ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 1637 1049187 1038720 2026-08-18T04:29:43Z ~2026-44993-55 147100 /* အလောင်းမင်းတရားကြီး */ 1049187 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox royalty | type = monarch. | name = အလောင်းမင်းတရား | title = တတိယဧကရာဇ်မြန်မာနိုင်ငံတည်ထောင်သူ | image = Alaungpaya.JPG | caption = အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)ရှိ အလောင်းမင်းတရား၏ ရုပ်တု | reign = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂{{snd}}၁၁ မေ ၁၇၆၀<ref name=mmt-1-52>Maung Maung Tin Vol. 1 1905: 52</ref><ref name=cb-1>Buyers, Alaungpaya</ref> | coronation = ၁၇ ဧပြီ ၁၇၅၂ | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာ ဘုရင်]] | predecessor = [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] | successor = [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = | regent = | spouse = [[စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး]] | issue = [[နောင်တော်ကြီး]] <br/> [[မြေဒူးမင်း]] <br/> [[ဘိုးတော်ဘုရား]] | issue-link = #မိသားစု | issue-pipe = အခြား... | full name = သီရိ ပဝရ ဝိဇယ နန္ဒ ဇဌ မဟာ ဓမ္မရာဇ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[မင်းညိုစံ]] | mother = [[စောငြိမ်းဦး]] | birth_date = ၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄<br> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၇၆၊ တော်သလင်းလဆုတ် ၁၊ သောကြာ<ref name=mmt-1-246>Maung Maung Tin Vol. 1 1905: 246</ref> | birth_place = [[ရွှေဘို|မုဆိုးဘို]] | death_date = {{death date and age|1760|5|11|1714|9|24|df=y}} <br> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၂၊ ကဆုန်လဆုတ် ၁၂ ၊ တနင်္ဂနွေ<ref name=mmt-1-246/> | death_place = ကင်းရွာ၊ [[မုတ္တမမြို့|မုတ္တမ]] | date of burial = မေ ၁၇၆၀ | place of burial = [[ရွှေဘို]] | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''အလောင်းမင်းတရား''' (ဝါ) '''အလောင်းဘုရား'''; (ခရစ်နှစ် ၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ - ၁၁ မေ ၁၇၆၀) ၏ အမည်ရင်းမှာ '''ဦးအောင်ဇေယျ''' ဖြစ်သည်။ ထီးနန်းမစိုးစံခင်အချိန်က မုဆိုးဖိုရွာ၏ ရွာသူကြီးဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တတိယမြန်မာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ကို စည်းရုံးထူထောင်သောမင်း ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် [[ရွှေဘိုမြို့]]မှအစပြုပြီး မြန်မာတနိုင်ငံလုံး သိမ်းပိုက်မင်းပြုခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတော်ကြီး [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က ထီးနန်းအရိုက်အရာ ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဦးအောင်ဇေယျကို [[အင်းဝမြို့]] ၏ အနောက်-မြောက်ဘက် မိုင် ၅၀ ခန့်ကွာဝေးသော မုဆိုးဖိုရွာငယ်လေးတွင် ခရစ်နှစ်၂၄ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဘဝသည် ပထမတွင် ရိုးရိုးသာမန်အရပ်သားဘဝမှ ဇာတိရွာ၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာပြီး ခရစ်နှစ်၁၇၅၂ ခုနှစ် [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ နေပြည်တော်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်သောအခါ သူ၏ ကျော်ကြားမှုကို အမြင့်ဆုံးသို့ရောက်စေရန် အခွင့်အရေးပေးရာ ရောက်ခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး မွန်တို့ လက်အောက် ကျရောက်ပြီးနောက် ခေါင်းဆောင်များသည် သစ္စာတော်ခံ (သစ္စာရေသောက်) ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ အလောင်းဘုရားသည် ပိုမို၍ လွတ်လပ်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် သူ၏ရွာအား ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် စစ်ဆင်ရေးအတွက် ဖွဲ့စည်းစေလွှတ်လိုက်သော ပဲခူးတပ်များကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ဤအပေါ်တွင်မူတည်၍ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဗမာတို့သည် သူ၏ အောင်လံတော်အောက်တွင် စုဝေးပြီး သူနှင့်အတူ အင်းဝသို့ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် အင်းဝအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သော လူများလက်မှ ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၇၅၄ ခုနှစ် အချိန်တွင် ပြန်လည်ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် သူသည် ထိုစစ်ပွဲအား တူညီသော အောင်မြင်မှုဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျကို ခမည်းတော် မင်းညိုစံနှင့် မယ်တော်မဟာဒေဝီ စောညိမ်းဦးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၀၇၆-ခုနှစ်တော်သလင်းလပြည့်ကျော်(၁)ရက် သောကြာနေ့ ညဉ့် တစ်ချက်တီးကျော် ဓနသိဒ္ဓိနက္ခတ် မွန်းတည့်မတ်ချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျိုရွယ်စဉ်က သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ရုံးတော်မှ မီးတောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃-ခုနှစ် မွန်တို့လက်ချက်ဖြင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးသောအခါ ဇာတိ မုဆိုးဘိုရွာမှနေပြီး မွန်တို့ရန်ကို တွန်းလှန်ကာ မြို့တည်၍ ၁၁၁၄-ခုနှစ်တွင် မင်းပြုသည်။ ဘုန်းကြီးသောမင်းယောက်ျားဖြစ်သည့်အပြင် ကြံရည်ဖန်ရည်လည်း ကောင်းလှသဖြင့် အင်အားအဆမတန်များပြားသော ရန်သူ့စစ်တပ်ကြီးများကိုပင် အံ့ဩလောက်အောင် ချေဖျက်သုတ်သင် ပစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင်ကဲ့သို့ပင် အလောင်းမင်းတရားက လည်း …”..စစ်တို့၏ သဘောမှာ အင်အားကြီးသည် ငယ်သည် ပဓာနမဟုတ်၊ သူရသတ္တိနှင့် စစ်ပရိယာယ် ကြွယ်၀မှုသာ ပဓာနဖြစ်သည်..” ဟူသော သဘောမျိုးကိုပင် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ ရန်သူအများအပြားကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းပြီးနောက် မုဆိုးဘိုကို “ရွှေဘို”ဟု သမုတ်ကာ ထီးနန်းစိုက် တော်မူသည်။ “…. အမယ်ကြီးနှင့် ဘကြီးတား၍ လားလားမနိုင် သောကြာသားက စကားခိုင်၊ သံတိုင်ကျောက်ခဲ လူပျိုချင်းတွင် ပိုလို့ကဲ။ ပဲ နှင့် ပျောင်းကို ဟောင်းလျှင် ပစ်၍ အသစ်ရှာ အောင်ပါစေ သား သောကြာသား….” ဟူသော တဘောင်ဆန်ဆန် သီချင်းကို ပြည်သူတို့ ထပ်မနား ရွတ်ဆိုနေချိန်မှာပင် အလောင်းမင်းတရားကလည်း အောင်ပွဲများ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။ ရွှေဘိုမြို့တော်ကြီးမှာ အလောင်းမင်းတရား၏ ဘုန်းရိပ် ကံရိပ်အောက်တွင် သာယာစည်ကားပြီး ဘေးရန်အန္တရာယ်လည်း လုံခြံစိတ်ချရသဖြင့် ”..ဒို့မေလေး မကြေဖျက်၊ မြောက်ဘက်ကယ်တဲ့ ဟိုတခို၊ ပြေးစို့ နှစ်ကိုယ်၊ ဆိုင်းစိုစို ရန်လုံးပြိုပါတဲ့၊ ပြည့်ရွှေဘို ထိုမြို့မှာ မိုးခိုစို့လေး..” ဟူသောသီချင်းများ ပေါ်လာသည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၇-ခုနှစ်တွင် ဒဂုံကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ” ရန်အပေါင်းကို ကုန်စင်အောင် လုပ်ကြံတော်မူမည်”ဟု အမိန့်ရှိ၍ “ရန်ကုန်”ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်သူ သူပုန်များ ကုန်စင်သလောက်ရှိသွားသောအခါ ထိုခေတ်စစ်ဘုရင်ကြီးများ၏ ထုံးစံအတိုင်း ယိုးဒယားသို့ပါ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ အောင်မြင်မှုအလီလီ ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၂၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၁၀)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ယိုးဒယားသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် အလောင်းမင်းတရားသည် ကျောက်မြောင်းဆိပ်တော်မှ အောက်ပြည်သို့ စုန်တော်မူသည်။ ဝါခေါင်လဆန်း(၁၁)ရက်နေ့၌ နေပြည်တော် ရွှေဘိုမြို့ပေါ်သို့ မိုးကြိုး (၁၃)ချက် ကျသည်။ မိုးကြိုးကျရာ ဌာနများကား……….ဆင်ချည်တိုင်.မြင်း.လွှစင်.ကျုံးနင်းကြမ်း.နဘဲပင်.တမာပင်.လက်ခုပ်ပင်.ပေါက်ပန်းဖြူပင်. ညောင်ပင်.ကျောင်း.မင်းကျော်သီရိအိမ်.တပယင်းမြို့တံခါးနှင့် မြ၀တီပြအိုးတို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကြားသိ၍ ပညာရှိများအား ဖတ်ကြားတင်လျှောက်စေရာ စာဆိုတော်ပညာရှိ စိန္တကျော်သူက မိုးကြိုးကျခြင်းမှာ ဣဋ္ဌမင်္ဂလာများဖြစ်ကြောင်း ရတု ၆-ပုဒ်ဖြင့် မင်းတရားကြီး သဘောတော် မျှစေရန် မမှန်မကန် လျှောက်တင် လိုက်လေသည်။ စိန္တကျော်သူ၏ လျှောက်တင်ချက်ကို အဟုတ်မှတ်၍ သဘောတော်ကျကာ (ပြုသင့်သောယတြာများ မပြုဘဲ)အောက်ပြည်သို့ ဆက်လက်စုံဆင်းပြီး ယိုးဒယားကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ မအောင်မမြင်ဖြစ်ပြီးလျှင် မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၂၂-ခုနှစ် ကဆုန်လဆုတ် (၁၀)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မုတ္တမမြို့နယ် ကင်းရွာ၌ ရုတ်တရက်ဖျားနာ၍ နတ်ရွာစံတော်မူခဲ့ရလေသည်။ (ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပျက်စီးနေချိန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၈၀-ကျော်ကြာခဲ့သော်လည်း ဒုတိယမြန်မာ နိုင်ငံတော် ပျက်စီးချိန်ကမူ ၁-နှစ်သာကြာပြီး တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စိတ်ဓာတ် ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ ချစ်လှစွာသော သားတော်ပင်ဖြစ်လင့်ကစား တိုင်းသူပြည်သားအကျိုး နိုင်ငံတော်အကျိုး သာသနာအကျိုးမဆောင်ရွက်လျှင် ငါ၏ အမျိုးနွယ်မဟုတ်၊၊ ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ သားသမီးလည်းမဟုတ်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် မွေးဖွားနေထိုင် ကြီးပြင်းလင့်ကစား ပြည်သူပြည်သားတို့၏ အကျိုးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျိုးအားမဆောင်ရွက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံသားမဟုတ်ပါ၊၊ ==အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ အမူအရာ== # စကားနည်း၍ ပြောသောအခါ ပီပြင်လေးနက်ပြီးလျှင် မှတ်သားဖွယ်ဖြစ်သည်။ # ခန့်ငြားသောဣန္ဒြေရှိ၍၊ မျက်နှာထားမဆိုးသော်လည်း ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ရွှင်ခြင်းမရှိ။ # အလုပ်တစ်ခုကို မလုပ်မီ စဉ်းစား၍၊ လုပ်သောအခါ မအောင်မြင်သော အလုပ်မရှိခဲ့လေ။ # မောဟနည်း၍ အအိပ်အနေ နည်းပြီးလျှင် အိပ်တော့မည်ဆိုသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အိပ်ပျော်၍ မှန်းထားသည်ထက် ပိုပြီးလျှင် အိပ်ပျော်လေ့မရှိတတ်။ # ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ညည်းညူခြင်းမရှိ၊ ဝေဒနာအကြီးအကျယ်ကပ်ရောက်လာသောအခါ ထွက်သက်ဝင်သက်ကို သုံးသပ်လျက် ငြိမ်းချမ်းစေပြီးလျှင် ဘဝကူးတော်မူလေ၏။ #အသုံးအစွဲ အလွန်ကျစ်လျစ်၏။ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးသည် ပိုးထဘီနှင့် နိုင်ငံခြားအထည်ကို ဆင်၍ အဆောင်တော်တွင် ရံရွေတော်များနှင့် နေသည်ကို တွေ့လေရာ၊ “ဩော်…ရှင်မိဖုရားအတုကို ပြည်သူပြည်သားများ တုလေလျှင် ငါ့တိုင်းပြည်သည် မကြာမီ မွဲတော့မှာပဲ”ဟု မိန့်တော်မူဖူး၏။ # အပျော်အပါးနည်း၍ အလုပ်နှင့် မွေ့လျော်ခြင်းကို အလွန်နှစ်သက်၏ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်းကြီးသည် အဆောင်တော်တွင် ငြိမ်းချမ်းသက်သာ ပျော်ရွှင်စွာ အဆိုတော်များနှင့် ရယ်မော် ပြောဆိုနေသည်ကို တွေ့လေရာ “ဩော်…ရှင်မင်းပုံလည်း မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်လို့၊ ဗိုင်းဝါတို့ကိုမေ့ပြီး အဆိုအကနှင့် အညီးပြေရှာရပေပေါ့၊ ဗိုင်းဝါကိုမုန်းတဲ့ မိန်းမဟာ လင်ကို မုန်းခြင်းအစစ်ပဲ ရှင်မင်းပုံရေ့၊ သည်အတုတွေကိုများ မှူးမတ်ကတော်တို့နှင့် ဆင်းရဲသူတွေ တုကြယင် ငါ့တိုင်းပြည်ဟာ နိုင်ငံခြားကို အလွန်ဆက်သရတော့မှာပေပဲ၊ အလုပ်မရှိတော့ လူတွေဟာ ပျင်းလာတတ်တယ်၊ ပျင်းလာတဲ့အခါ အကျိုးမရှိဘဲ အညောင်းကိုသာ ဖြစ်စေတတ်တဲ့ ကြွေအံပုဆစ်တို့ကို လေ့လာကစားတတ်ခြင်း၊ အပျော်အပါးလိုက်စားတတ်ခြင်းတို့ ပြုလာကြလို့ လူများဟာ ပေါ့ပျက်လာတတ်ကြတယ်။ အဲသည်လို လူပေါ့လူပျက်များ များလာလျှင် တိုင်းပြည်နိမ့်ကျတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူများဟာ အလုပ်နှင့် လက်မပြတ်ရှိသင့်ပါတယ်” ဟု မိန့်တော်မူဖူးလေ၏။ # မျက်နှာတံစိုးလိုက်လေ့မရှိ။ တစ်နေ့သ၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးက သူ့မောင်မှာ ဘာမျှအရာအထူးမရှိပါဟု ပူဆာလေရာ အလောင်းမင်းတရားကြီးလည်း ကောင်းပြီဆို၍ မယ်မင်းမောင်ကို ခေါ်ပါဆိုပြီးလျှင် နန်းတော်အောက်၌ ခွေးမွေးနေသည်၊ ခွေးဘယ်နှစ်ကောင်မွေးသလဲ ကြည့်ချေဆို၍ မိဖုရား၏မောင်လည်းသွားရောက်ကြည့်ပြီးလျှင် ခွေး ငါးကောင်မွေးကြောင်းကို လျှောက်ထား၍၊ အထီးဘယ်နှစ်ကောင် အမဘယ်နှစ်ကောင်လဲ မေးပြန်ရာ တစ်ဖန်သွားရောက်ကြည့်ပြန်၍ အထီးနှစ်ကောင်၊ အမသုံးကောင်ပါဟု လျှောက်တင်ကာ၊ ကြံဘယ်နှစ်ကောင် စုံသလဲ မေးပြန်သဖြင့် တစ်ဖန်သွားရောက် ကြည့်ဦးမည်ပြုသောအခါ နေပါစေတော့ဟု ဆိုလျက်၊ ရွှေတိုက်စိုးကို ခေါ်တော်မူပြီးလျှင် နန်းတော်အောက်မှာ ခွေးမွေးနေတယ် သွားကြည့်ချေပါဟု ခိုင်းလိုက်ပြန်ရာ ရွှေတိုက်စိုးလည်း ပုရပိုက်နှင့်သွားရောက် မှတ်သားပြီးသော် အထီးမည်မျှ၊ အမမည်မျှ၊ မည်မျှကြံစုံသည်၊ မည်မျှကြံမစုံ၊ အမွေးမည်သို့ စသည်ဖြင့် တင်လျှောက်လေ၏။ ထိုအခါမှ ရှင်မရဲ့မောင်က ခွေးငါးကောင်ကို ငါးခါသွားကြည့်နေမည့်သူဖြစ်သောကြောင့် သူနှင့်တန်ရာ နန်းတော်ထက်တွင် အေးအေးချမ်းချမ်းပဲ စားသောက်နေထိုင်ပါစေတော့ဟု အမိန့်တော်ရှိလေ၏။ ထို့ပြင် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ နောက်ဆုံးမှာတမ်းတွင်….“ စကားသာများနေ၍ ငါကဲ့သို့ အလုပ်မလုပ်လျှင် ငါသားတော်များပင် ဖြစ်သော်လည်း ငါ့အဆက်အနွယ်မဟုတ်။” “တန်ခိုးကြီးသော တိုင်းပြည် အမျိုးသားဖြစ်နိုင်ရန် နိုင်ငံခြားသို့ ဆက်သွယ်ကူးလူးလမ်းပေါက်၍ တိုင်းပြည်ထွက် ကုန်စည်တို့ကို တန်ဖိုးမြှင့်စေပြီးလျှင် အမျိုးသားမျး ကြွယ်ဝကုံလုံလျက် သူဌေးသကြွယ်တို့ ပေါများစေရမည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့လေသည်။ ==အလောင်းမင်းတရားကြီး== [[File:King Alaungpaya photo.JPG|thumb|180px|]] [[File:King Alaungpaya painting.JPG|thumb|]] [[File:The map of Konbaung dynasty of Burma (1752–1885).JPG|thumb|[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မြန်မာပြည်မြေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံကြီး ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပျက်စီးပြိုကွဲခဲ့ရသည်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်လည် စည်းရုံးထူထောင်ခဲ့သူမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် ပျူစောထီးမှသည် ၄၇ယောက်သော မင်းတို့ နောက် ဖောင်စကြာရှင်နပရတိစည်သူ၏ သမီး ကျောင်းတော်သည် နှင့် နရသိင်္ဃမင်း၏ သားတော် အနန္တသူရိယတို့ စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သည့်သား သိဒ္ဓိကာ၊ သားဘဲကြီးရတနာ၊ သားဘဲငယ်ရတနာ၊ သားလံဘူးအန္တရသူ၊ သားပေါက် မြိုင်မင်းပုလဲ၊ သားမြေနဲ စောသိင်္ဃာ၊ သား[[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်းမင်းတရားကြီး]] ညီ ဝါပနော်ရထာ၊ သားမြောက်ဘက် နော်ရထာ၊ သားသင်္ခယာ သားမင်း နေဝန်း၊ သားမင်းရဲထွေး၊ သားမင်းကြီးရွှေ၊ သားတုရင်ကျော်သူ ခံမင်းဖိုးခင်၊ သားမင်းစစ်နိုင်၊ သား သီရိမဟာ ဓမ္မရာဇာ၊ သား အလောင်းမင်းတရားကို ဖွားသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ကား သက္ကရာဇ် ၁ဝ၇၆ ခုနှစ် တော်သလင်းလပြည့်ကျော် တစ်ရက်သောကြာနေ့ ညဉ့်တစ်ချက်တီးကျော်တွင် မုဆိုးဘို မြို့စား သီရိမဟာဓမ္မ ရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းညိုစံနှင့် မဟာဒေဝီ စောငြိမ်းဦးတို့၌မြင်သည့် ဒုတိယသားတော် ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် အောင်ဇေယျတည်း။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသဖြင့် အင်းဝမပျက်မီကပင် ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဘိုရွာ၌ ဩဇာအာဏာရှိပြီး ဖြစ်သည်။ တန်ခိုးသတင်းထွက်ပြီးလည်း ဖြစ်သည်။ အင်းဝပျက်လျှင် မုဆိုးဘိုကို ထန်းလုံးတပ် ပတ်ဝိုက် တည်၍ အခိုင်အလုံ နေသည်။ မြင်းရည်တတ် ခြောက်ကျိပ် ရှစ်ယောက်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ အင်းဝမှ မွန်စစ်သူကြီး ဒလပန်းက လူစေလွှတ်၍ သစ္စာပေးလာသည်။ [[ကွေ့လူမျိုး|ကွေ့]]ဂုဏ္ဏအိမ်ကလည်း သစ္စာပေးလာသည်။ မည်သည့်သစ္စာကိုမျှ မခံချေ။ အမှုထမ်းတို့က အင်အား မရှိသေးသည့်အတွင်း ကွေ့တို့၏သစ္စာခံပြီးလျှင် မွန်လူမျိုးတို့ပြန်သောအခါမှ ကြုံကြိုက်ရာကြံမည်ဟုလျှောက်သည်ကိုလည်း ဤသို့ပြုလျှင် သားတော်မြေးတော်အစဉ်အဆက် သစ္စာမစောင့်သောအမျိုးဟု ပြောထုံးမကြေဖြစ်လေရာသည်ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။ မွန်လူမျိုးတို့အပြန်တွင် ဟန်လင်းမြို့တောင်က ဆီး၍ တိုက်လိုက်ရာ မွန်အမြောက်အမြား သေလေသည်။ မုဆိုးဘိုကို မွန်လူမျိုးတို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီတက် တိုက်ခိုက်လာသည်ကိုလည်း နိုင်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ်၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် မုဆိုးဘိုကို ရွှေဘိုသမုတ်၍ မြို့နန်း တည်တော်မူသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကွေ့လူမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်သည့်အပြင် အင်းဝကို သားတော်အလတ် သတိုးမင်းစော ([[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]) လုပ်ကြံ၍ အလွယ်တကူရသည်။ ဗန်းမော်၊ မိုးမိတ်၊ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းတို့ကိုလည်း တိုက်၍ ရသည်။မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် မွန်မင်းညီတော် ဥပရာဇာ၊ စစ်သူကြီး ဒလပန်းတို့ကွပ်ကဲ၍ ကြည်းရေနှစ်ဘက် စစ်ကြီး ချီလာကာ တရုတ်မြို့တွင် မင်းတရားကြီး၏ သားတော်နှစ်ပါး တပ်ကို တိုက်၏။ တပ်တော်တို့ အပျက်နာ၍ ဆုတ်ရ၏။ ထိုနောက် မွန်တို့ အင်းဝကိုဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ ဒလပန်းသည် လှေတပ်ကို ကွပ်ကဲ၍ ကျောက်မြောင်းအရောက် ချီတက်သည်။ ကျောက်မြောင်းတွင် မင်းတရားကြီးနှင့် မင်းတရားကြီး၏ ညီတော်တို့ ဒလပန်း၏ လှေတပ်ပျက်၍ အပြင်းအထန် စုန်ပြေးရသည်။ ဟံသာဝတီ ဥပရာဇာလည်း အင်းဝကို ရံထားရာ အောက်သို့စုန်ဆင်းပြီးလျှင် ပြည်မြို့၌ ဒလပန်းကို အစောင့်အနေ ထားခဲ့သည်။ မွန်တို့ပျက်လျှင် ပုဂံ၊ ပုပ္ပား၊ ငသရောက်စသော တောင်ဘက်တစ်ခွင်မြို့များတွင် ခေါင်းအကြီးပြုသူတို့ သစ္စာတော်ခံကြသည်။ အောက်ပြည်တစ်လွှားတွင်လည်း အင်းဝဘုရင်ဟောင်း ([[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]) ကို မွန်တို့ရေ၌ ဖျောက်ဖျက်ရုံ သာမက မြန်မာတို့ကို မွန်တို့သတ်ဖြတ် ညှဉ်းဆဲလွန်းသဖြင့် မြန်မာတို့စုရုံး၍ မြေလတ်တစ်လျှောက် မြို့ရွာများရှိ မွန်လူမျိုး အကြီးအကဲတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးလျှင် ပြည်မြို့တွင် အခိုင်အလုံ နေကြသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသို့လည်း စစ်ကူတောင်းကြရာ မင်းတရားကြီး ကြည်းတပ် ရေတပ် ချီလာ၍တိုက်လျှင် မွန်တို့ပျက်သဖြင့် ဟံသာဝတီတိုင် ဆုတ်ရသည်။ ပြည်မြို့တွင် မွန်ရေတပ်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီး အောင်တော်မူပြီးလျှင် ဂူထွတ်မည်သော လွန်ဆေးမြို့ကို သိမ်းသည်။ လွန်ဆေးမြို့၌ ခေတ္တစံနေစဉ် ကနောင်၊ ဟင်္သာတ၊ ဓနုဖြူ၊ မြောင်းမြ၊ ဥက္ကံ၊ သုံးဆယ်၊ လှိုင်၊ သာယာဝတီစသော ဧရာဝတီအရှေ့ဘက် အနောက်ဘက် မြို့ကြီးပြကြီး အကြီးအကဲတို့ ကျွန်တော် ခံလာကြသည်။ မွန်တို့ရန်ကို အလျင်အမြန်အောင်သည်ကိုစွဲ၍ လွန်ဆေးမြို့အား [[မြန်အောင်မြို့|မြန်အောင်]]ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်အောင်တွင်ရှိစဉ် [[ဟိုင်းကြီးကျွန်း]]ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့ကိုလည်း အမိန့်တော်နှင့် စေခေါ်တော်မူရာ အင်္ဂလိပ်တို့ အဖူးအမြော် ရောက်ကြသည်။ အလောင်းမင်းတရား ကိုင်ရန် Blunderbusses pistol တစ်လက်၊ <ref name=":1">[https://shwe.net/news/history/9678.html အလောင်းမင်းတရားအား အင်္ဂလိပ်တို့ ဆက်သသည့် လက်ဆောင်စာရင်း]</ref>အမြှောက်များ၊ လက်ဆောင်များ ပေးအပ်ဆက်သ ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။<ref name=":1" /> အင်္ဂလိပ်တို့က ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော မိမိတို့ကုန်တိုက်ကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းသည်ကိုလည်း မင်းတရားကြီးသည် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ အမြောက်ယမ်း ကျည်ဆန်ကို အလိုရှိသဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့လိုအင်ကို လိုက်လျောဖြည့်စွမ်းလိုက်လေသည်။ ၂၈-၇-၁၇၅၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် မဟာမိတ် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုဖြစ်ခဲ့သည့် ကိစ္စမှာ ယခုထက်ထိ လူသိနည်းလှသည့် ဖြစ်ရပ် တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိသည်။<ref>[[၁၇၅၇ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် မဟာမိတ်စာချုပ်]]</ref><ref>[https://archive.org/details/orientalrepertor01dalr/page/222/mode/2up?q=Allaum+Praw Treaty of Friendship and Alliance between British India Company and King Allaum Praw] (Page 223)</ref> သို့ရာတွင် နောင်အခါ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့နှင့် တိုက်ခိုက်နေသော မွန်တို့ကို သေနတ်လက်နက်များ ရောင်းချကြောင်း သိသောအခါ ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်စခန်းကို ပုသိမ်မြို့ဝန်အား လုံးလုံးလျားလျား သုတ်သင်ရန် ခိုင်းသဖြင့် ထိုအရပ်ရှိ အင်္ဂလိပ်အများအပြားပင် အသက်ဆုံးကြရလေသည်။ [[မြန်အောင်မြို့]]မှ ဆက်လက်စုန်ပြန်ရာ ၁၁၁၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် [[ဒဂုန်]]ကိုရ၍ မြို့သစ်တည်ပြီးလျှင် [[ရန်ကုန်]]ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ ရန်ကုန်တွင် ဆူးလေစေတီတော်၏ အရှေ့တောင် အရပ်ဖြစ်သော မြို့ဟောင်းရာ၌ တောရှင်းကျင်းဖို့၍ သစ်တပ်မြို့ တည်သည်။ မိုးကျလျှင် ရန်ကုန်တွင် အစောင့်အနေထားခဲ့၍ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။ ထိုနောက် [[ရှမ်းပြည်]]တစ်လွှားသို့ စေလွှတ်ခန့်ထား၍ သစ္စာတော်ပေးပြီးလျှင် မိုးစဲသည်နှင့် ရန်ကုန်တွင် မွန်တို့ထနေသည်ကို ဆင်း၍နှိမ်နင်းရာ မွန်တို့ ဆုတ်ခွာရပြန်သည်။ မွန်တို့ဘက်မှ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ဝင်ကူကြသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် သင်္ဘောများကိုလည်း ကောင်း၊ တိုက်လှေများကိုလည်းကောင်း တည်သည်။ စစ်သည်တို့ကိုလည်း ဖြည့်တင်းသည်။ ထိုနောက် ၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီးသည် သံလျင်မြို့ကို ဝန်းရံလုပ်ကြံတော်မူစေသည်။ ကိုယ်တော်တိုင်လည်း သံလျက်စွန်းသို့ သင်္ဘောဖြင့်ထွက်၍ သံလျင်တိုက်ပွဲကို အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းဖြင့်ကြည့်လျှက် စစ်ရေးကို မိမိကိုယ်တိုင် စီရင်လေသည်။ မွန်တို့ဘက်မှ ပြင်သစ်တို့ ကူညီတိုက်ခိုက်သဖြင့် ခြောက်လတိုင်တိုင် အဖိတ်အစင်များစွာနှင့် ခဲယဉ်းစွာ လုပ်ကြံရသည်။ နောက်ဆုံး အသေခံသူရဲကောင်း ၉၃ ယောက်ကိုရွေးချယ်၍ လက်နက်များကို သိမ်းယူသည်။ အမြောက်ကြီး ၁ဝ ကျော်၊ အမြောက်ငယ် တစ်ရာကျော်၊ သေနတ်တစ်ထောင်ကျော် ရလိုက်သည်။ မွန်တို့အား စစ်ကူလာသော ပြင်သစ်တိုက်သင်္ဘော နှစ်စင်းကိုလည်း သိမ်းယူ၍ ပြင်သစ် ကိုယ်စားလှယ် ဗူရနိုနှင့်တကွ ပြင်သစ် အကြီးအကဲတို့ကို ကွပ်မျက်တော်မူသည်။ ထိုသူတို့၏ အဆွေအမျိုးများနှင့် သန်လျင်တွင်ဖမ်းမိသော ပေါ်တူဂီ လူမျိုးတို့ကို ရွှေဘိုနယ် ဗရင်ဂျီရွာများသို့ပို၍ နေထိုင်စေသည်။ မိမိတို့ အယူဝါဒအတိုင်း ကိုးကွယ်နေထိုင်ရန်လည်း ခွင့်ပြုတော်မူသည်။ ဗရင်ဂျီ အမြောက်အမြားကိုလည်း အမြောက်တပ်သားအဖြစ် အမှုထမ်း စေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီမြို့ကို မင်းတရားကြီး လုပ်ကြံသည်။ ၁၁၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီတစ်မြို့လုံးကို မင်းနှင့်တကွ ရတော်မူရာ မြို့ကိုဖျက်စေ၍ ရာမညတိုင်းအလုံးနှင့် အရှေ့တစ်လွှားမြို့စားများကို သစ္စာပေးပြီးနောက် ပဲခူးဘုရင်ကိုဆောင်ယူကာ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။ ၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဏိပူရကသည်းပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ၍ ကသည်းအမတ် စန္ဒရော်မော်နီကို အအုပ်အချုပ် ခန့်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် တမူးနှင့် သောင်သွပ်တွင် မြန်မာတပ်များ အစောင့်အနေထား၍ ပြန်တော်မူသည်။ မဏိပူရကို အောင်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် မဏိပူရမှ အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ၊ အသိပညာရပ်များကို ရရှိလေသည်။ အထက်တန်းကျလှသော ရက်ကန်းပညာ၊ ပန်းတိမ်ပညာ၊ နက္ခတ်ပညာ စသော အတတ်ပညာများကိုပါ ရရှိလိုက်သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၁ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားကျေးကျွန်တို့ ထားဝယ်မြို့ ကျေးစွန်ရွာလက်ကို ထိပါးကြောင်း ကြားတော်မူ၍ မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင် ထားဝယ်ကြောင်း ချီတော်မူသည်။ ချီတော်မူစဉ် မြိတ်မြို့၊ တနင်္သာရီမြို့များသို့ အလျင်သိမ်းယူသည်။ အယုဓျာမြို့သို့ရောက်လျှင် ဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ လုပ်ကြံစဉ် ကိုယ်တော် မကျန်းမာသည်နှင့် ပြန်လာရာ ၁၁၂၂ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ သက်တော် ၄၅ နှစ် စည်းစိမ်တော် ရှစ်နှစ်တွင် မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံတော်မူသည်။ မင်းတရားကြီး၏ သင်္ချိုင်းပြာသာဒ်ကို ယခု ရွှေဘိုခရိုင် ဝန်ရုံးအနီးတွင် တွေ့နိုင်သည်။ မင်းတရားကြီးကား ရဲရင့်တည်ကြည်၍ အမြော်အမြင် ရှိသည်။ သူရသတ္တိနှင့် လုပ်ရည်ကြံရည်လည်း ရှိသည်။ မွန်တို့ကို တိုက်မည်ဟု တိုင်ပင်ရာတွင် ''ယောက်ျားတို့မည်သည့် လုံ့လ ဝီရိယ အကြံအစည်ကို လျှော့မြဲမဟုတ်၊ လက်ရုံးနှလုံး၊ လုပ်ရည်၊ ကြံရည်မှာသာ အကြောင်းဖြစ်သည်''ဟု မင်းတရားကြီးက မိန့်တော်မူသည်။ စစ်ရေးစစ်မှုတို့၌ အကြပ်အတည်း စည်းကမ်းထားသော်မူပြီးလျှင် ရန်သူတော်တို့ကို အပြင်းအထန် နှိမ်နင်းသုတ်သင်တတ်ရုံမက တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ် ခန့်ခွဲ ဝေဖန်ရာ၌လည်း လိမ္မာတော်မူသည်။ လူတို့ အကျင့်စာရိတ္တကို ပျက်ပြားစေသည့် သေရည်သေရက်မှစ၍ မူးယစ်စသော အသောက်အစား အရှူတို့ကို ပြင်းထန်စွာ တားမြစ်ပိတ်ပင်တော်မူသည်။ လယ်ယာကိုင်းကျွန်း စပါး၊ ပြောင်း၊ ဝါများကို လုပ်ဆောင်ရိတ်သိမ်းသည့်ကာလ ကြက်သေတင်ဝက်သေတင်၍ ရိတ်သိမ်းရိုးဖြစ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူများကိုလည်း လုံးလုံးပယ်စေကာ မြစ်တားတော်မူသည်။ လွန်ဆန်၍ ပြုကျင့်သည် ကြားတော်မူလျှင် အပြစ်အလျောက် ကွပ်မျက်တော်မူသည်။ ခိုးဝှက်လုယက်ခြင်းကိုလည်း အလားတူ တားမြစ်တော်မူလေသည်။ ဤသို့ တားမြစ်ရာ၌ အလောင်းဘုရား၏ အပြစ်ပေးပုံမှာ အတုယူဖွယ်ဖြစ်သည်။ မြို့ရွာတွင် သူခိုး သူဝှက်တို့ကြောင့် ဥစ္စာပစ္စည်း ပျောက်ခဲ့သော် ထိုမြို့ရွာကို အုပ်ချုပ်သော အကြီးအကဲတို့က ဥစ္စာပျောက်သူကို လျော်ရသည်။ ရွာနှစ်ရွာစပ်ကြားတွင် ဓားပြတိုက်ပါမူ နီးသောရွာမှ ရွာသူကြီးက လျော်ရလေသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်း အားဖြင့် အစိုးရ အမှုထမ်းတို့သည် မိမိတို့ တာဝန်ကို ပိုမို ဂရုစိုက် ဆောင်ရွက်လာစေရန် ဖြစ်သည်။ မိုးရှားပါးသော ရွှေဘိုနယ်တစ်ဝိုက်တွင် ပြည်သူပြည်သားတို့ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် မင်းတရားကြီးသည် အမြော်အမြင်ရှိစွာနှင့် မူးမြစ်ကို ဆည်တော်မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့ကို ရေပေးနိုင်ရန်လည်း မဟာနန္ဒာကန်တော်ကြီးကို တူးဖော်စေသည်။ မင်းတရားကြီး၌ ဆွေတော်မျိုးတော်စသော အမှုထမ်းကောင်း ပေါများသည်။ မင်းဆွေမင်းမျိုး အင်းဝမှူးဟောင်း မတ်ဟောင်းများကပါ မင်းတရားကြီး ဘုန်းလက်ရုံး လုပ်ရည်ကြံရည်တို့ကို ယုံကြည်သဖြင့် အကွဲအပြားမရှိ တညီတညွတ်တည်း အမှုထမ်းကြခြင်း ဖြစ်သည်။ နှုတ်ရေး၌လည်းကောင်း၊ လက်ရေး၌လည်းကောင်း လူရည်သွားကို သိတော်မူတတ်သည်။ မှူးတော်မတ်တော် သူရဲသူခက်တို့ကို အလိုက်အထိုက် ဝေဖန်နှိုင်းချိန် ချီးမြှောက်မစ ပြုလုပ်ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ကြံတော်မူသမျှ အောင်မြင်၍ အပြီးသို့ ရောက်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးအား ဖူးမြင်ရသော ကက်ပတိန် ဘေကာ၏ မှတ်တမ်းအရ မင်းတရားကြီး၏ အရပ်တော်သည် ငါးပေ ၁၁ လက်မခန့်ရှိ၍ ကျန်းမာသော ရုပ်လက္ခဏာရှိကြောင်း၊ သန်မာ၍ တင့်တယ်ညီညွတ်သော လုံးရပ်သဏ္ဌာန်ရှိကြောင်း၊ အသားညို၍ မျက်နှာသွယ်ကာ ကျောက်ပေါက်မာ သက်သက်ရှိကြောင်း၊ မျက်နှာထားတည်ကြည် မာတင်းကြောင်း၊ ရာဇဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြောင်း ရေးသားထားလေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် ရတနာသုံးပါးကိုလည်း ကြည်ညိုတော် မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့တွင် မော်ဓောမြင်သာခေါ် ရွှေစေတီကြီး၊ ရွှေချက်သိုစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစသော စေတီပုထိုးများ၊ [[တကောင်းမြို့]] အရပ်၌ ဇိနအောင်ချာ ရွှေဘုံသာစေတီတော်၊ တိဂုံဆံတော် ရှင်၌ စောင်းတန်းတော်၊ ဇရပ်တော်များ၊ ဟံသာဝတီ၊ ပြည်၊ အင်းဝ၊ စစ်ကိုင်းမြို့များနှင့် အကြေအညာမြစ်စဉ်တစ်လျှောက် ဘုရားပုထိုးဟောင်း နွမ်းပြိုပျက်သည်များကို ကံကျွေးလက်ခပေး၍ ပြင်ဆင်စေတော်မူသည်ကား များလှ၏။ ထို့ပြင် မဟာဒါန်ဝန်ခန့်၍ ဝိနည်းကျမ်းဂန်နှင့်အညီ မကျင့်သော ရဟန်းတို့ကို မပြတ်သုတ်သင် ရှင်းလင်းစစ်ကြောစေသည်။ သာသနာရေးဘက်၌သာမက စာပေဘက်၌လည်း မင်းတရားကြီးသည် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ တရားဌာန အုပ်ချုပ်မှု အတွက် အစဉ်အလာအားဖြင့် ဓမ္မသတ်ဖြတ်ထုံးကျမ်းများစွာ ရှိခဲ့ပါသော်လည်း ပါဠိဘာသာနှင့်သာ များ၍ မြန်မာဘာသာနှင့် ပြန်ဆိုရေးသားပါလည်း ပါဠိစကားလုံးများစွာ ညှပ်ထားသဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဖတ်ရှုနိုင်ရန် မိမိ၏ စစ်သူကြီး အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သော မဟာသီရိဥတ္တမဇေယျအား မနုကျယ် ဓမ္မသတ်ကို စီရင်စေသည်။ တရားသူကြီးလက်ဝဲ ဘိနန္ဒသူက ဓမ္မဝိနိစ္ဆယဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သည်။ မင်းတရားကြီးလက်ထက်ထင်ရှားသော အခြားစာဆိုတို့ကား မင်းတရားကြီး ဟံသာဝတီကို စုန်တော်မူစဉ် ကမ်းပြို၍ ဖောင်တော်ပေါ်သို့ ထန်းပင်လဲကျသည်ကို ရုတ်ခြည်း စပ်ဆို၍ ''သစ်သစ်မင်္ဂလာ၊ နစ်နစ်နာလော့'' ချီသည့် နိမိတ်ဖတ်လင်္ကာကို ရွတ်ဆိုလျှောက်တင်သည်တွင် ထင်ရှားလာသော ရန်အောင်ဗလအမတ်၊ ကဝိ လက္ခဏာ သတ်ပုံ၊ ရတနာသိင်္ဃ ကန်တော်ဘွဲ့မင်္ဂလာရတု၊ ဧချင်း၊ လင်္ကာ စသည်တို့ကို ရေးသားသည့် စိန္တကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးဩ၊ အာဒါသမုခပျို့သစ်၊ သာဓိနပျို့ စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သော လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ခံ ဦမြတ်စံတို့ ဖြစ်သည်။ == ကြင်ယာဖက်များ == ကြင်ယာဖက်အနေဖြင့် ငယ်အမည် ခင်ယွန်းစံ အမည်ရှိ မိဖုရားခေါင်ကြီး တစ်ဦ:နှင့် ကိုယ်လုပ်တော် ခြောက်ဦး ရှိခဲ့သည်။ === ခင်ယွန်းစံ === မင်းတရားကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ခင်ယွန်းစံ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅-ခုနှစ်တွင် မဟာမင်္ဂလာ ရတနာဓိပတိ သီရိရာဇာ စန္ဒာဒေဝီ အမည်ခံသည်။ ရတနာသိင်္ဃမြို့ [[အောင်မြေဘုံသာကျောင်း]]၊ ရတနာပူရမြို့ [[ဘုံသာတုလွတ်ကျောင်း]] တို့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ သားတော်ခုနစ်ပါး၊ သမီးတော်သုံးပါး ဖွားမြင်သည်။ သားတော်များမှာ − # မောင်လောက် (သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့၊ သီရိသုဓမ္မာရာဇာဘွဲ့ခံ။ ဒီပဲယင်းမြို့၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ငစဉ့်ကူးမြို့ သုံးမြို့စား မင်းသား [[နောင်တော်ကြီးမင်း]])၊ # မောင်ရွ (သတိုးမင်းစောဘွဲ့၊ သီရိဓမ္မရာဇဘွဲ့ခံ မြေဒူးမြို့နှင့် စလင်းမြို့စား မင်းသား [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]])၊ # မောင်ပိုး (အတိုးမင်းလှကျော်ဘွဲ့၊ သုသီရိဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ အမြင့်မြို့နှင့် တလုပ်မြို့စား မင်းသား)၊ # မောင်ဝိုင်း (သတိုးမင်းလှရွှေတောင်ဘွဲ့၊ သီရိသုဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ဗဒုံမြို့စားမင်းသား [[ဘိုးတော်ဘုရား]])၊ # မောင်စိုး (သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းလှ မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံ ပုခန်းကြီးမြို့စားမင်းသား)၊ # မောင်ဖိုးရှင် (သတိုးမင်းစော ဘွဲ့ခံ၊ မင်းလှမင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံ ပင်းတလဲ မြင်စိုင်းမြို့စား) နှင့် # စည်သာမင်းသား ငယ်ကလွန်သော မင်းသားတစ်ပါးတို့ ဖြစ်သည်။ သမီးတော်များမှာ − * မယ်သာ (သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ ကန္နီမြို့စား)၊ * မယ်မြတ်လှ (သီရိမဟာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ မင်းခင်းမြို့၊ ပန်းတောင်းမြို့စား)၊ * မယ်အိပ် (သီရိရတနာ မင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ စကုမြို့စား) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === ရှင်မင်းသူ === သမီးတော် ပဒုမ္မဒေဝီကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0">ညိုမြ, "ကုန်းဘောင် ရှာပုံတော်", မြန်မာစာပေတိုက်, ၁၉၈၂</ref> === ကျောက်မြောင်းကတော် === သားတော် မင်းရဲဖျားကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === စိတ္တမဟေ === သားတော် မင်းရဲညွန့်ကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === ရှင်မင်းပြေ === မင်းလှစည်သူ၏ သမီးဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> === ရှင်ရွှေခဲကြီး === သမီးတော် မင်းရွှေမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> === ရှင်ရွှေငယ် === ရှင်ရွှေငယ်သည်အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ဒုတိယမြောက်မိဖုရားဖြစ်သည်။နာမည်ရင်းမှာရှင်မိငယ်ဖြစ်သည်။သမီးတော် မင်းညိုမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။<ref name=":0" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commonscat|Alaungpaya}} * [http://www.myanmars.net/myanmar-history/king-alaungpaya.htm Myanmar History - King Alaungpaya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628205348/http://www.myanmars.net/myanmar-history/king-alaungpaya.htm |date=28 June 2010 }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12374/Alaungpaya Alaungpaya (king of Myanmar) -- Britannica Online Encyclopedia] {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၇၁၄|၁၇၆၀}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] [[Category: မြန်မာ ဘုရင်များ]] rn01eshcgemd8spqzzteiyh7dhi5km1 0 6297 1049205 809149 2026-08-18T07:18:24Z ~2026-45107-14 147110 /* အမည်နာမ */ 1049205 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = အင်းစိန်မြို့နယ် |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = အင်းစိန် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |image_map = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|Myanmar}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်း​ဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[အင်းစိန်ခရိုင်|အင်းစိန်]] |coordinates_display = inline, title |latNS = N |latd = 16 |latm = 53 |lats = 34 |longEW = E |longd = 96 |longm = 5 |longs = 53 |postal_code_type = စာပို့သင်္ကေတ |postal_code = ၁၁၀၁၁၊ ၁၁၀၁၂၊ ၁၁၀၁၃ }} '''အင်းစိန်မြို့နယ်''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်း]]အတွင်း [[ရန်ကုန်]]မြို့၏ မြောက်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ အင်းစိန်မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]၊တောင်ဘက်တွင်[[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]တို့ တည်ရှိသည်။ အင်းစိန်မြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၁)ခု၊ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၃၃) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၁၀) ကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်းရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရတည်ဆောက်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ နာမည်ကျော် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်]]၊ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]]တည်ထားခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဉာဏ်တော် အကြီးဆုံး စကျင်ကျောက် ဆင်းတုတော် [[ကျောက်တော်ကြီးဘုရား]] (လောကချမ်းသာ အဘယလာဘမုနိ)၊ ကရင်နှစ်ခြင်း ခရစ်ယာန် ဓမ္မတက္ကသိုလ်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်]]၊ [[ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာ နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]] နှင့် [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]တို့သည် ဤမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် အင်းစိန် ရွာမအနောက်ရပ်ကွက်ရှိ ရွာမပရိယတ္တိစာသင်တိုက်သည်လည်း ထင်ရှားသည်။ နှစ်စဉ်နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှ စာသင်ရဟန်းများလာရောက်ပညာသင်ကြားကြပြီး သာသနာ့အာဇာနည်များ မွေးထုတ်ပေးရာဖြစ်သည်။ အင်းစိန်မြို့နယ် စော်ဘွားကြီးကုန်းရှိ ဆေးဝင်္ကပါ အာလိန်ငါးဆင့်ကျောင်းမှာလဲ နာမည်ကျော်ကြားသည်။ ရှုပ်ထွေးလှသော ဆေးဝင်္ကပါကြီးနှင့် မြင့်မားသော မျှော်စင်ကြီးရှိသည်။ ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ရိုးရာကရင်နှစ်သစ်ကူး အလံတင်ပွဲကို ထိုကျောင်းဝင်းထဲတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပပြီး ၇ရက် ၇လီ ပွဲဈေးခင်းသဖြင့် အလွန်စည်ကားသောပွဲဈေးဖြစ်သည်။ အင်းစိန်ဆေးရုံသည် ဤမြို့နယ်ရှိ အဓိကဆေးရုံဖြစ်သည်။ အင်းစိန်မြို့မဈေးသည် နာမည်ကြီးသည်။ တစ်ပတ်ရစ်နိုင်ငံခြားအဝတ်အထည်(လေဘေးထည်) များရောင်းချခြင်းဖြင့် နာမည်ကြီးသော အင်းစိန်လဟာပြင်ဈေးသည် ယနေ့တိုင် စည်ကားဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာအဆင်မီ မြို့တော်ဂေါက်ကွင်းလည်းရှိသည်။ ယနေ့ခေတ်နှင့်အညီ ခေတ်မီဈေးဝယ်စင်တာများ၊ အားကစားကွင်းများ၊ ဟိုတယ်များ၊ ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းများ၊ ရုပ်ရှင်ရုံများလည်း ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော ကရင်တော်လှန်ရေး စတင်ချိန်က ၁၉၄၉ ခု ဇန္နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကေအန်ဒီအို(K.N.D.O)အဖွဲ့၏ သိမ်းယူမှုခံခဲ့ရဖူးသည်။ ထို့ပြင် အင်းစိန်ဟူသောစကားသည် မွန်ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ဆင်ရေချိုးရာအင်းဟုခေါ်ဆိုကြောင်းသိရသည်။ အင်းစိန် = အင်း-ရေအိုင်၊ စိန်-ဆင်၊ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း</ref> == အမည်နာမ == မွန်လူမျိုးတို့က အင်းစိန်-ဟူသောအမည်မှာ ({{lang-mnw|အၚ်စိၚ်}}) မှဆင်းသက်သည်ဟုဆိုသည်။ အၚ် = အင်းအိုင်၊ စိၚ် = ဆင်၊ ထို့ကြောင့် ဆင်အင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆင်တွေနေထိုင်ကျက်စားသည့် အင်းဟု ဆိုလိုသည်။ အင်းစိန်ဟူသော အမည်သည် အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ Insaneကို မြန်မာတို့ မပီမသခေါ်ဆိုခြင်းမှ ဖြစ်လာသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ အင်းစိန်မြို့နယ်အတွင်းတွင် နေရာဒေသများကို ကုန်းအနေဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ထင်ရှားသော ကုန်းကြီး ၁၀ ခုမှာ (ဒညင်းကုန်း၊ ဘိုကုန်း၊ တောင်သူကုန်း၊ ရှမ်းကုန်း၊ ဈေးကုန်း၊ ဇီးအုံ့ကုန်း၊ ပိန္နဲကုန်း ၊ နံ့သာကုန်း၊စော်ဘွားကြီးကုန်း နှင့် ကြို့ကုန်း)တို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်းအမည်ဖြင့် ထည့်သွင်း ခေါ်ဆိုမထားသော ရွာမအရှေ့၊ ရွာမအနောက်၊ အောင်ဆန်းနှင့် ဖော့ကန်စသည့် ရပ်ကွက် အမည်များလည်း ရှိသည်။ === ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများ === အင်းစိန်မြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အအုံများကို [[ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ၊ ရန်ကုန်|ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်]]အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ {| class="wikitable" |- ! အမည် !! အမျိုးအစား !! လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့်ဆေးကုသရေးတက္ကသိုလ် ဌာနချုပ် || ရုံး || |- | အထက (၁) အင်းစိန် || ကျောင်း || ဗဟိုလမ်း အပိုင်း ၄ (မင်းကြီးလမ်း) |- | မှုခင်းစုံစမ်းရေးဌာန|| ရုံး || အောက်မင်္ဂလာဒုံလမ်း |- | အစိုးရနည်းပညာသိပ္ပံ၊ အင်းစိန် || ကောလိပ် || အောက်မင်္ဂလာဒုံလမ်း |- | အင်းစိန်ဆေးရုံ || ဆေးရုံ || ဗဟိုလမ်း အပိုင်း ၄ (မင်းကြီးလမ်း) |- | [[မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်]] || ကောလိပ် || ရန်ကုန်-အင်းစိန်လမ်း |- | စုပေါင်းရုံးဝန်း || ရုံး || ဗဟိုလမ်း အပိုင်း ၄ (မင်းကြီးလမ်း) |} == ကိုးကား == <references/> <br /> {{ရန်ကုန်တိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} <br /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] <br /> 9hj4mvp9uiic1ho2qv6rk084i2sfqlo 0 7247 1049166 226037 2026-08-17T22:00:41Z Mkant00 135890 category adjustment 1049166 wikitext text/x-wiki [[File:Kapitolinischer_Pythagoras_adjusted.jpg | thumb | [[ရောမ]] [[Capitoline Museums|ကပ်ပီတိုလင်း ပြတိုက်]]မှ ပိုက်သာဂိုရ ၏ ကိုယ်ပိုင်း ရုပ်တု]] ပိုက်သဂိုးရ (ဘီစီ ၅၈၂-၅၀၀ ခန့်) ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ထင်ရှားသောဂရိလူမျိုး သိပ္ပံပညာနှင့် ယထာဘူတပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။ ဆေးဆော့ကျွန်းတွင် ဖွားမြင်ခဲ့၍ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်ခန့် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ အသက်ငါးဆယ်ကျော်အရွယ်တွင် ဣတလီပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ကရိုတိုနာမြို့တွင် အတည်တကျနေထိုင်လေသည်။ ကရိုတိုနာမြို ့၌ နေထိုင်စဉ် ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ဂိုဏ်းတစ်ဂိုဏ်းထောင်ကာ၊ ယင်း၏ယထာဘူတ သဘောတရားများကို ဟောပြောလေသည်။ ပိုက်သဂိုးရပ်၏ယုံကြည်ချက်မှာ လူသေပြီးနောက်၊ လူ့ဝိညာဉ်သည် အခြားသက်ရှိ တစ်ခုအတွင်းသို့ဝင်သည်။ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်သည် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသဖြင့်၊ လူကွယ်လွန်သော် နောက်ဘဝတွင် တိရစ္ဆာန်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။ လူသည် အပြစ်ကင်းစင်စွာနေထိုင်ပါမှ၊ နောက်ဘဝတွင် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်မည့် ဒုက္ခမှကင်းလွတ်နိုင်မည်။ ထိုကြောင့် ပိုက်သဂိုးရပ်ဂိုဏ်းဝင်များသည် တည်ကြည်စွာနေထိုင်၍ ခြိုးခြံစွာ ကျင့်ကြံကြရသည်။ မကြာမီ ယင်းဂိုဏ်းဝင်များ ပြန့်ပွားလာသော်လည်း၊ နိုင်ငံရေးအငွေ့အသက်များ ဝင်ဘာသောအခါ၌မူ၊ အစိုးရ၏နှိပ်ကွပ်ခြင်းခံရသဖြင့်၊ တစ်ဂိုဏ်းလုံး ဖရိုဖရဲဖြစ်သွားရလေသည်။ ပိုက်သဂိုးရပ်နှင့် သူ့ဂိုဏ်းသားများ၏ ကြံဆချက်များသည် [[သင်္ချာ]]နှင့် [[နက္ခတ္တဗေဒ]]ပညာရပ်များကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေသည်။ သူနှင့် သူ့ဂိုဏ်းဝင်တို့က "ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားရှိ စတုရန်းသည် ကျန်အနားနှစ်ခုရှိ စတုရန်းများပေါင်းကိန်းနှင့် တူသည်" ဟူ၍ သက်သေထုတ်ပြချက်ကို [[ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်]]ဟု ပင်ခေါ်ကြသည်။ ပိုက်သဂိုးရပ်နှင့် တပည့်များ၏ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]နှင့် စပ်လျဉ်းသော ထုတ်ဖော်ချက်တစ်ရပ်ကား "ကမ္ဘာမြေကြီးသည် အလုံးဖြစ်၍ အခြားဂြိုဟ်များနှင့်အတူ နေကို လှည့်ပတ်လျက် သွားနေကြသည်" ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်မှ ကော့ပါးနီကပ်၏ အဆိုမှ ပေါ်ပေါက်လာရသည်ဟု ဆိုရန်ရှိသည်။ ယထာဘူတပညာရှင်ကြီး ပလေးတို၏ အတွေးအခေါ်အယူအဆများသည် ပိုက်သဂိုးရပ်၏ အယူအဆမှား၏ ကျေးဇူးမကင်းလှချေ။ ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် မက်တာပွန်တန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ == ကျမ်းကိုး == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၆၊ ၁၉၆၁ခုနှစ်။ [[Category:ဂရိ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] izsv4j3xg6z6c8l6yjvodssgzimfoql 0 7881 1049084 1049066 2026-08-17T12:09:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1049084 wikitext text/x-wiki {{Infobox President |name = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း |native_name = |image = Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg |caption = ဦးနေဝင်း ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် |order = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ |term_start = ၄ ဇူလိုင် ၁၉၆၂ |term_end = ၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ |predecessor = ''ပါတီတည်ထောင်'' |successor = [[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]] |order2 = မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|စတုတ္ထမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |term_start2 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ |term_end2 = ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁<br><small>(၂ မတ် ၁၉၇၄ အထိ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအမည်ခံဖြင့်)</small> |predecessor2 = [[မန်းဝင်းမောင်]] <small>(၁၉၆၂)</small> |successor2 = [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]] |order3 = တတိယမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] |term_start3 = ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ |term_end3 = ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ |predecessor3 = [[ဦးနု]] |successor3 = [[ဦးနု]] |term_start4 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ |term_end4 = ၂ မတ် ၁၉၇၄ |predecessor4 = [[ဦးနု]] |successor4 = ဗိုလ်ချုပ် [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]] |birth_name = ရှုမောင် |birth_date = {{Birth date|1910|7|10|df=y}}<br/> {{Birth date|1911|5|14|df=y}} သို့ {{Birth date|1911|5|24|df=y}} ဟုလည်း ဖော်ပြ |birth_place = [[ပေါင်းတလည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း|ပဲခူးစီရင်စု]]၊ [[အောက်မြန်မာပြည်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] |death_date = {{Death date and age|2002|12|5|1910|7|10|df=y}} |death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]] |resting_place = အရိုးပြာကို [[လှိုင်မြစ်]] တွင် ဖြန့်ကြဲ |nationality =ဗမာ+တရုတ် |party = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |spouse = ဒေါ်သန်းညွန့်<br />ဒေါ်တင်တင်<br />ဒေါ်ခင်မေသန်း<br />ဒေါ်နီနီမြင့်<br />[[ရတနာနတ်မယ်]] |relations = |children = ကျော်သိန်း <br /> ငွေစိုး<br />အေးအောင်<br /> [[စန္ဒာဝင်း]] <br />ဖြိုးဝေဝင်း<br />ကြေးမုံဝင်း |residence = |alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] |occupation = |profession = |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |signature = Ne Win Signature.svg |website = <!--Military service--> |nickname = တာကာစုဂီ စုစုမု |allegiance = {{flagicon|Burma|1974}} [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ]] |branch = |serviceyears = ၁၉၃၁–၇၄ |rank = [[File:Vice Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] |unit = |commands = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |battles = |awards = {{plainlist| * [[ဖိုင်:Order of the Rajamitrabhorn (Thailand) ribbon.svg|border|47x14px]] {{ill|ထိုင်းတော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့{{!}}တော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့|th|เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์|en|Order of the Rajamitrabhorn}} (ထိုင်း)<ref>{{cite web|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231080510/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|url-status=dead|archive-date=December 31, 2014|script-title=th:แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ราชมิตราภรณ์|publisher=www.ratchakitcha.soc.go.th|language=th|access-date=December 31, 2014}}</ref> * [[ဖိုင်:Bintang Jasa Utama rib.svg|border|47x13px]] {{ill|ဘင်တန်းဂျာဆာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်|id|Bintang Jasa}} (အင်ဒိုနီးရှား)<ref>{{Cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (၁၉၁၁ - ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်)|publisher=[[တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)|စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး]]|accessdate=17 August 2025|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801175704/https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D}}</ref> }} }} '''ဦးနေဝင်း''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၁၀၊ သို့ ၁၄ သို့ ၂၄ မေ ၁၉၁၁<ref>{{Cite web |title=U Ne Win {{!}} Myanmar general and dictator {{!}} Britannica.com<!-- Bot generated title --> |url=https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win |accessdate=21 September 2017 |archivedate=9 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170709221125/https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win }}</ref> – ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၁ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ]]အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအာဏာရှင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကို ၂၆ နှစ်ကြာအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် မိမိအာဏာတည်မြဲရန်အတွက် နိုင်ငံ့စီးပွါရေးကို ဖျက်ဆီးပစ်ကာ နိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ၁၉၁၁ ခု မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (သို့) မေလ ၁၄ရက်နေ့ (သို့) ၁၉၁၀ ခု ဇူလိုင်လ ၁၀ရက်နေ့၌ [[ပဲခူးတိုင်း]] အနောက်ခြမ်း၊ [[ပေါင်းတလည်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် ရှုမောင်ဖြစ်သည်။ဗမာ.တရုတ် ကပြား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် [[ဇီဝဗေဒ]] ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်တွင် ကျောင်းသားများ အဆောင်နောက်ကျဝင်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အဆောင်မှူးနှင့်အချေတင်ဖြစ်ရာမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသိရှိသွား၍ ကျောင်းထုတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် "သခင်ရှုမောင်"အမည်ဖြင့် [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ င == လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ == [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] တွင် ပါဝင်ကာ သခင်ရှုမောင် မှ ဗိုလ်နေဝင်း ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သွေးသစ္စာပြုချိန်တွင် ပက်ပုံးသို့ ရောက်နေသောကြောင့် ၂၉ ဦးသာ ရှိသည် ဟု ဆိုသည်။ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်တွင် Commander အဖြစ်ဖြင့် ဂျပန်များနှင့် အလံနီကွန်မြူနစ် ပါတီတို့ကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ အောက်တိုဘာလ [[ဖဆပလ]] နှစ်ခြမ်းကွဲချိန်တွင် ဦးနေဝင်းသည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] အဖြစ်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူကာ ၁၉၆၀ ဧပြီလတွင် အနိုင်ရပါတီ ဖြစ်သော [[သန့်ရှင်းဖဆပလ]] ကို အာဏာလွှဲ ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ == အာဏာသိမ်းခြင်း == {{Main|၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] [[ဦးနု]]ဦးဆောင်သော [[ဖဆပလ]] အစိုးရထံမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကာလ == [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]၊ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ကို ဖွဲစည်း တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ တွင် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အာဏာရလာကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သွေးမြေမကျ တော်လှန်ရေးဟု ကမ္ဘာမီဒီယာများမှ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သမ္မတဟောင်း [[စဝ်ရွှေသိုက်]] ၏သားငယ်မှာ စစ်သားတစ်ဦး၏ သေနတ်ဒဏ်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြကြရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား တစ်ရာကျော်မျှ ပစ်ခတ်ခံရကာ [[ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]]အဆောက်အဦးလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုနေ့ညနေ ၈ နာရီ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများအသွင်သည် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်နေသော  ပြည်သူလူထုကိုပါ အသက်အန္တရာယ်ပြုလာပြီးအကြမ်းဖက်အသွင်ဆောင်လာသဖြင့် "''ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်တန့် ခြင်းမရှိပါက ဓားကိုဓားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ လှံကိုလှံဖြင့် သော်လည်းကောင်း တုံ့ပြန်မည်'' "ဟု ဥပမာပေး၍ ငါးမိနစ်ကြာ သတိပေး မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၆-နှစ်အကြာ၊ ၁၉၈၈ တွင် ဦးနေဝင်းမှ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးကို မိုင်းခွဲရန် စေခိုင်းသူမှာ သူမဟုတ်ရပါကြောင်း၊ [[ဦးအောင်ကြီး|ဗိုလ်အောင်ကြီး]]သာ တရားခံဖြစ် ကြောင်း ငြင်းဆိုပြောကြားခဲ့သည်။ == မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် == မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဆိုသည်မှာ မြန်မာပြည်၏နိုင်ငံရေးအခြေအနေ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှု၍ နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အခြေတည်ပေးခဲ့သောမူကြမ်းကို ဦးနေဝင်းမှပြန်လည်ရေးဆွဲထားသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းသည် “မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ကိုတည်ထောင်ကာ [[တစ်ပါတီစနစ်]]ဖြင့် ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအစိုးရသည် နိုင်ငံရေးသမားများ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်း အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်များ နှင့် ကွန်မြူနစ်များကို စစ်တပ်ဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် "ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်" အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ ဗိုလ်ချုပ်[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယု သည် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၈-ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == {{unreferenced section}} === ဒေါ်သန်းညွန့် === ဦးနေဝင်းသည် ၎င်း၏ ဘဝတလျှောက်တွင် တရားဝင် အိမ်ထောင်ပေါင်း (၇) ကြိမ်ခန့် ကျခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အိမ်ထောင်အဖြစ် ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်သည် အပျိုမဟုတ်ပေ။ ပထမအိမ်ထောင်နှင့် သားတစ်ယောက်ပါခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ပေါင်းသင်းနေထိုင်၍ သားကိုသိန်း (တာတီး) ခေါ် ဦးကျော်သိန်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် မြန်မာ့ရေနံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်မြို့နေ ဦးစိန်သီး၊ ဒေါ်ဆိုင်တို့၏ သမီး မကြည်ကြည်အေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၈၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇနီးဒေါ်ကြည်ကြည်သိန်းသည် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ် ၁၉၉၇ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ === ဒေါ်တင်တင် === ထို့နောက် ဒေါ်တင်တင်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မောင်ဂိုမာရီလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) အိမ်အမှတ် ၁၀၆ ၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲသို့ ဦးနေဝင်း၏ ဖခင် ဦးဖိုးခပါ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင်နှင့် ဒေါ်တင်တင်တို့မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် သားကြီး ငွေစိုးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင် ဂျပန်ပြည် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ စစ်ပညာသင် သွားရောက်စဉ်က မောင်ငွေစိုးမှာ ၂ နှစ်သား အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ ငွေစိုးသည် နောင်တွင် U.B.A လေကြောင်းဌာနတွင် လေယာဉ်မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယသား အေးအောင်ဝင်း ခေါ် ကိုအေးအောင်ကို ၁၉၄၉ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်ခင်မေသန်း (ခ) ကစ်တီဘသန်း === ၁၉၅၂ မတ်လ ၁ဝ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ခေါ် ကစ်တီဘသန်းနှင့် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးအတွင်းရှိ ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီးနေအိမ်၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းမှာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးနှင့် ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီး [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]]နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်း၏ ငယ်မည်မှာ ကစ်တီဘသန်း ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဦးနေဝင်းသည် ဒုတိယ မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်နှင့် တရားဝင် မကွာရှင်းရသေးပေ။ ထို့ကြောင့် လက်ထပ်ပြီး ၃ ရက်အကြာတွင် မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်က ၁၉၅၂ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ထုတ် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာမှနေ၍ "ကျွန်မသာလျှင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ မယားကြီးပါ" ဟူ၍ ခေါင်းစဉ်တပ်ကာ ကြေညာခဲ့လေသည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာပါ ကြေညာချက် အပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သော ဒေါ်ခင်မေသန်းသည် အပျို မဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဒေါက်တာတောင်ကြီး (ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု သမီး ဒေါ်စန်းစန်းနု၏ ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးသက်တင်၏ အကို) ဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် သမီးလီလီဝင်းနှင့် အမြွှာသမီးများ ဖြစ်ကြသော သီတာဝင်း၊ သော်တာဝင်း တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒေါက်တာတောင်ကြီးနှင့် တရားဝင် ပြတ်စဲခြင်း မရှိဘဲ ဒေါ်ခင်မေသန်းအား လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် တပ်မတော်အက်ဥပဒေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အရေးယူရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်အား ဝိဓူရ သခင် ချစ်မောင်အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ဝိုင်းဝန်းတားမြစ်ခဲ့သဖြင့် ဖြုတ်မပစ်ခဲ့ရပေ။ ဦးနေဝင်းသည် ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် သမီး စန္ဒာဝင်း၊ ဖြိုးနေဝင်း၊ ကြေးမုံဝင်းတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးစန္ဒာဝင်းကို ၁၉၅၂ တွင်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်နီနီမြင့် === ထို့နောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် နောင်တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်(ကျောင်းဆရာမကြီး) တို့၏ အငယ်ဆုံးသမီး ဒေါ်နီနီမြင့် (မဟာဝိဇ္ဇာ – သမိုင်း) နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပါ။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဒေါ်နီနီမြင့်သည် အသက် ၃၂ နှစ်ရှိပြီး ဦးနေဝင်းသည် အသက် ၆၃ နှစ် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်တို့မှသားသမီး ငါးဦးဖွားမြင့်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ (၁) ဒေါ်ထားထားမြင့် (ကွယ်လွန်) - ခင်ပွန်း ဦးစိုးမြင့် (ကွယ်လွန်) (၂) ဦးခင်စိုး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး မြန်မာ့လေကြောင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်မမလေး (၃) ဦးမြစိုး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး သတ္တုတွင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်ခင်ဖုန်း (၄) ဒေါ်ညိုညိုမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူး အမျိုးသားစီမံကိန်း (ငြိမ်း) - ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးစိန်ဌေး OTS 25 BEME (ကွယ်လွန်) (၅) ဒေါ်နီနီမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (သမိုင်းသု) - ခင်ပွန်း ဦးနေဝင်း တို့ဖြစ်ကြပြီး မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုမျိုးမှမတွေ့ရပဲ အေးဆေးစွာနေထိုင်သောမိသားစုများဖြစ်ကြသည်။ === ရတနာနတ်မယ် === ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက် June Rose Bellamy ခေါ် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး (၁၈၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၁ – ၁၈၆၆ ဩဂုတ် ၂) ၏ မြစ် [[ရတနာနတ်မယ်]]နှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ ရက်စွဲပါ ကြေးမုံသတင်းစာ မျက်နှာဖုံးတွင် ဦးနေဝင်းနှင့် ရတနာနတ်မယ်တို့၏ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ သတင်းကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။ ရတနာနတ်မယ်၏ မိခင်မှာ လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ်ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသား]]နှင့် ကိုယ်လုပ်တော်ရ သခင်ကြီး ခင်ဖော့တို့၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံ့သာခင်ခင်ကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ၅ လမျှ ပေါင်းဖြစ်လိုက်ကြသည်။ ဦးနေဝင်းသည် ရတနာနတ်မယ်နှင့် အိမ်ထောင်ရေး ပြိုကွဲပြီးနောက် ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ပြန်လည် ပေါင်းထုတ်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်ကြာစံ === အသက် ၇၇ နှစ်၌ အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ရခိုင်အမျိုးသမီး ဒေါ်ကြာစံအား လက်ထပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့ မနက် ၇ နာရီခွဲခန့်အချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း) ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၉၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ]] အစိုးရသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း)၏ ဈာပနကို သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[စန္ဒာဝင်း]]နှင့် လူ (၂၅) ယောက်ခန့်သာ လိုက်ပါ ပို့ဆောင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ သေဆုံးသည့်နေ့ နေ့တွင်းချင်းပင် သဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]ဝင်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချူပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း (ငြိမ်း) ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို [[ရန်ကုန်မြစ်]]အတွင်း မျှောခဲ့သည်။ သေဆုံးပြီး နှစ် ၂၀ ကျော်ကြာသောအခါ နစကဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်၊တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ၂၀၂၂ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးနေဝင်းအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ== {| class="wikitable" |- |+<ref>{{cite book |author=သန်းဝင်းလှိုင် |author-link= သန်းဝင်းလှိုင် |date= ၂၀၁၄ |title= သခင်ဋီကာသစ် |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ရန်အောင်စာပေ |page= ၅၄–၅၉ |isbn=}}</ref> !ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! မှတ်ချက် |- |၁၉၄၁ ဧပြီ ၂၅||ရဲဘော်သုံးကျိပ်တပ်ဖွဲ့ (၂)၊ ပြည်တွင်းသူပုန်အဖွဲ့||ဗိုလ်||ဒီဇင်ဘာတွင် ဗိုလ်ဘွဲ့ယူခဲ့ |- |၁၉၄၂ မတ်||တပ်မမှူး၊ ဘီအိုင်အေတပ်မကြီး (၂)||ဗိုလ်|| |- |၁၉၄၂ ဇူလိုင်||တပ်ရင်းမှူး၊ ဘီဒီအေတပ်ရင်း (၁)||ဗိုလ်မှူး|| |- |၁၉၄၃||စစ်သေနာပတိချုပ်၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်||ဗိုလ်မှူးကြီး||အကျင့်ပျက်ချစားမှုကြောင့် ရိက္ခာနှင့်ထောက်ပံ့ရေးဌာနကြီးမှူးနေရာသို့ အဆင့်ချခံရ |- |၁၉၄၅ မတ် ၂၇||တိုင်းမှူး၊ တိုင်း (၂) မြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရှေ့ပိုင်း|| || |- |၁၉၄၅ စက်တင်ဘာ||ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး၊ [[ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း]] (၄)||ဗိုလ်မှူး||[[တပ်မတော်|ဗမာ့တပ်မတော်]]ကို အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း |- |၁၉၄၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆|| ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး|| |- |၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀||တိုင်းမှူး၊ [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]||ဗိုလ်မှူးချုပ်||အောက်တိုဘာ ၈ ၌ ဗိုလ်မှူးချုပ်ရားထူးရရှိ |- |၁၉၄၈ ဩဂုတ် ၁||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်||ဩဂုတ် ၁၃ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်လာ |- |၁၉၄၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁||rowspan="3" |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|စစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်|| |- |၁၉၄၉ မတ် ၃|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| |- |၁၉၅၆ ဇန်နဝါရီ ၁||ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| |} ==ဓာတ်ပုံများ== <gallery> File:David Ben Gurion - General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဒေးဗစ် ဘင်ဂူရီယင်]]နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် (၁၉၅၉) File:Gen. Ne Win, Burmese P.M. touring Nesher Cement Factory in Ramleh (D783-105).jpg|ဗိုလ်နေဝင်း ရမ်မလာမြို့ရှိ Nesher ဘိလပ်မြေစက်ရုံကို လည်ပတ်ကြည့်ရှုစဉ် File:1964-05 1964年2月 周恩来陈毅访问缅甸 与奈温会谈.jpg|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[ချူအင်လိုင်း]] (ဝဲ) နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (ယာ) (၁၉၆၄) </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၁|၂၀၀၂}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ဦးနု]]}} {{s-ttl|title=တာဝန်ထမ်းဆောင်<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၅၈–၁၉၆၀}} {{s-aft|after=[[ဦးနု]]}} |- {{s-bef|before=[[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]<br>(<small>နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်</small>)}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၁၉၆၂–၁၉၇၄}} {{s-aft|after=သူကိုယ်တိုင် (နိုင်ငံတော်သသမ္မတဖြစ်)}} |- {{s-bef|before=[[ဦးနု]]}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၆၂–၁၉၆၄}} {{s-aft|after=[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]}} |- {{s-bef|before=သူကိုယ်တိုင် ([[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်)}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]|years=၁၉၇၄–၁၉၈၁}} {{s-aft|after=[[စန်းယု]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=မရှိ}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|ဗမာပြည်ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ|years=၁၉၆၂–၁၉၈၈}} {{s-aft|after=[[ဦးစိန်လွင်]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[စမစ်ဒွန်း]]}} {{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၁၉၄၉–၁၉၇၂}} {{s-aft|after=[[စန်းယု]]}} |- {{s-end}} {{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} {{ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]] 503v76setd7c0lvu034ll9l3t6k4agp 0 8199 1049100 953146 2026-08-17T16:36:29Z ~2026-45175-49 147087 1049100 wikitext text/x-wiki {{dablink|ဤမြို့၏ [[ခန်းဂျီး]]မှာ "東京" ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၀ မှ ၁၈၃၁ အထိ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် [[ဟနွိုင်း]]၏ ယခင်တရားဝင်အမည်ဖြစ်သည်။}} {{Infobox ဒေသ |အမည် = တိုခရို {{longitem|style=font-size:105%;|တိုခရိုမက်ထရိုပိုလစ်}} |အမျိုးအစား = မက်ထရိုပိုလစ် |မြို့မြင်ကွင်းပုံ = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | perrow = 1/3/2/2 | image1 = Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg | caption1 = [[Nishi-Shinjuku]] and [[Mount Fuji]] | image2 = Tokyo Sky Tree at night (Iki).JPG | caption2 = [[Tokyo Skytree]] | image3 = Rainbow colored Rainbow Bridge at night.jpg | caption3 = [[Rainbow Bridge (Tokyo)|Rainbow Bridge]] | image4 = TaroTokyo20110213-TokyoTower-01min.jpg | caption4 = [[Tokyo Tower]] | image5 = Tokyo Shibuya Scramble Crossing 2018-10-09.jpg | caption5 = [[Shibuya Crossing]] | image6 = Diet of Japan Kokkai 2009.jpg | caption6 = [[National Diet Building]] | image7 = Seimon Ishibashi.JPG | caption7 = [[Tokyo Imperial Palace]] | image8 = Tokyo station Marunouchi at night.jpg | caption8 = [[Tokyo Station]] }} |ပုံအမည် = ဝဲဘက် ထိပ်ဆုံးမှ စ၍: ရှင်ဂျုကု ၊ တိုကျို စကိုင်းထရီး၊ သက်တန့်တံတား၊ ရှိဘုယ ၊ အမျိုးသား အစားအသောက် အဆောက်အဦး |အလံပုံ = Flag of Tokyo Metropolis.svg |စည်းတံဆိပ်ပုံ = PrefSymbol-Tokyo.svg |ဆောင်ပုဒ် = |pushpin_map = Japan |pushpin_label_position = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |coordinates_display = inline, title |coordinates_region = JP-13 |coordinates_type = type:adm1st_region:JP-13 |မြေပုံ = Map of Japan with highlight on 13 Tokyo prefecture.svg |မြေပုံအမည် = ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း တိုခရိုမြို့ကို ပြပုံ |မြေပုံ၁ = Tokyo Landsat.jpg |မြေပုံအမည်၁ = နာဆာ Landsat 7 ဂြိုဟ်တုမှ ရိုက်ကူးထားသော တိုခရို ၂၃ ဒေသပုံ |ဒေသအမျိုးအစား = နိုင်ငံ |ဒေသအမည် = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] |ဒေသအမျိုးအစား၁ = ဒေသ |ဒေသအမည်၁ = ကန်တိုဒေသ |ဒေသအမျိုးအစား၂ = ကျွန်း |ဒေသအမည်၂ = [[ဟွန်ရှူးကျွန်း]] | အုပ်ချုပ်ရေးအမျိုးအစား = မက်ထရိုပိုလစ် }} '''တိုခရိုမြို့'''(東京) (တိုကျိုမက်ထရိုပိုလစ် - 東京都) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၏ [[မြို့တော်]]ဖြစ်ပြီး ဟွန်ရှူးကျွန်း (本州) အရှေ့ပိုင်းဒေသတွင် တစိတ်တပိုင်း တည်ရှိကာ အိဇုကျွန်း နှင့် အိုဂါဆာဝါရာ ကျွန်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ တိုခရို မက်ထရိုပိုလစ်သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် တိုခရို အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ (တိုကျိုပရီဖက်ချာ) နှင့် တိုခရိုမြို့တော်တို့ကို ပေါင်းစပ်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုခရိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာတိုကျိုနယ်မြေ၏ အချက်အချာဖြစ်ကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် နန်းတော်တို့ တည်ရှိရာ ဒေသလည်း ဖြစ်ပြီး ဂျပန်တော်ဝင်မိသားစု နေထိုင်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ တိုခရို မက်ထရိုပိုလစ်တန် အစိုးရသည် တိုကျိုမြို့ရှိ အထူးမြို့နယ် ၂၃ ခုကို စီမံခန့်ခွဲပြီး တစ်ခုစီကို မြို့တစ်ခုစီ အနေနှင့် အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုဒေသသည် တိုခရိုမြို့တော် အပါအဝင် တိုခရို အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် ၏ အနောက်ဘက်ရှိ စည်ပင်သာယာရေးနယ်နိမိတ် ၃၉ခု နှင့် တသီးတသန့် တည်ရှိနေသော ကျွန်းနှစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။ အထူးမြို့နယ်များတွင် ရှိသော လူဦးရေမှာ ၈ သန်းကျော် ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် တစ်ခုလုံးရှိ လူဦးရေမှာ ၁၃ သန်းမျှ ရှိသည်။ ထို အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၄၇၉ ထရီလီယံ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် [[နယူးယောက်မြို့]]ကိုပင် ကျော်လွန်သွားကာ နယူးယောက်မှာ ဒုတိယနေရာသာ ရရှိသည်။<ref name="pricewater">{{cite web |url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |title=Global city GDP rankings 2008-2025 |publisher=Pricewaterhouse Coopers |accessdate=27 November 2009 |archivedate=4 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 }}</ref> ဒတ်ချ်လူမှုဆက်ဆံရေး ပညာရှင် ဆပ်စ်ကီယာ ဆပ်ဆန်က တိုခရိုသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက် နယူးယောက်မြို့ နှင့် [[လန်ဒန်မြို့]]တို့ နှင့်အတူ တစ်ခုသော ထိန်းချုပ်ရာနေရာဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite book |author=Sassen, Saskia |title=The Global City: New York, London, Tokyo |url=https://archive.org/details/globalcitynewyor00unse |year=2001 |publisher=Princeton University Press |edition=2nd |isbn=0691070636}}</ref> တိုခရိုမြို့သည် GaWC ၏ စစ်တမ်းအရ ကမ္ဘာမြို့တော်များတွင် အယ်လ်ဖာပလပ်စ် (alpha+) အဆင့် သတ်မှတ်ထားသော မြို့တော်ဖြစ်ပြီး<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC - The World According to GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=2010-04-13 |accessdate=2010-10-29 |archive-date=11 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html }}</ref> ဖောရိန်းပေါ်လစီ မဂ္ဂဇင်း၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အရ ကမ္ဘာ့မြို့တော်များတွင် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ .<ref>{{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2010/08/11/the_global_cities_index_2010 |title=THE GLOBAL CITIES INDEX 2010 |publisher=Foreignpolicy.com |date= |accessdate=2010-10-29 |archive-date=18 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418200636/http://www.foreignpolicy.com/articles/2010/08/11/the_global_cities_index_2010 }}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ် မာဆာ စီးပွားရေး အင်တယ်လီဂျင့် ယူနစ်မှ လူနေမှုစရိတ် စစ်တမ်း အရ တိုခရိုသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သော ပညာရှင် ဝန်ထမ်းများတွက် ဒုတိယမြောက် ကုန်ကျစရိတ် အများဆုံးမြို့ အဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။<ref>[http://www.mercer.com/costoflivingpr The Mercer 2009 Cost of Living Survey].</ref> မိုနိုကယ်လ် မဂ္ဂဇင်းမှလည်း တိုကျိုမြို့ကို စတုတ္ထမြောက် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးသော မြို့တော် အဖြစ် ၎င်း၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မက်ဂါပိုလစ် အဖြစ်၎င်း ညွှန်းဆိုထားသည်။ <ref>{{cite web |last=Fawkes |first=Piers |url=http://www.psfk.com/2009/06/top-25-most-liveable-cities-2009-monocle-magazine-zurich-copenhagen-tokyo-munich-helsinki.html |title=Top 25 Most Liveable Cities 2009 - Monocle |publisher=PSFK.com |date=2009-06-18 |accessdate=2009-07-06 }}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref> == အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း == တိုကျိုမြို့၏ မူလပထမ အမည်မှာ အဲဒို(Edo) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၈ ခုနှစ် နန်းမြို့တော် ဖြစ်လာသော အခါတွင် တိုကျိုဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ အရှေ့ပိုင်း မြို့တော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အရှေ့အာရှ ထုံးစံအတိုင်း မြို့တော်၏ အမည်တွင် မြို့တော် ('京') ဟူသော စကားလုံး ထည့်သွင်းမှည့်ခေါ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မေဂျီခေတ် အစောပိုင်းတွင် တိုကေး (Tōkei) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ဂျပန်စာလုံးကို တရုတ်အသံထွက်ဖြင့် ဖတ်သော အမည် ဖြစ်သည်။ ယခုထက်တိုင် ကြွင်းကျန်ရစ်နေသော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရုံးသုံးစာရွက်စာတမ်းများတွင် တိုကေး (Tokei) ဟူသော စာလုံးပေါင်းကို တွေ့ရသေးသည်။ သို့သော်လည်း ထိုအသံထွက်ကို ယခုအခါတွင် ဆက်လက်မသုံးစွဲကြတော့ပေ။ == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Tokugawa_Ieyasu2.JPG|thumb|left|တိုကုဂါဝါ အိအဲယာစု]] တိုကျိုသည် မူလက အဲဒိုဟု အမည်ရသည့် ငါးဖမ်းရွာကလေးပင် ဖြစ်သည်။ အဲဒို မျိုးနွယ်စုက ၁၂ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် ပထမဆုံး အနေနှင့် တံတိုင်းကာရံခဲ့သည်။ ၁၄၅၇ ခုနှစ်တွင် အိုတား ဒိုးကန်က အဲဒိုရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၅၉၀ ခုနှစ်တွင် တိုကုဂါဝါ အိအဲယာစုက တိုကျိုတွင် အခြေပြုခဲ့ပြီးနောက် ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် ရှိုးဂန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့သည် သူ၏ တစ်နိုင်ငံလုံး ဖြန့်ကျက်ထားသော စစ်အစိုးရ၏ ဗဟို အချက်အချာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အဲဒို ခေတ်များတွင် အဲဒိုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုတွင် လူဦးရေ ၁သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။.<ref>{{cite book |title=Edo and Paris: Urban Life and the State in the Early Modern Era |url=https://archive.org/details/edoparisurbanlif0000mccl |last=McClain |first=James |publisher=Cornell University Press |year=1994 |page=[https://archive.org/details/edoparisurbanlif0000mccl/page/13 13] |isbn=080148183X }}</ref> ဘုရင်က ကျိုတိုတွင် နေသော်လည်း တိုကျိုကို အများစုက ဂျပန်၏ မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |title=The Making of Urban Japan: Cities and Planning from Edo to the Twenty First Century |last=Sorensen |first=Andre |publisher=RoutledgeCurzon |year=2004 |page=16 |isbn=0415354226 }}</ref> ၂၆၃ နှစ်ကြာသော် အခါ တော်ဝင်ထီးနန်း စိုးစံမှု ပြန်လည်ပေါက်ပေါက်ရေး အတွက် ရှိုးဂန်းတို့ကို တွန်းလှန်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၉ခုနှစ်တွင် အသက် ၁၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော မေဂျီဘုရင်သည် အဲဒိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် တိုကျိုသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/PROFILE/overview01.htm |title=History of Tokyo |accessdate=2007-10-17 |publisher=Tokyo Metropolitan Government |archivedate=12 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012051150/http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/PROFILE/overview01.htm }}</ref>ဘုရင်နေထိုင်မှုကြောင့် တိုကျိုသည် အများက သတ်မှတ်သည့် နန်းမြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ယခင်က အဲဒိုရဲတိုက်သည် နန်းတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြို့တော် အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်မှာ စည်ပင်သာယာရေး နယ်နိမိတ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန် အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သော ၁၉၄၃ ခုနှစ် အထိပင် ဖြစ်သည်။ ===(၂၀)ရာစု သမိုင်း=== တိုကျိုမြို့လယ်ခေါင်သည် [[အိုဆာကာမြို့]] ကဲ့သို့ပင် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက စတင် ဒီဇိုင်းထုတ် ပုံဖော်ခဲ့ပြီး အဓိက ရထား ဘူတာရုံများ အနီးတွင် သိပ်သည်းစွာ တည်ရှိသော အနေအထားပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ဆင်ခြေဖုံး ရထားလမ်းများကို လမ်းသွယ်များကို အခြေခံ၍ အဆင်ပြေသလို ဈေးသက်သာစွာ ဆောက်လုပ်နိုင်ကြသည်။ ထိုတည်ဆောက်မှု ပုံစံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ လူဦးရေ ကျဲပြန့်ပြီး မော်တော်ကား သွားလာရန် အဓိကထား ဆောက်လုပ်သည့် ပုံစံနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။ အိတ်စပရက်စ်ဝေးဟု ခေါ်သည့် အမြန်သွားလမ်းမကြီးများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံ ဒီဇိုင်းမှာမူ ပြောင်းလဲ မသွားပေ။ တိုကျိုသည် ၂၀ ရာစုအတွင်း အဓိက ကပ်ကြီး နှစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး နှစ်ခုစလုံးမှ ပြန်လည် ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ပထမတစ်ခုမှာ ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဂရိတ်ကန်တိုး ငလျင်ကြီးဖြစ်ပြီး လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ကျော် သေကျေ ပျောက်ဆုံး ခဲ့ရသည်။ <ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1421140/Tokyo-Yokohama-earthquake-of-1923 Tokyo-Yokohama earthquake of 1923]. Britannica Online Encyclopedia.</ref> အခြားတစ်ခုမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တို့တွင် တိုကျိုကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာတွင် လူပေါင်း ၇၅,၀၀၀ မှ ၂၀၀,၀၀၀ အထိ သေကျေပျက်စီး ခဲ့ရပြီး မြို့တစ်ဝက်ကျော်မှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမား နှင့် နာဂါဆာကီ မြို့နှစ်မြို့ပေါင်း အဏုမြူဗုံးကြဲခံရခြင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးရမှု ထက်ပင် ပို၍ များသေးသည်။<ref>{{cite book |title=Modern Japan: A Social and Political History |url=https://archive.org/details/modernjapansocia0000tipt |author=Tipton, Elise K. |publisher=Routledge |year=2002 |page=[https://archive.org/details/modernjapansocia0000tipt/page/141 141] |isbn=0585453225}}</ref> စစ်အပြီးတွင် တိုကျိုမြို့ကို အားလုံးပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ နွေရာသီ အိုလံပစ်တွင် ကမ္ဘာသို့ ပြန်လည်ပြသ နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ဆန်းရှိုင်း ၆၀ ဟု အမည်ရသည် အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်မှု၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်၏ အပြင်ဘက် အနည်းငယ်မျှ ကွာဝေးသော နေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော နာရီတာ လေဆိပ် အသစ် စသည်တို့ အပြီးတွင် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတွင် လူဦးရေ ၁၁သန်း အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ လူအများတို့ ထိုဒေသအတွင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည်နှင့်အမျှ တိုကျိုမြေအောက်ရထား နှင့် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေး ရထားလမ်းတို့မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံးထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.jrtr.net/jrtr25/pdf/f04_oka.pdf |title=Rail Transport in The World's Major Cities |publisher=Japan Railway and Transport Review |accessdate=2007-10-17 |format=PDF |archivedate=25 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071025030339/http://www.jrtr.net/jrtr25/pdf/f04_oka.pdf }}</ref> နယ်မြို့များတွင် နေထိုင်သူများသည် တိုကျိုမြို့ပြ ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့ လာကြပြီး ၁၉၈ဝ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက် ဈေးနှုန်းများမှာ အလွန် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အိမ်ခြံမြေနှင့် အကြွေး မတည်မငြိမ် ဖြစ်မှုများထဲတွင် အိမ်ခြံမြေဈေးများသည်လည်း အလွန်အမင်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုမတည်မငြိမ်ဖြစ်မှုသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပေါက်ကွဲလာခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီများ၊ ဘဏ်များနှင့် လူများသည် အိမ်ပေါင်၍ ချေးထားသော အကြွေးငွေများကြောင့် အိမ်ဈေးများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ ပေါက်ကွဲခဲ့ရသည်။ အဓိက စီးပွားရေးကျဆင်းမှု ဖြစ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန် စီးပွားပျက်ယွင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကာ<ref>{{cite book |last=Saxonhouse |first=Gary R. (ed.) |coauthors=Robert M. Stern (ed.) |title=Japan's Lost Decade: Origins, Consequences and Prospects for Recovery |publisher=Blackwell Publishing Limited |year=2004 |isbn=1405119179 }}</ref> ယခု အခါတွင်မူ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်လည် ထူထောင်လာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ ရေထဲမှ မြေနေရာများ ဖော်ထုတ်ခြင်း ပရော့ဂျက်များကို တိုကျိုတွင် လုပ်ကိုင်နေကြသည်မှာ ရာစုနှစ်များစွာ ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ အိုဒိုင်းဘ ဒေသဖြစ်ပြီး အခုအခါတွင် အဓိက ဈေးဝယ်ထွက်ရာနှင့် အပန်းဖြေရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသား အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းများကို တိုကျိုမှ အခြားဒေသများရှိ ဒုတိယမြို့တော်များသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် အတွက် စီမံကိန်း အများအပြားကို တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.jpc-sed.or.jp/eng/committee/committee06.html |title=Shift of Capital from Tokyo Committee |accessdate=2007-10-14 |publisher=Japan Productivity Center for Socio-Economic Development |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070825113931/http://www.jpc-sed.or.jp/eng/committee/committee06.html |archivedate=25 August 2007 }}</ref> တိုကျိုမြို့၏ အလျင်အမြန် တိုးတက်မှုများကို အရှိန်သတ်ရန်နှင့် အခြားနောက်ကျန်နေခဲ့သော နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများကို အားပေးကူညီရန် ဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းများမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်းတွင် သဘောထား မတူညီမှုများ ရှိနေပြီး အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်နေသေးသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/GOVERNOR/SPEECH/2003/0301/2.htm |title=Policy Speech by Governor of Tokyo, Shintaro Ishihara at the First Regular Session of the Metropolitan Assembly, 2003 |accessdate=2007-10-17 |publisher=Tokyo Metropolitan Government |archivedate=3 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071103052926/http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/GOVERNOR/SPEECH/2003/0301/2.htm }}</ref> ===ငလျင်များ=== ၂ဝ၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုကျို ဆူနာမီ ငလျင်ကြောင့် ဟွန်ရှုးကျွန်း အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ထိခိုက်ပျက်စီး စေခဲ့ပြီး တိုကျိုမြို့ကိုလည်း သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့၌ ၁၇ဝ၃၊ ၁၇၈၂၊ ၁၈၁၂၊ ၁၈၅၅ နှင့် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တို့တွင် အင်အား အကြီးဆုံး ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့ သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ် ငလျင်သည် အင်အား အကြီး မားဆုံးဖြစ်ပြီး ပမာဏမှာ ၈ ဒသမ ၃ ရှိကာ လူဦးရေ ၁၄၂ဝဝဝ သေဆုံးခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့သည် လွှာတွန့် တောင် သုံးခု အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ==ပထဝီ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ== တိုကျိုမြို့၏ ပင်မကုန်းမြေသည် တိုကျိုပင်လယ်အော် ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၉၀ ကီလိုမီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ ၂၅ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ချီဘာ ပရီဖက်ချာမှ အရှေ့ဘက်၊ ယာမနရှိ ပရီဖက်ချာက အနောက်ဘက်၊ ကာနာဂါဝါ ပရီဖက်ချာမှ တောင်ဘက်နှင့် ဆိုင်းတာမာ ပရီဖက်ချာက မြောက်ဘက် တို့တွင် နယ်နိမိတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုကျိုပင်မကုန်းမြေကို အထူးမြို့နယ်များအဖြစ် ထပ်မံပိုင်းခြားထားပြီး အရှေ့ပိုင်းတစ်ခြမ်းနှင့် တာမာ ဒေသ တို့တွင် နေရာယူထားကာ အနောက်ဘက်သို့ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ [[File:TokyoMetropolitanGovernmentOffice.jpg|thumb|left| တိုကျိုမက်ထရိုပိုလစ်တန် အစိုးရ အဆောက်အဦး]] တိုကျိုမက်ထရိုပိုလစ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသအတွင်းတွင်ပင် တောင်ဘက် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ကျွန်းစု နှစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိဇုကျွန်းများနှင့် အိုဂါစာဝါယာကျွန်းများတို့ ဖြစ်ကြပြီး ထို ကျွန်းများမှာ ကုန်းမကြီးမှာ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ ကျော် အကွာအဝေး အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများနှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တောင်များရှိသည့် ဒေသတို့ကြောင့် တိုကျိုမြို့၏ လူဦးရေ ဖော်ပြချက်သည် အမှန်တကယ် မြို့ပြနှင့် ဆင်ခြေဖုံးတို့တွင် ရှိနေသည့် လူဦးရေထက် လျော့နည်းနေသည်။ ဂျပန်ဥပဒေတွင် တိုကျိုကို တို (都) သို့မဟုတ် မက်ထရိုပိုလစ် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု ပုံစံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြား အုပ်ချုပ်ရေးမြို့များနှင့် ဆင်တူသည်။ ==ရာသီဥတု== တိုကျိုမြို့သည် စွတ်စို၍ ခြောက်သွေ့သော ဇုန်ထဲတွင် ကျရောက်နေပြီး ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုနှင့် ပြင်းထန်မှု နည်းပါးသော ဆောင်းရာသီတို့ကို ရင်ဆိုင်ရလေ့ ရှိသည်။ အပူနွေးဆုံး လမှာ ဩဂုတ်လ ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ အပူချိန် ၂၇ ဒသမ ၅ ဒီဂရီရှိကာ အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီ ဖြစ်၍ ပျမ်းမျှ အပူချိန် ၆ ဒီဂရီရှိသည်။ တိုကျိုမြို့သည် ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များ လျှော့ချ ဖြတ်တောက်ရေး အ တွက် ဥပဒေတစ်ရပ် ရေးဆွဲ လုပ် ဆောင်နေသည်။ ၂ဝ၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုကို ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချရန် ရည်ရွယ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်== တိုကျိုမြို့တွင် ကုန်စုံဆိုင်များ၊ အစားအသောက်ဆိုင်များနှင့် အခြားဆိုင်များ ပေါများသည်။ မြို့အနီးတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်အဖြစ် နာမည်ကြီးသော ဖူဂျီတောင်လည်း ရှိသည်။ တိုကျိုမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ရေရှိ၍ သ‌‌င်္ဘောများဆိုက်နိုင်သော ဆိပ်ကမ်းများလည်း ရှိသည်။ မြို့ဒေသမဟုတ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်သောဒေသတွင် ပါဝင်သော ကမ်းလွန်ကျွန်းများလည်းရှိသည်။ ==စီးပွားရေး== တိုကျိုမြို့သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မြို့ပြစီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ အဓိက ဘဏ္ဍာရေး ဗဟိုဌာန တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကုမ္ပဏီကြီး ၅ဝဝ ထဲမှ ၅၁ ခုမှာ တိုကျိုမြို့တွင် အခြေစိုက် ထားကြ သည်။ ကမ္ဘာ့ အကြီးမားဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘဏ်နှင့် အာမခံ ကုမ္ပဏီ အများအပြားမှာ တိုကျိုတွင် အခြေ စိုက်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေေ ရးနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ရိုက်ကူး ထုတ် လွှင့်ရေး လုပ်ငန်းများ၏ အချက်အချာ နေရာလည်းဖြစ်သည်။ တိုကျိုစတော့ အိတ်ချိန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး စတော့ အိတ်ချိန်းဖြစ်ပြီး ဈေးကွက် အရင်းအနှီးတွင် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်။ မြို့၏ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ ==သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး== တိုကျိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ၏ အဓိက အချက်အချာ နေရာဖြစ်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် လူထုအတွက် သန့်ရှင်း၍ မြန်ဆန် ထိရောက်မှုရှိသော ရထားများနှင့် မြေအောက်ရထား ကွန်ရက်များဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ တိုကျိုမြို့၏ မြေအောက် ရထားနှင့် မြို့ပတ်ရထား ကွန်ရက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရီးသွား အများဆုံး လုပ်ငန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ဘတ်စကားများ၊ ဓာတ် ရထားများနှင့် ပို့ဆောင်သည်။ ဟာနေဒါလေဆိပ်မှာ ပြည်တွင်းနှ င့် နိုင်ငံတကာ လေကြောင်း ခရီးစဉ်များကို ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ နာရီတာ လေဆိပ်မှာ တိုကျိုမြို့ အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ဂျပန် လေကြောင်းလိုင်း များဖြစ်သည့် Japan Airline, All Nippon Airways, Delta Airlines ESifh United Airlines တို့သည် နာရီတာ လေဆိပ်ကို ဗဟိုပြု၍ ပျံသန်းကြသည်။ ရထား ပို့ဆောင်ရေးမှာ တိုကျိုမြို့၏ အဓိက သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံး မြို့ပြ ရထားလမ်း ကွန်ရက်ရှိသည်။ ==ပညာရေး== တိုကျိုမြို့တွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်နှင့် အသက်မွေး ပညာ သင်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ အကြီးမားဆုံး တက္ကသိုလ်ကြီးများမှာ တိုကျိုတွင်ရှိရာ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ ဟီတိုဆူဘာရှီ တက္က သိုလ်၊ တိုကျို နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ဝါဆေးဒါ တက္ကသိုလ်နှင့် ကီအို တက္ကသိုလ်တို့ ပါဝင်သည်။ မူလတန်း ကျောင်းများနှင့် အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ကျောင်းများကို နယ်မြေခံ ရပ်ကွက်များနှင့် စည်ပင်သာယာ ရုံးများမှ ဖွင့်လှစ် ဆောင်ရွက်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် ပြည်သူပိုင် အထက်တန်း ကျောင်းများမှာ တိုကျိုမြို့ပြ ပညာရေး အုပ်ချုပ်မှု အဖွဲ့က စီစဉ်ဆောင် ရွက်သည့် မြို့ပြ အထက်တန်းကျောင်းများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ==အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု== တိုကျိုမြို့တွင် ပြတိုက် အများအပြား ရှိသည်။ တိုကျို အမျိုးသား ပြတိုက်မှာ နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ပြတိုက်ဖြစ် ပြီး ဂျပန်ရိုးရာ အနုပညာများကို အထူးပြု ပြသထားသည်။ အခြား ပြတိုက်များမှာ အမျိုးသား အနောက်တိုင်း အနုပညာ ပြတိုက်၊ အူအီနို တိရစ္ဆာန် ဥယျာဉ်နှင့် တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုးလာသော သိပ္ပံနှင့် ဆန်းသစ် တီထွင်မှု အမျိုးသား ပြတိုက်တို့ဖြစ်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် ကဇာတ်ရုံ များစွာလည်း ရှိသည်။ ရိုးရာ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ခေတ်ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်မျိုးစလုံးကို နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဇာတ်ရုံများတွင် ကပြကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{ဒေသအလိုက် အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:တိုကျိုမြို့]] [[Category:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ]] k9u1v68o9uhjkgoht0vxbyy4tx3niac 0 8653 1049165 795584 2026-08-17T21:59:59Z Mkant00 135890 category adjustment 1049165 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=24 Jul 2021}} {{Infobox လူ | အမည် = အာခီမီးဒီးစ် | ပုံ = Domenico-Fetti_Archimedes_1620.jpg|thumb |thumb | caption = | အမည်ရင်း = အာခီမီးဒီးစ် | မွေးရက် = [[ဘီစီ|ဘီစီ ၂၈၇ ခန့်]] | ဌာနေ = [[ဆီရာကျုစ်]]၊ [[စစ္စလီ]]၊ [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]] | နိုင်ငံသား = [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]] | လူမျိုး = [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]] | ပညာ = [[သင်္ချာ]] [[ရူပဗေဒ]] [[နက္ခတ္တဗေဒ]] [[အင်ဂျင်နီယာ]] [[တီထွင်ပညာရှင်]] | လုပ်ငန်း = [[သိပ္ပံ|သိပ္ပံပညာရှင်]] </br> | သေရက် = [[ဘီစီ|ဘီစီ ၂၁၂ ခန့်]] </br> | လူသိများခြင်း = [[အာခီမီးဒီးစ် နိယာမ]] }} အာခီမီးဒီးစ် ({{lang-en|Archimedes}} {{IPAc-en|ˌ|ɑː|k|ɪ|ˈ|m|iː|d|iː|z}}; {{lang-grc-gre|[[wikt:Ἀρχιμήδης|Ἀρχιμήδης]]}}) (ဘီစီ ) သည် [[ဂရိလူမျိုး]] [[သင်္ချာ]] ပညာရှင်၊ [[ရူပဗေဒ]] ပညာရှင်၊ [[အင်ဂျင်နီယာ]]၊ [[တီထွင်ပညာရှင်]] နှင့် [[နက္ခတ္တဗေဒ]] ပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[Hydrostatics]] နှင့် [[Statics]] စသော [[ရူပဗေဒ]] ပညာရပ်များကို အုတ်မြစ်ချ ပေးခဲ့သူဖြစ်ပြီး [[ကုတ်နိယာမ သဘောတရား]] ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ [[Seige engine]] နှင့် [[Screw pump]] တို့ကဲ့သို့သော ဆန်းသစ်သည့် စက်ပစ္စည်းများကို တီထွင်ခဲ့သည့် အတွက်ကြောင့်လည်း သူ့အား [[အင်ဂျင်နီယာ]] တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ထပ်မံ တွေ့ရှိချက်များအရ အာခီမီးဒီးစ်သည် [[ကြေးမုံ]]မှ အလင်းပြန်အားကို အသုံးပြပြီး တစ်ဘက်ရန်သူ၏ [[စစ်သင်္ဘော]]များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် အတတ်ပညာကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ အာခီမီးဒီးစ်ကို လူသိများသည်မှာ [[သင်္ချာပညာရှင်]] တစ်ဦးအဖြစ် ဖြစ်သည်။ [[ပါရာဘိုလာ]] မျဉ်းကွေးတစ်ခုအောက်ရှိ [[ဧရိယာ]]ကို [[အနန္တကိန်းစဉ်]] ပေါင်းလာဒ်ဖြင့် ရှာဖွေတွက်ချက်နိုင်သည့် [[Method of Exhaustion]] ကို တီထွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် pi (π) ၏ တန်ဖိုးကိုလည်း ယခင်ကထက် ပိုမိုတိကျအောင် တွက်ထုတ် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ [[ဝက်အူရစ် လှည့်ခြင်း နိယာမ]]ကို သူ၏အမည်နှင့်တွဲ၍ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ထုထည်]]တွက်နည်း [[ဖော်မြူလာ]] အများအပြားကိုလည်း ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ အာခီမီးဒီးစ်သည် [[ဆီရာကျူစ် စစ်ပွဲ]]အတွင်း ရောမဘုရင်က သူ့အားမသတ်ဖြတ်ရန် အမိန့်ပေးထားခဲ့သော်လည်း ရောမစစ်သားတစ်ယောက်၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရကာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ [[စက်လုံး]]တစ်ခု၏ [[ထုထည်]]နှင့် [[မျက်နှာပြင် ဧရိယာ]]တို့သည် ၎င်းနှင့် [[အချင်းဝက်]] တူညီသော [[ထုလုံးရှည်မှန်]] တစ်ခု၏ ထုထည်နှင့် မျက်နှာပြင် ဧရိယာတို့၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံ ရှိကြောင်းကို အာခီမီးဒီးစ်က သက်သေပြခဲ့သည်။ ယင်းသက်သေပြချက်သည် သင်္ချာပညာရပ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော တိုးတက်မှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သူ၏တွေ့ရှိချက်စာများကို [[အေဒီ ၃၅၀]] မတိုင်ခင်အထိ စုစည်း စာအုပ်ထုတ်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ [[အေဒီ ၆ ရာစု]] ကျမှသာ သူ၏ပညာရပ်များကို လူအများသိအောင် ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သည်။ [[ရီနေးဆွန်းခေတ်]] တစ်လျောက်လုံး [[သိပ္ပံပညာရှင်]] များ အပေါ်တွင် သူ၏ အယူအဆ သဘောတရားများ လွှမ်းမိုးထားခဲ့သည်။ == အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း == [[File:Gerhard Thieme Archimedes.jpg|thumb|right| [[ဘာလင်မြို့]] ရှိ အာခီမီးဒီးစ်၏ [[ကြေးရုပ်တု]]]] [[File:Archimedes sphere and cylinder.svg|thumb|right| အာခီမီးဒီးစ်၏ထုလုံးရှည်မှန်နှင့်စက်လုံး]] အာခီမီးဒီးစ်ကို [[ဘီစီ ၂၈၇]] ခန့်က ရှေးဟောင်း [[မဂ္ဂနာဂရေစီယာပြည်]]လက်အောက်ခံ [[စစ္စလီပြည်]] [[ဆိုင်ရာကျူးစ် မြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ [[ဘိုင်ဇန်တိုင်းဂရိခေတ်]] က [[သမိုင်းပညာရှင်]] [[ဂျွန်ဇီဇီ]] ၏ မှတ်တမ်းအရ အာခီမီးဒီးစ်သည် အသက် ၇၅ နှစ်အထိ နေထိုင်သွားရကြောင်း သိရသည်။ အာခီမီးဒီးစ်သည် သူ၏ တီထွင်မှု တစ်ခုဖြစ်သော [[သဲနာရီ]] နှင့် ပတ်သက်၍ ရေးသားထားသော [[Sand Reckoners]] အမည်ရှိ စာတမ်းများတွင် သူ၏ ဖခင်အမည်ကို [[နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်]] [[ဖီးဒီးယပ်စ်]] ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သမိုင်းပညာရှင် [[ပလူးတပ်]] ရေးသားသော [[ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ]] စာအုပ်တွင် အာခီမီးဒီးစ်သည် ဆိုင်ရာကျူးစ်ဘုရင် [[ဒုတိယမြောက်ဟီရိုး]]နှင့် ဆွေမျိုး တော်စပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သူငယ်ရွယ်စဉ်က [[အီဂျစ်ပြည်]] [[အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့]] တွင် ပညာဆည်းပူး ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ [[ဘီစီ ၂၁၂]] တွင် အာခီမီးဒီးစ် သေဆုံးခဲ့သည်။ ရောမစစ်ဗိုလ်ချုပ် [[မားကပ်စ် ကလောဒီးယပ်စ် မာဆဲလပ်စ်]] က နှစ်နှစ်ကြာဝိုင်းရံ ပိတ်ဆို့ပြီးနောက် ဆိုင်ရာကျူးစ် မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အာခီမီးဒီးသည် [[ဂျော်မက်ထရီ]] ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ်ကို စဉ်းစား အဖြေရှာနေခိုက် ဖြစ်သည်။ ရောမစစ်သားက သူ့အား ဖမ်းဆီးလိုက်ပြီး ဗိုလ်ချုပ် [[မာဆဲလပ်စ်]] နှင့် တွေ့ဆုံရန် ပြောဆိုရာ သူက သူ၏ပုစ္ဆာစဉ်းစားနေဆဲဖြစ်၍ မတွေ့လိုကြောင်း ငြင်းဆိုသည်တွင် ရောမစစ်သားက ဒေါသထွက်ကာ ဓားဖြင့် ထိုးသတ်လိုက်သည်ဟု [[ပလူးတပ်]] က ရေးသားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် [[မာဆဲလပ်စ်]]သည် အာခီမီးဒီးစ် သေဆုံးသွားသည့် အတွက် များစွာ နှမြောတသဖြစ်ရသည်။ အာခီမီးဒီးစ်အား ပညာရှင် တစ်ယောက်အဖြစ် သိရှိထားသောကြောင့် မသတ်ရန် ကြိုတင် အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။ “ငါ့စက်ဝိုင်းတွေပေါ် တက်မနင်းပါနဲ့”ဟူသော စကားကို အာခီမီးဒီးစ် နောက်ဆုံး ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသော်လည်း သမိုင်းပညာရှင် [[ပလူးတပ်]] ရေးသော စာအုပ်တွင်မူ မပါရှိပေ။ အာခီမီးဒီးစ်၏ ဂူဗိမ္မာန်တွင် [[ထုလုံးရှည်မှန်]]တစ်ခုအတွင်း [[စက်လုံး]]တစ်ခုကို ထည့်သွင်းထားသည့် ရုပ်တုတစ်ခုကို စိုက်ထူထားသည်။ အာခီမီးဒီးစ် သေဆုံးပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၃၇နှစ်အကြာ [[ဘီစီ ၇၅]]တွင် [[ရောမခေတ်]] [[နိုင်ငံရေးသုခမိန်]] [[ဆီဇာရို]]က အာခီမီးဒီးစ် အကြောင်းကြားသိရ၍ သူ၏ အုတ်ဂူအား ရှာဖွေခဲ့သည်။ ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ဖုံးအုပ်နေသော အာခီမီးဒီးစ်၏ အုတ်ဂူကို ဆိုင်ရာကျူးစ်မြို့အနီးတွင် ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ကာ အုတ်ဂူပေါ်မှ စာသားများကို ဖတ်ရှုသွားသည်။ [[ဆိုင်ရာကျူးစ်စစ်ပွဲ]] အပြီး နှစ်ပေါင်း ၇၀ အကြာတွင် [[ပိုလီးဘီးယပ်စ်]] ရေးသားသော [[ဆိုင်ရာကျူးစ်စစ်ပွဲ]] အကြောင်း စာအုပ်တွင် အာခီမီးဒီးစ်နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းများ ပါရှိ၍ သမိုင်းပညာရှင် [[ပလူးတပ်]] က ထပ်မံ ရေးသားနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ရာကျူးစ်မြို့ ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်ပွဲဝင် စက်ကိရိယာ လက်နက်ဆန်းများကိုလည်း အာခီမီးဒီးစ်က တီထွင်ပေးခဲ့ကြောင်း အဆိုပါ စာအုပ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ == ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများနှင့်တီထွင်မှုများ == အားခီးမီးဒီးသည် မက္ကင်းနစ်ပညာ(စက်ပညာ)ကို နက်နက်နဲနဲ လိုက်စား ရေးသားခဲ့ပြီးလျှင် နည်းသစ်နည်း ဆန်းများကို ကြံစည်တီထွင်သည့်ဘက်တွင် အကျော်ကြားဆုံးသော ပညာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ အားအနည်းငယ် စိုက်ထုတ်ရုံမျှဖြင့် အဆမတန် ကြီးမားသော ဝန်စည်ပစ္စည်းများကို ရွှေ့ပြောင်း ချီပင့်နိုင်သည့်ကုတ်၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ပထမဦးစွာ သဘောပေါက်တွေ့ရှိသူမှာ အားခီးမီးဒီးဖြစ်သည်။ သူသည် ကုန်တင်ကုန်ချရာတွင် အလွန်အကျိုးများ အသုံးဝင်လျက်ရှိသော စက်သီးတွဲများကိုလည်း ကြံစည် တီထွင်ခဲ့လေသည်။ အီဂျစ်ပြည်တွင် ရေတင်ရန်အတွက် အားခီးမီးဒီး တီထွင်ပေးခဲ့သော ကိရိယာတစ်မျိုးမှာ ယခုထက်တိုင်အောင် အသုံးများလျက် ရှိပေသေးရာ အဆိုပါကိရိယာမှာ လွန်ပူပုံ ဝက်အူရစ်နှင့်သဏ္ဌာန်တူသဖြင့် အားခီးမီးဒီးဝက်အူဟူ၍ အမည်တွင်ရစ်လေသည်။ ဆာရာကျူမြို့တော် မကျဆုံးမီ ရောမစစ်သည်တော် များ သုံးနှစ်သုံးမိုးတိုင်တိုင် ကြိုးစားဝိုင်းရံထားလျက်ရှိစဉ်အချိန်အတွင်း၌လည်း အားခီးမီးဒီးသည် ရောမ စစ်သင်္ဘောများကို မှန်ဖြင့် ပြန်ဟပ်စေသော နေရောင်ခြည်ဖြင့် ထိုးပြမီးလောင်စေနိုင်သည့်နည်းကိုပင် ကြံစည်ခဲ့သေးသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ အားခီးမီးဒီးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယနေ့တိုင် မမေ့နိုင်အောင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် အဖြစ်အပျက်တစ်ခုမှာ ဆာရာ ကျုမြို့တော်လမ်းမတစ်လျှောက်တွင် ''တွေ့ပြီ တွေ့ပြီ''ဟု ဝတ်လစ်စလစ်နှင့် အော်ဟစ်ပြေးခဲ့သည့် အဖြစ် အပျက်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဖြစ်ပုံမှာ အခါတစ်ပါး၌ ဆာရာကျုမြို့တော်၏ဘုရင် ဒုတိယ ဟီအာရိုသည် ရွှေပန်းထိမ်ဆရာတစ်ဦးအား လိုသမျှရွှေကို ချိန်တွယ်ထုပ်ပေးပြီး သရဖူတစ်လုံးကို အလုပ်ခိုင်းလေသည်။ သို့ရာတွင် သရဖူပြီး၍ ဘုရင်ကို ဆက်သသောအခါ ရွှေခိုး၍ သတ္တုရောထည့်လိုက်သည်ဆိုသည့် ယနံ့မကင်းစရာ စွပ်စွဲသံများ ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ဘုရင်လည်း အားခီးမီးဒီးကိုဆင့်ခေါ်၍ အဆိုပါ သရဖူရှိရွှေ စစ်မစစ်ကို စမ်းသပ်ရန် လွှဲအပ်လေရာ အားခီးမီးဒီးမှာ ထိုအချိန်မှစ၍ ရွှေခိုးပြဿနာ ဖော်ထုတ်ရေး အတွက် နေ့ရောညဉ့်ပါ တွေးတောရင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန် လေတော့သည်။ တစ်နေ့သော် အားခီးမီးဒီးသည် ရေချိုးရန်အတွက် ရေချိုးခန်းသို့သွား၍ မိမိကိုယ်ကို ရေစည်ထဲသို့ နှစ်လိုက်စဉ် လျှံကျလာသောရေကိုမြင်ရာမှ မိမိပြဿနာအတွက် သဲလွန်စကို ရရှိပြီးလျှင် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဝတ်လစ်စလစ် နှင့် ''တွေ့ပြီ တွေ့ပြီ'' ဟု အော်ဟစ်ယင်း ထပြေးလေတော့သည်။ အိမ်ရောက်လျှင်ရောက်ခြင်း အားခီးမီးဒီးသည် သရဖူအပြင် သရဖူနှင့်အလေးချိန်ညီသော ရွှေတုံးကို ရေအပြည့်ထည့်ထားသော အင်တုံတွင် တစ်လှည့်စီနှစ်ကြည့်ပြီးနောက် လျှံကျသော ရေ၏ အရွယ်ပမာဏကို တိုင်းတာကြည့်သည်။ သရဖူနှင့်ရွှေတုံး မှာ အလေးချိန်ချင်းညီသဖြင့် အကယ်၍ နှစ်ခုစလုံး ရွှေချည်း သက်သက်သာဖြစ်ပါက လျှံကျလာသောရေ၏ အရွယ်ထုချင်းမှာလည်း တူညီရပေမည်။ သို့သော် သရဖူကို နှစ်စဉ် လျှံကျလာသောရေ၏အရွယ်ထုက ကြီးမားနေသည်ကို တွေ့ရလေရာ သရဖူရှိရွှေမှာ ရွှေမစစ်ပဲ တစ်ခုခုရောထားကြောင်း ထင်ရှား၍ နေလေတော့သည်။ အားခီးမီးဒီးသည် ဤကဲ့သို့ သရဖူမှ ရွှေခိုးမှုကို ဖော်ထုတ်သွားပြီးနောက် အဆိုပါပြဿနာကို ဖြေရှင်းရာမှ သဘာဝစည်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိလေသည်။ ထိုစည်းအရ ပစ္စည်းတစ်ခုသည် အရည်တစ်ခုတွင် နစ်သွားသောအခါ အလေးချိန်လျော့သွား၍ ဤလျော့သွားသော အလေးချိန်သည် ထိုပစ္စည်းအတွက် နေရာဖယ်ပေးရသော အရည်ထု၏ အလေးချိန်နှင့်တူညီသည်။ ထိုစည်းမှာ ယနေ့ထက်တိုင် အားခီးမီးဒီး၏စည်း ဟူ၍ တွင်လျက် ရှိလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == အာခီမီးဒီးစ်နှင့်သင်္ချာ == {{empty section}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဂရိ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ရူပဗေဒ ပညာရှင်များ]] [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] mmehy08bmmry4a1qpdl75l3erss4m1v 4 9992 1049115 1047984 2026-08-17T21:02:57Z MediaWiki message delivery 21591 /* Tech News: 2026-34 */ အပိုင်းသစ် 1049115 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။ <!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --> မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။ |center=<div id="villagepumpfaq" style="padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;">{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}</div> |3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- --> __TOC__ {{anchor|below_toc}} {{clear}}<!-- ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ -->[[<!-- OK -->Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude><!