင်ဘဏ်နှစ်ခုဖြစ်သော Kaset Bank နှင့် Monton Bank တို့ကို ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=About KTB: Roots of Stability |url=http://www.ktb.co.th/ktb/en/about-ktb.aspx |website=Krungthai Bank |access-date=29 December 2015}}</ref> ပေါင်းစည်းပြီးနောက် ခရုန်ထိုင်းဘဏ် ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်၏ အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် [[Kalaviṅka|ဝါယုပက္ခငှက်]] (Vayupaksa bird) ၏ ရုပ်ပုံကို အသုံးပြုထားသည်။ ဝါယုပက္ခငှက်သည် လေကို အစာအဖြစ် စားသုံးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ထိုအမှတ်တံဆိပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း အသုံးပြုထားသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{stub}} [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] mnt9c28twxklup03rm7y2nv6xek4hp9 1048962 1048960 2026-08-16T16:19:04Z Dr Lotus Black 31011 1048962 wikitext text/x-wiki [[File:สำนักงานใหญ่ธนาคารกรุงไทย Krungthai Bank Headquaters Office Building 2021 May (1).jpg|thumb|ကရုန်ထိုင်းဘဏ် ရုံးချုပ်အဆောက်အအုံ၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ]] '''ကရုန်ထိုင်းဘဏ်''' ({{langx|th|ธนาคารกรุงไทย}}) သည် တရားဝင်အမည်အားဖြင့် '''Krungthai Bank Public Company Limited''' ဖြစ်ပြီး အတိုကောက်အားဖြင့် '''KTB''' ဟု လူသိများသည်။ ကရုန်ဘဏ်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပေးသော လိုင်စင်ဖြင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသည့် နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရုန်ထိုင်းဘဏ်၏ SWIFT ကုဒ်မှာ '''KRTHTHBK''' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ကရုန်ထိုင်းဘဏ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင်ဘဏ်နှစ်ခုဖြစ်သော Kaset Bank နှင့် Monton Bank တို့ကို ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=About KTB: Roots of Stability |url=http://www.ktb.co.th/ktb/en/about-ktb.aspx |website=Krungthai Bank |access-date=29 December 2015}}</ref> ပေါင်းစည်းပြီးနောက် ခရုန်ထိုင်းဘဏ် ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်၏ အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် [[Kalaviṅka|ဝါယုပက္ခငှက်]] (Vayupaksa bird) ၏ ရုပ်ပုံကို အသုံးပြုထားသည်။ ဝါယုပက္ခငှက်သည် လေကို အစာအဖြစ် စားသုံးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ထိုအမှတ်တံဆိပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း အသုံးပြုထားသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] {{stub}} ceriymk4flol9y7pzpdyemzdtxlizif 0 290575 1048961 2026-08-16T16:18:39Z 延岡 137044 စာမျက်နှာကို [[ဂျပန်အရှေ့ပိုင်းမီးရထားကုမ္ပဏီ]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1048961 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂျပန်အရှေ့ပိုင်းမီးရထားကုမ္ပဏီ]] rq9vuohqi0290mc904c0wypi6jypsfq 0 290576 1048963 2026-08-16T16:21:29Z 延岡 137044 "'''တိုကျိုဘူတာ''' (ဂျပန်: 東京駅၊ とうきょうえき) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့၊ ချိယိုဒါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသော အဓိက မီးရထားဘူတာကြီးတစ်ခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048963 wikitext text/x-wiki '''တိုကျိုဘူတာ''' (ဂျပန်: 東京駅၊ とうきょうえき) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့၊ ချိယိုဒါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသော အဓိက မီးရထားဘူတာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ရထားပို့ဆောင်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[အရှေ့ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR East) နှင့် [[အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR Central) တို့က ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပေးသည်။ တိုကျိုဘူတာမှ [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]]၊ [[တိုဟိုခုရှင်ကန်ဆန်]]၊ [[ဟိုခုရိခုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် အခြား [[ရှင်ကန်ဆန်]] ရထားများအပြင် အမျိုးမျိုးသော ပုံမှန်ရထားများကိုလည်း ပြေးဆွဲသည်။ ဘူတာရုံ၏ အနီရောင်အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံသည် တိုကျိုမြို့၏ ထင်ရှားသော အထင်ကရနေရာများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ gwnrinua9a80rg4fuj0qhh05jdgw3h8 1048964 1048963 2026-08-16T16:24:31Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048964 wikitext text/x-wiki '''တိုကျိုဘူတာ''' (ဂျပန်: 東京駅၊ とうきょうえき) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့၊ ချိယိုဒါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသော အဓိက မီးရထားဘူတာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ရထားပို့ဆောင်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[အရှေ့ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR East) နှင့် [[အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR Central) တို့က ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပေးသည်။ တိုကျိုဘူတာမှ [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]]၊ [[တိုဟိုခုရှင်ကန်ဆန်]]၊ [[ဟိုခုရိခုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် အခြား [[ရှင်ကန်ဆန်]] ရထားများအပြင် အမျိုးမျိုးသော ပုံမှန်ရထားများကိုလည်း ပြေးဆွဲသည်။ ဘူတာရုံ၏ အနီရောင်အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံသည် တိုကျိုမြို့၏ ထင်ရှားသော အထင်ကရနေရာများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] hi2n0pah9nw461ql9grjcxg0pna53lo 0 290577 1048965 2026-08-16T16:24:40Z 延岡 137044 "'''အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ''' (ဂျပန်: 東海旅客鉄道၊ とうかいりょかくてつどう) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မီးရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပြေးဆွဲနေသေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048965 wikitext text/x-wiki '''အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ''' (ဂျပန်: 東海旅客鉄道၊ とうかいりょかくてつどう) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မီးရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပြေးဆွဲနေသော မီးရထားကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် '''Central Japan Railway Company''' ဟု ခေါ်ဆိုပြီး '''JR Central''' ဟုလည်း အတိုကောက်ခေါ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ခရီးသည်မီးရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] ကို [[တိုကျိုဘူတာ]] နှင့် [[ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ]] အကြား လည်ပတ်ပြေးဆွဲပြီး၊ တိုကိုင်ဒိုဒေသနှင့် ချူဘူဒေသရှိ ပုံမှန်မီးရထားလမ်းကြောင်းများကိုလည်း လည်ပတ်သည်။ အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီသည် [[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား]] ကို ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြောင်းလဲပြီးနောက် တည်ထောင်ခဲ့သော ‘’‘JR ကုမ္ပဏီများ’’’ အနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အဓိကရုံးချုပ်သည် [[နာဂိုယာမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ji2lpj4u269h0190g8u2q8vtt6mwf22 1048966 1048965 2026-08-16T16:25:17Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားကုမ္ပဏီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048966 wikitext text/x-wiki '''အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ''' (ဂျပန်: 東海旅客鉄道၊ とうかいりょかくてつどう) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မီးရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပြေးဆွဲနေသော မီးရထားကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် '''Central Japan Railway Company''' ဟု ခေါ်ဆိုပြီး '''JR Central''' ဟုလည်း အတိုကောက်ခေါ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ခရီးသည်မီးရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] ကို [[တိုကျိုဘူတာ]] နှင့် [[ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ]] အကြား လည်ပတ်ပြေးဆွဲပြီး၊ တိုကိုင်ဒိုဒေသနှင့် ချူဘူဒေသရှိ ပုံမှန်မီးရထားလမ်းကြောင်းများကိုလည်း လည်ပတ်သည်။ အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီသည် [[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား]] ကို ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြောင်းလဲပြီးနောက် တည်ထောင်ခဲ့သော ‘’‘JR ကုမ္ပဏီများ’’’ အနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အဓိကရုံးချုပ်သည် [[နာဂိုယာမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားကုမ္ပဏီများ]] ak8odmqmvq2m4oph5s7zch83heyc0sa 0 290578 1048967 2026-08-16T16:29:07Z 延岡 137044 "'''တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်''' (ဂျပန်: 東海道新幹線၊ とうかいどうしんかんせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048967 wikitext text/x-wiki '''တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်''' (ဂျပန်: 東海道新幹線၊ とうかいどうしんかんせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[တိုကျိုဘူတာ]] နှင့် [[ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ]] တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး၊ [[အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR Central) က လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ရှင်ကန်ဆန်လိုင်းဖြစ်ပြီး၊ တိုကျိုမြို့၊ နာဂိုယာမြို့နှင့် အိုဆာကာမြို့တို့အကြား ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းတွင် '''Nozomi'''၊ '''Hikari''' နှင့် '''Kodama''' ဟူသော အဓိကရထားဝန်ဆောင်မှုအမျိုးအစားများ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ o67c4mn2w2isfjcv7zhju00rahwagyu 1048969 1048967 2026-08-16T16:33:26Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048969 wikitext text/x-wiki '''တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်''' (ဂျပန်: 東海道新幹線၊ とうかいどうしんかんせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[တိုကျိုဘူတာ]] နှင့် [[ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ]] တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး၊ [[အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR Central) က လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ရှင်ကန်ဆန်လိုင်းဖြစ်ပြီး၊ တိုကျိုမြို့၊ နာဂိုယာမြို့နှင့် အိုဆာကာမြို့တို့အကြား ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းတွင် '''Nozomi'''၊ '''Hikari''' နှင့် '''Kodama''' ဟူသော အဓိကရထားဝန်ဆောင်မှုအမျိုးအစားများ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] 9xy0uyb2c7jirda7th49kq7qw9oe2di 0 290579 1048968 2026-08-16T16:32:13Z 延岡 137044 "'''ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ''' (ဂျပန်: 新大阪駅၊ しんおおさかえき) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာမြို့၊ ယိုဒိုဂါဝါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသော မီးရထားဘူတာတစ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048968 wikitext text/x-wiki '''ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ''' (ဂျပန်: 新大阪駅၊ しんおおさかえき) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာမြို့၊ ယိုဒိုဂါဝါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသော မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် [[ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်]] တို့၏ အဓိကဘူတာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) နှင့် [[အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR Central) တို့က ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန် ဖွင့်လှစ်သည့်အချိန်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့နှင့် အိုဆာကာမြို့အကြား ခရီးသွားလာသူများအတွက် အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆုံချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် [[ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်]] အပြင် JR West ၏ ပုံမှန်ရထားလိုင်းများနှင့် [[အိုဆာကာမြို့မြေအောက်ရထား]] [[မိဒိုဆုဂျိလိုင်း]] တို့ကိုလည်း ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ 4mnrjkxsaes7u0sk3gi4ucxvr7s9myc 1048970 1048968 2026-08-16T16:34:50Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048970 wikitext text/x-wiki '''ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ''' (ဂျပန်: 新大阪駅၊ しんおおさかえき) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာမြို့၊ ယိုဒိုဂါဝါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသော မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် [[ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်]] တို့၏ အဓိကဘူတာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) နှင့် [[အလယ်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR Central) တို့က ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန် ဖွင့်လှစ်သည့်အချိန်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့နှင့် အိုဆာကာမြို့အကြား ခရီးသွားလာသူများအတွက် အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆုံချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် [[ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်]] အပြင် JR West ၏ ပုံမှန်ရထားလိုင်းများနှင့် [[အိုဆာကာမြို့မြေအောက်ရထား]] [[မိဒိုဆုဂျိလိုင်း]] တို့ကိုလည်း ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 8ku12ue4b2vvufn30tuto20e7lbkrcc 0 290580 1048971 2026-08-16T16:37:11Z 延岡 137044 "'''ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်''' (ဂျပန်: 山陽新幹線၊ さんようしんかんせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်း-အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048971 wikitext text/x-wiki '''ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်''' (ဂျပန်: 山陽新幹線၊ さんようしんかんせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ]] နှင့် [[ဟာကာတာဘူတာ]] တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး၊ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်ကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာမှ [[အိုကာယာမဘူတာ]] အထိ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဟာကာတာဘူတာအထိ လမ်းကြောင်းတစ်ခုလုံး ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် ဆက်လက်ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့် တိုကျိုမြို့မှ [[ဖုကုအိုကာမြို့]] အထိ ရထားဖြင့် ခရီးသွားနိုင်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းတွင် '''Nozomi'''၊ '''Hikari'''၊ '''Kodama''' နှင့် '''Mizuho'''၊ '''Sakura''' စသည့် ရှင်ကန်ဆန်ရထားဝန်ဆောင်မှုများ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ t2ft44f95mo9y93tkd0431d9npjrahj 1048972 1048971 2026-08-16T16:38:10Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1048972 wikitext text/x-wiki '''ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်''' (ဂျပန်: 山陽新幹線၊ さんようしんかんせん) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာ]] နှင့် [[ဟာကာတာဘူတာ]] တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးပြီး၊ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က လည်ပတ်ပြေးဆွဲသည်။ ဆန်ယိုရှင်ကန်ဆန်ကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်း-အိုဆာကာဘူတာမှ [[အိုကာယာမဘူတာ]] အထိ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဟာကာတာဘူတာအထိ လမ်းကြောင်းတစ်ခုလုံး ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[တိုကိုင်ဒိုရှင်ကန်ဆန်]] နှင့် ဆက်လက်ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့် တိုကျိုမြို့မှ [[ဖုကုအိုကာမြို့]] အထိ ရထားဖြင့် ခရီးသွားနိုင်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းတွင် '''Nozomi'''၊ '''Hikari'''၊ '''Kodama''' နှင့် '''Mizuho'''၊ '''Sakura''' စသည့် ရှင်ကန်ဆန်ရထားဝန်ဆောင်မှုများ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] fpvrutt2u4vmkgq0vnyc13v61ecb323 1 290581 1048976 2026-08-16T17:34:19Z Myanmar Wik 103978 /* ကျောင်းအမည်များနဲ့ ပတ်သက်၍ */ အပိုင်းသစ် 1048976 wikitext text/x-wiki == ကျောင်းအမည်များနဲ့ ပတ်သက်၍ == မင်္ဂလာပါကိုကြီး ။ ကိုကြီး ကျောင်းဆောင်းပါးတွေ့ ရေးနေတာတွေ့တယ်။ ကျောင်းအမည် တွေ့ ရဲ့ ဘေးမှာ မြို့နယ်ထည့် ရေးကောင်းမလားလို့ပါ။ မြန်မာပြည့်မှာရွာအမည်တူတွေ့ ကျောင်းအမည်တူတွေ့ ရှိနေတော့ စာဖတ်သူတွေ့ ရှုပ်ထွေးသွားမှာဆိုလို့ ပါ။ ပြီးရင် မြို့နယ် အလိုက် ကဏ္ဍ ခွဲ သင့်ပါတယ်။ ဘယ်လို့ လုပ်ရင် ကောင်းမလည်းဗျ။ ကျောင်းတွေ့ အားလုံးကို Bot နဲ့ ရေးရင်ကော ပိုမြန်မလားလို့ပါ။[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၄၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)@[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] 5t9o7ulz695sqhv440rfiyukq9f052m 3 290582 1048981 2026-08-16T18:29:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048981 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45120-38 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) iam41gzyuaoyi99vt2l0k9ra1gdsoxo 3 290583 1048984 2026-08-16T20:29:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048984 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45149-95 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) aqsnyy87ep1lejk8691fbfcfeuqqobw 100 290584 1048987 2026-08-17T02:15:09Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=08|day=17|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048987 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=17|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} pgceqwrd72ug88694hl9gab1srstam7 1048994 1048987 2026-08-17T03:53:27Z Salai Rungtoi 22844 1048994 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=17|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/86799 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} skq0l2pg2jo7bf1wahjqvre6ld3uj9j 100 290585 1048988 2026-08-17T02:15:28Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=08|day=16|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048988 