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၅၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၀၈၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၂၉၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၄၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၀၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၁:၄၇၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၅၆၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၀၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၀၅:၄၅၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၄၈၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၄၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၄၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၀၂၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> p56ogrb4oioxn12br6rcvgobpi1gpx1 0 10205 1049086 816154 2026-08-17T12:19:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049086 wikitext text/x-wiki [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|thumb| right| တုရင်တောင်စေတီ]] *စေတီပုထိုးအမှတ်=၂၂၂၃ '''တုရင်တောင်စေတီ''' သည် [[ညောင်ဦးမြို့|ညောင်ဦး]]-[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့|ကျောက်ပန်းတောင်း]] ကားလမ်းအနောက်ဘက်၊ [[ပုဂံ]]မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ခြောက်မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[တုရင်တောင်]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အနော်ရထာမင်းကြီး အဓိဋ္ဌာန်နှင့် စေလွှတ်သော [[ဆင်ဖြူတော်|ဆင်ဖြူရတနာ]] စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ဝပ်သောနေရာဖြစ်ပြီး စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် တည်သော [[စွယ်တော်မြတ်]]ဘုရားကြီး ဖြစ်ပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၄၂၁ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်မြတ်ကို တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ==ပြုပြင်မှု== ပထမဒါယကာ အနော်ရထာမင်းကြီး၏ နောက်ပိုင်း ပြုပြင်မွမ်းမံသူ မရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၄၅၆-ခုနှစ် ရောက်မှသာ ပထမတောင်ပေါ် ဆရာတော် ဦးအာလောက၏ စီမံဦးဆောင်မှုဖြင့် ညောင်ဦးမြို့၊ ဈေးရပ် ဦးမှုံ၊ ဒေါ်သာယာ မိသားစုမှ စေတီတော်အား ပြုပြင်မွမ်းမံ၍ ကျောင်းကန် တန်ဆောင်း၊ သိမ်ဇရပ်များ တည်ဆောက် လှူဒါန်းကြကြောင်း တွေ့ရသည်။ ==လမ်းနှစ်သွယ်== တုရင်တောင် စေတီဘုရားသို့ တက်ရောက်ရာလမ်းမှာ နှစ်လမ်းရှိသည်။ ပထမလမ်းမှာ တောင်ပရွာ ဇရပ်အနီးမှ တက်ရသော ကားလမ်းဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယလမ်းမှာ တောင်ပရွာ ဇရပ်လမ်း မြောက်ဘက်မုခ်ဦးအဝင်မှ တောင်ပေါ်သည့်ရောက်သော ကားလမ်းဖြစ်သည်။ (တောင်ပေါ်သို့ ကားကြီးများတက်ရန် အခက်အခဲရှိနိုင်သဖြင့် တောင်ခြေတွင် ကားငယ်လေးများက သင့်တင့်သော နှုန်းထားဖြင့် တောင်ပေါ်အရောက်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကိုယ်ပိုင်ကားငယ်များဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြေကျင်တက်၍လည်းကောင်း ရသည်။) ==ကြည်ညိုဖွယ်ရာ== ဘုရားရင်ပြင်တော်ပေါ်သို့ မရောက်မီ ကားရပ်နားစခန်းအနီး၌ ဘုရားရှင် အမှူးပြုသော ရဟန္တာ(၅၀၀) ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူပုံ ရုပ်တုများကို ဖူးတွေ့ရပါမည်။ ၎င်းအောက်ဘက်တွင် ရှင်အရဟံ တရားထိုင်ခဲ့သော ဂူများရှိသည်။ ၎င်းအပြင် စောရဟန်းသိမ်နှင့် ရင်ကွဲဘုရားဟု ခေါ်သော ပုထိုးကြီး(ရွှေဂူကြီး)ဘုရားရှိသည်။ ဘုရားစောင်းတန်း အုတ်လှေကားအတိုင်း တက်လာပါက ရွှေစစ်ကန် ဟူသော ရေကန်တစ်ကန်ရှိပြီး တောင်ပေါ်တွင် ရေသုံးနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ တုရင်တောင်ပေါ်မှ ညောင်ဦးတစ်ဖက် ([[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်း) ၌တည်ရှိသော [[တန့်ကြည့်တောင်စေတီ]] စွယ်တော်မြတ်စေတီကို လှမ်း၍ ဖူးမြှော်နိုင်သည်။ ရင်ပြင်တော်ပေါ်တွင် ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ ရုပ်တုများကို ဖူးတွေ့ရမည်။ ==ကျောက်စာရုံ== ဘုရား၏ အောက်ခြေစောင်းတန်း လှေကားအဆုံး ညာဘက်တွင် ကျောက်စာရုံ တစ်ရုံရှိသည်။ ထိုကျောက်စာရုံ၌ ကျောက်စာ သုံးချပ်ရှိပြီး သက္ကရာဇ် (၄၀၀)ကျော်၊ ခရစ်နှစ် ၁၀၃၈-ခုနှစ်လောက်က ရေးထိုးသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ [[တုရင်ပုထိုးကျောက်စာ|တုရင်တောင်ကျောက်စာ]]နှင့် စောရဟန်းသိမ် ကျောက်စာတို့ ရှိသည်။ (စာကြောင်းရေ (၂၉)ကြောင်းရှိသော စောရဟန်းသိမ်ကျောက်စာ မြန်မာပြန် ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုရှိသည်။ တုရင်တောင်ကျောက်စာကိုမူ မန္တလေးမြို့ ကျောက်စာရုံတွင်ရှိသော မူရင်းကျောက်စာအား မြန်မာနိုင်ငံ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနမှ ပညာရှင်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ကူးယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။) <ref>{{cite book|title=မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ|author=မြတ်မင်းလှိုင်|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၃|volume=ပထမတွဲ}}</ref> <ref>ရေနံ့သာဝင်းမောင်၏ စွယ်တော်(၅)ဆူ ပြည့်(၅)ပြည့် စာအုပ်မှ</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Tu Yin Taung Stupa (Entrance).jpg|အဝင်ဆိုင်းဘုတ် File:Tu Yin Taung Stupa.jpg|တုရင်တောင်စေတီတော် File:Bagan's View from TYT Stupa.jpg|စေတီတော်အပေါ်မှ မြင်ရသည့် ပုဂံ၏ မြင်ကွင်း File:Mya Kan Se.jpg|မြကန်ဆည် </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{coord|21.12342194065566| 94.94643180993245|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{Myanmar-struct-stub}} oegi69epq2w2qx4ex34bkjjm05aew9x 0 10570 1049092 808767 2026-08-17T14:35:44Z ~2026-44989-14 147076 /* */ 1049092 wikitext text/x-wiki *'''စေတီပုထိုးအမှတ်=၁၈၁၂/၁၁၁၀''' ထီးလိုမင်းလိုဘုရားသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]ရှိ ဂူဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပြီး ပုဂံ-[[ညောင်ဦးမြို့|ညောင်ဦး]]ကားလမ်းဘေးတွင် တည်ရှိလေသည်။ ထီးလိုမင်းလိုဘုရားသည် ကွမ်းတောင်ပေါက်လိုဏ် သုံးဆင့်ဂူဘုရား ဖြစ်ပြီး (၁၈)မတ်(၁၂၀၈) တွင် [[ဇေယျသိင်္ခ]] နားတောင်းများမင်း (ထီးလိုမင်းလို) အေဒီ (၁၂၁၁-၁၂၃၁) တည်ခဲ့သည်။ [[Image:Htilominlo Temple Bagan Myanmar.jpg|thumb|right|250px|ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]] == သမိုင်း == အစဉ်အလာဆိုကြသည်မှာ ဖခမည်းတော် '''နရပတိစည်သူ'''မင်းသည် နတ်ရွာစံခါးနီး အချိန်တွင် သားတော်များအနက် တစ်ဦးကို နန်းရစေချင်သည်။ သို့ရာတွင် အများကျေနပ်အောင်ဟု သားတော်အားလုံးအလယ်တွင် ထီးဖြူစိုက်ကာ မင်းဖြစ်ထိုက်သူသို့ ထီးဖြူညွတ်စေသတည်းဟု အဓိဋ္ဌာန်သော် သူလိုလားသည့် ​'''ဇေယျသိင်္ခ'''မင်းသား ဘက်သို့ ထီးဖြူညွတ်လေသည်။ ထိုသို့ ထီးကလည်းလို၊ မင်းကလည်းလို၍ ထီးလိုမင်းလိုမင်းဟူ၍ ခေါ်တွင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ တဖန် ထီးဖြူညွတ်ရာ၌ ဘုရားတည်ထားရာ ထီးလိုမင်းလို ဘုရားဟု ခေါ်တွင်လေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ '''နားတောင်းများ''' ဟူသော အမည်ကား ကျောက်စာလာ အမည်ဖြစ်သည်။ ထီးလိုမင်းလို ဟူသော ဝေါဟာရမှာ '''တိလောကမင်္ဂလာ''' (သုံးလောက ကျက်သရေဆောင်) ဟူသော ရှေးမွန်ဘာသာ အရေးအသားကို အဖတ်မှားရာက ထီးလိုမင်းလို ဟူ၍ ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ == ဗိသုကာ လက်ရာများ == '''နားတောင်းများ'''မင်း သည် ထီးလိုမင်းလိုဘုရား တည်ရာတွင် မိမိ၏ဖခင် '''နရပတိစည်သူ''' မင်းကြီး တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် '''စူဠာမဏိ''' ဘုရားပုံသဏ္ဌာန် အတိုင်း တည်ခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် အရံတံတိုင်းအတွင်း တည်ရှိ၍ အောက်ခြေမှ ကွမ်းတောင်ထိပ်အထိ ဉာဏ်တော်ပေ (၁၅၀) ရှိ၏။ ဘေးတစ်ဖက် တစ်ချက်သည် ပေ (၁၄၀) ကျယ်၏။ လိုဏ်နှစ်ထပ်ရှိ ဂူအကြီးစား ဖြစ်လေသည်။ အာရုံခံခန်းမကြီးသည် အရှေ့ဘက် မျက်နှာမူ၍ အခြားသုံးဖက်တွင် လည်း ပေါင်းကူးမုခ်ခုံး အာရုံခံများ တည်ဆောက်ထားလေသည်။ ဂူအတွင်း ဝင်လိုက်သည်နှင့် တင်ပျဉ်ခွေ ဆင်းတုတော် လေးဆူကို လင်းလင်းကျင်းကျင်း ဖူးနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံသားအချို့က သူတို့၏ မွေးသက္ကရာဇ်များ မပျောက်ပျက်စေရန် နံရံတွင် မင်စာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ (ဂန္ဓကုဋိ) နံရံတစ်ဖတ်တစ်ချက်ရှိ လှေကားဖြင့် အပေါ်တက်လိုက်သော် ဆင်းတုလေးဆူကို မြင်ရပြန်ဦးမည်။ ထိုအထပ်မှတဆင့် ကွမ်းတောင်အခြေအထိ တက်နိုင်လေသည်။ <ref>ဦးကျော်အောင်(စာတည်းမှူး)၊ တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန၊အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန - ပုဂံစေတီပုထိုးများ</ref> ထီးလိုမင်းလို ဘုရားတွင် နံရံဆေးရေး ပန်းချီ၊ အင်္ဂတေ ပန်းတော့လက်ရာ များနှင့် စဉ့်ကွင်း များကို လေ့လာနိုင်သည်။ ထီးလိုမင်းလို ဘုရားအတွင်းရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများမှာ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ပိုးမွှားဒဏ်များကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်း လျက်ရှိသည်။ စင်္ကြန်ပတ်လမ်း ပေါင်းကူး မျက်နှာကျက်တွင် နံရံဆေးရေးပန်းချီ အနည်းငယ်နှင့် ဇာတာခွင်များ ရေးမှတ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထီးလိုမင်းလို ဘုရား အရှေ့ဘက် အတွင်းမုခ်ခုံး၏ တောင်ဘက် နံရံတွင် ခရစ်(၁၅)ရာစုနှစ်က ရေးထိုးခဲ့သည့် မိဖုရားစော တောကျောင်းနေ သဒ္ဓမ္မဒိဝါကရ မထေရ်၏ ဆုတောင်း မေတ္တာစာ ကမ္ပည်းမင်စာ (၁၄)ကြောင်းရှိသည်။ ထီးလိုမင်းလို ဘုရားတွင် အင်္ဂတေပန်းတော့ လက်ရာများရှိရာ ဘုရားအပြင်ဘက် ချင်မိတ် တိုးတန်း အောက်တွင် ပင့်ထောက်ခံ ထားသော သံကျောက်တုံးတန်းနှင့် ဘီလူး ပန်းဆွဲများ၊ အပေါ်ထပ် လိုဏ်ထောင့် တိုင်ဖုန်းပန်းများ၊ ဘီလူး ပန်းကိုက်နှင့် ခြူးပန်း ခြူးနွယ်များ၊ အဝင်မုခ်ဝရှိ ပန်းဆွဲများ၊ တိုင်ဖုံးပန်းများ၊ ပြတင်းပေါက်တံကဲရှိ အင်္ဂတေပန်း များကို လေ့လာနိုင်သည်။ ထီးလိုမင်းလို ဘုရား၏ အပေါ်ထပ် ပစ္စယာစိန်တန်း များနှင့် အောက်ခြေမှန်ကွက် များ၌ အစိမ်းရောင် အတွင်း အဝါရောင် ထည့်သွင်း ထားသော စဉ့်ကွင်းများဖြင့် တန်ဆာဆင် ထားသည်။ ထီးလိုမင်းလို ဘုရား၏ တိုင်မ နံရံအဆုံးတွင် ခြင်္သေ့ရုပ်ကို ကိုယ်ထည်နှစ်ခွ ဖြင့် တန်ဆာဆင် ထားသည်။<ref>မြတ်မင်းလှိုင်၏ မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ (ပ-တွဲ) ၂၀၀၃-ခု၊ ဇန်နဝါရီလထုတ်</ref> == ကိုးကား == {{Commonscat|Htilominlo}} <references/> {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 1aqbozk2qrpxrvwmiv0r6ffo5hpcdwk 0 13851 1049109 1048853 2026-08-17T19:52:17Z Mkant00 135890 Added rigor and excerpts from Baby Rudin 1049109 wikitext text/x-wiki {{redirect|ကွန်ပလက်စ်ကိန်း|ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကိန်းများအကြောင်း|ကိန်း}} {{Short description|ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်း ပါဝင်သော ကိန်း}} [[File:A plus bi.svg|thumb|upright=1.15|right|ကိန်းထွေး (Complex number) <math>z</math> ကို အာဂန် ပုံကြမ်းဟု ခေါ်ဆိုသော ပုံကြမ်းပေါ်ရှိ အပြာရောင် တည်နေရာ [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] သို့မဟုတ် အနီရောင် အမှတ်တစ်မှတ်အဖြစ် ကိန်းစုံတွဲ <math>(a, b)</math> ဖြင့် မြင်သာအောင် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆိုပါပုံကြမ်းသည် ကိန်းထွေးပြင်ညီ (Complex plane) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ <math>Re</math> သည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုး ဖြစ်သည်။ <math>Im</math> သည် ကိန်းယောင်ဝင်ရိုး ဖြစ်သည်။ <math>i</math> သည် ကိန်းယောင်ယူနစ် (Imaginary unit) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် <math>i^2 = -1</math> ဟူသော ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''ကိန်းထွေး''' (Complex number) ဆိုသည်မှာ ကိန်းစနစ် (Number systems) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်တစ်ခု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် ကိန်းစစ် (Real number) များကို <math>i</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော သီးခြားအစုဝင်တစ်ခုဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ <math>i</math> ကို ကိန်းယောင်ယူနစ် (Imaginary unit) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် <math>i^2= -1</math> ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။ အထက်ပါညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသော ကိန်းစစ် မရှိသည့်အတွက် ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) က <math>i</math> ကို [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်]] (Imaginary number) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ မည်သည့် ကိန်းထွေးကိုမဆို <math>a + bi</math> ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ <math>a</math> ကို ကိန်းစစ်ပိုင်း (Real part) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>b</math> ကို ကိန်းယောင်ပိုင်း (Imaginary part) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းထွေးများ၏ [[အစု|အစု]]ကို <math>\mathbb{C}</math> သို့မဟုတ် '''C''' သင်္ကေတ တစ်ခုခုဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဝေါဟာရအရ ကိန်းယောင်ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း ၎င်းတို့သည် စိတ်ကူးယဉ်သက်သက် မဟုတ်ဘဲ သင်္ချာရှုထောင့်အရ ကိန်းစစ်များနည်းတူ တကယ့်တည်ရှိမှုများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အလွန်သေးငယ်သော စကေးရှိ သဘာဝတရား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရူပဗေဒနည်းကျ ရှင်းလင်းရာတွင် ကိန်းထွေးများသည် ကိန်းစစ်များကဲ့သို့ပင် သဘာဝတရားနှင့် ထူးခြားစွာ တစ်သားတည်းကျနေပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကြီးကို သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Penrose |first=Roger |author-link=Roger Penrose |title=The Emperor's New Mind: Concerning Computers, Minds, and the Laws of Physics |url=https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr |publisher=Oxford University Press |year=1989 |page=[https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr/page/87 87] |isbn=978-0-19-851973-7}}</ref><ref>{{cite book |last=Stewart |first=Ian |author-link=Ian Stewart (mathematician) |title=Professor Stewart's Incredible Numbers |publisher=Basic Books |year=2015 |isbn=978-0-465-04271-5}}</ref> ကိန်းထွေးများသည် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (Polynomial equations) အားလုံးအတွက် အဖြေများကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ကိန်းစစ်နယ်ပယ်တွင် အဖြေမရှိသော ညီမျှခြင်းများအတွက်ပင် အဖြေရှာပေးနိုင်သည်။ သင်္ချာပညာ အဆင့်မြင့်လာသည်နှင့်အမျှ ကိန်းစစ်များဖြင့်သာ မလုံလောက်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ သာဓကပြရသော် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း <math>x^2-1=0</math> ကို ဖြေရှင်းပါက ၁ နှင့် -၁ ဟူ၍ ကိန်းစစ်အဖြေ နှစ်ခုရှိသော်လည်း၊ <math>x^2+1=0</math> တွင်မူ ကိန်းစစ်အဖြေ တစ်ခုမျှမရှိပေ။ အကြောင်းမှာ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက အနည်းဆုံး သုညဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို တစ်ထပ်ပေါင်းပါက သုညနှင့် မည်သို့မျှ ညီမည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးကို ကျော်လွှားရန် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက -၁ ရရှိသည့် <math>i</math> ကို တီထွင်ခဲ့ရသည်။ <math>-i</math> သည်လည်း -၁ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ကိန်းထွေးများ၏ လိုအပ်ချက်သည် တတိယထပ် ညီမျှခြင်းများကို ကာဒါနို (Cardano) ၏ နည်းလမ်းဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ အဖြေရှာရာမှ အဓိကပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Earl2024">{{cite web |last=Earl |first=Richard |title=Introduction to Complex Numbers |url=https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex.pdf |publisher=Mathematical Institute, University of Oxford |year=2024 |access-date=2024-01-15}}</ref> ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရလျှင် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Algebra) အရ ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး မြှောက်ဖော်ကိန်းများ ပါဝင်သော ကိန်းသေမဟုတ်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းတိုင်းတွင် ကိန်းထွေးအဖြေတစ်ခု အမြဲတမ်းရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ကိန်းထွေးများကို ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့ကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (Associative property)၊ ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (Commutative property) နှင့် ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (Distributive laws) တို့အပြင် <math>i^2=-1</math> ဟူသော စည်းမျဉ်းကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ်ထားသည်။ သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေးတိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိပြီး ၎င်းသည် သုညမှလွဲ၍ အခြားကိန်းထွေးများဖြင့် စားခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ကိန်းထွေးများသည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး ကိန်းစစ်များသည် ၎င်း၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (Subfield) ဖြစ်လာသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် <math>a + bi = a + ib</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မည်သည့်ပုံစံဖြင့် ရေးသားမည်ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အစဉ်အလာအပေါ် မူတည်သည်။ ကိန်းထွေးများသည် <math>\{1,i\}</math> ကို စံအခြေအစု (Standard basis) အဖြစ် အသုံးပြုထားသော [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]နှစ်ခုရှိသည့် ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Real vector space) တစ်ခုကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤစံအခြေအစုသည် ကိန်းထွေးများကို ကာတီးရှန်း ပြင်ညီတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး ၎င်းကို ''ကိန်းထွေးပြင်ညီ'' သို့မဟုတ် ''အာဂန် ပုံကြမ်း'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းက ကိန်းထွေးများနှင့် ၎င်းတို့၏ တွက်ချက်မှုများကို ဂျီဩမေတြီနည်းကျ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းခွင့် ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းစစ်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (Real line) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ယင်းကို ကိန်းထွေးပြင်ညီ၏ အလျားလိုက်ဝင်ရိုးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ အလားတူပင် <math>i</math> ၏ ကိန်းစစ် ဆတိုးကိန်းများသည် ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းထွေးတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ဝင်ရိုးစွန်း ကိုဩဒိနိတ် (Polar coordinates) ဖြင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ယင်းတွင် အချင်းဝက်ကို ကိန်းထွေး၏ ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အပေါင်းကိန်းစစ်ဝင်ရိုးမှ တိုင်းတာသော ထောင့်ကို ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် (Argument) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းထွေးများသည် ကြွယ်ဝသော တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်ဖြစ်သော ဖီးလ်ဒ် တစ်ခု၊ ကိန်းစစ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (Commutative algebra) တစ်ခုနှင့် အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ဗက်တာရပ်ဝန်း (Euclidean vector space) တစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (Definition and basic operations) == [[File:Complex_numbers_intheplane.svg|right|thumb|ကိန်းထွေးပြင်ညီတွင် ဖော်ပြထားသော အမျိုးမျိုးသော ကိန်းထွေးများ။]] [[File:Complex number illustration.svg|thumb|right|ကိန်းထွေးတစ်ခုကို ကိန်းထွေးပြင်ညီကို ပြသသည့် အာဂန်ပုံကြမ်းဖြင့် ပြနိုင်သည်။]] ကိန်းထွေး (Complex number) ကို ကိန်းစစ်များ (Real numbers) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အစီအစဉ်ကျအတွဲ (Ordered pair) <math>(a, b)</math> တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ မတူညီလျှင် <math>(a, b)</math> နှင့် <math>(b, a)</math> တို့ကို မတူညီသော အရာများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းထွေး <math>x = (a, b)</math> နှင့် <math>y = (c, d)</math> တို့၏ ညီမျှခြင်းတွင် <math>a = c</math> နှင့် <math>b = d</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>x = y</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းထွေးများ၏ အပေါင်း တွက်ချက်မှုကို <math>x + y = (a + c, b + d)</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုကို <math>xy = (ac - bd, ad + bc)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။<ref name="Rudin1976">{{cite book |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |year=1976 |isbn=978-0070856134 |pages=12-14}}</ref> ထိုအပေါင်းတွက်ချက်မှုနှင့် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုတို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များအရ ကိန်းထွေးများအားလုံးပါဝင်သော [[အစု|အစု]]သည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ဤဖီးလ်ဒ်တွင် <math>(0, 0)</math> သည် သုည၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပြီး <math>(1, 0)</math> သည် တစ်၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့အတွက်မဆို <math>(a, 0) + (b, 0) = (a + b, 0)</math> နှင့် <math>(a, 0)(b, 0) = (ab, 0)</math> ဟူသော ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>(a, 0)</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းထွေးများသည် ပုံမှန်ကိန်းစစ်များနှင့် ထပ်တူညီသော ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပိုင်ဆိုင်ကြရာ <math>(a, 0)</math> အား <math>a</math> နှင့် အတူတူဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ကိန်းစစ်စနစ်သည် ကိန်းထွေးစနစ်၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (Subfield) တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။<ref name="Rudin1976"/> အနုတ်တစ်၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဟူသော နားလည်ရန်ခက်ခဲသည့် သဘောတရားကို အသုံးမပြုဘဲ ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> ကို <math>i = (0, 1)</math> ဟူသော အစီအစဉ်ကျအတွဲအဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အထက်ပါ မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>i^2 = -1</math> ဖြစ်ကြောင်းကို <math>i^2 = (0, 1)(0, 1) = (0\cdot 0 - 1\cdot 1, 0\cdot 1 + 1\cdot 0) = (-1, 0) = -1</math> ဟု ပုံစံတကျ သက်သေပြနိုင်သည်။ ဂျီဩမေတြီအရ ဤအစီအစဉ်ကျအတွဲများကို စံကိုဩဒိနိတ်များပါရှိသော ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီတစ်ခုရှိ အမှတ်တစ်မှတ်၏ ကိုဩဒိနိတ်များအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုပြင်ညီကို ''ကိန်းထွေးပြင်ညီ'' သို့မဟုတ် ''အာဂန် ပုံကြမ်း'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite book |last=Pedoe |first=Dan |author-link=Daniel Pedoe |title=Geometry: A comprehensive course |url=https://archive.org/details/geometrycomprehe0000pedo |publisher=Dover |year=1988 |isbn=978-0-486-65812-4}}</ref> စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အပြင် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{C}</math> ကို အခြားသော အက္ခရာသင်္ချာ နည်းလမ်းပေါင်းများစွာဖြင့် ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်သည်။<ref name="nLab">{{cite web |author=nLab authors |title=Complex Numbers |url=https://ncatlab.org/nlab/show/complex+number |website=nLab |access-date=2024-01-15}}</ref> ၎င်းသည် ပိုလီနိုမီရယ် စားလဒ်[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (Quotient ring) <math>\mathbb{R}[x]/(x^2 + 1)</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သည်]] (Isomorphic)။ ဤတွင် ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> သည် ပိုလီနိုမီရယ် <math>x</math> ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (Equivalence class) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\begin{pmatrix} a & b \\ -b & a \end{pmatrix}</math> ပုံစံရှိ <math>2 \times 2</math> ကိန်းစစ် ကိန်းအုံများ၏ အက္ခရာသင်္ချာပိုင်းအဖြစ်လည်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထိုတည်ဆောက်ပုံတွင် ကိန်းအုံပေါင်းခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့သည် ကိန်းထွေး ဂဏန်းသင်္ချာကို ထင်ဟပ်စေသည်။ === အပေါင်းနှင့် အနုတ် (Addition and subtraction) === ကိန်းထွေးနှစ်ခုဖြစ်သော <math>a =x+yi</math> နှင့် <math>b =u+vi</math> တို့ကို ပေါင်းရာတွင် ၎င်းတို့၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းများနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်းများကို သီးခြားစီ ပေါင်းရသည်။ ကိန်းထွေးနှစ်ခု၏ ပေါင်းခြင်းကို [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] ပေါင်းခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ သရုပ်ဖော်နိုင်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display=block>a + b =(x+yi) + (u+vi) = (x+u) + (y+v)i.</math> အလားတူပင် နုတ်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်နိုင်သည်။ <math display=block>a - b =(x+yi) - (u+vi) = (x-u) + (y-v)i.</math> ဤစနစ်တွင် အပေါင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်မှာ <math>0=0+0i</math> ဖြစ်ပြီး၊ ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်မှာ <math>-z=(-x)+(-y)i</math> ဖြစ်သည်။ === မြှောက်ခြင်း (Multiplication) === ကိန်းထွေးနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။ <math display=block>(a+bi) \cdot (c+di) = ac - bd + (ad+bc)i.</math> ဥပမာအားဖြင့် <math>(2-i)(3+4i) = 2 \cdot 3 - ((-1) \cdot 4) + (2 \cdot 4 + (-1) \cdot 3)i = 10 +5i.</math> ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဤအချက်တွင် <math>i^2 = i \cdot i = -1</math> ဟူသော အခြေခံပုံသေနည်းသည် သီးသန့်အခြေအနေတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်နေသည်။ ဤစနစ်အတွက် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်မှာ <math>1=1+0i</math> ဖြစ်သည်။ === ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်၊ ပကတိတန်ဖိုး၊ ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် နှင့် စားခြင်း (Complex conjugate, absolute value, argument and division) === [[File:Complex conjugate picture.svg|right|thumb|upright=0.8|ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်းရှိ <math>z</math> နှင့် ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ် <math>\bar{z}</math> တို့၏ ဂျီဩမေတြီ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု။]] ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> ၏ ''ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်'' (Complex conjugate) ကို <math>\bar{z} = x-yi</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm |edition=2nd |publisher=Addison-Wesley |year=1981 |pages=[https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm/page/15 15]–16 |isbn=978-0-201-00288-1}}</ref> ဂျီဩမေတြီအရ <math>\bar{z}</math> သည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုးကို အခြေပြု၍ <math>z</math> ၏ အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (Reflection) ဖြစ်သည်။ ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် [[အင်ဗော်လူးရှင်း|အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို နှစ်ကြိမ်ပြုလုပ်ပါက မူလကိန်းထွေးကို ပြန်လည်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို <math>\overline{\overline{z}}=z</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာများအပေါ်သို့ ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (Distributive property) သက်ရောက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\overline{z \pm w} = \overline{z} \pm \overline{w}</math>၊ <math>\overline{zw} = \overline{z}\overline{w}</math> နှင့် <math>\overline{(z/w)} = \overline{z}/\overline{w}</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Earl2024" /> သင်္ချာရှုထောင့်အရ ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် <math>\mathbb{C}</math> ၏ အသေးအဖွဲမဟုတ်သော အဆက်မပြတ် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် ကိန်းစစ်များကို မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (Invariant) အဖြစ် ကျန်ရှိစေသည်။<ref name="nLab" /> ကွန်ဂျူဂိတ်သည် ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်းများကို ထုတ်ယူရန်အတွက် အက္ခရာသင်္ချာနည်းလမ်း တစ်ခုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display="block">\operatorname{Re}(z) = \frac{z + \bar{z}}{2}, \quad \operatorname{Im}(z) = \frac{z - \bar{z}}{2i}</math> မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ် <math display=block>z \cdot \overline z = (x+iy)(x-iy) = x^2 + y^2</math> သည် အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>z</math> ၏ ''ပကတိတန်ဖိုး''၊ တစ်နည်းအားဖြင့် မော်ဂျူးလပ်စ် သို့မဟုတ် ပမာဏကို <math>|z|</math> ဟု သင်္ကေတပြု၍ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (Square root) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရန် ခွင့်ပြုပေးသည်။ <math display="block">|z|=\sqrt{x^2+y^2}.</math> ယင်းသည် <math>z\bar{z} = |z|^2</math> ဟူသော အခြေခံ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref name="nLab" /> ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် (Pythagorean theorem) အရ <math>|z|</math> သည် မူလနေရာ (Origin) မှ ကိန်းထွေး <math>z</math> ကို ကိုယ်စားပြုသော အမှတ်အထိ အကွာအဝေး ဖြစ်သည်။ ပကတိတန်ဖိုးသည် အမြဲတစေ အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>|zw| = |z||w|</math> ဟူသော မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိကို ပြည့်စုံစေသည်။ ထို့ပြင် အောက်ပါအတိုင်း တြိဂံ မညီမျှခြင်း (Triangle inequality) ကိုလည်း ရေးသားနိုင်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block>||z|-|w||\le|z+w|\le |z| + |w|</math> ယင်းအပြင် <math>\operatorname{Re}(z)\le |z|</math> နှင့် <math>\operatorname{Im}(z) \le |z|</math> အချက်များလည်း မှန်ကန်သည်။ ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်းရှိ မည်သည့် ကိန်းထွေးနှစ်ခု <math>z</math> နှင့် <math>w</math> အကြား အကွာအဝေးကိုမဆို <math>|z - w|</math> ဖြင့် ဖော်ပြပေးသည်။ တြိဂံ မညီမျှခြင်းများအပြင် <math>z = 0</math> မဟုတ်လျှင် <math>|z| > 0</math> ဖြစ်ပြီး <math>|zw| = |z||w|</math> ဟူသော ဂုဏ်သတ္တိများလည်း အမြဲမှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် <math>a_1, \dots, a_n</math> နှင့် <math>b_1, \dots, b_n</math> တို့သည် ကိန်းထွေးများဖြစ်ပါက ၎င်းတို့သည် ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း (Schwarz inequality) ကို ပြည့်စုံစေသည်။<ref name="Rudin1976"/> <math display=block>\left| \sum_{j=1}^n a_j \bar{b}_j \right|^2 \le \sum_{j=1}^n |a_j|^2 \sum_{j=1}^n |b_j|^2</math> ကွန်ဂျူဂိတ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အလိုရှိရာ ကိန်းထွေး <math>w = u + vi</math> ကို သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> ဖြင့် စားခြင်းအား တွက်ချက်နိုင်သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ပိုင်းဝေနှင့် ပိုင်းခြေ နှစ်ခုစလုံးကို ပိုင်းခြေ၏ ကွန်ဂျူဂိတ်ဖြင့် မြှောက်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block> \frac{w}{z} = \frac{w\bar{z}}{z\bar{z}} = \frac{w\bar{z}}{|z|^2} = \frac{(u + vi)(x - iy)}{x^2 + y^2} = \frac{ux + vy}{x^2 + y^2} + \frac{vx - uy}{x^2 + y^2}i. </math> အကယ်၍ သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေး <math>z = x+yi</math> အတွက် ပိုင်းခြေစစ်စစ် <math>1/z</math> ကို ရှာဖွေလိုပါက အထက်ပါနည်းအတိုင်း <math>\frac{1}{z} = \frac{x}{x^2+y^2} +\frac{-y}{x^2+y^2} i</math> အဖြစ် လွယ်ကူစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ <math>z</math> ၏ ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် သို့မဟုတ် အခြေပြထောင့် <math>\varphi</math> (Argument or phase) သည် အပေါင်းကိန်းစစ်ဝင်ရိုးနှင့် အချင်းဝက် ဗက်တာကြားရှိ ထောင့်ဖြစ်ပြီး <math>\arg z</math> ဟု ရေးသားသည်။ ၎င်းကို <math>\cos \varphi = \frac{x}{|z|}</math> နှင့် <math>\sin \varphi = \frac{y}{|z|}</math> တို့ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Earl2024" /> === ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံ နှင့် အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Polar form and Euler's Formula) === ပကတိတန်ဖိုး <math>r = |z|</math> နှင့် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် <math>\varphi</math> ရှိသော မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>z</math> အတွက်မဆို အောက်ပါညီမျှခြင်းသည် မှန်ကန်သည်။ <math display=block>z=r(\cos\varphi +i\sin\varphi)</math> ဤထပ်တူညီမှုကို <math>z</math> ၏ ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံအဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်။ <math>e^x</math>၊ <math>\cos x</math> နှင့် <math>\sin x</math> တို့၏ တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း (Taylor series) ကို ကိန်းထွေး နယ်ပယ်သို့ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် '''အွိုင်လာ ပုံသေနည်း''' (Euler's formula) ဟု လူသိများသော အခြေခံ ထပ်တူညီမှုကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block>e^{i\varphi} = \cos \varphi + i \sin \varphi</math> ရလဒ်အနေဖြင့် ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ဝင်ရိုးစွန်းပုံစံကို ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်]] (Complex exponential function) အသုံးပြု၍ အများဆုံးနှင့် အသေသပ်ဆုံး ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math display=block>z = r e^{i\varphi}</math> ကိန်းထွေးနှစ်ခုကို ဝင်ရိုးစွန်းပုံစံဖြင့် ပေးထားပါက ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ်နှင့် စားလဒ်ကို အလွန်ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ တွက်ချက်ရာတွင် ပကတိတန်ဖိုးများကို မြှောက်ရမည် သို့မဟုတ် စားရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့်များကို ပေါင်းရမည် သို့မဟုတ် နုတ်ရမည် ဖြစ်သည်။ <math display=block>z_1 z_2 = r_1 r_2 e^{i(\varphi_1 + \varphi_2)}</math> === ထပ်ကိန်းများ နှင့် ကိန်းရင်းများ (Powers and roots) === ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်း (n-th power) ကို ဒေ မွာဗ်၏ ပုံသေနည်း (de Moivre's formula) ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်နိုင်သည်။ ယင်းပုံသေနည်းကို မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>\varphi</math> နှင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်]] <math>n</math> အတွက်မဆို အွိုင်လာ ပုံသေနည်းမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်ရယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block> z^{n} = (r(\cos \varphi + i\sin \varphi ))^n = r^n \, (\cos n\varphi + i \sin n \varphi).</math> ကိန်းထွေး <math>z</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ကိန်းရင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။ <math display=block>z^{1/n} = \sqrt[n]r \left( \cos \left(\frac{\varphi+2k\pi}{n}\right) + i \sin \left(\frac{\varphi+2k\pi}{n}\right)\right)</math> ဤတွင် <math>0 \le k \le n - 1</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z^n = 1</math> ညီမျှခြင်းတွင် ယူနစ်ရင်းများ (Roots of unity) ဟု လူသိများသော မတူညီသည့် အဖြေ <math>n</math> ခု ရှိသည်။ အာဂန် ပုံကြမ်းတွင် အဆိုပါ ကိန်းရင်းများသည် ယူနစ်စက်ဝိုင်းအတွင်း ဆွဲသားထားသော မှန်ကန်သည့် အနား <math>n</math> ခုပါ ဗဟုဂံ (Polygon) တစ်ခု၏ ထိပ်စွန်းမှတ်များ (Vertices) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။<ref name="Earl2024" /> === အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental theorem of algebra) === အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် အရ မည်သည့် ကိန်းထွေးများ <math>a_0, \dots, a_n</math> အတွက်မဆို <math>a_n \neq 0</math> နှင့် ပိုလီနိုမီရယ်၏ ဒီဂရီ သည် <math>n \ge 1</math> ဖြစ်ပါက <math display=block>a_n z^n + \dotsb + a_1 z + a_0 = 0</math> ညီမျှခြင်းတွင် <math>\mathbb{C}</math> အတွင်း တိကျစွာ ကိန်းရင်း <math>n</math> ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဤနေရာတွင် ထပ်တူညီသော ကိန်းရင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းရေတွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် <math>\mathbb{C}</math> ကို အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်ဖြစ်သော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Algebraically closed field) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းရင်း သီအိုရမ်အရ ပိုလီနိုမီရယ်တွင် တိကျစွာ ကိန်းစစ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများသာ ပါဝင်ပါက မည်သည့် ကိန်းထွေး ကိန်းရင်းများမဆို ကွန်ဂျူဂိတ် စုံတွဲများအဖြစ်သာ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z_0</math> သည် ကိန်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\overline{z_0}</math> သည်လည်း ကိန်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ရမည်။<ref name="Earl2024" /> === အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း နှင့် ပြည့်စုံမှု (Metric space and completeness) === ကိန်းထွေးများအားလုံး ပါဝင်သော ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (Metric space) တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့အကြားရှိ သင်္ချာဆိုင်ရာ အကွာအဝေး (Distance) ကို ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုးကို အသုံးပြု၍ <math>d(x, y) = |x - y|</math> ဟု တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref name="Rudin1976"/> ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း (Complete metric space) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကိန်းထွေးများပါဝင်သော မည်သည့် [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) မဆို ကိန်းထွေးတစ်ခုဖြစ်သည့် စုဆုံမှတ် (Limit) တစ်ခုဆီသို့ အောင်မြင်စွာ စုဆုံသည် (Converge) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်း၌ မည်သည့်ဟာကွက်မျှ မရှိကြောင်းကို ဤအချက်က ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Rudin1976"/> === တိုးချဲ့ထားသော ကိန်းထွေးပြင်ညီ နှင့် ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Extended complex plane and complex analysis) === [[File:Riemann sphere1.svg|thumb|right|upright=0.9|ကိန်းထွေးပြင်ညီကို ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင် အပေါ်သို့ ရပ်လုံးကြွပုံဖော်ပရိုဂျက်ရှင်း ဖြင့် ထင်ဟပ်ဖော်ပြခြင်း။]] သင်္ချာပညာရှင်များသည် <math>\mathbb{C}</math> သို့ အနန္တရှိ အမှတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် <math>\infty</math> ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{C}_\infty</math> ဟုခေါ်သော '''တိုးချဲ့ထားသော ကိန်းထွေးပြင်ညီ''' (Extended complex plane) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ၎င်းသည် <math>\mathbb{C}</math> ကို အလက်ဇန်ဒရော့ဗ် အမှတ်တစ်မှတ် ကျစ်လျစ်ပြုခြင်း (Alexandroff one-point compactification) ဖြစ်သည်။<ref name="nLab" /> ၎င်းကို ရပ်လုံးကြွပုံဖော်ပရိုဂျက်ရှင်း (Stereographic projection) မှတစ်ဆင့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]သုံးခုရှိသော ယူနစ်စက်လုံးမျက်နှာပြင် တစ်ခုပေါ်သို့ [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု]] (Bijective mapping) ဖြင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ယင်းကို '''ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင်''' (Riemann sphere) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤရပ်ဝန်းတွင် မျဉ်းများနှင့် စက်ဝိုင်းများကြား ကွဲပြားမှု ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ မျဉ်းများကို အနန္တကို ဖြတ်သန်းသွားသော စက်ဝိုင်းများအဖြစ် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Earl2024" /> ကိန်းထွေးအလိုက် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] ကို တိကျစွာ လေ့လာခြင်းသည် သင်္ချာပညာရပ်၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အဆိုပါ ဖန်ရှင်များကို ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ (Holomorphic functions) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ထိုပညာရပ်ကို '''ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ''' (Complex analysis) ဟု လူသိများသည်။ ကိန်းထွေးအလိုက် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုသည် ကိန်းစစ်အလိုက် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုထက် များစွာပို၍ တင်းကျပ်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များတွင် ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိနေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့ကို အနန္တအကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်ခြင်းနှင့် တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း ဖြင့် သဘာဝကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Earl2024" /> == ကိုးကားချက်များ (References) == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] fz91t2r0huwnzf97j59yax127cug5n9 1049114 1049109 2026-08-17T20:38:57Z Mkant00 135890 hyperlink added 1049114 wikitext text/x-wiki {{redirect|ကွန်ပလက်စ်ကိန်း|ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကိန်းများအကြောင်း|ကိန်း}} {{Short description|ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်း ပါဝင်သော ကိန်း}} [[File:A plus bi.svg|thumb|upright=1.15|right|ကိန်းထွေး (Complex number) <math>z</math> ကို အာဂန် ပုံကြမ်းဟု ခေါ်ဆိုသော ပုံကြမ်းပေါ်ရှိ အပြာရောင် တည်နေရာ [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] သို့မဟုတ် အနီရောင် အမှတ်တစ်မှတ်အဖြစ် ကိန်းစုံတွဲ <math>(a, b)</math> ဖြင့် မြင်သာအောင် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆိုပါပုံကြမ်းသည် ကိန်းထွေးပြင်ညီ (Complex plane) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ <math>Re</math> သည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုး ဖြစ်သည်။ <math>Im</math> သည် ကိန်းယောင်ဝင်ရိုး ဖြစ်သည်။ <math>i</math> သည် ကိန်းယောင်ယူနစ် (Imaginary unit) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် <math>i^2 = -1</math> ဟူသော ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''ကိန်းထွေး''' (Complex number) ဆိုသည်မှာ ကိန်းစနစ် (Number systems) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်တစ်ခု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် ကိန်းစစ် (Real number) များကို <math>i</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော သီးခြားအစုဝင်တစ်ခုဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ <math>i</math> ကို ကိန်းယောင်ယူနစ် (Imaginary unit) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် <math>i^2= -1</math> ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။ အထက်ပါညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသော ကိန်းစစ် မရှိသည့်အတွက် ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) က <math>i</math> ကို [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်]] (Imaginary number) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ မည်သည့် ကိန်းထွေးကိုမဆို <math>a + bi</math> ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ <math>a</math> ကို ကိန်းစစ်ပိုင်း (Real part) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>b</math> ကို ကိန်းယောင်ပိုင်း (Imaginary part) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းထွေးများ၏ [[အစု|အစု]]ကို <math>\mathbb{C}</math> သို့မဟုတ် '''C''' သင်္ကေတ တစ်ခုခုဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဝေါဟာရအရ ကိန်းယောင်ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း ၎င်းတို့သည် စိတ်ကူးယဉ်သက်သက် မဟုတ်ဘဲ သင်္ချာရှုထောင့်အရ ကိန်းစစ်များနည်းတူ တကယ့်တည်ရှိမှုများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အလွန်သေးငယ်သော စကေးရှိ သဘာဝတရား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရူပဗေဒနည်းကျ ရှင်းလင်းရာတွင် ကိန်းထွေးများသည် ကိန်းစစ်များကဲ့သို့ပင် သဘာဝတရားနှင့် ထူးခြားစွာ တစ်သားတည်းကျနေပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကြီးကို သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Penrose |first=Roger |author-link=Roger Penrose |title=The Emperor's New Mind: Concerning Computers, Minds, and the Laws of Physics |url=https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr |publisher=Oxford University Press |year=1989 |page=[https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr/page/87 87] |isbn=978-0-19-851973-7}}</ref><ref>{{cite book |last=Stewart |first=Ian |author-link=Ian Stewart (mathematician) |title=Professor Stewart's Incredible Numbers |publisher=Basic Books |year=2015 |isbn=978-0-465-04271-5}}</ref> ကိန်းထွေးများသည် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (Polynomial equations) အားလုံးအတွက် အဖြေများကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ကိန်းစစ်နယ်ပယ်တွင် အဖြေမရှိသော ညီမျှခြင်းများအတွက်ပင် အဖြေရှာပေးနိုင်သည်။ သင်္ချာပညာ အဆင့်မြင့်လာသည်နှင့်အမျှ ကိန်းစစ်များဖြင့်သာ မလုံလောက်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ သာဓကပြရသော် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း <math>x^2-1=0</math> ကို ဖြေရှင်းပါက ၁ နှင့် -၁ ဟူ၍ ကိန်းစစ်အဖြေ နှစ်ခုရှိသော်လည်း၊ <math>x^2+1=0</math> တွင်မူ ကိန်းစစ်အဖြေ တစ်ခုမျှမရှိပေ။ အကြောင်းမှာ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက အနည်းဆုံး သုညဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို တစ်ထပ်ပေါင်းပါက သုညနှင့် မည်သို့မျှ ညီမည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးကို ကျော်လွှားရန် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက -၁ ရရှိသည့် <math>i</math> ကို တီထွင်ခဲ့ရသည်။ <math>-i</math> သည်လည်း -၁ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ကိန်းထွေးများ၏ လိုအပ်ချက်သည် တတိယထပ် ညီမျှခြင်းများကို ကာဒါနို (Cardano) ၏ နည်းလမ်းဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ အဖြေရှာရာမှ အဓိကပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Earl2024">{{cite web |last=Earl |first=Richard |title=Introduction to Complex Numbers |url=https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex.pdf |publisher=Mathematical Institute, University of Oxford |year=2024 |access-date=2024-01-15}}</ref> ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရလျှင် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Algebra) အရ ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး မြှောက်ဖော်ကိန်းများ ပါဝင်သော ကိန်းသေမဟုတ်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းတိုင်းတွင် ကိန်းထွေးအဖြေတစ်ခု အမြဲတမ်းရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ကိန်းထွေးများကို ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့ကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (Associative property)၊ ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (Commutative property) နှင့် ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (Distributive laws) တို့အပြင် <math>i^2=-1</math> ဟူသော စည်းမျဉ်းကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ်ထားသည်။ သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေးတိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိပြီး ၎င်းသည် သုညမှလွဲ၍ အခြားကိန်းထွေးများဖြင့် စားခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ကိန်းထွေးများသည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး ကိန်းစစ်များသည် ၎င်း၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (Subfield) ဖြစ်လာသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် <math>a + bi = a + ib</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မည်သည့်ပုံစံဖြင့် ရေးသားမည်ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အစဉ်အလာအပေါ် မူတည်သည်။ ကိန်းထွေးများသည် <math>\{1,i\}</math> ကို စံအခြေအစု (Standard basis) အဖြစ် အသုံးပြုထားသော [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]နှစ်ခုရှိသည့် ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Real vector space) တစ်ခုကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤစံအခြေအစုသည် ကိန်းထွေးများကို ကာတီးရှန်း ပြင်ညီတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး ၎င်းကို ''ကိန်းထွေးပြင်ညီ'' သို့မဟုတ် ''အာဂန် ပုံကြမ်း'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းက ကိန်းထွေးများနှင့် ၎င်းတို့၏ တွက်ချက်မှုများကို ဂျီဩမေတြီနည်းကျ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းခွင့် ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းစစ်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (Real line) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ယင်းကို ကိန်းထွေးပြင်ညီ၏ အလျားလိုက်ဝင်ရိုးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ အလားတူပင် <math>i</math> ၏ ကိန်းစစ် ဆတိုးကိန်းများသည် ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းထွေးတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ဝင်ရိုးစွန်း ကိုဩဒိနိတ် (Polar coordinates) ဖြင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ယင်းတွင် အချင်းဝက်ကို ကိန်းထွေး၏ ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အပေါင်းကိန်းစစ်ဝင်ရိုးမှ တိုင်းတာသော ထောင့်ကို ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် (Argument) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းထွေးများသည် ကြွယ်ဝသော တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်ဖြစ်သော ဖီးလ်ဒ် တစ်ခု၊ ကိန်းစစ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (Commutative algebra) တစ်ခုနှင့် အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ဗက်တာရပ်ဝန်း (Euclidean vector space) တစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (Definition and basic operations) == [[File:Complex_numbers_intheplane.svg|right|thumb|ကိန်းထွေးပြင်ညီတွင် ဖော်ပြထားသော အမျိုးမျိုးသော ကိန်းထွေးများ။]] [[File:Complex number illustration.svg|thumb|right|ကိန်းထွေးတစ်ခုကို ကိန်းထွေးပြင်ညီကို ပြသသည့် အာဂန်ပုံကြမ်းဖြင့် ပြနိုင်သည်။]] ကိန်းထွေး (Complex number) ကို ကိန်းစစ်များ (Real numbers) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ]] (Ordered pair) <math>(a, b)</math> တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ မတူညီလျှင် <math>(a, b)</math> နှင့် <math>(b, a)</math> တို့ကို မတူညီသော အရာများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းထွေး <math>x = (a, b)</math> နှင့် <math>y = (c, d)</math> တို့၏ ညီမျှခြင်းတွင် <math>a = c</math> နှင့် <math>b = d</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>x = y</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းထွေးများ၏ အပေါင်း တွက်ချက်မှုကို <math>x + y = (a + c, b + d)</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုကို <math>xy = (ac - bd, ad + bc)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။<ref name="Rudin1976">{{cite book |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |year=1976 |isbn=978-0070856134 |pages=12-14}}</ref> ထိုအပေါင်းတွက်ချက်မှုနှင့် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုတို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များအရ ကိန်းထွေးများအားလုံးပါဝင်သော [[အစု|အစု]]သည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ဤဖီးလ်ဒ်တွင် <math>(0, 0)</math> သည် သုည၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပြီး <math>(1, 0)</math> သည် တစ်၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့အတွက်မဆို <math>(a, 0) + (b, 0) = (a + b, 0)</math> နှင့် <math>(a, 0)(b, 0) = (ab, 0)</math> ဟူသော ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>(a, 0)</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းထွေးများသည် ပုံမှန်ကိန်းစစ်များနှင့် ထပ်တူညီသော ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပိုင်ဆိုင်ကြရာ <math>(a, 0)</math> အား <math>a</math> နှင့် အတူတူဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ကိန်းစစ်စနစ်သည် ကိန်းထွေးစနစ်၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (Subfield) တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။<ref name="Rudin1976"/> အနုတ်တစ်၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဟူသော နားလည်ရန်ခက်ခဲသည့် သဘောတရားကို အသုံးမပြုဘဲ ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> ကို <math>i = (0, 1)</math> ဟူသော အစီအစဉ်ကျအတွဲအဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အထက်ပါ မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>i^2 = -1</math> ဖြစ်ကြောင်းကို <math>i^2 = (0, 1)(0, 1) = (0\cdot 0 - 1\cdot 1, 0\cdot 1 + 1\cdot 0) = (-1, 0) = -1</math> ဟု ပုံစံတကျ သက်သေပြနိုင်သည်။ ဂျီဩမေတြီအရ ဤအစီအစဉ်ကျအတွဲများကို စံကိုဩဒိနိတ်များပါရှိသော ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီတစ်ခုရှိ အမှတ်တစ်မှတ်၏ ကိုဩဒိနိတ်များအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုပြင်ညီကို ''ကိန်းထွေးပြင်ညီ'' သို့မဟုတ် ''အာဂန် ပုံကြမ်း'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite book |last=Pedoe |first=Dan |author-link=Daniel Pedoe |title=Geometry: A comprehensive course |url=https://archive.org/details/geometrycomprehe0000pedo |publisher=Dover |year=1988 |isbn=978-0-486-65812-4}}</ref> စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အပြင် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{C}</math> ကို အခြားသော အက္ခရာသင်္ချာ နည်းလမ်းပေါင်းများစွာဖြင့် ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်သည်။<ref name="nLab">{{cite web |author=nLab authors |title=Complex Numbers |url=https://ncatlab.org/nlab/show/complex+number |website=nLab |access-date=2024-01-15}}</ref> ၎င်းသည် ပိုလီနိုမီရယ် စားလဒ်[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (Quotient ring) <math>\mathbb{R}[x]/(x^2 + 1)</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သည်]] (Isomorphic)။ ဤတွင် ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> သည် ပိုလီနိုမီရယ် <math>x</math> ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (Equivalence class) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\begin{pmatrix} a & b \\ -b & a \end{pmatrix}</math> ပုံစံရှိ <math>2 \times 2</math> ကိန်းစစ် ကိန်းအုံများ၏ အက္ခရာသင်္ချာပိုင်းအဖြစ်လည်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထိုတည်ဆောက်ပုံတွင် ကိန်းအုံပေါင်းခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့သည် ကိန်းထွေး ဂဏန်းသင်္ချာကို ထင်ဟပ်စေသည်။ === အပေါင်းနှင့် အနုတ် (Addition and subtraction) === ကိန်းထွေးနှစ်ခုဖြစ်သော <math>a =x+yi</math> နှင့် <math>b =u+vi</math> တို့ကို ပေါင်းရာတွင် ၎င်းတို့၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းများနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်းများကို သီးခြားစီ ပေါင်းရသည်။ ကိန်းထွေးနှစ်ခု၏ ပေါင်းခြင်းကို [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] ပေါင်းခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ သရုပ်ဖော်နိုင်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display=block>a + b =(x+yi) + (u+vi) = (x+u) + (y+v)i.</math> အလားတူပင် နုတ်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်နိုင်သည်။ <math display=block>a - b =(x+yi) - (u+vi) = (x-u) + (y-v)i.</math> ဤစနစ်တွင် အပေါင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်မှာ <math>0=0+0i</math> ဖြစ်ပြီး၊ ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်မှာ <math>-z=(-x)+(-y)i</math> ဖြစ်သည်။ === မြှောက်ခြင်း (Multiplication) === ကိန်းထွေးနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။ <math display=block>(a+bi) \cdot (c+di) = ac - bd + (ad+bc)i.</math> ဥပမာအားဖြင့် <math>(2-i)(3+4i) = 2 \cdot 3 - ((-1) \cdot 4) + (2 \cdot 4 + (-1) \cdot 3)i = 10 +5i.</math> ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဤအချက်တွင် <math>i^2 = i \cdot i = -1</math> ဟူသော အခြေခံပုံသေနည်းသည် သီးသန့်အခြေအနေတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်နေသည်။ ဤစနစ်အတွက် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်မှာ <math>1=1+0i</math> ဖြစ်သည်။ === ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်၊ ပကတိတန်ဖိုး၊ ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် နှင့် စားခြင်း (Complex conjugate, absolute value, argument and division) === [[File:Complex conjugate picture.svg|right|thumb|upright=0.8|ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်းရှိ <math>z</math> နှင့် ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ် <math>\bar{z}</math> တို့၏ ဂျီဩမေတြီ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု။]] ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> ၏ ''ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်'' (Complex conjugate) ကို <math>\bar{z} = x-yi</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm |edition=2nd |publisher=Addison-Wesley |year=1981 |pages=[https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm/page/15 15]–16 |isbn=978-0-201-00288-1}}</ref> ဂျီဩမေတြီအရ <math>\bar{z}</math> သည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုးကို အခြေပြု၍ <math>z</math> ၏ အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (Reflection) ဖြစ်သည်။ ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် [[အင်ဗော်လူးရှင်း|အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို နှစ်ကြိမ်ပြုလုပ်ပါက မူလကိန်းထွေးကို ပြန်လည်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို <math>\overline{\overline{z}}=z</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာများအပေါ်သို့ ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (Distributive property) သက်ရောက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\overline{z \pm w} = \overline{z} \pm \overline{w}</math>၊ <math>\overline{zw} = \overline{z}\overline{w}</math> နှင့် <math>\overline{(z/w)} = \overline{z}/\overline{w}</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Earl2024" /> သင်္ချာရှုထောင့်အရ ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် <math>\mathbb{C}</math> ၏ အသေးအဖွဲမဟုတ်သော အဆက်မပြတ် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် ကိန်းစစ်များကို မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (Invariant) အဖြစ် ကျန်ရှိစေသည်။<ref name="nLab" /> ကွန်ဂျူဂိတ်သည် ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်းများကို ထုတ်ယူရန်အတွက် အက္ခရာသင်္ချာနည်းလမ်း တစ်ခုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display="block">\operatorname{Re}(z) = \frac{z + \bar{z}}{2}, \quad \operatorname{Im}(z) = \frac{z - \bar{z}}{2i}</math> မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ် <math display=block>z \cdot \overline z = (x+iy)(x-iy) = x^2 + y^2</math> သည် အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>z</math> ၏ ''ပကတိတန်ဖိုး''၊ တစ်နည်းအားဖြင့် မော်ဂျူးလပ်စ် သို့မဟုတ် ပမာဏကို <math>|z|</math> ဟု သင်္ကေတပြု၍ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (Square root) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရန် ခွင့်ပြုပေးသည်။ <math display="block">|z|=\sqrt{x^2+y^2}.</math> ယင်းသည် <math>z\bar{z} = |z|^2</math> ဟူသော အခြေခံ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref name="nLab" /> ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် (Pythagorean theorem) အရ <math>|z|</math> သည် မူလနေရာ (Origin) မှ ကိန်းထွေး <math>z</math> ကို ကိုယ်စားပြုသော အမှတ်အထိ အကွာအဝေး ဖြစ်သည်။ ပကတိတန်ဖိုးသည် အမြဲတစေ အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>|zw| = |z||w|</math> ဟူသော မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိကို ပြည့်စုံစေသည်။ ထို့ပြင် အောက်ပါအတိုင်း တြိဂံ မညီမျှခြင်း (Triangle inequality) ကိုလည်း ရေးသားနိုင်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block>||z|-|w||\le|z+w|\le |z| + |w|</math> ယင်းအပြင် <math>\operatorname{Re}(z)\le |z|</math> နှင့် <math>\operatorname{Im}(z) \le |z|</math> အချက်များလည်း မှန်ကန်သည်။ ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်းရှိ မည်သည့် ကိန်းထွေးနှစ်ခု <math>z</math> နှင့် <math>w</math> အကြား အကွာအဝေးကိုမဆို <math>|z - w|</math> ဖြင့် ဖော်ပြပေးသည်။ တြိဂံ မညီမျှခြင်းများအပြင် <math>z = 0</math> မဟုတ်လျှင် <math>|z| > 0</math> ဖြစ်ပြီး <math>|zw| = |z||w|</math> ဟူသော ဂုဏ်သတ္တိများလည်း အမြဲမှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် <math>a_1, \dots, a_n</math> နှင့် <math>b_1, \dots, b_n</math> တို့သည် ကိန်းထွေးများဖြစ်ပါက ၎င်းတို့သည် ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း (Schwarz inequality) ကို ပြည့်စုံစေသည်။<ref name="Rudin1976"/> <math display=block>\left| \sum_{j=1}^n a_j \bar{b}_j \right|^2 \le \sum_{j=1}^n |a_j|^2 \sum_{j=1}^n |b_j|^2</math> ကွန်ဂျူဂိတ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အလိုရှိရာ ကိန်းထွေး <math>w = u + vi</math> ကို သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> ဖြင့် စားခြင်းအား တွက်ချက်နိုင်သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ပိုင်းဝေနှင့် ပိုင်းခြေ နှစ်ခုစလုံးကို ပိုင်းခြေ၏ ကွန်ဂျူဂိတ်ဖြင့် မြှောက်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block> \frac{w}{z} = \frac{w\bar{z}}{z\bar{z}} = \frac{w\bar{z}}{|z|^2} = \frac{(u + vi)(x - iy)}{x^2 + y^2} = \frac{ux + vy}{x^2 + y^2} + \frac{vx - uy}{x^2 + y^2}i. </math> အကယ်၍ သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေး <math>z = x+yi</math> အတွက် ပိုင်းခြေစစ်စစ် <math>1/z</math> ကို ရှာဖွေလိုပါက အထက်ပါနည်းအတိုင်း <math>\frac{1}{z} = \frac{x}{x^2+y^2} +\frac{-y}{x^2+y^2} i</math> အဖြစ် လွယ်ကူစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ <math>z</math> ၏ ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် သို့မဟုတ် အခြေပြထောင့် <math>\varphi</math> (Argument or phase) သည် အပေါင်းကိန်းစစ်ဝင်ရိုးနှင့် အချင်းဝက် ဗက်တာကြားရှိ ထောင့်ဖြစ်ပြီး <math>\arg z</math> ဟု ရေးသားသည်။ ၎င်းကို <math>\cos \varphi = \frac{x}{|z|}</math> နှင့် <math>\sin \varphi = \frac{y}{|z|}</math> တို့ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Earl2024" /> === ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံ နှင့် အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Polar form and Euler's Formula) === ပကတိတန်ဖိုး <math>r = |z|</math> နှင့် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် <math>\varphi</math> ရှိသော မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>z</math> အတွက်မဆို အောက်ပါညီမျှခြင်းသည် မှန်ကန်သည်။ <math display=block>z=r(\cos\varphi +i\sin\varphi)</math> ဤထပ်တူညီမှုကို <math>z</math> ၏ ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံအဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်။ <math>e^x</math>၊ <math>\cos x</math> နှင့် <math>\sin x</math> တို့၏ တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း (Taylor series) ကို ကိန်းထွေး နယ်ပယ်သို့ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် '''အွိုင်လာ ပုံသေနည်း''' (Euler's formula) ဟု လူသိများသော အခြေခံ ထပ်တူညီမှုကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block>e^{i\varphi} = \cos \varphi + i \sin \varphi</math> ရလဒ်အနေဖြင့် ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ဝင်ရိုးစွန်းပုံစံကို ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်]] (Complex exponential function) အသုံးပြု၍ အများဆုံးနှင့် အသေသပ်ဆုံး ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math display=block>z = r e^{i\varphi}</math> ကိန်းထွေးနှစ်ခုကို ဝင်ရိုးစွန်းပုံစံဖြင့် ပေးထားပါက ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ်နှင့် စားလဒ်ကို အလွန်ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ တွက်ချက်ရာတွင် ပကတိတန်ဖိုးများကို မြှောက်ရမည် သို့မဟုတ် စားရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့်များကို ပေါင်းရမည် သို့မဟုတ် နုတ်ရမည် ဖြစ်သည်။ <math display=block>z_1 z_2 = r_1 r_2 e^{i(\varphi_1 + \varphi_2)}</math> === ထပ်ကိန်းများ နှင့် ကိန်းရင်းများ (Powers and roots) === ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်း (n-th power) ကို ဒေ မွာဗ်၏ ပုံသေနည်း (de Moivre's formula) ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်နိုင်သည်။ ယင်းပုံသေနည်းကို မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>\varphi</math> နှင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်]] <math>n</math> အတွက်မဆို အွိုင်လာ ပုံသေနည်းမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်ရယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block> z^{n} = (r(\cos \varphi + i\sin \varphi ))^n = r^n \, (\cos n\varphi + i \sin n \varphi).</math> ကိန်းထွေး <math>z</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ကိန်းရင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။ <math display=block>z^{1/n} = \sqrt[n]r \left( \cos \left(\frac{\varphi+2k\pi}{n}\right) + i \sin \left(\frac{\varphi+2k\pi}{n}\right)\right)</math> ဤတွင် <math>0 \le k \le n - 1</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z^n = 1</math> ညီမျှခြင်းတွင် ယူနစ်ရင်းများ (Roots of unity) ဟု လူသိများသော မတူညီသည့် အဖြေ <math>n</math> ခု ရှိသည်။ အာဂန် ပုံကြမ်းတွင် အဆိုပါ ကိန်းရင်းများသည် ယူနစ်စက်ဝိုင်းအတွင်း ဆွဲသားထားသော မှန်ကန်သည့် အနား <math>n</math> ခုပါ ဗဟုဂံ (Polygon) တစ်ခု၏ ထိပ်စွန်းမှတ်များ (Vertices) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။<ref name="Earl2024" /> === အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental theorem of algebra) === အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် အရ မည်သည့် ကိန်းထွေးများ <math>a_0, \dots, a_n</math> အတွက်မဆို <math>a_n \neq 0</math> နှင့် ပိုလီနိုမီရယ်၏ ဒီဂရီ သည် <math>n \ge 1</math> ဖြစ်ပါက <math display=block>a_n z^n + \dotsb + a_1 z + a_0 = 0</math> ညီမျှခြင်းတွင် <math>\mathbb{C}</math> အတွင်း တိကျစွာ ကိန်းရင်း <math>n</math> ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဤနေရာတွင် ထပ်တူညီသော ကိန်းရင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းရေတွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် <math>\mathbb{C}</math> ကို အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်ဖြစ်သော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Algebraically closed field) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းရင်း သီအိုရမ်အရ ပိုလီနိုမီရယ်တွင် တိကျစွာ ကိန်းစစ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများသာ ပါဝင်ပါက မည်သည့် ကိန်းထွေး ကိန်းရင်းများမဆို ကွန်ဂျူဂိတ် စုံတွဲများအဖြစ်သာ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z_0</math> သည် ကိန်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\overline{z_0}</math> သည်လည်း ကိန်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ရမည်။<ref name="Earl2024" /> === အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း နှင့် ပြည့်စုံမှု (Metric space and completeness) === ကိန်းထွေးများအားလုံး ပါဝင်သော ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (Metric space) တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့အကြားရှိ သင်္ချာဆိုင်ရာ အကွာအဝေး (Distance) ကို ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုးကို အသုံးပြု၍ <math>d(x, y) = |x - y|</math> ဟု တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref name="Rudin1976"/> ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း (Complete metric space) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကိန်းထွေးများပါဝင်သော မည်သည့် [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) မဆို ကိန်းထွေးတစ်ခုဖြစ်သည့် စုဆုံမှတ် (Limit) တစ်ခုဆီသို့ အောင်မြင်စွာ စုဆုံသည် (Converge) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်း၌ မည်သည့်ဟာကွက်မျှ မရှိကြောင်းကို ဤအချက်က ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Rudin1976"/> === တိုးချဲ့ထားသော ကိန်းထွေးပြင်ညီ နှင့် ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Extended complex plane and complex analysis) === [[File:Riemann sphere1.svg|thumb|right|upright=0.9|ကိန်းထွေးပြင်ညီကို ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင် အပေါ်သို့ ရပ်လုံးကြွပုံဖော်ပရိုဂျက်ရှင်း ဖြင့် ထင်ဟပ်ဖော်ပြခြင်း။]] သင်္ချာပညာရှင်များသည် <math>\mathbb{C}</math> သို့ အနန္တရှိ အမှတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် <math>\infty</math> ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{C}_\infty</math> ဟုခေါ်သော '''တိုးချဲ့ထားသော ကိန်းထွေးပြင်ညီ''' (Extended complex plane) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ၎င်းသည် <math>\mathbb{C}</math> ကို အလက်ဇန်ဒရော့ဗ် အမှတ်တစ်မှတ် ကျစ်လျစ်ပြုခြင်း (Alexandroff one-point compactification) ဖြစ်သည်။<ref name="nLab" /> ၎င်းကို ရပ်လုံးကြွပုံဖော်ပရိုဂျက်ရှင်း (Stereographic projection) မှတစ်ဆင့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]သုံးခုရှိသော ယူနစ်စက်လုံးမျက်နှာပြင် တစ်ခုပေါ်သို့ [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု]] (Bijective mapping) ဖြင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ယင်းကို '''ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင်''' (Riemann sphere) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤရပ်ဝန်းတွင် မျဉ်းများနှင့် စက်ဝိုင်းများကြား ကွဲပြားမှု ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ မျဉ်းများကို အနန္တကို ဖြတ်သန်းသွားသော စက်ဝိုင်းများအဖြစ် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Earl2024" /> ကိန်းထွေးအလိုက် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] ကို တိကျစွာ လေ့လာခြင်းသည် သင်္ချာပညာရပ်၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အဆိုပါ ဖန်ရှင်များကို ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ (Holomorphic functions) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ထိုပညာရပ်ကို '''ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ''' (Complex analysis) ဟု လူသိများသည်။ ကိန်းထွေးအလိုက် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုသည် ကိန်းစစ်အလိုက် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုထက် များစွာပို၍ တင်းကျပ်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များတွင် ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိနေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့ကို အနန္တအကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်ခြင်းနှင့် တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း ဖြင့် သဘာဝကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Earl2024" /> == ကိုးကားချက်များ (References) == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] 87tep1q41ocz4mz1lpl2fjp1k9vb8de 1049224 1049114 2026-08-18T08:30:30Z Mkant00 135890 added algebraic/topological facts 1049224 wikitext text/x-wiki {{redirect|ကွန်ပလက်စ်ကိန်း|ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကိန်းများအကြောင်း|ကိန်း}} {{Short description|ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်း ပါဝင်သော ကိန်း}} [[File:A plus bi.svg|thumb|upright=1.15|right|ကိန်းထွေး (Complex number) <math>z</math> ကို အာဂန် ပုံကြမ်းဟု ခေါ်ဆိုသော ပုံကြမ်းပေါ်ရှိ အပြာရောင် တည်နေရာ [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] သို့မဟုတ် အနီရောင် အမှတ်တစ်မှတ်အဖြစ် ကိန်းစုံတွဲ <math>(a, b)</math> ဖြင့် မြင်သာအောင် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆိုပါပုံကြမ်းသည် ကိန်းထွေးပြင်ညီ (Complex plane) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ <math>Re</math> သည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုး ဖြစ်သည်။ <math>Im</math> သည် ကိန်းယောင်ဝင်ရိုး ဖြစ်သည်။ <math>i</math> သည် ကိန်းယောင်ယူနစ် (Imaginary unit) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် <math>i^2 = -1</math> ဟူသော ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''ကိန်းထွေး''' (Complex number) ဆိုသည်မှာ ကိန်းစနစ် (Number systems) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်တစ်ခု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် ကိန်းစစ် (Real number) များကို <math>i</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော သီးခြားအစုဝင်တစ်ခုဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ <math>i</math> ကို ကိန်းယောင်ယူနစ် (Imaginary unit) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် <math>i^2= -1</math> ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။ အထက်ပါညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသော ကိန်းစစ် မရှိသည့်အတွက် ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) က <math>i</math> ကို [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်]] (Imaginary number) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ မည်သည့် ကိန်းထွေးကိုမဆို <math>a + bi</math> ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ <math>a</math> ကို ကိန်းစစ်ပိုင်း (Real part) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>b</math> ကို ကိန်းယောင်ပိုင်း (Imaginary part) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းထွေးများ၏ [[အစု|အစု]]ကို <math>\mathbb{C}</math> သို့မဟုတ် '''C''' သင်္ကေတ တစ်ခုခုဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဝေါဟာရအရ ကိန်းယောင်ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း ၎င်းတို့သည် စိတ်ကူးယဉ်သက်သက် မဟုတ်ဘဲ သင်္ချာရှုထောင့်အရ ကိန်းစစ်များနည်းတူ တကယ့်တည်ရှိမှုများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အလွန်သေးငယ်သော စကေးရှိ သဘာဝတရား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရူပဗေဒနည်းကျ ရှင်းလင်းရာတွင် ကိန်းထွေးများသည် ကိန်းစစ်များကဲ့သို့ပင် သဘာဝတရားနှင့် ထူးခြားစွာ တစ်သားတည်းကျနေပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကြီးကို သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Penrose |first=Roger |author-link=Roger Penrose |title=The Emperor's New Mind: Concerning Computers, Minds, and the Laws of Physics |url=https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr |publisher=Oxford University Press |year=1989 |page=[https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr/page/87 87] |isbn=978-0-19-851973-7}}</ref><ref>{{cite book |last=Stewart |first=Ian |author-link=Ian Stewart (mathematician) |title=Professor Stewart's Incredible Numbers |publisher=Basic Books |year=2015 |isbn=978-0-465-04271-5}}</ref> ကိန်းထွေးများသည် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (Polynomial equations) အားလုံးအတွက် အဖြေများကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ကိန်းစစ်နယ်ပယ်တွင် အဖြေမရှိသော ညီမျှခြင်းများအတွက်ပင် အဖြေရှာပေးနိုင်သည်။ သင်္ချာပညာ အဆင့်မြင့်လာသည်နှင့်အမျှ ကိန်းစစ်များဖြင့်သာ မလုံလောက်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ သာဓကပြရသော် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း <math>x^2-1=0</math> ကို ဖြေရှင်းပါက ၁ နှင့် -၁ ဟူ၍ ကိန်းစစ်အဖြေ နှစ်ခုရှိသော်လည်း၊ <math>x^2+1=0</math> တွင်မူ ကိန်းစစ်အဖြေ တစ်ခုမျှမရှိပေ။ အကြောင်းမှာ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက အနည်းဆုံး သုညဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို တစ်ထပ်ပေါင်းပါက သုညနှင့် မည်သို့မျှ ညီမည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးကို ကျော်လွှားရန် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက -၁ ရရှိသည့် <math>i</math> ကို တီထွင်ခဲ့ရသည်။ <math>-i</math> သည်လည်း -၁ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ကိန်းထွေးများ၏ လိုအပ်ချက်သည် တတိယထပ် ညီမျှခြင်းများကို ကာဒါနို (Cardano) ၏ နည်းလမ်းဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ အဖြေရှာရာမှ အဓိကပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Earl2024">{{cite web |last=Earl |first=Richard |title=Introduction to Complex Numbers |url=https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex.pdf |publisher=Mathematical Institute, University of Oxford |year=2024 |access-date=2024-01-15}}</ref> ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရလျှင် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Algebra) အရ ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး မြှောက်ဖော်ကိန်းများ ပါဝင်သော ကိန်းသေမဟုတ်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းတိုင်းတွင် ကိန်းထွေးအဖြေတစ်ခု အမြဲတမ်းရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ကိန်းထွေးများကို ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့ကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (Associative property)၊ ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (Commutative property) နှင့် ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (Distributive laws) တို့အပြင် <math>i^2=-1</math> ဟူသော စည်းမျဉ်းကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ်ထားသည်။ သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေးတိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိပြီး ၎င်းသည် သုညမှလွဲ၍ အခြားကိန်းထွေးများဖြင့် စားခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ကိန်းထွေးများသည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး ကိန်းစစ်များသည် ၎င်း၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (Subfield) ဖြစ်လာသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် <math>a + bi = a + ib</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မည်သည့်ပုံစံဖြင့် ရေးသားမည်ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အစဉ်အလာအပေါ် မူတည်သည်။ ကိန်းထွေးများသည် <math>\{1,i\}</math> ကို စံအခြေအစု (Standard basis) အဖြစ် အသုံးပြုထားသော [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]နှစ်ခုရှိသည့် ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Real vector space) တစ်ခုကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤစံအခြေအစုသည် ကိန်းထွေးများကို ကာတီးရှန်း ပြင်ညီတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး ၎င်းကို ''ကိန်းထွေးပြင်ညီ'' သို့မဟုတ် ''အာဂန် ပုံကြမ်း'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းက ကိန်းထွေးများနှင့် ၎င်းတို့၏ တွက်ချက်မှုများကို ဂျီဩမေတြီနည်းကျ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းခွင့် ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းစစ်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (Real line) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ယင်းကို ကိန်းထွေးပြင်ညီ၏ အလျားလိုက်ဝင်ရိုးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ အလားတူပင် <math>i</math> ၏ ကိန်းစစ် ဆတိုးကိန်းများသည် ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းထွေးတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ဝင်ရိုးစွန်း ကိုဩဒိနိတ် (Polar coordinates) ဖြင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ယင်းတွင် အချင်းဝက်ကို ကိန်းထွေး၏ ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အပေါင်းကိန်းစစ်ဝင်ရိုးမှ တိုင်းတာသော ထောင့်ကို ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် (Argument) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းထွေးများသည် ကြွယ်ဝသော တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်ဖြစ်သော ဖီးလ်ဒ် တစ်ခု၊ ကိန်းစစ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (Commutative algebra) တစ်ခုနှင့် အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ဗက်တာရပ်ဝန်း (Euclidean vector space) တစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (Definition and basic operations) == [[File:Complex_numbers_intheplane.svg|right|thumb|ကိန်းထွေးပြင်ညီတွင် ဖော်ပြထားသော အမျိုးမျိုးသော ကိန်းထွေးများ။]] [[File:Complex number illustration.svg|thumb|right|ကိန်းထွေးတစ်ခုကို ကိန်းထွေးပြင်ညီကို ပြသသည့် အာဂန်ပုံကြမ်းဖြင့် ပြနိုင်သည်။]] ကိန်းထွေး (Complex number) ကို ကိန်းစစ်များ (Real numbers) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ]] (Ordered pair) <math>(a, b)</math> တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ မတူညီလျှင် <math>(a, b)</math> နှင့် <math>(b, a)</math> တို့ကို မတူညီသော အရာများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းထွေး <math>x = (a, b)</math> နှင့် <math>y = (c, d)</math> တို့၏ ညီမျှခြင်းတွင် <math>a = c</math> နှင့် <math>b = d</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>x = y</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းထွေးများ၏ အပေါင်း တွက်ချက်မှုကို <math>x + y = (a + c, b + d)</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုကို <math>xy = (ac - bd, ad + bc)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။<ref name="Rudin1976">{{cite book |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |year=1976 |isbn=978-0070856134 |pages=12-14}}</ref> ထိုအပေါင်းတွက်ချက်မှုနှင့် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုတို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များအရ ကိန်းထွေးများအားလုံးပါဝင်သော [[အစု|အစု]]သည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ဤဖီးလ်ဒ်တွင် <math>(0, 0)</math> သည် သုည၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပြီး <math>(1, 0)</math> သည် တစ်၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့အတွက်မဆို <math>(a, 0) + (b, 0) = (a + b, 0)</math> နှင့် <math>(a, 0)(b, 0) = (ab, 0)</math> ဟူသော ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>(a, 0)</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းထွေးများသည် ပုံမှန်ကိန်းစစ်များနှင့် ထပ်တူညီသော ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပိုင်ဆိုင်ကြရာ <math>(a, 0)</math> အား <math>a</math> နှင့် အတူတူဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ကိန်းစစ်စနစ်သည် ကိန်းထွေးစနစ်၏ ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း (Subfield) တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။<ref name="Rudin1976"/> အနုတ်တစ်၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဟူသော နားလည်ရန်ခက်ခဲသည့် သဘောတရားကို အသုံးမပြုဘဲ ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> ကို <math>i = (0, 1)</math> ဟူသော အစီအစဉ်ကျအတွဲအဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အထက်ပါ မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>i^2 = -1</math> ဖြစ်ကြောင်းကို <math>i^2 = (0, 1)(0, 1) = (0\cdot 0 - 1\cdot 1, 0\cdot 1 + 1\cdot 0) = (-1, 0) = -1</math> ဟု ပုံစံတကျ သက်သေပြနိုင်သည်။ ဂျီဩမေတြီအရ ဤအစီအစဉ်ကျအတွဲများကို စံကိုဩဒိနိတ်များပါရှိသော ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီတစ်ခုရှိ အမှတ်တစ်မှတ်၏ ကိုဩဒိနိတ်များအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုပြင်ညီကို ''ကိန်းထွေးပြင်ညီ'' သို့မဟုတ် ''အာဂန် ပုံကြမ်း'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite book |last=Pedoe |first=Dan |author-link=Daniel Pedoe |title=Geometry: A comprehensive course |url=https://archive.org/details/geometrycomprehe0000pedo |publisher=Dover |year=1988 |isbn=978-0-486-65812-4}}</ref> စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အပြင် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{C}</math> ကို အခြားသော အက္ခရာသင်္ချာ နည်းလမ်းပေါင်းများစွာဖြင့် ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်သည်။<ref name="nLab">{{cite web |author=nLab authors |title=Complex Numbers |url=https://ncatlab.org/nlab/show/complex+number |website=nLab |access-date=2024-01-15}}</ref> ၎င်းသည် ပိုလီနိုမီရယ် စားလဒ်[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (Quotient ring) <math>\mathbb{R}[x]/(x^2 + 1)</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သည်]] (Isomorphic)။ ဤတွင် ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> သည် ပိုလီနိုမီရယ် <math>x</math> ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (Equivalence class) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\begin{pmatrix} a & b \\ -b & a \end{pmatrix}</math> ပုံစံရှိ <math>2 \times 2</math> ကိန်းစစ် ကိန်းအုံများ၏ အက္ခရာသင်္ချာပိုင်းအဖြစ်လည်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထိုတည်ဆောက်ပုံတွင် ကိန်းအုံပေါင်းခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့သည် ကိန်းထွေး ဂဏန်းသင်္ချာကို ထင်ဟပ်စေသည်။ === အပေါင်းနှင့် အနုတ် (Addition and subtraction) === ကိန်းထွေးနှစ်ခုဖြစ်သော <math>a =x+yi</math> နှင့် <math>b =u+vi</math> တို့ကို ပေါင်းရာတွင် ၎င်းတို့၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းများနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်းများကို သီးခြားစီ ပေါင်းရသည်။ ကိန်းထွေးနှစ်ခု၏ ပေါင်းခြင်းကို [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] ပေါင်းခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ သရုပ်ဖော်နိုင်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display=block>a + b =(x+yi) + (u+vi) = (x+u) + (y+v)i.</math> အလားတူပင် နုတ်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်နိုင်သည်။ <math display=block>a - b =(x+yi) - (u+vi) = (x-u) + (y-v)i.</math> ဤစနစ်တွင် အပေါင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်မှာ <math>0=0+0i</math> ဖြစ်ပြီး၊ ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်မှာ <math>-z=(-x)+(-y)i</math> ဖြစ်သည်။ === မြှောက်ခြင်း (Multiplication) === ကိန်းထွေးနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။ <math display=block>(a+bi) \cdot (c+di) = ac - bd + (ad+bc)i.</math> ဥပမာအားဖြင့် <math>(2-i)(3+4i) = 2 \cdot 3 - ((-1) \cdot 4) + (2 \cdot 4 + (-1) \cdot 3)i = 10 +5i.</math> ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဤအချက်တွင် <math>i^2 = i \cdot i = -1</math> ဟူသော အခြေခံပုံသေနည်းသည် သီးသန့်အခြေအနေတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်နေသည်။ ဤစနစ်အတွက် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်မှာ <math>1=1+0i</math> ဖြစ်သည်။ === ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်၊ ပကတိတန်ဖိုး၊ ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် နှင့် စားခြင်း (Complex conjugate, absolute value, argument and division) === [[File:Complex conjugate picture.svg|right|thumb|upright=0.8|ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်းရှိ <math>z</math> နှင့် ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ် <math>\bar{z}</math> တို့၏ ဂျီဩမေတြီ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု။]] ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> ၏ ''ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်'' (Complex conjugate) ကို <math>\bar{z} = x-yi</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm |edition=2nd |publisher=Addison-Wesley |year=1981 |pages=[https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm/page/15 15]–16 |isbn=978-0-201-00288-1}}</ref> ဂျီဩမေတြီအရ <math>\bar{z}</math> သည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုးကို အခြေပြု၍ <math>z</math> ၏ အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (Reflection) ဖြစ်သည်။ ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် [[အင်ဗော်လူးရှင်း|အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို နှစ်ကြိမ်ပြုလုပ်ပါက မူလကိန်းထွေးကို ပြန်လည်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို <math>\overline{\overline{z}}=z</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာများအပေါ်သို့ ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (Distributive property) သက်ရောက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\overline{z \pm w} = \overline{z} \pm \overline{w}</math>၊ <math>\overline{zw} = \overline{z}\overline{w}</math> နှင့် <math>\overline{(z/w)} = \overline{z}/\overline{w}</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Earl2024" /> သင်္ချာရှုထောင့်အရ ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် <math>\mathbb{C}</math> ၏ အသေးအဖွဲမဟုတ်သော အဆက်မပြတ် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် ကိန်းစစ်များကို မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (Invariant) အဖြစ် ကျန်ရှိစေသည်။<ref name="nLab" /> ကွန်ဂျူဂိတ်သည် ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းယောင်ပိုင်းများကို ထုတ်ယူရန်အတွက် အက္ခရာသင်္ချာနည်းလမ်း တစ်ခုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display="block">\operatorname{Re}(z) = \frac{z + \bar{z}}{2}, \quad \operatorname{Im}(z) = \frac{z - \bar{z}}{2i}</math> မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ် <math display=block>z \cdot \overline z = (x+iy)(x-iy) = x^2 + y^2</math> သည် အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>z</math> ၏ ''ပကတိတန်ဖိုး''၊ တစ်နည်းအားဖြင့် မော်ဂျူးလပ်စ် သို့မဟုတ် ပမာဏကို <math>|z|</math> ဟု သင်္ကေတပြု၍ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (Square root) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရန် ခွင့်ပြုပေးသည်။ <math display="block">|z|=\sqrt{x^2+y^2}.</math> ယင်းသည် <math>z\bar{z} = |z|^2</math> ဟူသော အခြေခံ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref name="nLab" /> ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် (Pythagorean theorem) အရ <math>|z|</math> သည် မူလနေရာ (Origin) မှ ကိန်းထွေး <math>z</math> ကို ကိုယ်စားပြုသော အမှတ်အထိ အကွာအဝေး ဖြစ်သည်။ ပကတိတန်ဖိုးသည် အမြဲတစေ အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>|zw| = |z||w|</math> ဟူသော မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိကို ပြည့်စုံစေသည်။ ထို့ပြင် အောက်ပါအတိုင်း တြိဂံ မညီမျှခြင်း (Triangle inequality) ကိုလည်း ရေးသားနိုင်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block>||z|-|w||\le|z+w|\le |z| + |w|</math> ယင်းအပြင် <math>\operatorname{Re}(z)\le |z|</math> နှင့် <math>\operatorname{Im}(z) \le |z|</math> အချက်များလည်း မှန်ကန်သည်။ ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်းရှိ မည်သည့် ကိန်းထွေးနှစ်ခု <math>z</math> နှင့် <math>w</math> အကြား အကွာအဝေးကိုမဆို <math>|z - w|</math> ဖြင့် ဖော်ပြပေးသည်။ တြိဂံ မညီမျှခြင်းများအပြင် <math>z = 0</math> မဟုတ်လျှင် <math>|z| > 0</math> ဖြစ်ပြီး <math>|zw| = |z||w|</math> ဟူသော ဂုဏ်သတ္တိများလည်း အမြဲမှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် <math>a_1, \dots, a_n</math> နှင့် <math>b_1, \dots, b_n</math> တို့သည် ကိန်းထွေးများဖြစ်ပါက ၎င်းတို့သည် ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း (Schwarz inequality) ကို ပြည့်စုံစေသည်။<ref name="Rudin1976"/> <math display=block>\left| \sum_{j=1}^n a_j \bar{b}_j \right|^2 \le \sum_{j=1}^n |a_j|^2 \sum_{j=1}^n |b_j|^2</math> ကွန်ဂျူဂိတ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အလိုရှိရာ ကိန်းထွေး <math>w = u + vi</math> ကို သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေး <math>z = x + yi</math> ဖြင့် စားခြင်းအား တွက်ချက်နိုင်သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ပိုင်းဝေနှင့် ပိုင်းခြေ နှစ်ခုစလုံးကို ပိုင်းခြေ၏ ကွန်ဂျူဂိတ်ဖြင့် မြှောက်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block> \frac{w}{z} = \frac{w\bar{z}}{z\bar{z}} = \frac{w\bar{z}}{|z|^2} = \frac{(u + vi)(x - iy)}{x^2 + y^2} = \frac{ux + vy}{x^2 + y^2} + \frac{vx - uy}{x^2 + y^2}i. </math> အကယ်၍ သုညမဟုတ်သော ကိန်းထွေး <math>z = x+yi</math> အတွက် ပိုင်းခြေစစ်စစ် <math>1/z</math> ကို ရှာဖွေလိုပါက အထက်ပါနည်းအတိုင်း <math>\frac{1}{z} = \frac{x}{x^2+y^2} +\frac{-y}{x^2+y^2} i</math> အဖြစ် လွယ်ကူစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ <math>z</math> ၏ ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် သို့မဟုတ် အခြေပြထောင့် <math>\varphi</math> (Argument or phase) သည် အပေါင်းကိန်းစစ်ဝင်ရိုးနှင့် အချင်းဝက် ဗက်တာကြားရှိ ထောင့်ဖြစ်ပြီး <math>\arg z</math> ဟု ရေးသားသည်။ ၎င်းကို <math>\cos \varphi = \frac{x}{|z|}</math> နှင့် <math>\sin \varphi = \frac{y}{|z|}</math> တို့ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Earl2024" /> === ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံ နှင့် အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Polar form and Euler's Formula) === ပကတိတန်ဖိုး <math>r = |z|</math> နှင့် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် <math>\varphi</math> ရှိသော မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>z</math> အတွက်မဆို အောက်ပါညီမျှခြင်းသည် မှန်ကန်သည်။ <math display=block>z=r(\cos\varphi +i\sin\varphi)</math> ဤထပ်တူညီမှုကို <math>z</math> ၏ ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံအဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်။ <math>e^x</math>၊ <math>\cos x</math> နှင့် <math>\sin x</math> တို့၏ တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း (Taylor series) ကို ကိန်းထွေး နယ်ပယ်သို့ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် '''အွိုင်လာ ပုံသေနည်း''' (Euler's formula) ဟု လူသိများသော အခြေခံ ထပ်တူညီမှုကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block>e^{i\varphi} = \cos \varphi + i \sin \varphi</math> ရလဒ်အနေဖြင့် ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ဝင်ရိုးစွန်းပုံစံကို ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်]] (Complex exponential function) အသုံးပြု၍ အများဆုံးနှင့် အသေသပ်ဆုံး ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math display=block>z = r e^{i\varphi}</math> ကိန်းထွေးနှစ်ခုကို ဝင်ရိုးစွန်းပုံစံဖြင့် ပေးထားပါက ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ်နှင့် စားလဒ်ကို အလွန်ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ တွက်ချက်ရာတွင် ပကတိတန်ဖိုးများကို မြှောက်ရမည် သို့မဟုတ် စားရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့်များကို ပေါင်းရမည် သို့မဟုတ် နုတ်ရမည် ဖြစ်သည်။ <math display=block>z_1 z_2 = r_1 r_2 e^{i(\varphi_1 + \varphi_2)}</math> <math>e^{i\varphi}</math> အဖြစ် ဖော်ပြသော မော်ဂျူးလပ်စ် <math>1</math> ရှိသည့် ကိန်းထွေးများကို ယူနီမော်ဂျူလာ (unimodular) ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းတို့သည် စက်ဝိုင်းအုပ်စု (circle group) <math>S^1</math> ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ၎င်းကို <math>\mathbb{T}</math> အဖြစ်လည်း ရေးသားဖော်ပြသည်။ <math>\mathbb{C}^\times = \mathbb{C} \setminus \{0\}</math> ဖြစ်သော မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အုပ်စုရှိ သုညမဟုတ်သော မြှောက်ခြင်းသည် ဂျီဩမေတြီသဘောတရားအရ အရွယ်ပြောင်းခြင်း နှင့် လှည့်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အုပ်စုသည် <math>\mathbb{C}^\times \cong S^1 \times \mathbb{R}_{>0}</math> ဟူသော တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်အဖြစ် ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>S^1</math> သည် လှည့်ခြင်းများကို ကိုယ်စားပြုပြီး ထိုလှည့်ခြင်းများကို ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် <math>\varphi</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ပြင် အပေါင်း ကိန်းစစ်များ <math>\mathbb{R}_{>0}</math> သည် တစ်ပြေးညီ အရွယ်ပြောင်းခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး ၎င်းသည် ပမာဏများကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ === ထပ်ကိန်းများ နှင့် ကိန်းရင်းများ (Powers and roots) === ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်း (n-th power) ကို ဒေ မွာဗ်၏ ပုံသေနည်း (de Moivre's formula) ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်နိုင်သည်။ ယင်းပုံသေနည်းကို မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>\varphi</math> နှင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်]] <math>n</math> အတွက်မဆို အွိုင်လာ ပုံသေနည်းမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်ရယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Earl2024" /> <math display=block> z^{n} = (r(\cos \varphi + i\sin \varphi ))^n = r^n \, (\cos n\varphi + i \sin n \varphi).</math> ကိန်းထွေး <math>z</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ကိန်းရင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။ <math display=block>z^{1/n} = \sqrt[n]r \left( \cos \left(\frac{\varphi+2k\pi}{n}\right) + i \sin \left(\frac{\varphi+2k\pi}{n}\right)\right)</math> ဤတွင် <math>0 \le k \le n - 1</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z^n = 1</math> ညီမျှခြင်းတွင် ယူနစ်ရင်းများ (Roots of unity) ဟု လူသိများသော မတူညီသည့် အဖြေ <math>n</math> ခု ရှိသည်။ အာဂန် ပုံကြမ်းတွင် အဆိုပါ ကိန်းရင်းများသည် ယူနစ်စက်ဝိုင်းအတွင်း ဆွဲသားထားသော မှန်ကန်သည့် အနား <math>n</math> ခုပါ ဗဟုဂံ (Polygon) တစ်ခု၏ ထိပ်စွန်းမှတ်များ (Vertices) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။<ref name="Earl2024" /> <math>\mathbb{C}^\times</math> ၏ အဆုံးရှိ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် ယူနစ်ရင်း (root of unity) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{C}^\times</math> သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်ဖြစ်သောကြောင့်]] အဆုံးရှိ အုပ်စုပိုင်း (finite subgroup) တိုင်းသည် ဆိုက်ကလစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စုပိုင်းကို အကြီးဆုံး အစဉ် <math>n \in \mathbb{N}</math> ရှိသော အစုဝင်တစ်ခုမှ ထုတ်လုပ်ပေးပြီး <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ရင်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ :<math>\left\{ e^{2\pi i \frac{k}{n}} \mid k \in \{0, 1, \dots, n-1\} \right\}</math> ဤအစုဝင်များအားလုံးသည် ယူနစ်စက်ဝိုင်း (unit circle) <math>S^1</math> ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အဆုံးရှိ အုပ်စုပိုင်းများအားလုံး၏ ပေါင်းစပ်စုသည် <math>\mathbb{C}^\times</math> ၏ အလိမ် အုပ်စုပိုင်း (torsion subgroup) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စားလဒ်အုပ်စု <math>\mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သည်။ ထိုစားလဒ်အုပ်စုသည် ယူနစ်ရင်းများအားလုံး ပါဝင်သော အုပ်စု <math>\mu_\infty</math> ဖြစ်သည်။ ဤ အလိမ် အုပ်စုပိုင်းသည် ၎င်း၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပြည့်စုံစေခြင်းဖြစ်သော စက်ဝိုင်းအုပ်စု <math>S^1</math> တွင် သိပ်သည်းသည် (dense)။ <math>S^1</math> သည် 1-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{R}/\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သည်။ === အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental theorem of algebra) === အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် အရ မည်သည့် ကိန်းထွေးများ <math>a_0, \dots, a_n</math> အတွက်မဆို <math>a_n \neq 0</math> နှင့် ပိုလီနိုမီရယ်၏ ဒီဂရီ သည် <math>n \ge 1</math> ဖြစ်ပါက <math display=block>a_n z^n + \dotsb + a_1 z + a_0 = 0</math> ညီမျှခြင်းတွင် <math>\mathbb{C}</math> အတွင်း တိကျစွာ ကိန်းရင်း <math>n</math> ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဤနေရာတွင် ထပ်တူညီသော ကိန်းရင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းရေတွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် <math>\mathbb{C}</math> ကို အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်ဖြစ်သော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (Algebraically closed field) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းရင်း သီအိုရမ်အရ ပိုလီနိုမီရယ်တွင် တိကျစွာ ကိန်းစစ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများသာ ပါဝင်ပါက မည်သည့် ကိန်းထွေး ကိန်းရင်းများမဆို ကွန်ဂျူဂိတ် စုံတွဲများအဖြစ်သာ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z_0</math> သည် ကိန်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\overline{z_0}</math> သည်လည်း ကိန်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ရမည်။<ref name="Earl2024" /> === အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း နှင့် ပြည့်စုံမှု (Metric space and completeness) === ကိန်းထွေးများအားလုံး ပါဝင်သော ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (Metric space) တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ မည်သည့် ကိန်းထွေး <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့အကြားရှိ သင်္ချာဆိုင်ရာ အကွာအဝေး (Distance) ကို ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုးကို အသုံးပြု၍ <math>d(x, y) = |x - y|</math> ဟု တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref name="Rudin1976"/> ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း (Complete metric space) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကိန်းထွေးများပါဝင်သော မည်သည့် [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) မဆို ကိန်းထွေးတစ်ခုဖြစ်သည့် စုဆုံမှတ် (Limit) တစ်ခုဆီသို့ အောင်မြင်စွာ စုဆုံသည် (Converge) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကိန်းထွေးပြင်ညီအတွင်း၌ မည်သည့်ဟာကွက်မျှ မရှိကြောင်းကို ဤအချက်က ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Rudin1976"/> === တိုးချဲ့ထားသော ကိန်းထွေးပြင်ညီ နှင့် ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Extended complex plane and complex analysis) === [[File:Riemann sphere1.svg|thumb|right|upright=0.9|ကိန်းထွေးပြင်ညီကို ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင် အပေါ်သို့ ရပ်လုံးကြွပုံဖော်ပရိုဂျက်ရှင်း ဖြင့် ထင်ဟပ်ဖော်ပြခြင်း။]] သင်္ချာပညာရှင်များသည် <math>\mathbb{C}</math> သို့ အနန္တရှိ အမှတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် <math>\infty</math> ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{C}_\infty</math> ဟုခေါ်သော '''တိုးချဲ့ထားသော ကိန်းထွေးပြင်ညီ''' (Extended complex plane) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ၎င်းသည် <math>\mathbb{C}</math> ကို အလက်ဇန်ဒရော့ဗ် အမှတ်တစ်မှတ် ကျစ်လျစ်ပြုခြင်း (Alexandroff one-point compactification) ဖြစ်သည်။<ref name="nLab" /> ၎င်းကို ရပ်လုံးကြွပုံဖော်ပရိုဂျက်ရှင်း (Stereographic projection) မှတစ်ဆင့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]သုံးခုရှိသော ယူနစ်စက်လုံးမျက်နှာပြင် တစ်ခုပေါ်သို့ [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု]] (Bijective mapping) ဖြင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ယင်းကို '''ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင်''' (Riemann sphere) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤရပ်ဝန်းတွင် မျဉ်းများနှင့် စက်ဝိုင်းများကြား ကွဲပြားမှု ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ မျဉ်းများကို အနန္တကို ဖြတ်သန်းသွားသော စက်ဝိုင်းများအဖြစ် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Earl2024" /> ကိန်းထွေးအလိုက် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] ကို တိကျစွာ လေ့လာခြင်းသည် သင်္ချာပညာရပ်၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အဆိုပါ ဖန်ရှင်များကို ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ (Holomorphic functions) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ထိုပညာရပ်ကို '''ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ''' (Complex analysis) ဟု လူသိများသည်။ ကိန်းထွေးအလိုက် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုသည် ကိန်းစစ်အလိုက် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုထက် များစွာပို၍ တင်းကျပ်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များတွင် ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိနေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့ကို အနန္တအကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်ခြင်းနှင့် တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း ဖြင့် သဘာဝကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Earl2024" /> == ကိုးကားချက်များ (References) == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] 2cam7brxb1gr442fw8fv5wqyx9pfjwe 0 14787 1049167 766893 2026-08-17T22:01:24Z Mkant00 135890 category adjustment 1049167 wikitext text/x-wiki [[File:Ptolemaeus.jpg|thumb|ရှေးဦးဘာရော့ ပန်းချီဆရာတစ်ယောက်ဆွဲထားသော တော်လမီ၏ ပုံ]] '''တော်လမီ'''သည် အီဂျစ်တိုင်းရင်းသား နက္ခတ်၊ [[သင်္ချာ]]နှင့် ပထဝီပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏အမည်ရင်းမှာ ကလောဒီး ယပ် တော်လမေးယပ်ဖြစ်၏။ သူနှင့်ဆိုင်ရာ မွေးသောနှစ်နှင့် သေဆုံးသောနှစ်ကို အတိအကျ မသိရချေ။ သို့သော် ခရစ် ၁၀၀ နှင့် ၁၇ဝ ပြည့်နှစ်အကြားတွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်း ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့မှီတင်းနေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် [[စကြဝဠာ]]၏ဗဟိုတွင် တည်ရှိ၍ [[နေ]]၊ လ၊ နက္ခတ် တာရာတို့သည် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်လျက် ရှိကြသည်ဟူသော အယူအဆကို တော်လမီသည် ဦးစွာကြံဆခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုအယူအဆသည် ဥရောပတိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း ၁၄၀၀ မျှပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီးနောက် ပိုလန်လူမျိုး နက္ခတ်ပညာရှင် [[ကော်ပါးနိကပ်စ်]]၏ တွေ့ရှိချက်ကြောင့် သူ၏အယူအဆ မှားယွင်းပုံကို သိရှိလာကြရသည်။ တော်လမီပြုစုခဲ့သော ကျမ်းတို့တွင် ''အဲလမာဂျက်''ခေါ် စကြဝဠာ တည်ဟန်ကျမ်းသည် အဓိကကျမ်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျမ်း၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော သူ၏ အယူအဆတို့ကို၎င်း၊ ကြယ်အမျိုးပေါင်း ၁၀၈၀ ကို၎င်း ဖော်ပြထားလေသည်။ ထိုကျမ်း၌ အရေးကြီးသောတွေ့ရှိချက်မှာ လ၏သွားရာလမ်းကြောင်း မမှန်ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ တော်လမီသည် ပထဝီပညာရှင်အနေဖြင့် ပို၍ထင်ရှားကျော်စောသည်။ သူသည် ‘ဂျီဩဂရာဖီကေ ဆင်တက္ကဆစ်’ ခေါ် ပထဝီသင်္ခေပကျမ်းကို အတွဲ ရှစ်တွဲမျှ ပြုစုခဲ့ရာ ထိုကျမ်းသည် ပထဝီပညာကို သိပ္ပံနည်းအရ တိကျစွာပြုစုသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်း၌ မြို့ရွာဒေသတို့ကို လတ္တီတွဒ်နှင့် လောင်ဂျီတွဒ်တို့ဖြင့် ပြထားသည်။ [[ကိုလံဘတ်|ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်]]၏ ခေတ်မတိုင်မီ ၁၅ ရာစုနှစ်အထိ ထိုကျမ်းကို ပညာရှင်တို့ စံတင်ခဲ့ကြရသည်။ ထိုကျမ်း၌ ရောင်စုံချယ်ထားသော မြေပုံများ ၂၆ ပုံခန့် ပါဝင်သည်။ ထိုမြေပုံတွင် ရှေးမြန်မာနိုင်ငံ၏ တည်နေဟန်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ [[File:Claudius Ptolemy- The World.jpg|thumb|200px|တော်လမီရေးဆွဲထားသည့် ကမ္ဘာပုံ]] သင်္ချာပညာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ကား တော်လမီသည် မျက်နှာပြင်ညီနှင့် စက်ဝိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တြိဂိုနိုမေတြီ ပညာကို စတင်၍ အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၀၀|၁၇၀}} [[Category:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ‎]] [[Category:ဂရိ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] af5jyqfy2kk4nrd5q0qs59mqrywfkss 0 16394 1049211 718077 2026-08-18T08:09:34Z Ziv 128154 ([[c:GR|GR]]) [[File:Cinchona.pubescens01.jpg]] → [[File:Starr 020501-0057 Cinchona pubescens.jpg]] → File replacement: changing the name of a duplicate file ([[c:c:GR]]) 1049211 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Starr 020501-0057 Cinchona pubescens.jpg | image_caption = ''Cinchona pubescens'' - flowers | display_parents = 2 | taxon = Cinchona | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] | type_species = ''Cinchona officinalis'' | type_species_authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = about 38 species; see text }} စင်ကိုးနားပင်သည် ရူဗီအာစီး မျိုးရင်းဝင် အပင် ဖြစ်သည်။ ကာဖီပင်နှင့် မျိုးရင်းတူသည်။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'စင်ကိုးနား အော့ဖီစင်နာလစ်' ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်၏ အခေါက်ကို ကွီနိုင်ခေါ် ငှက်ဖျားရောဂါဆေး ဖော်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ စင်ကိုးနားပင်သည် အမြဲစိမ်း ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရွက်သည် ချောမွှတ်၏။ အကိုင်းအခက် များ၌ ဆိုင်၍ ပေါက်တတ်ကြ၏။ အရွက်ပုံမှာ ဘဲဥဖျားသွယ်ပုံ ဖြစ်၏။ အပွင့်သည် မွှေးကြိုင်၍ အရောင်မှာ အဖြူ၊ ပန်းရောင် နှင့် ခရမ်းရောင် ရှိ၏။ စင်ကိုးနားပင်သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် မူလပေါက် သည်။ အများအားဖြင့် အန်းဒီးတောင် အရှေ့ဘက်စောင်း အမြင့် ပေပေါင်း ၃ဝဝဝ မှ ၉ဝဝဝ ကြားတွင် အခြားသစ်ပင်များနှင့် ရော၍ အလေ့ကျပေါက်သည်။ စင်ကိုးနားပင် မျိုးပေါင်း အမြောက်အမြား ရှိသည်။ စင်ကိုးနားပင်ကို ပထမဦးဆုံး ပီးရူးနိုင်ငံနှင့် အက်ကွောဒေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်သို့ စပိန်လူမျိုးများ မရောက်လာမီ အခါကပင် ထိုနယ်ရှိ တိုင်းရင်းသားများသည် စင်ကိုနားပင်ကို ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ခရစ် ၁၆၃၈ ခုနှစ် တွင် ပီးရူးဘုရင်ခံချုပ်ကတော် ကောင့်တက် စင်ကိုးနားသည် ထိုအပင်၏ အခေါက်ကို စားသုံးခြင်းအားဖြင့် ငှက်ဖျားရောဂါ ပျောက်ကင်းကြောင်း သိရလေသည်။ ကောင့်တက် စင်ကိုး နားကို အစွဲပြု၍ ထိုအပင်ကို စင်ကိုးနားပင်ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြ လေသည်။ ဘုရင်ခံချုပ်ကတော်သည် ထိုအပင်၏ တန်ဖိုးကို သိရှိသဖြင့် ထိုအပင်၏ အခေါက်များကို လိုက်လံ စုဆောင်း စေ၍ ငှက်ဖျားရောဂါ စွဲကပ်သူများအား ကုသစေသည်။ ဤသို့ဖြင့် စင်ကိုးနားသည် စပိန်နိုင်ငံသို့ ရောက်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအခေါက်ကို ဂျက်ဇူးအစ်ခေါ် ခရစ်ယန်ဘုန်းကြီး များက လိုက်လံဝေငှသဖြင့် ထိုဘုန်းတော်ကြီးများကို အစွဲပြု၍ ဂျက်ဇူးအစ်အခေါက်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် တစ်ခါတစ်ရံ ပီးရူးနိုင်ငံကို အစွဲပြု၍ မီရူးဗီယန်အခေါက်ဟူ၍ လည်း ခေါ်ဝေါ်တတ်ကြလေသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်အစသို့ ရောက် သောအခါ ထိုအခေါက်ကို အသုံးများလာ၍ လုံလောက်စွာပင် မရရှိကြတော့ပေ။ သဘာဝအလျောက် ပေါက်သော အပင်များ သည်လည်း မျိုးပြုတ်လုမတတ် ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် စင်ကိုးနားခေါက်ကို လုံလောက်စွာ ရရှိရေးအတွက် ထိုအပင်ကို စိုက်ပျိုးရန် အမျိုးမျိုး ကြိုးစားကြ၏။ ၁၉ ရာစုနှစ်အလယ်သို့ ရောက်သောအခါမှ စင်ကိုးနားပင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် ထမြောက်အောင်မြင်လေသည်။ ယခုအခါ စင်ကိုးနားပင်များကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:အပင်များ]] 6lc97ljlmjhzpeqqaepi434reawu3an 0 16890 1049196 1027470 2026-08-18T04:43:48Z Salai Rungtoi 22844 1049196 wikitext text/x-wiki ဤဆောင်းပါးသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ၏ တာဝန်သက်တမ်းနှင့် ရာထူးအပြောင်းအလဲများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ == ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ (၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ - လက်ရှိ) == {{Main|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse: collapse; text-align:center;" |+'''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" !စဉ် !ဝန်ကြီးဌာန !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !တာဝန်သက်တမ်း !မှတ်ချက် |- |၁။ |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၂။ |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၃။ |[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] | rowspan="2" |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၄။ |[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | |- style="background:#F9F9F9;" |၅။ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၆။ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၇။ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၈။ |[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၉။ |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၁၀။ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၁၁။ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၁၂။ |[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |<small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" |၁၃။ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၁၄။ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၁၅။ |[[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၁၆။ |[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၁၇။ |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၁၈။ |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၁၉။ |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |[[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၂၀။ |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၂၁။ |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၂၂။ |[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၂၃။ |စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၂၄။ |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၂၅။ |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၂၆။ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၂၇။ |[[အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၂၈။ |[[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၂၉။ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- |၂၀။ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |- style="background:#F9F9F9;" |၃၁။ |[[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} | |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse: collapse; text-align:center;" |+'''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" |စဉ် ! style="width:25%" |ဝန်ကြီးဌာန ! style="width:20%" |အမည် ! style="width:15%" |စတင်ရက် ! style="width:15%" |ပြီးဆုံးရက် ! style="width:20%" |တာဝန်သက်တမ်း |- |၁ | rowspan="2" |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |ဦးခင်လတ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂ |ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86827 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- style="background:#F9F9F9;" |၃ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးထင်ကျော်သူ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၄ | rowspan="2" |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအောင်မြိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၅ |ဦးထွန်းလူ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၆ | rowspan="2" |[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၇ |ဦးသက်ဝင်းအောင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- |၈ |[[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၉ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၀ | rowspan="2" |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၁ |[[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၁၄ | rowspan="2" |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၁၂ |ဦးဟန်ဝင်းအောင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- |၁၃ | rowspan="2" |[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၅ |ဦးသန့်စင်လွင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၁၆ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၇ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |စိုင်းထွန်းညို |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၁၈ |[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၉ | rowspan="2" |[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၀ |ဦးနေမျိုးလှိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၂၁ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၂ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ အေးထွန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၂၃ |[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါ်စန်းစန်းနွယ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၄ |[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးရဲတင့် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၂၅ |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[လင်းအောင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၆ | rowspan="3" |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="3" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၇ |ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- |၂၈ |ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၂၉ |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးသိုက်စိုး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၃၀ | rowspan="2" |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးခင်လတ်ကြီး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၃၁ |ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၃၂ | rowspan="2" |[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအေးကျော် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၃၃ |ဦးကျော်နိုင်ဝင်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- |၃၄ | rowspan="2" |စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |ဦးသွင်အောင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၃၅ |ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" |၃၆ | rowspan="3" |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] |[[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - |ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}} |- |၃၇ |ဦးရဲထွန်းဦး |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- |၃၈ |[[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးမောင်မောင်သန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၃၉ | rowspan="2" |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၄၀ |ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- |၄၁ |[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးညီညီ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၄၂ |[[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးစစ်နိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၄၃ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၄၄ | rowspan="2" |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ သန်းစိုး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" |၄၅ |ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |- |၄၆ | rowspan="2" |[[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအေးထွန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၄၇ |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |} == ဦးညိုစောအစိုးရ (၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆) == {{Main|ဦးညိုစောအစိုးရ}} နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ စာရင်း<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/73051|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/73082|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီး''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး |[[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | rowspan="11" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rowspan="10" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="10" |{{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | |- |၂ |အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန |[[ညိုစော|ဦးညိုစော]] |- |၃ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၁) |[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] |- |၄ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၂) |[[ကိုကိုလှိုင်|ဦးကိုကိုလှိုင်]] |- |၅ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃) |[[မောင်မောင်တင့်|ဦးမောင်မောင်တင့်]] |- |၆ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၄) |[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |- |၇ |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |- |၈ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်မောင်အေး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး]] |- |၉ |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] |- |၁၀ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] |- | rowspan="2" |၁၁ | rowspan="2" |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထွန်းထွန်းနောင်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|7|31|2026|1|27}} |- |[[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2026|1|27|2026|4|10}} |- |၁၂ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ရာပြည့်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်]] | rowspan="23" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rowspan="23" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="23" |{{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၁၃ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ရာပြည့်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်]] |- |၁၄ |[[ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင် |- |၁၅ |[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] |- |၁၆ |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] |- |၁၇ |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] |[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] |- |၁၈ |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |[[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] |- |၁၉ |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးလှမိုး |- |၂၀ |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |- |၂၁ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဉာဏ်ထွန်း |- |၂၂ |[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] |- |၂၃ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |[[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] |- |၂၄ |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] |- |၂၅ |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] |- |၂၆ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]] |- |၂၇ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] |- |၂၈ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] |- |၂၉ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] |- |၃၀ |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[Jeng Phang နော်တောင်]] |- |၃၁ |[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[Jeng Phang နော်တောင်]] |- |၃၂ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] |- |၃၃ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာ စိုးဝင်း]] |- |၃၄ |[[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး]] |[[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ ဒုတိယဝန်ကြီးများ ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' ! rowspan="2" |'''ဒုတိယဝန်ကြီး''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |ဝန်ကြီး |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁။ |[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] |ဦးခင်လတ် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rowspan="8" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in days|2025|7|31|2026|4|10}} |မရှိ။ |- |၂။ |[[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]] |၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|8|6|2026|4|10}} |ညိုစော |- |၃။ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃) |[[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2025|7|31|2026|4|10}} |[[မောင်မောင်တင့်|ဦးမောင်မောင်တင့်]] |- |၄။ | rowspan="3" |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအောင်ကျော်ထွန်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | rowspan="၃" |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |- |၅။ |ဦးအောင်မြိုင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၆။ |ဦးသက်ဝင်းအောင် |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|1|23|2026|4|10}} |- |၇။ |rowspan="2" |[[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် ကိုလေး]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး |- |၈။ |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|11|6|2026|4|10}} |- |၉။ |rowspan="2" |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[အောင်ကျော်ကျော်|ဗိုလ်ချုပ် အောင်ကျော်ကျော်]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|1|23}} |rowspan="2" |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် |- |၁၀။ |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | rowspan="19" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|1|23|2026|4|10}} |- |၁၁။ | rowspan="2" |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးနိုင်မင်းကျော် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဦးသန်းဆွေ |- |၁၂။ |[[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၁၃။ |rowspan="2" |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဒေါက်တာ ကံဇော် |- |၁၄။ |ဦးဟန်ဝင်းအောင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၁၅။ |[[ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးသန့်စင်လွင် |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|11|6|2026|4|10}} |ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင် |- |၁၆။ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် |ဗိုလ်ချုပ် ဖြိုးသန့် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် |- |၁၇။ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဇော်အေးမောင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် |- |၁၈။ |[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာ သီတာဦး |- |၁၉။ | rowspan="2" |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးရဲတင့် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဦးမောင်မောင်အုန်း |- |၂၀။ |[[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်း]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၂၁။ | rowspan="2" |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအေးထွန်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဦးတင်ဦးလွင် |- |၂၂။ |ဒေါ်နုမြဇံ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၂၃။ | rowspan="3" |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ အောင်ကြီး |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="3" |ဦးမင်းနောင် |- |၂၄။ |ဦးတင်ထွဋ် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၂၅။ |ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၂၆။ |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးသိုက်စိုး |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|11|6|2026|4|10}} |ဦးလှမိုး |- |၂၇။ |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးမင်းသူ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဦးခင်မောင်ရီ |- |၂၈။ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအေးကျော် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဦးဉာဏ်ထွန်း |- |၂၉။ |rowspan="2" |[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးသန့်စင်<br/>{{small|(ရပ်စဲခံရ)}} <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/77440|title=တာဝန်မှ ရပ်စဲခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2025|11|25}} |rowspan="2" |ဦးကိုကိုလွင် |- |၃၀။ | ဦးကျော်နိုင်ဝင်း | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | rowspan="15" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|12|10|2026|4|10}} |- |၃၁။ |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |ဦးသွင်အောင် |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|1|23|2026|4|10}} |ဒေါက်တာချာလီသန်း |- |၃၂။ |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဌေးလှိုင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဦးမြင့်ကြိုင် |- |၃၃။ |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဝင်းရှိန် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဦးအောင်ကျော်ဟိုး |- |၃၄။ | rowspan="2" |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဦးချစ်ဆွေ |- |၃၅။ |[[ကျော်ရွှေထွန်း|ဦးကျော်ရွှေထွန်း]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၃၆။ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော် |- |၃၇။ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ အေးထွန်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း |- |၃၈။ | rowspan="2" |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဇင်မင်းထက်|ဦးဇင်မင်းထက်]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |Jeng Phang နော်တောင် |- |၃၉။ |ဦးထိန်လင်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၄၀။ |[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |Jeng Phang နော်တောင် |- |၄၁။ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဦးမျိုးသန့် |- |၄၂။ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ သန်းစိုး |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာ စိုးဝင်း |- |၄၃။ | rowspan="2" |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |rowspan="2" |ဒေါက်တာ ချောချောစိန် |- |၄၄။ |ဦးနေမျိုးလှိုင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |} == မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ (​၁ ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) == {{Main|အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)}} နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဦးဆောင်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ စာရင်း === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {{တမ်းပလိတ်:တပ်မတော်အစိုးရ(၂၀၂၁)}} == ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ (မတ် ၂၀၁၈–ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁) == {{Main|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ}} {{တမ်းပလိတ်:ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ}} == ဦးထင်ကျော်အစိုးရ (၂၀၁၆-၂၀၁၈) == {{Main|ဦးထင်ကျော်အစိုးရ}} '''ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးစာရင်း''' <ref >{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးစာရင်း|url=http://www.president-office.gov.mm/zg/?q=cabinet/ministry-list/id-11030|accessdate=၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက်|archivedate=18 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170918172821/http://www.president-office.gov.mm/zg/?q=cabinet%2Fministry-list%2Fid-11030}}</ref> {{တမ်းပလိတ်:ဦးထင်ကျော်အစိုးရ}} == ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ (၂၀၁၁ - ၂၀၁၆) == {{Main|ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ}} နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]] ဦးဆောင်အစိုးရတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။ === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! ဝန်ကြီးဌာနများ !! ဝန်ကြီး ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း!! ဒုတိယဝန်ကြီး !! ဒု ဝန်ကြီး ၂ !! ဒု ဝန်ကြီး ၃ |- | rowspan="3" |[[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် [[လှမင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှမင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{Age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} | * ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ညွန့် * ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်သော် | | |- | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | ||ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အောင်သော်]] || ဗိုလ်ချုပ်မြင့်နွယ် || -မရှိ |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | | | |- | [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ||ဒေါက်တာသန်းအောင် | | | || ဒေါက်တာသိန်းသိန်းဌေး ||ဒေါက်တာဝင်းမြင့် ||-မရှိ |- | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဝင်းမြင့် | | | || ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း|| -မရှိ|| -မရှိ |- | [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဇေယျာအောင် | | | || ဦးအောင်ထူး || ဦးမြင့်ဇော် || -မရှိ |- | rowspan="3" |[[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] ''<small>(ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန (၂၀၁၁-၂၀၁၂)</small>'' |ဦးသိန်းထွန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ | |ဦးတင့်လွင် | | |- |ဦးမြတ်ဟိန်း |၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | | | | |- | ဦးဇေယျာအောင် | ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | || ဦးဝင်းသန်း|| ဦးသောင်းတင် || -မရှိ |- | [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးကျော်လွင် | | | || ဦးစိုးတင့်||ဒေါက်တာဝင်းမြင့် || -မရှိ |- | rowspan="3" |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သိန်းဌေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | || ဗိုလ်ချုပ်ဇော်ဝင်း|| ဗိုလ်ချုပ်သန်းထွဋ် || -မရှိ |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သက်နိုင်ဝင်း]] |၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | | | | | |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်ဆွေ]] | | | | | | |- |[[မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] <small>(၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ တွင် ဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းခဲ့။)</small> |ဗိုလ်ချုပ် [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သိန်းဌေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | | | | |- |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | || ဦးသန့်ကျော် || ဦး[[တင်ဦးလွင်]]|| -မရှိ |- |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာခင်စန်းရီ | | | || ဦးသန့်ရှင်း || ဒေါက်တာဇော်မင်းအောင် || -မရှိ |- |[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် | | | || ဦးဟန်စိန်|| ဦးဇင်ယော် || -မရှိ |- |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကို | | | || ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇံမြင့် || ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ကျော်ထွန်း|| -မရှိ |- |[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲထွဋ် | | | || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ |- |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဝင်းရှိန် | | | ||ဒေါက်တာမောင်မောင်သိမ်း || ဒေါက်တာလင်းအောင် || -မရှိ |- |[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအုန်းမြင့် | | | || ဦးခင်မောင်အေး|| ဒေါက်တာအောင်မြတ်ဦး|| ဦးတင်ငွေ |- |[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးမြင့်ကြူ | | | || ဒေါ်စန္ဒာခင် || ဦးသန်းဆွေ || -မရှိ |- |[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် | | | || ဦးချန်မောင်|| ဦးမြင့်သိန်း|| -မရှိ |- |[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမြင့်လှိုင် | | | || ဦးအုန်းသန်း|| ဦးခင်ဇော် || -မရှိ |- |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာမြတ်မြတ်အုံးခင် | | | || ဦးဘုန်းဆွေ || ဒေါ်စုစုလှိုင်|| -မရှိ |- |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကို | | | || ဦးဝင်းမြင့် || -မရှိ|| -မရှိ |- | [[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးကျော်ဆန်း | | | || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ |- | rowspan="3" |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |သူရ ဦး[[မြင့်မောင်|မြင့်မောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ | | | | |- |ဦး[[ဆန်းဆင့်၊ ဦး|ဆန်းဆင့်]] |၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၉ ဇွန် ၂၀၁၄ | | | | |- | ဦး[[စိုးဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိုးဝင်း]] | ၂၅ ဇွန် ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ |- | [[ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဝင်းထွန်း | | | || ဦးအေးမြင့်မောင် || ဒေါက်တာသက်သက်ဇင် || -မရှိ |- | [[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန]]||ဒေါက်တာမြင့်အောင် | | | || ဦးသန်းထွန်းအောင် || -မရှိ|| -မရှိ |- | [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာကိုကိုဦး | | | || ဦးဘရွှေ || ဒေါက်တာအောင်ကျော်မြတ် || -မရှိ |- | [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဌေးအောင် | | | || ဒေါက်တာတင်ရွှေ || ဒေါက်တာ စိုင်းကျော်အုန်း || -မရှိ |- | [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာကံဇော် | | | ||ဒေါ်လဲ့လဲ့သိန်း || -မရှိ || -မရှိ |- | [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမောင်မြင့် | | | || ဦးသိန်းအောင်|| ဦးမျိုးအောင်|| -မရှိ |- | [[အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်မောင်စိုး<ref name="နသရ အမမ ၃၃ / ၂၀၁၂">{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း|url=http://www.president-office.gov.mm/briefing-room/news/2012/09/07/id-1317|accessdate=8 Sept 2012}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> | | | || ဦးအောင်သန်းဦး|| -မရှိ || -မရှိ |- | [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးမြင့် | | | || ဦးထင်အောင် || -မရှိ|| -မရှိ |- | [[အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးတင့်ဆန်း | | | || ဦးသောင်းထိုက် || ဦးဇော်ဝင်း || -မရှိ |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၁ ) || ဦးသိန်းညွန့် | | | || ဦးကျော်ကျော်ဝင်း || -မရှိ || -မရှိ |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၂ ) || ဦးစိုးမောင် | | | || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၃ ) || ဦးစိုးသိန်း | | | || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၄ ) || ဦးအောင်မင်း | | | ||ဦးအောင်သိန်း || -မရှိ|| -မရှိ |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၅ ) || ဦးလှထွန်း | | | ||ဒေါက်တာစန်းလွင် || -မရှိ|| -မရှိ |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၆ ) || -မရှိ | | | || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ |} <ref>The Voice Weekly Journal Vol-8-No-35</ref> <ref>{{cite web |title=၂၈-၈-၂၀၁၂ ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ |url=http://myanmar.com/newspaper/kyaymon/Aug28.pdf |accessdate=1 September 2012 |archivedate=28 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110828201908/http://www.myanmar.com/newspaper/kyaymon/Aug28.pdf }}</ref> <ref>{{cite web|title=ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများစာရင်း|url=http://weeklyeleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=15320:2012-09-05-07-26-24&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112|accessdate=7 September 2012|archivedate=7 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120907082517/http://www.weeklyeleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=15320:2012-09-05-07-26-24&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112}}</ref> === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! ဝန်ကြီးဌာနများ !! ဒုတိယဝန်ကြီး ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း!! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- | rowspan="2" |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ညွန့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | rowspan="2" |ဗိုလ်ချုပ် လှမင်း |- | ဗိုလ်မှူးကြီး [[အောင်သော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၂၀၁၄ |- | [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || | | ||ဒေါက်တာသန်းအောင် |- | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဝင်းမြင့် |- | [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဇေယျာအောင် |- | [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] (ယခင် ''ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန'' ) | ဦးတင့်လွင် | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆|| * ဦးသိန်းထွန်း * ဦးမြတ်ဟိန်း * ဦးဇေယျာအောင် |- | [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးကျော်လွင် |- | rowspan="2" |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | || ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဌေး |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေ | | | |- |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |- |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒေါက်တာခင်စန်းရီ |- |[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် |- |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကို |- |[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးရဲထွဋ် |- |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဝင်းရှိန် |- |[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးအုန်းမြင့် |- |[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးအေးမြင့်ကြူ |- |[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် |- |[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးမြင့်လှိုင် |- |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒေါက်တာမြတ်မြတ်အုံးခင် |- |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကို |- | [[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးကျော်ဆန်း |- | [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးစိုးဝင်း |- | [[ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဝင်းထွန်း |- | [[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒေါက်တာမြင့်အောင် |- | [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒေါက်တာကိုကိုဦး |- | [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးဌေးအောင် |- | [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဒေါက်တာကံဇော် |- | [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးမောင်မြင့် |- | [[အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးခင်မောင်စိုး<ref name="နသရ အမမ ၃၃ / ၂၀၁၂" /> |- | [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးအေးမြင့် |- | [[အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]]|| | | || ဦးတင့်ဆန်း |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၁ ) || | | || ဦးသိန်းညွန့် |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၂ ) || | | || ဦးစိုးမောင် |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၃ ) || | | || ဦးစိုးသိန်း |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၄ ) || | | || ဦးအောင်မင်း |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၅ ) || | | || ဦးလှထွန်း |- | [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၆ ) || | | || -မရှိ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * ==ကိုးကား== {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] mtgj9cpsl104uuhhhsamwcvp0fgdlbe 0 18303 1049162 870962 2026-08-17T21:59:04Z Mkant00 135890 category adjustment 1049162 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ယူကလစ် | image = Euklid.jpg | birth_date = ဘီစီအီး ၄ ရာစု အလယ် | death_date = ဘီစီအီး ၃ ရာစု အလယ် | residence = [[အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့|အလက်ဇန္ဒရီးယား]] (Alexandria)၊ ဟယ်လင်ခေတ် အီဂျစ် ([[:en:Hellenistic Egypt|Hellenistic Egypt]]) | ethnicity = [[ဂရိလူမျိုး|ဂရိ]] (Greek) | field = [[သင်္ချာ]] | known_for = {{Br separated entries|ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ ([[:en:Euclidean geometry|Euclidean geometry]])|ယူကလစ်၏ ''အခြေခံများ'' ([[:en:Euclid's Elements|Euclid's ''Elements'']])}} }} '''ယူကလစ်''' ({{lang-en|Euclid}} {{IPAc-en|ˈ|juː|k|l|ɪ|d}}; {{lang-grc-gre|Εὐκλείδης|Eukleidēs}}) သည် အခြား ပညာလိုလားသူများနှင့်အတူ အက်သင်းမြို့ရှိ ပလေတို၏ တပည့်များထံ၌ ပညာရပ်များကို ဆည်းပူးခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ပထမ [[တော်လမီဘုရင်များ|တော်လမီ]]ဘုရင်(ဘီစီအီး ၃ဝ၆-၂၈၃) လက်ထက်တွင် [[အလက်ဇန္ဒရီးယား]]မြို့သည် ကမ္ဘာ့ပညာရှင်ကြီးများ စုဝေးရာဌာန တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထင်ရှားသည့် ဆရာအမြောက်အမြား ထိုမြို့သို့ ကျောင်းများ တည်ထောင်ရန် သွားရောက်ကြရာတွင် ဂရိလူမျိုး ယူကလစ် အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ပါဝင်သည်။ ဤသို့ ယူကလစ်သည် ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယား တွင် နေထိုင် စာပေ သင်ကြားပို့ချခဲ့သည် ဟူသည်တို့က လွဲ၍ သူ၏အကြောင်းကို မည်မည်ရရ မသိခဲ့ကြပေ။ ယူကလစ်သည် ထိုခေတ် ပညာတတ်များကဲ့သို့ပင် [[ဂီတ]]၊ [[အနုပညာ]]၊ မြင်မှုပညာနှင့် အခြားပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်လေသည်။ သို့သော် သူစိတ်အဝင်စားဆုံး ပညာရပ်မှာ [[သင်္ချာ]]ဖြစ်သည်။ သူ၏ တပည့်များအား ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ [[သဲ]]များကိုဖြူးကာ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် [[ဂျီဩမေတြီ]]ပုံများကို ဆွဲ၍ အဆိုမှန်များနှင့် သက်သေပြချက်များကို ရှင်းပြလေ့ရှိသည်။ ယူကလစ်နှင့် ဂျီဩမေတြီကို ခွဲခြား၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။ သူရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များအနက် လူသိ အများဆုံးဖြစ်သော ယူကလစ်၏ ''အခြေခံများ'' ဟု ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်မည့် အဲလီးမင့်ကျမ်း ([[:en:Euclid's Elements|Elements]]) ကို နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော် တိုင်အောင် [[ကျောင်းသုံးစာအုပ်]]အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအဲလီးမင့်ကျမ်းသည် ၁၃ တွဲရှိရာ၊ ပထမ ၄တွဲနှင့် ဆဋ္ဌတွဲ လောက်ကိုသာ လေ့လာသူများသည်။ ထိုအဲလီးမင့်ကျမ်းကို ဘာသာ အမြောက်အမြားသို့ ပြန်ဆိုထားကြသည်။ တစ်ခါတွင် အီဂျစ်ဘုရင်က ယူကလစ်အား ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားရာ၌ အဲလီးမင့်ကို လေ့လာရသည်ထက် ပို၍ လွယ်ကူသောနည်း မရှိသလော ဟုမေးရာ ဂျီဩမေတြီသို့သွားရန် မင်းလမ်းမကြီး မရှိပါဟု ပြန်လည်ဖြေကြားသည်ဟု ဆိုသည်။ တစ်ခါတွင်လည်း ဂျီဩမေတြီတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည့် အဆိုကို သင်ကြား၍ အပြီးတွင် တပည့်တစ်ဦးက ထ၍ ဤကိစ္စများကို သင်ကြားခြင်းဖြင့် မည်ကဲ့သို့ အကျိုးထူးများကို ရရှိနိုင်ပါမည်နည်းဟု မေးလိုက်ရာ၊ ယူကလစ်က သူ၏ အစေခံအား ခေါ်၍ သင်ကြားမှုအတွက် အကျိုးအမြတ်ကို ခံစားလိုလှတဲ့ ဒီလူကို သုံးပဲနိပေးလိုက်စမ်းဟု ပြောဖူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် ဂျီဩမေတြီစာအုပ်များသည် ယူကလစ်နှင့် အသေးအဖွဲ အချက်အလက် ကလေးများတွင်သာ ကွဲလွဲပြီး လျှင် သူ၏တွေ့ရှိချက်များပေါ်တွင် အဓိကအားဖြင့် မူတည်ထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ အမှန်မှာ ထိုစာအုပ်များသည် အဲလီးမင့်ကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီစဉ်ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ယူကလစ်သည် ဂျီဩမေတြီနှင့် စပ်လျဉ်းသော စာအုပ် အမြောက်အမြားကိုလည်း ရေးထားခဲ့သေးသည်။ ထို့ပြင် မြင်မှု ဆိုင်ရာ ကျမ်းစာအုပ်နှင့် ဂီတပညာဆိုင်ရာကျမ်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်။ သို့သော် သူရေးသားခဲ့သော စာအုပ် စာတမ်း အမြောက်အမြားပင် ပျောက်ကွယ် ဆုံးရှုံး ကုန်ခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ဂရိ သင်္ချာပညာရှင်များ]] l42l0imbu0xirp0nvt7dq4c8v6b2ktz 0 18579 1049132 434926 2026-08-17T21:39:57Z Mkant00 135890 category adjustment 1049132 wikitext text/x-wiki [[File: Honourable Bertrand Russell.jpg|thumb|ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ်]] ==ရပ်ဆဲ၊ ဗာထရန်(ခရစ် ၁၈၇၂ ဖွား)== အားဘွဲ့ခံ ရပ်ဆဲ၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ ဗာထရန် အာသာဝီလျံရပ်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ရပ်ဆဲသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ နိုင်ငံရေးလောက၌ ထင်ရှားသောမျိုးရိုး ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ် သော်လည်း သင်္ချာပညာနှင့် ဒဿနိကဗေဒ ပညာဘက်တွင် ထူးချွန်သူအဖြစ် နာမည်ထင်ရှားသည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဝေလနယ် ထရဲလက်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ကိမ်း ဗရစ်တက္ကသိုလ်၊ ထရင်နီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင် ကြားခဲ့သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်တွင်ပင် ကထိကအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ ရာ ၁၉၁၆ ခုနှစ်၌ သူ၏ငြိမ်းချမ်းရေး အယူအဆများကြောင့် နုတ်ထွက်ရလေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားနေစဉ် အစိုးရ ဝါဒနှင့် ဆန့်ကျင်သော အယူအဆများကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသည်။ ထောင်ထဲ၌ သင်္ချာဒဿနိက ဗေဒ အခြေပြကျမ်းကို ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၂၁ ခုနှစ်အထိ တရုတ်နိုင်ငံ ပီကင်း တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒပညာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချခဲ့ သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ လော့အိန်းဂျလီးမြို့ရှိ ကာလီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်၌လည်း ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိ၏။ အားရပ်ဆဲသည် စဉ်းစားဆင်ခြင်ဖွယ်ရာများ ပါဝင်သော အတွေးအခေါ် နက်နဲသည့် စာပေများကို ပြုစု ရေးသားသူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ် ဆုကို ရရှိလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] [[Category:ဗြိတိသျှ သင်္ချာပညာရှင်များ]] fa6fttitoyxubkdg9jz123abjj3y2u1 0 50044 1049232 955247 2026-08-18T10:07:47Z Min Agga Maung 147115 /* */ Logo ထည့်။ 1049232 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = | တံဆိပ် = Pyay Technological University logo.png |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် |တည်နေရာ = '''လက်ခုပ်ပင်ရွာ'''၊ [[ပြည်မြို့]] <br />[[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအောင်မြင့်အေး |ဒုတိယ ပါမောက္ခချုပ် = ​ဒေါက်တာမြနန္ဒာလွင် |သင်ပြသူ ဦးရေ= |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |ကျောင်းသား = |ကျောင်းသူ= |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.most.gov.mm/ptu/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' (Pyay Technological University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော ([[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်း]]အနောက်ခြမ်း၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Mechatronic Engineering # သုတနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာ Information Technology # ရေနံအင်ဂျင်နီယာ Petroleum Engineering ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] cd2swkymim38qsi0owhuz1pfpv8af6e 1049233 1049232 2026-08-18T10:08:54Z Min Agga Maung 147115 /* */ Rector name ထည့်သည်။ 1049233 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = | တံဆိပ် = Pyay Technological University logo.png |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် |တည်နေရာ = '''လက်ခုပ်ပင်ရွာ'''၊ [[ပြည်မြို့]] <br />[[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ အောင်မြင့်အေး |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = ​ဒေါက်တာ မြနန္ဒာလွင် |သင်ပြသူ ဦးရေ= |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |ကျောင်းသား = |ကျောင်းသူ= |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.most.gov.mm/ptu/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' (Pyay Technological University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော ([[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်း]]အနောက်ခြမ်း၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Mechatronic Engineering # သုတနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာ Information Technology # ရေနံအင်ဂျင်နီယာ Petroleum Engineering ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] olvmy9qchzxavpgcplbruowhrbppdi1 1049234 1049233 2026-08-18T10:21:04Z ~2026-45292-02 147116 /* */ 1049234 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)=PTU |ဒေသအခေါ်အမည် = | တံဆိပ် = Pyay Technological University logo.png |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် |တည်နေရာ = '''လက်ခုပ်ပင်ရွာ'''၊ [[ပြည်မြို့]] <br />[[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ အောင်မြင့်အေး |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = - |သင်ပြသူ ဦးရေ= |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |ကျောင်းသား = |ကျောင်းသူ= |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.most.gov.mm/ptu/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' (Pyay Technological University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော ([[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်း]]အနောက်ခြမ်း၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Mechatronic Engineering # သုတနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာ Information Technology # ရေနံအင်ဂျင်နီယာ Petroleum Engineering ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] nyrh0g321mtj9hsg2023daqh8kfszq1 1049235 1049234 2026-08-18T10:23:49Z ~2026-45292-02 147116 /* အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ */ 1049235 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)=PTU |ဒေသအခေါ်အမည် = | တံဆိပ် = Pyay Technological University logo.png |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် |တည်နေရာ = '''လက်ခုပ်ပင်ရွာ'''၊ [[ပြည်မြို့]] <br />[[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ အောင်မြင့်အေး |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = - |သင်ပြသူ ဦးရေ= |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |ကျောင်းသား = |ကျောင်းသူ= |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.most.gov.mm/ptu/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' (Pyay Technological University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော ([[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်း]]အနောက်ခြမ်း၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ Computer Engineering and Information Technology ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] 0o6a6u7ybz0o59rn3utpcjh13t2fxmw 1049236 1049235 2026-08-18T10:24:56Z ~2026-45292-02 147116 /* */ 1049236 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)=PTU |ဒေသအခေါ်အမည် = PTU | တံဆိပ် = Pyay Technological University logo.png |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် |တည်နေရာ = '''လက်ခုပ်ပင်ရွာ'''၊ [[ပြည်မြို့]] <br />[[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ အောင်မြင့်အေး |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = - |သင်ပြသူ ဦးရေ= |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |ကျောင်းသား = |ကျောင်းသူ= |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.most.gov.mm/ptu/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' (Pyay Technological University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော ([[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်း]]အနောက်ခြမ်း၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ Computer Engineering and Information Technology ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] 12yzenr4a7imjiqkg5wjl9c3uawz069 1049237 1049236 2026-08-18T10:25:56Z ~2026-45292-02 147116 /* */ 1049237 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = PTU | တံဆိပ် = Pyay Technological University logo.png |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် |တည်နေရာ = '''လက်ခုပ်ပင်ရွာ'''၊ [[ပြည်မြို့]] <br />[[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ အောင်မြင့်အေး |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = - |သင်ပြသူ ဦးရေ= |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= |ကျောင်းသား = |ကျောင်းသူ= |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.most.gov.mm/ptu/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' (Pyay Technological University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော ([[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်)တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်း]]အနောက်ခြမ်း၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ Computer Engineering and Information Technology ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] h224t0nh7fo62mp30f8tmlepwwt9t5e 0 50553 1049164 879323 2026-08-17T21:59:36Z Mkant00 135890 category adjustment 1049164 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Eratosthenes | image = Eratosthene.01.png | alt = An etching of a man's head and neck in profile, looking to the left. The man has a beard and is balding. | birth_date = 276 BC{{NoteTag|name=birth}} | birth_place = [[:en:Cyrene, Libya|Cyrene]] (ယနေ့ခေတ် [[လစ်ဗျားနိုင်ငံ]]) | death_date = 194 BC (around age 82){{NoteTag|name=death}} | death_place = [[အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့]] | occupation = {{unbulleted list|Scholar|Librarian |Poet |Inventor}} | known_for = {{unbulleted list|Sieve of Eratosthenes|Founder of Geography}} }} '''အဲရာတောစသန်နီးဇ်''' ({{lang-en|Eratosthenes}}) (၂၇၆ - ၁၉၅ ဘီစီခန့်) သည် ဂရိစွယ်စုံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ရာ ၎င်းကို သင်္ချာပညာရှင်၊ ပထဝီသမား၊ ကဗျာဆရာ၊ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်၊ ဂီတသီအိုရီပညာရှင် အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းသည် [[ဂဲဩမေတြီ]]ကို အသုံးပြုပြီး ကမ္ဘာ၏အရွယ်ကို တွက်ချက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လတ္တီကျုဒ် မတူညီသော နေရာနှစ်ခုမှ [[နေ]]ကိုကြည့်လျှင် မွန်းတည့်ချိန်နေ၏အမြင့် (၂)ခု ခြားနားချက်သည် လတ္တီကျုဒ်ခြားနားချက်နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။ [[အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့]] စာကြည့်တိုက်ကြီး၏ အကြီးအကဲ အဲရတိုစ်သီးနီးစ်သည် [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]] အထက်ပိုင်းရှိ ဆိုင်ရင်းမြို့သို့ တပည့်တစ်ဦးစေလွှတ်ကာ ဥတ္တရယဉ်စွန်းတန်းတွင် ရောက်နေသောနေ၏အမြင့်ကို စောင့်ကြည့်ခိုင်းသည်။ တပည့်ဖြစ်သူက မွန်းတည့်ချိန်တွင် နေရောင်ခြည်သည် တွင်းနက်တစ်ခု၏ အောက်ခြေအထိရောက်ကြောင်း သတင်းပို့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ထိုအချိန်တွင် နေသည် ဦးခေါင်းထက်တည့်တည့်ရောက်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အလက်ဇန္ဒြီးယားရှိ နေ၏အမြင့်ကို အဲရတိုစ်သီးနီးစ်က တိုင်းကြည့်ရာ 82.8° ရကြောင်းတွေ့ရသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြို့နှစ်မြို့သည် လတ္တီကျုဒ် 7.2° ခြားနားသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် စက်ဝိုင်းတစ်ပတ်၏ ငါးဆယ်ပုံတစ်ပုံ 1/50 ခြားနားခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဆိုင်ရင်းမြို့သည် အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့၏ တောင်ဘက်တည့်တည့်ရှိသည်မှာ မှန်လျှင် (အမှန်တကယ်လည်း အနီးစပ်ဆုံး မှန်ကန်သည်) ဆိုင်ရင်းမှ အလက်ဇန္ဒြီးယားထိ အကွာအဝေးသည် ကမ္ဘာတစ်ပတ်၏ ငါးဆယ်ပုံတစ်ပုံနှင့် တူညီရာရောက်သည်။ ဤနည်းဖြင့် အဲရတိုစ်သီးနီးစ် သည် ကမ္ဘာ၏ အဝန်းကို တွက်ချက်ခဲ့ရာ တကယ့်အဖြေမှန်နှင့် လုံးဝနီးပါး ကိုက်ညီ မှန်ကန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/features/cosmic/earth_info.html|title=Imagine the Universe - The Earth|access-date=2 October 2021|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815063054/https://imagine.gsfc.nasa.gov/features/cosmic/earth_info.html}}</ref><ref>အနန္တစကြဝဠာ။ လှိုင်သင်း။ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၁။ ရဲရင့်စာပေ။ မန္တလေး။</ref> [[image: Eratosthenes' method for determining the size of the Earth.svg|thumb|အဲရတိုစ်သီးနီး ကမ္ဘာ့အဝန်းကို တိုင်းတာခဲ့ပုံ]] ==မှတ်စုများ== {{NoteFoot |notes = {{NoteTag|name=birth|The Suda states that he was born in the 126th Olympiad, (276–272&nbsp;BC). Strabo (''Geography'', i.2.2), though, states that he was a "pupil" (γνωριμος) of Zeno of Citium (who died in 262&nbsp;BC), which would imply an earlier year of birth ({{nowrap|{{circa}}&nbsp;285 BC}}) since he is unlikely to have studied under him at the young age of 14. However, γνωριμος can also mean "acquaintance", and the year of Zeno's death is by no means definite.<ref>''Eratosthenes'' entry in the ''Dictionary of Scientific Biography'' (1971)</ref>}} {{NoteTag|name=death|The Suda states he died at the age of 80, Censorinus (''De die natali'', 15) at the age of 81, and Pseudo-Lucian (''Makrobioi'', 27) at the age of 82.}} }} ==အကိုးအကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ]] [[Category:ဂရိ သင်္ချာပညာရှင်များ]] bivixfd3zyrxhnhziyu2dty7zss5ews 0 51986 1049172 723653 2026-08-17T22:05:52Z Mkant00 135890 category adjustment 1049172 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī}} {{Infobox scholar | image = 1983 CPA 5426 (1).png | image_size = 225px | alt = | caption = အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ၏ (ခန့်မှန်းခြေ) အသက် ၁၂၀၀ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ပွဲ ဂုဏ်ပြုအဖြစ် စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ၁၉၈၃ တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၌ ထုတ်ဝေခဲ့သော တံဆိပ်ခေါင်း | name = မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ | fullname = | other_names = | birth_date = ၇၈၀ | birth_place = [[Khwarezm|ခဝါရဇမ် (Khwārizm)]] | death_date = ၈၅၀ | death_place = | era = Medieval ခေါ် အလယ်ခေတ် ([[အစ္စလာမ်ရွှေခတ်|Islamic Golden Age ခေါ် အစ္စလာမ်ရွှေခတ်]]) | region = | alma_mater = | school_tradition = | main_interests = | notable_ideas = [[အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် ပတ်သက်သည့် စာတမ်းများနှင့် [[အိန္ဒိယနံပါတ်များ]] | major_works = | influences = | influenced = [[အဘူ ခါမီလ်|အဘူ ခါမီလ် (Abu Kamil)]] | awards = }} မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ ({{lang-en|Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī}};{{lang-fa| عبدالله محمد بن موسى الخوارزمی}}) သည် ပါရှားလူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:၈၅၀ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:အီရန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွတ်စလင် တီထွင်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ သမိုင်း]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} lkhj8pwmq8js00klptx3ehbm2u4p9ac 0 52288 1049174 722434 2026-08-17T22:06:30Z Mkant00 135890 category adjustment 1049174 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Omar Khayyám}} {{Infobox scholar |name = အိုမာ ခေယမ်<br /> {{lang|fa|عمر خیام}} |caption = |image = Omar Khayyam2.JPG |birth_date = {{Birth date|1048|05|18}}{{sfn|Tuerkdogan}} |birth_place = [[နီရှာပူရ| နီရှာပူရ (Nishapur)]]၊ [[မဟာခိုရာစန်|ခိုရာစန် (Khorasan)]] |death_date = {{Death date and age|1131|12|4|1048|05|18}}{{sfn|Tuerkdogan}} |death_place = ခိုရာစန် | school_tradition = [[ပါးရှန်း သင်္ချာ]]၊ [[ပါးရှန်းကဗျာ]]၊ [[ပါးရှန်း အတွေးအခေါ်]] |main_interests = [[သင်္ချာ]]၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]၊ [[အစ္စလာမ် ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနိကဗေဒ]]၊ [[ပါးရှန်းစာပေ|ကဗျာ]] |influences = [[အဘူ ရေဟန် အယ်ဘီရူနီ|အဘူ ရေဟန် အယ်ဘီရူနီ (Abū Rayhān al-Bīrūnī)]]<br />[[အာဘီစန်းနား|အာဘီစန်းနား (Avicenna)]] |influenced = [[နီရှာပူရမှ အက်တာ|နီရှာပူရမှ အက်တာ (Attar of Nishapur)]] | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|oʊ|m|ɑr|_|k|aɪ|ˈ|j|ɑː|m}}<br />{{IPA-fa|ˈoːmɒːɾ xæjˈjɒːm|lang}} }} '''အိုမာ ခေယမ်''' ({{lang-en|Omar Khayyám}}၊ {{lang-fa|‏عمر خیام}}၊ {{Birth date|1048|05|18}}–{{Death date|1131|12|4}}) သည် ပါးရှန်းလူမျိုး သင်္ချာ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဒဿနိကဗေဒနှင့် ကဗျာကဝိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မက္ကန်းနစ်ပညာရပ်၊ မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်၊ ဓာတ်သတ္တုဗေဒ၊ ဂီတနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာရေး သဘောတရားများနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ကျမ်းပြုခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။{{sfn|Tuerkdogan}} ကလေးဘဝကို အာဖဂန်နစ္စတန်မြောက်ပိုင်း Balkh တွင် နေထိုင်ရင်း ရှိတ်မူဟာမက်မန်ဆူရီ၊ အီမန်မိုဝါပတ် နစ်ရှပူရီတို့ထံတွင် ပညာဆည်းပူးသည်။ Treatise on Demonstration of Problems of Algebra ကျမ်းကို ပြုစုသည်။ အိုမာ ခေယမ်၏ ပြက္ခဒိန်သည် သူ့ထက် အနှစ်ငါးရာ နောက်ကျသော ဂရီဂိုရိယံပြက္ခဒိန်ထက် ပိုတိကျသည် ဟုဆိုသည်။{{citation needed}} ရှေးဟောင်းဂရိ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များက နေနှစ်တစ်နှစ်တွင် (၃၆၅)ရက်ရှိ ဟုသက်မှတ်ကြသည်။ မိုဟမ္မတ် ဗင် ဂျာဘိရ် အလ်ဘသာနီ ကမိမိရှာဖွေတွေ့ရှိချက်ကိုအခြေခံ၍ဆိုသည်မှာ (၃၆၅)ရက်(၅)နာရီ(၄၆)မိနစ်နှင့်(၂၄)စက္ကန့်ရှိ၏။ အိုမရ် ခေယားမ် ၏ တွေ့ရှိချက်မှာ (၃၆၅)ရက်(၅)နာရီ(၄၉)မိနစ် ဟု ဆို၏။ ယနေ့မျက်မှောက်နည်းပညာထွန်းကားချိန်၌ နေနှစ်တစ်နှစ်တာ မှာ (၃၆၅)ရက်(၅)နာရီ(၄၈)မိနစ်နှင့်(၄၈.၇)စက္ကန့် ဟု မှတ်သားထားကြပေရာ အိုမရ်ခေယားမ် ၏တွက်ချက် ပြောဆိုမှုနှင့် ခေတ်သစ်တွက်ချက်မှု ရလဒ် တို့သည် (၁၁.၃)စက္ကန့်မျှသာ ကွာသည်ဟု တွေ့ရပေသည်။ အီရန် နေနှစ်ပြက္ကဒိန်တွင်လည်း ရက်ပို(၅)ရက်ကို (၁၂)လတွင်ခွဲထည့်ပေးပြီး (၃၀)ရက်လများနှင့်(၃၁)ရက်လများအဖြစ်ပြုပေးခဲ့၏။ နေနှစ်သည် (၃၆၅)ရက်(၆)နာရီနီးပါးရှိရာ အတိအကျခွဲနိုင်ရန် (၄)နှစ်လျင်တစ်ကြိမ် ရက်ထပ်ရက်အဖြစ်ပြုလုပ်ပြီး ထိုနှစ်တွင် လတစ်လ၌ တစ်ရက်တိုးပေးပြီး ထိုနှစ်ကို(၃၆၆)ရက် အဖြစ်သက်မှတ် ကျင့်သုံးစေခဲ့ သူမှာလည်း အုမ်မရ် ခေယားမ်သာလျင်ဖြစ်၏။<<ကိုးကားကျမ်း-သဖ်ဟီးမွလ် ဖလကီယားသ်၊ စာမျက်နှာ(၂၂-၂၃)ကျမ်းရှင်-အစဒုလ္လာဟ်ရှဟ်ဗားစ်(ဂျာမေအာရရှီးဒ်ကျောင်းဆရာ)>> ကဗျာဘက်တွင်လည်း အိုမာ ခေယမ်၏ Rabiayat of Omar Omar Khayyam အိုမာ ခေယမ်၏ ရူဘီယတ်ကဗျာများသည် ကမ္ဘာကျော်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== {{refbegin}} * {{citation |url=http://www.projektmaxstirner.de/khayy7.htm |title=Omar Khayyam and Max Stirner |last=Tuerkdogan |first=Ibrahim |publisher=Projektmaxstirner.de |accessdate=February 2, 2015 |others=Translated by Ulrike Hirschhäuser | ref= CITEREFTuerkdogan }} {{refend}} [[Category:အီရန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] [[Category:ပါရှန်း ကဗျာဆရာများ]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 55xiryc1b6kkrqh1gcdp7oi0gp3p9qc 0 52296 1049134 832857 2026-08-17T21:41:22Z Mkant00 135890 category adjustment 1049134 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|René Descartes}} {{Infobox philosopher | region = အနောက်တိုင်း ဒဿနိကဗေဒ | era = ၁၇ ရာစု ဒဿနိကဗေဒ | image = Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg | image_size = 240px | caption = [[:en:Frans Hals|ဖရန် ဟော (Frans Hals)]]ဟန် ပုံတူ၊ ၁၆၄၈<ref>{{cite web |author=Russell Shorto | authorlink=Russell Shorto |title=Descartes' Bones |publisher=Doubleday |year=2008| page= 218 |url=http://cartelen.louvre.fr}} see also The Louvre, Atlas Database</ref> | name = ရနေး ဒေးကား | birth_date = {{birth date|1596|03|31}} | birth_place = [[:en:Descartes, Indre-et-Loire|လဟေးယွန်တုရိန် (La Haye en Touraine)]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ#သမိုင်း|ပြင်သစ်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်]] | death_date = {{death date and age|1650|2|11|1596|03|31}} | death_place = [[စတော့ဟုမ်းမြို့|စတော့ဟုမ်း (Stockholm)]]၊ [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ| ဆွီဒင်အင်ပိုင်ယာ]] | nationality = ပြင်သစ် | school_tradition = [[:en:Cartesianism|ကာတေးရှန်းဝါဒ (Cartesianism)]] (စတင်ထူထောင်သူ)၊ [[:en:rationalism|ရာရှင်နယ်ဝါဒ (rationalism)]]၊ [[:en:foundationalism|ပန္နက်ခိုင်ဝါဒ (foundationalism)]] | religion = [[:en:Catholic Church|ကက်သလစ်]]<ref name="René Descartes">{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/04744b.htm |title=René Descartes |publisher=Newadvent.org |accessdate=30 May 2012 |quote=...preferred to avoid all collision with ecclesiastical authority.}}</ref> | main_interests = [[:en:metaphysics|တက္ကိကဗေဒ (metaphysics)]]၊ [[သိမှုဗေဒ|အက်ပီစတမ်မိုလော်ဂျီ (epistemology)]]၊ [[သင်္ချာ]] | influences = [[ပလေတို]]၊ [[အရစ္စတိုတယ်]], [[:en:Ibn al-Haytham|အယ်ဟာဇမ် (Alhazen)]]၊ [[:en:Al-Ghazali|အယ်ဂါဇာလီ (Al-Ghazali)]]၊<ref>{{cite book |last=Marenbon |first=John |title=Medieval Philosophy: an historical and philosophical introduction |page=174 |publisher=Routledge|year=2007 |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415281133 |isbn= 978-0-415-28113-3}}</ref> [[:en:Averroes|အာဗဲရို့ (Averroes)]], [[:en:Avicenna|အာဘီစန်းနား (Avicenna)]]၊ [[:en:Anselm of Canterbury|အန်ဆမ်း (Anselm)]]၊ [[စိန့်ဩဂတ်စတင်း|ဩဂတ်စတင်း (Augustine)]]၊ [[:en:Thomas Aquinas|အကွိုင်းနပ် (Aquinas)]]၊ [[:en:William of Ockham|အော့ကမ် (Ockham)]], [[:en:Francisco Suárez|ဆွာရေ (Suarez)]]၊ [[:en:Marin Mersenne|မာဆန် (Mersenne)]]၊ [[:en:Sextus Empiricus|ဆက်တပ် အမ်ပီရစ်ကတ် (Sextus Empiricus)]]၊ [[မွန်တေနျူ|မွန်တေနျူ (Montaigne)]]၊ [[:en:Jacobus Golius|ဂိုးလီယပ် (Golius)]]၊ [[:en:Isaac Beeckman|ဘေ့ခမန် (Beeckman)]]၊ [[:en:Duns Scotus|ဒန်း စကိုးတပ် (Duns Scotus)]]<ref>Étienne Gilson argued in ''La Liberté chez Descartes et la Théologie'' (Alcan, 1913, pp. 132–47) that Duns Scotus was not the source of Descartes' Voluntarism. Although there exist doctrinal differences between Descartes and Scotus "it is still possible to view Descartes as borrowing from a Scotist Voluntarist tradition" (see: John Schuster, [http://books.google.gr/books?id=WPGb_P4mP8AC&dq= ''Descartes-Agonistes: Physcio-mathematics, Method & Corpuscular-Mechanism 1618–33''], Springer, 2012, p. 363, fn. 26).</ref> | influenced = [[ဆပင်နိုဇာ ဘီ|ဆပင်နိုဇာ (Spinoza)]]၊ [[ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘနစ်|လိုက်ဘနစ်]] (Leibniz)၊ [[:en:John Locke|ဂျွန် လော့ခ် (John)]]၊ [[:en:Nicolas Malebranche|မဲဘရန့် (Malebranche)]]၊ [[:en:Blaise Pascal|ဘလေ့ဇ် ပါစကဲ (Blaise Pascal)]]၊ [[:en:Edmund Husserl|အက်ဒမန် ဟက်စရယ် (Edmund Husserl)]]၊ [[:en:Noam Chomsky|နုမ်း ချွမ်စကီ (Noam Chomsky)]]၊ [[နယူတန်|အိုက်ဇက် နယူတန် (Issac Newton)]]၊ [[:en:Slavoj Žižek|စလဗော့ ရေရက် (Slavoj Žižek)]]၊ [[:en:Fichte|ယိုဟန် ဂေါ့လိ ဖစ်ရှတ (Johann Gottlieb Fichte)]] | notable_ideas = ''[[:en:Cogito ergo sum|Cogito ergo sum]]'' {{efn|ဒေးကာ့၏ ဤအဆိုကို မြန်မာလို "ငါတွေး၍ ငါရှိသည်" ("I think, therefore I am") ဟု အကြမ်းဖျဉ်း ဘာသာပြန်နိုင်သော်လည်း မူရင်းသုံး လက်တင်ဘာသာဖြင့် ညွှန်းဆိုခြင်းမှာ ပိုမိုတွင်ကျယ်၍ ဤအဆို၏ အမည်ကို လက်တင်ဘာသာဖြင့်သာ ထားရှိခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်နိုင်သည်။ (ဤအဆိုကို ဒေးကာ့က ပြင်သစ်နှင့် လက်တင်နှစ်ဘာသာသုံး၍ ရေးခဲ့သည်။)}}၊ [[:en:Methodic Doubt|စနစ်တကျ သံသယ (methodic doubt)]]၊ [[:en:method of normals|ထောင့်မှန်ကျလိုင်းများ ရှာနည်း (method of normals)]]၊ [[:en:Cartesian coordinate system|ကာတေးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Cartesian coordinate system)]]၊ [[:en:Cartesian dualism|ကာတေးရှန်း ရုပ်နာမ်နှစ်ဖြာဝါဒ (Cartesian dualism)]]၊ ဘုရား (God) ရှိကြောင်း [[:en:ontological argument|ဖြစ်တည်မှုဆိုင်ရာ အဆို (ontological argument)]]၊ ''[[:en:mathesis universalis|mathesis universalis]]'' {{efn|မြန်မာလို "ပြီးပြည့်စုံသည့် အသိပညာဘာသာစကား" ဟု အကြမ်းဖျဉ်း ဘာသာပြန်နိုင်သော်လည်း ဤ mathesis universalis ဆိုသည်မှာ ဂရိနှင့် လက်တင်ပေါင်းစပ်ထားသည့် (လူအမည်၊ နေရာအမည်ကဲ့သို့) ပုဂ္ဂလနာမ်နီးပါးဖြစ်ရာ မူရင်းအတိုင်း ထားရှိခြင်းက မိုပိုသင့်လျော်နိုင်သည်။}}၊ [[:en:folium of Descartes|ဒေးကာ့၏ ပန်းထုံး (folium of Descartes)]] | signature = Firma Descartes.svg }} ရနေး ဒေကားတ် ({{lang-en|René Descartes}} {{IPAc-en|ˈ|d|eɪ|ˌ|k|ɑr|t}}၊<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/descartes "Descartes"] entry in ''Collins English Dictionary'', HarperCollins Publishers, 1998.</ref> {{IPA-fr|ʁəne dekaʁt|lang}}၊ {{birth date|1596|3|31}} - {{death date|1650|2|11}}) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး [[ဒဿနိကဗေဒ|အတွေးအခေါ်]] နှင့် [[သင်္ချာ]] ပညာရှင် ဖြစ်သည်။ ဒေကားတ်ဟာ ခေတ်သစ်အတွေးအခေါ်ပညာများနဲ့ algebraic geometry တို့ရဲ့ founder အဖြစ်အများက သတ်မှတ်ခြင်းခံရသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေကားတ် အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်မှာ ကျန်းမားရေးမကောင်းမွန်မှုကြောင့် ပြင်သစ်စစ်တပ်မှကွပ်ကဲတဲ့ စစ်ဘက်ကျောင်းမှာ တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သင်္ချာနဲ့ ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်တို့ကို စိတ်ဝင် စားလာခဲ့ပါတယ်။ ဒေးကားဟာ (၂၃) နှစ်အရွယ်မှာ “Rule for the Direction of the Mind” ဆိုတဲ့ စာစောင်ကို ရေးသားနိူင်ခဲ့ပါတယ်။ [[သိပ္ပံ|စိုင်းယန့်စ်]]ပိုင်းနဲ့ အတွေးအခေါ်ပိုင်းအတွက် သင့်တော်တဲ့နည်လမ်းအဖြစ် သတ်မှတ် ခြင်းလည်း ခံရပါတယ်။ ၁၆၃၇ ခုနှစ်မှာတော့ သူ့ရဲ့ထင်ရှားလှတဲ့ “Discourse on the Method” ဆိုတဲ့ စာစောင်ကို ရေးသားခဲ့ပြန်ပါတယ်။ ၎င်းစာစောင်ဟာ ဆင်ခြင်တုံတရားကို မှန်ကန်စွာ စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် သိပ္ပံဘာသာရပ်များတွင် အမှန်တရားရှာဖွေခြင်းဆိုင်ရာ နည်းလမ်းအပေါ် အကျယ်တဝင့်ဆွေးနွေးဖော်ပြချက်များပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်း စာစောင်ထဲမှ အထင်ရှားဆုံးသော စကားလုံးကတော့ “Cogito ergo sum – I think therefore I am” ဆိုတဲ့ စကား စုလေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားစုလေးရဲ့မြန်မာလိုအဓိပ္ပါယ်ကတော့ လူတစ်ယောက်ယောက်ကတွေးနေတယ်ဆိုရင် အဲ့လူတစ်ယောက်ယောက်ဟာ တစ်နေရာရာတည်ရှိကို တည်ရှိနေရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် “ ငါတွေးတယ် ဒါ့ကြောင့် ငါရှိတယ်” ဆိုတာ ပြောနိူင်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Principles of Philosophy ၊ Meditations on First Philosophy ဆိုတဲ့ စာအုပ်တွေပဲဖြစ်ပြီး သဘာဝတရားရဲ့နိယာမများ နဲ့ ရူပဗေဒနိယာမများအကြောင်း ရှုမြင်ချက် များပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရနေး ဒေကားတ် ဟာ Philosophy ရဲ့ ဖခင်ကြီလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ လက်ရှိတိုင် အသုံးပြုနေရတဲ့ ဒေကားတ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုကတော့ rectangular coordinate လို့ခေါ်တဲ့ Cartesian coordinate လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့အမည် Descartes ကို ဂုဏ်ပြုပြီးမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေကားတ်ဟာ အမြဲ တွေးခေါ်နေတတ်သူ ဖြစ်ပြီး အိပ်ယာပေါ်လှဲရင်း တွေးခေါ်နေရာမှ နံရံပေါ်လျောက်သွားနေတဲ့ ယင်ကောင်တစ်ကောင်ကိုမြင်ပြီး ယင်ကောင်ရဲ့တည်နေရာအတိအကျကို အခြားသူအားပြန်ပြောနိူင်ရန် ကြိုးစားရာမှ Cartesian coordinate ကို ဖော်ထုတ်နိူင်ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ Cartesian coordinate ပေါ်လာ တဲ့အခါမှာ တသီးတခြားစီရှိနေတဲ့ geometry နဲ့ algebra ကို ပေါင်းကူးတံတားထိုးနိူင်ခဲ့တော့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} ==အညွှန်း== {{reflist|2}} [[Category:ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} {{Lifetime|၁၅၉၆|၁၆၅၀}} qbg3pv998pn90832300gaoxd3jdrnzm 0 52514 1049139 226038 2026-08-17T21:44:42Z Mkant00 135890 category adjustment 1049139 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Richard Dedekind}} {{Infobox scientist |name = ရစ်ချတ် ဒီဒီကင် |image =Dedekind.jpeg |image_size =180px |caption =ရစ်ချတ် ဒီဒီကင်၊ ၁၈၇၀ ဝန်းကျင် |birth_date = {{birth date|1831|10|6}} |birth_place = [[:en:Braunschweig|ဘရောင်းရွှိုက် (Braunschweig)]]၊ [[:en:Duchy of Brunswick|ဘရွန်းဝခ် ပြည်နယ် (Duchy of Brunswick)]] |death_date = {{death date and age|1916|2|12|1831|10|6}} |death_place = ဘရောင်းရွှိုက်၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်]][[:en:German Empire|အင်ပိုင်ယာ]] |residence = |citizenship = |nationality = ဂျာမန် |ethnicity = |field = [[သင်္ချာ]]၊<br/>[[သင်္ချာဆိုင်ရာအတွေးအခေါ်]] |work_institutions = |alma_mater = |doctoral_advisor = [[ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်|ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက် (Carl Friedrich Gauss)]] |doctoral_students = |known_for = [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ]]၊<br/>[[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]]၊<br/>[[ကိန်းစစ်]]များ |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |prizes = |religion = |footnotes = |signature = }} '''ယူးလီးရပ် ဝီလ်ဟမ် ရစ်ချတ် ဒီဒီကင်''' ({{lang-en|Julius Wilhelm Richard Dedekind}}; {{birth date|1831|10|6}}&ndash;{{death date|1916|2|12}}) သည် ဂျာမန်လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး abstract algebra ခေါ် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (အထူးသဖြင့် ring theory ခေါ် ကွင်းသီအိုရီ)၊ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory)၊ နှင့် [[ကိန်းစစ်]] (real number) တို့၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဆိုင်ရာ ပညာရပ် နယ်ပယ်များတွင် အဓိက ကျေးဇူးပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ [[Category:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 06qxuzjm1oy4tl6uv6rplr818tog1e3 0 58208 1049186 1028470 2026-08-18T04:18:15Z Salai Rungtoi 22844 /* ဒုတိယဝန်ကြီး */ 1049186 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး | nativename = | nativename_a = | nativename_r = |seal = President-office.png |seal_width = |seal_caption = |formed = <!--{{start date and years ago|}}--> |picture= |picture_caption = |preceding1 = |agency_type = ဝန်ကြီးဌာနအဆင့်ရုံး |jurisdiction = {{flagicon|မြန်မာနိုင်ငံ}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]၊ [[နေပြည်တော်]] |coordinates = |employees = |budget = |parent_agency = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] |minister1_name = [[ခင်မောင်ရီ]] |minister1_title = |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |website = {{url|https://myanmar-president-office.gov.mm/my}} |minister1_pfo=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး|minister2_name=ခင်လတ်|minister2_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး}}'''နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး''' သည် ဝန်ကြီးဌာနအဆင့်ရှိ ရုံးလုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးနှင့် "[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]" ဆိုပြီး နှစ်ခု ထားရှိသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်ရီ]]က ဦးဆောင်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]လက်ထက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ရန်၊ [[၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]]ကို လက်ခံကျင်းပရန်နှင့် ၂၀၁၄ [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]ကို လက်ခံကျင်းပရန်အတွက် ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာနကို ဝန်ကြီးဌာန ၆ခုအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |last=Nyein Nyein |date=4 September 2012 |title=Four New Ministries Created in President’s Office |url=http://www.irrawaddy.org/burma/four-new-ministries-created-in-presidents-office.html |accessdate= |work=The Irrawaddy}}</ref>၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ရက်နေ့တွင် သမ္မတဦးသိန်းစိန်က ထိုစဉ်က ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး [[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ဦးရဲထွဋ်]]ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ပထမဆုံးသော ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=9 January 2013 |title=Burma President’s Office Appoints First Spokesperson |url=http://www.irrawaddy.org/latest-news/burma-presidents-office-appoints-first-spokesperson.html |accessdate= |work=The Irrawaddy}}</ref>ထို့နောက်တွင် သမ္မတရုံးညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဇော်ဌေး]]က ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သမ္မတဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းအဖြစ် လျှော့ချခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဝန်ကြီးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးနှင့် "[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]" ဆိုပြီး နှစ်ခု ထားရှိသည်။ == အကြီးအမှူးများ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး === {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !သမ္မတ |- |၁။ |ဦး[[ခင်မောင်ရီ]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81583 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |} === ဒုတိယဝန်ကြီး === {| class="wikitable" style="border:0;" !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !ဝန်ကြီး |- |၁။ |ဦးခင်လတ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} | rowspan="2" |ဦး[[ခင်မောင်ရီ]] |- |၂။ |ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]] |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86827 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|8|17}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] defult6g2mzhx4edia6y59xeh5y2hl9 0 59440 1049157 1040106 2026-08-17T21:56:57Z Mkant00 135890 category adjustment 1049157 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = Leonhard Euler |image = Leonhard Euler.jpg |image_size = 220px |caption = Jakob Emanuel Handmann၏ လက်ရာ ပုံတူပန်းချီကား (၁၇၅၃ ခုနှစ်) |birth_date = {{birth date|1707|4|15|df=y}} |birth_place = ဘာဆယ် {{flag|ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ}}။ |death_date = {{death date and age|1783|9|18|1707|4|15|df=y}}<br/><small><nowiki>[</nowiki>[[Old Style and New Style dates|OS]]: 7 September 1783<nowiki>]</nowiki></small> |death_place = [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၊ ရုရှားအင်ပါယာ။ |residence = ပရပ်ရှားတိုင်းပြည်, ရုရှားအင်ပါယာ<br> ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ။ |field = သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒ |work_institutions = ရုရှား သိပ္ပံအကယ်ဒမီ <br>ဘာလင်အကယ်ဒမီ |alma_mater = ဘာဆယ်တက္ကသိုလ် |doctoral_advisor = ဂျိုဟန် ဘာနောလိ |doctoral_students = Nicolas Fuss<br>Johann Hennert<br>Stepan Rumovsky |notable_students = [[ဂျိုးဇက်-လူဝီ လာ့ဂရန့်]] |known_for = [[:en:List of topics named after Leonhard Euler|စာရင်း အပြည့်အစုံ]] |prizes = |religion = Calvinism<ref name=graves>{{cite book|title=Scientists of Faith|url=https://archive.org/details/scientistsoffait00grav|author=Dan Graves|location=Grand Rapids, MI|year=1996|publisher=Kregel Resources|pages=[https://archive.org/details/scientistsoffait00grav/page/85 85]–86}}</ref><ref name=bell>{{cite book|title=Men of Mathematics, Vol. 1|author=E. T. Bell|location=London|year=1953|publisher=Penguin|page=155}}</ref> |footnotes = သူသည် သင်္ချာပညာရှင် ယိုဟန်အွိုင်းလား၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<br />သူကို ဂျိုးဇက် လူဝီ လာ့ဂရန့် ၏ ပါရဂူအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် စာရင်းသွင်းထားသည်။ |signature = Euler's signature.svg }} '''လီယွန်ဟတ် အွိုင်းလား''' ({{lang-en|Leonhard Euler}}၊{{lang-de|Leonhard Euler}}၊ {{IPAc-en|ˈ|ɔɪ|l|ər}};<ref name=pronun/>{{IPA-de|ˈɔʏlɐ|-|De-Leonard_Euler.ogg}})သည် ဆွစ်လူမျိုးဖြစ်ပြီး [[သင်္ချာ]]၊ [[ရူပဗေဒ]]၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]၊ [[ယုတ္တိဗေဒ]]၊ [[အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ|အင်ဂျင်နီယာပညာ]]ရပ်တို့ကို တတ်ကျွမ်းသော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သူ၏ [[ဂရပ်သီအိုရီ]]နှင့် [[ကဲကုလ]]သင်္ချာဘာသာရပ်တို့တွင် ထုတ်ဖော်ခဲ့သော သီအိုရီတို့သည် ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော ကြီးကျယ်သော သီအိုရီများဖြစ်ကြသည်။ ထိုမျှမကသေး သူသည် ကိန်းသီအိုရီနှင့် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]]အစရှိသော ဘာသာရပ်တို့တွင်လည်း များစွာသော ဥပဒေသတို့ကို တွက်ထုတ်ခဲ့သေးသည်။ ယနေ့ခေတ် သင်္ချာပညာရပ်၏ ဝေါဟာရဗေဒနှင့် သင်္ကေတများစွာတို့ကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးခဲ့သေးသည်။<ref name="function"/> သူ၏ [[ရှေးရိုးစွဲရူပဗေဒ]]၊ [[အလင်းသီအိုရီ]]၊ ဖလူးဝစ် ဒိုင်းနမစ် (Fluid Dynamics)၊ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဂီတသီဝရီတို့တွင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများသည်လည်း ထင်ရှားလှသည်။<ref name=eulerarch/> အွိုင်းလားသည် ၁၈ ရာစု၌ ပြောစမှတ်တွင်လောက်သော သင်္ချာပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ယခုချိန်တိုင်အောင် သင်္ချာပညာရပ်တွင် စာမှတ်တမ်းတင်ရေးမှု အများဆုံးသူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ စာအုပ်များသည် အတွဲ ၆၀ မှ ၈၀ အတွဲထိရှိခဲ့သည်။ (ထိုစာအုပ်များကို ရှေးယခင်က စာအုပ်ချုပ်သည့် အရွယ်အစားဖြင့် ရှိခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် ခန့်မှန်း A6 ရှိသည့် အရွယ်အစားပုံစံဖြစ်သည်။)<ref name="volumes"/> သူ၏ လူငယ်ဘဝကို [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၊ [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ပရပ်ရှားနိုင်ငံ မြို့တော် [[ဘာလင်မြို့]]တို့တွင် ကုန်းဆုံးခဲ့သည်က များသည်။ "အွိုင်းလားစာတွေကို ဖတ်ပါ။ သူက ငါတို့အားလုံးရဲ့ ဆရာပဲ"ဟူသော Pierre-Simon Laplace ၏စကားရပ်သည် အွိုင်းလား၏ သင်္ချာပညာတွင် မည်မျှလွှမ်းမိုးနိုင်မှု ဖော်ပြနေသော စကားသာ ဖြစ်သည်။ "<ref name="Laplace"/><ref name=libri/> == ဘဝထွေထွေ == === ဘဝအစပိုင်း === လီယွန်ဟတ် အွိုင်းလားကို ၁၅ ရက် ဧပြီလ ၁၇၀၇ ခုနှစ်တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရိုင်းမြစ်]]ကမ်းပေါ်မှ [[ဘာဆဲလ်မြို့]]တွင် ပရိုတက်စတင့်ဘုရားကျောင်းမှ သင်းအုပ်ဆရာ ပေါလ် အွိုင်လာနှင့် မာဂူရီတီ နီး ဘရုစ်ကာ တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အန်နာ မာရီယာနှင့် မာရီယာ မာဂ်ဒါလန်နာ ဆိုသော ညီမငယ် နှစ်ဦးရှိသည်. လီယွန်ဟတ်မွေးပြီး များမကြာမီတွင် အွိုင်းလားမိသားစုသသည် ဘာဆဲလ်မြို့မှ ရီဟန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့သွားခဲ့သည်။ လီယွန်ဟတ်၏ ငယ်ဘဝတော်တော်များများသည် ထိုဒေသတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပေါလ်အွိုင်လာ သည် နောက်တွင် ဥရောပတွင် အထင်ရှားဆုံးသင်္ချာပညာရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်လာမည့် ဘာနောလီ မိသားစုမှ ယိုဟန် ဘာနောလိနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်လာသောအခါ ငယ်ရွယ်သူ လီယွန်ဟတ်အတွက် ယိုဟန် ဘာနောလီဟာ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုးလာတဲ့ လေးစားရသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <br /> အွိုင်းလားဟာ ဘာဆဲလ်မြို့တွင် အမိဘက်မှတော်စပ်သော အဘွားနှင့် အတူနေ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၂၀ ခုနှစ် သူ့အသက် ၁၃ နှစ်တွင် [[ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၂၃ နှစ်အရွယ် ၁၇၂၃ ခုနှစ် မဟာဒဿနိကဘွဲ့ကို ကျမ်းပြုစု၍ ရရှိခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းသည် [[နယူတန်]]နှင့် [[ရနေး ဒေးကာ့|ဒေကား]]တို့၏ ကျမ်းများနှင့် ယှဉ်၍ရသော ကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာသည် သင်္ချာဉာဏ်ထက်သန်သူ တပည့်တို့ကို တပည့်မွေးတော်သူ ဂျိုဟန် ဘာနောလိ၏ စနေနေ့ နေ့ခင်းပိုင်း သင်ခန်းစာ ယူနေပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="childhood"/> ဒါအပြင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်စေချင်သော ဖခင်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ဘုရားသခင်နှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်၊ [[ဂရိဘာသာ]]နှင့် [[ဟီဘရူးဘာသာ]]တို့ကို လေ့လာနေခဲ့သေးသည်။ သိုပေမယ့် ဘာနောလိမှ လီယွန်ဟတ်သည် သင်္ချာပညာရှင်ဖြစ်နိုင်သော ဉာဏ်ရှိသည်ဟူဆိုကာ သူ့ဖခင် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းနေခဲ့သည်။<br /> ၁၇၂၆ ခုနှစ် တွင် De Sono ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အသံ၏အလျင်ကို ကျမ်းပြုစုပြီးခဲ့သည်။<ref name=17cent/> ထိုအချိန်တွင် ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်တွင် အလုပ်ရရန် ကြိုးပမ်းမှု မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၁၇၂၇ ခုနှစ်တွင် [[ပဲရစ်အကယ်ဒမီ]]မှ ကျင်းပသော အကောင်းဆုံးပြဿနာဖြေရှင်းမှုဆိုင်ရာပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ထိုနှစ်က ပုစ္ဆာမှာ သင်္ဘောတွင် ရွက်တိုင်ထားရန် အကောင်းဆုံးနေရာဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုပွဲတွင် နောက်တွင် ရေယာဉ်တည်ဆောက်မှုဗိသုကာပညာ၏ ဖခင်ဟုဖြစ်လာမည့် Pierre Bouguer ဆိုသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှ ပထမဆုရရှိခဲ့ပြီး အွိုင်းလားက ဒုတိယရရှိခဲ့သည်။ နောက်တွင် အွိုင်လာသည် ထိုပြိုင်ပွဲကို နှစ်စဉ် ၁၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဆုရရှိခဲ့သည်။<ref name="prize"/> === စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ === ထိုအအချိန်ဝန်းကျင်တွင် ယိုဟန်ဘာနောလိ၏ သားနှစ်ယောက်ဖြစ်သော [[ဒန်နီယယ် ဘာနော့လိ|ဒန်နီယယ်]]နှင့် နီကိုလပ်စ်တို့သည် [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]တွင်ရှိသော [[ရုရှားအင်ပါယာသိပ္ပံအကယ်ဒမီ]]တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသည်။ ၁၇၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့ ရုရှားနိုင်ငံတွင် တစ်နှစ်လောက်နေပြီးသည့်အချိန်တွင် နီကိုလပ်စ် ဘာနောလိသည် အူအတက်ရောင်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။<ref>Ronald Calinger. Leonhard Euler: The First St. Petersburg Years (1727-1741). Historia Mathematica 23, 2 (1996), 121-166, [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0315086096900154?via%3Dihub read online]</ref><ref name=mactutor>{{cite web | last1 =O'Connor | first1 = John J. | last2 =Robertson | first2 = Edmund F. | title=Nicolaus(II) Bernoulli| website = MacTutor History of Mathematics archive | publisher = University of St Andrews |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Bernoulli_Nicolaus%28II%29.html| accessdate=2016-01-24}}</ref> ညီဖြစ်သူ နီကိုလပ်စ်နေရာတွင် ဒန်နီယယ်မှာ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဇီဝကမ္မဗေဒဌာနမှ သူနေရာတွင် သူ၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ အွိုင်းလားကို အစားထိုးခဲ့သည်။ ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်တွင် ရူပဗေဒပါမောက္ခရာထူးအတွက် လျှောက်ထားရန် မအောင်မြင်ချိန် ၁၇၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုအခွင့်အရေးကို စိတ်အားထက်သန်စွာ အွိုင်းလားမှ လက်ခံခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။<ref name="stpetersburg"/><br /> [[Image:Euler-USSR-1957-stamp.jpg|thumb|left|၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလား၏ နှစ် ၂၅၀ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]]မှ ထုတ်ဝေခဲ့သော တံဆိပ်ခေါင်း။ ]] ပီတာစဘတ်သို့ ၁၇၂၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အွိုင်းလားရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဆေးပညာဌာန အငယ်တန်းနေရာမှ သင်္ချာဌာနသို့ ရာထူးတိုးခဲ့သည်။ တခါတရံ အလုပ်တွဲလုပ်လေ့ရှိသူ ဒန်နီယယ်ဘာနောလိ နှင့်အတူ အခန်းငှားနေခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် ရုရှားဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်တက်မြောက်လာခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်တွင် နေရသောဘဝကို အသားကျလာခဲ့သည်။ သူသည် ရုရှားရေတပ်မတော်တွင် ဆရာဝန်အဖြစ်လည်း အပိုအလုပ်လုပ်ခဲ့သေးသည်။ <ref name="medic"/><br /> [[မဟာပီတာ|ကြီးမြတ်သော ပီတာဘုရင်]]သည် ရုရှားသိပ္ပံအကယ်ဒမီကို ပညာရေးမြှင့်တင်ရန်နှင့် အနောက်ဥရောပနှင့် ကွာခြားနေသော သိပ္ပံပညာကွာဟမှုကို နည်းပါးလာစေရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချက်များကြောင့် အွိုင်လာကဲ့သို့ နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင်များအတွက် စိတ်ကျေနယ်ဖွယ်ရှိစေရန် ဆွဲဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အကယ်ဒမီတွင် များစွာသော ရန်ပုံငွေများကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ပီတာဘုရင်ကိုယ်တိုင်နှင့် သူ့၏မှူးကြီးမတ်ရာတို့မှာ လှူဒါန်းထားသော ကြီးမားခန့်ထည်သော စာကြည့်တိုက်ကြီးလည်း ရှိနေသည်။ အကယ်ဒမီ၌ ကျောင်းသားအနည်းငယ်ကိုသာ လက်ခံပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အသားပေးလုပ်ဆောင်နေသည်။<ref name="prize"/><br /> အွိုင်လာ ပီတာစဘတ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် [[ကတ်သရင်း-၁ ဘုရင်မ]]ကြီးမှ ကံကုန်ခဲ့သော ခင်ပွန်းသည် ပီတာဘုရင်၏ လမ်းစဉ်မူဝါဒများအတိုင်း ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်နေချိန် ဖြစ်သည်။ ရုရှားမှူးမတ်တို့သည် ၁၂ နှစ်သာရှိသော [[ပီတာ-၂ ဘုရင်]]လေးအပေါ် ဩဇာညောင်းကာ အာဏာရလာခဲ့ကြ သည်။ မှူးမတ်တို့သည် သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ နိုင်ငံခြားသား သိပ္ပံပညာရှင်များအပေါ်တွင် သံသယရှိလာကြပြီး လစာငွေများ ဖြတ်တောက်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့် အွိုင်းလားနှင့် သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ ဒုက္ခတွေ့ခဲ့ကြသည်။<br /> ပီတာ-၂ ဘုရင် ကံကုန်သွားပြီးနောက် အခြေအနေများ တဖြည်းဖြည်းကောင်းမွန်လာကာ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာပင် ရူပပေဒပါမောက္ခ အဖြစ် ၁၇၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဒန်နီယယ်ဘာနောလိသည် စိတ်ကုန် စိတ်ပျက်ခြင်း၊ ဒေါသရမ္မက်တို့ဖြင့် ဘာဆဲလ်မြို့သို့ ထွက်သွားခဲ့သည်။<ref name="promotion"/> <br /> ၁၇၃၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် လူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်အကယ်ဒမီမှာ ပန်းချီဆရာ ဂျော့ဂျ် ဂဇယ်၏သမီးဖြစ်သူ ကတ်သရင်းနာ ဂဇယ်(၁၇၀၇-၁၇၇၃)နှင့် လတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref name=gekker/>ငယ်ရွယ်နုပျိုသော ဇနီးမောင်နှံသည် [[ညဲဗာမြစ်]]ကမ်းနံဘေးတွင် အိမ်ဝယ်၍ နေထိုင်ကြသည်။ သာသမီး ၁၃ ဦး မွေးဖွားခဲ့ရာ ၅ ဦး အဖတ်တင်ခဲ့သည်။ <ref name="wife"/> ===ဘာလင်=== ရုရှားတွင်ကြုံတွေရသော ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် စိုးရိမ်ပူရသည်ဖြစ်ကာ အွိုင်းလားသည် ၁၉ ဇွန် ၁၇၄၁ တွင် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့မှ ထွက်လာခဲ့ပြီး ''[[:en:Prussian Academy of Sciences|ပရပ်ရှား သိပ္ပံအကယ်ဒမီ]]''တွင် မဟာ ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်([[:en:Frederick the Great|Frederick the Great of Prussia]])ကမ်းလှမ်းသော ရာထူးကို လက်ခံခဲ့သည်။ သူသည် ဘာလင်တွင် ၂၅ နှစ်မျှနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဆောင်းပါး ၃၈၀ ကျော်မျှ ရေးသားခဲ့သည်။ ဘာလင်တွင် အွိုင်လာထုတ်ဝေသော ဆောင်းပါးများထဲမှ သူ့အား ကျော်ကြားစေခဲ့သော ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ်ရှိကာ ၎င်းတို့မှာ ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသော ''အနန္တကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနိဒါန်း''([[:en:Introductio in analysin infinitorum|Introductio in analysin infinitorum]]) နှင့် [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလ]]([[:en:Differential calculus|Differential calculus]]) အကြောင်းရေးသားထားသည့် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ''ဒစ်ဖရန်ရှယ်ကဲကုလ အခြေခံများ''([[:en:Institutiones calculi differentialis|Institutiones calculi differentialis]])<ref name=dartm/> တို့ဖြစ်သည်။<ref name="Friedrich"/> ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် သူအား [[:en:Royal Swedish Academy of Sciences|တော်ဝင်ဆွီဒင်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ]]မှ အဝေးရောက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် မင်းသမီး [[:en:Friederike Charlotte of Brandenburg-Schwedt|Friederike Charlotte of Brandenburg-Schwedt]]နှင့် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်၏ တူများအတွက် အလွတ်သင်ဆရာအဖြစ် ကမ်းလှမ်းခံခဲ့ရသည်။ အွိုင်းလားသည် ၁၇၆၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် မင်းသမီးထံသို့ စာအစောင့် ၂၀၀ ကျော် ရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။ နောင်တွင် ထိုစာလွှာများ ''ဂျာမန်မင်းသမီးထံသို့ ပေးစားများ'' ([[:en:Letters to a German Princess| Letters of Euler on different Subjects in Natural Philosophy Addressed to a German Princess]]) အဖြစ် စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့ရာ အရောင်းရဆုံးသော စာစုများဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name='Digital Copy of "Letters to a German Princess"'/> ထိုစာလွှာများထဲတွင် အွိုင်းလား၏ သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒနှင့် ဆက်ဆိုင်သော ဖွင့်ဆိုချက်များ၊ အွိုင်းလား၏ ပုဂ္ဂလအမြင်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် သူ၏ သင်္ချာဆိုင်ရာစာအုပ်များထက်ပင် ဖတ်ရှုသူ ပိုမိုများပြားခဲ့ပြီး ဥရောပနှင့် အမေရိကန်တွင်ပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကျော်ကြားလှသော ထိုစာလွှာများသည် အွိုင်းလား၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို သာမန်လူသို့ နားလည်စေရန် ချဉ်းကပ်နိုင်သည့် စွမ်းဆောင်မှုကို တွေမြင်ရပြီး ထင်ရှားသော သုတေသနသိပ္ပံပညာရှင်များတွင် တွေ့ရခဲ့သော ပုံစံဖြစ်သည်။<ref name="Friedrich"/> အွိုင်းလား၏ ကြီးစွာသော စွမ်းဆောင်မှုဖြင့် အကယ်ဒမီ၏ ဂုဏ်ကို စွမ်းဆောင်ခဲ့ငြား နောက်ဆုံးတွင် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်၏ အမျက်ဒေါသသင့်ကာ ဘာလင်မှ ထွက်ခွာလာခဲ့ရသည်။ === အမြင်အာရုံယိုယွင်းခြင်း === အွိုင်းလား၏ အမြင်အာရုံသည် သူ၏သင်္ချာပညာရှင်ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပိုမိုဆိုးရွာလာခဲ့သည်။ သုံးနှစ်လောက် သေလုနီးပါးဖျားနာခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၃၈ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလား၏ညာဘက်မျက်လုံးသည် ကန်းလုနီးနီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သိုပေမယ့် အွိုင်လာသည် စိန်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီအတွက် မြေပုံဆွဲပညာကို အပတ်တကုတ် အပင်ပန်းခံလုပ်နေရသောကြောင့်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုမျက်လုံးသည် အွိုင်းလား ဂျာမနီတွင် နေထိုင်စဉ်တလျှောက်လုံး ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး ထိုသည်ကြောင့် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်က သူကို "ဆိုက်ကလော့"ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလားသည် ဘယ်ဘက်မျက်လုံးတွင်လည်း အတွင်းတိမ်တိုးလာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့တွေ့ရှိပြီး ၃ ပတ်အကြာတွင် သူမျက်လုံးများ ကန်းလုနီးပါးဖြစ်သွားစေခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် မျက်လုံးနှစ်ဖက်စလုံးအမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းသွားမှုကို "အခု ကျနော်စိတ် အခြားမပျံ့တာပေါ့ဗျာ" ဟုဆိုခဲ့သည်။ <ref>[https://books.google.ca/books?id=KUYLhOVkaV4C&pg=PA17&lpg=PA17&dq=%22now+i+will+have+fewer+distractions%22&source=bl&ots=cELiNguUQ9&sig=vGQmYpZ7EUbtpOyh8CIb3uDCgh8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiX6c_V7KLSAhWH6YMKHabkCbYQ6AEILjAE#v=onepage&q=%22now%20i%20will%20have%20fewer%20distractions%22&f=false Euler's Gem: The Polyhedron Formula and the Birth of Topology - David S. Richeson - Google Books<!-- Bot generated title -->]</ref> ဥပမာအားဖြင့် အွိုင်းလားသည် [[ဗာဂျီ]] ၏ ''[[:en:Aeneid|Aeneid]]'' ဆိုသည့် လင်္ကာရှည်ကြီးကို အစမှအဆုံး ထစ်ငေါ့ခြင်း မရှိပဲ ထပ်ကာထပ်ကာ ရွတ်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထို့ပြင်ဆင်ထားသည်မူတွင် အွိုင်းလာ'သည် စာမျက်နှာတိုင်း၌ မည်သည့်စာကြောင်းကစပြီး မည်သည့်စာကြောင်း၌ ဆုံးသည်ကို ပြောပြနိုင်သည်။ အွိုင်းလားသည် သူ၏စာကူးသမားအကူအညီဖြင့် လေ့လာမှုနယ်ပယ်အများအပြားတွင် ထုတ်ဝေမှုတို့သည် အမှန်တကယ်ပင် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သူသည် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တနှစ်လုံး ပျမ်းမျှအားဖြင့် တပါတ်လျှင် သင်္ချာစာတမ်းငယ်တစ်စောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ <ref name="volumes"/> === ရုရှားသို့ ပြန်လာခြင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း === [[ခုနှစ်နှစ်စစ်|ခုနှစ်နှစ်စစ်ပွဲ]]ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အတူ ၁၇၆၀ တွင် ချာလော့တန်ဘာ့ခ်မြို့([[:en:Charlottenburg|Charlottenburg]])ရှိ အွိုင်းလား၏ လယ်တောကို ရုရှားစစ်တပ်များ၏ မွှေနှောက်ဖျက်ဆီးမှုဒဏ်ကို ခံလိုက်ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် အီဗန် ပီသရိုဗစ်ချ် ဆာသီးကော့ဗ် ([[:en:Ivan Petrovich Saltykov|General Ivan Petrovich Saltykov]])သည် အွိုင်လာ၏အိမ်ရာ ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးမှုအတွက် လျော်ကြေးငွေပေးအပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[:en:Empress Elizabeth|ရုရှားဧကရီ အဲလီဇဘတ်]]က နောက်ထပ်နစ်နာကြေးအဖြစ် ရူဘယ် ၄၀၀၀ ထပ်တိုးပေးခဲ့ရာ ထိုခေတ်ကာလ၌ မတန်တဆများပြားသော နစ်နာကြေးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Gindikin, S.G., Гиндикин С. Г., МЦНМО, НМУ, 2001, с. 217.</ref> [[:en:Catherine II of Russia|မဟာကတ်သရင်းဘုရင်မကြီး]]နန်းတက်ပြီးသောအခါ ရုရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးမှာလည်း တည်ငြိမ်လာပြီဖြစ်ရာ စိန့်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီမှာ ပြန်လာရန် ကမ်းလှမ်းမှုကို လက်ခံခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် တနှစ်တွင် လစာ ရူဘယ် ၃၀၀၀၊ ဇနီးသည်အတွက် အငြိမ်းစားလစာနှင့် သားများအတွက် ရာထူးကြီးကြီးအား ပေးမည်ဟု ကတိတို့ကို တောင်းခံခဲ့ရာ ထိုအားလုံးကို ရုရှားမှအာမခံချက်ပေးခဲ့သည်အတွက် ရုရှားကို ပြန်လာခဲ့သော သူ၏အခြေအနေမှာ အတော်ကြီးကိုပင် ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ သူသည် ကျန်ရှိနေသော ဘဝအချိန်များကို ရုရှား၌ပင် ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ သို့ပေမယ်လည်း ဒုတိယအခေါက် ရုရှား၌ နေထိုင်ခဲ့ရာတွင် ကံကြမ္မာဆိုးတို့ကြောင့် ဘဝမလှဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇၇၁ ခုနှစ်တွင် စိန့်ပီတာစဘတ်၌ လောင်ခဲ့သောမီးသည် အွိုင်လာအိမ်ကိုသာမက ဘဝတစ်ခုလုံးနီးပါး ဝါးမြိုခဲ့သည်။ ၁၇၇၃ ခုနှစ်တွင် အနှစ်လေးဆယ်ကျော်ကြာ ပေါင်းသင်းခဲ့သော ဇနီးသည် ကတ်သရင်းနာကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဇနီးသည်ဆုံးပါးပြီး သုံးနှစ်ခန့်ကြာသောအခါ အွိုင်လာသည် ဇနီးသည်၏ ဖအေတူမအေကွဲ ညီမဖြစ်သူ ဆာလိုမီ အာဘီဂါလ် ဂဇယ်(၁၇၂၃–၁၇၉၄)နှင့် နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ <ref name=gekker2/> ဤအိမ်ထောင်သည် သူကွယ်လွန်ချိန်ထိတိုင်အောင် မြဲခဲ့သည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် အွိုင်လာသည် အမေရိကန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ ([[:en:American Academy of Arts and Sciences|American Academy of Arts and Sciences]])မှ ပြည်ပဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref name=AAAS/> ၁၇၈၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့၊ သူ၏ မိသားစုနှင့် နေ့လယ်စာစားရင်း အွိုင်းလားသည် သူ၏အကယ်ဒမီမှ မိတ်ဆွေဖြစ်သူ တော်ဝင်ပညာရှင် [[:en:Anders Johan Lexell|Anders Johan Lexell]] နှင့် အသစ်တွေ့ရှိခဲ့သော [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]နှင့် ၎င်း၏ [[:en:orbit|ဂြိုဟ်ပတ်လမ်း]]အကြောင်းကို ဆွေးနွေးနေစဉ် အွိုင်းလားသည် ဦးနှောက်သွေးလွန်ခြင်း ([[:en:brain hemorrhage|brain hemorrhage]])ကြောင့် လဲကျခဲ့သည်။ နာရီအနည်းငယ်ကြာသောအခါ အွိုင်းလားကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။<ref name="euler"/> [[:de:Jacob von Staehlin|Jacob von Staehlin-Storcksburg]] သည် ရုရှားသိပ္ပံအကယ်ဒမီအတွက် တိုတောင်းလှသော နာရေးသတင်း ရေးသားပေးခဲ့ပြီး အွိုင်းလား၏ တပည့်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရုရှားသင်္ချာပညာရှင် [[:en:Nicolas Fuss|Nicolas Fuss]]မှ ချီကျူးထောပနာစကားကို<ref name=novaacta/> အသေးစိတ် ရေးသားပေးခဲ့၍ အမှတ်တရတွေ့ဆုံပွဲသို့ ပေးပို့ပေးခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အကယ်ဒမီမှ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုစကားတွင် ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင်နှင့် ဒဿနိကပညာရှင် [[:en:Marquis de Condorcet|Marquis de Condorcet]] အောက်ပါအတိုင်းရေးသားခဲ့သည်- {{quote|''il cessa de calculer et de vivre''—... သူဟာ တွက်ချက်ဖို့နှင့် အသက်ရှင်ဖို့ ရပ်တန့်ခဲ့ပြီ။<ref name=condorcet/>}} အွိုင်းလားအား [[:en:Goloday Island|Goloday Island]] ရှိ [[:en:Smolensk Lutheran Cemetery|ဆမားလန်း လူသာရန့်သင်္ချိုင်း]] တွင် သူ၏ဇနီးဖြစ်သူ ကတ်သရင်းနာ၏ နံဘေးတွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် [[:en:Russian Academy of Sciences|ရုရှားသိပ္ပံအကယ်ဒမီ]]သည် ဒါရိုက်တာထိုင်ခုံနံဘေးတွင် အွိုင်းလား၏ ကိုယ်တစ်ပိုင်းပုံ စကျင်ကျောက်ရုပ်ကို ထားရှိခဲ့ပြီး ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလာူ၏ အုတ်ဂူတွင် ကျောက်တိုင်စိုက်ထူခဲ့သည်။ ၂၅၀ ကြိမ်မြောက် အွိုင်းလား မွေးနေ့နှစ်ပတ်လည် ကျင်းပရန်အလို့ငှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ကျောက်တိုင်နှင့် ၎င်း၏ရုပ်ကြွင်းတို့ကို ၁၈ ရာစုမှ သင်္ချိုင်းဟောင်းကြီးဖြစ်သော [[:en:Alexander Nevsky Lavra|အလက်ဇန္ဒားညဲဗ်စကီးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]]သို့ ရွေ့ခဲ့သည်။ [[Image:Euler Grave at Alexander Nevsky Monastry.jpg|thumb|[[:en:Alexander Nevsky Lavra|အလက်ဇန္ဒားညဲဗ်စကီးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]]ရှိ အွိုင်လာ၏ အုတ်ဂူ]] == သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒတွင် အွိုင်းလား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ == အွိုင်းလား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် များလှစွာသော [[သင်္ချာ]]နယ်ပယ်များဖြစ်သော [[ဂျီဩမေတြီ]]၊ [[ကဲကုလပ်]]၊ [[တြီဂိုနိုမေတြီ]]၊ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] နှင့် [[:en:Number theory|ကိန်းသီအိုရီ]] တို့တွင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[ရူပဗေဒ]]တွင်လည်း [[:en:continuum physics|continuum physics]]၊ [[:en:Lunar theory|လူနာသီအိုရီ]]နှင့် တခြားသော ရူပဗေဒနယ်ပယ်များတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် သင်္ချာသမိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးမှုရှိသူဖြစ်ပြီး သူ၏လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပုံနှိပ်မည်ဆိုပါက ၆၀ မှ ၈၀ [[:en:quarto (text)|ကွာတို]]အကြားရှိမည်။<ref name="volumes"/> အွိုင်လာ၏အမည်သည် [[:en:List of topics named after Leonhard Euler|အကြောင်းအရာများစွာ]]တို့တွင် ယနေ့တိုင် ပါဝင်နေသည်။ အွိုင်လာသည် သူမရှိတော့သည့်နောက်ပိုင်းတွင် သူ့အမည်ဖြင့် ကိန်းသေနှစ်လုံးရှိသော တဦးတည်းသော သင်္ချာပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးကိန်းသေမှာ ကဲကုလပ်သင်္ချာတွင် အရေးပါသော[[e (သင်္ချာကိန်းသေ)|အွိုင်လာကိန်း]] ''e'' ဖြစ်ပြီး ၂.၇၁၈၂၈ နီးပါးတန်ဖိုးနှင့် ညီမျှသည်။ နောက်ထပ်ကိန်းသေမှာ [[:en:Euler–Mascheroni constant]] γ ([[:en:gamma|ဂမ်မာ]]) ဖြစ်ပြီး "အွိုင်လာကိန်းသေ" ဟုသာရည်ညွှန်းလေရှိကာ ၎င်း၏ တန်းဖိုးမှာ ၀.၅၇၇၂၁ ဖြစ်သည်။<ref name=derbysh/> <!-- The biography could use more correlation with his mathematical activities. When was his most prolific period and discoveries, and how did they fit in with his general life? --> ===သင်္ချာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ=== အွိုင်းလားသည် သင်္ချာဆိုင်ရာအမှတ်လက္ခဏာများကို များလှစွာသော သူ၏စာအုပ်များမှတဆင့် စတင်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လူသုံးတွင်ကျယ်လာအောင်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သိသာထင်ရှားတာကိုပြရမည်ဆိုလျှင် ဖန်ရှင်၏ ယူဆချက်များ<ref name="function"/>ကို စတင်မိတ်ဆက်စဉ်တွင်ဖြစ်ပြီး သူသည် ''f''(''x'') ဟု ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့ရာ ဖန်ရှင် ''f'' တွင်ပါဝင်သော argument မှာ ''x'' ဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ သူသည် [[:en:trigonometric functions|တြီဂိုဖန်ရှင်များ]]၏ အမှတ်လက္ခဏာများ၊ သဘာဝလော်ဂရစ်သမ်၏ အခြေ {{math|''e''}} (ယနေ့တွင် [[:en:Euler's number|အွိုင်လာ၏ကိန်း]] အဖြစ် လူသိများသည်)၊ ဂရိအက္ခရာ [[:en:Sigma|Σ]] ကို ပေါင်းခြင်းဆိုင်ရာများအတွက်နှင့် [[:en:imaginary unit|imaginary unit]] ကို သီခြားသတ်မှတ်ရန်အတွက် အက္ခရာ {{math|''i''}} တို့ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name=Boyer/> ဂရိအက္ခရာ ''[[:en:pi (letter)|π]]'' ကို [[:en:pi|စက်ဝိုင်းတစ်ခု၏ စက်ဝန်းမျဉ်းနှင့် အချင်း၏အချိုး]]အဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း အွိုင်လာမှ စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမဟုတ်သော်လည်း အွိုင်းလားလက်ထက်မှသာ လူသိများလာခဲ့သည်။ <ref name="pi">{{cite web| url = http://www.stephenwolfram.com/publications/mathematical-notation-past-future/| title = Mathematical Notation: Past and Future| accessdate=23 September 2014| last = Wolfram| first = Stephen}}</ref> === ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း === ၁၈ ရာစု သင်္ချာဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် [[ကဲကုလပ်]]၏ တိုးတက်မှုသည် ထိပ်ဆုံးသို့ရောက်ရှိနေသည်။ အွိုင်းလား၏ မိတ်ရင်းဆွေရင်းဖြစ်သော [[:en:Bernoulli family|ဘာနောလိမိသားစု]]သည် ထိုနယ်ပယ်၏ အစောပိုင်းတိုးတက်မှုများတွင် များစွာဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုမိသားစု၏ အွိုင်းလားအပေါ်လွှမ်းမိုးမှုကျေးဇူးကြောင့် ကဲကုလပ်ကို လေ့လာခြင်းသည် အွိုင်းလားအတွက် အဓိက အာရုံစူးစိုက်ဖွယ်ရာကြီး ဖြစ်နေခဲ့သည်။ အွိုင်းလား၏ သက်သေပြချက်အချို့ကို ခေတ်သစ် [[:en:mathematical rigor|mathematical rigour]]<ref name = "Basel"/> စံများအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိဖြစ်နေချိန်တွင် သူ၏ အတွေးအခေါ်များသည် ကြီးမားသော တိုးတက်မှုများဆီသို့ ဦးဆောင်နေခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် [[:en:Mathematical analysis|ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]အား မကြာခဏ အသုံးပြုခြင်းနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ ညီမျှခြင်းကဲ့သို့ အနန္တဆိုင်ရာအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ ပေါင်းခြင်းဖြင့် ဖန်ရှင်တို့ကိုဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုခြင်းတို့ကြောင့် [[:en:power series|ပါဝါစီးရီး]]တွင် တိုးတက်မှုများရှိခြင်းတို့ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ :<math>e^x = \sum_{n=0}^\infty {x^n \over n!} = \lim_{n \to \infty} \left(\frac{1}{0!} + \frac{x}{1!} + \frac{x^2}{2!} + \cdots + \frac{x^n}{n!}\right).</math> မှတ်သားဖွယ်ရာမှာ အွိုင်းလားသည် {{math|''e''}} နှင့် [[:en:inverse tangent|inverse tangent function]] တို့၏ ပါဝါစီးရီးဖြန့်ခြင်းကို တိုက်ရိုက်သက်သေပြခဲ့သည်။ (သွယ်ဝိုက်သက်သေပြခြင်းဖြစ်သော inverse power series technique ကို နယူတန်နှင့် [[ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘနစ်|လိုင်ဘနီဇ်]] တို့မှ ၁၆၇၀ နှင့် ၁၆၈၀ ခုနှစ်အကြားလောက်တွင် အဖြေရှာပြီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။) သူ၏ ပါဝါစီးရီးအား ရဲရဲရင့်ရင့်အသုံးပြုမှုသည် သူအား ကျော်ကြားလှသော [[:en:Basel problem|ဘာဆယ်ပုစ္ဆာ]] ကို ၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် ဖြေရှင်းနိုင်ရန် လမ်းစဖြစ်ခဲ့သည်။ (သူသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အကြောင်းပြချက်များကို ၁၇၄၁ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပေးနိုင်ခဲ့သည်။):<ref name="Basel"/> :<math>\sum_{n=1}^\infty {1 \over n^2} = \lim_{n \to \infty}\left(\frac{1}{1^2} + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \cdots + \frac{1}{n^2}\right) = \frac{\pi ^2}{6}.</math> [[Image:Euler's formula.svg|thumb|ဂျီဩမေထြီနည်းဖြင့် ရှင်းလင်းထားသော [[:en:Euler's formula|အွိုင်းလား ပုံသေနည်း]]]] အွိုင်းလားသည် [[:en:Exponential function|Exponential function]]နှင့် လော့ဂရစ်သမ်([[:en:Logarithm|Logarithm]]) တို့သို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသက်သေပြခြင်း စတင်သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် လော့ဂရစ်သမ်ဖန်ရှင်များကို ပါဝါစီးရီးအသုံးပြုခြင်းဖြင့် သက်သေပြခြင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး လော့ဂရစ်သမ်များအတွက် အနှုတ်တန်ဖိုးနှင့် [[ကွန်ပလက်စ်ကိန်း]]တို့ကို အောင်မြင်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသည်မှာ သင်္ချာပညာတွင် လော့ဂရစ်သမ်အား အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်သွားစေခဲ့သည်။<ref name=Boyer/> သူသည် ကွန်ပလက်စ်ကိန်းများ၏ exponential function ကိုလည်း ရှင်းလင်းသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ထိုသည်တို့မှာ [[:en:Trigonometric functions|Trigonometric functions]] နှင့် ဆက်နွယ်နေမှုကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မည်သည့်[[ကိန်းစစ်]] [[:en:φ|{{math|φ}}]] အတွက်မဆို [[:en:Euler's formula|အွိုင်းလားပုံသေနည်း]] အရ [[:en:Exponential function#On the complex plane|complex exponential]] ကို :<math>e^{i\varphi} = \cos \varphi + i\sin \varphi.