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=16|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 2kz4wpcdbh477s2h7537nsjmmclsjwe 3 290586 1048993 2026-08-17T03:30:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048993 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44831-55 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၃၀၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) sd873ei7qd3tsbivqf2xvsxkqtqm8tb 3 290587 1048998 2026-08-17T04:30:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048998 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44981-23 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) rtchtj2hq0qo4i4145y0kjqark009el 3 290588 1049014 2026-08-17T08:31:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049014 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45032-79 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၁၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) jjknnrq1mgvng6d97ot06cem14gyd2s 3 290589 1049023 2026-08-17T09:31:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049023 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44829-90 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၁၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) b0ims3hggr3oezpg94tju16oiohzsiz 0 290590 1049027 2026-08-17T10:16:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) အင်းချောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[အင်းချောင်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|အင်းချောင်ရွာ]]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049027 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အင်းချောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[အင်းချောင်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|အင်းချောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၈၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ragmrzveazy6z83ewz6v3nsveeoofgv 0 290591 1049028 2026-08-17T10:17:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရေဖြူကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရေဖြူကန်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေဖြူကန်ရွာ]]ရှိ အခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049028 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေဖြူကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရေဖြူကန်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေဖြူကန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ikla2qph7hr5vyp8lpdzzv5qs79f4sb 1049029 1049028 2026-08-17T10:17:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049029 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေဖြူကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရေဖြူကန်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေဖြူကန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} e1kewc3e1l2i0dp2hqbrxjnund8hvk5 1049030 1049029 2026-08-17T10:20:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049030 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေဖြူကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရေဖြူကန်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေဖြူကန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.902352354334102| 96.68302752630375|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 16mmyq5a6gk718u9vbb2i65vx89664p 0 290592 1049031 2026-08-17T10:21:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်ကန့်လန့်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ ခင်ကန့်လန့်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ခင်ကန့်လန့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049031 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်ကန့်လန့်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ခင်ကန့်လန့်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ခင်ကန့်လန့်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} co16jv1c2awrwtir2m59xosd8s2ige6 0 290593 1049032 2026-08-17T10:36:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၁) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049032 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6rjdo9m400opd8hbwe0mmb83f1nl795 1049033 1049032 2026-08-17T10:39:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049033 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.939423894540038| 96.44693353069236|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pnhfpbybndirvh89ea7c6kadz4df5i0 0 290594 1049034 2026-08-17T10:43:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049034 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၁၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.94418152582431| 96.43090239914419|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} parfttd95skwe2hqpjrxmopbl137rwe 0 290595 1049035 2026-08-17T10:45:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၃) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049035 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၃) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၆၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} lf4on1y3mqvg10zyst18vj838zfddlo 0 290596 1049036 2026-08-17T10:47:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၄) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၁ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049036 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၄) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၁ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၁၄၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ps4y0az088sl7ttmawergurt51tzffw 