\,</math> ဟုဖော်ပြသည်။ အထူးအခြေအနေများအတွက် ထိုပုံသေနည်းကို [[:en:Euler's identity|Euler's identity]] :<math>e^{i \pi} +1 = 0 \, </math> ဟုခေါ်ပြီး ရစ်ချက်ဖိုင်းမန်း([[:en:Richard P. Feynman|Richard P. Feynman]])က ပေါင်းခြင်း၊ မြှောက်ခြင်းနှင့် exponentiation ဆိုင်ရာအယူအဆတို့ကို တစ်ကြိမ်တည်းအသုံးပြုမှုနှင့် အရေးကြီးသော ကိန်းသေများဖြစ်သော 0၊ 1၊ {{math|''e''}}၊ {{math|''i''}} တို့ကို တကြိမ်တည်း အသုံးပြုမှုတို့ကြောင့် "သင်္ချာပညာ၏ အံလောက်ဖွယ်ပုံသေနည်း" ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name="Feynman"/> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ''[[:en:Mathematical Intelligencer|Mathematical Intelligencer]]'' သင်္ချာဂျာနယ် စာဖတ်သူပရိသတ်များက "အမြဲအလှပဆုံး သင်္ချာပုံသေနည်း"အဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=MathInt/> နောက်ဆုံးတွင် အွိုင်လာသည် ထိုမဲပေးမှုတွင် ထိပ်ဆုံးပုံသေနည်းငါးခုအနက် တတိယမြောက်ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name=MathInt/> [[:en:De Moivre's formula|De Moivre's formula]] သည် [[:en:Euler's formula|Euler's formula]] ၏ တိုက်ရိုက်အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ ထိုမျှမကသေး အွိုင်းလားသည် [[:en:gamma function|gamma function]] အား စတင်ရှင်းလင်းခြင်းဖြင့် higher [[:en:transcendental function|transcendental function]]s သီအိုရီကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသေးစိတ် ရှင်းပြခြင်း၊ [[:en:quartic equation|quartic equation]] များကို နည်းသစ်များအသုံးပြု၍ ရှင်းလင်းခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် complex limit များဖြင့် အင်တီဂရယ်များကို ရှင်းလင်းခြင်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် [[:en:complex analysis|complex analysis]] ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ရှေ့ပြေးနိမိတ်များလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သူသည် လူသိများသည့် ရလဒ်ဖြစ်သော [[:en:Euler–Lagrange equation|Euler–Lagrange equation]] အပါအဝင် [[:en:calculus of variations|calculus of variations]] ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် ကိန်းသီအိုရီ ပုစ္ဆာများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းအား အသုံးပြု၍ စတင်တွက်ချက်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် မတူကွဲပြားသော သင်္ချာနယ်ပယ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီး သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် [[:en:analytic number theory|analytic number theory]] ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုနယ်ပယ်၏ အခြေခံများဖြစ်သည့် [[:en:Generalized hypergeometric series|hypergeometric series]] သီအိုရီ၊ [[:en:q-series|q-series]]၊ [[:en:hyperbolic functions|hyperbolic trigonometric functions]]နှင့် [[:en:generalized continued fraction|continued fractions]] ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသီအိုရီကို သူက ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အွိုင်လာသည် [[:en:infinitude of primes|infinitude of primes]] ကို [[:en:harmonic series (mathematics)|ဟာမိုနစ်စီးရီး]]များ၏ သွေဖည်ခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းကို အသုံးပြု၍ [[သုဒ္ဓကိန်း]] များကို ဖြန်ခွဲခဲ့သည်။ ထိုနယ်ပယ်တွင် အွိုင်လာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် [[:en:prime number theorem|သုဒ္ဓကိန်းသီအိုရမ်]] ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="analysis"/> === ကိန်းသီအိုရီ === အွိုင်းလား၏ ကိန်းသီအိုရီနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားလာမှု အရင်းခံသည် စိန့်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီမှ သူ၏သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ခရစ်စတိန်း ဂိုးလ်ဘက်ချ်([[:en:Christian Goldbach|Christian Goldbach]]) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အွိုင်းလား၏ အစောပိုင်းကိန်းသီအိုရီနှင့်ပတ်သက်၍ အားထုတ်မှုသည် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]]၏ တွေ့ရှိချက်များပေါ်တွင် အခြေခံခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် ဖဲမ၏ စိတ်ကူးတို့ကို ချဲ့ကားခဲ့ပြီး သူ၏အနုမာနတချို့ကိုလည်း မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြန့်ခွဲခြင်း သဘာဝကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်ပေးခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် အပိုင်းကိန်းဖြစ်သော သုဒ္ဓကိန်းများပေါင်းခြင်း ([[:en:Divergence of the sum of the reciprocals of the primes|Divergence of the sum of the reciprocals of the primes]]) ကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ အွိုင်းလားသည် သုဒ္ဓကိန်းများနှင့် ရိုင်းမန်း ဇီတာဖန်ရှင် ([[:en:Riemann zeta function|Riemann zeta function]]) အကြား ဆက်နွက်ချက်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းသည် [[:en:Proof of the Euler product formula for the Riemann zeta function|Proof of the Euler product formula for the Riemann zeta function]] အဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် [[:en:Newton's identities|Newton's identities]]၊ [[:en:Fermat's little theorem|Fermat's little theorem]]၊ [[:en:Fermat's theorem on sums of two squares|Fermat's theorem on sums of two squares]] တို့ကို သက်သေပြခဲ့ပြီး သူ၏ သိသာသောဆောင်ရွက်မှုကို [[:en:Lagrange's four-square theorem|Lagrange's four-square theorem]] တွင် တွေ့ရသည်။ သူသည် [[:en:totient function|totient function]] φ(''n'') ကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဖန်ရှင်၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို အသုံးပြု၍ အွိုင်လာသည် ဖဲမ၏ Fermat's little theorem မှ ယခုအခါ [[:en:Euler's theorem|Euler's theorem]] ဟုခေါ်ဆိုသော သီအိုရမ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် [[:en:perfect number|perfect number]] တွင် သိသာထင်ရှားသော ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ [[ယူကလစ်]]တို့လက်ထက်ကတည်းကစ၍ သင်္ချာပညာရှင်များ စိတ်ဝင်စားကြသော ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ သူသည် perfect numbers နှင့် [[:en:Mersenne prime|Mersenne prime]] များ ဆက်နွယ်ချက်ကို သက်သေပြခဲ့ပြီး ၎င်းကို ယူကလစ်မှလည်း one-to-one အဖြစ် သက်သေပြခဲ့ရာ ထိုရလဒ်များကို တနည်းအားဖြင့် [[:en:Euclid–Euler theorem|Euclid–Euler theorem]] ဟူ၍ သိကြသည်။ အွိုင်းလားသည် [[:en:quadratic reciprocity|quadratic reciprocity]] ၏ ဥပဒေသကို တွေးဆခဲ့သေးသည်။ ထိုသဘောတရားများကို ကိန်းသီအိုရီ၏ အခြေခံသီအိုရမ်များအဖြစ် မှတ်ယူခဲ့ကာ သူ၏ အတွေးအခေါ်များသည် [[ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်]]၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ အခြေခံများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="numbertheory"/> ၁၇၇၂ တွင် အွိုင်းလားသည် Mersenne prime ဖြစ်သည့် 2³¹&nbsp;−&nbsp;1 = [[:en:2147483647|2,147,483,647]] ကို သက်သေပြခဲ့ရာ ၁၈၆၇ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ အရှည်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်း ([[:en:largest known prime|largest known prime]]) အဖြစ် ရှိခဲ့သည်။<ref name=caldwell/> === ဂရပ်သီအိုရီ === [[Image:Konigsberg bridges.png|frame|right|အွိုင်လာတို့ခေတ်က [[:en:Königsberg|Königsberg]] မြို့၏ မြေပုံဖြစ်ပြီး [[:en:Seven Bridges of Königsberg|တံတားခုနှစ်စင်း]]၏ အမှန်တကယ်တည်ရှိနေသော ပုံစံဖြစ်သည်။(အရောင်တင်ထားသည်မှ ပရီဂဲလ်မြစ်နှင့် တံတားများဖြစ်သည်။)]] ၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလားသည် [[Königsberg မြို့၏ တံတားခုနစ်စင်းပြဿနာ]] ဟုခေါ်သော ပုစ္ဆာ၏ ဖြေရှင်းနည်းကို ပြသခဲ့သည်။<ref name="bridge"/> [[:en:Kingdom of Prussia|ပရပ်ရှားနိုင်ငံ]]၏ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော [[:en:Königsberg|Königsberg]] မြို့သည် [[:en:Pregolya River|Pregel]] တွင် တည်ထားသည်ဖြစ်ကာ ကျွန်းကြီး နှစ်ကျွန်းပါဝင်ကာ ကျွန်းအချင်းချင်းနှင့်ရော ပင်မကုန်းမြေနှင့်ပါ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ထားသော တံတား ခုနစ်စင်းပါဝင်သည်။ ပုစ္ဆာမှာ တံတားအားလုံးအား တစ်ကြိမ်စီသာဖြတ်သန်း၍ စမှတ်သို့ ပြန်သွားရမည် ဖြစ်နိုင်သော လမ်းကြောင်းအား ဆုံးဖြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဒါဟာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး၊ သိုပေမယ့် [[:en:Eulerian path|Eulerian circuit]] တွင်တော့ မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒီဖြေရှင်းချက်သည် [[ဂရပ်သီအိုရီ]]၏ ပထမဆုံးသီအိုရမ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အတိအကျပြောမည်ဆိုလျှင် [[:en:planar graph|planar graph]] သီအိုရီတွင် ဖြစ်သည်။<ref name="bridge"/> အွိုင်းလား [[:en:Convex polytope|convex polyhedron]] တို့၏ ထိပ်စွန်းများ(vertices)၊ ထိပ်စွန်းမျဉ်းများ(edges)နှင့် မျက်နှာပြင်များ(faces)၏ အရေအတွက်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသော {{math|V}}&nbsp;−&nbsp;{{math|E}}&nbsp;+&nbsp;{{math|F}}&nbsp;=&nbsp;2 ဟူသော [[:en:Planar graph#Euler's formula|ပုံသေနည်း]]ကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ<ref name=cromw/> ဤသည်မှာ [[:en:planar graph|planar graph]] ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဖော်မြူလာတွင်ပါဝင်သော ကိန်းသေကို ဂရပ်များ(သို့မဟုတ် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္တုများ)အတွက် အွိုင်းလားဝိသေသလက္ခဏာ ([[:en:Euler characteristic|Euler characteristic]]) ဟုခေါ်ပြီး အရာဝတ္တုတို့၏ [[:en:genus (mathematics)|genus]] နှင့်လည်းဆက်နွယ်နေသည်။<ref name=gibbons/> ဤပုံသေနည်းအား လေ့လာခြင်းနှင့် ခြုံငုံကောတ်ချက်ချခြင်းကို [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]]၏ မူလအစတွင် [[:en:Augustin Louis Cauchy|Cauchy]]<ref name="Cauchy"/> နှင့် [[:en:Simon Antoine Jean L'Huillier|L'Huillier]]<ref name="Lhuillier"/> တို့မှ အထူးပြုဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ === အသုံးချသင်္ချာ === အွိုင်းလား၏ ကြီးကျယ်လှသော အောင်မြင်မှုများထဲတွင် လက်တွေ့အသုံးချနိုင်သော ပုစ္ဆာများ(real-world problems)ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းဖြင့်ဖြေရှင်းခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုအထဲတွင် [[:en:Bernoulli numbers|Bernoulli numbers]]၊ [[:en:Fourier series|Fourier series]]၊ [[:en:Euler number|Euler number]]၊ ကိန်းသေများဖြစ်ကြသော [[:en:E (mathematical constant)|{{math|e}}]] နှင့် [[:en:pi|{{pi}}]]၊ [[:en:continued fraction|continued fraction]] နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]]တို့၏ များလှစွာသော အသုံးချနိုင်မှုတို့ ပါဝင်သည်။ သူသည် [[ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘနစ်|လိုက်ဘနစ်]] ၏ [[:en:differential calculus|ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလ]]ကို နယူတန်၏ [[:en:Method of Fluxions|Method of Fluxions]] ဖြင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ကာ ရရှိလာသော ရလဒ်များသည် physical problems များတွင် ကဲကုလအား အသုံးပြုရာတွင် လွယ်ကူစေခဲ့သည်။ သူ၏ အကြီးမားဆုံးသော ခြေလှမ်းမှာ အင်တီဂရယ်များ၏ [[:en:numerical approximation|numerical approximation]] ကို မြှင့်တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုတွေ့ရှိချက်ကို ယခုအခါတွင် [[:en:Euler approximations|Euler approximations]] ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုမှန်းခြေ၏ မှတ်သားဖွယ်ရာများမှာ [[:en:Euler's method|Euler's method]] နှင့် [[:en:Euler–Maclaurin formula|Euler–Maclaurin formula]] တို့ဖြစ်သည်။ === ရူပဗေဒနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ === အွိုင်းလားသည် [[:en:Euler–Bernoulli beam equation|Euler–Bernoulli beam equation]] ကို ကောင်းမွန်တိုးတက်အောင် လုပ်ခဲ့ပြီး ထိုသည်မှာ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်၏ မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းများကို [[ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ်|ရှေးရိုးမက္ကင်းနစ်]]၏ ပုစ္ဆာများ အောင်မြင်စွာ အသုံးချနိုင်သည့်အပြင် အွိုင်းလားသည် ဤနည်းများကို အာကာသနှင့်ဆိုင်သော ပုစ္ဆာများတွင်လည်း အသုံးချနိုင်ခဲ့သည်။ အွိုင်းလား၏ ပြီးပြည့်စုံသော အောင်မြင်မှုများထဲတွင် ကြယ်တံခွန်များနှင့် အာကသရှိ အရာဝတ္ထုများ၏ ပတ်လမ်းကို ပိုမိုတိကျမှုရှိအောင် ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်များ၏ သဘာဝကို နားလည်နိုင်စွမ်းရှိလာခြင်း၊ နေ၏ [[:en:solar parallax|parallax]] (မတူညီသော ရှုထောင့်နှစ်ခုမှ အရာဝတ္ထု၏ သိသာထင်ရှားသော နေရာအား ကြည့်ရှုရာ၌ ခြားနားမှု)ကို တွက်ချက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ သူ၏ တွက်ချက်မှုများသည် [[:en:History of longitude|longitude tables]] အား တိကျမှုရှိအောင်လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=yousch/> အွိုင်းလားသည် အလင်းသီအိုရီ ([[:en:optics|optics]])နှင့်ပတ်သက်၍ အရေးကြီးသော ဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သေးသည်။ အွိုင်းလားသည် ထိုအချိန်က ''[[:en:Opticks|Opticks]]'' တွင် လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော နယူတန်၏ [[:en:corpuscular theory of light|corpuscular theory of light]] ကို လက်မခံခဲ့ပေ။ အွိုင်းလား၏ ၁၇၄၀ ခုနှစ်များမှ အလင်းနှင့်ဆိုင်သော သူ၏စာတမ်းများသည် [[:en:Christiaan Huygens|Christiaan Huygens]] အဆိုပြုသော [[:en:wave theory of light|wave theory of light]] ကို ခိုင်မာစေရန် အကူအညီပေးခဲ့ပြီး လွှမ်းမိုးသောအယူအဆအဖြစ် [[:en:wave-particle duality|quantum theory of light]] မတိုင်မီအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="optics"/> ၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် သူသည် ယခုအခါတွင် [[:en:inviscid flow|inviscid flow]] ၏ အရေးကြီးသော ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ [[:en:Euler equations (fluid dynamics)|Euler equations]] အဖြစ် လူသိများလျက်ရှိသည်။<ref name=euler2/> ဒစ်ဖရန်ရှယ်ပုံစံတွင် ဤညီမျှခြင်းသည်- :<math> \begin{align} &{\partial\rho\over\partial t}+ \nabla\cdot(\rho\mathbf u)=0\\[1.2ex] &{\partial(\rho{\mathbf u})\over\partial t}+ \nabla\cdot(\mathbf u\otimes(\rho \mathbf u))+\nabla p=\mathbf{0}\\[1.2ex] &{\partial E\over\partial t}+ \nabla\cdot(\mathbf u(E+p))=0, \end{align} </math> ဤနေရာ၌ * ''ρ'' သည် အရည်၏ [[:en:mass density|ထုထည်သိပ်သည်းဆ]], * '''''u''''' သည် အရည်၏ [[velocity]] [[:en:Vector (geometric)|vector]], with components ''u'', ''v'', and ''w'', * ''E'' = ''ρ e'' + ½ ''ρ'' (''u''² + ''v''² + ''w''²) is the total energy per unit [[:en:volume|volume]], with ''e'' being the [[:en:internal energy|internal energy]] per unit mass for the fluid, * ''p'' is the [[:en:pressure|pressure]], * ''⊗'' denotes the [[:en:tensor product|tensor product]], and * '''0''' being the [[:en:zero vector|zero vector]]. အွိုင်းလားသည် structural engineering တွင်လည်း ideal strut ၏ critical [[:en:buckling|buckling]] load ကို တွက်ချက်ပေးနိုင်သော သူ၏ ညီမျှခြင်းအတွက် ထင်ရှားလျက်ရှိပြီး ထိုညီမျှခြင်းတွင် ideal strut ၏ length နှင့် flexural stiffness တို့သာမူတည်နေသည်-<ref name="SIAM"/> :<math>F=\frac{\pi^2 EI}{(KL)^2}</math> where * ''F'' = maximum or critical [[အား|force]] (vertical load on column), * ''E'' = [[:en:modulus of elasticity|modulus of elasticity]], * ''I'' = [[:en:area moment of inertia|area moment of inertia]], * ''L'' = unsupported length of column, * ''K'' = column effective length factor, whose value depends on the conditions of end support of the column, as follows. ::For both ends pinned (hinged, free to rotate), ''K'' = 1.0. ::For both ends fixed, ''K'' = 0.50. ::For one end fixed and the other end pinned, ''K'' = 0.699… ::For one end fixed and the other end free to move laterally, ''K'' = 2.0. * ''K L'' is the effective length of the column. == ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်များ == [[Image:Euler-10 Swiss Franc banknote (front).jpg|thumb|ဆွစ် [[:en:Swiss Franc|၁၀ ဖရန့်]] ငွေစက္ကုရှိ အွိုင်လာ၏ ပုံ]] အွိုင်းလား၏ရုပ်ပုံ ဆွစ် ၁၀ [[:en:Swiss franc|ဖရန့်]] ငွေစက္ကူ (banknote)၏ ခြောက်ခုမြောက်စီးရီးတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂျာမနီ၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့၏ တံဆိပ်ခေါင်းများတွင်လည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ [[ဥက္ကာပျံ|ဂြိုဟ်သိမ်]] [[:en:2002 Euler|2002 Euler]] ကို အွိုင်လာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ [[:en:Lutheran Church|လူသာရန်ဘုရားကျောင်းတော်]]မှ ၎င်းတို့၏ [[:en:Calendar of Saints (Lutheran)|Calendar of Saints]] တွင် မေလ ၂၄ အား အွိုင်းလားအား ရည်စူး၍ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ အွိုင်းလားသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်ကာ ([[:en:biblical inerrancy|biblical inerrancy]] ကို ယုံကြည်သူ) [[:en:apologetics|apologetics]] တို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး သူတို့ခေတ်က အထင်ကရ ထာဝရဘုရားကိုမယုံကြည်သူနှင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းခုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref name="theology"/> == ရွေးချယ်ထားသော စာစုများစာရင်း == [[Image:Methodus inveniendi - Leonhard Euler - 1744.jpg|thumb|အွိုင်လာ၏ ''Methodus inveniendi lineas curvas'' စာအုပ်မျက်နှာဖုံး]] အွိုင်းလားသည် လုပ်ဆောင်မှုများ များပြားလှသည်ဖြစ်ကာ လူသိများသော စာအုပ်များထဲတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်- * ''[[Mechanica]]'' (၁၇၃၆)။ * ''Methodus inveniendi lineas curvas maximi minimive proprietate gaudentes, sive solutio problematis isoperimetrici latissimo sensu accepti'' (၁၇၄၄)။ လက်တင်ဘာသာပြန်ထားသောအမည်မှာ ''a method for finding curved lines enjoying properties of maximum or minimum, or solution of isoperimetric problems in the broadest accepted sense''။<ref name=dartm2/> * ''[[Introductio in analysin infinitorum]]'' (၁၇၄၈)။ ဂျွန်ဘလန်တန်(John Blanton)မှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်သည့် ''Introduction to Analysis of the Infinite'' (Book I, {{ISBN|0-387-96824-5}}, Springer-Verlag 1988; Book II, {{ISBN|0-387-97132-7}}, Springer-Verlag 1989)။ * ''[[Elements of Algebra]]'' (၁၇၆၅)။ This elementary algebra text starts with a discussion of the nature of numbers and gives a comprehensive introduction to algebra, including formulae for solutions of polynomial equations။ * ကဲကုလဘာသာရပ်တွင် လွှမ်မိုးနိုင်သော စာအုပ်နှစ်အုပ်ဖြစ်သည့် ''[[Institutiones calculi differentialis]]'' (၁၇၅၅) နှင့် ''[[Institutionum calculi integralis]]'' (၁၇၆၈–၁၇၇၀)။ * ''[[Letters to a German Princess]]'' (၁၇၆၈–၁၇၇၂)။ [[:en:Swiss Academies of Arts and Sciences|ဆွီဒင်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ]]၏ [[:en:Euler Commission|အွိုင်လာကော်မရှင်]]မှ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကတည်းက ပုံနှိပ်ခဲ့သော ''Opera Omnia'' ဟုအမည်ပေးထားသော စာအုပ်သည် အွိုင်းလား၏ ကြိုပမ်းအားထုတ်မှုတို့ကို စုစည်းထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။ အွိုင်းလား၏ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများ အပြည့်အစုံကို အစဉ်အတိုင်းဖော်ပြထားသည်ကို ဖော်ပြပါ စာမျက်နှာတွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်- ''[http://www.math.dartmouth.edu/~euler/docs/translations/enestrom/Enestrom_Index.pdf The Eneström Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427231716/https://math.dartmouth.edu/~euler/docs/translations/enestrom/Enestrom_Index.pdf |date=27 April 2015 }}'' (PDF). == ကိုးကား == {{Reflist|2|refs= <ref name=pronun>The pronunciation {{IPAc-en|ˈ|juː|l|ər}} is incorrect. "Euler", Oxford English Dictionary, second edition, Oxford University Press, 1989 [http://www.merriam-webster.com/dictionary/Euler "Euler"], Merriam–Webster's Online Dictionary, 2009. [http://ahdictionary.com/word/search.html?q=Euler%2C+Leonhard&submit.x=40&submit.y=16 "Euler, Leonhard"], The American Heritage Dictionary of the English Language, fifth edition, Houghton Mifflin Company, Boston, 2011. {{cite book|title=Nets, Puzzles, and Postmen: An Exploration of Mathematical Connections|url=https://archive.org/details/netspuzzlespostm00higg|author=Peter M. Higgins|year=2007|publisher=Oxford University Press|page=[https://archive.org/details/netspuzzlespostm00higg/page/n51 43]}}</ref> <ref name="function">{{harvnb|Dunham|1999|p=17}}</ref> <ref name=eulerarch>{{cite web|url=http://eulerarchive.maa.org/pages/E033.html |author=Saint Petersburg |title=Tentamen novae theoriae musicae ex certissimis harmoniae principiis dilucide expositae |publisher= |date=1739 |accessdate= |archiveurl = |archivedate = |deadurl=no}}</ref> <ref name="volumes">{{cite journal |last = Finkel |first = B. F. |year = 1897 |title = Biography—Leonard Euler |url = https://archive.org/details/sim_american-mathematical-monthly_1897-12_4_12/page/297 |journal = The American Mathematical Monthly |volume = 4 | issue = 12 |jstor = 2968971|pages = 297–302|doi=10.2307/2968971 }}</ref> <ref name="Laplace">{{harvnb|Dunham|1999|p=xiii}} "Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous."</ref> <ref name=libri>The quote appeared in Gugliemo Libri's review of a recently published collection of correspondence among eighteenth-century mathematicians: Gugliemo Libri (January 1846), Book review: "Correspondance mathématique et physique de quelques célèbres géomètres du XVIIIe siècle, … " (Mathematical and physical correspondence of some famous geometers of the eighteenth century, … ), ''Journal des Savants'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57253t/f52.image.langEN page 51.] From page 51: ''" … nous rappellerions que Laplace lui même, … ne cessait de répéter aux jeunes mathématiciens ces paroles mémorables que nous avons entendues de sa propre bouche : 'Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous.' "'' ( … we would recall that Laplace himself, … never ceased to repeat to young mathematicians these memorable words that we heard from his own mouth: 'Read Euler, read Euler, he is our master in everything.)</ref> <ref name="childhood">{{cite book |last= James |first= Ioan |title= Remarkable Mathematicians: From Euler to von Neumann |url= https://archive.org/details/remarkablemathem0000jame |publisher= Cambridge |year= 2002|page=[https://archive.org/details/remarkablemathem0000jame/page/2 2] |isbn= 0-521-52094-0}}</ref> <ref name=17cent>{{cite web|url=http://www.17centurymaths.com/contents/euler/e002tr.pdf |author=Ian Bruce |title=Euler's Dissertation De Sono : E002. Translated & Annotated |publisher=17centurymaths.com |date= |accessdate=14 September 2011 |archiveurl = |archivedate = |deadurl=no}}</ref> <ref name="prize">{{harvnb|Calinger|1996|p=156}}</ref> <ref name="stpetersburg">{{harvnb|Calinger|1996|p=125}}</ref> <ref name="medic">{{harvnb|Calinger|1996|p=127}}</ref> <ref name="promotion">{{harvnb|Calinger|1996|pp=128–9}}</ref> <ref name=gekker>{{Cite book | first1=I. R. | last1=Gekker | first2=A. A. | last2=Euler | chapter=Leonhard Euler's family and descendants |chapterurl=https://books.google.com/books?id=Ta9bz1wv79AC&pg=PA402 |title={{harvnb|Bogolyubov|Mikhaĭlov|Yushkevich|2007|page=402}} |ref={{harvid|Gekker|Euler|2007}}}}</ref> <ref name="wife">{{cite web| url=http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/~history/Extras/Euler_Fuss_Eulogy.html| title = Eulogy of Euler by Fuss| accessdate =30 August 2006| last = Fuss| first = Nicolas}}</ref> <ref name=dartm>{{cite web| title = E212&nbsp;– Institutiones calculi differentialis cum eius usu in analysi finitorum ac doctrina serierum|publisher=Dartmouth|url=http://www.math.dartmouth.edu/~euler/pages/E212.html}}</ref> <ref name="Friedrich">{{harvnb|Dunham|1999|pp=xxiv–xxv}}</ref> <ref name='Digital Copy of "Letters to a German Princess"'>{{cite web|last=Euler|first=Leonhard|title=Letters to a German Princess on Diverse Subjects of Natural Philosophy|url=https://archive.org/details/letterseulertoa00eulegoog|publisher=Internet Archive, Digitzed by Google|accessdate=15 April 2013}}</ref> <ref name=gekker2>{{harvnb|Gekker|Euler|2007|p=[https://books.google.com/books?id=Ta9bz1wv79AC&pg=PA405 405]}}</ref> <ref name=AAAS>{{cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter E|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterE.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|accessdate=28 July 2014}}</ref> <ref name="euler">{{cite book|title=Leonhard Euler|author=A. Ya. Yakovlev|year=1983|publisher=Prosvesheniye|location=M.}}</ref> <ref name=novaacta>{{cite journal| year = 1783| title = Eloge de M. Leonhard Euler. Par M. Fuss| journal = Nova Acta Academia Scientarum Imperialis Petropolitanae | volume = 1| pages = 159–212 }}</ref> <ref name=condorcet>{{cite web| url = http://www.math.dartmouth.edu/~euler/historica/condorcet.html| title = Eulogy of Euler&nbsp;– Condorcet| accessdate =30 August 2006| author =Marquis de Condorcet}}</ref> <ref name=derbysh>{{cite book|last=Derbyshire|first=John|title=Prime Obsession: Bernhard Riemann and the Greatest Unsolved Problem in Mathematics|url=https://archive.org/details/primeobsessionbe00derb_046|year=2003|publisher=Joseph Henry Press|location=Washington, D.C.|page=[https://archive.org/details/primeobsessionbe00derb_046/page/n438 422]}}</ref> <ref name="Basel">{{cite book| last = Wanner| first = Gerhard|author2=Hairer, Ernst | title = Analysis by its history| edition = 1st|date=March 2005| publisher = Springer| page = 63}}</ref> <ref name=Boyer>{{cite book|title = A History of Mathematics|url = https://archive.org/details/historymathemati00boye_328|last= Boyer|first=Carl B.|author2=Merzbach, Uta C. |publisher= John Wiley & Sons|isbn= 0-471-54397-7|pages = [https://archive.org/details/historymathemati00boye_328/page/n458 439]–445|year = 1991}}</ref> <ref name="Feynman"> {{cite book |last= Feynman|first= Richard|title= The Feynman Lectures on Physics: Volume I|page=10 |chapter= Chapter 22: Algebra |date=June 1970}}</ref> <ref name=MathInt>{{cite journal | last= Wells | first= David | year= 1990 | title = Are these the most beautiful? | url= https://archive.org/details/sim_mathematical-intelligencer_summer-1990_12_3/page/37 | journal = Mathematical Intelligencer | volume = 12 | issue = 3 | pages= 37–41 | doi= 10.1007/BF03024015 }}<br />{{cite journal | last= Wells | first= David | year= 1988 | title = Which is the most beautiful? | url= https://archive.org/details/sim_mathematical-intelligencer_fall-1988_10_4/page/30 | journal = Mathematical Intelligencer | volume = 10 | issue = 4 | pages= 30–31 | doi= 10.1007/BF03023741 }}</ref> <ref name="analysis">{{harvnb|Dunham|1999|loc=Ch. 3, Ch. 4}}</ref> <ref name="numbertheory">{{harvnb|Dunham|1999|loc=Ch. 1, Ch. 4}}</ref> <ref name=caldwell>Caldwell, Chris. [http://primes.utm.edu/notes/by_year.html ''The largest known prime by year'']</ref> <ref name="bridge">{{cite journal| last = Alexanderson| first = Gerald|authorlink=Gerald L. Alexanderson|date=July 2006| title = Euler and Königsberg's bridges: a historical view| journal = Bulletin of the American Mathematical Society| doi = 10.1090/S0273-0979-06-01130-X| volume = 43| page = 567| issue = 4}}</ref> <ref name=cromw>{{cite book |first=Peter R. |last=Cromwell |title=Polyhedra |url=https://books.google.com/books?id=OJowej1QWpoC&pg=PA189 |year=1999 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66405-9 |pages=189–190}}</ref> <ref name=gibbons>{{cite book |first=Alan |last=Gibbons |title=Algorithmic Graph Theory |url=https://books.google.com/books?id=Be6t04pgggwC&pg=PA72 |year=1985 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-28881-1 |page=72}}</ref> <ref name="Cauchy">{{cite journal|author=Cauchy, A. L.|year=1813|title=Recherche sur les polyèdres—premier mémoire|journal=[[Journal de l'École Polytechnique]]|volume= 9 (Cahier 16)|pages=66–86}}</ref> <ref name="Lhuillier">{{cite journal|author=L'Huillier, S.-A.-J.|title=Mémoire sur la polyèdrométrie|journal=Annales de Mathématiques|volume=3|year=1861|pages=169–189}}</ref> <ref name=yousch>{{cite book |url= |title=Dictionary of Scientific Biography |first=A P |last=Youschkevitch |year=1970–1990 |publisher=New York |isbn= |page= |quote= }}</ref> <ref name="optics">{{cite journal | author = Home, R. W. | year = 1988 | title = Leonhard Euler's 'Anti-Newtonian' Theory of Light | url = https://archive.org/details/sim_annals-of-science_1988-09_45_5/page/521 | journal = Annals of Science | volume = 45 | issue = 5 | pages = 521–533 | doi = 10.1080/00033798800200371 }}</ref> <ref name=euler2>{{cite journal|last=Euler|first=Leonhard|title=Principes généraux de l'état d'équilibre d'un fluide|trans_title=General principles of the state of equilibrium of a fluid|journal=Académie Royale des Sciences et des Belles-Lettres de Berlin, Mémoires|year=1757|volume=11|pages=217–273|url=http://arxiv-web3.library.cornell.edu/pdf/0802.2383.pdf}}</ref> <ref name="SIAM">{{cite journal | url=http://www.cs.purdue.edu/homes/wxg/EulerLect.pdf | title=Leonhard Euler: His Life, the Man, and His Work | last=Gautschi | first=Walter | journal=SIAM Review | year=2008 | volume=50 | issue=1 | pages=3–33 | doi=10.1137/070702710|bibcode = 2008SIAMR..50....3G }}</ref> <ref name="theology">{{cite journal| last = Euler| first = Leonhard | editor = Orell-Fussli| year = 1960| title = Rettung der Göttlichen Offenbahrung Gegen die Einwürfe der Freygeister| journal = Leonhardi Euleri Opera Omnia (series 3)| volume = 12 }}</ref> <ref name=dartm2>[http://math.dartmouth.edu/~euler/pages/E065.html E65 — Methodus... entry at Euler Archives]. Math.dartmouth.edu. Retrieved on 14 September 2011.</ref> }} ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်များ== {{refbegin|60em}} * ''Lexikon der Naturwissenschaftler'', (2000), Heidelberg: Spektrum Akademischer Verlag. * {{cite book |first1=Nikolaĭ Nikolaevich |last1=Bogolyubov |author1-link=Nikolay Bogolyubov |first2=G. K. |last2=Mikhaĭlov |first3=Adolph Pavlovich |last3=Yushkevich |author3-link=Adolph P. Yushkevich |title=Euler and Modern Science |url=https://books.google.com/books?id=Ta9bz1wv79AC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-564-5 |ref=harv |others=Translated by Robert Burns }} * {{cite book |first1=Robert E. |last1=Bradley |first2=Lawrence A. |last2=D'Antonio |first3=Charles Edward |last3=Sandifer |title=Euler at 300: An Appreciation |url=https://books.google.com/books?id=tK_KRmTf9nUC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-565-2 }} * {{cite journal |last= Calinger |first=Ronald | year = 1996| title = Leonhard Euler: The First St. Petersburg Years (1727–1741)| journal = Historia Mathematica| volume = 23| issue = 2| pages= 121–166 | doi = 10.1006/hmat.1996.0015 |ref=harv}} * Ronald Calinger, ''Leonhard Euler: Mathematical Genius in the Enlightenment'', [[:en:Princeton University Press|Princeton University Press]], 2016. * {{cite book |first=S. S. |last=Demidov |chapter=Treatise on the differential calculus |chapterurl=https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&pg=PA191 |editor1-first=Ivor |editor1-last=Grattan-Guinness |editor1-link=Ivor Grattan-Guinness |title=Landmark Writings in Western Mathematics 1640–1940 |url=https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC |year=2005 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-045744-4 |pages=191–8 |ref={{harvid|Grattan-Guinness|2005}} }} * {{cite book |authorlink=:en:William Dunham (mathematician) |first=William |last=Dunham |title=Euler: The Master of Us All |url=https://books.google.com/books?id=uKOVNvGOkhQC |year=1999 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-328-3 |ref=harv }} * {{cite book |first=William |last=Dunham |title=The Genius of Euler: Reflections on his Life and Work |url=https://books.google.com/books?id=A6by_UpQikIC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-558-4 }} * {{cite journal |last=Fraser |first=Craig G. |title=Leonhard Euler's 1744 book on the calculus of variations |url=https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&pg=PA168 |isbn=9780080457444 |date=2005-02-11 }} In {{harvnb|Grattan-Guinness|2005|pp=168–80}} * {{cite journal |last=Gladyshev |first=Georgi P. |title=Leonhard Euler's methods and ideas live on in the thermodynamic hierarchical theory of biological evolution |journal=International Journal of Applied Mathematics & Statistics (IJAMAS) |volume=11 |issue=N07 |year=2007 |url=http://ceser.in/ceserp/index.php/ijamas/article/view/1014 }} Special Issue on Leonhard Paul Euler's: Mathematical Topics and Applications. * {{cite journal | title= Leonhard Euler: his life, the man, and his works | author= Gautschi, Walter | authorlink= :en:Walter Gautschi | year= 2008 | journal= SIAM Review | volume= 50 | issue= 1 | pages= 3–33 | doi= 10.1137/070702710 | bibcode= 2008SIAMR..50....3G | url= http://www.cs.purdue.edu/homes/wxg/EulerLect.pdf }} * Hascher, Xavier and Papadopoulos, Athanase (editors). 2015. '' Leonhard Euler : Mathématicien, physicien et théoricien de la musique', Paris, CNRS Editions, 2015, 516 p. ({{isbn|978-2-271-08331-9}}) * Heimpell, Hermann, Theodor Heuss, Benno Reifenberg (editors). 1956. ''Die großen Deutschen'', volume 2, Berlin: Ullstein Verlag. * {{cite journal | last1 = Krus | first1 = D. J. | date = November 2001 | title = Is the normal distribution due to Gauss? Euler, his family of gamma functions, and their place in the history of statistics | url = http://www.visualstatistics.net/Statistics/Euler/Euler.htm | journal = Quality & Quantity | volume = 35 | issue = 4 | pages = 445–6 | doi = 10.1023/A:1012226622613 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.visualstatistics.net/Statistics/Euler/Euler.htm |access-date=20 June 2017 |archive-date=10 February 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060210125807/http://www.visualstatistics.net/Statistics/Euler/Euler.htm }} * {{cite book |first=Paul J. |last=Nahin |title=Dr. Euler's Fabulous Formula: Cures Many Mathematical Ills |url=https://books.google.com/books?id=46oBiMZ7aZMC |year=2006 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11822-2 }} * {{cite book |last=du Pasquier |first=Louis-Gustave |title=Leonhard Euler And His Friends |publisher=CreateSpace |others=Translated by John S.D. Glaus |year=2008 |isbn=1-4348-3327-5 }} * {{cite journal |last=Reich |first=Karin |title='Introduction' to analysis |url=https://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&pg=PA181 |isbn=9780080457444 |date=2005-02-11 }} In {{harvnb|Grattan-Guinness|2005|pp=181–90}} * {{cite book |first=David S. |last=Richeson |title=Euler's Gem: The Polyhedron Formula and the Birth of Topology |url=https://books.google.com/books?id=KUYLhOVkaV4C |year=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12677-7 }} * {{cite book |first=C. Edward |last=Sandifer |title=The Early Mathematics of Leonhard Euler |url=https://books.google.com/books?id=CvBxLr_0uBQC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-559-1 }} * {{cite book |first=C. Edward |last=Sandifer |title=How Euler Did It |url=https://books.google.com/books?id=sohHs7ExOsYC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-563-8 }} * {{cite book |last=Simmons |first=J. |title=The giant book of scientists: The 100 greatest minds of all time |publisher=The Book Company |location=Sydney |year=1996 |isbn=1863096477 }} * {{cite book |last=Singh |first=Simon |authorlink=:en:Simon Singh |title=[[:en:Fermat's Last Theorem (book)|Fermat's Last Theorem]]|publisher=Fourth Estate |location=New York |year=1997 |isbn=1-85702-669-1 }} * {{cite book |last=Thiele |first=Rüdiger |chapter=The mathematics and science of Leonhard Euler |editor1-first=Michael |editor1-last=Kinyon |editor2-first=Glen |editor2-last=van Brummelen |title=Mathematics and the Historian's Craft: The Kenneth O. May Lectures |chapterurl=https://books.google.com/books?id=3ZTedZtwYMoC&pg=PA81+ |year=2005 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-25284-1 |pages=81–140 }} * {{cite journal |date=November 1983 | title = A Tribute to Leohnard Euler 1707–1783 | journal = [[:en:Mathematics Magazine|Mathematics Magazine]] | volume = 56 | issue = 5}} * {{cite book |first=John |last=Derbyshire |title=[[:en:Prime Obsession|Prime Obsession: Bernhard Riemann and the Greatest Unsolved Problem in Mathematics]] |location=Washington, DC |publisher=John Henry Press |year=2003 |isbn=0-309-08549-7}}. {{refend}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Sister project links| wikt=no | commons=no | b=no | n=no | q=Leonhard Euler | s=Author:Leonhard Euler | v=no | voy=no | species=no | d=q7604}} * [http://www.leonhardeuler.com/ LeonhardEuler.com] * {{ScienceWorldBiography | urlname=Euler | title=Euler, Leonhard (1707–1783)}} * [http://www.britannica.com/eb/article-9033216/Leonhard-Euler Encyclopædia Britannica article] * {{MathGenealogy|id=38586}} * [http://www.maa.org/news/howeulerdidit.html How Euler did it] contains columns explaining how Euler solved various problems * [http://www.eulerarchive.org/ Euler Archive] * [http://portail.mathdoc.fr/cgi-bin/oetoc?id=OE_EULER_1_2 Leonhard Euler – Œuvres complètes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513144319/http://portail.mathdoc.fr/cgi-bin/oetoc?id=OE_EULER_1_2 |date=13 May 2013 }} Gallica-Math * [https://web.archive.org/web/20110520092329/http://www.leonhard-euler.ch/ Euler Committee of the Swiss Academy of Sciences] * [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/References/Euler.html References for Leonhard Euler] * [http://www.euler-2007.ch/en/index.htm Euler Tercentenary 2007] * [http://www.eulersociety.org/ The Euler Society] * [http://www.math.dartmouth.edu/~euler/historica/family-tree.html Euler Family Tree] * [http://friedrich.uni-trier.de/oeuvres/20/219/ Euler's Correspondence with Frederick the Great, King of Prussia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518054936/http://friedrich.uni-trier.de/oeuvres/20/219/ |date=18 May 2011 }} * {{MacTutor Biography|id=Euler}} * [http://euler413.narod.ru/ Euler Quartic Conjecture] * [http://digitalcollections.ucsc.edu/cdm/search/collection/p265101coll10/searchterm/Leonhard%20Euler/order/title Portrait of Leonhard Euler from the Lick Observatory Records Digital Archive, UC Santa Cruz Library's Digital Collections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170313063902/http://digitalcollections.ucsc.edu/cdm/search/collection/p265101coll10/searchterm/Leonhard%20Euler/order/title |date=13 March 2017 }} * Euler's (1769–1771) [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/search/searchterm/Euler%2C%20Leonhard%2C%201707-1783.!dioptricae/field/creato!title/mode/exact!all/conn/and!and/order/nosort ''Dioptricae, 3 vols.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170330072318/http://lhldigital.lindahall.org/cdm/search/searchterm/Euler%2C%20Leonhard%2C%201707-1783.!dioptricae/field/creato!title/mode/exact!all/conn/and!and/order/nosort |date=30 March 2017 }} – digital facsimile from the [[Linda Hall Library]] {{Lifetime|၁၇၀၇|၁၇၈၃}} [[Category:ရူပဗေဒ ပညာရှင်များ]] [[Category:ဆွစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] 64fpxhc44hl2f3iznlivv7ueb60sgbf 0 59667 1049133 1026841 2026-08-17T21:40:26Z Mkant00 135890 category adjustment 1049133 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = အလန် ကျူးရင်း <br> {{post-nominals|country=GBR|size=80%|OBE|FRS}} | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|OBE|FRS}} | image = Alan Turing (1912-1954) in 1936 at Princeton University.jpg | caption = Turing in 1936 | birth_name = Alan Mathison Turing | birth_date = {{Birth date|df=y|1912|6|23}} | birth_place = [[:en:Maida Vale|မေဒါဗေးလ်]]၊ လန်ဒန်၊ အင်္ဂလန် | death_date = {{Death date and age|df=y|1954|6|7|1912|6|23}} | death_place = {{Nowrap|[[Wilmslow]], Cheshire, England}} | death_cause = အငြင်းပွါးဖွယ် (ဆိုက်ယာနိုက်အဆိပ်သင့်ခြင်း သို့မဟုတ် သေကြောင်းကြံစည်ခြင်း){{efn|group=note|Turing's death was officially determined as a suicide by an [[inquest]], but this has been disputed.}} | partner = [[Joan Clarke]]{{efn|group=note|Alan and Joan were engaged in 1941 but did not marry.}}<!-- Not listing engagement date here; Google displays engagement date as if it were a marriage --> | field = {{Plainlist| * [[Logic]] * [[သင်္ချာ]] * [[Cryptanalysis]] * [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ]] * [[Mathematical and theoretical biology]]<ref name=googlescholar>{{Google scholar id}}</ref> }} | work_institutions = {{Plainlist| * [[:en:Victoria University of Manchester|University of Manchester]] <!-- The old University of Manchester --> * [[:en:Government Code and Cypher School|Government Code and Cypher School]] * [[:en:National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]] }} | alma_mater = {{Plainlist| * {{nowrap|[[ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]] <!--[[King's College, Cambridge]] doesn't award degrees--> ([[ဝိဇ္ဇာဘွဲ့]]၊ [[:en:Master of Arts (Oxford, Cambridge, and Dublin)|မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့]])}} * [[Princeton University]] (PhD) }} | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]]<ref name="mathgene">{{MathGenealogy|id=8014}}</ref> | doctoral_students = {{Plainlist| * [[Robin Gandy]]<ref name="mathgene"/><ref name=gandyphd>{{cite thesis|degree=PhD|title=On axiomatic systems in mathematics and theories in physics|first=Robin Oliver|last=Gandy|year=1953|url=https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/245090|id={{EThOS|uk.bl.ethos.590164}}|publisher=University of Cambridge|doi=10.17863/CAM.16125|access-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209152236/https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/245090|archive-date=9 December 2017|url-status=live}} {{free access}}</ref> * [[Beatrice Worsley]]<ref name="bowen19">{{cite book| first=Jonathan P. |last=Bowen |title=Engineering Trustworthy Software Systems | author-link=Jonathan Bowen | chapter=The Impact of Alan Turing: Formal Methods and Beyond | editor1-last=Bowen | editor1-first=Jonathan P. | editor2-last=Liu | editor2-first=Zhiming | editor-link2=Zhiming Liu (computer scientist) | editor3-last=Zhang | editor3-first=Zili | series=[[Lecture Notes in Computer Science]] | volume=11430 | pages=202–235 |year=2019 | publisher=[[Springer Nature|Springer]] | location=Cham | doi=10.1007/978-3-030-17601-3_5 |isbn=978-3-030-17600-6 |s2cid=121295850 |url=http://researchopen.lsbu.ac.uk/3224/1/setss2018.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://researchopen.lsbu.ac.uk/3224/1/setss2018.pdf |archive-date=9 October 2022 |url-status=live }}</ref>}} | known_for = {{Plainlist| * [[Cryptanalysis of the Enigma]] * [[Turing's proof]] * [[Turing machine]] * [[Turing test]] * [[Unorganized machine|Unorganised machine]] * [[Turing pattern]] * [[Turing reduction]] * "[[The Chemical Basis of Morphogenesis]]" }} | prizes = [[Smith's Prize]] (1936) | thesis_title = Systems of Logic Based on Ordinals | thesis_url = https://web.archive.org/web/20121023103503/https://webspace.princeton.edu/users/jedwards/Turing%20Centennial%202012/Mudd%20Archive%20files/12285_AC100_Turing_1938.pdf | thesis_year = 1938 | signature = Alan Turing signature.svg |native_name={{Native name|en|Alan Turing}}|native_name_lang=en}} '''အလန် မတ်သီဆွန် ကျူရင်း''' ({{lang-en|'''Alan Mathison Turing'''}}၊{{IPAc-en|ˈ|tj|ʊər|ɪ|ŋ}}၊ ၂၃ ရက် ဇွန်လ ၁၉၁၂ ခုနှစ် - ၇ ရက် ဇွန်လ ၁၉၅၄ ခုနှစ်) သည် ဗြိတိန်လူမျိုး ကွန်ပြုတာသိပ္ပံ စွန့်ဦးတီထွင်သူ၊ သင်္ချာပညာရှင်၊ ယုတ္တိဗေဒပညာရှင်၊ ဝှက်စာပညာရှင်နှင့် ဇီဝဗေဒပညာတွင် အသုံးချသင်္ချာပညာရှင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ယနေ့ခေတ် ကွန်ပြုတာသိပ္ပံပညာရပ်တွင် များစွာ လွှမ်းမိုးမှုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး သူတီထွင်ခဲ့သော ကျူးရင်းမက်ရှင်း၏ အယ်ဂိုရစ်သမ်နှင့် တွက်ချက်မှု သဘောတရား အနှစ်သာရသည် ယနေ့ခေတ် ကွန်ပြုတာလောကကို များစွာအထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုကျူးရင်းမက်ရှင်းသည် ယနေ့ခေတ်ကွန်ပြုတာများ၏ ကနဦးပုံစံဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ကျူးရင်းကို အသွင်ယောင် အသိဉာဏ် နှင့် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ|ကွန်ပြုတာသိပ္ပံ]]၏ ဖခင်အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်ပေသည်။<ref name="frs">{{Cite journal | last1 = Newman | first1 = M. H. A. | authorlink = Max Newman | doi = 10.1098/rsbm.1955.0019 | title = Alan Mathison Turing. 1912–1954 | journal = Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society | volume = 1 | pages = 253–226 | year = 1955 | jstor = 769256 | pmid = | pmc = }}</ref> <ref>{{Harvnb|Beavers|2013|p=481}}</ref><br /> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကျူးရင်းသည် ဗြိတိသျှဝှတ်စာဖော်ထုတ်ရေးစင်တာဖြစ်သော ဘလက်ချလေပန်းခြံရှိ အစိုးရဆိုင်ရာ ဝှက်စာနှင့်သင်္ကေတကျောင်း Government Code and Cypher School (GS&CS) တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး Hut 8 ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့သည် ဂျာမန်ရေတပ်၏ဝှက်စာကို ချိုးဖျက်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျာမန်ဝှက်စာတို့ကို ချိုးဖျက်ရန်အတွက် သူသည် နည်းပညာတော်တော်များများ စဉ်းစားတီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် စစ်ကြိုခေတ်က ပိုလန်လူမျိုးတို့၏ Bomba ကို အဆင့်မြှင့်ထားသည့်နည်းလမ်း၊ အဲနစ်ဂမာမက်ရှင်း၏ Setting ကို ရှာနိုင်သော electromechanical machine တို့ပါဝင်သည်။ ကျူးရင်းသည် ကြားဖြတ်နားထောင်ခဲ့သော ဝှက်စာကြေးနန်းတို့ကို ဖော်ထုတ်ရာတွင် အဓိကကျသော နေရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် အတ္တလန်တိတ်တိုက်ပွဲကဲ့သို့သော အရေးပါသည့်တိုက်ပွဲများတွင် မဟာမိတ်တို့အား အရေးသာစေခဲ့ပြီး နာဇီဂျာမန်တို့အား ရှုံးနိမ့်စေခဲ့သည်။<ref>See {{cite news | last=Copeland | first=Jack | authorlink=Jack Copeland | title=Alan Turing: The codebreaker who saved 'millions of lives' | date=18 June 2012 | url=http://www.bbc.com/news/technology-18419691 | publisher=BBC News Technology | accessdate=26 October 2014 }}A number of sources state that Winston Churchill said that Turing made the single biggest contribution to Allied victory in the war against Nazi Germany. However both The Churchill Centre and Turing's biographer Andrew Hodges have said they know of no documentary evidence to support this claim nor of the date or context in which Churchill supposedly said it, and the Churchill Centre lists it among their Churchill 'Myths'. See {{cite web | url=http://www.winstonchurchill.org/resources/myths/churchill-said-turing-made-the-single-biggest-contribution-to-allied-victory | title=Churchill Said Turing Made the Single Biggest Contribution to Allied Victory | first=Jonathan | last=Schilling | publisher=The Churchill Centre: Myths | accessdate=9 January 2015 | archivedate=17 February 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217170510/http://www.winstonchurchill.org/resources/myths/churchill-said-turing-made-the-single-biggest-contribution-to-allied-victory }} and {{cite web | url=http://www.turing.org.uk/book/update/part4.html | title=Part 4: The Relay Race | first=Andrew | last=Hodges | publisher=Update to ''Alan Turing: the Enigma'' | accessdate=9 January 2015 }} A BBC News profile piece that repeated the Churchill claim has subsequently been amended to say there is no evidence for it. See {{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8250592.stm | title=Profile: Alan Turing | first=Clare | last=Spencer | publisher=BBC News | date=11 September 2009 | quote=Update 13 February 2015 }}</ref><br /> စစ်ပြီးသည်နောက်မှာတော့ သူသည် အမျိုးသားရူပဗေဒဆိုင်ရာစမ်းသပ်ရေးဌာနတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး အလိုအလျောက်တွက်ချက်နိုင်သည့်စက်ကို ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိုဂရမ်သိမ်းဆည်းနိုင်သော ကွန်ပြုတာတို့၏ ပထမဆုံးဒီဇိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် မန်ချက်စတာတက္ကသိုလ်ရှိ မက်ခ်နယူးမန်း၏ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာစမ်းသပ်ရေးဌာနနှင့်ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာကွန်ပြူတာများ တီထွင်လေ့လာမှုကို တိုးတက်အောင် ကူညီခဲ့လေသည်။<ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=231–233}}</ref>နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် သင်္ချာဇီဝဗေဒကို စိတ်ပါဝင်စားလာခဲ့ပြီး Morphogenesis ၏ ဓာတုအခြေခံစာတမ်းငယ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ <br /> ကျူးရင်းသည် လိင်တူချင်းကြိုက်နှစ်သက်မှုအက်ဥပဒေအရ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တရားစွဲခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က ထိုကဲ့သို့သော အပြုအမူသည် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]တွင် ရာဇဝတ်မှု မြောက်ဆဲဖြစ်သည်။ သူသည် ထောင်ဒဏ်အစား ဓာတုနည်းဖြင့် ကုသခြင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကျူးရင်းကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် ၄၂ နှစ်မြောက်မွေးနေ့မတိုက်မီ ၁၆ ရက်နေ့အလိုဖြစ်ပြီး ဆိုင်ယမ်နိုက်အဆိပ်သင့်၍ သေဆုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သေမှုသေခင်းစစ်ဆေးသူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ သူသည် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် တွေ့ရှိရသော သက်သေ များအရ ၎င်းအဖြစ်အပျက်သည် မတော်မဆ အဆိပ်သင့်ခြင်းနှင့်လည်း တူညီနေသည်။<ref>{{cite news|last=Pease |first=Roland |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18561092 |publisher=BBC News |date=26 June 2012 |accessdate=25 December 2013|title=Alan Turing: Inquest's suicide verdict 'not supportable'}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက်ကန်ပိန်းအရ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ဂေါ်ဒွန်ဘရောင်းသည် “သူကိုဆိုးရွားသောနည်းလမ်းဖြင့် ကုသခဲ့မှု” အပေါ် ဗြိတိသျှအစိုးရအစား တရားဝင်လူထုတောင်းပန်မှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်|ဒုတိယအဲလီဇဘတ်ဘုရင်မကြီး]]ကလည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် သူ့အား ကွယ်လွန်ပြီးနောက် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ကို ပေးသနားခဲ့သည်။<ref name=turingpardoncryptome24dec2013>{{cite web|url=http://cryptome.org/2013/12/turing-pardon.pdf|title=(Archived copy of) Royal Pardon for Alan Turing}}</ref><ref name=turingindependent24dec2013>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/alan-turing-gets-his-royal-pardon-for-gross-indecency--61-years-after-he-poisoned-himself-9023116.html|title=Alan Turing gets his royal pardon for 'gross indecency'&nbsp;– 61 years after he poisoned himself|work=The Independent|date=23 December 2013|author= Wright, Oliver|location=London}}</ref> == ကိုးကား == === မှတ်စုများ === {{notelist|group=note}} === ကိုးကားချက်များ === {{Reflist|30em}} === ကိုးကားထားသော ကောက်နှုတ်ချက်များ === {{Refbegin}} * {{Cite web | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1 | ref = {{harvid|Alexander|circa 1945}}}} * {{cite book |last=Beavers |first=Anthony |editor1-first=S. Barry |editor1-last=Cooper|editor2-first=Jan |editor2-last=van Leeuwen |title=Alan Turing: His Work and Impact |publisher=Elsevier |location=Waltham |year=2013 |pages=481–485 |chapter=Alan Turing: Mathematical Mechanist |isbn=978-0-12-386980-7 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=C9WQbm4ovFoC&pg=PA481 }} * {{cite journal|last1=Church|first1=Alonzo|author-link=Alonzo Church|title=An Unsolvable Problem of Elementary Number Theory|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-mathematics_1936-04_58_2/page/345|journal=[[American Journal of Mathematics]]|volume=58|issue=2|year=1936|pages=345–363|issn=0002-9327|doi=10.2307/2371045|jstor=2371045}} * {{Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | author-link = Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004a |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | s2cid = 20209254}} * {{Cite book |editor-last = Copeland |editor-first = B. Jack| title = The Essential Turing | year = 2004b | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 978-0-19-825079-1 | oclc = 156728127}} * {{Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4}} ** {{Cite book | last = Hilton | first = Peter | author-link = Peter Hilton | year = 2006 | chapter = Living with Fish: Breaking Tunny in the Newmanry and Testery |title=Colussus}} in {{Harvnb|Copeland|2006|pp=189–203}} * {{Cite book | last = Gannon | first = Paul | title = Colossus: Bletchley Park's Greatest Secret | url = https://archive.org/details/colossusbletchle0000gann | place = London | publisher=Atlantic Books | orig-year = 2006 | year = 2007 | isbn = 978-1-84354-331-2}} * {{cite book | last = Hodges | first = Andrew| author-link = Andrew Hodges | title = Alan Turing : the enigma|location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 978-0-09-152130-1 | year = 1983 }} * {{Cite book | last = Leavitt | first = David | author-link = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | url = https://archive.org/details/manwhoknewtoomuc0000leav | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5}} * {{Cite book | last = Lewin | first = Ronald | author-link = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | url = https://archive.org/details/ultragoestowarse0000lewi | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London | isbn = 978-1-56649-231-7}} * {{Cite web | last = Mahon | first = A. P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | access-date =10 December 2009 }} * {{Cite book | editor-last = Oakley | editor-first = Brian | editor-link = Brian Oakley | title = The Bletchley Park War Diaries: July 1939&nbsp;– August 1945 | publisher=Wynne Press | year = 2006 | edition = 2.6}} * {{Cite book | last = Sipser | first = Michael | title = Introduction to the Theory of Computation | publisher=PWS Publishing | isbn = 978-0-534-95097-2 | year = 2006}} * {{Cite news | last= Turing | first= A. M. |year = 1937 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem | orig-year = Delivered to the Society November 1936 | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 42 | pages = 230–65 | doi= 10.1112/plms/s2-42.1.230 | url = http://www.comlab.ox.ac.uk/activities/ieg/e-library/sources/tp2-ie.pdf }} {{Refend}} == ပိုမိုလေ့လာနိုင်ရန် အကြောင်းအရာများ == === ဆောင်းပါးများ === {{refbegin}} * {{cite journal| title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]] |url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor-first=B. Jack | editor-last=Copeland | editor-link=Jack Copeland }} * {{cite journal| title=Alan Turing: Father of the Modern Computer|journal=[[The Rutherford Journal]] |url=http://www.rutherfordjournal.org/article040101.html |editor-first=B. Jack | editor-last=Copeland }} * {{cite ODNB|id=36578|title=Turing, Alan Mathison|year=2004|last=Hodges|first=Andrew}} * {{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta|encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |access-date=10 January 2011 |edition=Winter 2009 |year=2007 |publisher=[[Stanford University]] }} * {{cite magazine|last=Gray|first=Paul|date=29 March 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|magazine=Time|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071016225903/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead|archive-date=16 October 2007}} * {{Cite journal | last1 = O'Connell | first1 = H | last2 = Fitzgerald | first2 = M | title = Did Alan Turing have Asperger's syndrome? | journal=Irish Journal of Psychological Medicine | volume = 20 | issue = 1 | pages = 28–31 | publisher=Irish Institute of Psychological Medicine | year = 2003 | issn = 0790-9667 | doi=10.1017/s0790966700007503| pmid = 30440230 | s2cid = 53563123 }} * {{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} {{refend}} === စာအုပ်များ === {{refbegin}} * {{Cite book | last = Agar | first = Jon | title = Turing and the Universal Machine | url = https://archive.org/details/turinguniversalm0000agar | location = Duxford | publisher=Icon | year=2001 | isbn = 978-1-84046-250-0 }} * {{Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | url = https://archive.org/details/governmentmachin0000agar | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | url = https://archive.org/details/bub_gb_2T0AAAAAQAAJ | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 }} * {{Cite book | last = Beniger | first = James | author-link = James R. Beniger | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-674-16986-9 | title-link = The control revolution: technological and economic origins of the information society }} * {{Cite book |last= Bernhardt |first= Chris |title= Turing's Vision: The Birth of Computer Science |url= https://archive.org/details/turingsvisionbir0000bern |publisher= MIT Press |year= 2017 |isbn= 978-0-262-53351-5 }} * {{Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | url = https://archive.org/details/electricuniverse0000boda_a1q6 | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 978-0-307-33598-2 | oclc = 61684223}} * {{Cite book | last = Bruderer |first = Herbert |title = Konrad Zuse und die Schweiz. Wer hat den Computer erfunden? |chapter = Die Maschinen von Charles Babbage, Alan Turing und John von Neumann | publisher = Oldenbourg Wissenschaftsverlag |location = München | year = 2012 |isbn = 978-3-486-71366-4 | doi = 10.1524/9783486716658 | language = de}} * {{Cite book | last1 = Campbell-Kelly | first1 = Martin | author-link = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher = Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 978-0-465-02989-1 | url = https://archive.org/details/computerhistoryo00camp |url-access=registration}} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul E. | author-link = Paul E. Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 978-0-262-53169-6}} * {{Cite book | last = Chandler | first = Alfred | author-link = Alfred D. Chandler Jr. | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher = Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-674-94052-9 | url = https://archive.org/details/visiblehandmanag00chan|url-access=registration }} * {{cite book | last1 = Cooper | first1 = S. Barry | last2 = van Leeuwen | first2 = Jan | title = Alan Turing: His Work and Impact | url = https://archive.org/details/alanturinghiswor0000coop | year = 2013 | location = New York | publisher = Elsevier | isbn = 978-0-12-386980-7}} * {{Cite book | editor-link=Jack Copeland | editor-last = Copeland | editor-first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | year = 2005 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 978-0-19-856593-2 | oclc = 224640979 | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse |url-access=registration}} * {{cite book| last1=Copeland |first1=B. Jack | author-link2=Jonathan Bowen | last2=Bowen | first2=Jonathan P. | author-link3=Robin Wilson (mathematician) | last3=Wilson | first3=Robin | last4=Sprevak | first4=Mark | title=The Turing Guide | publisher=[[Oxford University Press]] | date=2017 | isbn=978-0-19-874783-3 | title-link=The Turing Guide }} * {{cite book| title=Turing's Cathedral: The Origins of the Digital Universe | url=https://archive.org/details/turingscathedral0000dyso_n1l6 | author-link=George Dyson (science historian) | first=George | last=Dyson | isbn=978-1-4000-7599-7 | year=2012 | publisher=Vintage }} * {{Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | url = https://archive.org/details/closedworldcompu00edwa | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-55028-4 }} * {{cite book| author-link=James Gleick | last=Gleick | first=James | title=The Information: A History, a Theory, a Flood | location=New York | publisher=Pantheon | date=2011 | isbn=978-0-375-42372-7 | title-link=The Information: A History, a Theory, a Flood }} * {{Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | author-link = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{cite book| title=Alan Turing: The Enigma| url=https://archive.org/details/alanturingenigma0000hodg_j8m3| year=2014 | first=Andrew | last=Hodges | author-link=Andrew Hodges | publisher=[[Princeton University Press]] | isbn=978-0-691-16472-4 }} (originally published in 1983); basis of the film ''[[The Imitation Game]]'' * {{Cite book | last = Levin | first = Janna | author-link = Janna Levin | title = A Madman Dreams of Turing Machines | url = https://archive.org/details/isbn_9780739481424 | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{Cite book | last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher = Houghton Mifflin | isbn = 978-0-395-57042-5 | url = https://archive.org/details/infoculturesmith00luba |url-access=registration}} * {{Cite book |last=Petzold |first=Charles |year=2008 |title=[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine |location=[[Indianapolis]] |publisher=Wiley Publishing |isbn=978-0-470-22905-7}} * {{Cite book |last=Smith |first=Roger |year=1997 |title=Fontana History of the Human Sciences |url=https://archive.org/details/fontanahistoryof0000smit |location=London |publisher=Fontana}} * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959}} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. It was re-published by Cambridge University Press in 2012, to honour the centenary of his birth, and included a new foreword by [[Martin Davis (mathematician)|Martin Davis]], as well as a never-before-published memoir by Turing's older brother John F. Turing. * {{cite book | title=Alan M. Turing | url=https://archive.org/details/alanmturing0000turi_z0y2 | year=2012 | first=Sara | last=Turing | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn=978-1-107-02058-0}} (originally published in 1959 by W. Heffer & Sons, Ltd) * {{Cite book | last=Weizenbaum |first=Joseph |year=1976 |title=Computer Power and Human Reason | url=https://archive.org/details/computerpowerhum0000weiz_v0i3 |location=London |publisher=W.H. Freeman |isbn=0-7167-0463-3}} * {{Cite book | last1 = Whitemore | first1 = Hugh | author-link = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | author-link2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988}} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q * {{Cite book |last=Williams |first=Michael R. |year=1985 |title=A History of Computing Technology |url=https://archive.org/details/historyofcomputi0000will |location=[[Englewood Cliffs, New Jersey]] |publisher=[[Prentice-Hall]] |isbn=0-8186-7739-2}} * {{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=978-0-901805-94-2 |oclc=123794619}} {{refend}} == အခြားလင့်များ == {{sister project links|wikt=n|commonscat=yes|b=n|v=n|Alan Turing|display=အလန်ကျူးရင်း}} * [http://purl.umn.edu/107493 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Metropolis was the first director of computing services at [[Los Alamos National Laboratory]]; topics include the relationship between Turing and [[John von Neumann]] * [http://www.iwm.org.uk/history/how-alan-turing-cracked-the-enigma-code How Alan Turing Cracked The Enigma Code] Imperial War Museums * [http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/ Alan Turing Year] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190217215512/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/ |date=17 February 2019 }} * [http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815101903/http://cie2012.eu/ |date=15 August 2021 }} * [https://makingscience.royalsociety.org/s/rs/people/fst00117605 Science in the Making]{{Webarchive |url= https://web.archive.org/web/20230404044604/https://makingscience.royalsociety.org/s/rs/people/fst00117605 |date=4 April 2023 }} Alan Turing's papers in the Royal Society's archives * [http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] * [https://web.archive.org/web/20181012014022/http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] * [https://turingarchive.kings.cam.ac.uk/ The Turing Digital Archive]&nbsp;– contains scans of some unpublished documents and material from the King's College, Cambridge archive * [https://archiveshub.jisc.ac.uk/manchesteruniversity/data/gb133-tur/add Alan Turing Papers]{{Dead link|date=March 2025 }} – [[University of Manchester Library]], Manchester * {{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 December 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|archive-date=3 August 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |date=3 August 2007 }} * [https://web.archive.org/web/20160104203150/http://oldshirburnian.org.uk/wp-content/uploads/2015/09/TURING-Alan-Mathison.pdf Sherborne School Archives] – holds papers relating to Turing's time at Sherborne School * [https://openplaques.org/people/368 Alan Turing plaques] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240424201739/http://openplaques.org/people/368 |date=24 April 2024 }} recorded on openplaques.org * [https://www.newscientist.com/people/alan-turing/ Alan Turing] archive on New Scientist {{Lifetime|၁၉၁၂|၁၉၅၄}} [[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ပညာရှင်များ]] [[Category:ဗြိတိသျှ သင်္ချာပညာရှင်များ]] 4s9rqq3m3ozp6j9bpaa1muszfjl0w46 0 59871 1049106 743355 2026-08-17T17:54:09Z Nattaw211198 82913 1049106 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကိုယ်ရေးရာဇဝင် | name = မျိုးလှိုင်ဝင်း | image = | caption = | fullname = မျိုးလှိုင်ဝင်း | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1973|05|24}} | birth_place = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | height = {{height|meters=1.68}} | currentclub = | clubnumber = | position = ရှေ့တန်း(တိုက်စစ်) | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = ၁၉၈၈-၂၀၀၇ | clubs1 = ဘဏ္ဏာအခွန်ဘောလုံးကလပ် | caps1 = ၁၇၃ | goals1 = ၁၅၄ | years2 = ၁၉၉၀ | clubs2 = အေတီအမ်.အပ်အေ ကလပ် | caps2 = ၁၄ | goals2 = ၇ | nationalyears4 = | nationalteam4 = | nationalcaps4 = | nationalgoals4 = | nationalyears3 = | nationalteam3 = | nationalcaps3 = | nationalgoals3 = | nationalyears2 = | nationalteam2 = | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = | nationalyears1 = ၁၉၈၉-၂၀၀၄ | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း]] | nationalcaps1 = ၅၉ | nationalgoals1 = ၆၁ | manageryears1 = ၂၀၁၂-၂၀၁၆ | managerclubs1 = နေပြည်တော် FC | pcupdate = | ntupdate = ဇန်နဝါရီ ၁၀၊ ၂၀၁၆ }} '''မျိုးလှိုင်ဝင်း'''(၂၄ မေလ ၁၉၇၃ ခုနှစ်) သည် မြန်မာလက်ရွေးစင် ကစားသမားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာလက်ရွေးစင်အသင်းတွင်ကစားစဉ်က ရှေ့တန်း(တိုက်စစ်)နေရာတွင် ကစားခဲ့သည်။ <ref>{{NFT player|pid=9602|Myo Hlaing Win}}</ref>သူသည် ၁၉၉၈ တိုက်ဂါးဖလားပြိုင်ပွဲ([[:en:1998_AFF_Championship|အရှေ့တောင်အာရှချန်ပီယံရှစ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ]])တွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ရွှေဖိနပ်ဆုရရှိသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/asean98-det.html ASEAN ("Tiger") Cup 1998 (Vietnam) Details] RSSSF</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၇၃| | }} [[Category:မြန်မာဘောလုံးသမားများ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} kk9s6jufbb97l3t473g29sccspjspzg 1049108 1049106 2026-08-17T17:59:52Z Nattaw211198 82913 1049108 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကိုယ်ရေးရာဇဝင် | name = မျိုးလှိုင်ဝင်း | image = | caption = | fullname = မျိုးလှိုင်ဝင်း | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1973|05|24}} | birth_place = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | height = {{height|meters=1.68}} | currentclub = | clubnumber = | position = ရှေ့တန်း(တိုက်စစ်) | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = ၁၉၈၈-၂၀၀၇ | clubs1 = ဘဏ္ဏာအခွန်ဘောလုံးကလပ် (မြန်မာ) | caps1 = ၁၇၃ | goals1 = ၁၅၄ | years2 = ၁၉၉၀ | clubs2 = အေတီအမ်.အပ်အေ ကလပ် (မလေးရှား) | caps2 = ၁၄ | goals2 = ၇ | nationalyears4 = | nationalteam4 = | nationalcaps4 = | nationalgoals4 = | nationalyears3 = | nationalteam3 = | nationalcaps3 = | nationalgoals3 = | nationalyears2 = | nationalteam2 = | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = | nationalyears1 = ၁၉၈၉-၂၀၀၄ | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း]] | nationalcaps1 = ၅၉ | nationalgoals1 = ၆၁ | manageryears1 = ၂၀၁၂-၂၀၁၆ | managerclubs1 = နေပြည်တော် FC | pcupdate = | ntupdate = ဇန်နဝါရီ ၁၀၊ ၂၀၁၆ }} '''မျိုးလှိုင်ဝင်း'''(၂၄ မေလ ၁၉၇၃ ခုနှစ်) သည် မြန်မာလက်ရွေးစင် ကစားသမားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာလက်ရွေးစင်အသင်းတွင်ကစားစဉ်က ရှေ့တန်း(တိုက်စစ်)နေရာတွင် ကစားခဲ့သည်။ <ref>{{NFT player|pid=9602|Myo Hlaing Win}}</ref>သူသည် ၁၉၉၈ တိုက်ဂါးဖလားပြိုင်ပွဲ([[:en:1998_AFF_Championship|အရှေ့တောင်အာရှချန်ပီယံရှစ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ]])တွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ရွှေဖိနပ်ဆုရရှိသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/asean98-det.html ASEAN ("Tiger") Cup 1998 (Vietnam) Details] RSSSF</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၇၃| | }} [[Category:မြန်မာဘောလုံးသမားများ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} lzz8ct6c5f8awyoffnlcnvl4b4gi690 0 66400 1049087 336984 2026-08-17T12:21:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049087 wikitext text/x-wiki *ပုဂံစေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၂၈၅/၁၉၇−က ဖြစ်သည်။ <ref>မောင်ကြည်ပန်း(မြင်းကပါ)၊ ယဉ်ကျေးမှုအမွေ ပုဂံမြေမှ စေတီပုထိုးများ</ref> [[File:Wetkyi-in Gubyaukgyi, Pagan 0214.jpg|thumb|ဝက်ကြီးအင်းဂူပြောက်ကြီး]] '''ဂူပြောက်ကြီး (ဝက်ကြီးအင်း)'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပုဂံ]]တွင် ဂူပြောက်ကြီး နှစ်ဆူရှိသည်။ ဝက်ကြီးအင်းအရပ်ရှိ ဂူဘုရားကို '''ဝက်ကြီးအင်းဂူပြောက်ကြီး''' ဟုခေါ်ကြပြီး မြင်းကပါအရပ်ရှိ ဂူဘုရားကို [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ) |'''မြင်းကပါဂူပြောက်ကြီး''']] ဟု ခွဲခြားခေါ်ကြသည်။ ဝက်ကြီးအင်းဂူပြောက်ကြီးသည် မဟာဗောဓိပုံ ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ် နှစ်ဆင့် ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး ခရစ် (၁၃)ရာစု အစောပိုင်းက တည်ခဲ့သည်။ ဝက်ကြီးအင်းဂူပြောက်ကြီးဘုရား ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်များနှင့် နံရံများတွင် နံရံဆေးရေး ပန်းချီများရှိပြီး ဂူပြောက်ကြီးဘုရား အဝင်ခန်းမအတွင်း အလင်းရောင်ရသဖြင့် ပန်းချီများကို ကောင်းစွာလေ့လာနိုင်သည်။ ဘုရား၏ အဝင်ခန်းမ၏ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ဘုရား၏ ခြေတော်ရာကွက်နှင့်တကွ အလွန်လှပသော ပန်းချီကွက်များရှိသည်။ အဝင်ခန်းမ၏ တောင်နှင့် မြောက်နံရံတွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဘုရားများ၊ ပန်းခက်ပန်းနွယ်များ၊ ဗုဒ္ဓဝင် အကြောင်းအရာများ၊ [[ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော်|ငါးရာ့ငါးဆယ်]] ဇာတ်ကွက်များကို ကမ္ပည်းမင်စာနှင့် တကွ လေ့လာနိုင်သည်။ အဝင်ခန်းမအတွင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတု ထားရှိရာ [[ပလ္လင်]]၏ လက်ဝဲလက်ျာ အနောက်နံရံတွင် မာရ်နတ်စစ်သည် ပုံများကို အဆန်းတကြယ် ရေးဆွဲထားသည်။ အာရုံခံခန်းမ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ပန်းခက်ပန်းနွယ်ပုံ အလှပန်းများ နံရံတွင် တွဲလွဲဆွဲထားသော ငှက်ရုပ်ပုံများနှင့် ပန်းများ၊ သစ်ရွက်ပုံ ပန်းတန်းများနှင့် ပန်းဘောင်များ ရှိသည်။ စင်္ကြံပေါင်းကူး မျက်နှာကြက်တွင် ကျက်တငိုပုံများ၊ သစ်ရွက်ပုံ ပန်းတန်းများရှိသည်။ ဂူဘုရား အထပ်ထပ် [[ဂန္ဓကုဋိ|ဂန္ဓကုဋိတိုက်]] ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ကျက်တငိုပုံများ၊ ထောင့်ဘောင် ပန်းတန်းများ၊ နံရံတွင် သစ်ရွက်ပုံ ပန်းတန်းများကို ရေးဆွဲထားသည်။ ဂူပြောက်ကြီး (ဝက်ကြီးအင်း)ဘုရား အပြင်ရှိ [[အင်္ဂတေ]] [[ပန်းတော့]]လက်ရာများနှင့် အဝင်မုခ်ရှိ စုလစ်ပန်း၊ [[ရာမလက်ညှိုး]]၊ မုခ်တံကဲပန်းနှင့် တိုင်ဖုံးပန်းများကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref>ဦးမောင်မောင် - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၏ ပုဂံစေတီပုထိုးများ</ref> == ကိုးကား == <references/> {{coord|21.185787863595998| 94.89371649326989|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 4pvbb4jqrapntd1seojv3ghnakuk84q 0 66406 1049088 796911 2026-08-17T12:23:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1049088 wikitext text/x-wiki [[File:Gu Byauk Nge (Wetkyi Inn).jpg|thumb|ဂူပြောက်ငယ်]] '''ဂူပြောက်ငယ် (ဝက်ကြီးအင်း)''' ဘုရားသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]တွင် တည်ရှိပြီး စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၂၈၅/၁၉၃−က ဖြစ်သည်။ ဂူပြောက်ကြီးဘုရား၏ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ဝက်ကြီးအင်းနံဘေးတွင် ရှိသည်။ ကျန်စစ်သားမင်းကြီးလက်ထက်တွင် ဘုရားဆောင် အပြင်ပတ်လမ်း ဆင်းတုတော်များ ထားရာ နံရံမုခ်ပေါက်များ ရှေးမွန်ကမ္ဗည်းစာနှင့် နံရံဆေးရေး ပန်းချီကား လက်ရာများကို လေ့လာနိုင်သည်။ ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်နှစ်ဆင့် ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး (၁၉) ဇူလိုင် (၁၂၃၅)တွင် [[ကျစွာမင်း]]မိထွေးတည်ခဲ့သည်။ ဂူပြောက်ငယ် အတွင်းရှိ နံရံဆေးရေးပန်းချီများမှာ ပျက်စီးယိုယွင်းလျက်ရှိသည်။ အဝင်ခန်းမ၏ နံရံများတွင် [[ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော်|ငါးရာ့ငါးဆယ်]] ဇာတ်ကွက်နံရံဆေးရေး ပန်းချီများ ရှိပြီး ရှေးဟောင်း[[မွန်]]ဘာသာဖြင့် ကမ္ဗည်းမင်စာ ရေးထိုးထားသည်။ ဂူပြောက်ငယ်၏ ကွမ်းတောင်တွင် မုခ်ကပ်အဝိုင်းပါရှိသည့် လေးထောင့်တုံးကို အမြှောက်ပုံဖော်ပြီး အ​ပေါ်သို့ တဖြည်းဖြည်း သေးသွယ်ရှူးတက် လှပအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ အချို့မုခ်ကပ်အဝိုင်းအတွင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ကျောက်ဆင်းတုများ ရှိသည်။ ဂူပြောက်ငယ်၏ အပြင်ဘက်တွင် [[အင်္ဂတေ]] [[ပန်းတော့]] လက်ရာများ ရှိပြီး အဝင်မုခ်ရှိ အင်္ဂတေပန်း ပြတင်းပေါက် တံကဲများ၊ နံရံကပ်တိုင်များမှ အင်္ဂတေပန်း အလှများ၊ [[ဘီလူးပန်းဆွဲ]]များကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref>ဦးမောင်မောင် - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၏ ပုဂံစေတီပုထိုးများ</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == *[[ဂူပြောက်ငယ် (မြင်းကပါ)]] == ကိုးကား == <references/> {{coord|21.1834057521464| 94.89186175455315|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] f64lqpk9pp5y3kmwaoz9jkgfwovkuoi 0 72466 1049138 741112 2026-08-17T21:44:18Z Mkant00 135890 category adjustment 1049138 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Bernhard Riemann}} [[File:Georg Friedrich Bernhard Riemann.jpeg|thumb|]] '''ဘန်းဟတ် ရီးမန်း''' ( {{lang-en|Bernhard Riemann}})သည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ၁၈၂၆ ခုနှင် စင်တင်ဘာလ ၁၇ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၈၆၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားသော ဂျာမန်လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာပညာရှင်]]ကြီးဖြစ်သည်။ ဘားနတ်ဒ်ရိုင်းမင် ၏ နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ဂျော့ချ်ဖရ်ဒ် ဒရစ်ချ်ဘားနတ်ဒ် ရိုင်မင်း ( George Friedrich Bernhard Rie-mana ) ဖြစ်သည်။ သူ့သည် နံပါတ် သီအိုရီ ခေါ် [[ကိန်းသီအိုရီ]] နှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်များအတွက် သင်္ချာသီအိုရီ အများအပြား တီထွင်ခဲ့သော သင်္ချာပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဘားနတ်ဒ်ရိုင်းမင်၏ သင်္ချာသီအိုရီများသည် နောက်ပိုင်းတွင် [[ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ]] (General Relativity )သင်္ချာပညာရပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အကြီးအကျယ် အထောက်အထားပြုခဲ့သည်။ သူ့သည် အီတလီနိုင်ငံတွင် အသက် ( ၄၀ ) အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သွားခဲ့သည်။ ဂျော့ခ်ျဖရက်ဒရစ်ခ်ျ ဘန်းဟတ်ဒ်ရီးမန်း ဟာ ဂျာမန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ယာက်ဖြစ်ပြီး number theory နဲ့ differential geometry ပိုင်းမှာ လုပ်ဆောင်ချက်များစွာပြုလုပ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရီးမန်းကို ဂျာမနီနိူင်ငံ ဘရီဆဲလန့်ဇ် ဆိုတဲ့ရွာငယ်ကလေးမှာ ဖွားမြင်ခဲ့ပါတယ်။ ဆင်းရဲလှတဲ့ရီးမန်းဖခင်ကတော့ အဲ့ဒီရွာရဲ့ ပရိုတက်စတင့်ဘာသာဝင် pastor တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆင်းဆင်းရဲရဲနဲ့ ငယ်ဘဝကိုဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ရီးမန်းဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက သင်္ချာစွမ်းရည်မြင့်မားခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အသက် (၁၉) နှစ်အရွယ်မှာ ဖခင်က ပိုက်ဆံစုဆောင်းရှာဖွေပြီး ဂေါ့ထင်ဂင် တက္ကသိုလ်ကို ပို့ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီတက္ကသိုလ်မှာပဲ ရီးမန်းဟာ ဆရာဖြစ်သူ ဂေါက်စ်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။            ရီးမန်းဟာ complex number တွေကို လေ့လာရာမှာအထူး ထူးချွန်သူဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ complex surface အယူအဆများမှတဆင့် manifold ဆိုတဲ့ အသိသညာတွေဖြစ်ပေါ်လာရပါတယ်။ ရီးမန်းရဲ့ နာမည်အကြီးဆုံး စာတမ်းကတော့ စာမျက်နှာ(၈)မျက်နှာသာပါတဲ့ “the number of primes less  than a given quantity” ဆိုတဲ့ စာတမ်းပဲဖြစ်ပြီး သင်္ချာလောကတစ်ခုလုံးကို ယနေ့အချိန်အထိ လုပ်ကိုင်ထားနိူင်တဲ့ စာတမ်းလည်း ဖြစ်ပါ တယ်။ အဲ့ဒီစာတမ်းထဲမှာ Riemann zeta function ၊ Riemann hypothesis စတာတွေပါဝင်ပါတယ်။ Riemann hypothesis ဟာ zeta function နဲ့ prime number များဆက်သွယ်မှုပဲဖြစ်ပြီး ရီးမန်းထားရှိခဲ့တဲ့ မပြီးပြတ်သေးတဲ့ အရာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုဖြေရှင်းနိူင်ရင် ဒေါ်လာတစ်သန်း ဆုချမယ်လို့လည်း Clay University က ဆုငွေထုတ်ထားပါတယ်။ ခေတ်အဆက်ဆက် သင်္ချာပညာရှင်များ လက်မှိုင်ချရတဲ့ ရီးမန်းရဲ့ ဉာဏ်ပညာကြီးမားမှုကို အမှန်တကယ်တွေ့မြင်ရမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာမှာအထင်ရှားဆုံးဖြစ်တဲ့ အိုင်းစတိုင်း ရဲ့ relativity များဟာလည်း ရီးမန်းရဲ့ metric tensor ၊ manifold စတဲ့ အသိသညာတွေအပေါ် လုံးဝမှီခိုနေတာကို တွေ့ရမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] {{Lifetime|၁၈၂၆|၁၈၆၆|}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} rjvf5beaqru5lvngo4uzkkr1uy1eab0 0 72471 1049125 751957 2026-08-17T21:33:32Z Mkant00 135890 category adjustment 1049125 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = အွန်ရိ ပွန်ကာရေ |other_names = Jules Henri Poincaré |image = PSM V82 D416 Henri Poincare.png |caption = Henri Poincaré <br />(photograph published in 1913) |birth_date = {{birth date|df=yes|1854|4|29}} |birth_place = ပြင်သစ်၊ နွန်စီ၊ မာတီ မူဇယ် |death_date = {{death date and age|df=yes|1912|7|17|1854|4|29}} |death_place = ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ [[ပဲရစ်မြို့]] |residence = ပြင်သစ်နိုင်ငံ |nationality = ပြင်သစ်နိုင်ငံ |fields = သင်္ချာပညာရှင်၊ ရူပဗေဒပညာရှင် |workplaces = {{plainlist| *Corps des Mines *Caen University *La Sorbonne *Bureau des Longitudes}} |education = {{plainlist| *Lycée Nancy (now {{ill|Lycée Henri-Poincaré|fr}}) *École Polytechnique *École des Mines *University of Paris ([[:en:Doctorat|Dr]], 1879)}} |thesis_title = Sur les propriétés des fonctions définies par les équations différences |thesis_url = https://web.archive.org/web/20160506152142/https://iris.univ-lille1.fr/handle/1908/458 |thesis_year = 1879 |doctoral_advisor = Charles Hermite |academic_advisors = |doctoral_students = {{plainlist| *Louis Bachelier *Jean Bosler *Dimitrie Pompeiu *Mihailo Petrović}} |notable_students = {{plainlist| *Tobias Dantzig *Théophile de Donder}} |known_for = {{plainlist| *Poincaré conjecture *Three-body problem *Topology *Special relativity *Poincaré–Hopf theorem *Poincaré duality *{{nowrap|Poincaré–Birkhoff–Witt theorem}} *Poincaré inequality *Hilbert–Poincaré series *Poincaré series (modular form) *Poincaré metric *Rotation number *Fundamental group *Betti number *Bifurcation theory *Chaos theory [Brouwer fixed-point theorem *Sphere-world *Poincaré–Bendixson theorem *Poincaré–Lindstedt method *Poincaré recurrence theorem *Poincaré–Bjerknes circulation theorem]] *Poincaré group *Poincaré gauge *French historical epistemology *Preintuitionism/conventionalism *Predicativism }} |influences = {{plainlist| *Lazarus Fuchs *Immanuel Kant<ref>[http://www.iep.utm.edu/poi-math/#H3 "Poincaré's Philosophy of Mathematics"], entry in the [[Internet Encyclopedia of Philosophy]].</ref> *Ernst Mach<ref>[https://plato.stanford.edu/entries/poincare/ "Henri Poincaré"], entry in the [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]].</ref>}} |influenced = {{plainlist| *Louis Rougier *George David Birkhoff Albert Einstein<ref>Einstein's letter to Michele Besso, Princeton, 6 March 1952</ref>}} |awards = {{plainlist| *{{nowrap|RAS Gold Medal (1900)}} *Sylvester Medal (1901) *Matteucci Medal (1905) *Bolyai Prize]] (1905) *Bruce Medal (1911)}} |signature = Henri Poincaré Signature.svg |footnotes = He was an uncle of [[Pierre Boutroux]]. }} '''ယူးလ် အွန်ရိ ပွန်ကာရေ''' ({{lang-fr|'''Jules Henri Poincaré'''}}) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ သဘောတရားပိုင်း ရူပဗေဒပညာရှင် နှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ အတွေးခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ့ခေတ်သူ့ကာလ၌ ရှိသမျှသော ဘာသာရပ်နယ်ပယ်များ၌ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်ခဲ့သောကြောင့်များ သောအားဖြင့် ၎င်းကို စွယ်စုံပညာရှင် တစ်ယောက်ဟူ၍ ဖော်ပြကြကာ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် "မည်သည့်အရာမရွေး လုပ်ဆောင်သော နောက်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်" ဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်ကြသည်။<ref>{{cite book | first1=J. M. | last1=Ginoux | first2=C. | last2=Gerini | title=Henri Poincaré: A Biography Through the Daily Papers | url=https://archive.org/details/henripoincarebio0000gino | publisher=World Scientific | date=2013 | isbn=978-981-4556-61-3 | doi=10.1142/8956 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 7vvluwsfkwub4ph7bdy42pdtintvgln 0 72473 1049137 762841 2026-08-17T21:44:03Z Mkant00 135890 category adjustment 1049137 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = အမ်မီ နိုသာ | image = Noether.jpg | birth_name = အမားလီး အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) | birth_date = {{birth date|1882|03|23}} | birth_place = အဲလန်ဂန် ([[:en:Erlangen|Erlangen]])၊ ဘာဗားရီးယား ([[:en:Kingdom of Bavaria|Bavaria]])၊ ဂျာမန် အင်ပိုင်ယာ ([[:en:German Empire|German Empire]]) | death_date = {{death date and age|1935|04|14|1882|03|23}} | death_place = ဘရင်း မော ([[:en:Bryn Mawr, Pennsylvania|Bryn Mawr]])၊ [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်|ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား]] (Pennsylvania)၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | nationality = ဂျာမန် | fields = [[သင်္ချာ]]နှင့် [[ရူပဗေဒ]] | workplaces = ဂွတ်တင်ငန် တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Göttingen|University of Göttingen]])<br>ဘရင်း မော ကောလိပ် ([[:en:Bryn Mawr College|Bryn Mawr College]]) | alma_mater = အာလန်းဂန် တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Erlangen|University of Erlangen]]) | doctoral_advisor = ပေါလ် ဂေါ်ဒန် ([[:en:Paul Gordan|Paul Gordan]]) | doctoral_students = {{plainlist| မက်စ် ဒွိုင်းရင်း ([[:en:Max Deuring|Max Deuring]]){{sfn|MathematicsGenealogy}}<br> ဟန်းစ် ဖစ်တင်း ([[:en:Hans Fitting|Hans Fitting]]){{sfn|MathematicsGenealogy}}<br> ဂရက်တာ ဟာမန် ([[:en:Grete Hermann|Grete Hermann]]){{sfn|MathematicsGenealogy}}<br> ချုံဇီး စန် ([[:en:Zeng Jiongzhi|Chiungtze Tsen]]){{sfn|MathematicsGenealogy}}<br> ဂျေးကော့ လဗစ်စ်ကီ ([[:en:Jacob Levitzki|Jacob Levitzki]]){{sfn|MathematicsGenealogy}}<br> အော့တို ရှေးလင်း ([[:en:Otto Schilling|Otto Schilling]]){{sfn|MathematicsGenealogy}}<br> အာန့်စ် ဝစ် ([[:en:Ernst Witt|Ernst Witt]]){{sfn|MathematicsGenealogy}} }} | known_for = [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]]၊<br>သဘောတရားဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ ([[:en:Theoretical physics|Theoretical physics]]) | awards = အက်ကာမန်-တွိုက်ဗနာ အမှတ်တရ ဆု ([[:en:Ackermann–Teubner Memorial Award|Ackermann–Teubner Memorial Award]]) <small>(၁၉၃၂)</small> }} '''အမားလီး အမ်မီ နိုသာ''' ({{lang-en|Amalie Emmy Noether}}; {{IPA-de|ˈnøːtɐ|lang}}) ({{birth date|1882|03|23}} &ndash; {{death date|1935|04|14}}) သည် ဂျာမန်သူ သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် သဘောတရားဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ ([[:en:theoretical physics|theoretical physics]]) ဘာသာရပ်များအတွက် အခရာကျသော [[သင်္ချာ]]သုတေသနလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ဘဝဖြစ်စဉ် အကျဉ်း == အမ်မီ နိုသာကို ဂျာမနီနိုင်ငံ အဲလန်ဂန် ([[:en:Erlangen|Erlangen]]) မြို့နေ ဂျူးလူမျိုးမိသားစုတစ်ခုအတွင်း {{birth date|1882|03|23}} ၌ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ မက်စ် နိုသာ ([[:en:Max Noether|Max Noether]]) မှာ သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူ အိုင်ဒါ အမယ်လီယာ ကော့ဖ်မန် (Ida Amalia Kaufmann) မှာ ကြွယ်ဝသော ကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နိုသာသည် ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာရပ်များ သင်ယူရန် ကနဦး၌ စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် သူ၏ဖခင် သင်ကြားပို့ချသည့် အဲလန်ဂန် တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Erlangen|University of Erlangen]]) တွင် သင်္ချာဘာသာ သင်ယူခဲ့သည်။ ဘွဲ့ယူစာတမ်းကို ပေါလ် ဂေါ်ဒန် ([[:en:Paul Gordon|Paul Gordon]]) ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ရေးသားပြီးစီးပြီးနောက် အဲလန်ဂန် သင်္ချာ အင်စတီကျု (Mathematical Institute of Erlangen) တွင် အခကြေးငွေ မယူဘဲ ခုနှစ်နှစ်ခန့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သင်္ချာသုတေသနတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ဂွတ်တင်ငန် တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Göttingen|University of Göttingen]]) ရှိ သင်္ချာဌာနတွင် လာရောက်လုပ်ကိုင်ရန် [[ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ်]] (David Hilbert) နှင့် [[ဖီးလစ် ကလိုင်း]] (Felix Klein)တို့က အမ်မီ နိုသာကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းတက္ကသိုလ်ရှိ ဒဿနိကဗေဒဌာနမှ ဆရာအချို့က နိုသာမှာ အမျိုးသမီးဖြစ်သည့်အတွက် ကန့်ကွက်ခဲ့သောကြောင့် တရားဝင် ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်ရန် မဖြစ်မြောက်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် နိုသာမှာ ဟီလဘတ်၏ နာမည်ခံ၍သာ သူ၏ကိုယ်စား သင်္ချာဘာသာကို လေးနှစ်ခန့် သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင်မှ အမ်မီ နိုသာကို ဂျာမန်အခေါ် ပရီဗာ့ဒိုးဇန့် ([[:en:Privatdozent|Privatdozent]]) ခေါ် တွဲဖက် ပါမောက္ခ ([[:en:Adjunct professor|adjunct professor]]) အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ နိုသာသည် ဂွတ်တင်ငန်သင်္ချာဌာနတွင် ထိပ်တန်းဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၉၃၃ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအများအပြားကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို နိုသာ၏ ကောင်ကလေးများဟု လူသိများခဲ့သည်။ ဒတ်ချ် သင်္ချာပညာရှင် ဘီ၊ အယ်၊ ဗန် ဒါ ဝါဒန် ([[:en:Bartel Leendert van der Waerden|Bartel Leendert van der Waerden]]) သည် နိုသာ၏ သုတေသန အသိုင်းအဝိုင်းတွင်းသို့ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ပါဝင်ခဲ့ပြီး နိုသာ၏ သုတေသန စိတ်ကူးအမြင်များ ပြန့်ပွားအောင် အဓိကလုပ်ဆောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူတို့၏ခေတ်ပြိုင် သင်္ချာသမားများအပေါ် ဩဇာညောင်းသည့် ၎င်း၏ ၁၉၃၁ခုနှစ်ထုတ် ''Moderne Algebra'' ခေါ် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) ဖတ်စာအုပ် ဒုတိယတွဲပါ သဘောတရားများမှာ နိုသာ၏ စိတ်ကူးအမြင်များအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ [[ဇူးရစ်ချ်မြို့]] တွင် ၁၉၃၂ခုနှစ်၌ ကျင်းပသည့် နိုင်ငံတကာ သင်္ချာကွန်ဂရက် ([[:en:International Congress of Mathematicians|International Congress of Mathematicians]]) ၏ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် နိုသာမိန့်ခွန်းပေးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းအချိန်တွင် နိုသာမှာ အက္ခရာသင်္ချာ၌ စူးရှထက်မြက်သူတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားနေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ခုနှစ် ဂျာမနီတွင် နာဇီပါတီ အာဏာရလာပြီးနောက် တက္ကသိုလ်ရာထူးများမှ ဂျူးလူမျိုးများကို အလုပ်ဖြုတ်ခဲ့ရာ ဂျူးလူမျိုးဖြစ်သည့် နိုသာမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပန်ဆယ်လ်ဗေးနီးယား ([[:en:Pennsylvania|Pennsylvania]]) ပြည်နယ် ဘရင်းမော ([[:en:Bryn Mawr College|Bryn Mawr College]]) ကောလိပ်၌ ဆရာအဖြစ် သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ ထိုသို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ နေထိုင်နေစဉ် ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် သားအိမ်အတွင်း တွေ့ရှိသည့် အကြိတ်လုံးကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှုအပြီး လေးရက်အကြာတွင် ဆုံးပါးခဲ့သည်။ သူသည် ကွယ်လွန်ချိန်၌ အသက် ၅၃နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ == သုတေသန == နိုသာ၏ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် သုံးပိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။ ပထမပိုင်းကို ၁၉၀၈မှ ၁၉၁၉အထိ သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး၊ ၎င်းကာလတွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသေများ ([[:en:Invariant theory|algebraic invariants]])၊ ကိန်းနံပါတ် ဖီးလ်များ ([[:en:Number fields|number fields]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပြောင်းလဲလှုပ်ရှား ကဲကုလပ်ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ''နိုသာ၏သီအိုရမ်'' ([[:en:Noether's theorem|Noether's theorem]]) မှာ ထင်ရှားပြီး ခေတ်သစ်ရူပဗေဒ ဖွံဖြိုးတိုးတက်မှု ဖြစ်စဉ်တွင် အဓိကကျသည့် သင်္ချာသဘောတရားတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယပိုင်းကို ၁၉၂၀မှ ၁၉၂၆ အထိ သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး၊ သဘောတရားရေးရာ အက္ခရာသင်္ချာကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ကာလဖြစ်သည်။ ပတ်လည်ညီ ကွင်းများ ([[:en:Commutative ring|commutative rings]]) အတွင်းရှိ အိုင်ဒီးလ် ([[:en:Ideal (ring theory)|ideals]]) ခေါ် အထူးကွင်းငယ်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သီအိုရီကို ဖော်ထုတ်သည့် ''ကွင်းဒိုမိန်များ အတွင်းရှိ အိုင်ဒီးလ်သီအိုရီ'' အမည်ရ ''Idealtheorie in Ringbereichen (Theory of Ideals in Ring Domains)'' ဂန္ဓဝင်စာတမ်းကို ဤကာလအတွင်း ရေးသားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် [[:en:Ascending chain condition|ascending chain condition (ACC)]] ခေါ် ဆင့်ပွားတိုးတက်သည့် ကွင်းဆက်ဂုဏ်သတ္တိ သဘောကို အမ်မီနိုသာက ရိုးရှင်းလှပစွာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ပြီး၊ သူ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေဖြင့် ၎င်း ဆင့်ပွားတိုးတက် ကွင်းဆက် ဂုဏ်သတ္တိပါ သင်္ချာအရာဝတ္ထုများကို နိုသာရီယန် ([[:en:Noetherian|noetherian]]) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ တတိယပိုင်းကို ၁၉၂၇မှ ၁၉၃၅ အထိ သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး၊ ပတ်လည်ညီစရာ မလိုသည့် အက္ခရာသင်္ချာ ([[:en:Noncommutative ring|noncommutative algebra]]) ဘာသာရပ်နှင့် ကွန်ပလက်လွန်ကိန်းများ ([[:en:Hypercomplex number|hypercomplex numbers]]) ကို လေ့လာခဲ့ပြီး၊ အုပ်စုများ (groups) နှင့် ပတ်သက်သည့် ရီပရယ်စန်တေးရှင်း သီအိုရီ ([[:en:Representation theory|Representation theory]]) ကို အခြား သင်္ချာအရာဝတ္ထုများဖြစ်သည့် မော်ဂျူးများ ([[:en:Module (mathematics)|modules]]) နှင့် အိုင်ဒီးလ်များနှင့် ပတ်သက်သည့် သီအိုရီနှင့် ပေါင်းစပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ နိုသာမှာ သူ၏ သုတေသန စိတ်ကူးအမြင်များကို ရက်ရက်ရောရော ဝေမျှတတ်သူဖြစ်ရာ သူ၏ အထက်ပါ ပင်မသုတေသန လုပ်ငန်းများအပြင် ၎င်းတို့နှင့် တိုက်ရိုက် မသက်ဆိုင်သည့် အခြားနယ်ပယ်များ၊ သာဓကအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဘာသာရပ်ရှိ သုတေသန စာတမ်းအချို့တွင်လည်း သူ့ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ == အညွှန်း == {{reflist}} == ကိုးကား == {{refbegin}} * {{Citation | ref = CITEREFMathematicsGenealogy | title = Emmy Noether | work = Mathematics Genealogy Project | publisher = NDSU Math Department and American Mathematical Society | url = https://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=6967 | access-date = March 19, 2017 | archive-date = 7 June 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170607185049/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=6967 | url-status = dead }} {{refend}} [[Category:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] {{lifetime|၁၈၈၂|၁၉၃၅}} r1tiaoeeifv59tviprh878890bmolfh 0 72474 1049140 358693 2026-08-17T21:45:24Z Mkant00 135890 category adjustment 1049140 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Hermann Weyl}} {{Infobox scientist |birth_name = Hermann Klaus Hugo Weyl |image = Hermann_Weyl_ETH-Bib_Portr_00890.jpg |image_size = |birth_date = {{Birth date|1885|11|9|df=y}} |birth_place = [[Elmshorn]], [[ဂျာမန်အင်ပါယာ]] |death_date = {{Death date and age|1955|12|8|1885|11|9|df=y}} |death_place = [[ဇူးရစ်ချ်မြို့]]၊ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] |residence = |citizenship = |nationality = ဂျာမန် |fields = သင်္ချာရူပဗေဒ |workplaces = Institute for Advanced Study<br>University of Göttingen<br>ETH Zurich |alma_mater = University of Göttingen |thesis_title = Singuläre Integralgleichungen mit besonder Berücksichtigung des Fourierschen Integraltheorems |thesis_url = https://jscholarship.library.jhu.edu/bitstream/handle/1774.2/34190/31151014634046.pdf. |thesis_year = ၁၉၀၈ |doctoral_advisor = [[ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ်]] (David Hilbert)<ref>{{Cite journal | last1 = Weyl | first1 = H. | authorlink = Hermann Weyl| title = David Hilbert. 1862-1943 | doi = 10.1098/rsbm.1944.0006 | journal = Obituary Notices of Fellows of the Royal Society | volume = 4 | issue = 13 | pages = 547–526 | year = 1944 | pmid = | pmc = }}</ref> |academic_advisors = |doctoral_students = Alexander Weinstein |notable_students = Saunders Mac Lane |known_for = Ontic structural realism<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/structural-realism/#Rel "Structural Realism"]: entry by James Ladyman in the ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''</ref> |influences = Edmund Husserl<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/weyl/notes.html Notes to Hermann Weyl] (Stanford Encyclopedia of Philosophy)</ref><br>L. E. J. Brouwer |influenced = |awards = Fellow of the Royal Society<ref name="frs">{{Cite journal | last1 = Newman | first1 = M. H. A. | authorlink = Max Newman| doi = 10.1098/rsbm.1957.0021 | title = Hermann Weyl. 1885-1955 | journal = Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society | volume = 3 | pages = 305 | year = 1957 | pmid = | pmc = }}</ref> | signature = Hermann Weyl signature.svg | spouses = Friederike Bertha Helene Joseph (nickname "Hella") (၁၈၉၃–၁၉၄၈)<br>Ellen Bär (née Lohnstein) (၁၉၀၂–၁၉၈၈) | children = Fritz Joachim Weyl (၁၉၁၅–၁၉၇၇)<br>Michael Weyl (၁၉၁၇–၂၀၁၁) |footnotes = }} '''ဟာမန် ဗိုင်းလ်''' ({{lang-en|Hermann Klaus Hugo Weyl}}; {{IPA-de|vaɪl|lang}}; ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ – ၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၅) သည် ဂျာမန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်၊ အယူအဆဆိုင်ရာ ရူပဗေဒပညာရှင်နှင့် ဒဿနပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၈၈၅|၁၉၅၅}} [[Category:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} e48m824y8yltvzvsopdmnnspjpdzw47 0 72475 1049168 740667 2026-08-17T22:03:04Z Mkant00 135890 category adjustment 1049168 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Srinivasa Ramanujan}} {{Infobox scientist | name =Srinivasa Ramanujan | image = Srinivasa Ramanujan - OPC - 1.jpg | birth_date = {{Birth date|df=yes|1887|12|22}} | birth_place = Erode, Madras Presidency, British Raj | death_date = {{Death date and age|df=yes|1920|4|26|1887|12|22}} | death_place = Kumbakonam, Madras Presidency, British Raj | residence = Kumbakonam, Madras Presidency <br> Madras, Madras Presidency <br> [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] | nationality = အိန္ဒိယ | workplaces = Trinity College, Cambridge | alma_mater = {{nowrap|Government Arts College (ဘွဲ့မရခဲ့) <br /> Pachaiyappa's College (ဘွဲ့မရခဲ့) <br /> Trinity College, Cambridge ([[သိပ္ပံဘွဲ့|BSc]], ၁၉၁၆)}} | thesis_title = Highly Composite Numbers | thesis_url = http://math.univ-lyon1.fr/~nicolas/ramanujanNR.pdf | thesis_year = ၁၉၁၆ | academic_advisors = G. H. Hardy <br /> J. E. Littlewood | known_for = {{nowrap|Landau–Ramanujan constant <br /> Mock theta functions <br /> Ramanujan conjecture <br /> Ramanujan prime<br /> Ramanujan–Soldner constant <br /> Ramanujan theta function <br /> Ramanujan's sum <br /> Rogers–Ramanujan identities <br /> Ramanujan's master theorem}} | influences = G. S. Carr | influenced = G. H. Hardy | awards = Fellow of the Royal Society | signature=Signature of Srinivasa Ramanujan.svg | field = [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာ]] | doctoral_advisors = <!--the PhD did not exist at Cambridge until 1919--> | signature_alt=Srinivasa Ramanujan signature }} '''ရှရီနီဗာဆာ ရာမန်နျူဂျန်''' ({{lang-en|Srinivasa Iyengar Ramanujan}}; {{IPAc-en|pron|audio=Srinivasa_ramanujan_wikipedia.ogg|ˈ|ʃ|r|iː|n|i|ˌ|v|ɑː|s|ə|_|ˈ|r|ɑː|m|ɑː|ˌ|n|ʊ|dʒ|ə|n}}; ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၈၇ – ၂၆ ဧပြီ ၁၉၂၀) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ {{Lifetime|၁၈၈၇|၁၉၂၀}} [[Category:အိန္ဒိယ သင်္ချာပညာရှင်များ]] {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} c8010ohs3ncpgco4ychfevk7huop8rj 0 72509 1049124 950486 2026-08-17T21:33:08Z Mkant00 135890 category adjustment 1049124 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Alexander Grothendieck}} {{Infobox scientist | name = အလက်ဇန်းဒါး ဂရိုသန်ဒိခ် | image = Alexander Grothendieck.jpg | image_size = 220px | caption = [[မွန်ထရီအော]] (Montreal) ရောက် အလက်ဇန်းဒါး ဂရိုသန်ဒိခ်၊ ၁၉၇၀ | birth_date = {{birth date|1928|03|28}}{{sfn|Aczel|2006|p=3}} | birth_place = [[ဘာလင်မြို့|ဘာလင်]] (Berlin)၊ ပရပ်ရှား ([[:en:Free State of Prussia|Prussia]])၊ ဂျာမနီ ([[:en:Weimar Republic|Germany]]){{sfn|Aczel|2006|p=3}} | death_date = {{nowrap|{{death date and age|2014|11|13|1928|03|28}}}}{{sfn|Weber|Rehmeyer|2014|loc=para. 1}} | death_place = စန်လီဇီရယ် ([[:en:Saint-Lizier|Saint-Lizier]])၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] (France){{sfn|La Dépêche|2015|loc=para. 1}} | nationality = နိုင်ငံမဲ့ ([[:en:Statelessness|none]]){{sfn|Jackson|2004a|p=1044}}<br>ပြင်သစ် ([[:en:French nationality law|French]]){{sfn|Cartier|2004|loc=[http://lipn.univ-paris13.fr/~duchamp/Books&more/Grothendieck/CartierHerreman2.pdf#page=32 footnote 12]}} | workplaces = အဆင့်မြင့် သိပ္ပံလေ့လာရေး ဌာန ([[:en:Institut des Hautes Études Scientifiques|Institut des Hautes Études Scientifiques (IHÉS)]]){{sfn|Jackson|2004a|p=1049}}<br>မွန့်ပယ်လီရေ တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Montpellier|University of Montpellier]]){{sfn|Jackson|2004b|p=1202}} | alma_mater = မွန့်ပယ်လီရေ တက္ကသိုလ်{{sfn|Aczel|2006|p=49}}<br>နန်စီ တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Nancy|University of Nancy]]){{sfn|Genealogy}} | doctoral_advisors = [[လောဟန် ရွှ]] (Laurent Schwartz){{sfn|Genealogy}}<br>ရောန် ဒေဒိုနီ ([[:en:Jean Dieudonné|Jean Dieudonné]]){{sfn|Genealogy}} | thesis_title = Produits tensoriels topologiques et espaces nucleaires{{sfn|Grothendieck|1955}} | thesis_url = http://www.math.jussieu.fr/~leila/grothendieckcircle/PTT.pdf | thesis_year = ၁၉၅၃{{sfn|Genealogy}} | doctoral_students = ဖြဲ ဗြသူလူ ([[:en:Pierre Berthelot|Pierre Berthelot]]){{sfn|Genealogy}}<br>ကားလို့စ် ကွန်တိုး-ကရဲရေ (Carlos Contou-Carrere){{sfn|Genealogy}}<br>[[ဖြဲ ဒဲလိည]] (Pierre Deligne){{sfn|Genealogy}}<br>မီရှဲလ် ဒဲမဇူ ([[:en:Michel Demazure|Michel Demazure]]){{sfn|Genealogy}}<br>ဖြဲ ဂဲဘိရယ် ([[:en:Pierre Gabriel|Pierre Gabriel]]){{sfn|Genealogy}}<br>ရောန် ရီးဟို ([[:en:Jean Giraud (mathematician)|Jean Giraud]]){{sfn|Genealogy}}<br>လုခ် အီလူစီ ([[:en:Luc Illusie|Luc Illusie]]){{sfn|Genealogy}}<br>မီရှဲလ် ရေးနူ ([[:en:Michel Raynaud|Michel Raynaud]]){{sfn|Genealogy}}<br>ရောန်-လူဝီ ဗာ့ဒီ ([[:en:Jean-Louis Verdier|Jean-Louis Verdier]]){{sfn|Genealogy}} | fields = [[သင်္ချာ]]{{sfn|Jackson|2004a|p=1038}} | awards = {{smaller|၁၉၆၆}}&nbsp; [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal){{sfn|IMU|2017|loc=[http://www.mathunion.org/general/prizes/fields/prizewinners/o/General/Prizes/Fields/1966/index.html#0x82496a1f_0x0005ea0c Fields Medals 1966]}}<br>{{smaller|၁၉၈၈}}&nbsp; ခရက်ဖော့ဒ်ဆု ([[:en:Crafoord Prize|Crafoord Prize]]) {{smaller|(ဆုလက်မခံ)}}{{sfn|Jackson|2004b|p=1210}} }} '''အလက်ဇန်းဒါး ဂရိုသန်ဒိခ်''' ({{lang-en|Alexander Grothendieck}}, {{IPA-de|ˈɡroːtn̩diːk|lang}}; {{IPA-fr|ɡʁɔtɛndik|lang}}) ({{birth date|1928|3|28}}{{spaced ndash}}{{death date|2014|11|13}}) သည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဖွားမြင်သည့် ပြင်သစ်လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာပညာရှင်]] တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ မျက်မှောက်ခေတ်သုံး [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) ဘာသာရပ်ကို ဦးဆောင် ပျိုးထောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သုတေသန လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်နယ်ပယ်မှာ တိုးပွားကျယ်ပြန့်လာပြီး၊ ၎င်းဘာသာရပ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်တွင် [[ပတ်လည်ညီအက္ခရာသင်္ချာ|ပတ်လည်ညီ အက္ခရာသင်္ချာ]] (commutative algebra)၊ [[ဟိုမိုလော်ဂျစ်ကယ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (homological algebra)၊ ကောက်လှိုင်းစည်း သီအိုရီ ([[:en:sheaf theory|sheaf theory]]) နှင့် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တို့မှ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်သုံးစွဲနိုင်ခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်၏ "နှိုင်းရ" ရှုမြင်ပုံ ([[:en:Grothendieck's relative point of view|"relative" perspective]]) သဘောတရားကြောင့်လည်း [[သင်္ချာသန့်သန့်]] ဘာသာရပ်နယ်ပယ် အများအပြားတွင် တဟုန်ထိုး တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်ကို ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သော်လည်း သူသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်သာ အဓိက နေထိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ အလုပ်ဘဝ တလျောက်လုံးနီးပါးတွင် မည်သည့်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားမှ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံမဲ့ ([[:en:Statelessness|stateless]]) တစ်ဦးအဖြစ် လက်တွေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ပထမနာမည် "အလက်ဇန်းဒါး" အား (ပြင်သစ်လူမျိုးများ သုံးလေ့ရှိသည့် စာလုံးပေါင်းအတိုင်း) "Alexand''re''" ဟု မပေါင်းဘဲ "Alexand''er''" ဟုသာ အမြဲ ရေးတတ်ပြီး၊ မျိုးရိုးအမည်မှာလည်း သူ့မိခင်ဘက်မှ ဒတ်ချ် ([[:en:Dutch language|Dutch]]) ဆန်သည့် မြေနိမ့်ဂျာမန် ([[:en:Low German|Low German]]) အမည် "ဂရိုသန်ဒိခ်" ကို ယူထားခြင်းဖြစ်ရာ သူ့ကို ဒတ်ချ်ဇာတိဟု တခါတရံ ထင်မှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် သူ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားလှသည့် သင်္ချာပညာရှင်ဘဝကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြင့် သိပ္ပံလေ့လာရေး ဌာန ([[:en:Institut des Hautes Études Scientifiques|Institut des Hautes Études Scientifiques]] (IHÉS)) ၌ သုတေသန ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး၊ ထိုဌာနတွင်ပင် ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းဌာန၏ စစ်ဘက်နှင့် မကင်းသည့် ထောက်ပံ့ငွေကိစ္စ အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် နိုင်ငံရေး ယုံကြည်ချက်များကြောင့် အလုပ်ထွက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မွန့်ပယ်လီရေ တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Montpellier|University of Montpellier]]) ၌ ပါမောက္ခလုပ်ခဲ့ပြီး သင်္ချာအလုပ်အချို့ကို တစ်ကိုယ်ရေ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်မှ အပ၊ သူသည် သင်္ချာအသိုင်းအဝိုင်းကို ဖယ်ကြဉ်၍ နိုင်ငံရေးကိစ္စများတွင်သာ နှစ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၌ တရားဝင် အငြိမ်းစားယူပြီး၊ မကြာမီပင် ပီးရနေ ([[:en:Pyrenees|Pyrenees]]) တောင်တန်းဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ တစ်ကိုယ်တည်း နေထိုင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်အထိ ဖြစ်သည်။ == ဘဝဇာတ်ကြောင်း == === ငယ်ဘဝ === ဂရိုသန်ဒိခ်ကို [[မင်းမဲ့ဝါဒီ]] (anarchist) မိဘနှစ်ပါးက [[ဘာလင်မြို့]]၌ ၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အလက်ဇန်းဒါး "ဆာရှာ" ရှာပီးရိုး ([[:en:Sascha Schapiro|Alexander "Sascha" Schapiro]]) (ခေါ်) အလက်ဇန်းဒါး တနာရော့ဖ် (Alexander Tanaroff) ဖြစ်ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ယိုဟန်နာ "ဟန်ကာ" ဂရိုသန်ဒိခ် (Johanna "Hanka" Grothendieck) ဖြစ်သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်၏ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ယူကရိန်း၊ ဘီလာရုဇ်နှင့် ရုရှားနယ်စပ်ဒေသရှိ နိုဗိုဇစ်ဗ်ကော့ဗ်မြို့ဇာတိဖြစ်ကာ ဟက်စီးဒစ် ([[:en:Hasidic Judaism|Hassidic]]) ဂျူးလူမျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က ဇာဘုရင်အား တော်လှန်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် "ဆာရှာ" ဟူသည့် အမည်ဝှက်ဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ရာ ထောင်အကြိမ်ကြိမ်ကျခဲ့ဖူးပြီး ထောင်မှအကြိမ်ကြိမ် ထွက်ပြေးခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။ ရေချယ် (Rachel) ဆိုသူ ရုရှားဂျူး အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သားတစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် ရုရှားနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ပိုလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နှင့် နောက်ဆုံး ဂျာမနီနိုင်ငံများတွင် "အလက်ဇန်းဒါး တနာရော့ဖ်" အမည်ပါ တရားမဝင်စာရွက်စာတမ်း အတုများသုံး၍ လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်၏ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ [[ဟမ်းဗတ်မြို့|ဟန်းဘာ့ခ်မြို့]] (Hamburg) ဇာတိဖြစ်ကာ ပရိုတက်စတင့် မိသားစုမျိုးရိုးမှ ဖွားမြင်လာသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သော် ဇာတိမိဘကို စွန့်ခွာ၍ အနုပညာသမားများ၊ ပညာတတ်များစုဝေးရာ ဘာလင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကာ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်း ယိုဟန်နက်စ် ရက်ဒက်စ် (Johannes Raddatz) ဆိုသူနှင့် တွေ့ဆုံကာ အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သမီးတစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။ ရက်ဒက်စ်မှာ အများအားဖြင့် ခရီးဝေးသွားနေရလေ့ရှိရာ ဟန်ကာနှင့် အတူနေထိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိချေ။ ဤအချိန်တွင် ဘာလင်မြို့ရှိ မင်းမဲ့ဝါဒီအဖွဲ့များမှတဆင့် ဆာရှာနှင့် တွေ့ဆုံအကြောင်းပါခဲ့ပြီး ဂရိုသန်ဒိခ်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖွားမြင်ချိန်တွင် ဟန်ကာသည် ရက်ဒက်စ်နှင့် တရားဝင်အိမ်ထောင်ပြုထားဆဲဖြစ်ရာ ဂရိုသန်ဒိခ်၏ မွေးနာမည်ကို အလက်ဇန်းဒါး ရက်ဒက်စ်ဟု ကနဦးက မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအိမ်ထောင်သည် ၁၉၂၉ခုနှစ်တွင် တရားဝင်ပြတ်စဲပြီး၊ ဆာရှာက ဂရိုသန်ဒိခ်ကို သူ၏သားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း ဟန်ကာနှင့် ဆာရှာသည် တရားဝင်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် မိဘနှစ်ပါးနှင့်အတူ ၁၉၃၃ခုနှစ်ကုန်အထိ ဘာလင်မြို့၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဂျာမနီ၌ နာဇီများကြီးစိုးလာရာ ဖခင်ဖြစ်သူ ဆာရှာက ပြင်သစ်နိုင်ငံ [[ပါရီမြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့တိမ်းရှောင်ရပြီး၊ မကြာမီမိခင်ဖြစ်သူပါ လိုက်ပါတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်ကိုမူ ဟမ်းဘာ့ခ်မြို့နေ လူသာရန်ဘုန်းတော်ကြီး ဟေဒေါန် (Heydorn) ဆိုသူ၏ မိသားစုထံ အပ်နှံထားခဲ့ရသည်။ ဤနှစ်များအတွင်းတွင် ဆာရှာနှင့် ဟန်ကာမှာ [[စပိန်ပြည်တွင်းစစ်]]၌ ရီပတ်ပလစ်ကန်များဘက်မှ ဝင်ရောက်ကူညီကာ ဗိုလ်ချုပ်[[ဖရန်ကို]] (General Franco) ၏ အာဏာသိမ်း ဖက်ဆစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးမှာ တိုက်ပွဲမဝင်သည့် အရန်တပ်သားများအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အချို့ကဆိုပြီး၊ အချို့ကမူ ဆာရှာသည် မင်းမဲ့ဝါဒီတို့၏ ပြည်သူ့စစ် တပ်သားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးတွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖရန်ကို စစ်နိုင်ပြီး ဆာရှာနှင့် ဟန်ကာမှာ စိတ်ဓာတ်ကျ၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ === ဒုတိယကမ္ဘာစစ် === စစ်ရိပ်များသန်းလာသည့် ၁၉၃၉ မေလသို့ရောက်သော် ဂျူးလူမျိုးကလေးတစ်ဦး၏ ရုပ်ရည်သဏ္ဌာန်ရှိသည့် ဂရိုသန်ဒိခ်ကို ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်ထားရှိရန် အန္တရာယ်ရှိလာသောကြောင့် ဟေဒေါန်က ၁၁နှစ်အရွယ် ဂရိုသန်ဒိခ်တစ်ဦးတည်းကို ဟမ်းဘာ့ခ်မြို့မှ ထွက်ခွာမည့် မီးရထားတစ်စင်းပေါ်တွင်တင်ကာ ဖခင်ရှိရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့ရသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တွင် ဂရိုသန်ဒိခ်နှင့် မိဘနှစ်ပါး ပြန်လည်ဆုံဆည်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း များမကြာမီတွင် သူ၏ဖခင် ဆာရှာမှာ လဗာနေး ([[:en:Camp Vernet|Le Vernet]]) ၌ စခန်းသွင်း အကျဉ်းချခံရသည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဟန်ကာတို့သည်လည်း "မလိုလားအပ်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် နိုင်ငံခြားသားများ" အဖြစ် ၁၉၄၀မှ ၁၉၄၂ခုနှစ်အထိ စခန်းအသီးသီး၌ အချုပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့ ပထမဦးဆုံး အချုပ်ခံရသည့်စခန်းမှာ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးများကို သီးသန့်ချုပ်နှောင်ရာ [[ဝါရားခိုစခန်း|ဝါရားခို]] (Rieucros) စခန်း ဖြစ်သည်။ စခန်းတွင်း အခြေအနေဆိုးဝါးသော်လည်း ထိုခေတ်က အခြား အကျယ်ချုပ်စခန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အသက်သာဆုံး စခန်းတစ်ခုဖြစ်ရာ ဂရိုသန်ဒိခ်ကို စခန်းအနီး မန်းဒမြို့ ([[:en:Mende|Mende]]) ရှိ ကျောင်းတစ်ခုတွင် ကျောင်းတက်ခွင့် ပြုခဲ့သည်။ နာဇီအလိုတော်ရိ ဗီရှီပြင်သစ် ([[:en:Vichy France|Vichy France]]) အစိုးရခေတ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ၎င်းစခန်းတွင် နာဇီဂျာမနီမှ ထွက်ပြေးလာသော ဂျာမန်ဂျူးများ၊ စပိန်ပြည်တွင်းစစ်ရှုံး၍ ထွက်ပြေးလာသော မင်းမဲ့ဝါဒီများနှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှားမှ ထွက်ပြေးလာသော ထရော့စကီဝါဒီများ (Trotskyites) အစရှိသည်ဖြင့် စုပေါင်းချုပ်နှောင်ထားပြီး ဂရိုသန်ဒိခ်တို့ သားအမိနှစ်ဦး ခက်ခက်ခဲခဲ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့မှာ နာဇီဂျာမနီမှ ထွက်ပြေးလာခဲ့သူများ ဖြစ်သော်လည်း ဂျာမန်စကားပြောသည့် ဂရိုသန်ဒိခ်တို့ကို ဒေသခံများက ရန်သူဂျာမန်များအဖြစ် ရှုမြင်ကာ မနှစ်မြို့ကြချေ။ ဤသို့ တင်းမာခက်ထန်သည့် အခြေအနေ၌ ကြီးပြင်းခဲ့ရာ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် လက်ဝှေ့ အထိုးအကြိတ် ကျွမ်းကျင်လာပြီး လောကကြီးအပေါ် ဒေါသခက်ထန်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ စခန်းအနီးမြို့၌ ကျောင်းတက်ခွင့်ရသူတစ်ဦး ဖြစ်သောကြောင့် စခန်းတွင်းမှ အဝင်အထွက်လည်း လွယ်ကူရာ တခါတွင် ဂရိုသန်ဒိခ်သည် ဟစ်တလာကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန် စိတ်ကူးယဉ်၍ စခန်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် ထွက်ပြေး၍ မကြာမီပင် အဖမ်းခံရ၍ စခန်းသို့ ပြန်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဝါရားခိုစခန်း ပိတ်ပြီး စခန်းရှိ အကျဉ်းကျသူအားလုံးကို ဘရွန့် ([[:fr:Brens (Tarn)|Brens]]) စခန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရာ ယခင်စခန်းနှင့်စာလျှင် ပိုမိုတင်းကြပ်၍ ဂရိုသန်ဒိခ်တို့ သားအမိ အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးဝါးခဲ့သည်။ ဤအချိန်တွင် လ ရှဘွန်း-ရှာ-လီးညွန် ([[:en:Le Chambon-sur-Lignon|Le Chambon-sur-Lignon]]) မြို့၌ ဆွစ်လူမှုရေးအသင်းတစ်ခု၏ အကူအညီဖြင့် နာဇီတို့ကို အာခံ၍ ဂျူးလူမျိုး ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို ပညာလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းတစ်ခုရှိကြောင်း သတင်းရရာ၊ ဂရိုသန်ဒိခ်၏ မိခင်က ဂရိုသန်ဒိခ်အား ထိုကျောင်းသို့ ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားအဖြစ် ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသရှိ ဒေသခံတို့မှာ နာဇီဆန့်ကျင်သူများ ဖြစ်ပြီး ဒုက္ခသည်ဂျူးများကို ၎င်းတို့နှင့် အတူနေထိုင်စေကာ နာဇီတို့ထံမှ ကွယ်ဝှက်ပေးခဲ့သည်။ တခါတရံ နာဇီစစ်သားတို့ မြို့ထဲသို့ဝင်လာပါက ဂရိုသန်ဒိခ်အပါအဝင် ဂျူးလူငယ်များမှာ မနီးမဝေးရှိ တောထဲတွင် ပုန်းအောင်းရသည်များလည်း ရှိသည်။ ထိုသို့ ဂရိုသန်ဒိခ်နှင့် သူ၏မိခင်ဟန်ကာ တကွဲစီ နေထိုင်နေစဉ်အတွင်း ဟန်ကာကို ဂါး ([[:en:Gurs internment camp|Gurs]]) စခန်းသို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခံရ၍ ထိုစခန်းတွင်ပင် စစ်ကြီးပြီးဆုံးသည်အထိ ဟန်ကာ နေခဲ့ရသည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်လည်း ရှဘွန်းမြို့ရှိ စီဗူနယ်ကောလိပ် ([[:en:Le Collège-Lycée Cévenol International|Collège Cévenol]]) တွင် တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိုသန်ဒိခ်တို့ သားအမိနှင့် သီးခြား၍ အချုပ်ခံနေရသည့် ဂရိုသန်ဒိခ်၏ဖခင် ဆာရှာကို နာဇီအလိုတော်ရိ ပြင်သစ်အစိုးရက ဂျာမန်တို့လက်သို့ ပြောင်းလွှဲပေးအပ်ခဲ့ရာ နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသည့် အော့စ်ရှဝဇ် ([[:en:Auschwitz concentration camp|Auschwitz]]) အကျဉ်းထောင်တွင် အခြားဂျူးလူမျိုး အများအပြားနှင့်အတူ ဆာရှာ ဆုံးပါးခဲ့သည်။ === သင်္ချာသုတေသနနှင့် ထိတွေ့ခြင်း === စစ်ကြီးပြီးသော် ဂရိုသန်ဒိခ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဆက်လက်နေထိုင်၍ မွန့်ပယ်လီရေတက္ကသိုလ် ([[:en:University of Montpellier|University of Montpellier]]) ၌ သင်္ချာပညာ ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ အစပထမ၌ သူသည် တက္ကသိုလ် အတန်းများတွင် အမှတ်မကောင်းခဲ့ပေ၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]ဘာသာရပ် အတန်းတစ်ခု ကျရှုံးသည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အတန်းပြင်ပတွင် သင်္ချာပညာကို သူကိုယ်တိုင် စူးစမ်းလေ့လာ၍ လဘိတ်ဂ် အတိုင်းအတာ ([[:en:Lebesgue measure|Lebesgue measure]]) ခေါ် သင်္ချာ အတိုင်းအတာတစ်ခုကို သီးသန့် ပြန်လည်ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့သည်။{{efn|ထိုလဘိတ်ဂ် အတိုင်းအတာဆိုသည့် သဘောကို ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင် အွန်ရိ လဘိတ်ဂ် ([[:en:Henri Lebesgue|Henri Lebesgue]]) က ဂရိုသန်ဒိခ်မတိုင်မီ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုခန့်စော၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိသင်္ချာအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် အဆက်အစပ်မရှိသော ကျောင်းသားအရွယ် ဂရိုသန်ဒိခ်က ကြားဖူးသိရှိခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ သူကိုယ်တိုင် ပြန်လည်တီထွင် တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။}} ထိုကဲ့သို့ အတန်းပြင်ပ မိမိကိုယ်တိုင် လေ့လာမှုများကို တစတစ ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာပြီး သုံနှစ်အကြာ ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် သင်္ချာပညာဆက်လက် ဆည်းပူးရန် ပါရီမြို့သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ဂရိုသန်ဒိခ်သည် အဆင့်မြင့် ပါမောက္ခ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အီကိုးလ် နော်မဲလ် စူပီးယား တက္ကသိုလ် ([[:en:École Normale Supérieure|École Normale Supérieure]]) ရှိ အွန်ရိ ကာတန် ([[:en:Henri Cartan|Henri Cartan]]) ၏ ဟောပြောပို့ချပွဲများကို တက်ရောက်နားထောင်ခဲ့သော်လည်း လုံလောက်သည့် သင်္ချာဗဟုသုတ အခြေခံမရှိသောကြောင့် ကာတန်၏ အဆင့်မြင့် ပို့ချချက်များကို နားမလည်ခဲ့ပေ။ ကာတန်နှင့် အခြားသင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အန်ဒရေ ဗေးလ် ([[:en:André Weil|André Weil]]) တို့၏ အကြံပေးချက်အရ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် နန်စီတက္ကသိုလ် ([[:en:University of Nancy|University of Nancy]]) သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ လောဟန် ရွှ ([[:en:Laurent Schwartz|Laurent Schwartz]]) နှင့် ရောန် ဒေဒိုနီ ([[:en:Jean Dieudoné|Jean Dieudoné]]) တို့နှစ်ဦးထံတွင် [[ဖန်ရှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] ဘာသာရပ်ကို ၁၉၅၀မှ ၁၉၅၃ အထိ လေ့လာခဲ့ရာ တိုပေါ်လောဂျီဆိုင်ရာ ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာတစ်ဆူ ဖြစ်လာသည်အထိ ကျွမ်းကျင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် ၎င်းဘာသာရပ်ကို စွန့်ခွာပြီး [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]]ဘာသာရပ်နှင့် [[ဟိုမိုလော်ဂျစ်ကယ် အက္ခရာသင်္ချာ]]ဘာသာရပ်များကို ပြောင်းလဲလေ့လာ၍ သုတေသန ပြုခဲ့သည်။ === "ရွှေခေတ်" === {{empty section}} === နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု === ဂရိုသန်ဒိခ်၏ နိုင်ငံရေးအမြင်များမှာ စူးရှပြင်းထန်ပြီး စစ်ဆန့်ကျင်ရေး ငြိမ်းချမ်းရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆိုဗီယက်တို့၏ စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှုကိုလည်းကောင်း၊ ဗီယက်နမ်တွင် အမေရိကန်တို့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကိုလည်းကောင်း အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသည့် သင်္ချာပညာရှင်များ၏ နိုင်ငံတကာညီလာခံကို ၁၉၆၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၊ မောစကိုမြို့တွင် ကျင်းပရာ ဂရိုသန်ဒိခ်က မတက်ရောက်ဘဲနေခဲ့သည်။ သင်္ချာဆိုင်ရာ နိုဘဲလ်ဆုဟု တင်စားခြင်းခံရသည့် ဖီး ဆုတံဆိပ်ကို ဂရိုသန်ဒိခ်အား ထိုညီလာခံတွင် ချီးမြှင့်မည် ဖြစ်သော်လည်း၊ အရှေ့ဥရောပဒေသတွင်း ဆိုဗီယက်စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ဆန့်ကျင့်သည့်အနေဖြင့် သူက သပိတ်မှောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။{{efn|သူအလုပ်လုပ်ကိုင်ရာ သုတေသနဌာန၏ ဒါရိုက်တာကသာ ဂရိုသန်ဒိခ် ကိုယ်စား ဆုတက်ယူခဲ့ရသည်။}} ဗီယက်နမ်စစ်တွင်း ဟနွိုင်းမြို့ကို အမေရိကန်တို့ ဗုံးကျဲနေစဉ်အတွင်း ၎င်းမြို့ဝန်းကျင်ရှိ သစ်တောများထဲတွင် ကတ်တဂိုရီသီအိုရီဆိုင်ရာ ဟောပြောပို့ချပွဲများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗီယက်နမ်စစ်ကိုလည်း ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]]ဘာသာရပ်တွင် ဆရာတစ်ဆူဖြစ်သည့် အော်စကာ ဇာရစ်စကီး ([[:en:Oscar Zariski|Oscar Zariski]]) က သူရှိရာ [[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်]]သို့ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် လာရောက်သုတေသနပြုရန် ၁၉၅၇ခုနှစ်၌ ဂရိုသန်ဒိခ်ကို ဖိတ်ကြားခဲ့ရာ အမေရိကန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် မလုပ်ဆောင်ပါဟု ခံဝန်လက်မှတ်ထိုးခိုင်းရာတွင်လည်း ဂရိုသန်ဒိခ်က မထိုးဘဲနေခဲ့သည်။ လက်ဝဲသုတ်သင်ရေး အင်အားစုများ လွှမ်းမိုးချိန်ဖြစ်သည့်အလျှောက် ဤသို့ လက်မှတ်ထိုးရန် ငြင်းဆန်ခြင်းသည် ထောင်ကျနိုင်သည့် အခြေအနေအထိ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း မိတ်ဆွေများက သတိပေးသော်လည်း ထောင်ထဲတွင် စာဖတ်နိုင်လျှင်၊ သင်္ချာလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက ထောင်ဝင်စာ လာတွေ့နိုင်လျှင် သူမမှုဟု ဆိုကာ ဟားဗတ်သို့ သွားခဲ့သည်။{{sfn|Jackson|2004a|p=1049}} ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ၎င်းအလုပ်လုပ်ရာ သုတေသနဌာန၏ ရန်ပုံငွေအချို့မှာ စစ်ဘက်မှပံ့ပိုးထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိပြီးနောက် ၁၉၇၀ ဝန်းကျင်တွင် အလုပ်မှထွက်ခဲ့သည်။ စစ်ဘက်နှင့် မကင်းသည့် ဤထောက်ပံ့ငွေကိစ္စသည် သူအလုပ်ထွက်ရန် ဖန်လာသည့် အကြောင်းများအနက် ထင်ရှားမြင်သာသည့် အကြောင်းတစ်ရပ်သာဖြစ်ပြီး၊ ဤထက်နက်ရှိုင်းသော အခြားအကြောင်းများလည်း ရှိကြောင်း ဂရိုသန်ဒိခ်နှင့် ရင်းနှီးခဲ့သည့် မိတ်ဆွေအချို့က ရေးသားခဲ့သည်။ စစ်ဆန့်ကျင်ရေး မင်းမဲ့ဝါဒီတစ်ဦး၏ သားဖြစ်သူ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် အဖိနှိပ်ခံ လူထုအကြား ကြီးပြင်းခဲ့ရာ၊ အခြေခံလူတန်းစားများနှင့် အဖိနှိပ်ခံများကို စာနာတတ်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူအလုပ်ထွက်သည့် ၁၉၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ဗီယက်နမ်စစ် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုလည်း အရှိန်အဟုန် ပြင်းထန်လာရာ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် သူ၏ အလုပ်ဌာနအား သူ့ကို (ဖိနှိပ်ခံ လူထုများနှင့် ခွဲခြား၍) ချုပ်နှောင်ထားသည့် ရွှေလှောင်အိမ်အဖြစ် ရှုမြင်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အလုပ်ထွက်ပြီးနောက်တွင် ''ရှန်သန်ရေး'' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ''Survivre'' ခေါ် နိုင်ငံရေးစာစောင်ကို အခြားသင်္ချာပညာရှင် မိတ်ဆွေနှစ်ဦးနှင့် ပူးပေါင်းထုတ်ဝေ၍ စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သိပ္ပံ၊ သင်္ချာနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသန အသီးအပွင့်များကို လက်လွတ်စပယ် အသုံးချခြင်းအား ဆန့်ကျင်ရေးတို့အတွက် ဆော်ဩခဲ့သည်။ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ === {{empty section}} === အငြိမ်းစားဘဝ === {{empty section}} === ကွယ်လွန်ခြင်း === {{empty section}} == သင်္ချာသုတေသန == {{empty section}} == ဩဇာအရှိန်အဝါ == {{empty section}} == မှတ်စု == {{notelist}} == အညွှန်း == {{reflist|30em}} == ကိုးကား == {{refbegin}} * {{citation | last = Aczel | first = Amir D. | title = The Artist and the Mathematician | publisher = Thunder's Mouth Press | place = New York, NY | year = 2006 | isbn = 978-1-56858-359-4 }} * {{Citation | url = https://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=31245 | title = Alexander Grothendieck | accessdate = March 30, 2017 | publisher = North Dakota State University Mathematics Department in association with American Mathematical Society | work = Mathematics Genealogy Project | ref = CITEREFGenealogy | archive-date = 11 May 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170511212755/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=31245 | url-status = dead }} * {{Citation | last=Cartier | first=Pierre | title=Réel en mathématiques-psychanalyse et mathématiques | date=2004 | authorlink=:en:Pierre Cartier (mathematician) | chapter=Un pays dont on ne connaîtrait que le nom (Grothendieck et les " motifs ") | chapter-url=http://lipn.univ-paris13.fr/~duchamp/Books&more/Grothendieck/CartierHerreman2.pdf | publisher=Editions Agalma | editor1-last=Cartier | editor2-last=Charraud | editor1-first=Pierre | editor2-first=Nathalie | access-date=29 December 2020 | archive-date=4 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001144/http://lipn.univ-paris13.fr/~duchamp/Books%26more/Grothendieck/CartierHerreman2.pdf | url-status=dead }} * {{Citation | last = Grothendieck | first = Alexandre | title = Produits tensoriels topologiques et espaces nucl'eaires | journal = Mem. Amer. Math. Soc. | volume = No. 16 | year = 1955 | pages = 140 | mr = 0075539 | issn = 0065-9266 | url = http://www.math.jussieu.fr/~leila/grothendieckcircle/PTT.pdf | format = PDF }} * {{Citation | url = http://www.mathunion.org/general/prizes/fields/prizewinners/ | accessdate = March 30, 2017 | publisher = International Mathematical Union (IMU) | author = IMU | title= List of Fields Medallists | year = 2017 }} * {{Citation | last = Jackson | first = Allyn | title = Comme Appelé du Néant — As If Summoned from the Void: The Life of Alexandre Grothendieck | journal = Notices Amer. Math. Soc. | volume = 51 | issue = 9 | year = 2004a | pages = 1038--1056 | mr = 2089093 | issn = 0002-9920 | url = http://www.ams.org/notices/200409/fea-grothendieck-part1.pdf | format = PDF | access-date = 26 February 2017 | archive-date = 11 May 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170511212426/http://www.ams.org/notices/200409/fea-grothendieck-part1.pdf | url-status = dead }} * {{Citation | last = Jackson | first = Allyn | title = Comme Appelé du Néant — As If Summoned from the Void: The Life of Alexandre Grothendieck. II | journal = Notices Amer. Math. Soc. | volume = 51 | issue = 10 | year = 2004b | pages = 1196--1212 | mr = 2104915 | issn = 0002-9920 | url = http://www.ams.org/notices/200410/fea-grothendieck-part2.pdf | format = PDF | access-date = 26 February 2017 | archive-date = 8 October 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191008040724/http://www.ams.org/notices/200410/fea-grothendieck-part2.pdf | url-status = dead }} * {{Citation | author = La Dépêche | title = Grothendieck a laissé un trésor mathématique | newspaper = [[:fr:La Dépêche du Midi|La Dépêche du Midi]] | publication-place = Toulouse, France | date = June 18, 2015 | url = http://www.ladepeche.fr/article/2015/06/18/2126810-grothendieck-a-laisse-un-tresor-mathematique.html }} * {{Citation | last = Weber | first = Bruce | last2 = Rehmeyer | first2 = Julie | title = Alexander Grothendieck, Math Enigma, Dies at 86 | newspaper = [[:en:The New York Times|The New York Times]] | publication-place = New York, NY | date = November 14, 2014 | url = https://www.nytimes.com/2014/11/16/world/europe/alexander-grothendieck-math-enigma-dies-at-86.html?_r=0 }} {{refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category|Alexander Grothendieck|အလက်ဇန်းဒါး ဂရိုသန်ဒိခ်}} * {{MacTutor Biography|id=Grothendieck}} * {{MathGenealogy|id=31245}} * [http://www.math.jussieu.fr/~leila/grothendieckcircle/ Grothendieck Circle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919070746/http://www.math.jussieu.fr/~leila/grothendieckcircle/ |date=19 September 2012 }}, collection of mathematical and biographical information, photos, links to his writings * [http://www.ihes.fr Institut des Hautes Études Scientifiques] * [http://www.bangor.ac.uk/r.brown/pstacks.htm The origins of `Pursuing Stacks'] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120722054515/http://www.bangor.ac.uk/r.brown/pstacks.htm |date=22 July 2012 }} This is an account of how `Pursuing Stacks' was written in response to a correspondence in English with Ronnie Brown and [http://www.bangor.ac.uk/~mas013/ Tim Porter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100503001504/http://www.bangor.ac.uk/~mas013/ |date=3 May 2010 }} at Bangor, which continued until 1991. See also [http://education.lms.ac.uk/2014/12/alexander-grothendieck-some-recollections/ Alexander Grothendieck: some recollections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227152624/https://education.lms.ac.uk/2014/12/alexander-grothendieck-some-recollections/ |date=27 February 2021 }}. * [http://acm.math.spbu.ru/RS/ Récoltes et Semailles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150107140335/http://acm.math.spbu.ru/RS/ |date=7 January 2015 }} in French. * [http://matematicas.unex.es/~navarro/res/ "Récoltes et Semailles" et "Le Clef des Songes"], French originals and Spanish translations * [http://www.landsburg.com/grothendieck/clef.pdf English summary of "Le Clef des Songes"] * [http://www.dailymotion.com/video/x8juek_colloque-grothendieck-winfried-scha_tech Video of a lecture] with photos from Grothendieck's life, given by Winfried Scharlau at IHES in 2009 * [http://www.dam.brown.edu/people/mumford/blog/2014/Grothendieck.html Can one explain schemes to biologists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106072053/https://www.dam.brown.edu/people/mumford/blog/2014/Grothendieck.html |date=6 January 2023 }} &mdash;biographical sketch of Grothendieck by David Mumford & John Tate {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၂၈|၂၀၁၄}} tja9a8pyuu9a4znehckivzhhqsq7e1z 0 72560 1049146 355686 2026-08-17T21:49:16Z Mkant00 135890 category adjustment 1049146 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Benjamin Peirce}} '''ဘင်ဂျမင် ပီရာ့''' ({{lang-en|Benjamin Pierce}}, {{IPAc-en|ˈ|p|ɜr|s}}) (ဧပြီ ၄၊ ၁၈၀၉ – အောက်တိုဘာ ၆၊ ၁၈၈၀) သည် [[အမေရိကန်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်]]တွင် နှစ် ၅၀ ခန့် ပညာပို့ချခဲ့သူ{{sfn|Grattan-Guinness|Walsh|2013|loc=[https://plato.stanford.edu/archives/sum2013/entries/peirce-benjamin/#1 section 1]}} ဖြစ်သည်။ သူသည် နက္ခတ်တာရာတို့ ရွေ့လျားမှု မက္ကင်းနစ်ပညာ ([[:en:celestial mechanics|celestial mechanics]])၊ [[ကိန်းသီအိုရီ]]၊ [[အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် [[သင်္ချာဆိုင်ရာအတွေးအခေါ်]] ပညာရပ်နယ်ပယ်များ{{sfn|Grattan-Guinness|Walsh|2013|loc=sections [https://plato.stanford.edu/archives/sum2013/entries/peirce-benjamin/#2 2], [https://plato.stanford.edu/archives/sum2013/entries/peirce-benjamin/#3 3] & [https://plato.stanford.edu/archives/sum2013/entries/peirce-benjamin/#4 4]}} တွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် နာမည်ထင်ရှားသည်။ == အညွှန်း == {{reflist}} == ကိုးကား == {{refbegin}} * {{Citation | last = Grattan-Guinness | first = Ivor | last2 = Walsh | first2 = Alison | year = 2013 | title = Benjamin Peirce | editor-last = Zalta | editor-first = Edward N. | encyclopedia = The Stanford Encyclopedia of Philosophy | publisher = CSLI, Stanford University | url = https://plato.stanford.edu/archives/sum2013/entries/peirce-benjamin/ | access-date = March 4, 2017 | edition = Summer 2013 }} {{refend}} [[Category:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] {{Lifetime|၁၈၀၉|၁၈၈၀}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} kcacd1kvuz0hh162a8otpovss1w5o7h 0 73678 1049175 358666 2026-08-17T22:07:02Z Mkant00 135890 category adjustment 1049175 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Lars Ahlfors}} {{Infobox scientist |name = လားစ် အာဖော် |image = Lars Ahlfors - MFO.jpg |image_size = |caption = |birth_date = {{birth date|1907|04|18}} |birth_place = [[ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့|ဟယ်လ်ဆင်ကီ]] (Helsinki)၊ ဖင်လန် ([[:en:Grand Duchy of Finland|Finland]]) |death_date = {{death date and age|1996|10|11|1907|04|18}} |death_place = ပစ်ဖီး ([[:en:Pittsfield, Massachusetts|Pittsfield]])၊ [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်|မက်ဆာချူးဆက်]] (Massachusetts)၊ [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] |nationality = ဖင်လန် |field = [[သင်္ချာ]] |work_institutions = ဟယ်လ်ဆင်ကီ တက္ကသိုလ် ([[:en:University of Helsinki|University of Helsinki]])<br>ဇူးရစ်မြို့ ဆွစ်ပြည်ထောင်စု နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ([[:en:ETH Zurich|ETH Zurich]])<br>[[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်]] (Harvard University) |alma_mater = ဟယ်လ်ဆင်ကီ တက္ကသိုလ် (University of Helsinki) |doctoral_advisor = အာန့်စ် လင်ဒယ်လော့ဖ် ([[:en:Ernst Lindelöf|Ernst Lindelöf]])<br>ရို့ဖ် နဲဗန်လင်နာ ([[:en:Rolf Nevanlinna|Rolf Nevanlinna]]) |doctoral_students = [[:en:Paul Garabedian]]<br>[[:en:James A. Jenkins]]<br>[[:en:Albert Marden]] <small>([[:en::de:Albert Marden|de]])</small><br>[[:en:Robert Osserman]]<br>[[:en:Henry O. Pollak|Henry Pollak]]<br>[[:en:Halsey Royden]]<br>[[:en:George Springer (mathematician)|George Springer]]<br>[[:en:Eoin Whitney]] |known_for = [[:en:Riemann surface]]s |influences = |influenced = |prizes = ၁၉၃၆ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] ([[:en:Fields Medal|Fields Medal]])<br>[[:en:Wihuri Prize]] (1968)<br>[[:en:Wolf Prize in Mathematics]] (1981)<br>[[:en:Leroy P. Steele Prize]] (1982) }} '''လားစ် ဗလယ်ရီယန် အာဖော်''' ({{lang-en|Lars Valerian Ahlfors}}) ({{birth date|1907|04|18}}{{spaced ndash}}{{death date|1996|10|11}}) သည် [[ဖင်လန်နိုင်ငံ|ဖင်လန်]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ရီးမန် မျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်းများ ([[:en:Riemann surface|Riemann surfaces]]) ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် လည်းကောင်း၊ သူရေးသားခဲ့သည့် [[ကွန်ပလက်စ်ကိန်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (complex analysis) ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဖတ်စာအုပ်တစ်ခုအတွက် လည်ကောင်း ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဖင်လန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၀၇|၁၉၉၆}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} tfuh48665ecd3zo5g81p256ct03lzoh 0 73680 1049123 358494 2026-08-17T21:32:18Z Mkant00 135890 category adjustment 1049123 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Laurent Schwartz}} {{Infobox scientist | name = လောဟန် ရွှ | image = LaurentSchwartz.jpg | image_size = 152px | caption = | birth_date = {{birth date|1915|03|05}} | birth_place = [[:en:Paris]], France | death_date = {{Death date and age|2002|07|04|1915|03|05}} | death_place = Paris, France | nationality = French | fields = [[:en:Mathematics]] | workplaces = [[:en:University of Strasbourg]]<br>[[:en:University of Grenoble]]<br>[[:en:École Polytechnique]]<br>[[:en:Université de Paris VII]] | alma_mater = [[:en:École Normale Supérieure]] | doctoral_advisor = [[:en:Georges Valiron]] | doctoral_students = [[:en:Maurice Audin]]<br>[[:en:Bernard Beauzamy]]<br>[[:en:Georges Glaeser]]<br>[[အလက်ဇန်းဒါး ဂရိုသန်ဒိခ်]] (Alexander Grothendieck)<br>[[:en:Jacques-Louis Lions]]<br>[[:en:Bernard Malgrange]]<br>[[:en:André Martineau]]<br>[[:en:Leopoldo Nachbin]]<br>[[:en:Henri Hogbe Nlend]]<br>[[:en:Gilles Pisier]]<br>[[:en:François Treves]] | known_for = [[:en:Distribution (mathematics)|Theory of Distributions]]<br>[[:en:Schwartz kernel theorem]]<br>[[:en:Schwartz space]]<br>[[:en:Schwartz–Bruhat function]]<br>[[:en:Radonifying function|Radonifying operator]]<br>[[:en:Cylinder set measure]] | influenced = [[:en:Per Enflo]] | awards = ၁၉၅၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) }} '''လောဟန်-မိုအိစ် ရွှ''' ({{lang-en|Laurent-Moïse Schwartz}}) ({{birth date|1915|03|05}}{{spaced ndash}}{{death date|2002|07|04}}) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒစ်စတြီဗျူးရှင်း ([[:en:Distribution (mathematics)|distributions]]) ခေါ် ယေဘုယျပြုထားသည့် ဖန်ရှင်များ (generalized functions) နှင့် ပတ်သက်သည့် သီအိုရီကို ဦးဆောင် စတင်ခဲ့သူအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ သူ၏ သီအိုရီကြောင့် ဒါရက်၏ ဒယ်လ်တာ ဖန်ရှင် ([[:en:Dirac delta function|Dirac delta function]]){{efn|ဒါရက်၏ ဒယ်လ်တာ ဖန်ရှင်မှာ အဓိပ္ပာယ်တိတိကျကျ ဆိုရလျှင် သာမန် ဖန်ရှင် (function) တစ်ခု မဟုတ်ချေ။ အဝင် (input) တစ်ခုအတွက် သေချာကျနသော အထွက် (output) တစ်ခု သီးသန့်မရှိ၍ ဖြစ်သည်။}} ကဲ့သို့သော သင်္ချာအရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် ခိုင်မာစေခဲ့သည်။ ဤ ယေဘုယျပြုထားသည့် ဖန်ရှင်များနှင့် ပတ်သက်သည့် သူ၏ သုတေသနအတွက် ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၁၅|၂၀၀၂}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} nptxxh9q05xmb5450yngxwuz4l0er9t 0 73681 1049170 358496 2026-08-17T22:03:52Z Mkant00 135890 category adjustment 1049170 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Atle Selberg}} {{Infobox scientist | name = အတ်လာ ဆဲလ်ဘာ့ခ် | image = Atle Selberg.jpg | image_size = 200px | birth_date = {{Birth date|1917|6|14}} | birth_place = [[:en:Langesund]], Norway | death_date = {{Death date and age|2007|8|6|1917|6|14|df=y}} | death_place = [[:en:Princeton, New Jersey|Princeton]], [[:en:New Jersey]], United States | residence = | nationality = Norwegian | field = [[:en:Mathematician|Mathematics]] | alma_mater = [[:en:University of Oslo]] | academic_advisors = | known_for = [[:en:Chowla–Selberg formula]] <br /> [[:en:Critical line theorem]] <br /> [[:en:Maass–Selberg relations]] <br /> [[:en:Selberg class]] <br /> [[:en:Selberg's conjecture]] <br /> [[:en:Selberg integral]] <br /> [[:en:Selberg trace formula]] <br /> [[:en:Selberg zeta function]] <br /> [[:en:Selberg sieve]] | awards = [[:en:Abel Prize]] (honorary) (2002)<br />၁၉၅၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br /> [[:en:Wolf Prize]] (1986)<br /> [[:en:Gunnerus Medal]] (2002) | influences = [[:en:Srinivasa Ramanujan]] | spouse = Hedvig Liebermann }} '''အတ်လာ ဆဲလ်ဘာ့ခ်''' ({{lang-en|Atle Selberg}}) ({{Birth date|1917|6|14}}{{spaced ndash}}{{death date|2007|8|6}}) သည် [[နော်ဝေးနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] နှင့် အော်တိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ ([[:en:automorphic form|automorphic forms]]) ဆိုင်ရာ သီအိုရီတို့နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းများအတွက် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]]ကို ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:နော်ဝေး သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၁၇|၂၀၀၇}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 0gv01tm7qiqzvx8e0vnoaxy3f3uy929 0 73694 1049121 358935 2026-08-17T21:31:16Z Mkant00 135890 category adjustment 1049121 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Jean-Pierre Serre}} {{Infobox scientist | name = ရောန်-ဖြဲ ဆဲ | image = Jean-Pierre Serre.jpg | birth_date = {{Birth date and age|1926|09|15}} | birth_place = [[:en:Bages, Pyrénées-Orientales|Bages]], [[:en:Pyrénées-Orientales]], [[:en:France]] | residence = [[:en:Paris]], [[:en:France]] | nationality = [[:en:France|French]] | field = [[:en:Mathematics]] | work_institutions = [[:en:Centre National de la Recherche Scientifique]]<br>[[:en:Collège de France]] | alma_mater = [[:en:École Normale Supérieure]]<br>[[:en:University of Paris]] | doctoral_advisor = [[:en:Henri Cartan]] | doctoral_students = [[:en:Michel Broué]]<br>[[:en:John Labute]]<br>[[:en:Jean-Marc Fontaine]] | prizes = ၁၉၅၄ ဖီး ဆုတံဆိပ် (Fields Medal)<br>[[:en:Balzan Prize]] (1985)<br> [[:en:CNRS Gold medal]] (1987) <br> [[:en:Steele Prize]] (1995) <br>[[:en:Wolf Prize in Mathematics]] (2000)<br>[[:en:Abel Prize]] (2003) }} '''ရောန်-ဖြဲ ဆဲ''' ({{lang-en|Jean-Pierre Serre}}; {{IPA-fr|sɛʁ|lang}}) ({{Birth date|1926|09|15}} ဖွား) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ]]၊ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]]နှင့် [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]]တို့၌ အခရာကျသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ သူ၏ သုတေသန လုပ်ငန်းအများအတွက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ဝုဖ် ဆု ([[:en:Wolf Prize|Wolf Prize]]) နှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အာဘဲလ် ဆု ([[:en:Abel Prize|Abel Prize]]) အသီးသီး ရရှိခဲ့ပြီး၊ ထို ဆု သုံးခုစလုံးကို ရရှိဖူးသူ သင်္ချာပညာရှင် လေးဦး{{efn|အခြားသုံးဦးမှာ [[ဖြဲ ဒဲလိည]] (Pierre Deligne)၊ [[ဂျွန် မီလ်နော]] (John Milnor) နှင့် [[ဂျွန် ဂျီ သော်မဆင်]] (John G. Thompson) တို့ဖြစ်သည်။}} အနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၂၆}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 98o7pnyqag5dovf0rmwf0s1pjkpbu03 0 73700 1049154 358563 2026-08-17T21:55:00Z Mkant00 135890 category adjustment 1049154 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|René Thom}} {{Infobox scientist |name=ရနေး တမ်း |image=René Thom.jpeg |caption= နိစ်မြို့ ([[:en:Nice|Nice]]) ရောက် ရနေး တမ်း၊ ၁၉၇၀ |birth_date = {{birth date|1923|9|2}} |birth_place= [[:en:Montbéliard]], France |death_date = {{death date and age|2002|10|25|1923|9|2}} |death_place=[[:en:Bures-sur-Yvette]], France | nationality = French | workplaces = [[:en:University of Strasbourg]]<br>[[:en:Université Joseph Fourier]]<br>[[:en:Institut des Hautes Études Scientifiques]] |alma_mater=[[:en:École Normale Supérieure]], [[:en:University of Paris]] |doctoral_advisor= [[:en:Henri Cartan]] |doctoral_students=[[:en:Daniel Bennequin]]<br>[[:en:Marc Chaperon]]<br>[[:en:Marcos Sebastiani]]<br>[[:en:David Trotman]] |thesis_title = Espaces fibres en spheres et carres de Steenrod |thesis_year = 1951 |field = [[:en:Mathematics]] |prizes=၁၉၅၈ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) |known_for= [[:en:topology]] }} '''ရနေး ဖရက်ဒရစ် တမ်း''' ({{lang-en|René Frédéric Thom}}; {{IPA-fr|ʁəne tõ|lang}}) ({{birth date|1923|9|2}}{{spaced ndash}}{{death date|2002|10|25}}) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]]ဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်သည့် သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ တမ်းသည် သူ၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ သုတေသလုပ်ငန်းများအနက်မှ ဆင်ဂူလာရစ်တီ သီအိုရီ ([[:en:singularity theory|singularity theory]]) ဟု နောင်အခါ ခေါ်ဆိုလာမည့် ရှုထောင့်များကို ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ပြီး၊ သင်္ချာပြင်ပ နယ်ပယ်များရှိ ပညာတတ်များကြားတွင်ပါ ဖက်ရှင်ကျကျ{{efn|သင်္ချာပြင်ပ အများဖတ် စာနယ်ဇင်းများ၊ ဥပမာ နယူးဝိခ် (Newsweek) က၊ ကတက်စထြော်ဖီ သီအိုရီသည် လွန်စွာအရေးပါ၍ နယူတန်၏ ကဲကုလပ်ထက် ပို၍ အသုံးဝင်ဟန် အလွန်အကျွံ ချဲ့ကားကြော်ငြာ၍ လူပြိန်းကြိုက်သိပ္ပံ (သို့မဟုတ်) သိပ္ပံအတု (pseudoscience) အဖြစ် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ထွန်းကားလာခြင်းကို သင်္ချာပညာရှင်အချို့က သဘောမတွေ့ကြပါ။{{sfn|Arnold|2003|pp=1-2}}}} ကျော်ကြားလာသည့် [[ကတက်စထြော်ဖီ သီအိုရီ]] (catastrophe theory) ဆိုသည်မှာ တမ်း၏ ဆင်ဂူလာရစ်တီ သီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုမြင်သုံးသပ်ချက်များ အနက်မှ ရှုထောင့်တစ်ခုသာဖြစ်သည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} == အညွှန်း == {{reflist}} == ကိုးကား == {{refbegin}} * {{citation | last = Arnold | first = Vladimir I. | title = Catastrophe Theory | publisher = Springer-Verlag | place = Berlin | edition = 3rd | year = 2003 | isbn = 3-540-54811-4 }} {{refend}} {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၂၃|၂၀၀၂}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} kz3ufp4rtlw3yl0rstjkrj0rzz7tb1l 0 73703 1049177 358569 2026-08-17T22:07:45Z Mkant00 135890 category adjustment 1049177 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Lars Hörmander}} {{Infobox scientist | name = လားစ် ဟောမန်ဒါ | image = Lars Hörmander.jpg | image_size = 200px | caption = ဟောမန်ဒါ၊ ၁၉၆၉ | birth_name= Lars Valter Hörmander | birth_date = {{birth date|1931|01|24}} | birth_place = [[:en:Mjällby]], [[:en:Blekinge]], [[:en:Sweden]] | death_date = {{death date and age|2012|11|25|1931|01|24}} | death_place = [[:en:Lund]], Sweden | nationality = Swedish | fields = [[:en:Mathematics]] | workplaces = [[:en:Stockholm University]]<br />[[:en:Stanford University]]<br />[[:en:Institute for Advanced Study]]<br />[[:en:Lund University]] | alma_mater = [[:en:Lund University]] | doctoral_advisor = [[:en:Marcel Riesz]]<br />[[:en:Lars Gårding]] | doctoral_students = [[:en:Jan Boman]]<br />[[:en:Germund Dahlquist]]<br />[[:en:Nils Dencker]]<br />[[:en:Christer Kiselman]]<br />[[:en:Anders Melin]]<br />[[:en:Vidar Thomee]] | thesis_title = On the theory of general partial differential operators | thesis_year = 1955 | thesis_url = http://dx.doi.org/10.1007/BF02392492 | known_for = Theory of linear [[:en:partial differential equations]] | awards = [[:en:Leroy P. Steele Prize]] (2006)<br />[[:en:Wolf Prize]] (1988)<br />၁၉၆၂ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) }} '''လားစ် ဗောလ်တာ ဟောမန်ဒါ''' ({{lang-en|Lars Valter Hörmander}}) ({{birth date|1931|01|24}}{{spaced ndash}}{{death date|2012|11|25}}) သည် [[ဆွီဒင်]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ မျဉ်းညီချိုးကျသော (တနည်း) လီနီယာဖြစ်သော [[ပါရှယ်ဒစ်ဖန်ရှယ်ညီမျှခြင်း]]များ (linear partial differential equations) ဆိုင်ရာ ခေတ်ပေါ်သီအိုရီကို အဓိကကျေးဇူးပြုခဲ့သူ တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ သူရေးသားခဲ့သည့် ''မျဉ်းညီချိုးကျ ပါရှယ်ဒစ်ဖန်ရှယ် အော်ပရေတာများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သုံးသပ်ခြင်း'' ဟု မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုနိုင်မည့် ''Analysis of Linear Partial Differential Operators'' ဟု ခေါ်ဆိုသည့် စာအုပ် ၄ တွဲကို မျဉ်းညီချိုးကျ ပါရှယ်ဒစ်ဖန်ရှယ် အော်ပရေတာများနှင့် ပတ်သက်သည့် ဘာသာရပ်တွင် စံအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဆွီဒင် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၃၁|၂၀၁၂}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} nbphcj5cuip5glwi20oheslpd5wuvgh 0 73737 1049131 728180 2026-08-17T21:39:33Z Mkant00 135890 category adjustment 1049131 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Michael Atiyah}} {{Infobox officeholder | name = ဆာ မိုက်ကယ် အာတီးယား | honorific-suffix = | birth_name = Michael Francis Atiyah | image = Michael Francis Atiyah.jpg | caption = မိုက်ကယ် အာတီးယား၊ ၂၀၀၇ | birth_date = {{birth date and age|1929|04|22}} | birth_place = [[:en:Hampstead]], [[:en:London]], England, United Kingdom | residence = United Kingdom | nationality = British | module= {{Infobox scientist | embed=yes | doctoral_advisor = [[:en:W. V. D. Hodge]]<ref name="genealogy">{{MathGenealogy|id=30949}}</ref> | doctoral_students = {{Plainlist| * Peter Braam * [[ဆိုင်မွန် ဒေါ်နယ်ဆင်]] (Simon Donaldson) * [[:en:K. David Elworthy]] * [[:en:Nigel Hitchin]] * [[:en:Lisa Jeffrey]] * [[:en:Frances Kirwan]] * [[:en:Peter Kronheimer]] * [[:en:Ruth Lawrence]] * [[:en:George Lusztig]] * [[:en:Ian R. Porteous]] * Brian Sanderson * [[:en:Graeme Segal]] * [[:en:David O. Tall]]<ref name="genealogy"/>}} | notable_students = [[အက်ဒွပ် ဝစ်တန်]] (Edward Witten) | thesis_title = Some Applications of Topological Methods in Algebraic Geometry | thesis_year = 1955 | work_institutions = {{Plainlist| * [[:en:Pembroke College, Cambridge]] * [[:en:New College, Oxford]] * [[:en:Institute for Advanced Study]] * [[:en:University of Leicester]] * [[:en:University of Edinburgh]] }} | education = {{Plainlist| * [[:en:Victoria College, Alexandria]] * [[:en:Manchester Grammar School]] }} | alma_mater = [[:en:University of Cambridge]] (BA, PhD)}} | known_for = [[:en:Atiyah–Singer index theorem]]<br>[[:en:Atiyah–Segal completion theorem]] | awards = {{Plainlist| * [[:en:Berwick Prize]] (1961) * ၁၉၆၆ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) * [[:en:Royal Medal]] (1968) * [[:en:De Morgan Medal]] (1980) * [[:en:Copley Medal]] (1988) * [[:en:Abel Prize]] (2004) * [[:en:HonFREng]]<ref name="List of Fellows">{{cite web|title=List of Fellows|url=http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows|accessdate=1 April 2017|archivedate=8 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160608094405/http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows}}</ref> (1993)}} }} '''ဆာ မိုက်ကယ် ဖရန်စစ် အာတီးယား''' ({{lang-en|Sir Michael Francis Atiyah}}, {{IPAc-en|ə|ˈ|t|iː|ə}}) ({{birth date|1929|04|22}} ဖွား) သည် [[အင်္ဂလိပ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]]ဘာသာရပ်တွင် အခရာကျသည့် တိုပေါ်လောဂျီဆိုင်ရာ K-သီအိုရီ ([[:en:topological K-theory|topological K-theory]]) ကို ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် ဖရီးဒရစ် ဟိရဇဘော့ဂ် ([[:en:Friedrich Hirzebruch|Friedrich Hirzebruch]]) နှင့်အတူ အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ အဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ အာတီးယား၏ လူသိအများဆုံးသော သုတေသနရလဒ်မှာ အာတီးယား-ဆင်းဂါး အညွှန်းသီအိုရမ် ([[:en:Atiyah-Singer Index Theorem|Atiyah-Singer Index Theorem]]) ဖြစ်သည်။ == အညွှန်း == {{reflist}} {{Fields medalists}} [[Category:ဗြိတိသျှ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၂၉}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} prq7sp869izwbxgrq6qatfptg7bumlp 0 73785 1049136 358886 2026-08-17T21:42:53Z Mkant00 135890 category adjustment 1049136 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Alan Baker (mathematician)}} {{Infobox scientist | name = Alan Baker <!-- Commented out because image was deleted: | image = alanbakerfields.gif|200px --> | image = Alan Baker.jpg | image_size = 250px | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1939|08|19}} | birth_place = [[:en:London]], [[:en:England]] | death_date = | death_place = | nationality = [[:en:United Kingdom|British]] | field = [[:en:Mathematics]] | work_institutions = [[:en:University of Cambridge]] | alma_mater = [[:en:University College London]]<br>[[:en:University of Cambridge]] | doctoral_advisor = [[:en:Harold Davenport]] | doctoral_students = [[:en:John Coates (mathematician)|John Coates]]<br>[[:en:Yuval Flicker]]<br>[[:en:Roger Heath-Brown]]<br>[[:en:Richard Clive Mason]]<br>[[:en:David Masser]]<br>[[:en:Robert Odoni]]<br>[[:en:Cameron Leigh Stewart|Cameron Stewart]] | thesis_title = Some Aspects of Diophantine Approximation | thesis_year = 1964 | known_for = [[:en:Number theory]]<br>[[:en:Diophantine equations]]<br>[[:en:Baker's theorem]] | prizes = ၁၉၇၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br>[[:en:Adams Prize]] (1972) | footnotes = }} '''အယ်လန် ဘိတ်ကာ''' ({{lang-en|Alan Baker}}) ({{birth date|1939|08|19}} ဖွား) သည် ဗြိတိသျှတောင်ဝင်အသင်းသား ([[:en:Royal Society|FRS]]) [[အင်္ဂလိပ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory)၊ အထူးအသဖြင့် ကိန်းလွန်များဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ ([[:en:transcendental number theory|transcendental number theory]])၊ တွင် အသုံးပြုရန် အစွမ်းထက်သည့် နည်းလမ်းများကို ထုတ်ဖော်နိုင်ခြင်းအတွက် ထင်ရှားသည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဗြိတိသျှ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၃၉}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} pq24j2k15l31ih29e2vqo8io2jzdbg1 0 73787 1049150 362581 2026-08-17T21:51:54Z Mkant00 135890 category adjustment 1049150 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Heisuke Hironaka}} {{Infobox scientist |name = ဟေ့စ်ခ် ဟီရိုနာကာ |image = |image_size = |birth_date = {{birth date and age|1931|04|09}} |birth_place = Yuu-chō, Kuga-Gun, [[:en:Yamaguchi, Yamaguchi|Yamaguchi]], [[:en:Japan]]<br>(modern-day [[:en:Iwakuni, Yamaguchi]], [[:en:Japan]]) |death_date = |death_place = |nationality = [[:en:Japanese people|Japanese]] |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions =[[:en:Brandeis University]]<br>[[:en:Harvard University]]<br>[[:en:Columbia University]]<br>[[:en:Kyoto University]] |alma_mater =[[:en:Kyoto University]], [[:en:Harvard University]] |doctoral_advisor = [[:en:Oscar Zariski]] |doctoral_students = [[:en:William Haboush]]<br>[[:en:Allen Tannenbaum]]<br>[[:en:Bernard Teissier]]<br>[[:en:Dave Bayer]] |known_for = |prizes = [[:en:Asahi Prize]] {{small|(1967)}}<br>၁၉၇၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br>[[:en:Order of Culture]] {{small|(1975)}}<br>[[:en:Legion of Honour]] {{small|(2004)}} }} '''ဟေ့စ်ခ် ဟီရိုနာကာ''' ({{lang-ja|広中 平祐}}; {{lang-en|Heisuke Hironaka}}) ({{birth date|1931|04|09}} ဖွား) သည် [[ဂျပန်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ [[သုတေသန]]လုပ်ငန်းများ၊ အထူးသဖြင့် ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းစနစ်၏ အဖြေစုများဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်မည့် အက္ခရာသင်္ချာ ဗရိုင်ရတီများ ([[:en:algebraic varieties|algebraic varieties]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ၊ အတွက် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဂျပန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၃၁}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} b6v3y7b6bnsk7ikeqsnb1dupd0rt07s 0 73793 1049147 358936 2026-08-17T21:49:51Z Mkant00 135890 category adjustment 1049147 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|John G. Thompson}} {{Infobox scientist |name = ဂျွန် ဂရစ် သော်မဆင် |image = John Griggs Thompson.jpg |image_size = 250px |caption = ဂျွန် သော်မဆင်၊ ၂၀၀၇ |birth_date = {{Birth date and age|1932|10|13}} |birth_place = [[:en:Ottawa, Kansas]], U.S. |nationality = American |field = [[:en:Group theory]] |work_institutions = [[:en:Harvard University]] (1961–62)<br />[[:en:University of Chicago]] (1962–68)<br />[[:en:University of Cambridge]] (1968–93)<br />[[:en:University of Florida]] (1993–present) |alma_mater = [[:en:Yale University]] {{small|([[:en:Bachelor of Arts|B.A.]] 1955)}}<br />[[:en:University of Chicago]] {{small|([[:en:Ph.D.]] 1959)}} |doctoral_advisor = [[:en:Saunders MacLane]] |doctoral_students = [[:en:R. L. Griess]] <br> [[:en:Richard Lyons (mathematician)| Richard Lyons]] <br> [[:en:Charles Sims (mathematician)|Charles Sims]] |thesis_title = A Proof that a Finite Group with a Fixed-Point-Free Automorphism of Prime Order is Nilpotent |thesis_year = 1959 |known_for = |prizes = {{no wrap|[[:en:Cole Prize]] (1965)<br />၁၉၇၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br />Fellow of the [[:en:Royal Society]] (1979)<br />[[:en:Senior Berwick Prize]] (1982)<br />[[:en:Sylvester Medal]] (1985)<br />[[:en:Wolf Prize]] (1992)<br />Médaille Poincaré (1992)<ref>[http://serge.mehl.free.fr/chrono/thompson.html Thompson, John Griggs — serge.mehl.free.fr]</ref><ref>[http://www.academie-sciences.fr/activite/prix/grande_medaille_fondations.pdf Liste des 122 fondations]. The ''médaille Poincaré'' awarded by the French Academy of Sciences was eliminated in 1997 in favor of the ''[[:en:Grande Médaille]]''.</ref> <br />[[:en:National Medal of Science]] (2000)<br>[[:en:Abel Prize]] (2008)<br>[[:en:De Morgan Medal]] (2013)}} }} '''ဂျွန် ဂရစ် သော်မဆင်''' ({{lang-en|John Griggs Thompson}}) ({{birth date|1932|10|13}} ဖွား) သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]]ရှိ အနန္တမဟုတ်သည့် အုပ်စုများ ([[:en:finite groups|finite groups]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ သူသည် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)၊ ဝုဖ် ဆု ([[:en:Wolf Prize|Wolf Prize]])၊ အာဘဲလ် ဆု ([[:en:Abel Prize|Abel Prize]]) သုံးခုစလုံး ရရှိဖူးသည့် သင်္ချာပညာရှင် လေးဦး{{efn|အခြားသုံးဦးမှာ [[ဖြဲ ဒဲလိည]] (Pierre Deligne)၊ [[ရောန်-ဖြဲ ဆဲ]] (Jean-Pierre Serre) နှင့် [[ဂျွန် မီလ်နော]] (John Milnor) တို့ဖြစ်သည်။}} အနက် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} == အညွှန်း == {{reflist}} {{Fields medalists}} [[Category:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၃၂}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} eqq4tk3vs3fawk7z713zjkt6bs63o8f 0 73799 1049153 957831 2026-08-17T21:54:08Z Mkant00 135890 category adjustment 1049153 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Enrico Bombieri}} {{Infobox scientist |name = အန်ရီးကိုး ဘွမ်ဘီရီ |image =EnricoBombieri.jpg |image_size =100px |caption = |birth_date = {{birth date and age|1940|11|26}} |birth_place = |death_date = |death_place = |residence = |citizenship = |nationality = [[:en:Italy|Italian]] |ethnicity = |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions = [[:en:Institute for Advanced Study]] |alma_mater = [[:en:University of Milan]] |doctoral_advisor = Giovanni Ricci |doctoral_students = |known_for = [[:en:Large sieve method]] in [[:en:analytic number theory]] <br /> [[:en:Glossary of arithmetic and Diophantine geometry#B|Bombieri-Lang conjecture]]<br /> [[:en:Bombieri norm]] <br /> [[:en:Bombieri–Vinogradov theorem]] <br /> "[[:en:Glossary of arithmetic and Diophantine geometry#H|Heights]]" in [[:en:Diophantine geometry]] <br /> [[:en:Siegel's lemma]] for bases (Bombieri–Vaaler) <br /> [[:en:Partial differential equations]] <br /> [[:en:Friedlander–Iwaniec theorem|Bombieri–Friedlander–Iwaniec theorem]] |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |prizes =1966, [[:en:Caccioppoli Prize]]<ref>{{Cite web |title=Site of Caccioppoli Prize |url=http://umi.dm.unibo.it/caccioppoli/index-en.html |accessdate=2 April 2017 |archivedate=14 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190514091912/http://umi.dm.unibo.it/caccioppoli/index-en.html }}</ref> <br /> ၁၉၇၄ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br /> 1976, [[:en:Feltrinelli Prize]] <br /> 1980, [[:en:Balzan Prize]] <br /> 2006, Pythagoras Prize<ref>[http://www.math.it/eventi/premiopitagora_06.htm Premio Pitagora 2006] {{it icon}}</ref> <br /> 2008, Joseph L. Doob Prize<ref>{{Cite web |title=Joseph L. Doob Prize |url=http://www.ams.org/profession/prizes-awards/ams-prizes/doob-prize |access-date=2 April 2017 |archive-date=11 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311064329/http://www.ams.org/profession/prizes-awards/ams-prizes/doob-prize }}</ref><ref>{{cite journal|title=2008 Doob Prize|journal=Notices of the AMS|date=April 2008|volume=55|issue=4|pages=503–504|url=http://www.ams.org/notices/200804/tx080400503p.pdf|archive-date=3 March 2016|access-date=2 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193623/http://www.ams.org/notices/200804/tx080400503p.pdf|url-status=dead}}</ref> <br /> 2010, [[:en:King Faisal International Prize]] |footnotes = |signature = }} '''အန်ရီးကိုး ဘွမ်ဘီရီ''' ({{lang-en|Enrico Bombieri}}) ({{birth date|1940|11|26}} ဖွား) သည် [[အီတလီ]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[သုဒ္ဓကိန်း]]များ ပြန့်ကျဲပုံကို [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] (analytical number theory) ရှိ မဟာရေစစ် ([[:en:large sieve|large sieve]]) နည်းလမ်းအား အသုံးပြု၍ သုတေသနပြုခဲ့ခြင်း အတွက်လည်းကောင်း၊ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]]ဘာသာရပ်များဆိုင်ရာ [[သုတေသန]]လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း အတွက်လည်းကောင်း၊ (မျက်နှာပြင်ဧရိယာ) အနည်းဆုံးရှိသည့် မျက်နှာပြင်များ ([[:en:minimal surface|minimal surfaces]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် [[ပါရှယ်ဒစ်ဖန်ရှယ်ညီမျှခြင်း]]များ (partial differential equations) ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း အတွက်လည်းကောင်း ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ == အညွှန်း == {{reflist}} {{Fields medalists}} [[Category: အီတလီ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၄၀}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} ir96n7cyyyg1u4s9q4sjwmtpfrwefzr 0 73812 1049119 358946 2026-08-17T21:30:07Z Mkant00 135890 category adjustment 1049119 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Alain Connes}} {{Infobox scientist |name = အယ်လန်း ခွန် |image = Alain_Connes.jpg |image_size = 200px |caption = အယ်လန်း ခွန်၊ ၂၀၀၄ |birth_date = {{birth date and age|1947|04|01}} |birth_place = [[:en:Draguignan]], France |death_date = |death_place = |nationality = French |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions = [[:en:IHÉS]], France |alma_mater = [[:en:École Normale Supérieure]] <br> [[:en:Pierre and Marie Curie University]] |doctoral_advisor = [[:en:Jacques Dixmier]] |doctoral_students = [[:en:Georges Skandalis]] |known_for = [[:en:Baum–Connes conjecture]]<br>[[:en:Noncommutative geometry]]<br>[[:en:Operator algebra]]s |prizes = [[:en:CNRS]] Silver Medal (1977)<br/> [[:en:Prize Ampère]] (1980)<br/>၁၉၈၂ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br/> [[:en:Clay Research Award]] (2000)<br/> [[:en:Crafoord Prize]] (2001)<br/> [[:en:CNRS Gold medal]] (2004) |footnotes = }} '''အယ်လန်း ခွန်''' ({{lang-en|Alain Connes}}; {{IPA-fr|alɛ̃ kɔn|lang}}) ({{birth date|1947|04|01}} ဖွား) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ အော်ပရေတာ အက္ခရာသင်္ချာစနစ်များ ([[:en:operator algebra|operator algebras]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၄၇}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 90zibd02b7zc0kyx2r038jvqrq1bkwd 0 73814 1049144 358952 2026-08-17T21:47:58Z Mkant00 135890 category adjustment 1049144 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|William Thurston}} {{Infobox scientist | name = ဝီလျံ သာ့စတန် | image = William Thurston.jpg | caption = ဝီလျံ သာ့စတန်၊ ၁၉၉၁ | birth_name = William Paul Thurston | birth_date = {{birth date|1946|10|30}} | birth_place = [[:en:Washington, D.C.]], [[:en:United States]] | death_date = {{death date and age|2012|08|21|1946|10|30}} | death_place = [[:en:Rochester, New York|Rochester]], New York, [[:en:United States]] | nationality = [[:en:United States|American]] | field = [[:en:Mathematics]] | work_institutions = [[:en:Cornell University]]<br />[[:en:University of California, Davis]]<br />[[:en:Mathematical Sciences Research Institute]]<br />[[:en:University of California, Berkeley]]<br />[[:en:Princeton University]] | alma_mater = [[:en:New College of Florida]]<br />[[:en:University of California, Berkeley]] | doctoral_advisor = [[:en:Morris Hirsch]] | doctoral_students = [[:en:Richard Canary]]<br>[[:en:Benson Farb]]<br>[[:en:David Gabai]]<br>[[:en:William Goldman (mathematician)|William Goldman]]<br>[[:en:Steven Kerckhoff]]<br>[[:en:Yair Minsky]]<br>[[:en:Igor Rivin]]<br>[[:en:Oded Schramm]]<br>[[:en:Richard Schwartz]]<br> [[:en:Danny Calegari]] | prizes = ၁၉၈၂ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br />[[:en:Oswald Veblen Prize in Geometry]] (1976)<br />[[:en:National Academy of Sciences]] (1983)<br />[[:en:Leroy P. Steele Prize]] (2012). |known_for = [[:en:Thurston's geometrization conjecture]]<br />[[:en:Thurston's theory of surfaces]]<br />[[:en:Milnor–Thurston kneading theory]] }} '''ဝီလျံ ပေါလ် သာ့စတန်''' ({{lang-en|William Paul Thurston}}) ({{birth date|1946|10|30}}{{spaced ndash}}{{death date|2012|08|21}}) သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ဒိုင်မန်းရှင်းအနိမ့်ပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ([[:en:low-dimensional topology|low-dimensional topology]]) ဘာသာရပ်တွင် စွန့်ဦးတီထွင်သူ ပညာရှင်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ {{Fields medalists}} [[Category:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၄၆|၂၀၁၂}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} nmxf422v015hfkovp6kn1h1wmyc74ax 0 73830 1049160 359023 2026-08-17T21:58:00Z Mkant00 135890 category adjustment 1049160 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Shing-Tung Yau}} {{Infobox scientist | name = ရှန်-တုန် ရောင် | image = Shing-Tung_Yau_at_Harvard.jpg | caption = ဟားဗတ်ရှိ ရှန်-တုန် ရောင် | birth_date = {{Birth date and age|1949|04|04}} | birth_place = [[:en:Shantou]], [[:en:Guangdong Province]], [[:en:Republic of China (1912–1949)|China]] | death_date = | death_place = | residence = [[:en:United States|U.S.]] | nationality = [[:en:British Hong Kong]] (until 1990)<br>American (since 1990) | field = [[:en:Mathematics]] | work_institution = [[:en:Harvard University]] <br> [[:en:Stanford University]] <br> [[:en:Stony Brook University]] <br>[[:en:Institute for Advanced Study]] | alma_mater = [[:en:Chinese University of Hong Kong]] (B.A. 1969)<br/>[[:en:University of California, Berkeley]] (Ph. D 1971) | doctoral_advisor = [[:en:Shiing-Shen Chern]] | doctoral_students = [[:en:Richard Schoen]] (Stanford, 1977)<br>[[:en:Jun Li]] (Stanford, 1989)<br>[[:en:Huai-Dong Cao]] (Princeton, 1986)<br>[[:en:Gang Tian]] (Harvard, 1988)<br>[[:en:Lizhen Ji]] (Northeastern, 1991)<br>[[:en:Kefeng Liu]] (Harvard, 1993)<br>[[:en:Mu-Tao Wang]] (Harvard, 1998)<br>[[:en:Chiu-Chu Melissa Liu]] (Harvard, 2002)<br>[[:en:Mark Stern]] (Princeton, 1984) | known_for = | prizes = [[:en:John J. Carty Award for the Advancement of Science|John J. Carty Award]] (1981)<br>[[:en:Veblen Prize]] (1981)<br>၁၉၈၂ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br>[[:en:Crafoord Prize]] (1994)<br>[[:en:National Medal of Science]] (1997)<br>[[:en:Wolf Prize]] (2010) | footnotes = }} '''ရှန်-တုန် ရောင်''' ({{zh|c=丘成桐|p=Qiū Chéngtóng|cy=Yāu Sìngtùng}}; {{lang-en|Shing-Tung Yau}}) ({{birth date|1949|04|04}} ဖွား) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]ပြည်မကြီးတွင် ဖွားမြင်၍၊ [[ဟောင်ကောင်]]တွင်ကြီးပြင်းပြီး၊ နောင်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည့် [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ]] (differential geometry) ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် [[သင်္ချာ]]နှင့် [[ရူပဗေဒ]] ဘာသာရပ်များအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး၊ ၎င်းသုတေသန လုပ်ငန်းများအတွက် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) ရရှိခဲ့သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:တရုတ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၄၉}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} ahpg3i2w9lyc44hhw00xbqg8dmei06d 0 73901 1049143 359307 2026-08-17T21:46:56Z Mkant00 135890 category adjustment 1049143 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Michael Freedman}} {{Infobox scientist | name = Michael Freedman |birth_name=Michael Hartley Freedman | image = Michael Freedman 2010.jpg | caption = Michael Freedman in 2010 | birth_date = {{birth-date and age|1951|4|21}} | birth_place = [[:en:Los Angeles, California|Los Angeles]], [[:en:California]], [[:en:United States|U.S.]] | other_names = | fields = [[:en:Mathematics]] | workplaces = [[:en:Microsoft Station Q]]<br>[[:en:UC Santa Barbara]]<br>[[:en:UC San Diego]]<br>[[:en:Institute for Advanced Study]]<br>[[:en:UC Berkeley]] | alma_mater = [[:en:Princeton University]]<br> [[:en:University of California, Berkeley]] | doctoral_advisor = [[:en:William Browder (mathematician)|William Browder]] | academic_advisors = | doctoral_students = [[:en:Ian Agol]]<br />[[:en:Feng Luo]] | notable_students = | known_for = Work on the [[:en:Poincaré conjecture]] in dimension 4 | nationality = [[:en:United States|American]] |awards = [[:en:Sloan Fellowship]] (1980)<br>[[:en:MacArthur Fellowship]] (1984)<br>[[:en:Oswald Veblen Prize in Geometry]] (1986)<br>၁၉၈၆ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br>[[:en:National Medal of Science]] (1987)<br> [[:en:Guggenheim Fellowship]] (1994) }} '''မိုက်ကယ် ဟာ့တ်လေ ဖရိဒ်မန်း''' ({{lang-en|Michael Hartley Freedman}}) ({{birth date|1951|4|21}} ဖွား) သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ပွန်ကရေ အဆိုကြမ်း ([[:en:Poincaré conjecture|Poincaré conjecture]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သူ၏ သုတေသန လုပ်ငန်းများအတွက် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]]ကို ရရှိခဲ့သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၁}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} qfvrnkw4lqcxlqqyapprr1iibbewmet 0 73905 1049145 627065 2026-08-17T21:48:29Z Mkant00 135890 category adjustment 1049145 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Edward Witten}} {{Infobox scientist | name = အက်ဒွပ် ဝစ်တန် | image = Edward Witten.jpg | caption = [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ]]၊ ဂိုသန်ဘာ့ဂ် ([[:en:Gothenburg|Gothenburg]]) မြို့ရှိ ချဲလ်မာ့ရှ် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ([[:en:Chalmers University of Technology|Chalmers University of Technology]]) တွင် ဝစ်တန် ဟောပြောစဉ် (ဧပြီ ၂၉၊ ၂၀၀၈) | birth_date = {{birth date and age|1951|8|26}} | birth_place = [[:en:Baltimore]], [[:en:Maryland]], U.S. | death_date = | death_place = | residence = [[:en:Princeton, New Jersey]], U.S. | nationality = American | alma_mater = {{Plainlist| * [[:en:Brandeis University]] ([[:en:Bachelor of Arts|B.A.]], 1971) * [[:en:University of Wisconsin, Madison]] (no degree) * [[:en:Princeton University]] ([[:en:Master of Arts|M.A.]], 1974; [[:en:Ph.D.]], 1976)}} | doctoral_advisor = [[:en:David Gross]] | academic_advisors = [[:en:Sidney Coleman]]<ref name="Adv">{{Cite web |title=Edward Witten – Adventures in physics and math (Kyoto Prize lecture 2014) |url=http://www.sns.ias.edu/ckfinder/userfiles/files/ComemorativeLecturePopular%281%29.pdf |accessdate=4 April 2017 |archivedate=23 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160823223743/http://www.sns.ias.edu/ckfinder/userfiles/files/ComemorativeLecturePopular(1).pdf }}</ref><br />[[:en:Michael Atiyah]]<ref name="Adv"/> | doctoral_students = [[:en:Cumrun Vafa]] <br /> [[:en:Xiao-Gang Wen]] <br /> [[:en:Eva Silverstein]] <br /> [[:en:Shamit Kachru]] <br /> Tamar Friedmann <br /> [[:en:Sergei Gukov]] <br/> [[:en:Dror Bar-Natan]] | known_for =[[:en:M-theory]] <br/> [[:en:Seiberg–Witten theory]]<br/>[[:en:Seiberg–Witten invariant]]s<br/> [[:en:Wess–Zumino–Witten model]]<br/> [[:en:Weinberg–Witten theorem]]<br/> [[:en:Gromov–Witten invariant]]<br/> [[:en:Hořava–Witten domain wall]]<br/> [[:en:Vafa–Witten theorem]]<br/> [[:en:Witten index]] | website = {{url|http://www.sns.ias.edu/witten}} | spouse = [[:en:Chiara Nappi]] | children = Daniela Witten, Ilana Witten, Rafael Witten | field = [[:en:Theoretical physics]] <br />[[:en:Superstring theory]] | work_institution = [[:en:Institute for Advanced Study]]<br>[[:en:Harvard University]]<br>[[:en:Oxford University]]<br>[[:en:California Institute of Technology]]<br>[[:en:Princeton University]] | prizes = {{no wrap|[[:en:MacArthur Fellowship]] (1982) <br /> [[:en:Dirac Medal]] (1985) <br /> [[:en:Albert Einstein Medal]] (1985) <br /> ၁၉၉၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br />[[:en:Alan T. Waterman Award]] (1995)<br />[[:en:Dannie Heineman Prize for Mathematical Physics|Dannie Heineman Prize]] (1998)<br />[[:en:Nemmers Prize in Mathematics|Nemmers Prize]] (2000) <br />[[:en:National Medal of Science]] (2002)<br />[[:en:Harvey Prize]] (2005)<br />[[:en:Henri Poincaré Prize]] (2006) <br/>[[:en:Crafoord Prize]] (2008)<br />[[:en:Lorentz Medal]] (2010)<br />[[:en:Isaac Newton Medal]] (2010)<br />[[:en:Fundamental Physics Prize]] (2012) <br /> [[:en:Kyoto Prize]] (2014) <br />[[:en:Albert Einstein World Award of Science|Albert Einstein Award]] (2016)<ref>{{cite web|title=Announcement of 2016 Winners|url=http://consejoculturalmundial.org/announcement-of-2016-winners/|publisher=World Cultural Council|publication-date=June 6, 2016|accessdate=June 6, 2016|archivedate=7 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160607043423/http://consejoculturalmundial.org/announcement-of-2016-winners/}}</ref>}} }} '''အက်ဒွပ် ဝစ်တန်''' ({{lang-en|Edward Witten}}; {{IPAc-en|ˈ|w|ɪ|t|ən}}) ({{birth date|1951|8|26}} ဖွား) သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သား သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ ([[:en:theoretical physics|theoretical physics]]) နှင့် [[သင်္ချာကဲရူပဗေဒ]] (mathematical physics) ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကြိုးမျှင် သီအိုရီ ([[:en:string theory|string theory]])၊ ကွမ်တမ် ဒြပ်ဆွဲအား ([[:en:quantum gravity|quantum gravity]])၊ အထူးဘက်ညီ ဖီးသီအိုရီများ ([[:en:Supersymmetry|supersymmetric field theories]]) အပါအဝင် အခြား သင်္ချာကဲရူပဗေဒနယ်ပယ်များရှိ သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ သူသည် သင်္ချာကဲ ရူပဗေဒ အပြင် [[သင်္ချာသန့်သန့်]]ဆိုင်ရာ သုတေသနကိုလည်း ပူးတွဲလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]]ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤဆုတံဆိပ်ကို ရရှိသူများအနက် ဝစ်တန်သည် ပထမဦးဆုံးနှင့်၊ မျက်မှောက်ခေတ်ကာလအထိ တစ်ဦးတည်းသော၊ ရူပဗေဒ ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ == အညွှန်း == {{reflist}} {{Fields medalists}} [[Category:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၁}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} {{physicist-stub}} qdtspt1rn3k5wqagsbtwkvtfhi9x848 0 73911 1049126 359381 2026-08-17T21:35:28Z Mkant00 135890 category adjustment 1049126 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Vladimir Drinfeld}} {{Infobox scientist |name = ဗလာဒီမီယာ ဒရင်းဖဲ |image = |image_size = |caption = |birth_date = {{Birth date and age|1954|2|14}} |birth_place = [[:en:Kharkov]], [[:en:Ukrainian Soviet Socialist Republic|Ukrainian SSR]], [[:en:Soviet Union]] |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions = [[:en:University of Chicago]] |alma_mater = [[:en:Moscow State University]] |doctoral_advisor = [[:en:Yuri I. Manin|Yuri Manin]] |doctoral_students = [[:en:Dmytro Arinkin]]<br>[[:en:Dmitriy Boyarchenko]]<br>[[:en:Masoud Kamgarpour]]<br>[[:en:Joaquin Teruji Thomas]] |known_for = [[:en:Quantum group]]s<br>[[:en:Geometric Langlands correspondence]]<br>[[:en:Drinfeld–Sokolov–Wilson equation]]<br>[[:en:Manin–Drinfeld theorem]] |prizes = ၁၉၉၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) }} '''ဗလာဒီမီယာ ဂါရှိုနိုဗစ်ခ်ျ ဒရင်းဖဲ''' ({{lang-ru|Влади́мир Гершо́нович Дри́нфельд}}; {{lang-en|Vladimir Gershonovich Drinfeld (ခေါ်) Drinfel'd}}) ({{birth date|1954|2|14}} ဖွား) သည် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]တွင် ဖွားမြင်ပြီး၊ နောက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည့် [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) ဘာသာရပ်ရှိ အစိတ်အပိုင်းအချို့နှင့် [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) ကို ဆက်စပ်ပေးသည့် သင်္ချာသုတေသန လုပ်ငန်းများကြောင့် နာမည်ရသူ ဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဆိုဗီယက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၄}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} o1ji3obspkzdse8fhpvza77kld38yd3 0 73916 1049151 359403 2026-08-17T21:53:12Z Mkant00 135890 category adjustment 1049151 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Vaughan Jones}} {{Infobox scientist |name = ဆာ ဗောန် ဂျုံး |image = Vaughan Jones p1190550.jpg | honorific_suffix = {{Post-nominals|country=NZL|KNZM|FRS|FRSNZ}} {{Post-nominals|country=AUS|FAA}} |image_size = |caption = ဗောန် ဂျုံး၊ ၂၀၀၇ |birth_name = Vaughan Frederick Randal Jones |birth_date = {{Birth date and age|1952|12|31}} |birth_place = [[:en:Gisborne, New Zealand]] |death_date = |death_place = |residence = |citizenship = |nationality = [[:en:New Zealand]], [[:en:United States|American]] |ethnicity = |fields = Mathematics |workplaces = [[:en:University of California, Berkeley]]<br />[[:en:Vanderbilt University]]<br />[[:en:University of California, Los Angeles]]<br />[[:en:University of Pennsylvania]] |alma_mater = [[:en:University of Geneva]]<br />[[:en:University of Auckland]] |doctoral_advisor = [[:en:André Haefliger]] |academic_advisors = |doctoral_students = |notable_students = |known_for = [[:en:Von Neumann algebra]]s, [[:en:knot polynomial]]s, [[:en:conformal field theory]] |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |awards = ၁၉၉၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) |religion = |signature = <!--(filename only)--> |footnotes = }} '''ဆာ ဗောန် ဖရက်ဒရစ် ရန်ဒဲ ဂျုံး''' ({{lang-en|Sir Vaughan Frederick Randal Jones}}) {{post-nominals|country=NZL|KNZM|FRS|FRSNZ}} {{post-nominals|country=AUS|FAA}} ({{birth date|1952|12|31}} ဖွား) သည် [[နယူးဇီလန်]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဗွန် နွိုင်မန် အက္ခရာသင်္ချာစနစ်များ ([[:en:von Neumann algebra|von Neumann algebras]])၊ သင်္ချာကြိုးထုံး ပိုလီနိုမီရယ်များ ([[:en:knot polynomial|knot polynomials]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများဖြင့် ထင်ရှားသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:နယူးဇီလန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၂}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 0c9l3h1qn7k75780colfuymb87mpz7b 0 73919 1049149 359398 2026-08-17T21:51:29Z Mkant00 135890 category adjustment 1049149 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Shigefumi Mori}} {{Infobox scientist |name = ရှီဂေးဖုမိ မိုဒိ |image = Shigefumi_Mori.jpg |image_size = 224px |caption = |birth_date = {{birth date and age|1951|02|23}} |birth_place = နာဂိုယာ ([[:en:Nagoya|Nagoya]])၊ [[ဂျပန်]] |death_date = |death_place = |nationality = [[ဂျပန်]] |field = [[သင်္ချာ]] |work_institutions = ကျိုတို တက္ကသိုလ် ([[:en:Kyoto University|Kyoto University]]) |alma_mater = ကျိုတို တက္ကသိုလ် ([[:en:Kyoto University|Kyoto University]]) |doctoral_advisor = မာဆာရိုးရှီ နာဂါတာ ([[:en:Masayoshi Nagata|Masayoshi Nagata]]) |doctoral_students = |known_for = [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) |awards = ၁၉၉၀ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br>၁၉၉၀ ကိုးလ် ဆု ([[:en:Cole Prize|Cole Prize]]) }} '''ရှိဂေးဖုမိ မိုဒိ''' ({{lang-ja|森 重文}}; {{lang-en|Shigefumi Mori}}) ({{birth date|1951|02|23}} ဖွား) သည် [[ဂျပန်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) ဘာသာရပ် ဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ အထူးသဖြင့် ဒိုင်မန်းရှင်း ၃ ခုပါ [[:en:3-fold|3-folds]] ခေါ် သင်္ချာမျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်းများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း၊ အတွက် ထင်ရှားသူ ဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဂျပန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၁}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} t5qps66ddvla7vezhz0sw2ziabr9yuq 0 73930 1049129 359441 2026-08-17T21:37:28Z Mkant00 135890 category adjustment 1049129 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Efim Zelmanov}} {{Infobox scientist |name = အီဖင် ဇယ်လ်မာနော့ဗ် |image =EfimIZelmanov.jpg |image_size =150px |caption = |birth_name=Efim Isaakovich Zelmanov |birth_date = {{Birth date and age|1955|09|07}} |birth_place = [[:en:Khabarovsk]], [[:en:Russian SFSR]], [[:en:Soviet Union]] |death_date = |death_place = |residence = |citizenship = |nationality = [[:en:Russia]]n, [[:en:United States|American]] |ethnicity = |field = [[:en:mathematics]] |work_institutions = [[:en:University of California, San Diego]] |alma_mater = |doctoral_advisor = |doctoral_students = {{plainlist| *[[:en:Martin Kassabov]] }} |known_for = [[:en:nonassociative algebra]] |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |prizes = ၁၉၉၄ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) |religion = |footnotes = |signature = }} '''အီဖင် အိုင်စာကိုးဗစ်ချ် ဇယ်လ်မာနော့ဗ်''' ({{lang-ru|Ефи́м Исаа́кович Зе́льманов}}; {{lang-en|Efim Isaakovich Zelmanov}}) ({{birth date|1955|09|07}} ဖွား) သည် ရုရှ-အမေရိကန် [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ တွဲဖက်မရသည့်{{efn|ဤနေရာတွင် '''တွဲဖက်မရခြင်း''' (non-associativity) ဆိုသည်မှာ အမြှောက် အော်ပရေးရှင်း ပြုလုပ်ရာတွင် <math>x \left(yz\right)=\left(xy\right)z</math> ဖြစ်မည်ဟု အာမ ''မခံ'' နိုင်သည့် အက္ခရာသင်္ချာ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့်ဆိုသော် အမြှောက်အော်ပရေးရှင်း နှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် မည်သည့် အော်ပရေးရှင်းကို အရင်လုပ်ဆောင်စေကာမူ ရလဒ်အတူတူရမည်ဟု အာမ ''မခံ'' နိုင်သော အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သည်။}} အက္ခရာသင်္ချာ ([[:en:Non-associative algebra|non-associative algebra]]) ဘာသာရပ်ခွဲနှင့် [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်ခွဲတို့ရှိ [[ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ်]]ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (combinatorial problems) ကို သုတေသနပြုသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကန့်သတ်ထားသည့် ဘန်းဆိုဒ် ပြဿနာ ([[:en:Burnside problem#Restricted Burnside problem|restricted Burnside problem]]) ကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} {{Fields medalists}} [[Category:ဆိုဗီယက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၅}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 6jjygq1ldqd7w94pfoe36oqohgyuyua 0 73931 1049118 359442 2026-08-17T21:29:08Z Mkant00 135890 category adjustment 1049118 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Pierre-Louis Lions}} {{Infobox scientist |name = ဖြဲ-လူဝိ လီယွန် |image = File:Pierre-Louis Lions par Philippe Binant.jpg |image_size =150px |caption = |birth_date = {{Birth date and age|1956|8|11}} |birth_place = [[:en:Grasse]], [[:en:Alpes-Maritimes]], [[:en:France]] |death_date = |death_place = |residence = |citizenship = |nationality = [[:en:French people|French]] |ethnicity = |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions = [[:en:Collège de France]]<br />[[:en:École Polytechnique]]<br />[[:en:Université Paris-Dauphine|University of Paris-Dauphine]] |alma_mater = [[:en:École Normale Supérieure|École normale supérieure]]<br>[[:en:Pierre and Marie Curie University]] |doctoral_advisor = [[:en:Haïm Brezis]] |doctoral_students = [[:en:Benedicte Alziary]]<br />[[:en:Maria Esteban]]<br />[[:en:Olivier Guéant]]<br />[[:en:Gilles Motet]]<br />[[:en:Benoît Perthame]]<br />[[:en:Cédric Villani]]<br/>[[:en:Nader Masmoudi]] |known_for = [[:en:Nonlinear partial differential equation]]s<br />[[:en:Mean field game theory]] |prizes = ၁၉၉၄ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) |thesis_title = Sur quelques classes d'équations aux dérivees partielles non linéaires et leur résolution numérique |thesis_year = 1979 }} '''ဖြဲ-လူဝိ လီယွန်''' ({{lang-en|Pierre-Louis Lions}}) ({{birth date|1956|8|11}} ဖွား) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ မျဉ်းညီချိုးကျ မဖြစ်သော (တနည်း လီနီယာမဖြစ်သော) [[ပါရှယ်ဒစ်ဖန်ရှယ်ညီမျှခြင်း]]များ ([[:en:nonlinear partial differential equation|nonlinear partial differential equations]]) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၆}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} p8tmhgd29ikq0yiu39re8rkgb168smc 0 73932 1049148 359446 2026-08-17T21:50:52Z Mkant00 135890 category adjustment 1049148 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Jean Bourgain}} {{Infobox scientist |name = ရောန် ဘူဂန် |image = Jean Bourgain.jpg |caption = |birth_date = {{Birth date and age|1954|02|28}} |birth_place = [[:en:Ostend]], [[:en:Belgium]] |death_date = |death_place = |nationality = [[:en:Belgian]] |alma_mater = [[:en:Vrije Universiteit Brussel]] |doctoral_advisor = [[:en:Freddy Delbaen]] |doctoral_students = [[:en:James Colliander]] |known_for = [[:en:Analytic number theory]]<br>[[:en:Harmonic analysis]]<br>[[:en:Ergodic theory]]<br>[[:en:Banach space]]s<br>[[:en:Partial differential equations]] |influences = [[:en:Laurent Schwartz]]<br>[[:en:Bernard Maurey]]<br>[[:en:Gilles Pisier]]<br>[[:en:Vitali Milman]] |influenced = [[:en:Terence Tao]] |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions = [[:en:Institute for Advanced Study]]<br>[[:en:University of Illinois, Urbana-Champaign]]<br>[[:en:University of California, Berkeley]] |prizes = [[:en:Salem Prize]] (1983)<br>[[:en:Ostrowski Prize]] (1991)<br>၁၉၉၄ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br>[[:en:Shaw Prize]] (2010)<br>[[:en:Crafoord Prize]] (2012)<br>[[:en:Breakthrough Prize in Mathematics]] (2017) }} '''ရောန် ဘာဟွန် ဘူဂန်''' ({{lang-en|Jean Baron Bourgain}}) ({{birth date|1954|02|28}} ဖွား) သည် [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်]]သား [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] ဘာသာရပ်ရှိ နယ်ပယ်အမြောက်အမြားတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဘယ်လ်ဂျီယမ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၄}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} t4yi5ssabw2g0sjgounsen6smgszy7p 0 73937 1049120 359454 2026-08-17T21:30:36Z Mkant00 135890 category adjustment 1049120 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Jean-Christophe Yoccoz}} {{Infobox scientist |name = ရောန်-ခရစ်စတော့ဖ် ရော့ကို့စ် |image =Jean-Christophe Yoccoz.jpg |image_size = |caption = |birth_date = {{Birth date|1957|5|29}} |birth_place = [[:en:Paris]], France |death_date = {{nowrap|{{death date and age|2016|9|3|1957|5|29}}}} |death_place = |residence = |citizenship = |nationality = French |ethnicity = |field = [[:en:Mathematics]] |work_institutions = |alma_mater = [[:en:École Normale Supérieure]]<br>[[:en:École Polytechnique]]<br>[[:en:Paris-Sud 11 University]]<br>[[:en:Collège de France]] |doctoral_advisor = [[:en:Michael Herman (mathematician)|Michael Herman]] |doctoral_students = [[:en:Sylvain Crovisier]]<br>[[:en:Ricardo Pérez-Marco]] |known_for = [[:en:Dynamical system]]s<br>Yoccoz puzzle |prizes = [[:en:Salem Prize]] (1988)<br>၁၉၉၄ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) |website = {{URL|http://www.college-de-france.fr/site/jean-christophe-yoccoz/Hommage-a-Jean-Christophe-Yoccoz.htm}} }} '''ရောန်-ခရစ်စတော့ဖ် ရော့ကို့စ်''' ({{lang-en|Jean-Christophe Yoccoz}}) ({{birth date|1957|5|29}}{{spaced ndash}}{{death date|2016|9|3}}) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားစနစ်]]များ (dynamical systems) ဆိုင်ရာ သင်္ချာသုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) ကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၇|၂၀၁၆}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} iequm6fwpsmejci4mrquqoybm6b3k2o 0 73941 1049135 638023 2026-08-17T21:42:19Z Mkant00 135890 category adjustment 1049135 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Richard Borcherds}} {{Infobox scientist | name = ရစ်ချတ် ဘောချာ့ဒ် | birth_name = Richard Ewen Borcherds | image = Richard Borcherds.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1959|11|29}}<ref name="whoswho">{{cite web |url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whoswho/U8125 |title=BORCHERDS, Prof. Richard Ewen |work=Who's Who 2014, A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc, 2014; online edn, Oxford University Press }}{{subscription required}}</ref> | birth_place = [[:en:Cape Town]], [[:en:South Africa]] | residence = [[:en:United Kingdom|U.K.]], [[:en:United States|U.S.]] | nationality = British<ref>{{Cite book | last1=Goddard | first1=Peter | title=Proceedings of the International Congress of Mathematicians, Vol. I (Berlin, 1998) | url=http://www.emis.de/journals/DMJDMV/xvol-icm/Laudationes/13goddard.MAN.html | arxiv=math/9808136 | year=1998 | journal=Documenta Mathematica | issn=1431-0635 | chapter=The work of Richard Ewen Borcherds | pages=99–108 | access-date=4 April 2017 | archive-date=2 January 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180102133448/http://www.emis.de/journals/DMJDMV/xvol-icm/Laudationes/13goddard.MAN.html | url-status=dead }}.</ref> | death_date = | death_place = | field = [[:en:Mathematics]] | erdos_number = [[:en:Erdos number|2]] | work_institution = {{Plainlist| * [[:en:University of California, Berkeley]] * [[:en:University of Cambridge]]}} | alma_mater = [[:en:Trinity College, Cambridge]] | doctoral_advisor = [[:en:John Horton Conway]] | thesis_title =The leech lattice and other lattices | thesis_url=http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.354191 | thesis_year = 1984 | doctoral_students = {{Plainlist| * [[:en:Daniel Allcock]] * Peter Niemann * Sankaran Viswanath * Tathagata Basak}} | known_for = [[:en:Borcherds algebra]] | awards = {{Plainlist| * [[:en:Whitehead Prize]] (1992) * [[:en:European Mathematical Society#Prizes|EMS Prize]] (1992) * [[:en:Fellow of the Royal Society|FRS]] (1994) * ၁၉၉၈ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)}} | website= {{URL|http://math.berkeley.edu/~reb}} }} '''ရစ်ချတ် ယူဝင် ဘောချာ့ဒ်''' ({{lang-en|Richard Ewen Borcherds}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɔr|tʃ|ər|d|z}}) ({{birth date|1959|11|29}} ဖွား) သည် ဗြိတိသျှ-အမေရိကန် [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) ပါ ဇကာကွက်များ ([[:en:Lattice (group)|lattices]])၊ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) နှင့် ဒိုင်မန်းရှင်း အနန္တပါ အက္ခရာသင်္ချာစနစ်များ (infinite-dimensional algebras) နှင့် ပတ်သက်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ == အညွှန်း == {{reflist}} {{Fields medalists}} [[Category:ဗြိတိသျှ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၅၉}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} nj1avxriboy7ggus18pi12temax9ilt 0 73945 1049128 359504 2026-08-17T21:36:41Z Mkant00 135890 category adjustment 1049128 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Maxim Kontsevich}} {{Infobox scientist |image = MaximKontsevich.jpg |image_size = 170px | name = မက်ဆင် ကွန်ဆဲဗစ်ချ် | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1964|8|25}} | birth_place = [[:en:Khimki]], [[:en:Russian SFSR]], [[:en:Soviet Union]] | death_date = | death_place = | residence = [[:en:Miami]], [[:en:United States]] | citizenship = [[:en:Russia]]<br/>[[:en:France]] | nationality = [[:en:Russia]]n | ethnicity = | field = [[:en:Mathematics]] | work_institution = [[:en:Institut des Hautes Études Scientifiques]]<br />[[:en:University of Miami]] | alma_mater = [[:en:University of Bonn]]<br>[[:en:Moscow State University]] | doctoral_advisor = [[:en:Don Bernard Zagier]] | doctoral_students = [[:en:Dmitri Panov]] | known_for = | prizes = [[:en:EMS Prize]] (1992)<br/>[[:en:Otto Hahn Medal]] (1992)<br/>[[:en:Henri Poincaré Prize]] (1997)<br />၁၉၉၈ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)<br />[[:en:Crafoord Prize]] (2008) <br />[[:en:Shaw Prize]] (2012) <br />[[:en:Fundamental Physics Prize]] (2012)<br />[[:en:Breakthrough Prize in Mathematics]] (2014) <br />National Academy of Sciences (Foreign Associate) (2015) | religion = | footnotes = }} '''မက်ဆင် လဗိုးဗစ်ချ် ကွန်ဆဲဗစ်ချ်''' ({{lang-ru|Макси́м Льво́вич Конце́вич}}, {{Audio-IPA|M_L_Kontsevich.ogg|[mɐˈksʲim lʲˈvovʲit͡ɕ konˈt͡sɛvʲit͡ɕ]|lang=ru}}; {{lang-en|Maxim Lvovich Kontsevich}}) ({{birth date|1964|8|25}} ဖွား) သည် [[ရုရှ]]နှင့် [[ပြင်သစ်]] နှစ်နိုင်ငံလုံး၏ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသော [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[သင်္ချာကဲရူပဗေဒ]] (mathematical physics) ကို ဂျီဩမေတြီ ရှုထောင့်မှ လေ့လာသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဆိုဗီယက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၆၄}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} pvaiyvgh8wirv38m5kqp8w35w6g4zak 0 73958 1049122 359553 2026-08-17T21:31:56Z Mkant00 135890 category adjustment 1049122 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Laurent Lafforgue}} {{Infobox scientist |name = လောဟန် လဖော့ဂ် |image = |image_size = 140px |caption = |birth_date = {{Birth date and age|1966|11|6}} |birth_place = [[:en:Antony, Hauts-de-Seine]], [[:en:France]] |death_date = |death_place = |nationality = French |fields = [[:en:Mathematics]] |workplaces = [[:en:CNRS]] |alma_mater = [[:en:Université de Paris-Sud]]<br>[[:en:École Normale Supérieure]] |doctoral_advisor = [[:en:Gérard Laumon]] |doctoral_students = [[:en:Ngô Đắc Tuấn]] |known_for = [[:en:Lafforgue's theorem|Proof of Langlands conjectures]] |awards = [[:en:Clay Research Award]] (2000)<br>၂၀၀၂ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) }} '''လောဟန် လဖော့ဂ်''' ({{lang-en|Laurent Lafforgue}}; {{IPA-fr|lafɔʁɡ|lang}}) ({{birth date|1966|11|6}} ဖွား) သည် [[ပြင်သစ်]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ လန်းဂ်လန်းဒ် လမ်းစဉ် ([[:en:Langlands program|Langlands program]]) ပါ နယ်ပယ်များအနက် [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) နှင့် [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (analysis) ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သော သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category: ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၆၆}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} pb4xfkobpz13u8x98230biny85o19nd 0 73960 1049127 359565 2026-08-17T21:36:01Z Mkant00 135890 category adjustment 1049127 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Vladimir Voevodsky}} {{ Infobox scientist | name = ဗလာဒီမီယာ ဗီဗော့ဒ်စကီး | image = VladimirVoevodsky.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1966|06|04}} | birth_place = [[:en:Moscow]], [[:en:Soviet Union]] | death_date = | death_place = | nationality = [[:en:Russia]]n | fields = [[:en:Mathematics]] | workplaces = [[:en:Institute for Advanced Study]] | alma_mater = [[:en:Moscow State University]]<br/>[[:en:Harvard University]] | doctoral_advisor = [[:en:David Kazhdan]] | doctoral_students = | known_for = | awards = ၂၀၀၂ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) }} '''ဗလာဒီမီယာ အလက်ဇန်းဒရိုးဗစ်ချ် ဗီဗော့ဒ်စကီး''' ({{lang-ru|Влади́мир Алекса́ндрович Воево́дский}}; {{lang-en|Vladimir Alexandrovich Voevodsky}}) ({{birth date|1966|06|04}} ဖွား) သည် ရုရှ-အမေရိကန် [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ အက္ခရာသင်္ချာ ဗရိုင်ရတီများ{{efn|အက္ခရာသင်္ချာ ဗရိုင်ရတီများမှာ ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းစနစ်၏ အဖြေစုများဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။}} ([[:en:algebraic varieties|algebraic varieties]]) အတွက် ဟိုမိုတော်ပီ သီအိုရီ ([[:en:homotopy theory|homotopy theory]]) ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ မိုးတစ်များ{{efn|မိုးတစ် ([[:en:motive (algebraic geometry)|motive ခေါ် motif]]) တစ်ခုသည် အက္ခရာသင်္ချာ ဗရိုင်ရတီတစ်ခု၏ အခရာကျသည့် အပိုင်းများကို စုစည်းသတ်မှတ်ထားခြင်းဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။}} ဆိုင်ရာ ကိုဟိုမော်လော်ဂျီ{{efn|ကိုဟိုမော်လော်ဂျီ ([[:en:cohomology|cohomology]]) ဆိုသည်မှာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဟင်းလင်းပြင်တစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်သက်ဆိုင်သည့် အာဘဲလီယန် အုပ်စု ([[:en:Abelian group|Abelian group]]) ခေါ် ပတ်လည်ညီ အုပ်စုများပါ ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုနှင့် ပတ်သက်သည့် ယေဘုယျဝေါဟာရတစ်ခု ဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။}} ([[:en:motivic cohomology|motivic cohomology]]) ကို တွက်ထုတ်နိုင်ခြင်းအတွက် လည်းကောင်း ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} {{Fields medalists}} [[Category:ဆိုဗီယက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၆၆}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} coy222iea52pxmdkxyovz5z9nzl74z7 0 73961 1049130 359568 2026-08-17T21:37:56Z Mkant00 135890 category adjustment 1049130 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Andrei Okounkov}} {{Infobox scientist |name = အန်ဒရေ အိုကွန်ကော့ဗ် |image = Andrei Okounkov.jpg |image_size = |caption = |birth_name = Andrei Yuryevich Okounkov |birth_date = {{birth date and age|1969|07|26}} |birth_place = [[:en:Moscow]], [[:en:Soviet Union]] |death_date = |death_place = |nationality = [[:en:Russia]]n |fields = [[:en:Mathematics]] |workplaces = [[:en:Columbia University]]<br>[[:en:Princeton University]]<br>[[:en:University of California, Berkeley]]<br>[[:en:University of Chicago]] |alma_mater = [[:en:Moscow State University]] |doctoral_advisor = [[:en:Alexandre Kirillov]] |doctoral_students = |known_for = |awards = ၂၀၀၆ [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal) <br> [[:en:EMS Prize]] (2004) }} '''အန်ဒရေ ရူရီဗစ်ချ် အိုကွန်ကော့ဗ်''' ({{lang-ru|Андре́й Ю́рьевич Окунько́в}}, ''Andrej Okun'kov''; {{lang-en|Andrei Yuryevich Okounkov}}) ({{birth date|1969|07|26}} ဖွား) သည် [[ရုရှ]]လူမျိုး [[သင်္ချာပညာရှင်]]တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်စားပြု သီအိုရီ ([[:en:representation theory|representation theory]]) ဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများနှင့် ၎င်းသီအိုရီကို [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry)၊ [[သင်္ချာကဲရူပဗေဒ]] (mathematical physics)၊ [[ဖြစ်နိုင်ခြေသီအိုရီ]] (probability theory) နှင့် အထူးဖန်ရှင်များ ([[:en:special function|special functions]])၊ စသည့် နယ်ပယ်များတွင် အသုံးပြုခြင်း တို့အတွက် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ {{Fields medalists}} [[Category:ဆိုဗီယက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[Category:ဖီး ဆုတံဆိပ်ရှင်များ]] {{Lifetime|၁၉၆၉}} {{သင်္ချာပညာရှင်-stub}} 3ky9qua6liwje78uuncs5k1bpxl01d5 0 93383 1049230 963325 2026-08-18T09:12:10Z Cepyita 93402 /* */ 1049230 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name =မိလိန္ဒ (၁) | succession =အိန္ဒိယ-ဂရိနွယ်ဖွား ဘုရင် | image = Menander portrait.jpg | caption =မိလိန္ဒမင်း၏ ပုံတူပန်းချီကားချပ် | reign =၁၆၅/၁၅၅–၁၃၀ ဘီစီ | coronation = | full name = | predecessor = အန္တိမခ (၂) | successor = သတ္တြာတို (၁) | queen = အဂ္ဂသောကလျာ | spouse = | issue = သတ္တြာတို (၁) | royal house = [[:en:Greco-Bactrian Kingdom#House of Euthydemus|House of Euthydemus]] | dynasty = | father = | mother = | birth_date = | birth_place = ကာလသိ, ကောကသီသ၊ အလက်ဇန္ဒြီးယား (ယနေ့ခေတ် အာဖဂန္နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဘာဂရမ်မြို့)<ref name=eb>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/374659/Menander |author= |title=Menander |date= |work=Encyclopædia Britannica Online |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |accessdate=8 September 2012}}</ref><ref name="Hazel 2013">{{cite book |title= Who's Who in the Greek World |last= Hazel|first= John |year= 2013 |publisher= Routledge |isbn= 9781134802241|quote= Menander king in India, known locally as Milinda, born at a village named Kalasi near Alasanda (Alexandria-in-the-Caucasus), and who was himself the son of a king. After conquering the Punjab, where he made Sagala his capital, he made an expedition across northern India and visited Patna, the capital of the Mauraya empire, though he did not succeed in conquering this land as he appears to have been overtaken by wars on the north-west frontier with Eucratides.