0 290597 1049038 2026-08-17T10:50:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၅) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၀ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049038 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၅) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၀ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 229tjv9pehplpvjksjzkbgowgy00rb8 0 290598 1049039 2026-08-17T10:51:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၆) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၈ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049039 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၆) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၈ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၅၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fa8pagg4isr5xf26emv9vyqe4p3udkf 0 290599 1049040 2026-08-17T10:52:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၇) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၄ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049040 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၇) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၄ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၆၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ik9kv9f7vi456gd5k12v0lo2e22fx27 0 290600 1049041 2026-08-17T10:52:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - နတ်စင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[နတ်စင်ကုန်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|နတ်စင်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049041 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - နတ်စင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[နတ်စင်ကုန်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|နတ်စင်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၀၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} li0gl8tiirm9s404d3y7j7lidgk7oj9 1049042 1049041 2026-08-17T10:53:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049042 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - နတ်စင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[နတ်စင်ကုန်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|နတ်စင်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၀၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|19.012889471662724| 96.38775563105088|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} iz7gambz63p228hy9fs9ci9auigazs4 0 290601 1049050 2026-08-17T11:13:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - မြို့သစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကေတုမတီမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049050 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မြို့သစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကေတုမတီမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၆၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fp39rf466v3fua2ibaa4mhx6u1132ve 1049051 1049050 2026-08-17T11:17:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049051 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မြို့သစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကေတုမတီမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၆၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} briy5tlp7h4x41xs35a6esyb5e1lhqb 0 290602 1049052 2026-08-17T11:18:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - လေးမိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဆိတ်ဖူးတောင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဆိတ်ဖူးတောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049052 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - လေးမိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဆိတ်ဖူးတောင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဆိတ်ဖူးတောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၅၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 42dnhryru8cgcbql2k1qeskpnts1ywk 1049053 1049052 2026-08-17T11:19:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049053 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - လေးမိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဆိတ်ဖူးတောင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဆိတ်ဖူးတောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၅၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7vd9fgit7vetpyzm9t5amjqtazo6376 0 290603 1049054 2026-08-17T11:20:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကျွန်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကုန်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျွန်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049054 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျွန်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကုန်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျွန်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၂၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} evqadhsxwezv41cavny0mbfgrvecjli 1049055 1049054 2026-08-17T11:22:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049055 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျွန်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကုန်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျွန်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၂၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gnbjb5exr1amnrq5qez7hsbmchs06id 0 290604 1049056 