|page=155 }}</ref> | death_date = ၁၃၀ ဘီစီ | death_place = | date of burial = | place of burial = အိန္ဒိယ-ဂရိတိုင်းပြည်အနှံ့ရှိ စေတီ‌တော်များ |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |}} '''မိလိန္ဒမင်း''' (သို့) '''မေနန္ဒမင်း ၁''' ({{lang-grc|Μένανδρος Σωτήρ||ကယ်တင်ရှင် မေးနန်ဒရို့စ်}}, Menander I Soter; {{Langx|pgd|မေနံဒြတြာတရ}}) ​သည် ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည့် အိန္ဒိယ-ဂရိနွယ်ဖွား ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး သာသနာတော်နှစ်-၃၅၀ ဝန်းကျင်၊ တစ်နည်း ခရစ်‌တော်မ‌ပေါ်မီ ၁၆၅/၁၅၅-ခုနှစ်၌ သာဂလမြို့(ယနေ့ခေတ်-အာဖဂန္နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဘာဂရမ်မြို့)တွင် မွေးဖွားပြီး ဘီစီ-၁၃၀ အထိ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သည့် ရှင်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်၏။ ယောဏကမင်းတို့တွင် ဘုန်းသမ္ဘာကြီးသောကြောင့် '''မဟာ မေနန္ဒြမင်းကြီး''' (Menander the Great) ဟုလည်း သမုတ်ကြ၏။ [[အရှင်နာဂသေန]]ထံ သိလိုသည့် မေးခွန်းပုစ္ဆာများမေးမြန်းခဲ့သည့် မင်းဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အရှင်နာဂသေနနှင့် မိလိန္ဒမင်းတို့ အမေးအဖြေပြုခဲ့သည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် မိလိန္ဒပဉှာကျမ်း(မိလိန္ဒမင်း၏ မေးခွန်းပုစ္ဆာများ)သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။<ref name="မိလိန္ဒပဉှာ">{{cite book |title= မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော်မြန်မာပြန် |author= |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ==အရှင်နာဂသေန နှင့် မိလိန္ဒမင်းတို့၏ အတိတ်သမိုင်း== ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက် ဂင်္ဂါမြစ်အနီးရှိ ကျောင်းတိုက်တွင်ဖြစ်၏။ တစ်ခုသော နံနက်တွင် ရဟန်းတစ်ပါးသည် သာမဏေတစ်ဦးကို “ဤတံမြက်‌ချေးများကို စွန့်ပစ်ချေလော့” ဟု ဆို၏။ ထိုသို့ ခေါ်ပါသော်လည်း သာမဏေသည် မကြားယောင်ပြုကာ သွားမြဲအတိုင်းသွား၏။ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ပြောပါသော်လည်း မကြားချင်ယောင် ပြုနေသဖြင့် ရဟန်းသည် အမျက်ထွက်လာ၏။ ထို့ကြောင့် သာမဏေအား တံမြက်စည်းရိုးဖြင့် ရိုက်ပုတ်၏။<ref>"မိလိန္ဒပဉှာ"</ref> ===သာမဏေ၏ ဆုတောင်း=== ထိုအခါ သာမဏေသည် ကြောက်ရွံ့ကာ တံမြက်ချေးကို စွန့်ပစ်၏။ ထိုသို့စွန့်ပစ်သည့်အခါ “တံမြက်ချေးစွန့်ပစ်ရသော ကောင်းမှုကြောင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဤအတွင်း ဖြစ်လေရာဘဝတိုင်း၌ မွန်းတည့်နေကဲ့သို့ ဘုန်းကံကြီးသူ၊ တန်ခိုးတေဇော်ကြီးသူ ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ပထမအကြိမ် ဆုတောင်း၏။ တံမြက်ချေးကိုစွန့်ပစ်ပြီး ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ရေးချိုးရန်သွားသောအခါ တဝုန်းဝုန်းမြည်နေသည့် လှိုင်းတံပိုးတို့ကို မြင်ကာ “အကျွန်ုပ်သည် နိဗ္ဗာန်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဤဖြစ်လေရာဘဝတိုင်း၌ ဤလှိုင်းတံပိုး အဟုန်ကဲ့သို့ အရာအားလျော်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသူ၊ မကုန်နိုင်သော ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသူ ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ဒုတိယအကြိမ် ဆုတောင်း၏။<ref>"မိလိန္ဒပဉှာ"</ref> ===ရဟန်း၏ ဆုတောင်း=== စေခိုင်းသောရဟန်းသည် ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ရေချိုးရန်သွားသောအခါ သာမဏေ၏ ဆုတောင်းသံကို ကြားရ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းသည် “ငါစေခိုင်းသော သာမဏေသည်ပင် ဤမျှဆုတောင်း၏။ ငါ့ကား အဘယ်မှာ ဆုတောင်း မပြည့်စုံဘဲ ရှိလိမ့်မည်နည်း” ဟု ကြံကာ “ငါသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဤအတွင်း ဖြစ်လေရာရာဘဝ၌ ဤဂင်္ဂါမြစ်၏ လှိုင်းတံပိုးအဟုန်ကဲ့သို့ မကုန်သော ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသူ ဖြစ်ရပါလို၏။ ဤသာမဏေ မေးတိုင်းမြန်းတိုင်းသော ပြဿနာအလုံးစုံကို ရှင်းလင်းရန်၊ ဖြေရှင်းရန် စွမ်းနိုင်သူ ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ဆုတောင်း၏။ ဤသို့ဖြင့် ထိုသူနှစ်ဦးတို့သည် နတ်ဘုံ၊ လူ့ဘုံတို့တွင် ကျင်လည်ကြကုန်လျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရား နှင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားတို့၏ ကြားကာလများကို လွန်လေ၏။<ref>"မိလိန္ဒပဉှာ"</ref> ===ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော်=== မြတ်စွာဘုရားသည် မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်ကို ဗျာဒိတ်ညွှန်ကြားတော်မူသကဲ့သို့ မိလိန္ဒမင်းနှင့် အရှင်နာဂသေနတို့ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ဗျာဒိတ်ညွှန်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ “ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသည်မှနောက် နှစ်ငါးရာကျော်သောအခါ ထိုသူနှစ်ဦးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာလတ္တံ့။ ထိုသူနှစ်ဦးသည် နက်နဲစွာပြု၍ ငါဟောကြားအပ်သော ထို သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်တို့ကို ပြဿနာမေးခွန်း၊ ဥပမာ ဥပမေယျ၊ ညီမျှသင့်တင့်သော နည်းတို့၏အစွမ်းဖြင့် အရှုပ်အထွေးမရှိအောင်ပြု၍ ဝေဖန်ကြကုန်လတ္တံ့” ဟု ဗျာဒိတ်မြွက်ကြားတော်မူ၏။<ref>"မိလိန္ဒပဉှာ"</ref> ==မိလိန္ဒမင်းဘဝ== နောင်အခါတွင် ထို [[ကဿပဘုရား]]ရှင်လက်ထက် သာမဏေလေးသည် [[ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း]]၊ သာဂလမြို့တွင် မိလိန္ဒအမည်ဖြင့် မင်းဖြစ်၏။ မိလိန္ဒမင်းသည် လိမ္မာ၏၊ အသိဉာဏ်ရှိ၏၊ ကျမ်းဂန်တို့ကို သင်ယူ၏။ မိလိန္ဒမင်းသည် မြို့တွင်းရှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဟု ဝန်ခံသော သာမဏ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဂိုဏ်းဆရာတို့ကို ခေါ်ယူကာ မေးခွန်းပုစ္ဆာတို့ကို မေးမြန်း၏။ ထိုမေးမြန်းသည့် အမေးပုစ္ဆာများကို ဖြေကြားနိုင်ခြင်း မရှိကြပေ။ ထို့ကြောင့် သာမဏ၊ ဗြာဟ္မဏတို့သည် မင်းကြီးမေးသည်ကို မတတ်နိုင်သဖြင့် ဖဲသွားကြ၏။ အရပ်တပါးသို့ မသွားသောသူတို့သည် တိတ်ဆိတ်စွာ နေကြရကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ဟိမဝန္တာသို့ ကြွကုန်ကြ၏။<ref>"မိလိန္ဒပဉှာ"</ref> ==ရဟန်းတို့၏ တောင်းဆိုခြင်းကြောင့် ရှင်နာဂသေနကြွတော်မူခြင်း== ထို့နောက် ရာပေါင်းများစွာသော ရဟန်းတို့သည် ရက္ခိတကုန်းပြင်တွင် စုဝေးနေ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် အရှင်နာဂသေနအား “မိလိန္ဒမင်းသည် အမေးပြဿနာတို့ဖြင့် ရဟန်းသံဃာတို့အား ညှဉ်းဆဲနေပါသည်၊ အရှင် သွား၍ စီမံပါလော့” ဟု တောင်းဆိုကြ၏။ ထိုအခါ အရှင်နာဂသေနလည်း တာဝန်ယူကာ သာဂလမြို့သို့ ကြွတော်မူ၏။<ref>"မိလိန္ဒပဉှာ"</ref> ==ရှင်နာဂသေနနှင့် တွေ့ဆုံခန်း== ဤသို့ဖြင့် မင်းကြီးသည် ဝါဒအမေးပုစ္ဆာတို့ဖြင့် ရဟန်းသံဃာတို့ကို မေးမြန်း၏။ ရဟန်းတို့လည်း မဖြေနိုင် ရှိနေကြ၏။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် အမတ်တို့အား “မိမိ၏ အမေးကို ဖြေနိုင်မည့်သူ ရှိပါသေးသလော” ဟု မေး၏။ အမတ်တို့လည်း "အရှင်နာဂသေန ရှိပါ၏" ဟု ဖြေလေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ဒေဝမန္တိယအမတ်ကို ခေါ်ရန် စေခိုင်းလိုက်၏။ ဤသို့ဖြင့် အရှင်နာဂသေနနှင့် မိလိန္ဒမင်းကြီးတို့သည် တွေ့ဆုံကြလေ၏။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မေးခွန်းတို့ကို မေးမြန်း၏။ မထေရ်လည်း ဖြေကြား၏။ ဤတွင် <ref>"[[မိလိန္ဒပဉှာ]]"</ref> အပြည့်အစုံ ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ နောက်ဆုံးတွင် မိလိန္ဒမင်းသည် စည်းစိမ်ကိုစွန့်ကာ ရဟန်းပြု၍ တရားအားထုတ်လေရာ အာသဝတရားကုန်ခမ်းပြီး ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ ကူးပြောင်းသူများ]] 5h3g8ls8s28vbtcispl3hqkt9yewll7 0 114012 1049207 813662 2026-08-18T07:49:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[ဂယေားခုတိုး၊ ခုမမိုတို]] စာမျက်နှာကို [[ဂယောခုတိုး၊ ခုမမိုတို]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 813662 wikitext text/x-wiki {{Infobox city Japan | name= Gyokutō | JapaneseName= 玉東町 | settlement_type= Town | image_skyline= Gyokuto Town Office.jpg | image_caption= Gyokuto Town Office | image_flag= Flag of Gyokuto, Kumamoto.svg | image_symbol= Emblem of Gyokuto, Kumamoto.svg | symbol_type= Chapter | image_map= Gyokuto in Kumamoto Prefecture Ja.svg | coordinates = {{coord|32|54|N|130|37|E|region:JP|display=inline,title}} | region= [[Kyushu]] | prefecture=[[Kumamoto Prefecture]] | district= [[Tamana District, Kumamoto|Tamana]] | mayor= | area_km2= 24.40 | population= 5,363 | population_as_of= March 31, 2017 | density_km2= auto | tree= | flower= | bird= | city_hall_address= | city_hall_postal_code= | website = {{URL|http://www.town.gyokuto.kumamoto.jp/}} }} ''' ခယေားခုတိုးမြို့ ''' (玉東町'' ဂယေားခုတိုး '' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၊ တမနတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] {{Japan-geo-stub}} oz8vmtytt48k1huu62re6r7bi0dkut4 1049210 1049207 2026-08-18T07:51:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049210 wikitext text/x-wiki {{Infobox city Japan | name= ဂယောခုတိုး | JapaneseName= 玉東町 | settlement_type= Town | image_skyline= Gyokuto Town Office.jpg | image_caption= Gyokuto Town Office | image_flag= Flag of Gyokuto, Kumamoto.svg | image_symbol= Emblem of Gyokuto, Kumamoto.svg | symbol_type= Chapter | image_map= Gyokuto in Kumamoto Prefecture Ja.svg | coordinates = {{coord|32|54|N|130|37|E|region:JP|display=inline,title}} | region= [[Kyushu]] | prefecture=[[Kumamoto Prefecture]] | district= [[Tamana District, Kumamoto|Tamana]] | mayor= | area_km2= 24.40 | population= 5,363 | population_as_of= March 31, 2017 | density_km2= auto | tree= | flower= | bird= | city_hall_address= | city_hall_postal_code= | website = {{URL|http://www.town.gyokuto.kumamoto.jp/}} }} ''' ဂယောခုတိုးမြို့ ''' (玉東町'' ဂယေားခုတိုး '' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၊ တမနဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] {{Japan-geo-stub}} nfwgnw73ia34n2i1je5bliok0mzi6wo 14 127543 1049117 499859 2026-08-17T21:26:38Z Mkant00 135890 1049117 wikitext text/x-wiki {{portal|အတ္ထုပ္ပတ္တိ|သင်္ချာ}} {{commons category|Mathematicians by country|နိုင်ငံအလိုက် သိပ္ပံပညာရှင်များ}} {{container category}} [[Category:သင်္ချာ ပညာရှင်များ|နိုင်ငံသားအလိုက်]] [[Category:နိုင်ငံသားနှင့် နယ်ပယ်အလိုက် သိပ္ပံပညာရှင်များ]] 3aiiknpjkvtw913pi3livc15d5fbhcb 0 134515 1049155 537563 2026-08-17T21:55:43Z Cepyita 93402 Add IPA 1049155 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Greek|name=ဒီဝိုနွီးစိုစ်|image=Dionysos Louvre Ma87 n2.jpg|alt=|caption=[[Ancient Roman sculpture|Second-century Roman statue]] of Dionysus, after a [[Hellenistic culture|Hellenistic model]] (ex-coll. [[Cardinal Richelieu]], [[Hera|Louvre]])<ref>Another variant, from the Spanish royal collection, is at the [[Museo del Prado]], Madrid: [[:File:Dioniso del tipo Madrid-Varese (M. Prado) 01.jpg|illustration]].</ref>|god_of=God of the vine, grape-harvest, wine-making, wine, fertility, ritual madness, religious ecstasy, theatre|symbol=[[Thyrsus]], grapevine, bull, [[Panther (legendary creature)|panther]], ivy, goat, [[Comedy and tragedy masks|masks]], chalice|consort=[[Ariadne]]|parents=Zeus and [[Semele]],<br /> Zeus and [[Demeter]],<br /> [[Zeus]] and [[Persephone]] ([[Orphic]]),<br /> [[Amun|Ammon]] and [[Amaltheia]]|siblings=[[Aeacus]], [[Angelos (Greek mythology)|Angelos]], [[Apollo]], [[Ares]], [[Artemis]], [[Athena]], [[Eileithyia]], [[Enyo]], [[Eris (mythology)|Eris]], [[Ersa]], [[Hebe (mythology)|Hebe]], [[Helen of Troy]], [[Hephaestus]], [[Heracles]], [[Hermes]], [[Minos]], [[Pandia]], [[Persephone]], [[Perseus]], [[Rhadamanthus]], the [[Graces]], the [[Horae]], the [[Litae]], the [[Muse]]s, the [[Moirai]]|children=[[Priapus]], [[Hymenaios|Hymen]], [[Thoas (Tauri king)|Thoas]], [[Staphylus]], [[Oenopion]], [[Comus]], [[Phthonus]], the [[Graces]], [[Deianira]]|roman_equivalent=Bacchus, [[Liber]]|etruscan_equivalent=[[Fufluns]]|greek_equivalent=[[Iacchus]], [[Zagreus]]|equivalent1_type=အီဂျစ်လူမျိုး|equivalent1=[[Osiris]]}} '''ဒီဝိုနွီးစို့စ်''' (ဝါ) '''ဒျိုနီးစို့စ်''' ({{lang-grc|Διϝώνῡσος}} /di.wó.nyː.sos/, ပါဠိ{{Langx|pgd|ဒီနီသ}} ) သို့မဟုတ် "ဒိုင်ယနိုက်စတ်စ်" {{Efn|{{IPAc-en|d|aɪ|.|ə|ˈ|n|aɪ|s|ə|s}}}} [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ နတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မျိုးပွားခြင်း၊ စပျစ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဝိုင်နှင့် ဝိုင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ သစ်သီးသစ်နှံ၊ သစ်ပင်၊ ရူးသွပ်ခြင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ရူးသွပ်မှု၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပီတိသုခ၊ ပွဲတော်၊ ဇာတ်သဘင်ဆိုင်ရာ စသည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။<ref>Hedreen, Guy Michael. ''Silens in Attic Black-figure Vase-painting: Myth and Performance''. University of Michigan Press. 1992. {{Template:ISBN|9780472102952}}. p. 1</ref> <ref>James, Edwin Oliver. ''The Tree of Life: An Archaeological Study''. Brill Publications. 1966. p. 234. {{Template:ISBN|9789004016125}}</ref> ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ နတ်ဘုရားများ]] {{stub}} 6toqpu0nglyanua6nph3kl4q673kbud 1049156 1049155 2026-08-17T21:56:22Z Cepyita 93402 /* */ 1049156 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Greek|name=ဒီဝိုနွီးစိုစ်|image=Dionysos Louvre Ma87 n2.jpg|alt=|caption=[[Ancient Roman sculpture|Second-century Roman statue]] of Dionysus, after a [[Hellenistic culture|Hellenistic model]] (ex-coll. [[Cardinal Richelieu]], [[Hera|Louvre]])<ref>Another variant, from the Spanish royal collection, is at the [[Museo del Prado]], Madrid: [[:File:Dioniso del tipo Madrid-Varese (M. Prado) 01.jpg|illustration]].</ref>|god_of=God of the vine, grape-harvest, wine-making, wine, fertility, ritual madness, religious ecstasy, theatre|symbol=[[Thyrsus]], grapevine, bull, [[Panther (legendary creature)|panther]], ivy, goat, [[Comedy and tragedy masks|masks]], chalice|consort=[[Ariadne]]|parents=Zeus and [[Semele]],<br /> Zeus and [[Demeter]],<br /> [[Zeus]] and [[Persephone]] ([[Orphic]]),<br /> [[Amun|Ammon]] and [[Amaltheia]]|siblings=[[Aeacus]], [[Angelos (Greek mythology)|Angelos]], [[Apollo]], [[Ares]], [[Artemis]], [[Athena]], [[Eileithyia]], [[Enyo]], [[Eris (mythology)|Eris]], [[Ersa]], [[Hebe (mythology)|Hebe]], [[Helen of Troy]], [[Hephaestus]], [[Heracles]], [[Hermes]], [[Minos]], [[Pandia]], [[Persephone]], [[Perseus]], [[Rhadamanthus]], the [[Graces]], the [[Horae]], the [[Litae]], the [[Muse]]s, the [[Moirai]]|children=[[Priapus]], [[Hymenaios|Hymen]], [[Thoas (Tauri king)|Thoas]], [[Staphylus]], [[Oenopion]], [[Comus]], [[Phthonus]], the [[Graces]], [[Deianira]]|roman_equivalent=Bacchus, [[Liber]]|etruscan_equivalent=[[Fufluns]]|greek_equivalent=[[Iacchus]], [[Zagreus]]|equivalent1_type=အီဂျစ်လူမျိုး|equivalent1=[[Osiris]]}} '''ဒီဝိုနွီးစို့စ်''' (ဝါ) '''ဒျိုနီးစို့စ်''' ({{lang-grc|Διϝώνῡσος}} /di.wó.nyː.sos/, ပါဠိ{{Langx|pgd|ဒီနီသ}} ) သို့မဟုတ် "ဒိုင်ယနိုက်စတ်စ်" {{Efn|{{IPAc-en|d|aɪ|.|ə|ˈ|n|aɪ|s|ə|s}}}} ({{Lang-en|Dionysus}}) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ နတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မျိုးပွားခြင်း၊ စပျစ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဝိုင်နှင့် ဝိုင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ သစ်သီးသစ်နှံ၊ သစ်ပင်၊ ရူးသွပ်ခြင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ရူးသွပ်မှု၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပီတိသုခ၊ ပွဲတော်၊ ဇာတ်သဘင်ဆိုင်ရာ စသည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။<ref>Hedreen, Guy Michael. ''Silens in Attic Black-figure Vase-painting: Myth and Performance''. University of Michigan Press. 1992. {{Template:ISBN|9780472102952}}. p. 1</ref> <ref>James, Edwin Oliver. ''The Tree of Life: An Archaeological Study''. Brill Publications. 1966. p. 234. {{Template:ISBN|9789004016125}}</ref> ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ နတ်ဘုရားများ]] {{stub}} n69237nob5d2jietffufnfoziyx85ew 1049158 1049156 2026-08-17T21:57:11Z Cepyita 93402 /* */ 1049158 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Greek|name=ဒီဝိုနွီးစိုစ်|image=Dionysos Louvre Ma87 n2.jpg|alt=|caption=[[Ancient Roman sculpture|Second-century Roman statue]] of Dionysus, after a [[Hellenistic culture|Hellenistic model]] (ex-coll. [[Cardinal Richelieu]], [[Hera|Louvre]])<ref>Another variant, from the Spanish royal collection, is at the [[Museo del Prado]], Madrid: [[:File:Dioniso del tipo Madrid-Varese (M. Prado) 01.jpg|illustration]].</ref>|god_of=God of the vine, grape-harvest, wine-making, wine, fertility, ritual madness, religious ecstasy, theatre|symbol=[[Thyrsus]], grapevine, bull, [[Panther (legendary creature)|panther]], ivy, goat, [[Comedy and tragedy masks|masks]], chalice|consort=[[Ariadne]]|parents=Zeus and [[Semele]],<br /> Zeus and [[Demeter]],<br /> [[Zeus]] and [[Persephone]] ([[Orphic]]),<br /> [[Amun|Ammon]] and [[Amaltheia]]|siblings=[[Aeacus]], [[Angelos (Greek mythology)|Angelos]], [[Apollo]], [[Ares]], [[Artemis]], [[Athena]], [[Eileithyia]], [[Enyo]], [[Eris (mythology)|Eris]], [[Ersa]], [[Hebe (mythology)|Hebe]], [[Helen of Troy]], [[Hephaestus]], [[Heracles]], [[Hermes]], [[Minos]], [[Pandia]], [[Persephone]], [[Perseus]], [[Rhadamanthus]], the [[Graces]], the [[Horae]], the [[Litae]], the [[Muse]]s, the [[Moirai]]|children=[[Priapus]], [[Hymenaios|Hymen]], [[Thoas (Tauri king)|Thoas]], [[Staphylus]], [[Oenopion]], [[Comus]], [[Phthonus]], the [[Graces]], [[Deianira]]|roman_equivalent=Bacchus, [[Liber]]|etruscan_equivalent=[[Fufluns]]|greek_equivalent=[[Iacchus]], [[Zagreus]]|equivalent1_type=အီဂျစ်လူမျိုး|equivalent1=[[Osiris]]}} '''ဒီဝိုးနွီစို့စ်''' (ဝါ) '''ဒျိုးနီစို့စ်''' ({{lang-grc|Διϝώνῡσος}} /di.wó.nyː.sos/, ပါဠိ{{Langx|pgd|ဒီနီသ}} ) သို့မဟုတ် "ဒိုင်ယနိုက်စတ်စ်" {{Efn|{{IPAc-en|d|aɪ|.|ə|ˈ|n|aɪ|s|ə|s}}}} ({{Lang-en|Dionysus}}) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ နတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မျိုးပွားခြင်း၊ စပျစ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဝိုင်နှင့် ဝိုင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ သစ်သီးသစ်နှံ၊ သစ်ပင်၊ ရူးသွပ်ခြင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ရူးသွပ်မှု၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပီတိသုခ၊ ပွဲတော်၊ ဇာတ်သဘင်ဆိုင်ရာ စသည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။<ref>Hedreen, Guy Michael. ''Silens in Attic Black-figure Vase-painting: Myth and Performance''. University of Michigan Press. 1992. {{Template:ISBN|9780472102952}}. p. 1</ref> <ref>James, Edwin Oliver. ''The Tree of Life: An Archaeological Study''. Brill Publications. 1966. p. 234. {{Template:ISBN|9789004016125}}</ref> ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ နတ်ဘုရားများ]] {{stub}} jivio27jtkileba3xk3voy4gxfdph6k 0 138296 1049179 807801 2026-08-18T01:18:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1049179 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ကျူးကော့လျံ | native_name = 諸葛亮 | native_name_lang = zh-hant | image = | image_size = 200px | caption = တရုတ်ပြည်မှ စွယ်စုံကျမ်းတစ်စောင်တွင်ပါဝင်သောပုံ (၁၆၀၉) | alt = | office = ရှူဟန်ပြည်၏ အမတ်ချုပ် (丞相) | term_start = {{Start date|229}} | term_end = {{End date|234}} | term_start1 = {{Start date|221}} | term_end1 = {{End date|228}} | monarch1 = လျိုပေ့ / လျိုလျှန်း | office2 = ညာဝင်း စစ်သူကြီး (右將軍) | term_start2 = {{Start date|228}} | term_end2 = {{End date|229}} | monarch2 = လျိုလျှန်း | office3 = ယီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (益州牧) | term_start3 = {{Start date|223}} | term_end3 = {{End date|234}} | monarch3 = လျိုလျှန်း | office4 = ထိန်းသိမ်းရေးအရာရှိ (司隸校尉) | term_start4 = {{Start date|221}} | term_end4 = {{End date|234}} | monarch4 = လျိုပေ့ / လျိုလျှန်း | predecessor4 = ကျန်းဖေး | office5 = စာရေးတော်ကိစ္စဆိုင်ရာ အရာရှိ (錄尚書事) | term_start5 = {{Start date|221}} | term_end5 = {{End date|234}} | monarch5 = လျိုပေ့ / လျိုလျှန်း | office6 = စစ်ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေး အရာရှိ (軍師將軍)<br><small>(လျိုပေ့ လက်အောက်)</small> | term_start6 = {{Start date|214}} | term_end6 = {{End date|?}} | monarch6 = ဟန့်ဧကရာဇ် ရှန်း | office7 = (နန်းတော်)စစ်ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအရာရှိ<br>(軍師中郎將)<br><small>(လျိုပေ့ လက်အောက်)</small> | alongside7 = ဖန်းတုံ <small>(209-214)</small> | term_start7 = {{Start date|208}} | term_end7 = {{End date|?}} | monarch7 = ဟန့်ဧကရာဇ် ရှန်း | birth_date = ၁၈၁ | birth_place = ယန်ဒူး စီရင်စု, လန်းယာအုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း, ဟန်အင်ပါယာ (ယနေ့ခေတ်- ယိနန် စီရင်စု၊ ရှန်ဒုန်း) | death_date = ၂၃၄ (အသက် ၅၄)<ref>Zhuge Liang's biography in ''Records of the Three Kingdoms'' mentioned that he died at the age of 54 (by [[East Asian age reckoning]]) in the 8th month of the 12th year of the Jianxing era (223–237) in [[Liu Shan]]'s reign. ([建興]十二年 ... 其年八月，亮疾病，卒于軍，時年五十四。) By calculation, his birth year should be around 181.</ref> | death_place = ဝူကျန်းလွင်ပြင်, ရှူဟန်နှင့် ချောင်းဝေနယ်စပ် (ယနေ့ခေတ် -ချီရှန်း စီရင်စု, ရှန့်ရှီးခရိုင်) | resting_place = Mount Dingjun, ရှန့်ရှီးခရိုင် | relatives = {{unbulleted list|ကျူးကော့ကျင် (ညီအကို)|Zhuge Jun (ညီအကို)|''ညီအမနှစ်ဦး''|ကျူးကော့ဒန် (ဝမ်းကွဲ)|ကျူးကော့ရွှမ်(ဝမ်းကွဲ ဦးလေး)}} | father = ကျူးကော့ကွေး | spouse = ဟွမ်းအမျိုးသမီး | children = {{unbulleted list|ကျူးကော့ကျန်း|Zhuge Huai}} | occupation = နိုင်ငံရေးသမား, စစ်မဟာ ဗျူဟာရှင်, စာရေးဆရာ, အင်ဂျင်နီယာ, တီထွင်သူ | blank1 = Courtesy name | data1 = ခုံမင် (孔明) | blank2 = ကွယ်လွန်ပြီးမှ ရသောအမည် | data2 = ကျုံးဝူနယ်စားမင်းကြီး (忠武侯) | blank3 = သူကောင်းဘွဲ့အမည် | data3 = ဝူခရိုင် နယ်စားမင်းကြီး<br>(武鄉侯) | blank4 = အမည်ပြောင်များ | data4 = "ဝပ်နေသော နဂါး"<br>(臥龍 / 伏龍) }} {{Infobox Chinese |title='''Zhuge Liang''' |t={{linktext|諸葛亮}} |s={{linktext|诸葛亮}} |p=<small>[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] Standard Mandarin:</small><br>{{Audio|Zhuge Liang.ogg|Zhūgě Liàng|help=no}}<br><small>[[Taiwan|ROC]] Standard Mandarin:</small><br>Zhūgé Liàng|w=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> Chu¹-ko³ Liang⁴<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> Chu¹-ko² Liang⁴|mi=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> {{IPAc-cmn|zh|u|1|.|g|e|3|-|l|yang|4}}<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> {{IPAc-cmn|zh|u|1|.|g|e|2|-|l|yang|4}}|bpmf=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> ㄓㄨ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄜˇ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄌㄧㄤˋ<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> ㄓㄨ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄜˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄌㄧㄤˋ|gr=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> Jugee Lianq<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> Juger Lianq|myr=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> Jūgě Lyàng<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> Jūgé Lyàng|tp=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> Jhugě Liàng<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> Jhugé Liàng|mps=<small>[[People's Republic of China|PRC]]:</small> Jūgě Liàng<br><small>[[Taiwan|ROC]]:</small> Jūgé Liàng |wuu=Tsü-keʔ Liang |j=Zyu1got3 Loeng6 |y=Jyūgot Leuhng |ci={{IPAc-yue|z|yu|1|.|g|ot|3|-|l|oeng|6}} |poj=Chu-kat Liōng |tl=Tsu-kat Liōng |oc-bs=&#42;ta [k]ˁat [r]aŋ-s |showflag=p |altname=Kongming<br>{{small|(courtesy name)}} |c2={{linktext|孔明}} |p2=Kǒngmíng |bpmf2=ㄎㄨㄥˇ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄇㄧㄥˊ |myr2=Kǔngmíng |w2=Kʻung³-ming² |tp2=Kǒngmíng |mi2={{IPAc-cmn|k|ong|3|.|m|ing|2}} |gr2=Koongming |mps2=Kǔngmíng |j2=Hung2ming4 |ci2={{IPAc-yue|h|ung|2|.|m|ing|4}} |y2=Húngmìhng |poj2=Khóng-bêng |tl2=Khóng-bîng |oc-bs2=&#42;kʰloːŋʔ mraŋ }} {{Chinese name|'''ကျူးကော့'''}} '''ကျူးကော့လျံ''' ({{zh|c=諸葛亮}},<ref>{{cite book|author=de Crespigny, Rafe|title=A biographical dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23–220&nbsp;AD)|publisher=Brill|year=2007|isbn=978-90-04-15605-0|page=1172}}</ref> {{lang-en|Zhuge Liang}} ; 181–234) သည် တရုတ်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမား၊ စစ်ရေးဗျူဟာရှင်၊ စာရေးဆရာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ တီထွင်သူ တစ်ဦးဖြစ်၍ အမည်တစ်မျိုးဖြင့် "ခုံမင်" ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်]]အတွင်း ရှူပြည်ထောင်အတွက် အမတ်ချုပ်နှင့် ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်ချုပ်သူ ရာထူးများဖြင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အတွင်း အပြောင်မြောက်ဆုံး ဗျူဟာရှင်ဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုကြကာ ''[[စစ်သေနကဗျူဟာ]]ကျမ်း''ကို ရေးသားခဲ့သော [[ဆွန်ဇူး|စွန်း(ဒ်)ဇူး]] နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ပြုကြသည်။ <ref name="Matti Nojonen 2009">{{cite book|last=Nojonen|first=Matti|title=Jymäyttämisen taito. Strategiaoppeja muinaisesta Kiinasta [The Art of Deception. Strategy lessons from Ancient China|publisher=Gaudeamus|location=Helsinki, Finland|year=2009|isbn=978-952-495-089-3}}</ref> ဉာဏ်ပညာထက်မြက်၍ စာပေနှံ့စပ်သော ပညာရှင်တစ်ယောက်ဟူသော ၎င်း၏ နာမည်ကျော်ကြားမှုသည် ၎င်းနေထိုင်ရှင်သန်သည့် မျက်ကွယ်ရာအရပ်၌ ဝို့လုံ (သို့) ဖုလုံ အမည်ပြောင်ရရှိခဲ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဝပ်နေသော နဂါး" (သို့) အိပ်နေသော နဂါး" ဖြစ်သည်။ ကျူးကော့လျံကို အများအားဖြင့် [[တာအိုဘာသာ|တာအို]] ဝတ်ရုံဆင်မြန်းပြီး ကြိုးကြာငှက်မွေး ယပ်တောင် ကိုင်ဆောင်နေသည့် ပုံဖြင့် သရုပ်ဖော်ကြသည်။<ref name="c-har">{{cite web|url=http://www.clearharmony.net/articles/200507/27920.html|title= Ancient Cultivation Stories: Zhuge Liang's Cultivation Practise |date=28 July 2005|work=ClearHarmony.net|accessdate=2007-11-11}}</ref> ကျူးကော့လျံသည် [[ကွန်ဖြူးရှပ်]]ဝါဒကို တိမ်းညွတ်၍<ref>Baogang Guo 2008 p. 38. China in Search of a Harmonious Society. https://books.google.com/books?id=UkoStC-S-AMC&pg=PA38</ref> စွဲမြဲလိုက်နာ ကျင့်သုံးသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref name="Dillon 1998">{{cite book|last=Dillon|first=Michael|year=1998|page=389|title=China: A Cultural and Historical Dictionary}}</ref> ဒေသတွင်း အင်းအားကြီးသည့်အနေအထားရရန် ရှူပြည်၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် (စက်မှု) လုပ်ငန်းများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်ပြုလုပ်၍<ref>{{cite book|first=Yinke|last=Deng|year=2007|page=[https://archive.org/details/historyofchina0000deng/page/65 65]|title=History of China|url=https://archive.org/details/historyofchina0000deng|url-access=registration}}</ref> ၎င်းကိုယ်တိုင်ကမူ ပညာရှိ အမတ် 'ကွမ်းကျုံး' နှင့် နှိုင်းယှဉ်ရသည်ကို နှစ်သက်သည်။<ref name="Dillon 1998" /> 'ဟန်ဖေး' နှင့် 'ရှန်းဘူဟိုင့်' တို့၏ (စာပေ)လက်ရာများကို အလွန်တရာအရေးပါသည်ဟု ယုံကြည်ကာ<ref>{{cite book|first=Baogang|last=Guo|year=2008|page=38|title=China in Search of a Harmonious Society}}</ref> မိမိကိုယ်မိမိ စည်းစိမ်၊ ဂုဏ်ရှိန်တို့အပေါ်တွင် နစ်မြုတ်မခံဘဲ တင်းကျပ်သော သို့သော် တရားမျှတ၍ ရှင်းလင်းသော ဥပဒေစည်းမျဉ်များကို ကျင့်သုံးလိုက်နာသည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်ခဲ့မှုကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် ဒေသခံပြည်သူတို့က နန်းဆောက် (နန်းကွန်းကဲ့သို့) ကာ ထိန်းသိမ်းလာကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းများမြောင် ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|first=Sunny|last=Auyang|year=2015|page=290|title=The Dragon and the Eagle}}</ref> ကျူးကော့ (Zhuge) တွင် အက္ခရာနှစ်လုံးဖြင့်ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်မိသားစု အမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အမည် (နောက်ဆုံး အမည်သည်ပင်) သစ္စာရှိခြင်း၊ ဉာဏ်ပညာထူးချွန်ခြင်း၊ တရုတ်(လူမှု)ယဉ်ကျေးမှုရပ်ဝန်းတွင် မဟာဗျူဟာပြောင်မြောက်ခြင်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref>[http://www.chinadaily.com.cn/a/201610/07/WS5a2b7280a310eefe3e9a038a.html Man of influence]</ref> ==အစောပိုင်း ဘဝ== ကျူးကော့လျန်ကို ၁၈၁ တွင် လန်းရှယ်အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ၊ ယန်ဒူး စီရင်စု (လက်ရှိ- ယီးရွှေ၊ ရှန်ဒုန်းခရိုင်) တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။{{sfnp|Knechtges|2014|p=2329}} ဖခင် ကျူးကော့ကွေးသည် ၎င်းငယ်စဉ်ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သောကြောင့် ဦးလေးတော်စပ်သူ ကျူးကော့ရွှမ်က ကျွေးမွေးသုတ်သင်ခဲ့လေ၏။ ၁၉၅တွင် ယွီကျန်းနယ်မြေမှ ဖယ်ရှားခံရသောအခါ ဦးလေးဖြစ်သူက သူငယ်ချင်းတစ်ဦးနှင့်အတူနေရာ ကျူးကော့လျန်လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ ထိုသူငယ်ချင်းမိတ်ဆွေမှာ ကျင့်ခရိုင်{{efn|Province ကို လက်ရှိဆောင်းပါတွင် ခရိုင် ဟူ၍ သုံးနှုန်းထားသည်။ ဤနေရာ၌ ခရိုင် ဆိုသည်မှာ 'အလွန်တရာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် နယ်မြေဒေသကြီးတစ်ခုကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ တရုတ် စာကားလုံးအရ 'ကျင့်ကျိုး' ကို ကျင့်ခရိုင်၊ ယန်ကျိုး ကို ယန်ခရိုင် ဟု သုံးနှုန်းထားသည်။}}၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး လျိုပြောင် ပင်ဖြစ်သည်။{{sfnp|de Crespigny|2007|p=1172}} အရပ်အမောင်းကောင်းသည်။ မွေးရပ်ဇာတိ ရှန်းဒုန်းတွင် ရေပန်းစားသော ရိုးရာတေး 'လျန်ဖူ ယင်' ({{lang|zh|梁父吟}}) ကို ရွတ်ဆိုရသည်ကို နှစ်သက်တတ်သည်။ ကိုယ်တိုင်ကမူ ပညာရှိအမတ် 'ကွမ်းကျုံး' နှင့် စစ်ခေါင်းဆောင် 'ယွဲ့ယီ' နှင့် နှိုင်းယှဉ်တတ်သည့် အလေ့အကျင့်လည်း ရှိသည်။ ၎င်းကို( ထိုပြောဆိုချက်များကို) အများက အတည်တကျ လေးလေးနက်နက် သဘောမထားကြသော်လည်း ကျူးကော့လျံက ဒေသခံ စာတတ်ပေတတ် နာမည်ထင်ရှားသူများနှင့် အနီးကပ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့ရာ ထိုသူအချို့မှာ 'ရွှီရှူး' (Xu Shu)၊ ကွေးကျိုးပင်၊ မန်ကျန်၊ ရှီတောင်း တို့ဖြစ်သည်။ 'စစ်မာဟွေး' ၊ Pang Degong ၊ ဟွမ်းချန်ယန် ကဲ့သို့သော အခြားနာမည်ကြီး ပညာရှင်များနှင့်လည်း ရင်းနှီးသောပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဟွမ်းချန်းယန်က ကျူးကော့လျန်ကို တစ်ခါက ပြောဖူး၏ "''မင်း ကြင်ဖော် ရှာနေတယ်လို့ ငါကြားတယ်။ ငါ့မှာ အသားက ဝါဝါမဲ ရုပ်က ခပ်ဆိုးဆိုး သမီးတစ်ယောက်ရှိသကွာ။ ဒါပေမယ့် သူ့အရည်အချင်းတွေကတော့ မင်းမီတယ်ကွ။''"<ref>({{lang|zh-hant|聞君擇婦；身有醜女，黃頭黑色，而才堪相配。}}) ''Sanguozhi'' vol. 35.</ref> ကျူးကော့လျန်က ဟွမ်းချန်ယန်၏ သမီးကို လက်ထပ်ရန်သဘောတူခဲ့၏။ စစ်မာဟွေးက ကျူးကော့လျန်ကို 'အိပ်နေသော နဂါး'နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။{{sfnp|de Crespigny|2007|p=1172}} ==လျိုပေ့ လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းခြင်း== [[File:Kongming Leaving the Mountains (cropped).jpg|thumb|ကျူးကော့လျန်(ဘယ်) ၎င်း၏ ကျေးလက်နေအိမ်မှထွက်ခွာ၍ လျိုပေ့ (ညာ)ထံတွင် အမှုထမ်းခြင်း ကိုရေးဆွဲထားသည့်ပန်းချီ]] [[File:Zhuge Liang by Zhang Feng.jpg|thumb|ကျူးကော့လျန် သလွန်ထက်၌ လဲလျောင်းနေပုံ (၁၆၅၄) : ကျန်းဖုန်၏ ပန်းချီ]] လျိုပေ့သည် 'ရှင်းယဲ့' တွင် နေထိုင်၍ ကျင့်နယ်စားမင်း လျိုပြောင်၏ အရိပ်တွင်ခိုလှုံစဉ် ''စစ်မာဟွေး' ဆီသို့ ရောက်သွားကာ စစ်မာဟွေးက ၎င်းကို ပြောလေသည်။ ''" ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ ပညာရှင်တွေ၊ သာမန်စာတတ်ပေတတ်တွေဟာ ခေတ်ကာလ ကိစ္စတွေ ဘယ်လောက်တောင်သိကြသလဲ။ ဒီလို ခေတ်ကာလ အရေးအရာတွေကို သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်နေတဲ့သူတွေဟာ တကယ့် ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ ပညာရှင်တွေပေါ့ဗျာ။ ဒီဒေသမှာတော့ 'ဝပ်နေတဲ့နဂါး' နဲ့ 'ဇာမဏီငှက်ငယ်' တို့ပဲရှိတယ်။"''<ref>(儒生俗士，豈識時務？識時務者為俊傑。此間自有卧龍、鳳雛。) ''Sanguozhi'' vol. 35.</ref> ရွှီရှူးက ကျူးကော့လျံကို နောက်ပိုင်းတွင် လျိုပေ့ဆီသို့ သွားရောက်ရန် အကြံပြု၍ လျိုပေ့ကလည်း ရွှီရှူးကို ကျူးကော့လျံအား ဖိတ်ခေါ်စေချင်ခဲ့သည်။ ရွှီရှူးက ပြန်လည်ပြောဆိုသည်မှာ ''"ခင်ဗျား ဒီလူဆီကို ကိုယ်တိုင်သွားမှ ဖြစ်မယ်။ သူ့ကို လာတွေ့ဖို့ ဖိတ်လို့မရနိုင်ဘူးဗျ။"''<ref>(此人可就見，不可屈致也。將軍宜枉駕顧之。) ''Sanguozhi'' vol. 35.</ref> လျိုပေ့သည် ကျူးကော့လျံဆီသို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ သုံးခေါက်သွားရောက်ပြီးနောက် ၂၀၇ တွင် ကျူးကော့လျံကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအချက်မှာ 'ပေစုန့်ကျီ'၏ နှောင်းပိုင်း မှတ်ချက်ပြုရေးသားသော စာသားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်။ ပေစုန့်ကျီက ကျူးကော့လျံသည်သာ လျိုပေ့ဆီသို့ အရင်သွားသည်ဟု ဆို၏။<ref name="jade">{{cite web|url=http://www.jadedragon.com/archives/history/liang1.html|title=Zhuge Liang – Kong Ming, The Original Hidden Dragon|work=JadeDragon.com|accessdate=2007-11-11|archive-date=29 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071129234007/http://www.jadedragon.com/archives/history/liang1.html}}</ref>{{efn|Some other historical sources contradict this story, claiming that it was Zhuge Liang who visited Liu Bei first and offered his services. This account comes from the ''Weilue'', quoted by [[Pei Songzhi]] in [[Annotations to Records of the Three Kingdoms|his annotations]] to [[Chen Shou]]'s ''[[Records of the Three Kingdoms|Sanguozhi]]'', vol. 35, p. 913. See also {{cite journal|last=Henry|first=Eric|title=Chu-ko Liang in the Eyes of his Contemporaries|url=https://archive.org/details/sim_harvard-journal-of-asiatic-studies_1992-12_52_2/page/593|journal=Harvard Journal of Asiatic Studies|volume=52|issue=2|date=December 1992|pages=593–96}}}} ကျူးကော့လျံသည် 'လုံးကျုံး'ဗျူဟာ (Longzhong Plan]) ကို လျိုပေ့သို့ ချပြကာ ၎င်းနေသော အိမ်ကို စွန့်ခွာ၍ လျိုပေ့နောက်သို့ လိုက်ပါခဲ့သည်။ ထို့နောက် လျိုပေ့သည် ကျူးကော့လျံနှင့် အလွန်ရင်းနှီးခဲ့ပြီး များမကြာခဏဆိုသလို ကျူးကော့လျံနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ကွမ်းယွီ၊ ကျန်းဖေးတို့က ထိုသို့သော ဆက်ဆံရေးကို မနှစ်မြို့၊ မကျေမနပ်ပြောဆိုကြရာ လျိုပေ့က ဤသို့ရှင်းပြသည်။ ''"ခုံမင်ကို ငါ ရတဲ့အတွက် ငါဟာ ရေကိုတွေ့ရတဲ့ ငါးလိုပဲ။ နောင်ဆို မကျေမနပ် အပြောအဆိုတွေ မလုပ်ကြလေနဲ့ကွာ။"''<ref>({{lang|zh-hant|孤之有孔明，猶魚之有水也。願諸君勿復言。}}) ''Sanguozhi'' vol. 35.</ref> ကွမ်းယွီနှင့် ကျန်းဖေးတို့သည် ယင်းနောက် ထိုသို့ ပြောဆိုခြင်းများ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ ===သံတမန်အဖြစ်=== ၂၀၈တွင် လျိုပြောင်းသေဆုံး၍ ၎င်း၏ သားငယ်ဖြစ်သူ လျိုချုံက ဆက်ခံပြီး ကျင့်ခရိုင်ကို [[ချောင်ချောင်း]] ဆီသို့ အညံ့ခံလေ၏။ လျိုပေ့သည် လျိုချုံ၏ ဤသို့ အညံ့ခံခြင်းကို ကြားသိသောအခါ ၎င်း၏ တပ်နှင့် ပြည်သူပြည်သားများကို ခေါ်ဆောင်၍ တောင်ပိုင်းရှိ 'ရှခို'မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ခေါ်ဆောင်စဉ် ချောင်းပန်တိုက်ပွဲ၌ ချောင်းချောင်၏ တပ်နှင့် အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ရှခိုမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ လျိုပေ့က ကျူးကော့လျံကို 'လူစူး'ရှိရာ ကျန်းတုံး (ကျန်းနန်)နယ်မြေသို့ လွှတ်၍ 'စွန်းချွမ်'နှင့် ၎င်းတို့အဖွဲ့ မဟာမိတ်ပြုခြင်း ဆွေးနွေးစေသည်။ Chaisang တွင်ရှိနေသော စွန်းချွမ်ကို ကျူးကော့လျံက တွေ့ဆုံ၍ ဖြေရှင်းချက် နှစ်ခုကို အဆိုပြု တင်ပြခဲ့သည်။ ''"ဗဟိုအစိုးရကို တွန်းလှန်နိုင်ဖို့ ဝူယွဲ့နယ်မြေရှိ အင်အားကို အသုံးချနိုင်ရင် ဆက်ဆံရေး (ချောင်းချောင်နှင့် ဆက်ဆံရေး) ကို ဖျက်ပါ။ မတွန်းလှန်နိုင်ရင်တော့ တပ်တွေဖျက်၊ စစ်ဝတ်စုံချွတ်၊ မြောက်အရပ်ကို အညံ့ခံလိုက်ပါလားဗျာ။"''<ref>(若能以吳、越之眾與中國抗衡，不如早與之絕﹔若不能當，何不案兵束甲，北面而事之！) Chen Shou. ''Records of Three Kingdoms'', Volume 35, Biography of Zhuge Liang.</ref> စွန်းချွမ်၏ အားကိုးရသူ (ဘုရင်ခံကဲ့သို့) 'ကျိုးယွီ'သည် အခြေနေကို သုံးသပ်ကာ ချောင်းချောင် စစ်တပ်၏ အားနည်းချက်များကို ထောက်ပြပြီးနောက် စွန်းချွမ်သည် ချောင်းချောင်းကို တွန်းလှန်ရန် လျိုပေ့နှင့် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ကျူးကော့လျံသည် စွန်းချွမ်၏ သံတမန် လူစူးနှင့်အတူ လျိုပေ့၏ စခန်းသို့ ပြန်ခဲ့ကြ၍ လာမည့် စစ်ပွဲအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ===ထောက်ပို့အရာရှိအဖြစ်=== ၂၀၈ နှောင်းတွင် လျိုပေ့-စွန်းချွမ် မဟာမိတ်တပ်သည် ချောင်းချောင်တပ်မကြီးအပေါ် 'ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ'၌ ပြတ်ပြတ်သားသား အနိုင်ရရှိခဲ့၏။ ချောင်းချောင်သည် ယဲ့မြို့သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့စဉ် လျိုပေ့က ဆက်လက်၍ ကျန်းနန်ရှိ နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ထိုနယ်မြေများသည် ကျင့်ခရိုင်၏ တောင်ပိုင်နယ်မြေအများစုဖြစ်၏။ ကျူးကော့လျံကို (အိမ်တော် သို့ နန်းတော်) စစ်ရေးအကြံပေး အရာရှိအဖြစ်ခန့်အပ်ကာ လင့်လင် (လက်ရှိခေတ် - ဟူးနန်၊ ယောင်ကျိုး) ၊ ကွေးယန် နှင့် ချန်းရှ နယ်မြေများကို အုပ်ချုပ်စေပြီး တပ်အတွက် ထောက်ပံ့ရန် အခွန်ကောက်ခံစေသည်။ ၂၁၁ ၌ ယီခရိုင် (မျက်မှောက်ကာလ - စီချွမ်းနှင့် ချုန်းကျင့် နယ်မြေများ) နယ်စားမင်းကြီး လျိုကျန်း က 'ဟန်ကျုံး'နယ်မြေ နယ်စားမင်း 'ကျန်းလူ'ကို တိုက်ရာတွင် လျိုပေ့ထံမှ အကူအညီတောင်းခံလေရာ လျိုပေ့သည် ကျူးကော့လျံ၊ ကွမ်းယွီ၊ ကျန်းဖေး နှင့် အခြားသူများကို ကျင့်ခရိုင်ကို အုပ်ချုပ်စေ၍ ၎င်းကိုယ်တိုင်ကမူ ယီခရိုင်သို့ စစ်တပ်ဖြင့် ချီတက်လေသည်။ လျိုပေ့သည် လျိုကျန်း၏ အဆိုပြုချက်ကို သဘောတူခဲ့သည်။ သို့သော် လျိုကျန်း၏ နယ်မြေများကို တိတ်တဆိတ် သိမ်းယူနေ၏။ နောက်တစ်နှစ်တွင် လျိုကျန်းက လျိုပေ့၏ အကြံကို ရိပ်စားသိမြင်သောကြောင့် ထိုနှစ်ဦးမှာ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ရန်အသွင်ဆောင်၍ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ကျူးကော့လျံ၊ ကျန်းဖေးနှင့် ကျောက်ယွင်တို့သည် တသီးတခြား တပ်များဖြင့် ချီတက်လာပြီး ယီခရိုင်၏ မြို့တော် ချန်ဒူး ကို တိုက်ခိုက်နေသော လျိုပေ့ကို စစ်ကူပြုကြသည်။ ထိုစဉ်တွင် ကွမ်းယွီမှာ ကျင့်ခရိုင်ကို အုပ်ချုပ်စောင့်ကြပ်ရန် နေခဲ့သည်။ ၂၁၄ တွင် လျိုကျန်း အညံ့ခံသဖြင့် ယီခရိုင်ကို လျိုပေ့ရရှိခဲ့သည်။ လျိုပေ့က ကျူးကော့လျံကို စစ်ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေး အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ၎င်း၏ ရုံးတော် ဆိုင်ရာ ကိစ္စအဝဝကို စီမံကြီးကြပ်စေသည်။ လျိုပေ့ စစ်ရေးဆိုင်ရာ စစ်ချီတိုင်း ကျူးကော့လျံသည် ချန်ဒူးမြို့တော်ကို ကာကွယ်ရန်နှင့် တပ်အင်အား၊ ရိက္ခာ ထောက်ပံ့ရန် နေခဲ့လေ့ရှိသည်။ ၂၁၁ ၌ ချောင်းပီ သည် ဟန်ဧကရာဇ် ရှန်းကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် လျိုပေ့၏ နောက်လိုက်များက လျိုပေ့အား 'ဧကရာဇ်' ခံယူရန် အကြံပြုပြောဆိုကြသည်။ ပထမပိုင်းတွင် ငြင်းသော်လည်း ထိုသို့ပြုရန် ကျူးကော့လျံ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် 'ရှူဟန်' မင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ လျိုပေ့သည် ကျူးကော့လျံကို အမတ်ချုပ်ရာထူးပေး၍ နန်းတော် (အစိုးရ)အဖွဲ့ကို အုပ်ချုပ်စေခဲ့၏။ ယင်း၌ တော်ဝင် ရုံးတော်အကြီးအကဲလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းပြုခဲ့သည်။ ကျန်းဖေး ဆုံးပါးပြီးနောက်တွင် ကျူးကော့လျံကို နန်းတွင်းထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူများ အကြီးအကဲ (Colonel-Director of Retainers ; 司隸校尉) အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ==လျိုရှန်း လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းခြင်း== [[File:Zhuge Liang.jpg|thumb|ကျူးကောလျံကို (၂၀)ရာစု၌ သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲထားသည့် ပုံတစ်ပုံ]] ၂၂၃ နွေဦးကာလတွင် လျိုပေ့သည် ရှောင်ထင်းတိုက်ပွဲ (Xiaoting) ၌ အရေးနိမ့်ကာ အသည်းအသန်ဖြစ်သောကြောင့် ယုံအန်း (မျက်မှောက်ခေတ် - ချုံးချင့်ခရိုင်၊ ဖုန်းကျယ် (Fengjie) စီရင်စု) မှ တပ်ဆုတ်လာခဲ့သည်။ ချန်ဒူးမြို့တော်မှ ကျူးကော့လျံကို လှမ်း၍ဆင့်ခေါ်ကာ ပြောသည်။ ''"မောင်မင်းဟာ 'ချောင်းပီ'ထက် ဆယ်ဆပို အရည်အချင်းရှိတယ်။ နိုင်ငံကို ဘေးကင်းစေပြီး တို့ရည်မှန်းချက်ကို ပြီးမြောက်အောင်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်။ ငါ့သားကို ကူညီနိုင်ရင် ကူညီပါ။ သူအရည်အချင်းမပြည့်ဖြစ်ရင်တော့ (ဖြုတ်ချ)နန်းသိမ်းလိုက်ပါ။"''<ref>(君才十倍曹丕，必能安國，終定大事。若嗣子可輔，輔之；如其不才，君可自取。) ''Sanguozhi'' vol. 35.</ref>ကျူးကော့လျံက မျက်ရည်အပြည့်ဖြင့် ပြန်လည်လျှောက်သည်။ ''"ကျွန်တော်မျိုး အစွမ်းကုန်လုပ်ဆောင်ပါမယ်။ သေတဲ့အထိ မဆုတ်မနစ်နဲ့ သစ္စာရှိရှိ ထမ်းဆောင်ပါ့မယ်။"''<ref>(臣敢竭股肱之力，效忠貞之節，繼之以死！) ''Sanguozhi'' vol. 35.</ref>ယင်းနောက် လျိုပေ့က သားဖြစ်သူ လျိုရှန်းကို တိုင်းရေးပြည်ရာကိစ္စများကို ကျူးကောလျံနှင့်အတူ အုပ်ချုပ်ဆောင်ရွက်ရန် ပြောဆိုပြီး ကျူးကော့လျံကိုလည်း ဖခင်အဖြစ် သဘောထားရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။ ===ရင်ခွင်ပိုက် အုပ်စိုးသူအဖြစ်=== လျိုပေ့ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် လျိုရှန်းသည် 'ရှူဟန်' ထီးနန်းကို ဆက်ခံကာ ကျူးကော့လျန်ကို 'ဝူနယ်မြေ နယ်စားမင်း' ခန့်အပ်၍ ရုံးတော်တစ်ခုကို ကျူးကောလျံအတွက် ဖန်တီးပေးသည်။ များမကြာမီ ကျူးကောလျံကို ယီခရိုင် နယ်စားမင်းအဖြစ်ခန့်အပ်ကာ တိုင်ပြည်ကိစ္စအဝဝကို စီမံအုပ်ချုပ်စေသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် နန်ကျုံးမှ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများက ရှူကို ပုန်ကန်သည်။ သို့သော် လျိုပေ့သေဆုံးသည်မှာ မကြာညောင်းသေးသောကြောင့် ကျူးကောလျံက တပ်လွှတ်၍ ပုန်ကန်မှုကို နှိမ်နင်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။ ယခင်က လျိုပေ့သည် 'လူရွှင်း' (Lu Xun) ကိုရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် 'ဝူပြည်ထောင်'နှင့် မဟာမိတ်သည် လိုအပ်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကျူးကောလျံက ဒန်းချီနှင့် ချန်ကျန်းကို လွှတ်ကာ အရှေ့ဝူ (ဝူပြည်ထောင်) နှင့် မဟာမိတ် ပြန်လည်ဖွဲ့စေသည်။ ကျူးကော့လျန်သည် ဝူသို့ သံတမန်များ အဆက်မပြတ်လွှတ်၍ ဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်အောင် ပြုခဲ့သည်။ ====တောင်ပိုင်း စစ်ဆင်ရေး==== [[File:Zhuge Liang's Southern Campaign.png|left|thumb|ကျူးကောလျံ၏ တောင်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေး]] ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်စိုးသူအဖြစ် ကျူးကောလျံသည် 'ဟန်အင်ပါယာ'ကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန် ရှူ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ရှူပြည်ထောင်ဖက်မှ ကြည့်လျှင် ချောင်းဝေပြည်ထောင်က ဟန်အင်ပါယာကို လုယူသူဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဝေကို တိုက်ခိုက်ရန် ရှူပြည်ထောင်ကို အလုံးစုံ တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်ရန်လိုအပ်သည်ဟု ထင်မြင်သည်။<ref name="ji">{{cite book|author=Zhuge, Liang|author2=Zhang, Zhu|author3=Duan, Xizhong|author4=Wen, Xuchu|trans-title=Collected works of Zhuge Liang |script-title=zh:諸葛亮集 |language=Chinese|oclc=21994628|location=Beijing|publisher=Zhonghua Publishing|year=1960}}</ref> ဒေသတွင်း မျိုးနွယ်အုပ်စုများသည် နန်ကျုံးအခြေစိုက် နန်းမန် မျိုးနွယ်နှင့် ပူးပေါင်းကာ ပုန်ကန်မည်ကို ကျူးကော့လျံက စိုးရိမ်သည်။ ၎င်းက မြောက်အရပ်ရှိ ဝေသို့ စစ်ထိုးနေစဉ် ကျေးလက်နေသူများက ပုန်ကန်နိုင်၍ မြို့တော်ချန်ဒူး၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို ဖိအားပေးလာနိုင်သည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် တောင်ပိုင်းမျိုးနွယ်စုများကို ဦးစွာ စစ်ငြိမ်းချွေးသိပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သည်။ ၂၂၅ နွေဦးတွင် ယောင်၊ ကောင်း၊ ကျူး၊ မန်း စသော ဒေသတွင်း မျိုးနွယ်စုများက တောင်ပိုင်းရှိ မြို့များကို သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ်ထားပြီး ဖြစ်လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကျူးကောလျံက နန်ကျုံး သို့ စစ်ချီခဲ့သည်။ မာဆူးက ၎င်းတို့သည် နန်းမန်တို့၏ အဓိကနေရာများကို အောင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသင့်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့ကို နှိမ်နင်းရန် ကိုယ်ပိုင် စစ်အင်အားသုံးမည့်အစား ၎င်းတို့၏ ထောက်ခံမှုရရန် စည်းရုံးသင့်ကြောင်း တင်ပြရာ ကျူးကောလျံက မာဆူး၏ အကြံကို လက်ခံ၍ သူပုန်ခေါင်းဆောင် မုန့်ဟော့ (Meng Huo) ကို ခုနှစ်ကြိမ် တိုင်တိုင် အနိုင်ယူခဲ့၏။ ထိုအကြောင်းကို 'ဟွားယန်'ရာဇဝင်ကျမ်း ကဲ့သို့သော သမိုင်းများတွင် ရေးသားထားသည်။ မုန့်ဟော့ ကိုအနိုင်ယူသည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် မုန့်ဟော့ကို ပြန်လွှတ်ပေးသည်။ အကြောင်းမှာ မုန့်ဟော့၏ အစစ်အမှန် သစ္စာခံမှုကို လိုချင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="seven">{{cite book|author=Huang, Walter Ta|title=Seven times freed|publisher=Vantage Press|location=New York|year=1967|oclc=2237071}}</ref> မုန့်ဟော့ကို ခုနှစ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးသည့် ဇာတ်လမ်းကို ခေတ်သစ်ပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ မုန့်ဟော့သည် သူ၌ နိုင်ရန် အခွင့်အရေးမရှိသည်ကို သိမြင်နားလည်ပြီးနောက် ရှူသို့ အညံ့ခံလေရာ ကျူးကောလျံက ၎င်းကို တောင်ပိုင်း ရှူနယ်စပ်တကြော လုံခြုံစေရန်နှင့် ထိုဒေသရှိ ပြည်သူများကို အုပ်ချုပ်ရန် ဒေသအုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပေးခဲ့သည်။ ဤအချက်မှာ ကျူးကောလျံက မြောက်ပိုင်း ထိုးစစ်ကို နောင်တွင် အတွင်းပိုင်း ပဋိပက္ခမရှိဘဲ လုပ်ဆောင်နိုင်စေမည်ဖြစ်သည်။<ref name="ji"/> နန်ကျုံးမှရရှိသော ပေါများကြွယ်ဝသည့် ရင်းမြစ်များကို ရှူစစ်တပ်အတွက် အားဖြည့်၍ ရှူပြည်ထောင်သည် ပို၍ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်။ ====မြောက်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေးနှင့် သေဆုံးခြင်း==== [[File:Sima Yi flees from Zhuge Liang.jpg|thumb|စစ်မာရီသည် ကျူးကောလျံဆီမှ ထွက်ပြေးနေသည့်ပုံကို သရုပ်ဖော်ခြင်း၊ ချင်းမင်းဆက်ခေတ်ပုံ]] နန်းမန်အနွယ်စုကို ကျေနပ်ချွေးသိပ်စေပြီးနောက် ကျူးကောလျံက ရှူစစ်တပ်ကို ဝေပြည်ထောင်သို့ အကြီးအကျယ် တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုစေသည်။ ၂၂၇ ၌ ဟန်ကျုံး၌ ရှိနေစဉ် 'ချူးရှီးဗြောင်' ဟု အမည်ရသော ရွှေနားတော်သွင်း ဆက်သစာတစ်ဆောင်ကို လျိုရှန်းအတွက် ရေးရာ ထို၌ ယခုစစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲရသည့်အကြောင်းနှင့် မင်းကောင်းတစ်ပါး၏ အုပ်ချုပ်မှုကောင်းတစ်ရပ်ဖြစ်စေရန် အကြံပြုချက်များပါဝင်သည်။ ၂၂၈ မှသည် သေဆုံးချိန် ၂၃၄ အထိ ကျူးကောလျံသည် မြောက်အရပ်သို့ စုစုပေါင်း ငါးကြိမ်တိုင် စစ်ချီခဲ့သည်။ ငါးကြိမ်တွင် တစ်ကြိမ်မှာ စစ်ချီမှု မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ပထမအကြိမ် စစ်ဆင်မှုတွင် ဝေပြည်ထောင်၏ စစ်ရေးအရာရှိ ငယ်ရွယ်သူ ကျင့်ဝေကို အညံ့ခံစေနိုင်ခဲ့ပြီး သူ့ဘက်ပါအောင် ဆွယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Luo 2003"/> ကျင့်ဝေသည် ရှူ၏ ထင်ရှားသော စစ်သူကြီးဖြစ်လာ၍ ကျူးကောလျံ၏ ချန်ထားရစ်ခဲ့သော ဝေပြည်ထောင်ကို ရန်ဆောင်သည့် မူဝါဒကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အခြား ရရှိခဲ့သည့် ရေရှည်အကျိုးအမြတ်မှာ ဝူဒူးနှင့် ယင်းပင် နယ်မြေများရရှိပြီး ဝေပြည်သူပြည်သားများကို အခါအားလျော်စွာ ရှူပိုင်နက်နယ်မြေများအတွင်း ရရှိ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Luo 2003">{{cite book|first=Zhizhong|last=Luo |script-title=zh:諸葛亮 | publisher=Hao du chu ban you xian gong si|year=2003|location=Taichung, Taiwan|isbn=978-957-455-576-5|oclc=55511668|language=Chinese}}</ref> ၂၃၁ နွေဦးအရောက်တွင် ကျူးကောလျံသည် ၎င်း၏ အဓိကပြိုင်ဖက် 'စစ်မာရီ' ကို တွေ့ဆုံကြုံကြိုက်ခဲ့ကာ ထိုစဉ်တွင် စစ်မာရီမှာ ဝေပြည်၏ အသစ်ခန့်အပ်လိုက်သော စစ်သေနာပတိ ဖြစ်သည်။ တွေ့ဆုံရာနေရာမှာ လူအသေအကြေအများဆုံး ရှုထောင်မှဆိုလျှင် 'ချီတောင်တန်းတိုက်ပွဲ' ဖြစ်၍ စစ်ဆင်မှု ငါးကြိမ်စလုံးတွင် ထိုနေရာတိုက်ပွဲမှာ ပြင်းထန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည်။ ၂၃၄ နှောင်းပိုင်းတွင် ကျူးကောလျံနှင့် စစ်မာရီတို့သည် 'ဝူကျန်းလွင်ပြင်' တိုက်ပွဲ၌ သူမရှုံးငါမနိုင် အခြေအနေဖြင့် လိပ်ခဲတည်းလည်းဖြစ်နေခဲ့သည်။ စစ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စဝိစ္စများကို ကြီးသည် ငယ်သည် မရွေး အားသွန်၍ လုပ်ဆောင်နေခဲ့သောကြောင့် ကျူးကောလျံသည် မမာမကျန်းဖြစ်၍ အသက် (၅၃) တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းမသေဆုံးမီ ကျူးကောလျံက ကျင့်ဝမ် နှင့် ဖေးယီကို ၎င်းနေရာတွင် ဆက်ခံရန် လျာထားခဲ့သည်။ သေသူ၏ ဆန္ဒအရ ကျူးကောလျံကို တင့်ကျွင်းတောင်တွင် မြှုပ်နှံခဲ့၍ သေဆုံးပြီးမှ ချီးမြင့်သောဘွဲ့ 'ကျုံးဝူနယ်စားဘွဲ့'{{efn|ဤဆောင်းပါး၌ Marquis ကို နယ်စားဟု ဘာသာပြန်ထားပြီး ရံခါတွင် နယ်စားဆိုသည်မှာ တင်းစားမြှောက်စားထားသော အလွန်တရာ အဆင့်မြင့်သော ရာထူးတစ်ခုကို ညွှန်းဆိုသည်။}} (သစ္စာတရားနှင့် တိုက်ခိုက်ရေးဆိုင်ရာ) ကို လျိုရှန်းက ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ==ကျွင်းကျန်ရစ်သော အမွေအနှစ်== ===တီထွင်မှုများ=== ဆက်တိုက်ပစ်နိုင်သော ဒူးလေးသည် ကျူးကောလျံ၏ တီထွင်မှုဟု ရည်ညွှန်းကြသော်လည်း ၎င်းနှင့်သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိဟု ဆိုကြသည်။ ဤလွဲမှားနေသောအချက်သည် များစွာသော မြားအစင်းရေသုံးနိုင်သော ဒူးလေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကျူးကောလျံ၏ ပြုပြင်မှု မှတ်တမ်းအပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။{{sfnp|Needham|1994|p=8}} ကျူးကောလျံသည် 'ပိုက်တိချန်' (ခံတပ်) အနီး သဘာဝလွန်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ဖန်တီးရန် ကျောက်ပုံများကို စီတန်းချထားသော 'ကျောက်ကင်းစခန်း ဝင်္ကပါ'တစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။<ref name="art">{{cite book |author=Zhuge Liang |author2=Liu Ji |author3=[[Thomas Cleary]] |title=Mastering the art of war |publisher=[[Shambhala Publications]] |location=[[Boston]] |year=1989 |isbn=978-0-87773-513-7 |oclc=19814956 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/masteringartofwa0000zhug }}</ref> အစောပိုင်းကာလများက စစ်ရေးအချက်ပြမှုအတွက် သုံးသော မိုးပျံဘောလုံးများကို 'ခုံမင်ဘောလုံး' ဟူ၍ ၎င်းကို အစွဲပြု အမည်ပေးထားသည်။<ref name="google">{{cite book | url=https://archive.org/details/ancientchinesein0000deng | url-access=registration | page=[https://archive.org/details/ancientchinesein0000deng/page/113 113] | quote=Kongming balloon. | title=Ancient Chinese inventions | publisher=China Intercontinental Press | author =Yinke Deng |isbn=978-7-5085-0837-5 | year=2005}}</ref> ပင်ယန်းမြို့၌ စစ်မာရီ၏ ချောင်ပိတ်ဝိုင်းခြင်း ခံရသောအခါ ကျူးကောလျံ တီထွင်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုစမှတ်ရှိကြသည်။ ထိုမိုးပျံဘောလုံးမျက်နှာပေါ်ရှိ စာသားများကို အနီးနားက မိတ်ဆွေတပ်များ တွေ့မြင်သောအခါ လာရောက်ကူညီကြ၏။ နောက်ထပ်ယုံကြည်မှုတစ်ခုမှာ မိုးပျံဘောလုံးသည် ကျူးကောလျံ၏ ခေါင်းပိုင်းပုံဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ===စာပေလက်ရာများ=== ကျူးကောလျံ ရေးသားသည်ဟု ရေပန်းစားသော စာအုပ်အချို့ကို ယနေ့ခေတ်တွင် တွေ့နိုင်ရာ ဥပမာအနေဖြင့် 'သုံးဆယ့်ခြောက် ပရိယာယ်' ၊ 'စစ်ပွဲပညာ ငါဆရာ' (Mastering the Art of War : စွန်(ဒ်)ဇူး ၏ The Art of War သေနကဗျူဟာ (သို့) စစ်ဗျူဟာ နှင့်မရောထွေးရန်) စသည့်နှစ်အုပ်သည် ကျူးကောလျံပြုစုခဲ့သည့် စာပေများဖြစ်ပြီး မျက်မှောက်ခေတ်တွင်လည်း ရရှိနိုင်ကာ ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ တာအိုဂန္ထဝင်စာအုပ် 'အိချင်း' သည် ပြိုင်ဘက်ကင်းစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပြီး ကျူးကောလျံ၏ ခြေလျင်တပ် နှင့် မြင်းတပ်ဆိုင်ရာ တိုက်ကွက်ပုံစံနည်းစနစ်သည် ယင်းစာပေပေါ်တွင် အခြေခံသည်ဟု ယူဆကြ၏။ နောက်ထပ်လက်ရာတစ်ခုမှာ ၎င်းရေးသားတင်သွင်းသော အထိမ်းအမှတ်ဆက်သစာပေ 'ချူရှီပြောင်' ဖြစ်ကာ ၎င်း၏ မြောက်အရပ်သို့ စစ်မချီမီ ရေးသားခဲ့၍ ထိုအထဲ၌ ၎င်း၏ ရှူပြည်ထောင်အပေါ် မတုန်မလှုပ်မြဲမြံသည့် သစ္စာတရားကို ဖော်ကျူးထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.silkqin.com/09hist/other/zhugeliang.htm#chushibiao|title=Zhuge Liang and the Qin|website=www.silkqin.com|access-date=2016-11-21|archive-date=23 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023212734/http://www.silkqin.com/09hist/other/zhugeliang.htm#chushibiao|url-status=dead}}</ref> ထိုစာပေသည် ဖတ်သူကို မျက်ရည်ကျစေသည်အထိ ဆွယ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် 'သားထံသို့ သတိပေးနှိုးဆော်ချက်' ကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပြီး ထိုစာပေတွင် ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော ဘဝရှာပုံတော်၌ နှိမ့်ချ ရိုးကုပ်စွာ ပြုမူခြင်းများကို ရောင်ပြန်ဟပ် ဖော်ညွှန်းထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.vincentpoon.com/tranquility_aspiration.html|title=Tranquility_Aspiration|website=Vincent's Calligraphy|language=en-GB|access-date=2016-11-21}}</ref> ကျူးကောလျံသည် များစွာသော တရုတ်စာပေလက်ရာများ၏ ဖွဲ့နွဲ့ခံ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်၍ ထန်ခေတ်က ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာ တုဖူ၏ ကဗျာတစ်ပုဒ်သည် ကျူးကောလျံကို အောက်မေ့သော အနေဖြင့် ရေးသားထားကာ ကျူးကောလျံ၏ မဆုတ်နစ်သော အကျိုးပြုဆောင်ရွက်ချက်များအကြောင်းကို တုဖူမျိုးဆက်များက မေ့လျော့ဟန်တူ၏။ (သို့ဖြစ်၍ ဆုံးမဟန် ရေးသားခြင်းဖြစ်နိုင်သည်) (ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့ခြင်းမရှိသော ကျူးကောလျံ၏ ဘုရားကျောင်းတစ်ခုမှ ထိုစာသားများကို ကြည့်ရှု အကဲဖြတ်ခြင်း) စာသားများမှာ (ဘာသာပြန်) : {| class="toccolours" style="width:70%; margin:10px;" |- |{{lang|zh|蜀相 （武侯祠）}} <poem> {{lang|zh-hant|丞相祠堂何處尋？ 錦官城外柏森森。 映階碧草自春色， 隔葉黃鸝空好音。 三顧頻煩天下計， 兩朝開濟老臣心。 出師未捷身先死， 長使英雄淚滿襟。}} </poem> |''ရှူပြည်ထောင်၏ နန်းရင်းဝန် ( ဝူနယ်စားမင်းကြီး ဘုရားကျောင်း)'' <poem> ဂုဏ်ရောင်ကပြောင် သူ့ဘုရားကျောင်းဆောင် ဘယ်နားရယ်မသိ? ပိုးမြို့တော် အပြင်နားဆီက တောအုပ်နက်နက်ရယ်နဲ့ နွေဦးကာလ မြူသိုင်းခြုံ ကြော့ရှင်းသည့် ရှုခင်းတွေကစုံ သစ်ရွက်ခက်ကြား ငှက်ငယ်တွေမြူးပါလို့ တေးတွေကို သီကာဆို အို... သုံးခေါက်တောင် လာတွေ့တယ် တစ်ပြည်ဝန် ထမ်းပါကွယ်တဲ့ နှလုံးသားတစ်ခုပေမယ့် ထမ်းခဲ့တာက အရှင်နှစ်ပါး သို့ပေရာ. . . သေသာသွားသည်... တာဝန်ကား မပြီးမြောက်ပေလို့... သူရဲကောင်းတို့ မျက်ရည် မကျစကောင်း ကျရရှာသည်။ </poem> |} တုဖူ၏ လေးကြောင်းတစ်ပိုဒ်ပါ ကဗျာ 'တိုက်ပွဲတိုက်ကွက်ရှစ်ပါး' ({{lang|zh-Hans|八陈图}}) သည် ကျူးကောလျံ၏ 'ကျောက်ကင်းတပ် ဝင်္ကပါ' အကြောင်း စပ်ဆိုထားပြီး 'ထန်ခေတ် ကဗျာ (၃၀၀)' တွင် စုစည်းတင်ပြထားသည်။ ==သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ချစ်ဇာတ်လမ်းများ== [[File:ZhugeLiang1.jpg|thumb|ကျူးကော့လျံ၏ သရုပ်ဖော်ပုံတစ်ပုံ (ချင်းမင်းဆက်ခေတ်မှ)]] မင်မင်းဆက်ခေတ်က လျိုကွမ်းကျုံးရေးသားသော 'သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ချစ်ဇာတ်လမ်းများ' သမိုင်းဝင် ဝတ္ထုတွင် ကျူးကောလျံ၏ ဉာဏ်ပညာကို ထင်ပေါ်စေရန် ရေးသားထားသည်။ ယင်းဝတ္ထု၌ လေတိုက်ခတ်ရန် ဆင့်ခေါ်ခြင်း၊ မှော်ဆန်သော ကျောက်တုံးဝင်္ကပါ တည်ဆောက်ခြင်းကဲ့သို့သော စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည့် အောင်မြင်မှုများဆောင်ရွက်နိုင်သောသူအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းများမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ မှန်ကန်နိုင်ခြေ (သို့) ဇာတ်လမ်းသက်သက်သာဖြစ်ခြင်း စသည်တို့အပေါ် များစွာ ရှုပ်ထွေးမှုရှိသည်။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် 'လူသူမဲ့ ခံတပ် ပရိယာယ်ဗျူဟာ'သည် သမိုင်းအကြောင်းအရ ကျူးကောလျံ၏ တီထွင်ဖန်တီးမှုဟု မမှတ်ယူနိုင်သော်လည်း သမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများအပေါ် အခြေပြုထားသည့် ဗျူဟာဖြစ်သည်။<ref name="Matti Nojonen 2009"/> မည်သို့ပင်ဆိုစေ ကျူးကော့လျံကို တရုတ်လူမျိုးများက အလွန်ဉာဏ်ထက်သော ကဝေကဝိတစ်ဦးအဖြစ်ရှုမြင်ကြ၍ ကျူးကော့လျံ၏ ဆောင်ရွက်ချက် ဥပမာများသည် ယနေ့ခေတ် တရူတ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းအပေါ် ဆက်လက်လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ စွန်(ဒ်)ဇူး၏ သေနကဗျူဟာကျမ်းနှင့်အတူ ထိုဥပမာများသည် ခေတ်ကာလ တရုတ်လူမျိုးတို့၏ စစ်ရေးနည်းဗျူဟာ၊ နိစ္စဓူဝ တွေးခေါ်ခြင်းတို့၌ ကြီးမားစွာ ယနေ့ထိတိုင် ဩဇာညောင်းကြသည်ဟုလည်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးဖော်ပြကြသည်။<ref name="Matti Nojonen 2009"/> 'သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ချစ်ဇာတ်လမ်းများ' ဝတ္ထုပါ ဇာတ်လမ်းဇာကွက်များ၌ ကျူးကောလျံ ပါဝင်ခဲ့သော အခန်းများမှာ : *၎င်း၏ သက်ကယ်တဲငယ်ဆီသို့ (လျိုပေ့) သုံးကြိမ်လာရောက်ခြင်း။ *ဘိုဝမ်တိုက်ပွဲ *ကျန်းတုံးသို့ သံတမန်ရေးရာသွားခြင်း *ကောက်ရိုးလှေများဖြင့် မြားခိုးယူခြင်း *အရှေ့လေတိုက်လတ်စေရန် အစီအရင်ပြုခြင်း *ကျမန်တောင်ကြားလမ်းတိုက်ပွဲ *ရှောင်တင်းတိုက်ပွဲ *မုန်ဟော့ကို ဖမ်းခြင်းနှင့် လွှတ်ပေးခြင်း (ခုနှစ်ကြိမ်) *လူသူမဲ့ ခံတပ်ဗျူဟာ ===ကျူးကော့လျန် မကွယ်လွန်မီ အဖြစ်ပျက်များ=== ဝူကျန်းလွင်ပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း ကျူးကောလျံမှာ အသည်းအသန်ဖျားနာသောအခါ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုအရ ၎င်း၏ အသက်ကို (၁၂)နှစ် ပိုရှည်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်သူကြီး ဝေယန်က အနှောက်အယှက်ပေးမိသောကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဝေယန်က ရန်သူတို့ချီတက်လာပြီဟု ကျူးကောလျံကို သတိပေးရန် အခန်းအတွင်းသို့ တဇွတ်ထိုးဝင်လာခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last=Luo|first=Guanzhong|authorlink=Luo Guanzhong|title=Three Kingdoms: A Historical Novel: Volume IV|translator=Roberts, Moss|pages=1886–88|publisher=Foreign Languages Press|year=2007|location=Beijing|isbn=978-7-119-00590-4}}</ref> ၎င်းမသေဆုံးမီ စစ်သူကြီး ကျင့်ဝေကို ၎င်းရေးသားခဲ့သော စစ်ရေးဗျူဟာကျမ်း (၂၄) တွဲကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။{{efn|In note 1 of chapter 104 – see p. 2189 – Roberts mentions the ''Zhuge Liang ji'' (AD 274, which [[Chen Shou]] compiled.<ref>{{cite book|last=Luo|first=Guanzhong|authorlink=Luo Guanzhong|title=Three Kingdoms: A Historical Novel: Volume IV|translator=Roberts, Moss|page=1889|publisher=Foreign Languages Press|year=2007|location=Beijing|isbn=978-7-119-00590-4}}</ref>}} ကျင့်ဝေက ၎င်း၏ ကြွင်းကျန်ရစ်သော တာဝန်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ချောင်းဝေပြည်ထောင်ကို (၁၁)ကြိမ် စစ်ထိုးခဲ့သည်။ ==ကျူးကော့လျန်ကို ပူဇော်ခြင်း== ကျူးကော့လျန်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဘုရားကျောင်းများ၊ နတ်ကွန်းများ ရှိသည်။ အထင်ရှားဆုံးအချို့မှာ ချန်ဒူးမြို့တော် နှင့် ပိုက်တိချန်(ခံတပ်မြို့)ရှိ 'ဝူနယ်စားမင်းကြီး ဘုရားကျောင်း' နှစ်ဆောင်ဖြစ်သည်။ <gallery> File:Chengdu Wuhou ci.jpg|စီချွမ်း၊ ချန်ဒူးရှိ "ဝူနယ်စားမင်းကြီး ဘုရားကျောင်း" File:Baidicheng Wu hou ci.jpg|ဖုန်းချင်၊ ဖုန့်ကြယ်စီရင်စု ပိုက်တိချန်ခံတပ်ရှိ "ဝူနယ်စားမင်းကြီး ဘုရားကျောင်း" File:WuHou 4.JPG|ဟီနန်၊ နန့်ယန်း ဇာတိမြေရှိ "ဝူနယ်စားမင်းကြီး ဘုရားကျောင်း" File:Zhugeliang Temple.jpg|ကျူးကော့လျန်ကို ပူဇော်ရှိခိုးသော စီချွမ်း၊ ချန်ဒူးရှိ "ဝူနယ်စားမင်းကြီး ဘုရားကျောင်း" </gallery> ၇၆၀ တွင် ထန်မင်းဆက် ဧကရာဇ် စူးဇုံက မူးမတ် 'ကျန်းဇီယာ'ကို ဂုဏ်ပြုရန် ဘုရားကျောင်းဆောက်လုပ်သည့်အခါ ကျူးကော့လျန်နှင့် အခြား ထင်ရှားသော စစ်သူကြီး/ဗျူဟာရှင် ကိုးဦးတို့၏ ရုပ်တုများကို ကျန်းဇီယာ၏ ဘေးဘက်များတွင် ထည့်သွင်းစေခဲ့သည်။ <ref>({{lang|zh-hant|上元元年，尊太公為武成王，祭典與文宣王比，以歷代良將為十哲象坐侍。秦武安君白起、漢淮陰侯韓信、蜀丞相諸葛亮、唐尚書右僕射衛國公李靖、司空英國公李勣列於左，漢太子少傅張良、齊大司馬田穰苴、吳將軍孫武、魏西河守吳起、燕晶國君樂毅列於右，以良為配。}}) ''Xin Tang Shu'' vol. 15.</ref> တရုတ်ဘုရားကျောင်းများနှင့် တာအိုဘုရားကျောင်းများတွင် ကျူးကော့လျန်အား ရံခါ၌ 'တံခါးစောင့်နတ်' အဖြစ် ချောင်းဝေဘက်မှ စစ်မာရီနှင့်အတူ ပူဇော်ကန်တော့ကြသည်။ ==ခေတ်သစ်ကာလ အနုပညာလက်ရာများ== ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင်များသည် ရုပ်ရှင်၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ကျူးကော့လျန်အခန်းမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားကြရာ "ရာဇဝင်တင်မည့် နန်းရင်းဝန် ကျူးကော့လျန်" (၁၉၈၅) တွင် Adam Cheng ၊ "ကျူးကော့လျန်" (ရုပ်သံတွဲ-၁၉၈၅) တွင် Li Fazeng ၊ "သုံးပြည်ထောင်ချစ်ဇာတ်လမ်းများ" (ရုပ်သံတွဲ-၁၉၉၄) တွင် Tang Guoqiang ၊ @သုံးပြည်ထောင်ခေတ်:နဂါးပြန်လည်နိုးထလာခြင်း" (၂၀၀၈) တွင် Pu Cunxin ၊ "ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ" (Red Cliff-2008) တွင် Takeshi Kaneshiro ၊ "သုံးပြည်ထောင်ခေတ်" (ရုပ်သံတွဲ-၂၀၁၀) တွင် Lu Yi ၊ "သုံးပြည်ထောင်ခေတ် RPG" (၂၀၁၂) တွင် Raymond Lam ၊ "အကြံပေးသူများ မဟာမိတ်" (The Advisors Alliance-၂၀၁၇) တွင် Wang Luoyong တို့ဖြစ်ကြ၏။ ===ဗီဒီယို ဂိမ်းများ=== ဉာဏ်ပညာထက်မြက်မှုအတွက် ၎င်း၏ ကျော်ကြားထင်ရှားမှုများကို ခေတ်အဆက်ဆက်ထုတ်ဝေခဲ့ကြသော (သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ဇာတ်လမ်းသွားနှင့် ဆက်စပ်အကြောင်းအရာ) ဗီဒီယိုဂိမ်းများတွင် အလေးပေးဖော်ပြထားကြသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ် တီထွင်သူများ]] n9uiinln0hoj1ybkhqeyiy6kp547rwv 2 138465 1049107 802476 2026-08-17T17:57:59Z Nattaw211198 82913 1049107 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နတ်တော်လင်းထွန်း | image = | size = | caption = | nickname = '''Frost''' , '''D-Dream''' , '''Kari''' | birth_name = '''နတ်တော်လင်းထွန်း''' | birth_date = '''{{birth date and age|df=yes|1998|11|21}}''' | birth_place = '''Kachin State''' , '''[[Myanmar]]''' | height = '''{{height|meters=1.70}}''' | weight = | education = '''B.A (History)''' | genre = ဝီကီပီးဒီးယား | years_active = '''၂၀၂၀ , ၂၀၂၃ — ခုလက်ရှိ''' }} '''နတ်တော်လင်းထွန်း''' (born ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈), ဟာ မြန်မာနိုင်ငံသား ဘာသာပြန်သူ တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ် ။ {{flagicon|MYA}} [[Myanmar]] iox0lv9ufesa1khs5gjrqcfckt440m1 0 140702 1049189 1044753 2026-08-18T04:31:24Z ~2026-45020-15 147099 /* */ https://youtube.com/@tiloofficial?si=iKdqiwEo-rzovam1 1049189 wikitext text/x-wiki [[File:Kim_Ji-Soo_in_2020_Dior_(4).png|220x124px|thumb|right|alt=.|ကင်မ်ဂျီဆူး]]{{Infobox musical artist|Name=ဂျီဆူး|image=20190106 (NEWSEN) 블랙핑크(BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (6).jpg|caption=၂၀၁၉ခုနှစ် Golden Discဆုပေးပွဲတွင် ဂျီဆူးကို တွေ့ရစဉ်|Birth_name=ကင်မ် ဂျီဆူး|birth_date={{birth date and age|1995|1|3}}|birth_place=ဂန်ပို၊ ဂျောင်ဂျီခရိုင်၊ တောင်ကိုရီးယား|Occupation={{hlist|အဆိုတော်|သရုပ်ဆောင်}}|Years_active=၂၀၁၄–လက်ရှိ|Background=solo_singer|Origin=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ တောင်ကိုရီးယား|Genre={{hlist|[[ကေပေါ့ပ် ဂီတ]]|[[ဟစ်ဟော့ ဂီတ]]}}|Label={{hlist|YG|Interscope<ref>{{cite news|url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=0YuyW69Kfq7bJJ3dhttps://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 22, 2018|access-date=November 23, 2018|last=Herman|first=Tamar}}</ref> }}|Associated_acts={{hlist|[[ဘလက်ပင့်]]|YG Family}}|module={{Infobox Korean name|child=yes | title = [[Korean name]] | hangul = {{linktext|김지수}} | hanja = {{linktext|金|智|秀}} | rr = Gim Ji-su | mr = Kim Chisu }}|Partner=|Spouse=ရိုဇယ်}}'''ကင်မ်ဂျီဆူး''' ({{Korean|hangul=김지수}}; ၁၉၉၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့ဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသူ အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သူမ၏ စတိတ်စင်အမည်ဖြစ်သော '''ဂျီဆူး''' ဟု ပို၍လူသိများသည်။ သူမ၏ အနုပညာခရီးကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် YG Entertainment လက်အောက်ရှိ [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]] မိန်းကလေးအဆိုတော်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော ကိုရီးယားအပြင် ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများကိုလည်း ပြောဆိုနိုင်သည်။<ref name="BoF">{{Cite web|url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=W1QDz649iBxzo7kk?collections=19&nationalities=115&offset=1|title=Jisoo|date=September 30, 2019|access-date=3 September 2020|archive-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203220730/https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1}}</ref><ref name="time" /> == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == === ငယ်ဘဝ === ကင်မ်ဂျီဆူးကို ၁၉၉၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့တွင် ဂန်ပိုမြို့၊ ဂျောင်ဂျီခရိုင်၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမတွင် မွေးချင်း အကိုတစ်ယောက်နှင့် အမတစ်ယောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url=https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/|title=BLACKPINK Members Spotted at Jisoo’s Brother Wedding Party|date=May 11, 2019|accessdate=3 September 2020|archivedate=18 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418013823/https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.allkpop.com/article/2019/05/blackpink-members-join-jisoo-in-celebrating-the-marriage-of-her-older-brother|title=BLACKPINK members join Jisoo in celebrating the marriage of her older brother|date=May 13, 2019}}</ref> ဂျီဆူးသည် အထက်တန်းပညာအဆင့်အတွက် ဆိုးလ်ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ === ပွဲဦးမထွက်မီ အနုပညာသက်တမ်းအစနှင့် ဘလက်ပင့်ခ်အဖွဲ့ဝင်ဘဝ === ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် သူမသည် YG Entertainment တွင် အသံစစ်ဆေးမှုအောင်မြင်ပြီး သင်တန်းသားအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဂျီဆူး သည် KBS2 ရုပ်သံလိုင်းမှ ထုတ်လွှင့်သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော''The Producers'' တွင် 2NE1 အဖွဲ့မှ ဆန်ဒါရာ ပါခ့်၊ Winner အဖွဲ့မှ ကန်ဆောင်ယွန်း တို့နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုတော်အဖြစ် ပွဲဦးမထွက်မီ၌ပင် ဂျီဆူးသည် သရုပ်ဆောင် လီမင်ဟို နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော Samsonite ကြော်ငြာ အပါအဝင် Smart Uniform၊ LG Electronics၊ Nikon စသည်တို့နှင့် ကြော်ငြာအမြောက်အမြား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဂျီဆူး သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]]၏အဖွဲ့ဝင်လေးဦးထဲတွင် စတင်ပါဝင်လာခဲ့ပြီး အဖွဲ့ထဲတွင် အသက်အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="time">[https://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/ "Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/ |date=4 June 2019 }} ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 3, 2019.</ref> === တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်မှ ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်အထိ ဂျီဆူးသည် GOT7 အဖွဲ့မှ ဂျင်ယောင်း၊ NCT အဖွဲ့မှ ဒိုယောင်း တို့နှင့်အတူ တေးဂီတအစီအစဉ် ''Inkigayo'' တွင် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ အဖြစ်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="MC">{{Cite web|title=블랙핑크 지수 "'인기가요' MC 하차, 블랙핑크로 돌아오겠다" 소감|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110827645|accessdate=May 29, 2019|language=ko|date=February 4, 2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယားရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော tvN ၏ ''Arthdal Chronicles'' ဇာတ်လမ်းတွဲ အခန်းအနည်းငယ်တွင် ဂျီဆူး ပါဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.eonline.com/ap/news/1048406/blackpink-s-jisoo-2pm-s-nichkhun-are-confirmed-to-appear-on-arthdal-chronicles|title=BLACKPINK's Jisoo & 2PM's Nichkhun Are Confirmed To Appear On Arthdal Chronicles|date=June 11, 2019}}</ref> သူမ၏ပထမဦးဆုံးခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သောJTBC Romance စီးရီး Snowdrop သည်လည်းအောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်။[[File:Kim_Ji-soo_at_Jimmy_Choo_Event_on_January_09,_2020_(4).jpg|220x124px|thumb|right|alt=.|ဂျီဆူး]]<ref name="a">{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002887618|title=블랙핑크 지수, '설강화' 여주인공..'SKY캐슬' 제작진 조우[공식]|date=August 18, 2020}}</ref> == အခြားလုပ်ဆောင်ချက်များ == === Endorsements === ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဂျီဆူးနှင့် [[ရိုဆဲ]]တို့သည် တောင်ကိုရီးယားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် ''Kiss Me'' အတွက် မော်ဒယ်များဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201809270949120680534_1|title=블랙핑크 지수X로제, 메이크업 브랜드 모델 발탁..트렌디 매력UP|date=September 27, 2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တွင် ဂျီဆူးသည် [[ဒီအော်|ဒီအော]] အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်၏ "Dior Beauty" Local Ambassador ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=261677|title='블랙핑크' 지수, 디올 뷰티 로컬 앰버서더로 발탁|date=December 18, 2019}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လတွင် ဂျီဆူးသည် ဒီအော်၏ အလှကုန်ပစ္စည်းကြော်ငြာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.co.kr/article/47453|title=디올의 뮤즈 지수, 청량한 여름을 닮은|date=July 3, 2020}}</ref> === Impact and influence === Gallup Korea ကုမ္ပဏီ၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် ဂီတဆိုင်ရာ နှစ်စဉ်စစ်တမ်းတွင် ဂျီဆူးသည် မဲ ၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းရရှိပြီး တောင်ကိုရီးယားတွင် ဆယ်ယောက်မြောက် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြားသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="gallup2018">{{Cite web|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 - 최근 12년간 추이 포함|date=November 30, 2018|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://entertainment.mb.com.ph/2018/12/26/gallup-korea-names-favorite-singers-songs-in-2018|title=Gallup Korea names favorite singers, songs in 2018|date=December 26, 2018|accessdate=May 29, 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430193958/https://entertainment.mb.com.ph/2018/12/26/gallup-korea-names-favorite-singers-songs-in-2018/}}</ref> ၂၀၁၉ ဧပြီလတွင် သူမသည် [[အင်စတာဂရမ်|Instagram]] ပေါရှိ ကေပေါ့ပ် အဆိုတော်များအနက် ဆယ်ယောက်မြောက် Follower အများဆုံးဖြစ်ပြီး Followers ၁၂.၈ သန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpinks-lisa-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|title=Blackpink's Lisa most followed K-pop idol on Instagram|date=April 17, 2019|accessdate=May 29, 2019|archive-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528232303/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpinks-lisa-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျီဆူး သည် တောင်ကိုရီးယား စစ်မှုထမ်းဥပဒေအရ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် စစ်သားများမှ ကောက်ယူသော နာမည်ကျော် ကေပေါ့ပ်အမျိုးသမီးများစာရင်းတွင်လည်း အဆင့်(၆)နေရာတွင် ရရှိခဲ့သည်။<ref name="soldiers">{{Cite web|title=Sana de Twice es elegida la cantante más popular por los soldados de Corea del Sur|url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|accessdate=June 13, 2020|language=Spanish|date=November 10, 2019}}</ref> ဂျီဆူး သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ ပထမငါးလအတွက် အလှကုန်ကမ္ဘာတွင် ဦးဆောင်နေသည့် ထိပ်တန်းအကျော်အမော်ဆယ်ဦးနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသူစာရင်း တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ "Bible of Fashion" အမည်ဖြင့် ဖက်ရှင်လုပ်ငန်းကုန်သွယ်မှုလုပ်ဆောင်နေသော ဂျာနယ်ဖြစ်သည့် ''Women's Wear Daily'' မှ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဂျီဆူးသည် ပိုစ့်တစ်ခုချင်းစီအတွက် လူအများကြားရောက်ရှိမှုတွင် ဦးဆောင်နေပြီး ရီဟားနား နှင့် ကိုင်လီဂျန်နာတို့က ဂျီဆူး၏နောက်တွင် ရပ်တည်နေသည်။<ref name="WWD">{{Cite web|url=https://wwd.com/business-news/media/beauty-celebs-influencers-keep-engaging-better-than-brands-on-social-media-1203663314/|title=Beauty Celebs, Influencers Keep Engaging Better Than Brands on Social Media|date=June 30, 2020|accessdate=July 8, 2020}}</ref> သူမသည် ထိုစာရင်းတွင်ပါဝင်သည့် တစ်ဦးတည်းသောအာရှသူ ဖြစ်သည်။<ref name="oicanadian">{{Cite web|url=https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers|title=Beauty, Kylie Jenner, and Rihanna are the biggest influencers|date=July 6, 2020|accessdate=July 8, 2020|archivedate=9 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109154321/https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဂျီဆူးသည် [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]] ၏ Comeback သီချင်းဖြစ်သော “How You Like That” ၏ Teaser မှ သူမ၏အလှအပကြောင့် နာမည်ကျော်ခဲ့သေးသည်။ ဆယ်လီများ၊ အထူးသဖြင့် တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများတွင် ဂျီဆူး ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားသော “Two-bow" ဆံပင်စတိုင် နှင့် မိတ်ကပ်ကို ပြန်လည်ဖန်တီးမှုများ ခေတ်စားခဲ့သည်။ လူမှုကွန်ရက်ဝက်ဘ်ဆိုက်များတွင်လည်း ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူအများမှ ပုံစံတူ တုပလိုက်လုပ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ Trend သည် နွေဦးရာသီတလျှောက်လုံး ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။<ref name="kenh14">{{Cite web|url=https://m.kenh14.vn/black-pink-vua-ra-mv-chi-em-da-thi-nhau-lam-toc-giong-jisoo-nhuom-toc-nhu-jennie-ai-cung-xinh-chat-phat-hon-20200627153352738.chn|title=Black Pink vừa ra MV, chị em đã thi nhau làm tóc giống Jisoo, nhuộm tóc như Jennie, ai cũng xinh chất phát hờn|date=June 27, 2020}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လတွင် ဂျီဆူးသည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဘောလုံးသမား [[ခရစ်စတီးယားနို ရော်နယ်လ်ဒို|စီရော်နယ်ဒို]] နှင့်အတူ ဂျာမန်အားကစားကုန်ပစ္စည်းအမှတ်တံဆိပ် Adidas အား အကြီးမားဆုံးရောင်းအားမြှင့်တင်ပေးသူတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref name="W&V">{{Cite web|url=https://www.wuv.de/Archiv/Nike-ist-die-weltweit-sichtbarste-Twitter-Marke|title=Nike ist die weltweit sichtbarste Twitter-Marke|date=July 16, 2020|access-date=17 June 2025|archive-date=17 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617110146/https://www.wuv.de/Archiv/Nike-ist-die-weltweit-sichtbarste-Twitter-Marke|url-status=dead}}</ref> == Filmography == === တီဗီရှိုးများ === {| class="wikitable" |+ !နှစ် !ရုပ်သံလိုင်း !အစီအစဉ် !နေရာ !ကိုးကားချက် |- |၂၀၁၇–၂၀၁၈ | align="center" |SBS |''Inkigayo'' |အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ |<ref name="MC" /> |- |} === ဇာတ်လမ်းတွဲများ === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Network !Notes !Ref. |- |၂၀၁၅ |''The Producers'' | rowspan="2" |ကိုယ်ပိုင်အမည်ဖြင့် |KBS2 | rowspan="3" |ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် |<ref name="Cameo">{{Cite news}}</ref> |- |၂၀၁၇ |''Part-Time Idols'' |SBS | |- |၂၀၁၉ |''Arthdal Chronicles'' |ဆဲနာရယ် |tvN, Netflix | |- |{{TBA}} |''Snowdrop'' |{{TBA}} |JTBC |ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး |<ref name="a" /> |} === ဂီတ ဗီဒီယိုများ === {| class="wikitable" !Year !Title !Artist !Ref. |- | rowspan="2" |၂၀၁၄ |"Spoiler + Happen Ending" |Epik High | |- |"I'm Different" |Hi Suhyun ft. Bobby | |} == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.blackpinkofficial.com/ Blackpink ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * [https://www.instagram.com/sooyaaa__/ ဂျီဆူး] at Instagram [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 1lb0owxr6ow77ohbbr73kg4o6pls08a 1049201 1049189 2026-08-18T06:21:58Z NDG 133983 [[Special:Contributions/~2026-45020-15|~2026-45020-15]] ([[User talk:~2026-45020-15|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1044753 wikitext text/x-wiki [[File:Kim_Ji-Soo_in_2020_Dior_(4).png|220x124px|thumb|right|alt=.|ကင်မ်ဂျီဆူး]]{{Infobox musical artist|Name=ဂျီဆူး|image=20190106 (NEWSEN) 블랙핑크(BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (6).jpg|caption=၂၀၁၉ခုနှစ် Golden Discဆုပေးပွဲတွင် ဂျီဆူးကို တွေ့ရစဉ်|Birth_name=ကင်မ် ဂျီဆူး|birth_date={{birth date and age|1995|1|3}}|birth_place=ဂန်ပို၊ ဂျောင်ဂျီခရိုင်၊ တောင်ကိုရီးယား|Occupation={{hlist|အဆိုတော်|သရုပ်ဆောင်}}|Years_active=၂၀၁၄–လက်ရှိ|Background=solo_singer|Origin=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ တောင်ကိုရီးယား|Genre={{hlist|[[ကေပေါ့ပ် ဂီတ]]|[[ဟစ်ဟော့ ဂီတ]]}}|Label={{hlist|YG|Interscope<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 22, 2018|access-date=November 23, 2018|last=Herman|first=Tamar}}</ref> }}|Associated_acts={{hlist|[[ဘလက်ပင့်]]|YG Family}}|module={{Infobox Korean name|child=yes | title = [[Korean name]] | hangul = {{linktext|김지수}} | hanja = {{linktext|金|智|秀}} | rr = Gim Ji-su | mr = Kim Chisu }}|Partner=|Spouse=ရိုဇယ်}}'''ကင်မ်ဂျီဆူး''' ({{Korean|hangul=김지수}}; ၁၉၉၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့ဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသူ အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သူမ၏ စတိတ်စင်အမည်ဖြစ်သော '''ဂျီဆူး''' ဟု ပို၍လူသိများသည်။ သူမ၏ အနုပညာခရီးကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် YG Entertainment လက်အောက်ရှိ [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]] မိန်းကလေးအဆိုတော်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော ကိုရီးယားအပြင် ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများကိုလည်း ပြောဆိုနိုင်သည်။<ref name="BoF">{{Cite web|url=https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1|title=Jisoo|date=September 30, 2019|access-date=3 September 2020|archive-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203220730/https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1}}</ref><ref name="time" /> == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == === ငယ်ဘဝ === ကင်မ်ဂျီဆူးကို ၁၉၉၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့တွင် ဂန်ပိုမြို့၊ ဂျောင်ဂျီခရိုင်၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမတွင် မွေးချင်း အကိုတစ်ယောက်နှင့် အမတစ်ယောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url=https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/|title=BLACKPINK Members Spotted at Jisoo’s Brother Wedding Party|date=May 11, 2019|accessdate=3 September 2020|archivedate=18 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418013823/https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.allkpop.com/article/2019/05/blackpink-members-join-jisoo-in-celebrating-the-marriage-of-her-older-brother|title=BLACKPINK members join Jisoo in celebrating the marriage of her older brother|date=May 13, 2019}}</ref> ဂျီဆူးသည် အထက်တန်းပညာအဆင့်အတွက် ဆိုးလ်ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ === ပွဲဦးမထွက်မီ အနုပညာသက်တမ်းအစနှင့် ဘလက်ပင့်ခ်အဖွဲ့ဝင်ဘဝ === ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် သူမသည် YG Entertainment တွင် အသံစစ်ဆေးမှုအောင်မြင်ပြီး သင်တန်းသားအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဂျီဆူး သည် KBS2 ရုပ်သံလိုင်းမှ ထုတ်လွှင့်သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော''The Producers'' တွင် 2NE1 အဖွဲ့မှ ဆန်ဒါရာ ပါခ့်၊ Winner အဖွဲ့မှ ကန်ဆောင်ယွန်း တို့နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုတော်အဖြစ် ပွဲဦးမထွက်မီ၌ပင် ဂျီဆူးသည် သရုပ်ဆောင် လီမင်ဟို နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော Samsonite ကြော်ငြာ အပါအဝင် Smart Uniform၊ LG Electronics၊ Nikon စသည်တို့နှင့် ကြော်ငြာအမြောက်အမြား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဂျီဆူး သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]]၏အဖွဲ့ဝင်လေးဦးထဲတွင် စတင်ပါဝင်လာခဲ့ပြီး အဖွဲ့ထဲတွင် အသက်အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="time">[https://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/ "Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/ |date=4 June 2019 }} ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 3, 2019.</ref> === တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်မှ ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်အထိ ဂျီဆူးသည် GOT7 အဖွဲ့မှ ဂျင်ယောင်း၊ NCT အဖွဲ့မှ ဒိုယောင်း တို့နှင့်အတူ တေးဂီတအစီအစဉ် ''Inkigayo'' တွင် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ အဖြစ်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="MC">{{Cite web|title=블랙핑크 지수 "'인기가요' MC 하차, 블랙핑크로 돌아오겠다" 소감|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110827645|accessdate=May 29, 2019|language=ko|date=February 4, 2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယားရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော tvN ၏ ''Arthdal Chronicles'' ဇာတ်လမ်းတွဲ အခန်းအနည်းငယ်တွင် ဂျီဆူး ပါဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.eonline.com/ap/news/1048406/blackpink-s-jisoo-2pm-s-nichkhun-are-confirmed-to-appear-on-arthdal-chronicles|title=BLACKPINK's Jisoo & 2PM's Nichkhun Are Confirmed To Appear On Arthdal Chronicles|date=June 11, 2019}}</ref> သူမ၏ပထမဦးဆုံးခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သောJTBC Romance စီးရီး Snowdrop သည်လည်းအောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်။[[File:Kim_Ji-soo_at_Jimmy_Choo_Event_on_January_09,_2020_(4).jpg|220x124px|thumb|right|alt=.|ဂျီဆူး]]<ref name="a">{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002887618|title=블랙핑크 지수, '설강화' 여주인공..'SKY캐슬' 제작진 조우[공식]|date=August 18, 2020}}</ref> == အခြားလုပ်ဆောင်ချက်များ == === Endorsements === ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဂျီဆူးနှင့် [[ရိုဆဲ]]တို့သည် တောင်ကိုရီးယားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် ''Kiss Me'' အတွက် မော်ဒယ်များဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201809270949120680534_1|title=블랙핑크 지수X로제, 메이크업 브랜드 모델 발탁..트렌디 매력UP|date=September 27, 2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တွင် ဂျီဆူးသည် [[ဒီအော်|ဒီအော]] အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်၏ "Dior Beauty" Local Ambassador ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=261677|title='블랙핑크' 지수, 디올 뷰티 로컬 앰버서더로 발탁|date=December 18, 2019}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လတွင် ဂျီဆူးသည် ဒီအော်၏ အလှကုန်ပစ္စည်းကြော်ငြာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.co.kr/article/47453|title=디올의 뮤즈 지수, 청량한 여름을 닮은|date=July 3, 2020}}</ref> === Impact and influence === Gallup Korea ကုမ္ပဏီ၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် ဂီတဆိုင်ရာ နှစ်စဉ်စစ်တမ်းတွင် ဂျီဆူးသည် မဲ ၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းရရှိပြီး တောင်ကိုရီးယားတွင် ဆယ်ယောက်မြောက် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြားသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="gallup2018">{{Cite web|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 - 최근 12년간 추이 포함|date=November 30, 2018|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://entertainment.mb.com.ph/2018/12/26/gallup-korea-names-favorite-singers-songs-in-2018|title=Gallup Korea names favorite singers, songs in 2018|date=December 26, 2018|accessdate=May 29, 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430193958/https://entertainment.mb.com.ph/2018/12/26/gallup-korea-names-favorite-singers-songs-in-2018/}}</ref> ၂၀၁၉ ဧပြီလတွင် သူမသည် [[အင်စတာဂရမ်|Instagram]] ပေါရှိ ကေပေါ့ပ် အဆိုတော်များအနက် ဆယ်ယောက်မြောက် Follower အများဆုံးဖြစ်ပြီး Followers ၁၂.၈ သန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpinks-lisa-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|title=Blackpink's Lisa most followed K-pop idol on Instagram|date=April 17, 2019|accessdate=May 29, 2019|archive-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528232303/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpinks-lisa-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျီဆူး သည် တောင်ကိုရီးယား စစ်မှုထမ်းဥပဒေအရ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် စစ်သားများမှ ကောက်ယူသော နာမည်ကျော် ကေပေါ့ပ်အမျိုးသမီးများစာရင်းတွင်လည်း အဆင့်(၆)နေရာတွင် ရရှိခဲ့သည်။<ref name="soldiers">{{Cite web|title=Sana de Twice es elegida la cantante más popular por los soldados de Corea del Sur|url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|accessdate=June 13, 2020|language=Spanish|date=November 10, 2019}}</ref> ဂျီဆူး သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ ပထမငါးလအတွက် အလှကုန်ကမ္ဘာတွင် ဦးဆောင်နေသည့် ထိပ်တန်းအကျော်အမော်ဆယ်ဦးနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသူစာရင်း တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ "Bible of Fashion" အမည်ဖြင့် ဖက်ရှင်လုပ်ငန်းကုန်သွယ်မှုလုပ်ဆောင်နေသော ဂျာနယ်ဖြစ်သည့် ''Women's Wear Daily'' မှ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဂျီဆူးသည် ပိုစ့်တစ်ခုချင်းစီအတွက် လူအများကြားရောက်ရှိမှုတွင် ဦးဆောင်နေပြီး ရီဟားနား နှင့် ကိုင်လီဂျန်နာတို့က ဂျီဆူး၏နောက်တွင် ရပ်တည်နေသည်။<ref name="WWD">{{Cite web|url=https://wwd.com/business-news/media/beauty-celebs-influencers-keep-engaging-better-than-brands-on-social-media-1203663314/|title=Beauty Celebs, Influencers Keep Engaging Better Than Brands on Social Media|date=June 30, 2020|accessdate=July 8, 2020}}</ref> သူမသည် ထိုစာရင်းတွင်ပါဝင်သည့် တစ်ဦးတည်းသောအာရှသူ ဖြစ်သည်။<ref name="oicanadian">{{Cite web|url=https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers|title=Beauty, Kylie Jenner, and Rihanna are the biggest influencers|date=July 6, 2020|accessdate=July 8, 2020|archivedate=9 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109154321/https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဂျီဆူးသည် [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]] ၏ Comeback သီချင်းဖြစ်သော “How You Like That” ၏ Teaser မှ သူမ၏အလှအပကြောင့် နာမည်ကျော်ခဲ့သေးသည်။ ဆယ်လီများ၊ အထူးသဖြင့် တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများတွင် ဂျီဆူး ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားသော “Two-bow" ဆံပင်စတိုင် နှင့် မိတ်ကပ်ကို ပြန်လည်ဖန်တီးမှုများ ခေတ်စားခဲ့သည်။ လူမှုကွန်ရက်ဝက်ဘ်ဆိုက်များတွင်လည်း ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူအများမှ ပုံစံတူ တုပလိုက်လုပ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ Trend သည် နွေဦးရာသီတလျှောက်လုံး ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။<ref name="kenh14">{{Cite web|url=https://m.kenh14.vn/black-pink-vua-ra-mv-chi-em-da-thi-nhau-lam-toc-giong-jisoo-nhuom-toc-nhu-jennie-ai-cung-xinh-chat-phat-hon-20200627153352738.chn|title=Black Pink vừa ra MV, chị em đã thi nhau làm tóc giống Jisoo, nhuộm tóc như Jennie, ai cũng xinh chất phát hờn|date=June 27, 2020}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လတွင် ဂျီဆူးသည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဘောလုံးသမား [[ခရစ်စတီးယားနို ရော်နယ်လ်ဒို|စီရော်နယ်ဒို]] နှင့်အတူ ဂျာမန်အားကစားကုန်ပစ္စည်းအမှတ်တံဆိပ် Adidas အား အကြီးမားဆုံးရောင်းအားမြှင့်တင်ပေးသူတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref name="W&V">{{Cite web|url=https://www.wuv.de/Archiv/Nike-ist-die-weltweit-sichtbarste-Twitter-Marke|title=Nike ist die weltweit sichtbarste Twitter-Marke|date=July 16, 2020|access-date=17 June 2025|archive-date=17 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617110146/https://www.wuv.de/Archiv/Nike-ist-die-weltweit-sichtbarste-Twitter-Marke|url-status=dead}}</ref> == Filmography == === တီဗီရှိုးများ === {| class="wikitable" |+ !နှစ် !ရုပ်သံလိုင်း !အစီအစဉ် !နေရာ !ကိုးကားချက် |- |၂၀၁၇–၂၀၁၈ | align="center" |SBS |''Inkigayo'' |အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ |<ref name="MC" /> |- |} === ဇာတ်လမ်းတွဲများ === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Network !Notes !Ref. |- |၂၀၁၅ |''The Producers'' | rowspan="2" |ကိုယ်ပိုင်အမည်ဖြင့် |KBS2 | rowspan="3" |ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် |<ref name="Cameo">{{Cite news}}</ref> |- |၂၀၁၇ |''Part-Time Idols'' |SBS | |- |၂၀၁၉ |''Arthdal Chronicles'' |ဆဲနာရယ် |tvN, Netflix | |- |{{TBA}} |''Snowdrop'' |{{TBA}} |JTBC |ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး |<ref name="a" /> |} === ဂီတ ဗီဒီယိုများ === {| class="wikitable" !Year !Title !Artist !Ref. |- | rowspan="2" |၂၀၁၄ |"Spoiler + Happen Ending" |Epik High | |- |"I'm Different" |Hi Suhyun ft. Bobby | |} == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.blackpinkofficial.com/ Blackpink ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * [https://www.instagram.com/sooyaaa__/ ဂျီဆူး] at Instagram [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] twg98xan8goipklo6xtcne9p55fh374 0 140831 1049190 944802 2026-08-18T04:32:47Z ~2026-45020-15 147099 /* */ 1049190 wikitext text/x-wiki '''ရိုဇယ်'''({{small|{{lang-ko|로제}}}}, {{small|{{lang-en|ROSÉ}}}}; {{မွေးနာမည်|{{small|ဘတ်ဂ် ချယ်-ယောင်း}}|ကိုရီးယား={{small|박채영/朴彩英}}}}, {{small|အမည်ရင်း {{lang-en|Roseanne Park ရိုဇင် ဘတ်ဂ်}}}} MBE, [[၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] [[၁၉၉၇]] ~ )သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]သူ အဆိုတော်နှင့် ဒန်ဆာဖြစ်ပြီး မိန်းကလေး ကေ-ပေါ့ အဖွဲ့ [[BLACKPINK]]၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[အော့ကလန်မြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အသက် ၇ နှစ်မှ စ၍ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] ဝိတိုရိယပြည်နယ် [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]]တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယားနှင့် နယူးဇီလန် နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသည်။<ref>{{cite web |url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=A7v0zD9tCeuAneq1?bo_table=news_hot&wr_id=6856 |title=New Zealand Citizenship (III) |website=NZ Korea Post |language=Korean |access-date=8 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.segye.com/newsView/20091112004439 |title=Amendment Allowing Dual Citizenship |work=Segye Ilbo |access-date=6 September 2018}}</ref> {{Infobox person |name=ရိုဇယ် |image=Blackpink Rosé Rimowa 1.jpg |caption=၂၀၂၄ ရိုဇယ် |alt=Rosé sits at a table holding a microphone, looking sideways. |birth_name=ရိုဇင် ဘတ်ဂ်<br/>ဘတ်ဂ် ချယ်-ယောင်း |birth_date={{birth date and age|1997|02|11|df=yes}} |birth_place= {{flagicon|နယူးဇီလန်}} [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[အော့ကလန်မြို့]] |home_town={{flagicon|AU}} [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]] [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] |occupation=အဆိုတော်၊ ဒန်ဆာ |years_active=၂၀၁၆ ~ |module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = ကေ-ပေါ့ | instrument = အဆို<!-- Yes, she can play instruments. This is just for what she does professionally, which is singing. --> | background = solo_singer | origin = {{flagicon|တောင်ကိုရီးယား}} [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]<!-- origin of musical career --> | label = {{hlist|[[:en:YG Entertainment|YG]]|[[:en:Interscope Records|Interscope]]<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[:en:Billboard (magazine)|ဘီလ်ဘုတ်]]|date=22 October 2018|access-date=23 November 2018|last=Herman|first=Tamar}}</ref>}} | associated_acts = {{hlist|[[BLACKPINK]]|[[:en:YG Family|YG Family]]}} | website = <!-- {{URL|example.com}} or {{Official URL}} --> }}}} {{Infobox Korean name|title=ဘတ်ဂ်ချယ်ယောင်း|picture=[[File:Signature of Rosé.svg|120px]]|hangeul=박채영|alphabet=Park Chaeyoung|hangeul-birthname=박채영|hanja=朴彩英|latin-birthname=|alphabet-birthname=|picture-type=ဘတ်ဂ်ချယ်ယောင်း၏ လက်မှတ်}} {{Infobox YouTuber | name = ROSÉ | channel_display_name = ROSÉ | channel_url = UCBo1hnzxV9rz3WVsv__Rn1g | years_active = ၂၀၂၁ ~ | subscribers = ၁.၄၈ ကုဋေ ဦး | views = ၁,၉၉.၄၈ ကုဋေ ခု | stats_update = {{dts|2024-12-31}} | silver_button = yes | silver_year = ၂၀၂၁ | gold_button = yes | gold_year = ၂၀၂၁<ref>{{Cite web|和書|url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=530cT9XBuJnHiyy5//https://mdpr.jp/k-enta/detail/2489148 |title=BLACKPINK・ロゼ、個人YouTube開設にファン歓喜　幼少期の映像も公開 |website=モデルプレス |publisher=モデルプレス編集部 |date=2021-03-18 |accessdate=2023-01-12}}</ref> | diamond_button = yes | diamond_year = ၂၀၂၄ }} == ဘဝနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း == === 1997–2015: Early life and career === ရိုဇန် ပက်ခ် ({{Korean|박채영}}; ပက်ခ် ချယ်ယောင်း'') ကို'' ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁)ရက် ၁၉၉၇ ၌<ref name="blackpinkINSTA">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BfBTuV0Alks/|title=BLΛƆKPIИK on Instagram: "#BLACKPINK #블랙핑크 #ROSÉ #로제 #HAPPYBIRTHDAY #2018_02_11 #YG"|language=en}}</ref> <ref name="ygTWITTER">{{Cite web|url=https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|title=HAPPY BIRTHDAY ROSÉ#BLACKPINK #블랙핑크#2018_02_11 #HBD #로제pic.twitter.com/AJEnRLeSyD|language=en}}</ref> တောင်ကိုရီးယားမှ ပြောင်းရွှေ့လာသော မိဘများမှ [[အော့ကလန်မြို့|အော့ကလန်]] <ref name="scmp18">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|title=Rose from Blackpink – New Zealand-born K-pop singer with the unique voice and difficult dance moves}}</ref>၊နယူးဇီလန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမတွင် အမတစ်ယောက် ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အသက်(၇)နှစ်အရွယ်တွင် ရိုဇယ်နှင့် သူမ၏မိသားစုသည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref name="smh">{{Cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|title=BlackPink's Rose: How a joke turned into K-pop stardom for an Australian singer}}</ref> ရိုဇယ်သည် မဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ Canterbury Girls 'Secondary College တွင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name="scmp19">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|title=4 things to know about K-pop star Rose, BLACKPINK's high-note singer}}</ref> သူမသည် ကလေးဘဝကတည်းက သီချင်းသီဆိုခြင်း၊ ဂစ်တာနှင့်စန္ဒရားတီးခြင်းများကို သင်ယူခဲ့ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် သီဆိုဖျော်ဖြေလေ့ရှိသည်။ 2012 ခုနှစ်တွင် အသက် 15 နှစ်အရွယ် ရိုဇယ်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ YG Entertainment ၏ ဩစတေးလျနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲကို သူမအဖေ၏ အကြံပြုချက် <ref name="smh" />ကြောင့် ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ယှဉ်ပြိုင်သူ (၇၀၀) အနက် အဆင့်(၁)ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know|work=[[Time (magazine)|Time]]|title=Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK|last=Moon|first=Kat|date=4 April 2019|accessdate=31 May 2019|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|title=[Y기획②]멤버를 알면 '진짜' 블랙핑크가 보인다|work=YTN|date=7 July 2018|accessdate=28 May 2019|last=Ji|first=Seung-hoon}}</ref> နှစ်လအတွင်းတွင် သူမသည် YG Entertainment နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref name="scmp19" /> ရိုဇယ်သည် အစောပိုင်းတွင် သူမအဖေ၏အကြံအစည်ကို အလှမ်းဝေးကွာမှု၊ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အဆိုတော်ဖြစ်ရန် ခက်ခဲမှုတို့ကြောင့် ဟာသအဖြစ်သာ ထင်မြင်ခဲ့ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဩစတေးလျမှာတုန်းက ကျွန်မအနေနဲ့ အဆိုတော်တစ်ယောက်ဖြစ်လာဖို့... အထူးသဖြင့် ကေပေါ့(ပ်)လောကမှာ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာဖို့ အခွင့်အရေးအများကြီးရှိလိမ့်မယ်လို့ မထင်ခဲ့မိပါဘူး။ ကျွန်မဟာ ဒီလိုဖြစ်လာဖို့ အခွင့်အလမ်း တကယ်ကိုနည်းပါးပြီး အလှမ်းဝေးကွာလှတဲ့နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ခဲ့ရတာပါ။ <ref name="scmp19" /> ထိုနှစ်တွင်ပင် ရိုဇယ်သည် YG Entertainment မှ G-Dragon ၏ [[:en:One_of_a_Kind_(EP)|EP One of a Kind (2012)]] အယ်လ်ဘမ်မှ "Without You" သီချင်းတွင် ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သီချင်းထွက်ရှိချိန်နှင့် တချိန်တည်းတွင် Blackpink အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ကြေညာချက်ထွက်လာပြီး စာချုပ်အရ သီချင်းတွင် သူမ၏အမည်ကိုလူသိရှင်ကြားမထုတ်ပြန်ခဲ့ပါ။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|title=블랙핑크, 지난 6년의 데뷔사|language=ko|accessdate=28 May 2019}}</ref> ထိုသီချင်းသည် တောင်ကိုရီးယား၏ Gaon Music Chart တွင်နံပါတ် (၁၀) နှင့် <nowiki><i id="mwSQ">Billboard Korea</i></nowiki> K-pop Hot 100 တွင်နံပါတ် (၁၅) နေရာတွင် ရပ်တည်နိုငခဲ့သည်။ <ref name="wygaon">{{Cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2012&termGbn=week|title=2012년 39주차 Digital Chart|language=ko|accessdate=28 May 2019|publisher=[[Gaon Music Chart]]}}</ref> <ref name="wy100">{{Cite web|url=http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|title=G-Dragon Korea K-Pop Hot 100 Chart History|accessdate=28 May 2019|archivedate=25 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170925073129/http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175}}</ref> === 2016–present: Debut with Blackpink === ရိုဇယ်သည် ၂၀၁၆ ဇွန်လတွင် [[ဘလက်ပင့်|Blackpink]] အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ကြေညာခြင်းမခံရမီ YG Entertainment တွင် (၄)နှစ်ကြာ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ သူမသည် အဖွဲ့ဝင်(၄)ဦးအနက် နောက်ဆုံးဝင်ရောက်လာသော အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|title=YG, 새 걸그룹 네번째 멤버 로제 공개..호주 출신 실력파..'강렬'|language=ko|work=Osen|date=22 June 2016|accessdate=28 May 2019|last=Sung|first=Mi-kyung}}</ref> Blackpink အဖွဲ့သည် ၂၀၁၆ ဩဂုတ်လတွင် [[Single (music)|single album]] ''Square One ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး'' ထိုအယ်လ်ဘမ်တွင် "Whistle" နှင့် "Boombayah" တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|title=Blackpink's Major Debut: New K-Pop Girl Group Lands No. 1 & 2 on World Digital Songs Chart|last=Benjamin|first=Jeff|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=16 August 2016|accessdate=30 May 2019}}</ref> အဆိုတော်ရိုဇယ်သည် ဂီတပြပွဲများဖြစ်သော ''King of Masked Singer'' နှင့် ''Fantastic Duo 2'' ကဲ့သို့ အသံလွှင့်အစီအစဉ်များတွင်လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ King of ''Masked Singer မှ သူမ၏'' အသံပိုင်း စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပရိသတ်အကြိုက်တွေ့ခဲ့ကြပြီး ရိုဇယ် က"(သူမရဲ့)သီဆိုဖျော်ဖြေမှုကို ပရိသတ်တွေ နှစ်သက်သဘောကျလိမ့်မယ်ဆိုတာကို မသိခဲ့ပါဘူး(မကြိုက်မှာ စိုးရိမ်နေခဲ့ရပါတယ်)၊ ကောင်းမွန်တဲ့ရလဒ်ထွက်ရှိလာတဲ့အခါမှာတော့ ပျော်ရွှင်ပြီးစိတ်သက်သာရာရသွားပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="scmp18" /> နောက်ပိုင်းတွင် ရိုဇယ်သည် ''Fantastic Duo ၏'' ဒုတိယရာသီတွင်လည်း ဖျော်ဖြေသူတစ်ဦးအဖြစ် တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ရှိုးပွဲ ထုတ်လုပ်သူက ရိုဇယ်၏ အသံစွမ်းရည်ကို ပြသရန်ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး Blackpink အဖွဲ့နှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name="fd2">{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|date=4 August 2017|accessdate=29 May 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇွန်လ (၂) ရက်တွင် YG Entertainment က Blackpink ၏ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ်အပြည့်အစုံထွက်ပေါ်ပြီးနောက်တွင် လီဆာ၊ ဂျီဆူး၊ ရိုဇယ်တို့၏ Solo Track ကို မိတ်ဆက်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ၂၀၂၀၊ ဇွန်လ(၂) ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=YG, "ROSÉ·LISA·JISOO Will Release Solo Tracks… Will Start Releasing in Sequential Order After the Release of BLACKPINK's Full-Length Album in September"|url=https://yg-life.com/archives/155667?lang=en|accessdate=4 June 2020|date=June 2, 2020}}</ref> == အနုပညာ == ရိုဇယ်သည် Blackpink အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီးနောက် သူမ၏ ထူးခြားဆန်းသစ်သောအသံစွမ်းဆောင်ရည်အပေါ် ကေပေါ့ပ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|title=[화보] 블랙핑크 로제 "목소리 특이한 줄 몰랐다..선물 받은 기분"|work=Osen|date=22 November 2017|accessdate=29 May 2019|last=Lee|first=So-dam|language=ko}}</ref> ''Fantastic Duo 2 ၏ အပိုင်းတစ်ခုတွင် ရိုဇယ်ပါဝင်ဖျော်ဖြေပြီးနောက် ဂီတဆိုင်ရာစံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရိုဇယ်မှသတ်မှတ်ထားသော'' Gummy<ref name="fd2" />က"[ရိုဇယ်ရဲ့] အသံဟာ ထူးခြားပါတယ်။ ဒါဟာ လူငယ်တွေ နှစ်ခြိုက်လေ့ရှိတဲ့ အသံမျိုးပါပဲ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ရေဒီယိုအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ရိုဇယ်သည် Big Bang အဖွဲ့မှ Taeyang ကိုသူမ၏ဂီတလမ်းကြောင်းအတွက် စံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|title=<강타의 별이 빛나는 밤에> 블랙핑크의 음색 대통령, 로제의 롤모델은 누구!?|last=Cho|first=Eun-sol|work=imbc|date=29 June 2017|accessdate=13 June 2020}}</ref> ရိုဇယ်သည် အမေရိကန်အဆိုတော် Tori Kelly သည်လည်း သူမ၏ သီဆိုမှုကို အားတက်စေသည်ဟု ယူဆသည်။ == Other ventures == === Endorsements === ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရိုဇယ်နှင့် Blackpink အဖွဲ့ဝင် [[ဂျီဆူး (အဆိုတော်၊ ၁၉၉၅ မွေးဖွား)|ဂျီဆူး]] တို့သည် တောင်ကိုရီးယားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Kiss Me အတွက် မော်ဒယ်များအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003078077|title=블랙핑크 지수X로제, 메이크업 브랜드 모델 발탁..트렌디 매력UP|language=ko|date=27 September 2018}}</ref>၂၀၁၉ အောက်တိုဘာတွင် ရိုဇယ်သည် Perfect World Entertainment ၏ MMORPG (Perfect World Mobile)ဂိမ်းအတွက် ပရိုမိုးရှင်းမော်ဒယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.oneesports.gg/mobile-games/blackpinks-rose-revealed-as-the-face-of-mmorpg-perfect-world/|title=Blackpink's Rosé revealed as the face of MMORPG Perfect World|date=2019-10-20|language=en-US}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် Anthony Vaccarello က Yves Saint Laurent အတွက် Global Ambassador အဖြစ် ရိုဇယ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.vogue.co.uk/miss-vogue/gallery/rose-blackpink-yves-saint-laurent|title=Blackpink's Rosé Is A Saint Laurent Ambassador For A New Era|date=3 July 2020}}</ref> === ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု === ၂၀၂၀ ဧပြီလတွင် ရိုဇယ်သည် [[အင်စတာဂရမ်]] ၌ Follower အများဆုံး 50.4 သန်းကျော်နှင့်အတူ စတ္ထုမြောက် Follower အများဆုံး K-pop Idol ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Top 10 Kpop Idols on Instagram – Best of 2020|url=https://seoulz.com/top-10-kpop-idols-on-instagram-best-of-2020/|accessdate=12 July 2020|publisher=Seoulz|date=8 April 2020}}</ref> ရိုဇယ်သည် ကိုရီးယားနာမည်ကျော်များအား အွန်လိုင်းရှာဖွေမှုနှင့် Engagement အများဆုံးတို့ကို လေ့လာသော ကိုရီးယားနိုင်ငံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသုတေသနဌာန၏ အမျိုးသမီးနာမည်ကျော်များစာရင်းတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=279&page=1|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2018년 8월 빅데이터 분석결과...1위 레드벨벳 슬기, 2위 블랙핑크 제니, 3위 마마무…|language=ko|date=19 August 2018|accessdate=30 May 2019|publisher=Korean Business Research Institute|archivedate=5 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190505122358/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=279&page=1}}</ref>ထိုစာရင်းတွင် သူမသည် အဆင့်(၁၀)အတွင်းသို့လည်း ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=342&page=1|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2019년 2월 빅데이터 분석결과...1위 블랙핑크 제니, 2위 여자친구 소원, 3위 트와이…|language=ko|date=17 February 2019|accessdate=30 May 2019|publisher=Korean Business Research Institute|archivedate=31 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331174042/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=342&page=1}}</ref> == Discography == [[ဖိုင်:20190106_(NEWSEN)_블랙핑크(BLACKPINK),_수줍은_많은_소녀지만_돋보이는_아름다운_미모_(Golden_Disc_Awards_2019)_(3).jpg|alt=Rosé seen from the shoulders up, looks forward, slightly away from the camera.|thumb| ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တွင်ကျင်းပသော ၃၃ ကြိမ်မြောက် Golden Disc Award ဆုပေးပွဲမှ ရိုဇယ် ]] === As featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" ! rowspan="3" style="width:18em;" |Title ! rowspan="3" style="width:2em;" |Year ! colspan="2" |Peak chart positions ! rowspan="3" style="width:10em;" |Sales ! rowspan="3" style="width:8em;" |Album |- ! colspan="2" scope="col" |KOR |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;" |<nowiki><small id="mwqQ">Gaon</small></nowiki><br /><br /><ref name="wygaon" /> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;" |<nowiki><small id="mwrw">Hot</small></nowiki><br /><br /><ref name="wy100" /> |- ! scope="row" |"Without You" {{Small|(결국; ''Gyeolguk'')<!-- Keep romanization per Wikipedia policies on non-English text. -->}}<br /><br />{{Small|([[G-Dragon]] {{abbreviation|feat.|featuring}} Rosé)}}{{Efn|Credited as "? of YG New Girl Group" at the time of the release.<ref name="wy dl year"/>}} |2012 |10 |15 | * KOR: 646,074<ref name="wy dl year">{{Cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&pageNo=3&serviceGbn=S1020&targetTime=2012&hitYear=2012&termGbn=year|title=Gaon Download Chart of 2012|accessdate=29 May 2019}}</ref> |''One of a Kind'' |- |} {{Notelist}} == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား == === ရုပ်မြင်သံကြား === {| class="wikitable" |+ !Year !Title !Network !Role !Notes !{{abbreviation|Ref.|References}} |- | rowspan="2" |2017 |''King of Mask Singer'' |MBC |Contestant "Circus Girl" |Episodes 103–104 |<ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|title='복면가왕' 블랙핑크 로제, 엄마 언급에 눈물 왈칵 "자랑스러운 딸 되겠다"|language=ko|work=ENews24|date=26 March 2017|accessdate=29 May 2019|last=Jo|first=Hae-jin}}</ref> |- |''Fantastic Duo'' |SBS |Contestant "Australia 400:1" |Season 2, Episodes 19–20 |<ref name="autogenerated1">{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|language=ko|date=4 August 2017|accessdate=29 May 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen}}</ref> |- |} == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပ လင့်ခ်များ == * [http://www.blackpinkofficial.com/ Blackpink ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * [https://web.facebook.com/BLACKPINKOFFICIAL/ Blackpink] ၏ ဖေ့စ်ဘုတ်စာမျက်နှာ * [https://www.instagram.com/roses_are_rosie/ Rose] ၏ Instagram [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] dzslfdt8gibi324r04z4r08emhrwb7r 1049192 1049190 2026-08-18T04:33:59Z ~2026-45020-15 147099 /* */ https://youtube.com/@tiloofficial?si=rbZg6hgEvXydx5-B 1049192 wikitext text/x-wiki '''ရိုဇယ်'''({{small|{{lang-ko|로제}}}}, {{small|{{lang-en|ROSÉ}}}}; {{မွေးနာမည်|{{small|ဘတ်ဂ် ချယ်-ယောင်း}}|ကိုရီးယား={{small|박채영/朴彩英}}}}, {{small|အမည်ရင်း {{lang-en|Roseanne Park ရိုဇင် ဘတ်ဂ်}}}} MBE, [[၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] [[၁၉၉၇]] ~ )သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]သူ အဆိုတော်နှင့် ဒန်ဆာဖြစ်ပြီး မိန်းကလေး ကေ-ပေါ့ အဖွဲ့ [[BLACKPINK]]၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[အော့ကလန်မြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အသက် ၇ နှစ်မှ စ၍ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] ဝိတိုရိယပြည်နယ် [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]]တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယားနှင့် နယူးဇီလန် နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသည်။<ref>{{cite web |url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=A7v0zD9tCeuAneq1?bo_table=news_hot&wr_id=6856 |title=New Zealand Citizenship (III) |website=NZ Korea Post |language=Korean |access-date=8 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.segye.com/newsView/20091112004439 |title=Amendment Allowing Dual Citizenship |work=Segye Ilbo |access-date=6 September 2018}}</ref> {{Infobox person |name=ရိုဇယ် |image=Blackpink Rosé Rimowa 1.jpg |caption=၂၀၂၄ ရိုဇယ် |alt=Rosé sits at a table holding a microphone, looking sideways. |birth_name=ရိုဇင် ဘတ်ဂ်<br/>ဘတ်ဂ် ချယ်-ယောင်း |birth_date={{birth date and age|1997|02|11|df=yes}} |birth_place= {{flagicon|နယူးဇီလန်}} [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[အော့ကလန်မြို့]] |home_town={{flagicon|AU}} [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]] [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] |occupation=အဆိုတော်၊ ဒန်ဆာ |years_active=၂၀၁၆ ~ |module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = ကေ-ပေါ့ | instrument = အဆို<!-- Yes, she can play instruments. This is just for what she does professionally, which is singing. --> | background = solo_singer | origin = {{flagicon|တောင်ကိုရီးယား}} [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]<!-- origin of musical career --> | label = {{hlist|[[:en:YG Entertainment|YG]]|[[:en:Interscope Records|Interscope]]<ref>{{cite news|url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=Ctm7VdTY6KJXhCKs//https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[:en:Billboard (magazine)|ဘီလ်ဘုတ်]]|date=22 October 2018|access-date=23 November 2018|last=Herman|first=Tamar}}</ref>}} | associated_acts = {{hlist|[[BLACKPINK]]|[[:en:YG Family|YG Family]]}} | website = <!-- {{URL|example.com}} or {{Official URL}} --> }}}} {{Infobox Korean name|title=ဘတ်ဂ်ချယ်ယောင်း|picture=[[File:Signature of Rosé.svg|120px]]|hangeul=박채영|alphabet=Park Chaeyoung|hangeul-birthname=박채영|hanja=朴彩英|latin-birthname=|alphabet-birthname=|picture-type=ဘတ်ဂ်ချယ်ယောင်း၏ လက်မှတ်}} {{Infobox YouTuber | name = ROSÉ | channel_display_name = ROSÉ | channel_url = UCBo1hnzxV9rz3WVsv__Rn1g | years_active = ၂၀၂၁ ~ | subscribers = ၁.၄၈ ကုဋေ ဦး | views = ၁,၉၉.၄၈ ကုဋေ ခု | stats_update = {{dts|2024-12-31}} | silver_button = yes | silver_year = ၂၀၂၁ | gold_button = yes | gold_year = ၂၀၂၁<ref>{{Cite web|和書|url=https://youtube.com/@tiloofficial?si=530cT9XBuJnHiyy5//https://mdpr.jp/k-enta/detail/2489148 |title=BLACKPINK・ロゼ、個人YouTube開設にファン歓喜　幼少期の映像も公開 |website=モデルプレス |publisher=モデルプレス編集部 |date=2021-03-18 |accessdate=2023-01-12}}</ref> | diamond_button = yes | diamond_year = ၂၀၂၄ }} == ဘဝနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း == === 1997–2015: Early life and career === ရိုဇန် ပက်ခ် ({{Korean|박채영}}; ပက်ခ် ချယ်ယောင်း'') ကို'' ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁)ရက် ၁၉၉၇ ၌<ref name="blackpinkINSTA">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BfBTuV0Alks/|title=BLΛƆKPIИK on Instagram: "#BLACKPINK #블랙핑크 #ROSÉ #로제 #HAPPYBIRTHDAY #2018_02_11 #YG"|language=en}}</ref> <ref name="ygTWITTER">{{Cite web|url=https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|title=HAPPY BIRTHDAY ROSÉ#BLACKPINK #블랙핑크#2018_02_11 #HBD #로제pic.twitter.com/AJEnRLeSyD|language=en}}</ref> တောင်ကိုရီးယားမှ ပြောင်းရွှေ့လာသော မိဘများမှ [[အော့ကလန်မြို့|အော့ကလန်]] <ref name="scmp18">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|title=Rose from Blackpink – New Zealand-born K-pop singer with the unique voice and difficult dance moves}}</ref>၊နယူးဇီလန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမတွင် အမတစ်ယောက် ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အသက်(၇)နှစ်အရွယ်တွင် ရိုဇယ်နှင့် သူမ၏မိသားစုသည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref name="smh">{{Cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|title=BlackPink's Rose: How a joke turned into K-pop stardom for an Australian singer}}</ref> ရိုဇယ်သည် မဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ Canterbury Girls 'Secondary College တွင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name="scmp19">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|title=4 things to know about K-pop star Rose, BLACKPINK's high-note singer}}</ref> သူမသည် ကလေးဘဝကတည်းက သီချင်းသီဆိုခြင်း၊ ဂစ်တာနှင့်စန္ဒရားတီးခြင်းများကို သင်ယူခဲ့ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် သီဆိုဖျော်ဖြေလေ့ရှိသည်။ 2012 ခုနှစ်တွင် အသက် 15 နှစ်အရွယ် ရိုဇယ်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ YG Entertainment ၏ ဩစတေးလျနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲကို သူမအဖေ၏ အကြံပြုချက် <ref name="smh" />ကြောင့် ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ယှဉ်ပြိုင်သူ (၇၀၀) အနက် အဆင့်(၁)ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know|work=[[Time (magazine)|Time]]|title=Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK|last=Moon|first=Kat|date=4 April 2019|accessdate=31 May 2019|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|title=[Y기획②]멤버를 알면 '진짜' 블랙핑크가 보인다|work=YTN|date=7 July 2018|accessdate=28 May 2019|last=Ji|first=Seung-hoon}}</ref> နှစ်လအတွင်းတွင် သူမသည် YG Entertainment နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref name="scmp19" /> ရိုဇယ်သည် အစောပိုင်းတွင် သူမအဖေ၏အကြံအစည်ကို အလှမ်းဝေးကွာမှု၊ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အဆိုတော်ဖြစ်ရန် ခက်ခဲမှုတို့ကြောင့် ဟာသအဖြစ်သာ ထင်မြင်ခဲ့ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဩစတေးလျမှာတုန်းက ကျွန်မအနေနဲ့ အဆိုတော်တစ်ယောက်ဖြစ်လာဖို့... အထူးသဖြင့် ကေပေါ့(ပ်)လောကမှာ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာဖို့ အခွင့်အရေးအများကြီးရှိလိမ့်မယ်လို့ မထင်ခဲ့မိပါဘူး။ ကျွန်မဟာ ဒီလိုဖြစ်လာဖို့ အခွင့်အလမ်း တကယ်ကိုနည်းပါးပြီး အလှမ်းဝေးကွာလှတဲ့နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ခဲ့ရတာပါ။ <ref name="scmp19" /> ထိုနှစ်တွင်ပင် ရိုဇယ်သည် YG Entertainment မှ G-Dragon ၏ [[:en:One_of_a_Kind_(EP)|EP One of a Kind (2012)]] အယ်လ်ဘမ်မှ "Without You" သီချင်းတွင် ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သီချင်းထွက်ရှိချိန်နှင့် တချိန်တည်းတွင် Blackpink အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ကြေညာချက်ထွက်လာပြီး စာချုပ်အရ သီချင်းတွင် သူမ၏အမည်ကိုလူသိရှင်ကြားမထုတ်ပြန်ခဲ့ပါ။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|title=블랙핑크, 지난 6년의 데뷔사|language=ko|accessdate=28 May 2019}}</ref> ထိုသီချင်းသည် တောင်ကိုရီးယား၏ Gaon Music Chart တွင်နံပါတ် (၁၀) နှင့် <nowiki><i id="mwSQ">Billboard Korea</i></nowiki> K-pop Hot 100 တွင်နံပါတ် (၁၅) နေရာတွင် ရပ်တည်နိုငခဲ့သည်။ <ref name="wygaon">{{Cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2012&termGbn=week|title=2012년 39주차 Digital Chart|language=ko|accessdate=28 May 2019|publisher=[[Gaon Music Chart]]}}</ref> <ref name="wy100">{{Cite web|url=http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|title=G-Dragon Korea K-Pop Hot 100 Chart History|accessdate=28 May 2019|archivedate=25 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170925073129/http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175}}</ref> === 2016–present: Debut with Blackpink === ရိုဇယ်သည် ၂၀၁၆ ဇွန်လတွင် [[ဘလက်ပင့်|Blackpink]] အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ကြေညာခြင်းမခံရမီ YG Entertainment တွင် (၄)နှစ်ကြာ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ သူမသည် အဖွဲ့ဝင်(၄)ဦးအနက် နောက်ဆုံးဝင်ရောက်လာသော အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|title=YG, 새 걸그룹 네번째 멤버 로제 공개..호주 출신 실력파..'강렬'|language=ko|work=Osen|date=22 June 2016|accessdate=28 May 2019|last=Sung|first=Mi-kyung}}</ref> Blackpink အဖွဲ့သည် ၂၀၁၆ ဩဂုတ်လတွင် [[Single (music)|single album]] ''Square One ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး'' ထိုအယ်လ်ဘမ်တွင် "Whistle" နှင့် "Boombayah" တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|title=Blackpink's Major Debut: New K-Pop Girl Group Lands No. 1 & 2 on World Digital Songs Chart|last=Benjamin|first=Jeff|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=16 August 2016|accessdate=30 May 2019}}</ref> အဆိုတော်ရိုဇယ်သည် ဂီတပြပွဲများဖြစ်သော ''King of Masked Singer'' နှင့် ''Fantastic Duo 2'' ကဲ့သို့ အသံလွှင့်အစီအစဉ်များတွင်လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ King of ''Masked Singer မှ သူမ၏'' အသံပိုင်း စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပရိသတ်အကြိုက်တွေ့ခဲ့ကြပြီး ရိုဇယ် က"(သူမရဲ့)သီဆိုဖျော်ဖြေမှုကို ပရိသတ်တွေ နှစ်သက်သဘောကျလိမ့်မယ်ဆိုတာကို မသိခဲ့ပါဘူး(မကြိုက်မှာ စိုးရိမ်နေခဲ့ရပါတယ်)၊ ကောင်းမွန်တဲ့ရလဒ်ထွက်ရှိလာတဲ့အခါမှာတော့ ပျော်ရွှင်ပြီးစိတ်သက်သာရာရသွားပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="scmp18" /> နောက်ပိုင်းတွင် ရိုဇယ်သည် ''Fantastic Duo ၏'' ဒုတိယရာသီတွင်လည်း ဖျော်ဖြေသူတစ်ဦးအဖြစ် တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ရှိုးပွဲ ထုတ်လုပ်သူက ရိုဇယ်၏ အသံစွမ်းရည်ကို ပြသရန်ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး Blackpink အဖွဲ့နှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name="fd2">{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|date=4 August 2017|accessdate=29 May 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇွန်လ (၂) ရက်တွင် YG Entertainment က Blackpink ၏ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ်အပြည့်အစုံထွက်ပေါ်ပြီးနောက်တွင် လီဆာ၊ ဂျီဆူး၊ ရိုဇယ်တို့၏ Solo Track ကို မိတ်ဆက်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ၂၀၂၀၊ ဇွန်လ(၂) ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=YG, "ROSÉ·LISA·JISOO Will Release Solo Tracks… Will Start Releasing in Sequential Order After the Release of BLACKPINK's Full-Length Album in September"|url=https://yg-life.com/archives/155667?lang=en|accessdate=4 June 2020|date=June 2, 2020}}</ref> == အနုပညာ == ရိုဇယ်သည် Blackpink အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီးနောက် သူမ၏ ထူးခြားဆန်းသစ်သောအသံစွမ်းဆောင်ရည်အပေါ် ကေပေါ့ပ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|title=[화보] 블랙핑크 로제 "목소리 특이한 줄 몰랐다..선물 받은 기분"|work=Osen|date=22 November 2017|accessdate=29 May 2019|last=Lee|first=So-dam|language=ko}}</ref> ''Fantastic Duo 2 ၏ အပိုင်းတစ်ခုတွင် ရိုဇယ်ပါဝင်ဖျော်ဖြေပြီးနောက် ဂီတဆိုင်ရာစံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရိုဇယ်မှသတ်မှတ်ထားသော'' Gummy<ref name="fd2" />က"[ရိုဇယ်ရဲ့] အသံဟာ ထူးခြားပါတယ်။ ဒါဟာ လူငယ်တွေ နှစ်ခြိုက်လေ့ရှိတဲ့ အသံမျိုးပါပဲ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ရေဒီယိုအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ရိုဇယ်သည် Big Bang အဖွဲ့မှ Taeyang ကိုသူမ၏ဂီတလမ်းကြောင်းအတွက် စံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|title=<강타의 별이 빛나는 밤에> 블랙핑크의 음색 대통령, 로제의 롤모델은 누구!?|last=Cho|first=Eun-sol|work=imbc|date=29 June 2017|accessdate=13 June 2020}}</ref> ရိုဇယ်သည် အမေရိကန်အဆိုတော် Tori Kelly သည်လည်း သူမ၏ သီဆိုမှုကို အားတက်စေသည်ဟု ယူဆသည်။ == Other ventures == === Endorsements === ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရိုဇယ်နှင့် Blackpink အဖွဲ့ဝင် [[ဂျီဆူး (အဆိုတော်၊ ၁၉၉၅ မွေးဖွား)|ဂျီဆူး]] တို့သည် တောင်ကိုရီးယားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Kiss Me အတွက် မော်ဒယ်များအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003078077|title=블랙핑크 지수X로제, 메이크업 브랜드 모델 발탁..트렌디 매력UP|language=ko|date=27 September 2018}}</ref>၂၀၁၉ အောက်တိုဘာတွင် ရိုဇယ်သည် Perfect World Entertainment ၏ MMORPG (Perfect World Mobile)ဂိမ်းအတွက် ပရိုမိုးရှင်းမော်ဒယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.oneesports.gg/mobile-games/blackpinks-rose-revealed-as-the-face-of-mmorpg-perfect-world/|title=Blackpink's Rosé revealed as the face of MMORPG Perfect World|date=2019-10-20|language=en-US}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် Anthony Vaccarello က Yves Saint Laurent အတွက် Global Ambassador အဖြစ် ရိုဇယ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.vogue.co.uk/miss-vogue/gallery/rose-blackpink-yves-saint-laurent|title=Blackpink's Rosé Is A Saint Laurent Ambassador For A New Era|date=3 July 2020}}</ref> === ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု === ၂၀၂၀ ဧပြီလတွင် ရိုဇယ်သည် [[အင်စတာဂရမ်]] ၌ Follower အများဆုံး 50.4 သန်းကျော်နှင့်အတူ စတ္ထုမြောက် Follower အများဆုံး K-pop Idol ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Top 10 Kpop Idols on Instagram – Best of 2020|url=https://seoulz.com/top-10-kpop-idols-on-instagram-best-of-2020/|accessdate=12 July 2020|publisher=Seoulz|date=8 April 2020}}</ref> ရိုဇယ်သည် ကိုရီးယားနာမည်ကျော်များအား အွန်လိုင်းရှာဖွေမှုနှင့် Engagement အများဆုံးတို့ကို လေ့လာသော ကိုရီးယားနိုင်ငံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသုတေသနဌာန၏ အမျိုးသမီးနာမည်ကျော်များစာရင်းတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=279&page=1|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2018년 8월 빅데이터 분석결과...1위 레드벨벳 슬기, 2위 블랙핑크 제니, 3위 마마무…|language=ko|date=19 August 2018|accessdate=30 May 2019|publisher=Korean Business Research Institute|archivedate=5 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190505122358/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=279&page=1}}</ref>ထိုစာရင်းတွင် သူမသည် အဆင့်(၁၀)အတွင်းသို့လည်း ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=342&page=1|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2019년 2월 빅데이터 분석결과...1위 블랙핑크 제니, 2위 여자친구 소원, 3위 트와이…|language=ko|date=17 February 2019|accessdate=30 May 2019|publisher=Korean Business Research Institute|archivedate=31 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331174042/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=342&page=1}}</ref> == Discography == [[ဖိုင်:20190106_(NEWSEN)_블랙핑크(BLACKPINK),_수줍은_많은_소녀지만_돋보이는_아름다운_미모_(Golden_Disc_Awards_2019)_(3).jpg|alt=Rosé seen from the shoulders up, looks forward, slightly away from the camera.|thumb| ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တွင်ကျင်းပသော ၃၃ ကြိမ်မြောက် Golden Disc Award ဆုပေးပွဲမှ ရိုဇယ် ]] === As featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" ! rowspan="3" style="width:18em;" |Title ! rowspan="3" style="width:2em;" |Year ! colspan="2" |Peak chart positions ! rowspan="3" style="width:10em;" |Sales ! rowspan="3" style="width:8em;" |Album |- ! colspan="2" scope="col" |KOR |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;" |<nowiki><small id="mwqQ">Gaon</small></nowiki><br /><br /><ref name="wygaon" /> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;" |<nowiki><small id="mwrw">Hot</small></nowiki><br /><br /><ref name="wy100" /> |- ! scope="row" |"Without You" {{Small|(결국; ''Gyeolguk'')<!-- Keep romanization per Wikipedia policies on non-English text. -->}}<br /><br />{{Small|([[G-Dragon]] {{abbreviation|feat.|featuring}} Rosé)}}{{Efn|Credited as "? of YG New Girl Group" at the time of the release.<ref name="wy dl year"/>}} |2012 |10 |15 | * KOR: 646,074<ref name="wy dl year">{{Cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&pageNo=3&serviceGbn=S1020&targetTime=2012&hitYear=2012&termGbn=year|title=Gaon Download Chart of 2012|accessdate=29 May 2019}}</ref> |''One of a Kind'' |- |} {{Notelist}} == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား == === ရုပ်မြင်သံကြား === {| class="wikitable" |+ !Year !Title !Network !Role !Notes !{{abbreviation|Ref.|References}} |- | rowspan="2" |2017 |''King of Mask Singer'' |MBC |Contestant "Circus Girl" |Episodes 103–104 |<ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|title='복면가왕' 블랙핑크 로제, 엄마 언급에 눈물 왈칵 "자랑스러운 딸 되겠다"|language=ko|work=ENews24|date=26 March 2017|accessdate=29 May 2019|last=Jo|first=Hae-jin}}</ref> |- |''Fantastic Duo'' |SBS |Contestant "Australia 400:1" |Season 2, Episodes 19–20 |<ref name="autogenerated1">{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|language=ko|date=4 August 2017|accessdate=29 May 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen}}</ref> |- |} == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပ လင့်ခ်များ == * [http://www.blackpinkofficial.com/ Blackpink ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * [https://web.facebook.com/BLACKPINKOFFICIAL/ Blackpink] ၏ ဖေ့စ်ဘုတ်စာမျက်နှာ * [https://www.instagram.com/roses_are_rosie/ Rose] ၏ Instagram [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] ouv9qp7vqv0j16pl5zil9ieqjxyamr7 1049202 1049192 2026-08-18T06:21:59Z NDG 133983 [[Special:Contributions/~2026-45020-15|~2026-45020-15]] ([[User talk:~2026-45020-15|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုများကို [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 944802 wikitext text/x-wiki '''ရိုဇယ်'''({{small|{{lang-ko|로제}}}}, {{small|{{lang-en|ROSÉ}}}}; {{မွေးနာမည်|{{small|ဘတ်ဂ် ချယ်-ယောင်း}}|ကိုရီးယား={{small|박채영/朴彩英}}}}, {{small|အမည်ရင်း {{lang-en|Roseanne Park ရိုဇင် ဘတ်ဂ်}}}} MBE, [[၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] [[၁၉၉၇]] ~ )သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]သူ အဆိုတော်နှင့် ဒန်ဆာဖြစ်ပြီး မိန်းကလေး ကေ-ပေါ့ အဖွဲ့ [[BLACKPINK]]၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[အော့ကလန်မြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အသက် ၇ နှစ်မှ စ၍ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] ဝိတိုရိယပြည်နယ် [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]]တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယားနှင့် နယူးဇီလန် နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.nzkoreapost.com/bbs/board.php?bo_table=news_hot&wr_id=6856 |title=New Zealand Citizenship (III) |website=NZ Korea Post |language=Korean |access-date=8 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.segye.com/newsView/20091112004439 |title=Amendment Allowing Dual Citizenship |work=Segye Ilbo |access-date=6 September 2018}}</ref> {{Infobox person |name=ရိုဇယ် |image=Blackpink Rosé Rimowa 1.jpg |caption=၂၀၂၄ ရိုဇယ် |alt=Rosé sits at a table holding a microphone, looking sideways. |birth_name=ရိုဇင် ဘတ်ဂ်<br/>ဘတ်ဂ် ချယ်-ယောင်း |birth_date={{birth date and age|1997|02|11|df=yes}} |birth_place= {{flagicon|နယူးဇီလန်}} [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[အော့ကလန်မြို့]] |home_town={{flagicon|AU}} [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]] [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] |occupation=အဆိုတော်၊ ဒန်ဆာ |years_active=၂၀၁၆ ~ |module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = ကေ-ပေါ့ | instrument = အဆို<!-- Yes, she can play instruments. This is just for what she does professionally, which is singing. --> | background = solo_singer | origin = {{flagicon|တောင်ကိုရီးယား}} [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]<!-- origin of musical career --> | label = {{hlist|[[:en:YG Entertainment|YG]]|[[:en:Interscope Records|Interscope]]<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[:en:Billboard (magazine)|ဘီလ်ဘုတ်]]|date=22 October 2018|access-date=23 November 2018|last=Herman|first=Tamar}}</ref>}} | associated_acts = {{hlist|[[BLACKPINK]]|[[:en:YG Family|YG Family]]}} | website = <!-- {{URL|example.com}} or {{Official URL}} --> }}}} {{Infobox Korean name|title=ဘတ်ဂ်ချယ်ယောင်း|picture=[[File:Signature of Rosé.svg|120px]]|hangeul=박채영|alphabet=Park Chaeyoung|hangeul-birthname=박채영|hanja=朴彩英|latin-birthname=|alphabet-birthname=|picture-type=ဘတ်ဂ်ချယ်ယောင်း၏ လက်မှတ်}} {{Infobox YouTuber | name = ROSÉ | channel_display_name = ROSÉ | channel_url = UCBo1hnzxV9rz3WVsv__Rn1g | years_active = ၂၀၂၁ ~ | subscribers = ၁.၄၈ ကုဋေ ဦး | views = ၁,၉၉.၄၈ ကုဋေ ခု | stats_update = {{dts|2024-12-31}} | silver_button = yes | silver_year = ၂၀၂၁ | gold_button = yes | gold_year = ၂၀၂၁<ref>{{Cite web|和書|url=https://mdpr.jp/k-enta/detail/2489148 |title=BLACKPINK・ロゼ、個人YouTube開設にファン歓喜　幼少期の映像も公開 |website=モデルプレス |publisher=モデルプレス編集部 |date=2021-03-18 |accessdate=2023-01-12}}</ref> | diamond_button = yes | diamond_year = ၂၀၂၄ }} == ဘဝနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း == === 1997–2015: Early life and career === ရိုဇန် ပက်ခ် ({{Korean|박채영}}; ပက်ခ် ချယ်ယောင်း'') ကို'' ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁)ရက် ၁၉၉၇ ၌<ref name="blackpinkINSTA">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BfBTuV0Alks/|title=BLΛƆKPIИK on Instagram: "#BLACKPINK #블랙핑크 #ROSÉ #로제 #HAPPYBIRTHDAY #2018_02_11 #YG"|language=en}}</ref> <ref name="ygTWITTER">{{Cite web|url=https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|title=HAPPY BIRTHDAY ROSÉ#BLACKPINK #블랙핑크#2018_02_11 #HBD #로제pic.twitter.com/AJEnRLeSyD|language=en}}</ref> တောင်ကိုရီးယားမှ ပြောင်းရွှေ့လာသော မိဘများမှ [[အော့ကလန်မြို့|အော့ကလန်]] <ref name="scmp18">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|title=Rose from Blackpink – New Zealand-born K-pop singer with the unique voice and difficult dance moves}}</ref>၊နယူးဇီလန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမတွင် အမတစ်ယောက် ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အသက်(၇)နှစ်အရွယ်တွင် ရိုဇယ်နှင့် သူမ၏မိသားစုသည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref name="smh">{{Cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|title=BlackPink's Rose: How a joke turned into K-pop stardom for an Australian singer}}</ref> ရိုဇယ်သည် မဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ Canterbury Girls 'Secondary College တွင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name="scmp19">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|title=4 things to know about K-pop star Rose, BLACKPINK's high-note singer}}</ref> သူမသည် ကလေးဘဝကတည်းက သီချင်းသီဆိုခြင်း၊ ဂစ်တာနှင့်စန္ဒရားတီးခြင်းများကို သင်ယူခဲ့ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် သီဆိုဖျော်ဖြေလေ့ရှိသည်။ 2012 ခုနှစ်တွင် အသက် 15 နှစ်အရွယ် ရိုဇယ်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ YG Entertainment ၏ ဩစတေးလျနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲကို သူမအဖေ၏ အကြံပြုချက် <ref name="smh" />ကြောင့် ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ယှဉ်ပြိုင်သူ (၇၀၀) အနက် အဆင့်(၁)ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know|work=[[Time (magazine)|Time]]|title=Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK|last=Moon|first=Kat|date=4 April 2019|accessdate=31 May 2019|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|title=[Y기획②]멤버를 알면 '진짜' 블랙핑크가 보인다|work=YTN|date=7 July 2018|accessdate=28 May 2019|last=Ji|first=Seung-hoon}}</ref> နှစ်လအတွင်းတွင် သူမသည် YG Entertainment နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref name="scmp19" /> ရိုဇယ်သည် အစောပိုင်းတွင် သူမအဖေ၏အကြံအစည်ကို အလှမ်းဝေးကွာမှု၊ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အဆိုတော်ဖြစ်ရန် ခက်ခဲမှုတို့ကြောင့် ဟာသအဖြစ်သာ ထင်မြင်ခဲ့ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဩစတေးလျမှာတုန်းက ကျွန်မအနေနဲ့ အဆိုတော်တစ်ယောက်ဖြစ်လာဖို့... အထူးသဖြင့် ကေပေါ့(ပ်)လောကမှာ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာဖို့ အခွင့်အရေးအများကြီးရှိလိမ့်မယ်လို့ မထင်ခဲ့မိပါဘူး။ ကျွန်မဟာ ဒီလိုဖြစ်လာဖို့ အခွင့်အလမ်း တကယ်ကိုနည်းပါးပြီး အလှမ်းဝေးကွာလှတဲ့နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ခဲ့ရတာပါ။ <ref name="scmp19" /> ထိုနှစ်တွင်ပင် ရိုဇယ်သည် YG Entertainment မှ G-Dragon ၏ [[:en:One_of_a_Kind_(EP)|EP One of a Kind (2012)]] အယ်လ်ဘမ်မှ "Without You" သီချင်းတွင် ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သီချင်းထွက်ရှိချိန်နှင့် တချိန်တည်းတွင် Blackpink အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ကြေညာချက်ထွက်လာပြီး စာချုပ်အရ သီချင်းတွင် သူမ၏အမည်ကိုလူသိရှင်ကြားမထုတ်ပြန်ခဲ့ပါ။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|title=블랙핑크, 지난 6년의 데뷔사|language=ko|accessdate=28 May 2019}}</ref> ထိုသီချင်းသည် တောင်ကိုရီးယား၏ Gaon Music Chart တွင်နံပါတ် (၁၀) နှင့် <nowiki><i id="mwSQ">Billboard Korea</i></nowiki> K-pop Hot 100 တွင်နံပါတ် (၁၅) နေရာတွင် ရပ်တည်နိုငခဲ့သည်။ <ref name="wygaon">{{Cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2012&termGbn=week|title=2012년 39주차 Digital Chart|language=ko|accessdate=28 May 2019|publisher=[[Gaon Music Chart]]}}</ref> <ref name="wy100">{{Cite web|url=http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|title=G-Dragon Korea K-Pop Hot 100 Chart History|accessdate=28 May 2019|archivedate=25 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170925073129/http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175}}</ref> === 2016–present: Debut with Blackpink === ရိုဇယ်သည် ၂၀၁၆ ဇွန်လတွင် [[ဘလက်ပင့်|Blackpink]] အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ကြေညာခြင်းမခံရမီ YG Entertainment တွင် (၄)နှစ်ကြာ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ သူမသည် အဖွဲ့ဝင်(၄)ဦးအနက် နောက်ဆုံးဝင်ရောက်လာသော အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|title=YG, 새 걸그룹 네번째 멤버 로제 공개..호주 출신 실력파..'강렬'|language=ko|work=Osen|date=22 June 2016|accessdate=28 May 2019|last=Sung|first=Mi-kyung}}</ref> Blackpink အဖွဲ့သည် ၂၀၁၆ ဩဂုတ်လတွင် [[Single (music)|single album]] ''Square One ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး'' ထိုအယ်လ်ဘမ်တွင် "Whistle" နှင့် "Boombayah" တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|title=Blackpink's Major Debut: New K-Pop Girl Group Lands No. 1 & 2 on World Digital Songs Chart|last=Benjamin|first=Jeff|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=16 August 2016|accessdate=30 May 2019}}</ref> အဆိုတော်ရိုဇယ်သည် ဂီတပြပွဲများဖြစ်သော ''King of Masked Singer'' နှင့် ''Fantastic Duo 2'' ကဲ့သို့ အသံလွှင့်အစီအစဉ်များတွင်လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ King of ''Masked Singer မှ သူမ၏'' အသံပိုင်း စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပရိသတ်အကြိုက်တွေ့ခဲ့ကြပြီး ရိုဇယ် က"(သူမရဲ့)သီဆိုဖျော်ဖြေမှုကို ပရိသတ်တွေ နှစ်သက်သဘောကျလိမ့်မယ်ဆိုတာကို မသိခဲ့ပါဘူး(မကြိုက်မှာ စိုးရိမ်နေခဲ့ရပါတယ်)၊ ကောင်းမွန်တဲ့ရလဒ်ထွက်ရှိလာတဲ့အခါမှာတော့ ပျော်ရွှင်ပြီးစိတ်သက်သာရာရသွားပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="scmp18" /> နောက်ပိုင်းတွင် ရိုဇယ်သည် ''Fantastic Duo ၏'' ဒုတိယရာသီတွင်လည်း ဖျော်ဖြေသူတစ်ဦးအဖြစ် တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ရှိုးပွဲ ထုတ်လုပ်သူက ရိုဇယ်၏ အသံစွမ်းရည်ကို ပြသရန်ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး Blackpink အဖွဲ့နှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name="fd2">{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|date=4 August 2017|accessdate=29 May 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇွန်လ (၂) ရက်တွင် YG Entertainment က Blackpink ၏ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ်အပြည့်အစုံထွက်ပေါ်ပြီးနောက်တွင် လီဆာ၊ ဂျီဆူး၊ ရိုဇယ်တို့၏ Solo Track ကို မိတ်ဆက်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ၂၀၂၀၊ ဇွန်လ(၂) ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=YG, "ROSÉ·LISA·JISOO Will Release Solo Tracks… Will Start Releasing in Sequential Order After the Release of BLACKPINK's Full-Length Album in September"|url=https://yg-life.com/archives/155667?lang=en|accessdate=4 June 2020|date=June 2, 2020}}</ref> == အနုပညာ == ရိုဇယ်သည် Blackpink အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီးနောက် သူမ၏ ထူးခြားဆန်းသစ်သောအသံစွမ်းဆောင်ရည်အပေါ် ကေပေါ့ပ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|title=[화보] 블랙핑크 로제 "목소리 특이한 줄 몰랐다..선물 받은 기분"|work=Osen|date=22 November 2017|accessdate=29 May 2019|last=Lee|first=So-dam|language=ko}}</ref> ''Fantastic Duo 2 ၏ အပိုင်းတစ်ခုတွင် ရိုဇယ်ပါဝင်ဖျော်ဖြေပြီးနောက် ဂီတဆိုင်ရာစံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရိုဇယ်မှသတ်မှတ်ထားသော'' Gummy<ref name="fd2" />က"[ရိုဇယ်ရဲ့] အသံဟာ ထူးခြားပါတယ်။ ဒါဟာ လူငယ်တွေ နှစ်ခြိုက်လေ့ရှိတဲ့ အသံမျိုးပါပဲ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ရေဒီယိုအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ရိုဇယ်သည် Big Bang အဖွဲ့မှ Taeyang ကိုသူမ၏ဂီတလမ်းကြောင်းအတွက် စံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|title=<강타의 별이 빛나는 밤에> 블랙핑크의 음색 대통령, 로제의 롤모델은 누구!?|last=Cho|first=Eun-sol|work=imbc|date=29 June 2017|accessdate=13 June 2020}}</ref> ရိုဇယ်သည် အမေရိကန်အဆိုတော် Tori Kelly သည်လည်း သူမ၏ သီဆိုမှုကို အားတက်စေသည်ဟု ယူဆသည်။ == Other ventures == === Endorsements === ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရိုဇယ်နှင့် Blackpink အဖွဲ့ဝင် [[ဂျီဆူး (အဆိုတော်၊ ၁၉၉၅ မွေးဖွား)|ဂျီဆူး]] တို့သည် တောင်ကိုရီးယားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Kiss Me အတွက် မော်ဒယ်များအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0003078077|title=블랙핑크 지수X로제, 메이크업 브랜드 모델 발탁..트렌디 매력UP|language=ko|date=27 September 2018}}</ref>၂၀၁၉ အောက်တိုဘာတွင် ရိုဇယ်သည် Perfect World Entertainment ၏ MMORPG (Perfect World Mobile)ဂိမ်းအတွက် ပရိုမိုးရှင်းမော်ဒယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.oneesports.gg/mobile-games/blackpinks-rose-revealed-as-the-face-of-mmorpg-perfect-world/|title=Blackpink's Rosé revealed as the face of MMORPG Perfect World|date=2019-10-20|language=en-US}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် Anthony Vaccarello က Yves Saint Laurent အတွက် Global Ambassador အဖြစ် ရိုဇယ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.vogue.co.uk/miss-vogue/gallery/rose-blackpink-yves-saint-laurent|title=Blackpink's Rosé Is A Saint Laurent Ambassador For A New Era|date=3 July 2020}}</ref> === ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု === ၂၀၂၀ ဧပြီလတွင် ရိုဇယ်သည် [[အင်စတာဂရမ်]] ၌ Follower အများဆုံး 50.4 သန်းကျော်နှင့်အတူ စတ္ထုမြောက် Follower အများဆုံး K-pop Idol ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Top 10 Kpop Idols on Instagram – Best of 2020|url=https://seoulz.com/top-10-kpop-idols-on-instagram-best-of-2020/|accessdate=12 July 2020|publisher=Seoulz|date=8 April 2020}}</ref> ရိုဇယ်သည် ကိုရီးယားနာမည်ကျော်များအား အွန်လိုင်းရှာဖွေမှုနှင့် Engagement အများဆုံးတို့ကို လေ့လာသော ကိုရီးယားနိုင်ငံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသုတေသနဌာန၏ အမျိုးသမီးနာမည်ကျော်များစာရင်းတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=279&page=1|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2018년 8월 빅데이터 분석결과...1위 레드벨벳 슬기, 2위 블랙핑크 제니, 3위 마마무…|language=ko|date=19 August 2018|accessdate=30 May 2019|publisher=Korean Business Research Institute|archivedate=5 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190505122358/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=279&page=1}}</ref>ထိုစာရင်းတွင် သူမသည် အဆင့်(၁၀)အတွင်းသို့လည်း ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=342&page=1|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2019년 2월 빅데이터 분석결과...1위 블랙핑크 제니, 2위 여자친구 소원, 3위 트와이…|language=ko|date=17 February 2019|accessdate=30 May 2019|publisher=Korean Business Research Institute|archivedate=31 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331174042/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=342&page=1}}</ref> == Discography == [[ဖိုင်:20190106_(NEWSEN)_블랙핑크(BLACKPINK),_수줍은_많은_소녀지만_돋보이는_아름다운_미모_(Golden_Disc_Awards_2019)_(3).jpg|alt=Rosé seen from the shoulders up, looks forward, slightly away from the camera.|thumb| ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တွင်ကျင်းပသော ၃၃ ကြိမ်မြောက် Golden Disc Award ဆုပေးပွဲမှ ရိုဇယ် ]] === As featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" ! rowspan="3" style="width:18em;" |Title ! rowspan="3" style="width:2em;" |Year ! colspan="2" |Peak chart positions ! rowspan="3" style="width:10em;" |Sales ! rowspan="3" style="width:8em;" |Album |- ! colspan="2" scope="col" |KOR |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;" |<nowiki><small id="mwqQ">Gaon</small></nowiki><br /><br /><ref name="wygaon" /> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;" |<nowiki><small id="mwrw">Hot</small></nowiki><br /><br /><ref name="wy100" /> |- ! scope="row" |"Without You" {{Small|(결국; ''Gyeolguk'')<!-- Keep romanization per Wikipedia policies on non-English text. -->}}<br /><br />{{Small|([[G-Dragon]] {{abbreviation|feat.|featuring}} Rosé)}}{{Efn|Credited as "? of YG New Girl Group" at the time of the release.<ref name="wy dl year"/>}} |2012 |10 |15 | * KOR: 646,074<ref name="wy dl year">{{Cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&pageNo=3&serviceGbn=S1020&targetTime=2012&hitYear=2012&termGbn=year|title=Gaon Download Chart of 2012|accessdate=29 May 2019}}</ref> |''One of a Kind'' |- |} {{Notelist}} == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား == === ရုပ်မြင်သံကြား === {| class="wikitable" |+ !Year !Title !Network !Role !Notes !{{abbreviation|Ref.|References}} |- | rowspan="2" |2017 |''King of Mask Singer'' |MBC |Contestant "Circus Girl" |Episodes 103–104 |<ref>{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|title='복면가왕' 블랙핑크 로제, 엄마 언급에 눈물 왈칵 "자랑스러운 딸 되겠다"|language=ko|work=ENews24|date=26 March 2017|accessdate=29 May 2019|last=Jo|first=Hae-jin}}</ref> |- |''Fantastic Duo'' |SBS |Contestant "Australia 400:1" |Season 2, Episodes 19–20 |<ref name="autogenerated1">{{Cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|language=ko|date=4 August 2017|accessdate=29 May 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen}}</ref> |- |} == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပ လင့်ခ်များ == * [http://www.blackpinkofficial.com/ Blackpink ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * [https://web.facebook.com/BLACKPINKOFFICIAL/ Blackpink] ၏ ဖေ့စ်ဘုတ်စာမျက်နှာ * [https://www.instagram.com/roses_are_rosie/ Rose] ၏ Instagram [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] bgi9gar8rmjhpwhdnsd4arho85y4mta 1 202810 1049180 1023523 2026-08-18T01:35:50Z Thet Pai KXant 147093 /* တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာမှုများ */ အပိုင်းသစ် 1049180 wikitext text/x-wiki == နိုင်ငံတော် ဥက္ကဋ္ဌ နေရာ == ဖြစ်နိုင်လျှင် သမ္မတ ဦး၀င်းမြင့်ကိုသာ ထည့်ထားစေချင်ပါသည် ။ တစ်ဖက်တစ်လမ်း က Adminတို့သည်လည်း ကူညီရာရောက်မှာပါ။ ပြင်ဆင်ချင်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Huperk009|Huperk009]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Huperk009|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၂၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၁ (UTC) :https://tenor.com/my/view/min-aung-hlaing-မအလ-စခ-မင်းအောင်လှိုင်-gif-26735354 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/171.101.118.109|171.101.118.109]] ၁၀:၅၀၊ ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ (UTC) ::https://tenor.com/bYthm.gif [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/171.101.118.114|171.101.118.114]] ၁၁:၃၇၊ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) == အရပ် == သူက အရပ်ပုတယ်ဆိုတာသိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူတွေပြောသလို ၄ပေ၈လက်မပဲ့ ရှိတဲ့ အရပ်ဟာ dsa လျှောက်ခွင့်မရှိပါဘူး။ အနည်းဆုံး ၅ပေ တော့ ရှိရပါမယ်။ ဒီအာဏာရှင်ရဲ့ အရပ်ကို သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Neyya Swan Yi|Neyya Swan Yi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neyya Swan Yi|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၃၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC)Neyya Swan Yi :There is no reliable, verifiable source for his height. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၆၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) ::Thanks for replying [[အသုံးပြုသူ:Neyya Swan Yi|Neyya Swan Yi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neyya Swan Yi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၃၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{ဗိုလ္ခ်ဳပ္မူးႀကီးCreate Ng Ng Meta of-10}}[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.106.154|202.191.106.154]] ၁၄:၄၉၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.106.154|202.191.106.154]] ၁၄:၄၉၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC))]([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.106.154|202.191.106.154]] ၁၄:၄၉၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC))[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.106.154|202.191.106.154]] ၁၄:၄၉၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC){{{title}}} :semi-protected လုပ်သင့်ပါတယ်။ ခဏခဏ vandalism ခံရလို့။ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၅ (UTC) ::{{Done}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၃၅၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၅ (UTC) == ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{တရားဝင္ျဖတ္သိမ္းသည္soeLinshwehmoneaLashioနိူင္ငံတစ္ကာျဂိုဟ္တုကုမဏီပုိင္ == သမ္မတလောင်း ရာထူး == Infobox မှာ သမ္မတလောင်းရာထူးကို ဖြုတ်ရင်ကောင်းမလားပေါ့။ နည်းနည်းများနေသလားလို့။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၅၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာမှုများ == မင်းအောင်လှိုင်း စတင် ပြောင်းလဲ အုပ်ချုပ်စဉ် မှ လက်ရှိ ကာလအတောအတွင်း တိုင်းပြည်အတွင်း စစ်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာကာ နိုင်ငံအတွင်း ဒေသအလိုက် ပျက်စီး ဆုံးရှုံးမှု များဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Thet Pai KXant|Thet Pai KXant]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Thet Pai KXant|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၅၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) nnqfxsoqdvw7x4rz37mgznpfpca0ltb 3 262906 1049241 849422 2026-08-18T11:41:53Z Yamla 50786 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:HuynhTuanVi]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Abe Damrey]] သို့ Yamlaက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/HuynhTuanVi|HuynhTuanVi]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Abe Damrey|Abe Damrey]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 849422 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HuynhTuanVi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၄၊ ၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC) jmn4deto7vvvxq4k5qetnq75vt58nuk 0 276249 1049093 1020792 2026-08-17T14:38:59Z ~2026-45039-10 147077 /* Film */ နေတိုး ဝတ်မှုန်ရွှေရည်တို့နှင့်အတူ သူဌေးကြီး ဦးနေခအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ 1049093 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နိုင်းနိုင်း | image = Burmese actor Nine Nine.jpg | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = တင်ဇော်လတ် | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1978|12|2}} | birth_place = [[ရန်ကုန်]]၊ မြန်မာ | nationality = | height = | occupation = မင်းသား | awards = | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] | years_active = ၁၉၉၆–လက်ရှိ | spouse = {{marriage|စန္ဒီချို|2008}} | children = ၄ | parents = | relatives = | website = }} '''နိုင်းနိုင်း''' (၁၉၇၈ ဒီဇင်ဘာ ၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=နိုင္းနိုင္း|url=https://myanmarsprideawards.com/un/category3-nominee3/|work=Myanmar's Pride Awards|archivedate=16 November 2021|accessdate=15 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116215656/https://myanmarsprideawards.com/un/category3-nominee3/}}</ref><ref>{{Cite news|title=အႏုပညာအေပၚ ထားတဲ့ နိုင္းနိုင္းရဲ႕ ခံယူခ်က္|url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/local-celebrity/p-id44476|work=Duwun - မျိုးဆက်သစ်တို့ရဲ့မီဒီယာ|archivedate=18 September 2021|accessdate=15 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210918042104/https://www.duwun.com.mm/entertainment/local-celebrity/p-id44476}}</ref> မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာတွင် ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်အဖြစ် လူသိများသည်။ နိုင်းနိုင်းသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တွင် ထိပ်တန်းမင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=အက္ရွင္ဇာတ္ကားေကာင္းေကာင္း ရိုက္ကူးေနတဲ့ နိုင္းနိုင္း|url=https://www.mmload.com/news/1455|work=Myanmarload|archivedate=15 June 2021|accessdate=15 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615042247/https://www.mmload.com/news/1455}}</ref> <ref>{{Cite news|author=Fame|first=Asian|title=႐ုပ္ရွင္ေလာက တိုးတက္ဖို႔အတြက္ အေျခအေနေကာင္းလာၿပီ ႏိုင္းႏိုင္း|url=https://www.popularmyanmar.com/2018/11/28/%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF/|work=Popular|date=2018-11-28|archivedate=16 November 2021|accessdate=15 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116215703/https://www.popularmyanmar.com/2018/11/28/%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF/}}</ref><ref>{{Cite news|title=ဇာတ္ကားတိုင္းကို စီစစ္ရိုက္ကူးေနတဲ့ ႏိုင္းႏိုင္းက အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ ဇာတ္ကားေကာင္းေတြနဲ႔ ပရိသတ္ကို ေပးဆပ္ဩားမည္ဟုဆို|url=https://trend.com.mm/11402/%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%9B/amp/|work=Trend.com.mm|date=24 August 2014|archivedate=15 June 2021|accessdate=15 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615042246/https://trend.com.mm/11402/%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%9B/amp/}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == နိုင်းနိုင်းကို ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်မြို့၌]] မွေးဖွားခဲ့သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|။]] [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == နိုင်းနိုင်း သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တင်ဇော်လတ် အမည်ဖြင့် မော်ဒယ်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် Snow White Film Production မှ နိုင်းနိုင်း အမည်ဖြင့် သရုပ်ဆောင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ တီဗီကြော်ငြာများ၊ မဂ္ဂဇင်းကာဗာများ၊ ဂျာနယ်များ၊ သတင်းစာကာဗာများနှင့် တေးဂီတဗီဒီယိုများမှတစ်ဆင့် ပရိသတ်များအကြား လူသိများလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title="အေမရိကားမွျပန္လာၿပီး ကြာရာတိန္းဝင္ေနတဲ့ ႏိုင္းႏိုင္း"|url=https://21dailynews.online/archives/1159|work=21 daily news|date=2 September 2020|archive-date=15 June 2021|archivedate=15 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615042247/https://21dailynews.online/archives/1159}}</ref> == ရိုက်ကူးထားသောရုပ်ရှင် == === ရုပ်ရှင် === {{incomplete list|date=June 2021}} ===Film=== *''ဒါဘဲ‌နော်'' (2003) *''‌မျှော်လင့်ခြင်းများစွာ'' (2006) – စစ်နိုင် *''The Moon Lotus'' (2011) – အောင်နိုင်သူ <!-- 30 Dec --> *''ကွမ်းလုံရက်၄၀'' <!-- Mar --> *''The Mystery of Burma: Beyond the Dote-hta-waddy'' (2018) – Htet Paing <!-- 4 May --> *''Toxic Man'' (2018) – ဇော်ထိုက် <!-- 30 Nov --> *''Someone'' (2018) *''[[လိပ်ပြာစံအိမ်]]'' (2019) – အောင်သူရ <!-- 8 Feb --> *''ကြီးမြတ်သောမြန်မာ'' (2019) – ကျန်စစ်သား <!-- 15 Aug --> *''Two Worlds'' (2019) – Kyaw Htet <!-- 10 Oct --> *အချစ်ဈေး (2026) - U Nay Kha ==ကိုးကား== {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|actorNine9}} * {{IMDb name|10031945}} [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 5ff2vrbu73twaux72vh7nawoizfaeva 3 278079 1049203 955875 2026-08-18T06:44:01Z SHB2000 92030 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Font8388608]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pristome]] သို့ SHB2000က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Font8388608|Font8388608]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Pristome|Pristome]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 955875 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Font8388608 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၇၊ ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) bbeump1jysg8i7fmqail3wktfmw0epq 0 279380 1049225 1020836 2026-08-18T08:35:02Z ~2026-45031-27 147111 /* တာဝန်ထမ်းဆောင်သူများစာရင်း */ 1049225 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = သမ္မတ | body = ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ | nativename = | insignia = Flag of the President of Zambia.svg{{!}}border | insigniasize = 125px | insigniacaption = သမ္မတ အလံ | image = Hakainde Hichilema 2022 (cropped).jpg | imagesize = | incumbent = ဟာကိုင်ဒ် ဟီချီလ်မား | incumbentsince = ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | style = | residence = State House | appointer = | termlength = ၅ နှစ်, | termlength_qualified = တစ်ကြိမ်သာ ထပ်မံသက်တမ်းတိုး၍ ရနိုင်သည် | constituting_instrument = ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၉၁) | formation = {{start date and age|df=y|1964|10|24}} | succession = | inaugural = [[ကင်းနက် ကွန်ဒါ]] | status = နိုင်ငံအကြီးအကဲ <br> အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ | deputy = ဒုတိယသမ္မတ | salary = | website = {{Official|https://www.sh.gov.zm/}} }} '''ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ'''သည် [[ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ]]၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် အစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုအာဏာပိုင်ဖြစ်သည်။သမ္မတသည် ငါးနှစ်သက်တမ်းအတွက် လူထုဆန္ဒမဲဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး၊နိုင်ငံ အုပ်ချုပ်မှု၊အစိုးရ မူဝါဒများ အကောင်အထည်ဖော်မှုတို့ကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည်။သမ္မတသည် နိုင်ငံတကာရေးရာများတွင်လည်း ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသူဖြစ်သည်။ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ သမ္မတအိမ်တော် နှင့် ရုံးခန်းကို ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိသမ္မတမှာ '''ဟာကိုင်ဒ် ဟီချီလ်မား''' (Hakainde Hichilema) ဖြစ်သည်။သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၄ ရက် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ရာထူးတာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အခန်းကဏ္ဍထဲတွင် အစိုးရအဖွဲ့ကို ခန့်အပ်ခြင်း၊ ဇမ်ဘီယာကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခြင်းနှင့် ဥပဒေများ စိုးမိုးရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးသမ္မတမှာ [[ကင်းနက် ကွန်ဒါ]] ဖြစ်သည်။သူသည် သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ ၁ရက်မှ လက်ရှိအချိန်အထိ သမ္မတ(၇)ဆက်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ လွပ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလအထိ နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထားရှိခဲ့သည်။သို့သော် အတိုက်အခံပါတီများနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကင်းနက် ကွန်ဒါ ၏ သမ္မတသက်တမ်း နောက်ဆုံးလများအတွင်း ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ သမ္မတသည် အစိုးရ၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ == သမ္မတသက်တမ်း  == သမ္မတ၏ သက်တမ်းသည် ငါးနှစ်သက်တမ်းရှိကာ၊ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ခန့်အပ်သည်။ဇမ်ဘီယာသည် ယခင်က သမ္မတ၏သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဇမ်ဘီယာဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတ၏ သက်တမ်းအား ဆက်တိုက်နှစ်ဆက်အထိသာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ပြုခဲ့ သည်။၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်များကို ပြင်ဆင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ကန့်သတ်ချက်များအတိုင်းသာ တည်ရှိခဲ့သည်။.<ref name="termlimits">{{cite web |last1=Cook |first1=Candace |last2=Siegle |first2=Joseph |title=Circumvention of Term Limits Weakens Governance in Africa |url=https://africacenter.org/spotlight/circumvention-of-term-limits-weakens-governance-in-africa/ |website=Africa Center for Strategic Studies}}</ref> ==သမိုင်းအကျဉ်း== === မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှား  === မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှား၏ ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်ကို တောင်ပိုင်း ရိုဒီရှားနှင့် ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တို့မှ ခွဲထုတ်လိုက်သောအခါ မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှားဘုရင်ခံသည် ယနေ့ [[ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ]]၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီ ၁၉၆၄ ခုနှစ် တွင် ကျင်းပသည့် မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှား အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ မှတဆင့် မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှားဝန်ကြီးချုပ်ရုံး နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။[[ကင်းနက် ကွန်ဒါ]]သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက် တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဓနသဟာယဆိုင်ရာဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး '''Duncan Sandys''' သည် မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှားအနေဖြင့် သမ္မတတစ်ဦး၏အောက်တွင် သီးခြားလွတ်လပ်လာမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ပထမဆုံးသမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို ဥပဒေပြုကောင်စီက ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များမှတဆင့် လျှို့ဝှက်မဲဖြင့် ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |url=https://www.newspapers.com/image/180565899/?terms=%22president%20of%20zambia%22&match=1 |title=Free Rhodesia Set |work=The Philadelphia Inquirer |via=Newspapers.com |date=1964-05-20 |access-date=2021-07-27}}</ref> === ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ === လွတ်လပ်ရေးရပြီး ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံအဖြစ် အမည်ပြောင်းပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် [[ကင်းနက် ကွန်ဒါ]] သည် ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။၎င်း၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး သမ္မတရာထူးကို နိုင်ငံ၏အမှုဆောင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |first=Spencer |last=Brown |title=The Journal of Developing Areas |volume=2 |publisher=Western Illinois University |year=1967 |page=483 |asin=B000LL6FJ8}}</ref>ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအား ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ဖြင့် အုပ်ချုပ်ကြရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော်လည်း၊သမ္မတ ကင်းနက် ကွန်ဒါ ၏ nited National Independence Party ('''UNIP''')သည်သာ နှစ်ပေါင်း ၂၇ နှစ်တိုင် ကြီးစိုးခဲ့သည်။သမ္မတ ကွန်ဒါ သည် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် တစ်ပါတီစနစ်အုပ်ချုပ်သည့်နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="ndi">{{cite web |url=https://www.ndi.org/sites/default/files/The_State_of_Political_Parties_in_Zambia_2003_Final_Report.pdf |title=The_State_of_Political_Parties_in_Zambia_2003 |publisher=NDI |access-date=2021-07-27}}</ref><ref name="np" /> ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံသည် ထိုကာလ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးကို အစိုးရ အကြီးအကဲအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.newspapers.com/image/259874587/?terms=Chona+%22prime+minister%22+zambia&match=1|title=10 Ministers join Zambia's "Politburo" |work=The Guardian |via=Newspapers.com |date=1973-08-27 |access-date=2021-07-26|url-access=subscription}}</ref> ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇမ်ဘီယာ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် '''UNIP''' ၏ ပြိုင်ဘက်မရှိသည့် ကင်းနက် ကွန်ဒါ ကို မဲပေးရွေးချယ်ကြရသည်။<ref>{{cite book |first=Dieter |last=Nohlen |year=1999 |title=Elections in Africa: A data handbook |page=953 |isbn=0-19-829645-2}}</ref> ကွန်ဒါ သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုစီတွင် တညီတညွတ်တည်း ပြန်လည်အရွေးခံခဲ့သည်။၁၉၈၀ပြည့်နှစ်များအတွင်းတွင် နိုင်ငံအတွင်း ပါတီစုံပိတ်ပင်ထားမှုအား ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် ဖိအားများ တိုးလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုအနေဖြင့် MMDပါတီ နှင့် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် သမ္မတ ကွန်ဒါ သည် UNIP မှလွဲ၍ အခြားနိုင်ငံရေး ပါတီများအား ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေး လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထပ်မံဖျက်သိမ်းပြီး အာဏာများကို သမ္မတထံ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။.<ref name="con">{{Cite web |url=https://publicofficialsfinancialdisclosure.worldbank.org/sites/fdl/files/assets/law-library-files/Zambia_Constitution_1991_en.pdf |title=Zambia Constitution 1991 |publisher=World Bank |access-date=2021-06-27 |archive-date=24 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724072657/https://publicofficialsfinancialdisclosure.worldbank.org/sites/fdl/files/assets/law-library-files/Zambia_Constitution_1991_en.pdf |url-status=dead }}</ref> ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇမ်ဘီယာအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် MMDပါတီ မှ ဖရက်ဒရစ် ချီလူဘာ သည် ကာလရှည်ကြာသမ္မတ ကွန်ဒါအား အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="np">{{cite web |url=https://www.newspapers.com/image/158836041/?terms=multi-party%20kaunda&match=1 |title=After 27 years, Zambia elects new President |work=The News Journal |via=Newspapers.com |url-access=subscription |date=1991-11-02 |access-date=2021-07-27}}</ref>ထိုစဉ် သမ္မတ ကွန်ဒါ သည် သမ္မတရာထူးကို ငြိမ်းချမ်းစွာ လွှဲပြောင်းပေးရန် သဘောတူညီခဲ့ပြီး အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ထိုသို့ ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးမှုကြောင့်၊ သူသည် [[အနောက်အာဖရိက|အနောက်အာဖရိကရှိ]] [[ဘီနင်နိုင်ငံ]]၏ အာဏာရှင် Mathieu Kérékou (မာသျူ ကေရေးကု) ၏ နောက်တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးသည့် ဒုတိယအာဖရိကခေါင်းဆောင်အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Obituary: Zambia's Kenneth Kaunda helped liberate Southern African countries |last=Matiashe |first=Farai Shawn |work=The Africa Report.com |date=2021-06-17 |access-date=2021-07-27 |url= https://www.theafricareport.com/99206/obituary-zambias-kenneth-kaunda-helped-liberate-southern-african-countries/}}</ref> ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ဒုတိယမြောက်သမ္မတ '''ဖရက်ဒရစ် ချီလူဘာ''' သည် သမ္မတဟောင်း၏ UNIPပါတီ အဖွဲ့ဝင်များ၏ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ UNIP အဖွဲ့ဝင်များကို ဖမ်းဆီးရန် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ဇမ်ဘီယာတရားရုံးချုပ်သည် ထို ရေးပေါ်ကြေညာချက်သည် အကျုံးမဝင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး အရေးပေါ်အခြေအနေအား ရုပ်သိမ်းကာ ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web | title=ZAMBIA | website=Human Rights Watch | date=1996-11-18 | url=https://www.hrw.org/reports/1997/zambia/Zambia-01.htm | access-date=2021-07-27}}</ref> သမ္မတ '''ဖရက်ဒရစ် ချီလူဘာ'''သည် ဇမ်ဘီယာ သို့မဟုတ် မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးရှား တွင်မွေးဖွားသည့် မိဘများ၏သားသမီးများသာ သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံနိုင်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite web |url=https://www.newspapers.com/image/300725559/?terms=zambia%20amendment%20act%20kaunda&match=1 |title=Zambia puts troops on alert following opposition's protest plans |work=The Odessa American |via=Newspapers.com |url-access=subscription |date=1996-11-29 |access-date=2021-07-27}}</ref>သူသည် ယခင်သမ္မတဟောင်း [[ကင်းနက် ကွန်ဒါ]] အနေဖြင့် သမ္မတအဖြစ် ထပ်မံရပ်တည်ခြင်းမပြုရန် ဤပြင်ဆင်ချက်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web | last=Chawe | first=Michael | title=Zambia's former president Kenneth Kaunda dies aged 97 | website=The East African | date=2021-06-17 | url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/rest-of-africa/zambia-kenneth-kaunda-dies-3441052 | access-date=2021-07-27 | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727104036/https://www.theeastafrican.co.ke/tea/rest-of-africa/zambia-kenneth-kaunda-dies-3441052 | url-status=dead }}</ref> ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ သက်တမ်းနှစ်ရပ်ကန့်သတ်ချက်ကြောင့် '''လဲဗီ မွာနဝာဆာ'''သည် MMDပါတီ ၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်မှနေ၍ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.newspapers.com/image/378027059/?terms=Levy%20Mwanawasa%20elected&match=1 |via=Newspapers.com |url-access=subscription |title=Zambia vote expected to yield coalition government |date=2001-12-27 |work=The Baltimore Sun |access-date=2021-07-27}}</ref> ဆက်၍ '''လဲဗီ မွာနဝာဆာ''' သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇမ်ဘီယာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း အတိုက်အခံ ပါတီများသည် ရွေးကောက်ပွဲ လိမ်လည်မှု စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ၎င်း၏ အောင်ပွဲကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web | title=Focus on pressure on Mwanawasa to resign | website=The New Humanitarian | date=2003-02-05 | url=https://www.thenewhumanitarian.org/feature/2003/02/05/focus-pressure-mwanawasa-resign | access-date=2021-07-27}}</ref> ဥပဒေရေးရာအငြင်းပွားမှုများအပြီးတွင် တရားရုံးချုပ်သည် ရလဒ်ကို လှန်ပစ်ရန် လုံလောက်သော အမှားအယွင်းများ မရှိခဲ့ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။.<ref>{{cite book |first=Francis |last=Wiafe-Amoako |title=Africa 2019-2020 |page=338 |publisher=Rowman and Littlefield |year=2019 |isbn=9781475852462}}</ref> '''လဲဗီ မွာနဝာဆာ''' သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web | title=Poll victory for Zambia president | publisher=BBC News | date=2006-10-02 | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/5400840.stm | access-date=2021-07-27}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သမ္မတတာဝန်ထမ်းဆောင်နေရင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။'''ရူပီးယာ ဘန်ဒါ''' သည် အစားထိုးဝင်ရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.lusakatimes.com/2010/11/23/luwingu-backs-rupiahs-candidature-2011/ |title=Zambia: Luwingu backs Rupiah's candidature in 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206202831/http://www.lusakatimes.com/2010/11/23/luwingu-backs-rupiahs-candidature-2011/ |archive-date=2010-12-06 |work=Lusaka Times |date=23 November 2010}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇမ်ဘီယာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတ ရူပီးယာသည် မျိုးချစ်တပ်ဦး (PF) မိုက်ကယ်စာတာကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။<ref name="gs">{{cite web | title=Guy Scott's rise to Zambia's presidency | publisher=BBC News | date=2014-10-29 | url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29816559 | access-date=2021-07-27}}</ref> သမ္မတ မိုက်ကယ် စာတာ သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ရာထူးဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် ၎င်း၏ ဒုတိယသမ္မတ ဂိုင် စကော့တ် သည် သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။အသားအရောင်ခွဲခြားမှုအဆုံးသတ်ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တောင်အာဖရိကမှ F. W. de Klerk ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဂိုင် စကော့တ် သည် အာဖရိကနိုင်ငံတစ်ခု၏ ပထမဆုံးလူဖြူခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။.<ref name="gs" /><ref>{{cite web | last=Mfula | first=Chris | title=Zambia's Scott becomes Africa's first white leader in 20 years | website=Reuters | date=2014-10-29 | url=https://www.reuters.com/article/uk-zambia-sata-idUKKBN0II07420141029 | access-date=2021-07-27}}</ref> သို့သော် ၎င်း၏ မိဘများသည် ဇမ်ဘီယာတွင် မွေးဖွားခြင်း မဟုတ်ဆိုသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ တားမြစ်ချက်အရ ရက် ၉၀ သာ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပါ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့သည်။<ref name="gs" /><ref>{{cite web | last=Asala | first=Kizzi | title=Zambian President's Bid to Amend Constitution Fails | website=Africa News | date=2020-10-30 | url=https://www.africanews.com/2020/10/30/zambia-s-ruling-party-s-controversial-bid-to-pass-bill-10-fails/ | access-date=2021-07-27}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇမ်ဘီယာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ညီညွတ်သော အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီမှ '''ဟာကိုင်ဒ် ဟီချီလ်မား''' အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58226695|title=Zambia election: Hakainde Hichilema beats President Edgar Lungu|date=16 August 2021|accessdate=12 September 2025|publisher=BBC News}}</ref> ==တာဝန်ထမ်းဆောင်သူများစာရင်း== {{legend|{{party color|United National Independence Party}}|ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေး ပါတီ (UNIP)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|Movement for Multi-Party Democracy}}|ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှု (MMD)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|Patriotic Front (Zambia)}}|မျိုးချစ်တပ်ဦး (PF)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|United Party for National Development}}|အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ ညီညွတ်ရေးပါတီ (UPND)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#E6E6AA|ယာယီသမ္မတ}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|စဉ်.|number}} ! rowspan="2" style="width:100px;" |ပုံ ! rowspan="2" width="150" |အမည်<br />{{small|(မွေးဖွား–ကွယ်လွန်)}} ! rowspan="2" |ရွေးကောက်ပွဲ ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း ! rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! စတင်ရက် ! ကုန်ဆုံးရက် ! ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:{{party color|United National Independence Party}}; color:white;" |1 | [[File:Kenneth David Kaunda.jpg|100px]] | [[ကင်းနက် ကွန်ဒါ]] <br />{{small|(၁၉၂၄-၂၀၂၁)}} | ၁၉၆၈<br />၁၉၇၃<br />၁၉၇၈<br />၁၉၈၃<br />၁၉၈၈ | ၂၄ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၄ | ၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၁ | {{Age in years and days|1964|10|24|1991|11|2}} | UNIP |- ! style="background:{{party color|Movement for Multi-Party Democracy}}; color:white;" |2 | [[File:Frederick Chiluba on February 3, 1994 (cropped).jpg|100px]] | '''ဖရက်ဒရစ် ချီလူဘာ'''<br />{{small|(၁၉၄၃–၂၀၁၁)}} | ၁၉၉၁<br />၁၉၉၆ | ၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၁ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၂ | {{Age in years and days|1991|11|2|2002|1|2}} | MMD |- ! style="background:{{party color|Movement for Multi-Party Democracy}}; color:white;" |3 | [[File:Levy Mwanawasa.jpg|100px]] | '''လဲဗီ မွာနဝာဆာ'''<br />{{small|(၁၉၄၈–၂၀၀၈)}} | ၂၀၀၁<br />၂၀၀၆ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၂ | ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၈ | {{Age in years and days|2002|1|2|2008|8|19}} | MMD |- ! style="background:{{party color|Movement for Multi-Party Democracy}}; color:white;" |— | rowspan=2 | [[File:Rupiah Banda 2010-11-18.jpg|100px]] | rowspan=2 | '''ရူပီးယာ ဘန်ဒါ'''<br />{{small|(၁၉၃၇–၂၀၂၂)}} | style="background:#e6e6aa;" | — | style="background:#e6e6aa;" | ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၈ | style="background:#e6e6aa;" | ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၈ | style="background:#e6e6aa;" | {{Age in years and days|2008|8|19|2008|11|2}} | rowspan=2 | MMD |- ! style="background:{{party color|Movement for Multi-Party Democracy}}; color:white;" |4 | ၂၀၀၈ | ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၈ | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ | {{Age in years and days|2008|11|2|2011|9|23}} |- ! style="background:{{party color|Patriotic Front (Zambia)}}; color:white;" |5 | [[File:Michael Chilufya Sata on April 2, 2014 (cropped).jpg|100px]] | '''မိုက်ကယ် စာတာ'''<br />{{small|(၁၉၃၇–၂၀၁၄)}} | ၂၀၁၁ | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၄ | {{Age in years and days|2011|9|23|2014|10|28}} | PF |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{party color|Patriotic Front (Zambia)}}; color:white;" |— | [[File:Guy Scott.png|100px]] | '''ဂိုင် စကော့တ်'''<br />{{small|(၁၉၄၄)}} | — | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၄ | ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅ | {{Age in years and days|2014|10|28|2015|1|25}} | PF |- ! style="background:{{party color|Patriotic Front (Zambia)}}; color:white;" |6 | [[File:Edgar Lungu, 26 july 2018 (cropped).jpg|100px]] | '''အက်ဒ်ဂါ လန်ဂူ'''<br />{{small|(၁၉၅၆–၂၀၂၅)}} | ၂၀၁၅<br />၂၀၁၆ | ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅ | ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2015|1|25|2021|8|24}} | PF |- ! style="background:{{party color|United Party for National Development}}; color:white;" |7 | [[File:Hakainde Hichilema in Japan on February 6, 2025 (cropped).jpg|100px]] | '''ဟာကိုင်ဒ် ဟီချီလ်မား'''<br />{{small|(၁၉၆၂)}} | ၂၀၂၁ | ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | လက်ရှိ | {{Age in years and days|2021|8|24}} | UPND |} ==References== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] 8c43s4syfrlmsafkppzosj65t9eqngz 0 280044 1049194 1048995 2026-08-18T04:34:10Z Salai Rungtoi 22844 /* ဩဂုတ် */ 1049194 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် ** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး (၁၉၃၆ မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] 6jw2gttq71byrvyh81gx7okoshsg5bu 1049197 1049194 2026-08-18T04:45:01Z Salai Rungtoi 22844 /* ဩဂုတ် */ 1049197 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် ** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> ** လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး (၁၉၃၆ မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] 1il159kgnj3l69fedlht3cktswuh5zq 0 283801 1049195 1048227 2026-08-18T04:37:39Z Salai Rungtoi 22844 /* ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ */ 1049195 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet | cabinet_name = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ | flag = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | flag_border = | cabinet_number = ဆဋ္ဌမမြောက် | cabinet_type = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ | jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ | image = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg | image_size = 300px | caption = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂) | date_formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | government_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | government_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | deputy_government_head = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]) | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]) }} | state_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | state_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | political_party = {{unbulleted list | [[တပ်မတော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} |current_number= ၃၄ |opposition_party= '''အတိုက်အခံများ''' * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] ** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ | election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]] | incumbent = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | incoming_formation = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] | previous = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] | successor = }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူ === သမ္မတဦးမင်း​အောင်လှိုင်၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]အား ခန့်အပ်​ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းမျိုးမရှိ​သော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှ ပြန်လည်​ရောက်ရှိချိန်တွင် ​လေဆိပ်၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည်  သတင်းမီဒီယာများနှင့်​တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ​ဖြေကြားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/312413 |access-date=2026-06-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;" |- ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |- |[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]] | [[File:NyoSaw.jpg|x150px]] | [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]] |- | style="font-size:100%;" | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' |- | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> |} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --> {| class="wikitable" |+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် |- | ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ |- | ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |- | ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- | ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၈။ || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၉။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၁။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၂။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၃။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၄။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၅။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၆။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၇။ || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၈။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၉။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၀။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၁။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၂။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၃။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၄။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၅။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၆။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၇။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၈။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၉။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၁။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၂။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၃။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၄။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး |} == ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း == {{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || rowspan="2" | [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၄။ || [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- style="background:#F9F9F9;" | ၅။ || [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၆။ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || <small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅။ || [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၅။ || [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁။ || [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | ဝန်ကြီးဌာန !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:15%" | စတင်ရက် !! style="width:15%" | ပြီးဆုံးရက် !! style="width:20%" | တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂ |[[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]] |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄ || rowspan="2" | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၅ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || rowspan="2" | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၇ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၉ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၀ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၁ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၄ || rowspan="2" | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၂ || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၃ || rowspan="2" | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၅ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၆ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၇ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၈ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၉ || rowspan="2" | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၀ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၂ || [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| [[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၄ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၅ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[လင်းအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၆ || rowspan="3" | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="3" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၇ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂၈ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၀ || rowspan="2" | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၁ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၂ || rowspan="2" | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၃ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၄ || rowspan="2" | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၅ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၆ || rowspan="3" | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]|| [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || [[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}} |- |၃၇ |ဦးရဲထွန်းဦး |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- | ၃၈ || [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၉ || rowspan="2" | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၀ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄၁ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၂ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၃ || rowspan="2" | [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၄ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်|| ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|7|25}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၅ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၆ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၄၇ || rowspan="2" | [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၈ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု |- style="text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည် ! style="width:20%;" | အကြီးအကဲအမည် ! style="width:20%;" | ရာထူး ! style="width:12%;" | စတင်ရက် ! style="width:13%;" | ကုန်ဆုံးရက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan="9" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ |- | ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |} == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆) |- style="text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | အစိုးရအဖွဲ့ ! style="width:25%;" | ဝန်ကြီးချုပ် ! style="width:15%;" | စတင်ရက် ! style="width:15%;" | ကုန်ဆုံးရက် ! style="width:10%;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅ |- | ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း) |- | ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇ |- | ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ |- | ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း |- | ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇ |- | ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀ |- | ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈ |- | ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇) |- | ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄ |- | ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး နဝမနေ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ထိုနေ့မှာပင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် အထက်ပါကိစ္စကို တွန်းဇံ နှင့် ဖလမ်းမြို့နယ်များမှ လွဲ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀) ဆက်လက် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/85574 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style="background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | အရေအတွက် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အမည်များ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၅ || ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကယားပြည်နယ်]] || ၃ || ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၂ || ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၇ || ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">တွန်းဇံ</span>၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">ဖလမ်း</span> |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁ || ငါန်းဇွန် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၄ || ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || ၁၅ || နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား |- style="background-color: #eaecf0; font-weight: bold; padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | style="text-align: right;" | စုစုပေါင်း || ၆၀ || မြို့နယ်များ |} == နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ ခရီးစဉ်များ == ဤစာရင်းသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲများ၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသူများ၏ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှုများကိုသာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားအစိုးရအဆင့်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုစာရင်းများ မပါဝင်ပါ။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော ခရီးစဉ်များလည်း ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ပေ။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83687 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; width: 100%;" |- style="background:#f2f2f2" ! width="5%" | စဉ် !! width="10%" | နေ့ရက် !! width="18%" | အမည် !! width="12%" | နိုင်ငံ/အဖွဲ့ !! width="15%" | တာဝန် !! width="20%" | အကြောင်းအရာ !! width="20%" | မှတ်ချက် |- | ၁ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || {{flag|China}} || ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ([[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|CPPCC]]) || [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ကတိသစ္စာပြုပွဲ]] || ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကိုယ်စားလှယ် |- | ၂ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || {{flag|Belarus}} || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၃ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || {{flag|India}} || ဒု-ဝန်ကြီး (ပြည်ပရေးရာ) || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၄ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || {{flag|Thailand}} || ယခင် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || {{flag|Cambodia}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၆ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || {{flag|Nicaragua}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၇ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || {{flag|Laos}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || ဗီယက်နမ်နှင့်အတူ |- | ၈ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Nguyen Tat Thanh || {{flag|Vietnam}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || လာအိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ |- | ၉ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sholban KARA-OOL || {{flag|Russia}} || ဒူးမားလွှတ်တော် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၁၀ || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Xu Qin || {{flag|China}} || ပြည်နယ်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌ || တရားဝင်ခရီးစဉ် || ဟေလုံကျန်းပြည်နယ် |- | ၁၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sihasak Phuangketkaew || {{flag|Thailand}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၂ || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Wang Yi || {{flag|China}} || နိုင်ငံရေးရာဗျူရို/ဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ၊ နိုင်ငံရေးရာဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Wang Yi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82092 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၃ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sugiono || {{flag|Indonesia}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၄ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Thongsavan PHO-MVIHANE || {{flag|Laos}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83883 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၅ || ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Indra Mani Pandey || [[ဘင်းမ်စတက်]] || အတွင်းရေးမှူးချုပ် || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84298 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်တာဝန် လွှဲပြောင်းရယူရေးကိစ္စ |- | ၁၆ || ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || မစ္စတာ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို]]|| {{flag|Belarus}} || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || အလုပ်သဘောခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84730 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || သမ္မတအဆင့် ပထမဦးဆုံးခရီးစဉ် |- | ၁၇ || ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Yohei SASAKAWA || {{flag|Japan}}|| နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Mr. Yohei SASAKAWA လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86469 |access-date=2026-08-12 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| - |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] orf98t0it5w1owr238wzlkaaodtqihq 0 287009 1049103 1045461 2026-08-17T17:32:04Z ~2026-45221-13 147088 /* မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခြေအနေ */ 1049103 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | image = | image_size = | alt = | caption = | date = ဇန်နဝါရီလဆန်း – ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ထုတ်ပြန်) | place = [[ကျောက်တော်မြို့]]နှင့် ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | territory = [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ကျောက်တော်မြို့အခြေစိုက် စကခ (၉)၊ တပ်ရင်းစခန်းအားလုံးနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ကာ မြို့တစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ | status = AA အောင်ပွဲ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * အမှတ် (၉) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၉) * ခမရ (၅၃၉) (ကန်စောက်အခြေစိုက်) * ခမရ (၃၇၄) * ခမရ (၃၇၆) * ခမရ (၃၇၅) * အမတ (၃၇၇) (အမြောက်တပ်) * တောင်ရှည်တောင် ဗျူဟာစခန်း * စစ်ကောင်စီ ရေတပ် (Navy) | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) | commander1 = | commander2 = | strength1 = မသိရ | strength2 = မသိရ | casualties1 = * စစ်သား ၅၀၀ ကျော် လက်နက်ချအလင်းဝင် * ဇက်သင်္ဘော/စစ်သင်္ဘော ၃ စီး နစ်မြုပ်/ပျက်စီး * စစ်သားအများအပြား သေဆုံး | casualties2 = မသိရ | notes = '''လက်နက်ချမှုများ:''' တောင်ရှည်တောင်ဗျူဟာစခန်းမှ စစ်သား ၂၀၀ ကျော်နှင့် ကန်စောက်အခြေစိုက် ခမရ (၅၃၉) တပ်ရင်းမှ စစ်သား ၃၀၀ ခန့် လက်နက်အပြည့်အစုံဖြင့် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] စစ်မျက်နှာပြင် အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[တပ်မတော်]] ၏ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ ခြေမြန်တပ်ရင်းများနှင့် ဗျူဟာကုန်းစခန်းအားလုံးကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က တစ်ခုပြီးတစ်ခု ပိတ်ဆို့ထိုးစစ်ဆင် ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းမှ စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တော်မြို့နယ်တစ်ခုလုံးရှိ တပ်စခန်းအားလုံးကို AA က အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ကာ အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |first=မိုးဦး |date=2024-01-31 |title=ကျောက်တော်မြို့ တပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48697/ |access-date=2026-06-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-11-13 |title=အာရက္ခ နှင့် ပလက်ဝဒေသစစ်ဆင်ရေး (၁) နှစ်ပြည့် သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%9D%E1%80%92-%E1%80%9E%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%86%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%81%81-%E1%80%94-%E1%80%85-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%90-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%81-%E1%80%80 |access-date=2026-06-01 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/02/14/15301|title=ကျောက်တော်မှ သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် လက်နက်ခဲယမ်းများ AA ထုတ်ပြန်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> == နောက်ခံဖြစ်စဉ် == {{main|မီးဝတိုက်ပွဲ}} ကျောက်တော်မြို့နယ်သည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသဖြင့် တပ်မတော် က [[အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၉) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၉) တပ်မဌာနချုပ် အပြင် ခြေမြန်တပ်ရင်းများစွာနှင့် အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို အခိုင်အမာ အခြေစိုက်ချထားခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်ကာ ရခိုင်စစ်မျက်နှာ ထိုးစစ်ဆင်မှုအတွင်း ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ တပ်စခန်းများကို ဗျူဟာမြောက် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းတွင် ပလက်ဝ-ကျောက်တော်အစပ်ရှိ အရေးပါသော "မီးဝဗျူဟာကုန်း" ကို ၄ ရက်တာ တိုက်ပွဲဖြင့် AA က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁၃) ရက်နေ့၊ ညနေ (၆) နာရီခန့်အချိန်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် ကျောက်တော်မြို့သိမ်းထိုးစစ်ကို အရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပလက်၀"ခန်ခတောင်ဗျူဟာစခန်း" နှင့် “မီး၀ဗျူဟာကုန်း”ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ဆက်လက်သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65a3115010fa4056ded17f35 |access-date=2026-06-01 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်နှင့် စခန်းများအဆင့်ဆင့် ပြိုလဲခြင်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် မြောက်ဦးမြို့နယ်ရှိ သင်းကျစ်တော်တောင်စခန်းကို သိမ်းပိုက်သည့်ကာလနှင့် တစ်ပြိုင်တည်းမှာပင် ကျောက်တော်မြို့နယ် တောင်ရှည်တောင် ဗျူဟာစခန်းကုန်းကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး သိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား အင်အား ၂၀၀ ကျော် လက်နက်ချအညံ့ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-01 |title=ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ စစ်တပ်ဗျူဟာကုန်းကို AA သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47625/ |access-date=2026-06-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ တောင်ရှည်တောင် ဗျူဟာစခန်းအားတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရာတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA) နှင့်အတူ လက်တွဲ၍  ယောကာကွယ်ရေးတပ် - YDF လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော် တောင်ရှည်တောင်ဗျူဟာကို သိမ်းပိုက်ရာတွင် AAနှင့်အတူ လက်တွဲ၍ ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65a164a1b0ed913fb8e75c29 |access-date=2026-06-01 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> ထို့နောက် ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တော်မြို့နယ်အခြေစိုက် အမြောက်တပ်စခန်းဖြစ်သော အမတ (၃၇၇) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ကန်စောက်အခြေစိုက် ခမရ (၅၃၉) တပ်ရင်းစခန်းကို AA က ထပ်မံတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ အဆိုပါတပ်ရင်းမှ စစ်ကောင်စီတပ်သားအင်အား ၃၀၀ ခန့်သည် လက်နက်အပြည့်အစုံဖြင့် ထပ်မံလက်နက်ချ အလင်းဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော်ကန်စောက် ၅၃၉ တပ်ရင်းကို AA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65a692fbcd6cb1917ee05e2a |access-date=2026-06-01 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |last=MAWKUN |date=2024-01-15 |title=ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်မြို့မှာ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်နေ - MAWKUN |url=https://mawkun.com/15jan2024-1st/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207184347/https://mawkun.com/15jan2024-1st/ |archive-date=7 February 2024 |access-date=2026-06-01 |work=MAWKUN |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |first=မိုးဦး |date=2024-01-31 |title=ကျောက်တော်မြို့ တပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48697/ |access-date=2026-06-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-08 |title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ တောင်ရှည်တောင် ဗျူဟာစခန်းမှ စစ်ကောင်စီ တပ်သား ၂၀၀ ကျော် လက်နက်ချအညံ့ခံ၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်ရှိ သင်းကျစ်တော်တောင်စခန်းကို AA က အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်၊ လက်နက် ခဲယမ်း အများအပြား သိမ်းဆည်းရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/139066/ |access-date=2026-06-01 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=20 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220093715/https://yktnews.com/2024/01/139066/ |url-status=dead }}</ref> ထို့နောက် မြို့အနီးရှိ အဓိကတပ်စခန်းများဖြစ်သော ခမရ (၃၇၄) တပ်ရင်းကို လေကြောင်းပစ်ကူများရှိနေသည့်ကြားမှ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော် (၃၇၄) တပ်ရင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် အပြီးသိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103142 |access-date=2026-06-01 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>၊ ခမရ (၃၇၆) တပ်ရင်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တော်အခြေစိုက် စကခ (၉) ဌာနချုပ်ကို AA က အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ရာ စစ်ကောင်စီက ဇက်ရေယာဉ် နှစ်စီးဖြင့် စစ်ကူလာပို့ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း AA ၏ လက်နက်ကြီး ထိမှန်မှုကြောင့် စစ်ကူမပို့နိုင်ဘဲ နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်ပြေးခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် နေ့လယ်ပိုင်း၌ ကျောက်တော်အခြေစိုက် အမှတ် (၉) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၉) ဌာနချုပ်ကြီးနှင့် ခမရ (၃၇၅) တပ်ရင်းတို့ကို အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီး ကျောက်တော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-30 |title=ကျောက်တော်မြို့က စစ်ကောင်စီ တပ်ရင်းတစ်ခုကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-kyauktaw-seized-military-rakhine-01302024144146.html |access-date=2026-06-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ရောင်နီ |date=2024-02-08 |title=စကခ (၉) လက်အောက်ခံ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းလုံး AA သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49077/ |access-date=2026-06-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ရေကြောင်းကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှု == တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့သည် တပ်ဆုတ်ပြီး စစ်ကောင်စီ ရေတပ်ပိုင် ဇက်ရေယာဉ် သုံးစီးဖြင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ထွက်ပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ ရေတပ်ယာဉ်များကို အာရက္ခတပ်တော်က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ကာ လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နှင့် ၈ ရက်နေ့များတွင် အပေါက်ဝရွာအနီး မြစ်ကြောင်းအတွင်း၌ စစ်သင်္ဘော/ဇက်ရေယာဉ် နှစ်စီး ထိမှန်ကာ ကုလားတန်မြစ်အတွင်း နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး ကျန်တစ်စီးမှာလည်း ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-06-01 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref> == မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခြေအနေ == အာရက္ခတပ်တော်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တော်မြို့ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက် ညပိုင်းတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရရှိကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ကျောက်တော်မြို့နယ်အတွင်းရှိ စကခ (၉) ဌာနချုပ်ရှေ့၊ ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး၊ မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးရုံး၊ ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်၊ သမဝါယမရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ (ကျောက်တော်)၊ မြို့နယ်တရားရုံး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနရုံး၊ မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရုံးနှင့် ကစ္ဆပနဒီတံတား စသည့် အစိုးရဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် အထောက်အထားအဆောက်အအုံများအားလုံးတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စနစ်တကျ နေရာယူစိုးမိုးထားသည့် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများကို ထုတ်ပြန်ကာ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးကို လွှဲပြောင်းရယူထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။စစ်‌ရေယာဉ်ပေါ်က ဆုတ်ခွာလာသည့်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ မိသားစုဝင်များ ဌာနဆိုင်ရာအရပ်သားဝန်ထမ်း စုစုပေါင်း ၉၁၂ ဦးကို စနစ်တကျ အကွက်ချလုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ သူမှာ အေ‌ေအ အကြမ်းဖက်အဖွဲဖြစ်ပါသည်။e web|url=https://bur.mizzima.com/2024/02/14/15071|title=ကျောက်တော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားသည့် မြင်ကွင်းများ AA ထုတ်ပြန်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျောက်တော်မြို့နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] kxadjzcgxkm0saqnefzxs6lh51cuiaz 0 287202 1049188 1043538 2026-08-18T04:31:19Z Salai Rungtoi 22844 1049188 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = ဒေါက်တာ | name = ခိုင်ခိုင်စိုး | image = | caption = | office2 = [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | appointer2 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start2 = ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ | term_end2 = | minister2 = | alongside2 = | predecessor2 = [[ဇော်ဌေး]] | successor2 = | office3 = [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]<br/>ဒုတိယဝန်ကြီး | appointer3 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president3 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start3 = ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | term_end3 = | minister3 = [[ခင်မောင်ရီ]] | alongside3 = ဦးခင်လတ်နှင့်အတူ | predecessor3 = | successor3 = | office4 = [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] <br/>ဒုတိယဝန်ကြီး | appointer4 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president4 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start4 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end4 = ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | minister4 = [[မြင့်ကြိုင်]] | alongside4 = [[လင်းဇော်ထွန်း]] နှင့် အတူ | predecessor4 = ဌေးလှိုင် | successor4 = ရဲထွန်းဦး | office5 = ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန <br/>ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | term_start5 = ၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end5 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor5 = | successor5 = | birth_date = ၁၉၇၀ | birth_place = | nationality = [[မြန်မာနိုင်ငံသား|မြန်မာ]] | party = | education = B.Sc (Mathematics) <br/>DCSc <br/>DPS (Mumbai) <br/>Dip in Development Studies <br/>Master in Demography and Population Studies (Mahidol) | occupation = လူဦးရေပညာရှင် နှင့် နိုင်ငံရေးသမား }} '''ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး''' (၁၉၇၀ မွေးဖွား) သည် လက်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ ယခင်တွင် [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမား နှင့် လူဦးရေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ၏ အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှစပြီး သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ် စတင် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |last=မေခ |date=2013-03-29 |title=မြို့နယ် ၂၀ အတွင်း စမ်းသပ်သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/29/36652.html |access-date=2026-06-04 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=လူမျိုး အချက်အလက်တွေ မထုတ်ပြန်နိုင်သေး |url=https://www.bbc.com/burmese/42374591 |access-date=2026-06-04 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/gunnthuucheaangbhaimaa-gunnthuucheaangttnchipmaa-khiimngapnng |access-date=2026-06-04 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ပညာရေး == ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ (B.Sc, Mathematics) ကို သင်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၅ မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] တွင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဒီပလိုမာ (DCSc)၊ ၁၉၉၆ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[မွမ်ဘိုင်းမြို့]]ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူဦးရေပညာသိပ္ပံသိပ္ပံ (IIPS) တွင် လူဦးရေပညာဒီပလိုမာ (DPS) တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုပညာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (Post Grad Diploma in Development Studies) ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[မဟီတလတက္ကသိုလ်|မဟီဒေါတက္ကသိုလ်]] (Mahidol University) တွင် လူဦးရေနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာပညာ မဟာဘွဲ့ (Master's degree, Demography and Population Studies) ကို Grade: A ဖြင့်လည်းကောင်း ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် လူဦးရေနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာပညာ ဖြင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Processing the data |url=https://myanmar.unfpa.org/en/processing-data |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927033045/https://myanmar.unfpa.org/en/processing-data |archive-date=27 September 2024 |access-date=2026-06-04 |website=UNFPA- Myanmar |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=ကြည့်ရှုမှု ၈.၄ ထောင် ကြိမ် · တုံ့ပြန်မှု ၃၇၀ ခု {{!}} ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဟာ အမျိုးသမီးများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများအပေါ် ပိုမိုထိခိုက်စေပါတယ်။ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးက လူဦးရေကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်ကို အခြေခံပြီး အခုလိုပြောပါတယ်။ “၂၀၁၄ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သက်ကြီးဦးရေနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေက ပိုမိုများပြားနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် COVID-19 နှင့်ပတ်သက်ပြီး ကာကွယ်၊ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရာမှာ သူတို့တွေအပေါ်သက်ရောက်မှုကို အထူးအလေးထားပြီး ဆောင်ရွက်သွားဖို့လိုပါတယ်။” COVID-19 has a great impact on women and elder population. “Since Myanmar has larger population of elder people and women according to 2014 Myanmar Population and Housing Census, we need to strengthen the COVID-19 response and prevention more attentively.” – Dr. Khaing Khaing Soe, Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population. #WPD2020 Department of Population {{!