2026-08-17T11:23:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကျေးအင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျေးအင်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျေးအင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049056 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျေးအင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျေးအင်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျေးအင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၂၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7oorrjsob9lgkcdt1y2rkvdug7sl68w 1049057 1049056 2026-08-17T11:25:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049057 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျေးအင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျေးအင်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျေးအင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၂၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|19.125830122158494| 96.4331828740066|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} dh9i2ynydac2o0fto5709inynuzwibd 0 290605 1049058 2026-08-17T11:26:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကျောက်တိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တိုင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျောက်တိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049058 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျောက်တိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တိုင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျောက်တိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} czhlwce12x64ccy0x64a87lcdmh1zqj 1049059 1049058 2026-08-17T11:27:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049059 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျောက်တိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တိုင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျောက်တိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|19.01209861284962| 96.52778465012406|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} re7nggcylfbd744v1i0q88nw0rxodw0 0 290606 1049060 2026-08-17T11:28:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) (၁) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၀ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049060 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) (၁) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၀ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၁၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1442z8l5sfozv9fbr7hl6geza0dbiu9 1049061 1049060 2026-08-17T11:28:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049061 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) (၁) တောင်ငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂၀ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၁၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d72kqda73jbwbeayfwwhe6u2td1510y 0 290607 1049062 2026-08-17T11:29:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ကျောက်လုံးကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျောက်လုံးကြီ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049062 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကျောက်လုံးကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျောက်လုံးကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၇၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5dyyrddiepg6fzmlk7bz7ah7hwwxoy4 1049063 1049062 2026-08-17T11:30:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049063 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကျောက်လုံးကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကျောက်လုံးကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၇၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1303per8sy81smqo6rxlg55s1ev8oy7 0 290608 1049064 2026-08-17T11:31:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) အရှေ့ဆင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[အရှေ့ဆင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|အရှေ့ဆင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049064 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) အရှေ့ဆင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[အရှေ့ဆင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|အရှေ့ဆင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၈၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d8zul1ptqeujeltidv1leeybsehk4o1 0 290609 1049065 2026-08-17T11:32:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဆူးတပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဆူးတပ်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဆူးတပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049065 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဆူးတပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဆူးတပ်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဆူးတပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၂၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 2cjrh21jzkd5mgzetsbkjbsxfz2epfx 1049067 1049065 2026-08-17T11:34:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049067 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဆူးတပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဆူးတပ်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဆူးတပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၂၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.983756563215735| 96.38055196264493|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d3w9oe90wq1sdql9r9p91l5f6hsamci