}} UNFPA Myanmar |url=https://www.facebook.com/reel/756342591780855/ |access-date=2026-06-04 |language=my}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၁ ရက်မှစ၍ ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနတွင် လုပ်ငန်းခွင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် တောက်လျှောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ သမ္မတဦးသိန်းစိန် လက်ထက်မှစ၍ အဆိုပါဦးစီးဌာန၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အထွေထွေလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင်လည်း ဦးစီးဌာန၏ အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် စတင်အစမ်းခန့် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ ရာထူးအဆင့်ကို အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်း၊ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ အတည်ပြုခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ခန့်ထားခြင်း |url=http://moi.gov.mm/index.php/news/80627 |access-date=2026-06-04 |website=moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဘဝ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ က ၎င်းအား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ၄၆ ဦးအနက် အမျိုးသမီးဒုတိယဝန်ကြီး ၄ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ကို [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]နှင့်အတူ တွဲဖက်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81614 |access-date=2026-06-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] တွင် တွဲဖက်တာဝန် စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံခရီးစဉ်အပြန် နေပြည်တော် တပ်မတော်လေဆိပ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်၌ သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ခရီးစဉ်အခြေအနေများကို သတင်းမီဒီယာများသို့ ထွက်ပေါ်ရှင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် တရားဝင်စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်သမ္မတ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ၏ခင်ပွန်းကို ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးတိုး |url=https://burmese.dvb.no/post/165296 |access-date=2026-07-19 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ယခင်အစိုးရသက်တမ်းများတွင် သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူများအဖြစ် ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်၌ [[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ဦးရဲထွဋ်]]၊ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်လက်ထက်၌ [[ဇော်ဌေး|ဦးဇော်ဌေး]]၊ နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် တပ်မတော်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]]တို့က အသီးသီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ဒေါ်ခိုင်ခိုင်စိုး သည် သမ္မတ၏ ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာခဲ့သည်။"။<ref>{{Cite web |date=2026-06-04 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၄ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာမှာရှိနေတဲ့တရုတ်လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားနေတယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5yx1zj4j91t |access-date=2026-06-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုးအား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86827 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၀| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၀ မွေးဖွားသူများ]] t28r5qksok6fnc5il3yi38hj0a1d8rw 0 289780 1049183 1048203 2026-08-18T02:47:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1049183 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ခနဂဝခရိုင် | official_name = | native_name = {{nobold|{{lang|ja|神奈川県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|神奈川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kanagawa-ken}} | image_skyline = {{multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 290 | caption_align = center | image1 = Yokohama (52978652484).jpg | caption1 = [[Minato Mirai 21]] and [[Yokohama Port]] | image2 = Castle tower of Odawara Castle, Odawara City (3).jpg | caption2 = [[Odawara Castle]] | image3 = Shonan beach and Enoshima.jpg | caption3 = View of [[Enoshima]], from [[Shōnan]] Beach | image4 = Budda kamakura.jpg | caption4 = [[Kōtoku-in]] | image5 = Shonan Hiratsuka Tanabata Festival 2024 - July 5 various 20 44 10 115000.jpeg | caption5 = [[:ja:湘南ひらつか七夕まつり|Shōnan Hiratsuka Tanabata Festival]] | image6 = Mount Fuji from Lake Ashi 20211202-2.jpg | caption6 = Panoramic view of [[Mount Fuji]] and [[Lake Ashi]] }} | image_flag = Flag of Kanagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kanagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 14 Kanagawa prefecture.svg | coordinates = {{Coord|35|26|51.03|N|139|38|32.44|E|region:JP-14_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Yokohama]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 33 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yūji Kuroiwa]] (since April 2011) | area_total_km2 = 2,415.83 | area_water_percent = 2.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|43rd]] | elevation_max_m = 1675 | elevation_max_point = [[Mount Hiru]] | population_footnotes = | population_total = 9,201,825 | population_as_of = February 29, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|2nd]] | population_density_km2 = 3,770 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kanagawa Prefecture Resident Economic Accounts for Fiscal Year 2021 |url=https://www.pref.kanagawa.jp/docs/x6z/prs/r0725691.html |access-date=2024-10-18 |website=Kanagawa Prefecture Government |language=ja }}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]35,159 billion<br />[[US$]]259.7 billion (2022) | iso_code = JP-14 | website = {{URL|http://www.pref.kanagawa.jp/}} | module = {{Infobox place symbols|embedded=yes | country = Japan | bird = [[Common gull]] (''Larus canus'') | fish = | flower = [[Lilium auratum|Golden-rayed lily]] (''Lilium auratum'') | tree = [[Ginkgo biloba|Ginkgo]] (''Ginkgo biloba'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Kanagawa dialect]] | anthem = [[:ja:光あらたに|Hikari arata ni]] }} '''ခနဂဝခရိုင်''' (神奈川県, ခနဂဝခန်း<ref>{{Cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Kanagawa" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 466|page=466}}; "Kantō" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 479|page=479}}.</ref> ခနဂဝခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၉,၂၂၁,၁၂၉ ဦး ရှိသည်။ တတိယမြောက်လူနေမှုအသိပ်သည်းဆုံးခရိုင်ဖြစ်ကာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် လူ ၃,၈၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၂,၄၁၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၃၂ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခနဂဝခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ယောခိုဟမမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ခရိုင်ရှိ မြို့များထဲတွင် အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရှိ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခဝဆခိမြို့၊ ဆဂမိဟရမြို့နှင့် ဖုဂျိဆဝမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခနဂဝခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ခနဂဝခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |last=Cutmore |first=James |title=Top 14 largest cities in the world |url=https://www.sciencefocus.com/planet-earth/in-pictures-the-largest-cities-in-the-world |date=5 December 2024 |publisher=[[BBC Science Focus]] |access-date=15 November 2025 |lang=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Quest |last2=Minihane |first1=Richard |first2=Joe |author-link1=Richard Quest |title=The world’s largest city is a futuristic paradise. But some things stay stuck in the past |url=https://edition.cnn.com/travel/article/tokyo-city-of-contradictions-cmb |date=7 June 2023 |publisher=[[CNN]] |access-date=15 November 2025 |lang=en}}</ref> ကမာကူရခေတ်ကာလတွင် ခနဂဝခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍတို့တွင် အချက်အချာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုကျိုဒေသတွင် ခနဂဝခရိုင်သည် ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည့်နေရာ ဖြစ်သည်။ ကမာကူရမြို့နှင့် ဟခိုနဲမြို့တို့သည် အထူးထင်ရှားသည့် ခရီးသွားနေရာနှစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခနဂဝခရိုင်သည် ခန်းတိုးလွင်ပြင်၏ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင်ရှိသည့် အလွန်သေးငယ်သည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် တိုကျိုမြို့၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဖူဂျီတောင်ခြေနှင့် တောင်ဘက်တွင် ဆဂမိပင်လယ်အော်၊ အရှေ့ဘက်တွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်တို့ ရှိသည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် ပြန့်ပြူးသဖြင့် လူနေမြို့ထူထပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာတွင် ယောခိုဟမမြို့နှင့် ခဝဆခိမြို့ စသည့် ကြီးမားသည့်ဆိပ်ကမ်းမြို့များ တည်ရှိသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ခနဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}}[[File:Map of Kanagawa Prefecture Ja.svg|thumb|ခနဂဝခရိုင်မြေပုံ<br />{{legend0|#D8E|Government Ordinance Designated City}} {{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] ခနဂဝခရိုင်တွင် မြို့ (၉) မြို့ တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Atsugi, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Atsugi]] |厚木市 |93.83 |223,960 |[[File:Atsugi in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ayase, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Ayase, Kanagawa|Ayase]] |綾瀬市 |22.28 |83,709 |[[File:Ayase in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Chigasaki, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Chigasaki]] |茅ヶ崎市 |35.71 |242,798 |[[File:Chigasaki in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ebina, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Ebina, Kanagawa|Ebina]] |海老名市 |26.59 |141,276 |[[File:Ebina in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Fujisawa, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Fujisawa, Kanagawa|Fujisawa]] |藤沢市 |69.57 |439,728 |[[File:Fujisawa in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hadano, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Hadano, Kanagawa|Hadano]] |秦野市 |103.76 |163,787 |[[File:Hadano in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hiratsuka, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Hiratsuka]] |平塚市 |67.88 |257,316 |[[File:Hiratsuka in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Isehara, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Isehara, Kanagawa|Isehara]] |伊勢原市 |55.56 |101,415 |[[File:Isehara in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kamakura, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Kamakura]] |鎌倉市 |39.67 |172,929 |[[File:Location of Kamakura city Kanagawa prefecture Japan.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kawasaki, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Kawasaki, Kanagawa|Kawasaki]] |川崎市 |143.01 |1,538,262 |[[File:Kawasaki in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiashigara, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Minamiashigara, Kanagawa|Minamiashigara]] |南足柄市 |77.12 |40,947 |[[File:Minamiashigara in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Miura Kanagawa.svg|25x25px]] [[Miura, Kanagawa|Miura]] |三浦市 |32.05 |44,132 |[[File:Miura in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Odawara, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Odawara]] |小田原市 |113.79 |185,027 |[[File:基礎自治体位置図 14206.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sagamihara, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Sagamihara]] |相模原市 |328.91 |723,470 |[[File:Sagamihara in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamato, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Yamato, Kanagawa|Yamato]] |大和市 |27.09 |244,113 |[[File:Yamato in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yokohama, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Yokohama]] (capital) |横浜市 |437.38 |3,769,595 |[[File:Yokohama in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yokosuka, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Yokosuka]] |横須賀市 |100.81 |373,797 |[[File:Yokosuka in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zama, Kanagawa.svg|25x25px]] [[Zama, Kanagawa|Zama]] |座間市 |17.58 |130,667 |[[File:Zama in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zushi Kanagawa.svg|25x25px]] [[Zushi, Kanagawa|Zushi]] |逗子市 |17.34 |58,087 |[[File:Zushi in Kanagawa Prefecture Ja.svg|50x50px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== [[File:Prefectural office of Kanagawa.jpg|thumb|ခနဂဝခရိုင်ရုံး]] ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် တည်ရှိနေသည့် မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Aikawa Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Aikawa, Kanagawa|Aikawa]] |愛川町 |34.29 |39,763 |[[Aikō District, Kanagawa|Aikō District]] |[[File:Aikawa in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hakone, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Hakone]] |箱根町 |92.82 |10,837 |[[Ashigarashimo District, Kanagawa|Ashigarashimo District]] |[[File:Hakone in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hayama, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Hayama, Kanagawa|Hayama]] |葉山町 |17.06 |32,961 |[[Miura District, Kanagawa|Miura District]] |[[File:Hayama in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kaisei, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Kaisei, Kanagawa|Kaisei]] |開成町 |6.56 |18,335 |[[Ashigarakami District, Kanagawa|Ashigarakami District]] |[[File:Kaisei in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kiyokawa, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Kiyokawa, Kanagawa|Kiyokawa]] |清川村 |71.29 |2,858 |[[Aikō District, Kanagawa|Aikō District]] |[[File:Kiyokawa in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Manazuru Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Manazuru, Kanagawa|Manazuru]] |真鶴町 |7.02 |7,061 |[[Ashigarashimo District, Kanagawa|Ashigarashimo District]] |[[File:Manazuru in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Matsuda, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Matsuda, Kanagawa|Matsuda]] |松田町 |37.75 |10,514 |[[Ashigarakami District, Kanagawa|Ashigarakami District]] |[[File:Matsuda in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nakai, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Nakai, Kanagawa|Nakai]] |中井町 |20.02 |9,155 |[[Ashigarakami District, Kanagawa|Ashigarakami District]] |[[File:Nakai in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ninomiya, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Ninomiya, Kanagawa|Ninomiya]] |二宮町 |9.08 |27,334 |[[Naka District, Kanagawa|Naka District]] |[[File:Ninomiya in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Kanagawa|Ōi]] |大井町 |14.41 |17,146 |[[Ashigarakami District, Kanagawa|Ashigarakami District]] |[[File:Oi in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oiso, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Ōiso]] |大磯町 |17.18 |31,262 |[[Naka District, Kanagawa|Naka District]] |[[File:Oiso in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Samukawa, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Samukawa]] |寒川町 |13.42 |48,679 |[[Kōza District, Kanagawa|Kōza District]] |[[File:Samukawa in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamakita, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Yamakita, Kanagawa|Yamakita]] |山北町 |224.70 |9,878 |[[Ashigarakami District, Kanagawa|Ashigarakami District]] |[[File:Yamakita in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yugawara, Kanagawa.svg|frameless|25x25px]] [[Yugawara]] |湯河原町 |40.99 |23,267 |[[Ashigarashimo District, Kanagawa|Ashigarashimo District]] |[[File:Yugawara in Kanagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{Main|ခနဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Kanagawa prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ခနဂဝခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{Historical populations | align=right | percentages=pagr | footnote=source:<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref> | 1890 | 979,756 | 1903 | 1,051,433 | 1913 | 1,228,254 | 1920 | 1,323,390 | 1925 | 1,416,792 | 1930 | 1,619,606 | 1935 | 1,840,005 | 1940 | 2,188,974 | 1945 | 1,865,667 | 1950 | 2,487,665 | 1955 | 2,919,497 | 1960 | 3,443,176 | 1965 | 4,430,743 | 1970 | 5,472,247 | 1975 | 6,397,748 | 1980 | 6,924,348 | 1985 | 7,431,974 | 1990 | 7,980,391 | 1995 | 8,245,900 | 2000 | 8,489,974 | 2005 | 8,791,597 | 2010 | 9,048,331 | 2015 | 9,058,094 }} ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ခနဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁.၉ သန်းရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအများ ခရိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြိုပြဧရိယာ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် လျင်မြန်စွာ မြို့ပြများ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၉.၁ သန်း ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>{{Cite report|title=神奈川県人口統計調査公表資料|date=2014|url=http://www.pref.kanagawa.jp/cnt/f6774/p520876.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013040640/http://www.pref.kanagawa.jp/cnt/f6774/p520876.html|archive-date=2014-10-13}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခနဂဝခရိုင်သည် ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==ပွဲတော်များနှင့် အခမ်းအနားများ== [[File:3s,main-mikoshi.jpg|thumb|right|Odawara Hōjō Godai Festival]] * Chigasaki Hamaori Festival (July) * Hiratsuka Tanabata Festival (July) * Kamakura Festival (April) * Odawara Hōjō Godai Festival (May)<ref>{{Cite web |title=小田原市 {{!}} 第61回小田原北條五代祭り |url=https://www-city-odawara-kanagawa-jp.translate.goog/kanko/event/MAY/houjou5dai.html |access-date=2026-02-24 |website=小田原市 |language=ja }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.odawara-kankou.com/event/eventyear/event-may01-copy.html|title=5月3日 北條五代祭り &#124; イベント-年間一覧 &#124; リトルトリップ小田原 [小田原市観光協会]|website=リトルトリップ小田原 [小田原市観光協会]|access-date=3 August 2026|archive-date=4 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250804033605/https://www.odawara-kankou.com/event/eventyear/event-may01-copy.html|url-status=dead}}</ref> * Tama River Firework event * Yokohama Port Anniversary Festival (June) * Yugawara Kifune Festival (July) ==ထင်ရှားသည့်နေရာများ== * [[Yokohama Chinatown]] * [[Yokohama Municipal Children's Botanical Garden]] * [[Yokohama War Cemetery]] ==နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး== ခနဂဝခရိုင်သည် အောက်ဖော်ပြပါ မြို့များနှင့် ညီအစ်မဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ထားသည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kanagawa.jp/mlt/p5875.html |title=Friendly/Sister Affiliations of Kanagawa Prefecture and the Municipalities: Kanagawa |publisher=Kanagawa Prefectural Government |date=February 1, 2016 |access-date=July 17, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160719083105/http://www.pref.kanagawa.jp/mlt/p5875.html |archive-date=July 19, 2016 }}</ref> * {{Flagicon|USA}} [[Maryland]], United States (1981) * {{Flagicon|PRC}} [[Liaoning Province]], China (1983) * {{Flagicon|UKR}} [[Odesa Oblast]], Ukraine (1986) * {{Flagicon|GER}} [[Baden-Württemberg]], Germany (1989) * {{Flagicon|KOR}} [[Gyeonggi Province]], Republic of Korea (1990) * {{Flagicon|AUS}} [[Queensland]], Australia (1990) * {{Flagicon|MAS}} [[Penang]], Malaysia (1991) * {{Flagicon|SWE}} [[Västra Götaland County]], Sweden (1998) * {{Flagicon|MEX}} [[Aguascalientes]], México (2013)<ref>{{Cite web |url=https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/images/stories/documentos_gobiernos/rai/agu/ags9.pdf |title=Memorándum de Entendimiento entre el Estado de Aguascalientes, de los Estados Unidos Mexicanos, y el Gobierno de la Prefectura de Kanagawa, Japón. |access-date=2017-12-04 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204171241/https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/images/stories/documentos_gobiernos/rai/agu/ags9.pdf |archive-date=2017-12-04 }}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Kanagawa prefecture}} {{Wikivoyage}} * [http://www.pref.kanagawa.jp/ Kanagawa Prefecture Official Website] {{in lang|ja}} * [https://trip.pref.kanagawa.jp/ Kanagawa Prefecture Tourism Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230830205853/https://trip.pref.kanagawa.jp/ |date=30 August 2023 }} {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] fsp4lvx9ic643ld9rwnoxamccyrnkfi 0 290204 1049181 1047595 2026-08-18T02:30:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1049181 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ဒေါက်တာခင်ဇော် | image = | alt = | caption = | office1 =[[ဆေးတက္ကသိုလ် (မကွေး)]]၏ ပါမောက္ခချုပ် | term_start1 = မတ် ၂၀၁၇ | term_end1 = ဇူလိုင် ၂၀၁၈ | predecessor1 = ဒေါက်တာအေးထွန်း | successor1 = ဒေါက်တာလှဝင်းမြင့် | office = [[အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန (မြန်မာ)|အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာန]]၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | term_start = ၂၀၁၈ | term_end = ? | predecessor = | successor = | birth_date = | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | ethnicity = | other_names = | known_for = | occupation = ပါမောက္ခ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | spouse = | children = | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်]] (M.B., B.S) }} ဒေါက်တာ '''ခင်ဇော်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ခွဲစိတ်ဆရာဝန်နှင့် ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန (မြန်မာ)|အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာန]]၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2018/07/24/164711.html|title=FDA ထောက်ခံချက် မရှိရင် ဘောင်မဝင်ဘူး|author=Moe Moe|work=Irrawaddy Media|date=24 July 2018|accessdate=21 September 2018}}</ref> ထို့အပြင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မကွေး)]]၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်<ref name="mohs">{{cite web|url=http://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%80%80-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%9B-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%A1-%E1%80%80%E1%80%85-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%80-%E1%80%8C-%E1%80%94-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%91-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%80-%E1%80%92-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%99%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%89|title=ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေး မကွေးတိုင်းဒေသကြီးခရီးစဉ်|work=Ministry of Health and Sports|date=29 August 2017|accessdate=7 December 2017|language=my|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906205411/http://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%80%80-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%9B-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%A1-%E1%80%80%E1%80%85-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%80-%E1%80%8C-%E1%80%94-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%91-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%80-%E1%80%92-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%99%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%89|url-status=dead}}</ref> မတ် ၂၀၁၇ မှ<ref name="mal">{{cite news|url=http://www.burmalibrary.org/docs23/mal%2021.3.17.pdf|title=မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်တမ်း၊ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ အတည်ပြုခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ ခန့်ထားခြင်း|newspaper=[[Myanma Alin]]|number=172 |volume=56|page=3|date=21 March 2017}}</ref> ဇူလိုင် ၂၀၁၈ အထိလည်းကောင်း၊ [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်]]၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="mal"/> ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== ဒေါက်တာခင်ဇော်ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်]]မှ ဆေးပညာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Authority control}} {{Myanmar-bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ]] dyy70e83fiuhs2p3xvb2rxsegfic5h8 0 290515 1049075 1049074 2026-08-17T12:02:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်း */ 1049075 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] t81s9cisegui3v02v238itxi53jo2cq 1049076 1049075 2026-08-17T12:03:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား */ 1049076 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] dbkm0einlgs7bgwdf4mg2qoxuthp56y 1049077 1049076 2026-08-17T12:04:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1049077 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ilxp3i33vn6639e8y2pknjnk6zzylnr 1049078 1049077 2026-08-17T12:05:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1049078 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပညာရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] m30thzf4dgq2yjq50n8m7gvgxhvq0ng 1049079 1049078 2026-08-17T12:05:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပညာရေး */ 1049079 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] mejoozltfc4c9tf6a702bvd4stvhe65 1049080 1049079 2026-08-17T12:05:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* တက္ကသိုလ်များ */ 1049080 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== *[[International University of Japan]] *[[Keiwa College|Keiwa Gakuen University]] *[[Nagaoka University]] *[[Nagaoka University of Technology]] *[[Nagaoka Institute Of Design|Nagaoka Institute of Design]] *[[Niigata Sangyo University]] (Niigata Industrial University) *[[Niigata University]] *[[Nippon Dental University]] *[[Niigata College of Nursing]] *[[Niigata University of Health and Welfare]] *[[Niigata University of International and Information Studies]] *[[Niigata University of Management]] *[[Niigata University of Pharmacy and Applied Life Sciences]] *[[Niigata Institute of Technology]] [[File:Updated Japan Niigata Pref Map (1).png|thumb|Transport Map of Niigata Prefecture<br>Red= Expressway, Green= Shinkansen, Black= Railway]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 4ov7enoqaf4fva4xbpc4q7k8oib4uv8 1049081 1049080 2026-08-17T12:06:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1049081 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== *[[International University of Japan]] *[[Keiwa College|Keiwa Gakuen University]] *[[Nagaoka University]] *[[Nagaoka University of Technology]] *[[Nagaoka Institute Of Design|Nagaoka Institute of Design]] *[[Niigata Sangyo University]] (Niigata Industrial University) *[[Niigata University]] *[[Nippon Dental University]] *[[Niigata College of Nursing]] *[[Niigata University of Health and Welfare]] *[[Niigata University of International and Information Studies]] *[[Niigata University of Management]] *[[Niigata University of Pharmacy and Applied Life Sciences]] *[[Niigata Institute of Technology]] [[File:Updated Japan Niigata Pref Map (1).png|thumb|Transport Map of Niigata Prefecture<br>Red= Expressway, Green= Shinkansen, Black= Railway]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 7kqox1p2cp9wi5u9m1ifjaj9x0wp0pd 1049082 1049081 2026-08-17T12:07:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး */ 1049082 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== *[[International University of Japan]] *[[Keiwa College|Keiwa Gakuen University]] *[[Nagaoka University]] *[[Nagaoka University of Technology]] *[[Nagaoka Institute Of Design|Nagaoka Institute of Design]] *[[Niigata Sangyo University]] (Niigata Industrial University) *[[Niigata University]] *[[Nippon Dental University]] *[[Niigata College of Nursing]] *[[Niigata University of Health and Welfare]] *[[Niigata University of International and Information Studies]] *[[Niigata University of Management]] *[[Niigata University of Pharmacy and Applied Life Sciences]] *[[Niigata Institute of Technology]] [[File:Updated Japan Niigata Pref Map (1).png|thumb|Transport Map of Niigata Prefecture<br>Red= Expressway, Green= Shinkansen, Black= Railway]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== [[File:Niigata Station Building, Bandai Square and Bus Terminal August2023.jpg|thumb|[[Niigata Station]]]] === မီးရထား === *[[Echigo Tokimeki Railway]] **[[Myōkō Haneuma Line]] **[[Nihonkai Hisui Line]] *Hokuetsu Express **[[Hokuetsu Express Hokuhoku Line|Hokuhoku Line]] *[[JR East]] **[[Ban'etsu West Line]] **[[Echigo Line]] **[[Iiyama Line]] **[[Hakushin Line]] **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Jōetsu Line]] **[[Jōetsu Shinkansen]] **[[Shin'etsu Line]] **[[Tadami Line]] **[[Uetsu Line]] **[[Yahiko Line]] **[[Yonesaka Line]] *[[JR West]] **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Ōito Line]] * [[Ainokaze Toyama Railway Line]] ===ကားလမ်းများ=== ====အဝေးပြေးလမ်းများ==== *E17 [[Kanetsu Expressway]] *E18 [[Jōshinetsu Expressway]] *E8 [[Hokuriku Expressway]] *E49 [[Ban-etsu Expressway]] *E7 [[Nihonkai Tōhoku Expressway]] ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းများ==== *[[Japan National Route 7|Route 7]] (Niigata—Shibata—Murakami—[[Sakata, Yamagata|Sakata]]—[[Akita, Akita|Akita]]—[[Noshiro]]—[[Hirosaki]]—[[Aomori, Aomori|Aomori]]) *[[Japan National Route 8|Route 8]] (Niigata—Nagaoka—Kashiwazaki—Jōetsu—[[Toyama, Toyama|Toyama]]—[[Kanazawa, Ishikawa|Kanazawa]]—[[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]]—[[Kyoto]]) *[[Japan National Route 17|Route 17]] (Nagaoka—Ojiya—Minamiuonuma—[[Takasaki]]—[[Nihonbashi]] of Tokyo) *[[Japan National Route 18|Route 18]] (Jōetsu—Myōkō—[[Nagano (city)|Nagano]]—[[Karuizawa]]—[[Takasaki]]) *[[Japan National Route 49|Route 49]] (Niigata—[[Aizuwakamatsu]]—[[Kōriyama]]—[[Iwaki, Fukushima|Iwaki]]) *[[Japan National Route 113|Route 113]] (Niigata—[[Arakawa, Niigata|Arakawa]]—[[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]]—[[Shiroishi, Miyagi|Shiroishi]]—[[Sōma, Fukushima|Sōma]]) *[[Japan National Route 116|Route 116]] (Niigata—Tsubame—Izumozaki—Kashiwazaki) *[[Japan National Route 117|Route 117]] (Ojiya—Tōkamachi—[[Iiyama, Nagano|Iiyama]]) *[[Japan National Route 148|Route 148]] (Itoigawa—[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]]) *[[Japan National Route 252|Route 252]] *[[Japan National Route 253|Route 253]] *[[Japan National Route 289|Route 289]] *[[Japan National Route 290|Route 290]] *[[Japan National Route 291|Route 291]] *[[Japan National Route 292|Route 292]] *[[Japan National Route 345|Route 345]] *[[Japan National Route 350|Route 350]] ([[Sado Island]]) *[[Japan National Route 351|Route 351]] *[[Japan National Route 352|Route 352]] *[[Japan National Route 353|Route 353]] *[[Japan National Route 402|Route 402]] *[[Japan National Route 403|Route 403]] *[[Japan National Route 404|Route 404]] *[[Japan National Route 405|Route 405]] *[[Japan National Route 459|Route 459]] *[[Japan National Route 460|Route 460]] ===ဆိပ်ကမ်းများ=== *Iwafune Port in [[Murakami, Niigata|Murakami]]- Ferry route to Awashima *Naoetsu Port in [[Jōetsu, Niigata|Joetsu]] – Ferry route to Ogi *Niigata Port – Ferry route to Sado Island (Ryotsu),<ref>{{Cite web|title=Access Map {{!}} 佐渡汽船公式サイト|url=https://www.sadokisen.co.jp/|access-date=2021-09-03|language=ja}}</ref> Tsuruga, Akita, [[Otaru]] and [[Tomakomai]], with International Container hub port *Ogi Port – Ferry route to Naoetsu *Ryotsu Port – Ferry route to Niigata ===လေဆိပ်များ=== *[[Niigata Airport]] *[[Sado Airport]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 8z29o1z5vm82bsj445zmapzx6kk4ady 1049083 1049082 2026-08-17T12:07:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1049083 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နီးဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|新潟県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|新潟県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Niigata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = 東光寺駅付近の風景 - panoramio (1).jpg | caption1 = [[Echigo Plain]] | image2 = Akakura_Onsen_Ski_Area.jpg | caption2 = [[:ja:妙高杉ノ原スキー場|Ski resort in Myōkō]] | image3 = 二ツ亀.jpg | caption3 = Futatsugame in [[Sado Island]] | image4 = 160717 Tsukioka Onsen Shibata Niigata pref Japan02s3.jpg | caption4 = [[:ja:月岡温泉|Tsukioka Onsen]] | image5 = Find47 Niigata-Kiyotsu Gorge Tunnel-m.jpg | caption5 = [[Kiyotsu Gorge]] | image6 = Iyahiko-jinja 1.JPG | caption6 = [[Yahiko Shrine]] }} | image_flag = Flag of Niigata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Niigata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 15 Niigata prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshinetsu]]) ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Niigata, Niigata|Niigata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 30 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Hideyo Hanazumi]] | area_total_km2 = 12584.18 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|5th]] | population_footnotes = | population_total = 2071066 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|15th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 9,043 billion<br />[[US$]] 66.8 billion (2022) | iso_code = JP-15 | website = {{URL|http://www.pref.niigata.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Crested ibis]] (''Nipponia&nbsp;nippon'') | fish = | flower = [[Tulip]] (''Tulipa&nbsp;gesneriana'') | tree = [[Camellia]] (''Camellia&nbsp;japonica'') }} | anthem = [[:ja:新潟県民歌|Niigata kenminka]] }} '''နီးဂတခရိုင်''' (新潟県, Niigata-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၇၁,၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၂,၅၈၄.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၈၅၈.၇၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ယမဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နီးဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ နဂအိုခမြို့၊ ဂျောအဲဆွတ်မြို့နှင့် ဆန်းဂျောမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နီးတဂခရိုင်သည် နီးဂတအဓိကမြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် နီးဂတမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁,၃၉၅,၆၁၂ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးမြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၁၂ ခုမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဒိုကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းကြီးလေးခုနှင့် အိုခိနဝကျွန်းတို့ပြီးပါက ဆဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နီးဂတခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]တလျှောက် အနောက်တောင်ဘက်မှ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ၂၄၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားတည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် တောင်များနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် တည်ရှိနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ဆဒိုကျွန်းလည်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ခရိုင်ကို လေးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ တောင်ဘက်တွင် ဂျောအဲဆွတ်ဒေသ (上越)၊ အလယ်တွင် ချူးအဲဆွတ်ဒေသ (中越)၊ မြောက်ဘက်တွင် ခအဲဆွတ်ဒေသ (下越) နှင့် ဆဒိုကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]၏ မြစ်ဝသည် နီးဂတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ နစ်ခိုး၊ အိုဇဲအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ အဲချိဂေါ့ ဆန်းဇန်း - တဒမိနှင့် ဆဒို - ယဟိခို - ယောနဲယမအမျိုးသားဥယျာဉ်များနှင့် ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၃ ခု တို့ ပါဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|နီးဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} နီးဂတခရိုင်တွင် မြို့ ၁၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Agano, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Agano, Niigata|Agano]] |阿賀野市 |192.74 |41,204 |[[File:Agano in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Gosen Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Gosen, Niigata|Gosen]] |五泉市 |351.91 |48,458 |[[File:Gosen in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Itoigawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]] |糸魚川市 |746.24 |41,333 |[[File:Itoigawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Joetsu, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]] |上越市 |973.81 |189,430 |[[File:Joetsu in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kamo Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kamo, Niigata|Kamo]] |加茂市 |133.72 |25,971 |[[File:Kamo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kashiwazaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]] |柏崎市 |442.03 |81,836 |[[File:Kashiwazaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Minamiuonuma Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiuonuma]] |南魚沼市 |584.55 |55,354 |[[File:Minamiuonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Mitsuke, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]] |見附市 |77.91 |39,908 |[[File:Mitsuke in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Murakami Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Murakami, Niigata|Murakami]] |村上市 |1,174.26 |58,300 |[[File:Murakami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Myoko Nigata.svg|frameless|25x25px]] [[Myōkō, Niigata|Myōkō]] |妙高市 |445.63 |31,374 |[[File:Myoko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Nagaoka, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]] |長岡市 |891.06 |266,539 |[[File:Nagaoka in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Niigata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Niigata (city)|Niigata]] (capital) |新潟市 |726.45 |797,591 |[[File:Niigata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Ojiya Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Ojiya, Niigata|Ojiya]] |小千谷市 |155.19 |34,704 |[[File:Ojiya in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sado, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sado, Niigata|Sado]] |佐渡市 |855.26 |55,474 |[[File:Sado in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sanjo, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sanjō, Niigata|Sanjō]] |三条市 |431.97 |95,706 |[[File:Sanjo in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Shibata, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Shibata, Niigata|Shibata]] |新発田市 |533.1 |96,236 |[[File:Shibata in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tainai Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tainai]] |胎内市 |264.89 |28,495 |[[File:Tainai in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tokamachi Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkamachi]] |十日町市 |590.39 |53,333 |[[File:Tokamachi in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsubame, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsubame, Niigata|Tsubame]] |燕市 |110.96 |77,382 |[[File:Tsubame in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Uonuma, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Uonuma]] |魚沼市 |946.76 |35,027 |[[File:Uonuma in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aga, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Aga, Niigata|Aga]] |阿賀町 |952.89 |10,386 |[[Higashikanbara District, Niigata|Higashikanbara District]] |Town |[[File:Aga in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Awashimaura, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Awashimaura]] |粟島浦村 |9.78 |353 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Awashimaura in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Izumozaki, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Izumozaki]] |出雲崎町 |44.38 |4,190 |[[Santō District, Niigata|Santō District]] |Town |[[File:Izumozaki in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Kariwa, Niigata (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Kariwa]] |刈羽村 |26.27 |4,578 |[[Kariwa District, Niigata|Kariwa District]] |Village |[[File:Kariwa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Seiro, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Seirō, Niigata|Seirō]] |聖籠町 |37.58 |14,025 |[[Kitakanbara District, Niigata|Kitakanbara District]] |Town |[[File:Seiro in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Sekikawa, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Sekikawa]] |関川村 |299.61 |5,291 |[[Iwafune District, Niigata|Iwafune District]] |Village |[[File:Sekikawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tagami, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tagami, Niigata|Tagami]] |田上町 |31.71 |11,481 |[[Minamikanbara District, Niigata|Minamikanbara District]] |Town |[[File:Tagami in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Tsunan, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunan]] |津南町 |170.21 |9,349 |[[Nakauonuma District, Niigata|Nakauonuma District]] |Town |[[File:Tsunan in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yahiko, Niigata.svg|frameless|25x25px]] [[Yahiko, Niigata|Yahiko]] |弥彦村 |25.17 |7,824 |[[Nishikanbara District, Niigata|Nishikanbara District]] |Village |[[File:Yahiko in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |- |[[File:Flag of Yuzawa, Niigata (white).svg|frameless|25x25px]] [[Yuzawa, Niigata|Yuzawa]] |湯沢町 |357.29 |7,926 |[[Minami-Uonuma District, Niigata|Minami-Uonuma District]] |Town |[[File:Yuzawa in Niigata Prefecture Ja.svg|frameless|51x51px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|နီးဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== [[File:400dpi (800x538) 魚沼産コシヒカリ 航空写真.jpg|thumb|မိနမိအုအိုနုမမြို့ရှိ စပါးစိုက်ခင်းများ]] နီးဂတခရိုင်၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စပါးသည် အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့် ဆန်များထဲတွင် နီးဂတခရိုင်မှ ထွက်သည့်ဆန်သည် ပထမအဆင့်ရှိသည်။ အုအိုနုမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် "ခိုရှိဟိခရိ" အမည်ရှိသည့် ဆန်အမျိုးအစား ထွက်ရှိသည်။ ဤဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသည့်ဆန်များထဲတွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဆန်နှင့်ဆက်စပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့်ဆာကေး (အရက်)၊ ဆန်းဘဲ၊ မိုချိနှင့် အရရဲ ထွက်ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဆာကေးထုတ်လုပ်မှုသည် [[ဂွန်းမခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့ပြီးပါက နီးဂတခရိုင်သည် တတိယအဆင့် ရှိသည်။ ===မိုင်းတွင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း=== [[File:史跡佐渡金山_-_panoramio.jpg|thumb|Ruins of Kitazawa Flotation Plant, ဆဒိုရွှေမိုင်းတွင်း]] နီးဂတခရိုင်မှ ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရေနံဆီကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသည်။ နီဂတခရိုင်တွင် ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခဲရိုဆဲနဲအပူပေးစက် (Kerosene) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆဒိုကျွန်းရှိ ခင်းဇန်မြို့တွင်လည်း ရွှေမိုင်းတွင်းတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့တို့တွင် ငွေထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ကတ်ကြေး၊ မီးဖိုချောင်သုံးဓား၊ လက်သည်းညှပ်နှင့် လုပ်ငန်းသုံးဂွများ ထုတ်လုပ်မှုသည် အိုဆာကာမြို့ပြီးပါက ဆန်းဂျောမြိုု့နှင့် ဆွတ်ဘမဲမြို့သည် ဒုတိယလိုက်သည်။ နီးဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ချည်ထိုးလုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစောဆုံးထုတ်ကုန်များသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ခရိုင်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုရှိပြီး ထိုစက်ရုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{citation needed|date=September 2017}}ထိုစက်ရုံသည် ခရိဝရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားကပ်ဘေးဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် စက်ရုံကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Anti-nuclear Candidate Wins Election at Site of World's Biggest Atomic Power Station|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/17/japanese-anti-nuclear-candidate-wins-election-at-site-of-worlds-biggest-atomic-power-station|access-date=17 October 2016|agency=Reuters|work=The Guardian|date=17 October 2016}}</ref> ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Niigata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နီးဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,693,727|15=1903|16=1,780,123|17=1913|18=1,911,308|19=1920|20=1,776,474|21=1925|22=1,849,807|23=1930|24=1,933,326|25=1935|26=1,995,777|27=1940|28=2,064,402|29=1945|30=2,389,653|31=1950|32=2,460,997|33=1955|34=2,473,492|35=1960|36=2,442,037|37=1965|38=2,398,931|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.stat.go.jp/english/index.html Statistics Bureau of Japan]</ref>|39=1970|40=2,360,982|41=1975|42=2,391,938|43=1980|44=2,451,357|45=1985|46=2,478,470|47=1990|48=2,474,583|49=1995|50=2,488,364|51=2000|52=2,475,733|53=2005|54=2,431,459|55=2010|56=2,374,450|57=2015|58=2,305,098|59=2020|60=2,227,496|11=1880|12=1,546,338}} ၂၀၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေအချက်အလက်များအရ နီးဂတခရိုင်သည် ၁၅ ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အကြားတွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၁၀၃,၀၀၀ ဦး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏသည် ဟော့ကိုင်းဒိုး (၁၅၇,၀၀၀ ဦး) ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးပမာဏ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.stat.go.jp/data/kokusei/2020/kekka/pdf/outline_01.pdf |title= 令和２年国勢調査 人口等基本集計結果 結果の概要|author=<!--Not stated--> |date= |website= |publisher= [[Ministry of Internal Affairs and Communications]] [[Statistics Bureau (Japan)]]|access-date= December 20, 2024|quote=}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစား== <gallery mode="packed"> Naebatop.jpg|Naeba ski resort in Yuzawa Iyahiko-jinja_1.JPG|[[Yahiko Shrine]] Hotokusan_Inari_Taisha_Shrine_06.jpg|Hotokusan-inaritaisha shrine Hasegawa Family Residence.jpg|Hasegawa Family Residence Izumozaki_cityscape.jpg|[[Izumozaki]]-[[Shukuba|juku]] (Japanese historical highway [[Hokkoku Kaidō|Hokkokukaido]]) Matunoyama_spa_Hinanoyado_Titose_roten.jpg|Matsunoyama Onsen Tubame_spa_kawara_no_yu_2008.jpg|[[Myōkō, Niigata|Tsubame Onsen]] Sado_Shukunegi.jpg|Shukunegi district in Sado Island (Important Preservation Districts for Groups of Traditional Buildings) 矢島経島たらい舟_-_panoramio.jpg|Tarai Bune in Sado Island Bigswan stadium.jpg|Bigswan Stadium </gallery> နီးဂတခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် တောင်တန်းဒေသများတွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မယောခိုးမြို့နှင့် ယဇဝစသည့်မြို့များတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) သည်လည်း ခရိုင်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ နီးဂတခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆဒိုကျွန်းသည်လည်း နအိုအဲဆွတ်မြို့နှင့် နီးဂတမြို့များမှ ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ အားစကားကလပ်များတွင် Albirex Niigata, a J-League Division 1 Football Club, and Niigata Albirex BB, a BJ (Basketball Japan) စသည်တို့ ရှိကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== [[File:Nagaoka_Festival_Fireworks_2015_Phoenix_20150802.jpg|thumb|နဂအိုခပွဲတော် (မီးပန်းများနှင့်အတူ)]] [[File:Takada_castle_ruins.JPG|thumb|ချယ်ရီပွင့်ချိန် ညကာလနှင့် တဒခရဲတိုက်]] *[[Tokamachi Snow Festival]]- February * Murakami Taisai – July 6–7 * Iwafune Taisai – October 18–19, in Murakami * Niigata Festival – August * Niigata General Dancing Event -September 21–25 * Shirone [[Kite]] Festival – June * Sanjo Kite Festival – June * Nagaoka Festival (with [[firework]]s) – August * Niigata Tanrei Sake-no-Jin – March * Echigo-Tsumari Festival – August and September (every third year)<ref>{{cite web|url=http://www.echigo-tsumari.jp/eng/about/triennale_2015/|title=Triennale 2015 – Echigo-Tsumari Art Field|website=www.echigo-tsumari.jp}}</ref> ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== *[[International University of Japan]] *[[Keiwa College|Keiwa Gakuen University]] *[[Nagaoka University]] *[[Nagaoka University of Technology]] *[[Nagaoka Institute Of Design|Nagaoka Institute of Design]] *[[Niigata Sangyo University]] (Niigata Industrial University) *[[Niigata University]] *[[Nippon Dental University]] *[[Niigata College of Nursing]] *[[Niigata University of Health and Welfare]] *[[Niigata University of International and Information Studies]] *[[Niigata University of Management]] *[[Niigata University of Pharmacy and Applied Life Sciences]] *[[Niigata Institute of Technology]] [[File:Updated Japan Niigata Pref Map (1).png|thumb|Transport Map of Niigata Prefecture<br>Red= Expressway, Green= Shinkansen, Black= Railway]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== [[File:Niigata Station Building, Bandai Square and Bus Terminal August2023.jpg|thumb|[[Niigata Station]]]] === မီးရထား === *[[Echigo Tokimeki Railway]] **[[Myōkō Haneuma Line]] **[[Nihonkai Hisui Line]] *Hokuetsu Express **[[Hokuetsu Express Hokuhoku Line|Hokuhoku Line]] *[[JR East]] **[[Ban'etsu West Line]] **[[Echigo Line]] **[[Iiyama Line]] **[[Hakushin Line]] **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Jōetsu Line]] **[[Jōetsu Shinkansen]] **[[Shin'etsu Line]] **[[Tadami Line]] **[[Uetsu Line]] **[[Yahiko Line]] **[[Yonesaka Line]] *[[JR West]] **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Ōito Line]] * [[Ainokaze Toyama Railway Line]] ===ကားလမ်းများ=== ====အဝေးပြေးလမ်းများ==== *E17 [[Kanetsu Expressway]] *E18 [[Jōshinetsu Expressway]] *E8 [[Hokuriku Expressway]] *E49 [[Ban-etsu Expressway]] *E7 [[Nihonkai Tōhoku Expressway]] ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းများ==== *[[Japan National Route 7|Route 7]] (Niigata—Shibata—Murakami—[[Sakata, Yamagata|Sakata]]—[[Akita, Akita|Akita]]—[[Noshiro]]—[[Hirosaki]]—[[Aomori, Aomori|Aomori]]) *[[Japan National Route 8|Route 8]] (Niigata—Nagaoka—Kashiwazaki—Jōetsu—[[Toyama, Toyama|Toyama]]—[[Kanazawa, Ishikawa|Kanazawa]]—[[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]]—[[Kyoto]]) *[[Japan National Route 17|Route 17]] (Nagaoka—Ojiya—Minamiuonuma—[[Takasaki]]—[[Nihonbashi]] of Tokyo) *[[Japan National Route 18|Route 18]] (Jōetsu—Myōkō—[[Nagano (city)|Nagano]]—[[Karuizawa]]—[[Takasaki]]) *[[Japan National Route 49|Route 49]] (Niigata—[[Aizuwakamatsu]]—[[Kōriyama]]—[[Iwaki, Fukushima|Iwaki]]) *[[Japan National Route 113|Route 113]] (Niigata—[[Arakawa, Niigata|Arakawa]]—[[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]]—[[Shiroishi, Miyagi|Shiroishi]]—[[Sōma, Fukushima|Sōma]]) *[[Japan National Route 116|Route 116]] (Niigata—Tsubame—Izumozaki—Kashiwazaki) *[[Japan National Route 117|Route 117]] (Ojiya—Tōkamachi—[[Iiyama, Nagano|Iiyama]]) *[[Japan National Route 148|Route 148]] (Itoigawa—[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]]) *[[Japan National Route 252|Route 252]] *[[Japan National Route 253|Route 253]] *[[Japan National Route 289|Route 289]] *[[Japan National Route 290|Route 290]] *[[Japan National Route 291|Route 291]] *[[Japan National Route 292|Route 292]] *[[Japan National Route 345|Route 345]] *[[Japan National Route 350|Route 350]] ([[Sado Island]]) *[[Japan National Route 351|Route 351]] *[[Japan National Route 352|Route 352]] *[[Japan National Route 353|Route 353]] *[[Japan National Route 402|Route 402]] *[[Japan National Route 403|Route 403]] *[[Japan National Route 404|Route 404]] *[[Japan National Route 405|Route 405]] *[[Japan National Route 459|Route 459]] *[[Japan National Route 460|Route 460]] ===ဆိပ်ကမ်းများ=== *Iwafune Port in [[Murakami, Niigata|Murakami]]- Ferry route to Awashima *Naoetsu Port in [[Jōetsu, Niigata|Joetsu]] – Ferry route to Ogi *Niigata Port – Ferry route to Sado Island (Ryotsu),<ref>{{Cite web|title=Access Map {{!}} 佐渡汽船公式サイト|url=https://www.sadokisen.co.jp/|access-date=2021-09-03|language=ja}}</ref> Tsuruga, Akita, [[Otaru]] and [[Tomakomai]], with International Container hub port *Ogi Port – Ferry route to Naoetsu *Ryotsu Port – Ferry route to Niigata ===လေဆိပ်များ=== *[[Niigata Airport]] *[[Sado Airport]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Niigata prefecture}} {{wikivoyage}} *[http://www.pref.niigata.lg.jp/ Niigata Prefecture Official Website] {{in lang|ja}} *[https://web.archive.org/web/20100210103000/http://www.pref.niigata.lg.jp/en/ Niigata Prefecture Official Website] {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] gyybaxwb7mxbifz27elvucc98lwyufl 100 290584 1049090 1048994 2026-08-17T13:11:30Z Salai Rungtoi 22844 1049090 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=17|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/86799 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} hc9jkl45ofqqb532u5fqho3asrrm6xe 1049185 1049090 2026-08-18T04:16:50Z Salai Rungtoi 22844 1049185 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=17|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/86799 (MOI)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။ [https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ (One News)] <!-- All news items above this line -->}} apkohi51zahg0porbrppqn61v3qq2q9 1049198 1049185 2026-08-18T04:45:46Z Salai Rungtoi 22844 1049198 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=17|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/86799 (MOI)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။ [https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ (One News)] *လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/86828 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} 8crmaiedbqjxeiiban2jraej9qz7oz8 100 290585 1049091 1048988 2026-08-17T13:16:22Z Salai Rungtoi 22844 1049091 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=16|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] ****[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ ပြောကြားချက်အရ ဩဂုတ် ၁၆ ရက် နံနက် ၆ နာရီခွဲကျော်အချိန်က [[သံတွဲမြို့]]ပေါ်ရှိ အမှတ် (၈) ရပ်ကွက်အား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သားအဖ ၂ ဦး နေရာတွင်ပင် သေဆုံးခဲ့ပြီး လူ ၃ ဦး ပြင်းထန်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cr9344xnqnxpt (ဘီဘီစီ)] <!-- All news items above this line -->}} h2b3e4x29jzlfnce98rt4jhwiukjkwl 14 290610 1049085 2026-08-17T12:10:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049085 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] firgstrr2c245uzi2c8zjcx05rgf8ej 3 290611 1049089 2026-08-17T12:31:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049089 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44972-30 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၁၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 89o3eznfh8fpi1nzr0bny94r9wk8c22 0 290612 1049094 2026-08-17T15:28:50Z Cepyita 93402 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369620843|Scythians]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1049094 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = သကုသိလူမျိုးများ | native_name = {{translit|xsc-x-pontic|*Skuδa}} {{small|(earlier)}}<br /> {{translit|xsc-x-pontic|*Skula}} {{small|(later)}} | image_map = Scythian Kingdom in West Asia.jpg | map_width = 250px | map_caption = အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ သကုသိ တိုင်း၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | image_map2 = Scythian kingdom in the Pontic steppe.jpg | map2_width = 250px | map_caption2 = ပွန်တစ် လွင်ပြင်ကျယ်ရှိ သကုသိနိုင်ငံ၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | capital = [[Kamianka-Dniprovska|Kamianka]] ({{c.|6th century BC}} - {{c.|200 BC}}) | religion = သကုသိ ကိုးကွယ်မှု | demonym = သကုသိလူမျိုးများ | government_type = ခတ္တိယ ဘုရင်စနစ် }} '''သကုသိလူမျိုးများ'''<ref>{{Cite book |last=Judson |first=Adoniram |date=19th century |title=ယုဒသန် မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ |pages=ကောလောသဲ ၃ : ၁၁}}</ref> (ဝါ) '''စ္ကုဍိ'''<nowiki> လူမျိုး ( {{Langx|xsc-pro|*</nowiki>''Skuδi''<nowiki>}} , </nowiki>{{Lang-grc|Σκῠ́θης}})သို့မဟုတ် '''ပွန်တစ် ဆစ်သီးယန်းများ''' ( {{Lang-en|Pontic Scythians}} ) ဟုလည်း လူသိများသော ရှေးဟောင်း အီရန် မြင်းစီး လှည့်လည်သွားလာသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘီစီ {{Sfn|Jacobson|1995}} {{Sfn|Cunliffe|2019}} ရာစုအတွင်း [[အလယ်အာရှ|ဗဟိုအာရှမှ]] ယနေ့ခေတ် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] နှင့် ရုရှားတောင်ပိုင်းရှိ Pontic Steppe သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘီစီ ၃ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြင်းစီးစစ်ပွဲတွင် ကျွမ်းကျင်သော Scythians များသည် ဘီစီ ၈ ရာစုတွင် Agathyrsi နှင့် Cimmerian တို့ကို အနောက် Eurasian Steppe တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားအဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် စဆိုက်သီယန်လူမျိုးများသည် ကော့ကေးဆပ်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဆင်မီးရီးယန်းလူမျိုးများနှင့်အတူ အနောက်အာရှကို မကြာခဏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ၎င်းတို့သည် မေဒိ လူမျိုးများ က အနောက်အာရှမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပွန်တစ်လွင်ပြင်ဘက်သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဆာမေးရှန်းလူမျိုးများ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် စစ္စသီယန်လူမျိုး အကြွင်းအကျန်များသည် [[ဂေါ့သလူမျိုး|ဂေါ့သ်လူမျိုးများ၏]] လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် နောက်ဆုံး သကုသိလူမျိုးများသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကာလအတွင်း ပွန်တစ် စတက်ပ်ပေသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသော အဆက်ဆက်သော လူဦးရေအမျိုးမျိုး၏ စုပ်ယူမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ သကုသိလူမျိုးများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်၊ ရှေးခေါမခေတ်၊ အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်အစောပိုင်းကာလများ၏ စာရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သော မြက်လွင်ပြင်နှင့် ဝေးလံခေါင်ဖျား တောင်တန်းဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းရန် ၎င်းတို့၏အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[ကဏ္ဍ:ပြင်ပလင့် သေနေသော ဆောင်းပါးများအားလုံး]] ahgoyfbksgamoaopra0e7peg9z8wsqp 1049095 1049094 2026-08-17T15:30:03Z Cepyita 93402 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369620843|Scythians]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1049095 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = သကုသိလူမျိုးများ | native_name = {{translit|xsc-x-pontic|*Skuδa}} {{small|(earlier)}}<br /> {{translit|xsc-x-pontic|*Skula}} {{small|(later)}} | image_map = Scythian Kingdom in West Asia.jpg | map_width = 250px | map_caption = အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ သကုသိ တိုင်း၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | image_map2 = Scythian kingdom in the Pontic steppe.jpg | map2_width = 250px | map_caption2 = ပွန်တစ် လွင်ပြင်ကျယ်ရှိ သကုသိနိုင်ငံ၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | capital = [[Kamianka-Dniprovska|Kamianka]] ({{c.|6th century BC}} - {{c.|200 BC}}) | religion = သကုသိ ကိုးကွယ်မှု | demonym = သကုသိလူမျိုးများ | government_type = ခတ္တိယ ဘုရင်စနစ် }}  '''သကုသိလူမျိုးများ'''<ref>{{Cite book |last=Judson |first=Adoniram |date=19th century |title=ယုဒသန် မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ |pages=ကောလောသဲ ၃ : ၁၁}}</ref> (ဝါ) '''စ္ကုဍိ'''<nowiki> လူမျိုး ( {{Langx|xsc-pro|*</nowiki>''Skuδi''<nowiki>}} , </nowiki>{{Lang-grc|Σκῠ́θης}})သို့မဟုတ် '''ပွန်တစ် ဆစ်သီးယန်းများ''' ( {{Lang-en|Pontic Scythians}} ) ဟုလည်း လူသိများသော ရှေးဟောင်း အီရန် မြင်းစီး လှည့်လည်သွားလာသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘီစီ {{Sfn|Jacobson|1995}} {{Sfn|Cunliffe|2019}} ရာစုအတွင်း [[အလယ်အာရှ|ဗဟိုအာရှမှ]] ယနေ့ခေတ် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] နှင့် ရုရှားတောင်ပိုင်းရှိ Pontic Steppe သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘီစီ ၃ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြင်းစီးစစ်ပွဲတွင် ကျွမ်းကျင်သော Scythians များသည် ဘီစီ ၈ ရာစုတွင် Agathyrsi နှင့် Cimmerian တို့ကို အနောက် Eurasian Steppe တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားအဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် စဆိုက်သီယန်လူမျိုးများသည် ကော့ကေးဆပ်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဆင်မီးရီးယန်းလူမျိုးများနှင့်အတူ အနောက်အာရှကို မကြာခဏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ၎င်းတို့သည် မေဒိ လူမျိုးများ က အနောက်အာရှမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပွန်တစ်လွင်ပြင်ဘက်သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဆာမေးရှန်းလူမျိုးများ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် စစ္စသီယန်လူမျိုး အကြွင်းအကျန်များသည် [[ဂေါ့သလူမျိုး|ဂေါ့သ်လူမျိုးများ၏]] လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် နောက်ဆုံး သကုသိလူမျိုးများသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကာလအတွင်း ပွန်တစ် စတက်ပ်ပေသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသော အဆက်ဆက်သော လူဦးရေအမျိုးမျိုး၏ စုပ်ယူမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ သကုသိလူမျိုးများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်၊ ရှေးခေါမခေတ်၊ အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်အစောပိုင်းကာလများ၏ စာရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သော မြက်လွင်ပြင်နှင့် ဝေးလံခေါင်ဖျား တောင်တန်းဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းရန် ၎င်းတို့၏အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[ကဏ္ဍ:ပြင်ပလင့် သေနေသော ဆောင်းပါးများအားလုံး]] kulyzn7l8dhkadghio6uoogqgmbglnp 1049098 1049095 2026-08-17T15:37:21Z Cepyita 93402 1049098 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = သကုသိလူမျိုးများ | native_name = {{translit|xsc-x-pontic|*Skuδa}} {{small|(earlier)}}<br /> {{translit|xsc-x-pontic|*Skula}} {{small|(later)}} | image_map = Scythian Kingdom in West Asia.jpg | map_width = 250px | map_caption = အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ သကုသိ တိုင်း၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | image_map2 = Scythian kingdom in the Pontic steppe.jpg | map2_width = 250px | map_caption2 = ပွန်တစ် လွင်ပြင်ကျယ်ရှိ သကုသိနိုင်ငံ၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | capital = [[Kamianka-Dniprovska|Kamianka]] ({{c.|6th century BC}} - {{c.|200 BC}}) | religion = သကုသိ ကိုးကွယ်မှု | demonym = သကုသိလူမျိုးများ | government_type = ခတ္တိယ ဘုရင်စနစ် }}  '''သကုသိလူမျိုးများ'''<ref>{{Cite book |last=Judson |first=Adoniram |date=1840|title=ယုဒသန် မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ |pages=ကောလောသဲ ၃ : ၁၁}}</ref> (ဝါ) '''စ္ကုဍိ'''<nowiki> လူမျိုး ( {{Langx|xsc-pro|*''Skuδi''}} , {{Lang-grc|Σκῠ́θης}}, {{Lang-sa|ၐက}}, {{Lang-pi|သက, သက္က}} )သို့မဟုတ် '''ပွန်တစ် ဆစ်သီးယန်းများ''' ( {{Lang-en|Pontic Scythians}} ) ဟုလည်း လူသိများသော ရှေးဟောင်း အီရန် မြင်းစီး လှည့်လည်သွားလာသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘီစီ {{Sfn|Jacobson|1995}} {{Sfn|Cunliffe|2019}} ရာစုအတွင်း [[အလယ်အာရှ|ဗဟိုအာရှမှ]] ယနေ့ခေတ် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] နှင့် ရုရှားတောင်ပိုင်းရှိ Pontic Steppe သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘီစီ ၃ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြင်းစီးစစ်ပွဲတွင် ကျွမ်းကျင်သော Scythians များသည် ဘီစီ ၈ ရာစုတွင် Agathyrsi နှင့် Cimmerian တို့ကို အနောက် Eurasian Steppe တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားအဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် စဆိုက်သီယန်လူမျိုးများသည် ကော့ကေးဆပ်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဆင်မီးရီးယန်းလူမျိုးများနှင့်အတူ အနောက်အာရှကို မကြာခဏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ၎င်းတို့သည် မေဒိ လူမျိုးများ က အနောက်အာရှမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပွန်တစ်လွင်ပြင်ဘက်သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဆာမေးရှန်းလူမျိုးများ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် စစ္စသီယန်လူမျိုး အကြွင်းအကျန်များသည် [[ဂေါ့သလူမျိုး|ဂေါ့သ်လူမျိုးများ၏]] လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် နောက်ဆုံး သကုသိလူမျိုးများသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကာလအတွင်း ပွန်တစ် စတက်ပ်ပေသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသော အဆက်ဆက်သော လူဦးရေအမျိုးမျိုး၏ စုပ်ယူမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ သကုသိလူမျိုးများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်၊ ရှေးခေါမခေတ်၊ အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်အစောပိုင်းကာလများ၏ စာရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သော မြက်လွင်ပြင်နှင့် ဝေးလံခေါင်ဖျား တောင်တန်းဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းရန် ၎င်းတို့၏အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[ကဏ္ဍ:ပြင်ပလင့် သေနေသော ဆောင်းပါးများအားလုံး]] 5e8kz1069sjjamgska0r9xaa7jxtd5r 1049099 1049098 2026-08-17T15:46:11Z Cepyita 93402 1049099 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = သကုသိလူမျိုးများ | native_name = {{translit|xsc-x-pontic|*Skuδa}} {{small|(earlier)}}<br /> {{translit|xsc-x-pontic|*Skula}} {{small|(later)}} | image_map = Scythian Kingdom in West Asia.jpg | map_width = 250px | map_caption = အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ သကုသိ တိုင်း၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | image_map2 = Scythian kingdom in the Pontic steppe.jpg | map2_width = 250px | map_caption2 = ပွန်တစ် လွင်ပြင်ကျယ်ရှိ သကုသိနိုင်ငံ၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | capital = [[Kamianka-Dniprovska|Kamianka]] ({{c.|6th century BC}} - {{c.|200 BC}}) | religion = သကုသိ ကိုးကွယ်မှု | demonym = သကုသိလူမျိုးများ | government_type = ခတ္တိယ ဘုရင်စနစ် }}  '''သကုသိလူမျိုးများ'''<ref>{{Cite book |last=Judson |first=Adoniram |date=1840|title=ယုဒသန် မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ |pages=ကောလောသဲ ၃ : ၁၁}}</ref> (ဝါ) '''စ္ကုဍိ'''လူမျိုး ( {{Langx|xsc|*Skuδi}} , {{Lang-grc|Σκῠ́θης}}, {{Lang-sa|ၐက}}, {{Lang-pi|သက, သက္က}} )သို့မဟုတ် '''ပွန်တစ် ဆစ်သီးယန်းများ''' ( {{Lang-en|Pontic Scythians}} ) ဟုလည်း လူသိများသော ရှေးဟောင်း အီရန် မြင်းစီး လှည့်လည်သွားလာသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘီစီ {{Sfn|Jacobson|1995}} {{Sfn|Cunliffe|2019}} ရာစုအတွင်း [[အလယ်အာရှ|ဗဟိုအာရှမှ]] ယနေ့ခေတ် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] နှင့် ရုရှားတောင်ပိုင်းရှိ Pontic Steppe သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘီစီ ၃ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြင်းစီးစစ်ပွဲတွင် ကျွမ်းကျင်သော Scythians များသည် ဘီစီ ၈ ရာစုတွင် Agathyrsi နှင့် ဂေါမာလူမျိုး တို့ကို အနောက် Eurasian Steppe တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားအဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် စဆိုက်သီယန်လူမျိုးများသည် ကော့ကေးဆပ်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဂေါမာလူမျိုးများနှင့်အတူ အနောက်အာရှကို မကြာခဏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ၎င်းတို့သည် မေဒိ လူမျိုးများ က အနောက်အာရှမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပွန်တစ်လွင်ပြင်ဘက်သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဆာမေးရှန်းလူမျိုးများ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် သကုသိလူမျိုး အကြွင်းအကျန်များသည် [[ဂေါ့သလူမျိုး|ဂေါ့သ်လူမျိုးများ၏]] လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် နောက်ဆုံး သကုသိလူမျိုးများသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကာလအတွင်း ပွန်တစ် စတက်ပ်ပေသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသော အဆက်ဆက်သော လူဦးရေအမျိုးမျိုး၏ စုပ်ယူမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ သကုသိလူမျိုးများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်၊ ရှေးခေါမခေတ်၊ အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်အစောပိုင်းကာလများ၏ စာရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သော မြက်လွင်ပြင်နှင့် ဝေးလံခေါင်ဖျား တောင်တန်းဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းရန် ၎င်းတို့၏အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[ကဏ္ဍ:ပြင်ပလင့် သေနေသော ဆောင်းပါးများအားလုံး]] fp75llie72cb0iehm7iogmq4zkvb3k0 1049101 1049099 2026-08-17T16:51:53Z Dr Lotus Black 31011 1049101 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = သကုသိလူမျိုးများ | native_name = {{translit|xsc-x-pontic|*Skuδa}} {{small|(earlier)}}<br /> {{translit|xsc-x-pontic|*Skula}} {{small|(later)}} | image_map = Scythian Kingdom in West Asia.jpg | map_width = 250px | map_caption = အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ သကုသိ တိုင်း၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | image_map2 = Scythian kingdom in the Pontic steppe.jpg | map2_width = 250px | map_caption2 = ပွန်တစ် လွင်ပြင်ကျယ်ရှိ သကုသိနိုင်ငံ၏ အကျယ်ဆုံးခေတ် | capital = [[Kamianka-Dniprovska|Kamianka]] ({{c.|6th century BC}} - {{c.|200 BC}}) | religion = သကုသိ ကိုးကွယ်မှု | demonym = သကုသိလူမျိုးများ | government_type = ခတ္တိယ ဘုရင်စနစ် }}  '''သကုသိလူမျိုးများ'''<ref>{{Cite book |last=Judson |first=Adoniram |date=1840|title=ယုဒသန် မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ |pages=ကောလောသဲ ၃ : ၁၁}}</ref> (ဝါ) '''စ္ကုဍိ'''လူမျိုး ( {{Langx|xsc|*Skuδi}} , {{Lang-grc|Σκῠ́θης}}, {{Lang-sa|ၐက}}, {{Lang-pi|သက, သက္က}} )သို့မဟုတ် '''ပွန်တစ် ဆစ်သီးယန်းများ''' ( {{Lang-en|Pontic Scythians}} ) ဟုလည်း လူသိများသော ရှေးဟောင်း အီရန် မြင်းစီး လှည့်လည်သွားလာသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘီစီ {{Sfn|Jacobson|1995}} {{Sfn|Cunliffe|2019}} ရာစုအတွင်း [[အလယ်အာရှ|ဗဟိုအာရှမှ]] ယနေ့ခေတ် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] နှင့် ရုရှားတောင်ပိုင်းရှိ Pontic Steppe သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘီစီ ၃ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြင်းစီးစစ်ပွဲတွင် ကျွမ်းကျင်သော Scythians များသည် ဘီစီ ၈ ရာစုတွင် Agathyrsi နှင့် ဂေါမာလူမျိုး တို့ကို အနောက် Eurasian Steppe တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားအဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် စဆိုက်သီယန်လူမျိုးများသည် ကော့ကေးဆပ်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဂေါမာလူမျိုးများနှင့်အတူ အနောက်အာရှကို မကြာခဏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ၎င်းတို့သည် မေဒိ လူမျိုးများ က အနောက်အာရှမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပွန်တစ်လွင်ပြင်ဘက်သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဆာမေးရှန်းလူမျိုးများ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် သကုသိလူမျိုး အကြွင်းအကျန်များသည် [[ဂေါ့သလူမျိုး|ဂေါ့သ်လူမျိုးများ၏]] လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် နောက်ဆုံး သကုသိလူမျိုးများသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုကာလအတွင်း ပွန်တစ် စတက်ပ်ပေသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသော အဆက်ဆက်သော လူဦးရေအမျိုးမျိုး၏ စုပ်ယူမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ သကုသိလူမျိုးများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်၊ ရှေးခေါမခေတ်၊ အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်အစောပိုင်းကာလများ၏ စာရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သော မြက်လွင်ပြင်နှင့် ဝေးလံခေါင်ဖျား တောင်တန်းဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းရန် ၎င်းတို့၏အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရုရှားနိုင်ငံ၏ ရှေးခေတ်လူမျိုးများ]] 9y4ngysz99buwtkhjqx7n94ujoguza9 3 290613 1049096 2026-08-17T15:32:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049096 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45039-10 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၃၂၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) hrftani8mii4zb36cw55fba06dgot03 3 290614 1049097 2026-08-17T15:32:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049097 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44989-14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၃၂၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) mmyp2i3g3ng7cvfepriw3dbx1w90hdw 14 290615 1049102 2026-08-17T16:54:55Z Dr Lotus Black 31011 " [[ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049102 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] 3uortdsnm6dw05uyx7kuqyfae9zf74b 3 290616 1049104 2026-08-17T17:32:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049104 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45221-13 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၂၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ivtfl0hv08nbltlj0xrr25jitcrkkqw 3 290617 1049105 2026-08-17T17:32:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049105 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45175-49 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၂၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) m7qkdg9gx2bijz88zsbzo18oh6ep98y 0 290618 1049110 2026-08-17T20:15:29Z Cepyita 93402 Created by translating the opening section from the page "[[:el:Special:Redirect/revision/11772778|Διομήδης]]" 1049110 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ် ( Διομήδης )''' သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည်၏ ဘုရင်ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ 0aaecs3opzg9gwrr80nf7zjb1lzt6l1 1049111 1049110 2026-08-17T20:18:25Z Cepyita 93402 /* */ 1049111 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ်''' (ဝါ) '''ဒျိုမဲးဒဲ'စ်''' ( {{lang-grc|Διομήδης}}, {{Langx|pgd|'''ဒိယမေဒ'''}} ) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည့်ရှင် ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ ltumtoi5my70vkgcziu8f3wvpdsjm5r 1049112 1049111 2026-08-17T20:23:37Z Cepyita 93402 /* */ 1049112 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်|caption=၄၃၀ ဘီစီ ဝန်းကျင်မှ ဒီဝိုမဲဒဲစ်ရုပ်တု၏ ရောမ မူပွားတခု။ ပါရီ လူဗာပြတိုက်|image=File:Diomedes Louvre Ma890 n3.jpg}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ်''' (ဝါ) '''ဒျိုမဲးဒဲ'စ်''' ( {{lang-grc|Διομήδης}}, {{Langx|pgd|'''ဒိယမေဒ'''}} ) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည့်ရှင် ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ rz6yz3h4dj73djtwpdv7rov78o5p12t 1049240 1049112 2026-08-18T11:09:58Z Cepyita 93402 /* */ 1049240 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်|caption=၄၃၀ ဘီစီ ဝန်းကျင်မှ ဒီဝိုမဲဒဲစ်ရုပ်တု၏ ရောမ မူပွားတခု။ ပါရီ လူဗာပြတိုက်|image=File:Diomedes Louvre Ma890 n3.jpg}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ်''' (ဝါ) '''ဒျိုမဲးဒဲ'စ်''' ( {{lang-grc|Διομήδης}}, {{Langx|pgd|'''ဒိယမေဒ''', '''ဒိယုမေဒ'''}} ) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည့်ရှင် ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ l262splffy0odwkagwru70yk8h469wd 1049243 1049240 2026-08-18T11:46:06Z Cepyita 93402 /* */ 1049243 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်|caption=၄၃၀ ဘီစီ ဝန်းကျင်မှ ဒီဝိုမဲဒဲစ်ရုပ်တု၏ ရောမ မူပွားတခု။ ပါရီ လူဗာပြတိုက်|image=File:Diomedes Louvre Ma890 n3.jpg}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ်''' (ဝါ) '''ဒျိုမဲးဒဲ'စ်''' ( {{lang-grc|Διομήδης}}, {{Langx|pgd|'''ဒိယမေဒ'''{{Efn|based on [[https://coinindia.com/galleries-diomedes.html]]}}, '''ဒိယုမေဒ'''{{Efn| based on [[https://gandhari.org/dictionary/diyumeda]]}} }} ) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည့်ရှင် ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ fffis2jracf2lnqt4jzczmd6dv30jvj 1049244 1049243 2026-08-18T11:48:46Z Cepyita 93402 /* */ 1049244 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်|caption=၄၃၀ ဘီစီ ဝန်းကျင်မှ ဒီဝိုမဲဒဲစ်ရုပ်တု၏ ရောမ မူပွားတခု။ ပါရီ လူဗာပြတိုက်|image=File:Diomedes Louvre Ma890 n3.jpg}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ်''' (ဝါ) '''ဒျိုမဲးဒဲ'စ်''' ( {{lang-grc|Διομήδης}}, {{Langx|pgd|'''ဒိယမေဒ'''{{Efn|based on [[https://coinindia.com/galleries-diomedes.html]]}}, '''ဒိယုမေဒ'''{{Efn| based on [[https://gandhari.org/dictionary/diyumeda]]}} }} ) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည့်ရှင် ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ ==References== {{Reflist}} f32l7jhjvxfjds8lxq4v51m27ptaccs 1049245 1049244 2026-08-18T11:50:04Z Cepyita 93402 /* References */ 1049245 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဒီဝိုမဲးဒဲစ်|caption=၄၃၀ ဘီစီ ဝန်းကျင်မှ ဒီဝိုမဲဒဲစ်ရုပ်တု၏ ရောမ မူပွားတခု။ ပါရီ လူဗာပြတိုက်|image=File:Diomedes Louvre Ma890 n3.jpg}} '''ဒီဝိုမဲးဒဲစ်''' (ဝါ) '''ဒျိုမဲးဒဲ'စ်''' ( {{lang-grc|Διομήδης}}, {{Langx|pgd|'''ဒိယမေဒ'''{{Efn|based on [[https://coinindia.com/galleries-diomedes.html]]}}, '''ဒိယုမေဒ'''{{Efn| based on [[https://gandhari.org/dictionary/diyumeda]]}} }} ) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ|ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ]] သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာဂို့စ်ပြည့်ရှင် ဖြစ်ပြီး [[ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ|တြောယန်စစ်ပွဲ]] အဓိကပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် လူသိများသည်။ သူသည် Tydeus နှင့် [[Δηιπύλη|Deipyla]] တို့၏သားဖြစ်သည်။ [[ဟိုးမား]] ၏ [[အိလိယဒ်|အိလိယဒ် ဝတ္ထု]] တွင် ဒိုင်အိုမီးဒီးစ်သည် [[အခါယလူမျိုးများ|အခါယလူမျိုး]]များတွင် [[အေဂျက်|အိုင်းယက္စ်]] နှင့်အတူ ဒုတိယအကောင်းဆုံး စစ်သည်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူသည် [[ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာကလဲ့စ်]] ၏တူတော် ဖြစ်ပြီး [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်|အိုဒွစ်သျှုပ်စ်]] ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့သုံးယောက်ဟာ [[အသီးနာ|အာထယ်န]] [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|နတ်သမီး]] ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူရဲကောင်းတွေပါ။ [[ဗာဂျီ|Virgil]] ရဲ့ Aeneid အရ Diomedes ဟာ Trojan မြင်း နဲ့အတူ [[ထရွိုင်းမြို့|Troy မြို့ထဲ]] ကို ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ စစ်သည်တော်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။ ==References== {{Reflist}} <references group="မှတ်စု"/> 5350c1ymwtrnxn2qgbnmad2th5zpann 0 290619 1049113 2026-08-17T20:36:48Z Mkant00 135890 "အစီအစဉ်ကျအတွဲ (Ordered pair) သည် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ပါဝင်သည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထု (Mathematical object) တစ်ခုဖြစ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049113 wikitext text/x-wiki အစီအစဉ်ကျအတွဲ (Ordered pair) သည် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ပါဝင်သည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထု (Mathematical object) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းကို <math>(a,b)</math> ဟု ရေးသားဖော်ပြသည်။ အစီအစဉ်ကျအတွဲ နှစ်ခု ညီမျှရန်အတွက် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေသည် (if and only if) ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ ညီမျှရန် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသည်။ :<math>(a,b) = (c,d) \iff a = c \text{ and } b = d</math> ပထမ အစိတ်အပိုင်းကို [[အစု]] <math>X</math> မှ ရယူပြီး ဒုတိယ အစိတ်အပိုင်းကို အစု <math>Y</math> မှ ရယူထားသော အစီအစဉ်ကျအတွဲများ အားလုံးပါဝင်သည့် အစုသည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) <math>X \times Y</math> ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အစီအစဉ်ကျအတွဲများသည် အစိတ်အပိုင်းများ၏ အစဉ်လိုက်ဖြစ်တည်မှု အရေးမကြီးသော အစီအစဉ်မဲ့အတွဲများ (Unordered pairs) နှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။ အဆိုပါ အစီအစဉ်မဲ့အတွဲများ၏ ဥပမာတစ်ခုမှာ အခြေခံ အစု <math>\{a,b\}</math> ဖြစ်သည်။ == ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်းများ (Formalizations) == အစီအစဉ်ကျအတွဲများကို ဘော်ဘာကီ၏ [[အစုသီအိုရီ]] (Bourbaki's set theory) တွင်ကဲ့သို့ အခြေခံကျသော နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (Primitive axiomatic objects) အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက ၎င်းတို့ကို ပိုမိုအခြေခံကျသော နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) မှတစ်ဆင့်လည်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ === ရုပ်ဝတ္ထု အစုသီအိုရီ (Material Set Theory) === ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် [[အစုသီအိုရီ]] (Zermelo–Fraenkel set theory) တွင် စံတည်ဆောက်ပုံမှာ ကူရာတော့ဗ်စကီး အတွဲ (Kuratowski pair) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>(a,b) := \big\{ \{a\}, \{a,b\} \big\}</math> === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (Category Theory) === [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) ရှုထောင့်အရ အစီအစဉ်ကျအတွဲတစ်ခုကို [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]တစ်ခုအတွင်းရှိ အလုံးစုံ [[အစုဝင်]] (Global element) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်သည် လောဗီးယား၏ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|အစုများ ကတ်တဂိုရီ၏]] အခြေခံ သီအိုရီ (Elementary Theory of the Category of Sets - ETCS) ကို ရောင်ပြန်ဟပ်နေသည်။ အဆိုပါ သီအိုရီသည် အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) အတွင်း မြှောက်လဒ်များ (Products) ၏ နဂိုမှန်အဆိုအဖြစ် တည်ရှိမှုကို အဆိုပြုထားသည်။ ==ကိုးကား== * {{Citation |author=Nicolas Bourbaki |title=Elements of Mathematics: Theory of Sets |date=1968 |edition=English Translation |publisher=Addison-Wesley}} * {{Citation |author=F. William Lawvere |title=An elementary theory of the category of sets |date=December 1964 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=52 |issue=6 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC300469/ |access-date=2026-08-17}} * {{Citation |author=Casimir Kuratowski |title=Sur la notion de l'ordre dans la Théorie des Ensembles |date=1921 |journal=Fundamenta Mathematicae |volume=2 |issue=1 |url=http://matwbn.icm.edu.pl/ksiazki/fm/fm2/fm2122.pdf |access-date=2026-08-17}} * {{Citation |author=Andrej Bauer |title=MathOverflow Answer to "How to define the ordered pair of two classes?" |date=May 15, 2011 |url=https://mathoverflow.net/a/63268/2926 |access-date=2026-08-17}} [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] c8wom2t7pxpkqiuuu9morx55b6a55j7 0 290620 1049116 2026-08-17T21:22:34Z Mkant00 135890 "File:Associativity of binary operations (without question marks).svg|thumb|300px|ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော တွက်ချက်မှုများအတွက် တွက်ချက်မှုများကို မတူညီသော အစီအစဉ်ဖြင့် လုပ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049116 wikitext text/x-wiki [[File:Associativity of binary operations (without question marks).svg|thumb|300px|ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော တွက်ချက်မှုများအတွက် တွက်ချက်မှုများကို မတူညီသော အစီအစဉ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်သော်လည်း နောက်ဆုံးရလဒ်သည် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။]] '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property)''' သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ အချို့သော တွက်ချက်မှုများ၏ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းတွက်ချက်မှုများသည် များသောအားဖြင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ (binary operations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤဝေါဟာရကို ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် associativity ဟုခေါ်သည်။ ယင်းသည် လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် ပေါင်းစည်းရန်၊ ဆက်သွယ်ရန်၊ ဖက်စပ်ရန် သို့မဟုတ် ကွန်ရက်ဖွဲ့ရန်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသော associare မှ ဆင်းသက်လာသည်။ တွက်ချက်မှု လုပ်ဆောင်ရာတွင် ခတ်မည့်ကွင်းများ ထည့်သွင်းသည့်နေရာသည် ရလဒ်အပေါ် သက်ရောက်မှုမရှိပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုအတွက် ကွင်းခတ်မည့်နေရာကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့်အတူ ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) နှင့် ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (distributive property) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် အရေးကြီးသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[အစု]] (set) <math>A</math> တစ်ခုအပေါ်ရှိ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု <math>*\colon A \times A\to A</math> တစ်ခုအတွက် <math>a,b,c\in A</math> အားလုံး၌ :<math> a * \left( b * c \right) = \left( a * b \right) * c </math> ညီမျှခြင်း မှန်ကန်ပါက ၎င်းကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအခါ ကွင်းများကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ ဤအချက်သည် တွက်ချက်ခံကိန်း သုံးခုထက်ပိုသော အခြေအနေများအတွက်လည်း မှန်ကန်ပါသည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and counterexamples) == [[File:Associativity of real number addition.svg|thumb|ကိန်းစစ် အပေါင်းတွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] ကိန်းစစ်များ (real numbers) အပေါ် တွက်ချက်မှုများအနေဖြင့် အပေါင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းတို့သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိကြသည်။ ကိန်းစစ် နုတ်ခြင်းနှင့် စားခြင်းတို့သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြပါ။ ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) သည်လည်း ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် {| |- |style="width:18em;text-align:right" | <math> 2^{(2^3)} = 2^8 = 256 \quad\neq</math> || &nbsp; || <math> (2^2)^3 = 4^3 = 64 </math> |} ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စုဆုံခြင်း (convergence) မရှိသော အနန္တ ပေါင်းလဒ်များအတွက် ကွင်းခတ်သည့်နေရာသည် အရေးပါနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါအခြေအနေတွင် အပေါင်းတွက်ချက်မှုသည် ၎င်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ဆုံးရှုံးသွားသည်။ : <math> (1+(-1))+ (1+(-1))+ (1+(-1))+ (1+(-1))+ \ldots = 0+0+ \ldots \to 0</math> သို့သော် : <math> 1+ ((-1)+1)+ ((-1)+1)+ ((-1)+1)+ \ldots = 1+0+0+ \ldots \to 1</math> ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိသည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] နဂိုမှန်အဆိုများ (group axioms) ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို ပိုမိုအားနည်းသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တည်ဆောက်ပုံအတွက် ကြိုတင်လိုအပ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Forster |first=Otto |title=Analysis 1: Differential- und Integralrechnung einer Veränderlichen |publication-place=München |publisher=Vieweg-Verlag |date=2008 |isbn=978-3-8348-0395-5 |language=de}} [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ_သင်္ချာ]] ahymn7dgorpkv25fn3uvww29ge545qq 14 290622 1049152 2026-08-17T21:53:22Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049152 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290623 1049159 2026-08-17T21:57:12Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049159 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290624 1049161 2026-08-17T21:58:14Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049161 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290625 1049163 2026-08-17T21:59:15Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049163 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290626 1049169 2026-08-17T22:03:16Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049169 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290627 1049171 2026-08-17T22:04:05Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049171 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290628 1049173 2026-08-17T22:06:04Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049173 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 14 290629 1049176 2026-08-17T22:07:15Z Mkant00 135890 "[[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049176 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ]] i7vc30iy17xsa4cyf3kpf684ecghhly 3 290630 1049178 2026-08-17T22:33:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049178 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45042-24 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၃၃၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 0wg3yuzsuwx9c4y6z3y5bkbl89x5ei3 3 290631 1049182 2026-08-18T02:33:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049182 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thet Pai KXant ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၃၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) k9jvj53vv7vzwx6sa0559fb0q0swnz5 100 290632 1049184 2026-08-18T04:12:22Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=08|day=18|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049184 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=18|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} nv2mkej3xu1u3d2gphdf71dsv0gqsrw 3 290633 1049191 2026-08-18T04:33:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049191 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44993-55 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၃၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) qfkyth16qkygokslvip0z0o0eoeyuji 3 290634 1049193 2026-08-18T04:34:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049193 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45020-15 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၄၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 21zokontcxbbulvjy6ac3bh92fve9s6 3 290635 1049200 2026-08-18T05:34:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049200 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45310-72 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၄၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 2dnnt0cnautdn4w7uqrnmiuwwesbgd1 3 290636 1049204 2026-08-18T06:44:01Z SHB2000 92030 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Font8388608]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pristome]] သို့ SHB2000က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Font8388608|Font8388608]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Pristome|Pristome]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1049204 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pristome]] jc936a5aanhm2k81jhyna1fxg2tqp1c 3 290637 1049206 2026-08-18T07:34:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049206 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45107-14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၄၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) qnma1w9k7ndkqzzugo46octiyefxzc8 0 290638 1049208 2026-08-18T07:49:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[ဂယေားခုတိုး၊ ခုမမိုတို]] စာမျက်နှာကို [[ဂယောခုတိုး၊ ခုမမိုတို]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1049208 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂယောခုတိုး၊ ခုမမိုတို]] ghe3y1djkr1q8qxdz0i00kyc7zhsn4n 1049209 1049208 2026-08-18T07:50:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[ဂယောခုတိုး၊ ခုမမိုတို]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1049209 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 0 290639 1049212 2026-08-18T08:10:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ခုမမိုတိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|熊本県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | transli..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049212 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ခုမမိုတိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|熊本県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|熊本県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kumamoto-ken}} | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 290 |image_style = border:1; |perrow = 1/2/2 |image1 = 阿蘇の朝 - panoramio.jpg |caption1 = [[Mount Aso]] and [[Aso Caldera]] |image2 = Kumamoto Castle 02n3200.jpg |caption2 = [[Kumamoto Castle]] |image3 = Tsujyunkyo.jpg |caption3 = [[Tsūjun Bridge|Tsūjun Aqueduct]] |image4 = 裏から見る鍋ヶ滝.jpg |caption4 = [[Nabegataki Falls]] |image5 = Kumamoto Suizenji-jojuen01n4272.jpg |caption5 = [[Suizen-ji Jōju-en]] }} | image_flag = Flag of Kumamoto Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kumamoto Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | anthem = {{ill|Kumamoto kenmin no uta|ja|熊本県民の歌}} | image_map = Map of Japan with highlight on 43 Kumamoto prefecture.svg | coordinates = {{coord|32.79|N|130.74|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Kyushu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kumamoto]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 45 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takashi Kimura (politician)|Takashi Kimura]] | area_total_km2 = 7409.48 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|15th]] | population_footnotes = | population_total = 1,683,115 | population_as_of = 1 October 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|23rd]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |script-title=ja:2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=18 May 2023 |website={{lang|ja|内閣府ホームページ}} |language=ja |archive-date=24 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924062316/https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |url-status=live }}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]6,565 billion<br />[[US$]]48.5 billion (2022) | iso_code = JP-43 | website = {{URL|http://www.pref.kumamoto.jp}} | module = {{Infobox place symbols |embedded = yes |bird = [[Eurasian skylark]] (''Alauda&nbsp;arvensis'') |fish = |flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') |tree = [[Camphor]] tree (''Cinnamomum&nbsp;camphora'') }} }} '''ခုမမိုတိုခရိုင်''' (熊本県, Kumamoto-ken<ref>{{cite book |script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典 |publisher=NHK Publishing |editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute |date=24 May 2016 |lang=ja }}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၁,၆၈၃,၁၁၅ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၇,၄၀၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၈၆၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခုမမိုတိုခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[အိုးအိတခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိယဇခိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kumamoto prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 572|page=572}}.</ref> ခုမမိုတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ယဆွတ်ရှိရိုမြို့၊ အမခုဆမြို့နှင့် တမနမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခုမမိုတိုခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အလယ် [[အရိအခဲပင်လယ်]]ကမ်းရိုးတွင် တည်ရှိသည်။ ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ [[အဆိုတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံး လှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်ဖြစ်သည်။ အဆိုတောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၅၉၂ မီတာ (၅,၂၂၃ ပေ) မြင့်သည်။<ref>Nussbaum, "Kumamoto" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 572|page=572}}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Map of Kumamoto Prefecture Ja.svg|thumb|ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ မြို့ပြဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ<br />{{legend0|#D8E|အစိုးရအသိအမှတ်ပြု မြို့ပြများ}} {{legend0|#EAB|မြို့}} {{legend0|#ED9|မြို့ငယ်}} {{legend0|#BFE|ရွာ}}]] ခုမမိုတိုခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ အဆိုတောင်သည် ပြင်းထန်စွာလှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာည်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် အဆိုခုဂျူးနှင့် အွန်းဇန်း - အမခုဆအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ ခယူးရှူးချူးအိုးဆန်းချိနှင့် ယမ - ဟိတ - ဟိခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အရှိခိတခိုင်းဂန်း၊ အိဆွတ်ခိဂေါ့ခန်းအိုရှော၊ ခင်းပိုးဇန်၊ မိဆုမိ - အိုးယနိုအုမိဘဲ၊ အိုခုခုမ၊ ရှောတိုင်းဆန်း၊ ယဘဲရှူးဟန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2019 |access-date=3 August 2019 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806004612/https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |url-status=live }}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|List of cities in Kumamoto Prefecture by population}} [[Image:Hitoyoshi City viewed from Hitoyoshi Castle.jpg|thumb|Hitoyoshi]] [[File:View from Kumamoto Castle.jpg|thumb|Kumamoto City]] [[File:Toji Itsuki Village Kumamoto Japan 2009.JPG|thumb|Itsuki Village]] [[Image:Uchinomaki AsoCity 2012.JPG|thumb|Aso City]] [[File:Minamata City Central from Nakaoyama 2020.JPG|thumb|Minamata]] ခုမမိုတိုခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၄ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Amakusa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]] |{{lang|ja|天草市}} |683.17 |83,082 |[[File:Amakusa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Arao, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Arao, Kumamoto|Arao]] |{{lang|ja|荒尾市}} |57.15 |53,675 |[[File:Arao in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Aso, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Aso, Kumamoto|Aso]] |{{lang|ja|阿蘇市}} |376.25 |27,039 |[[File:Aso in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hitoyoshi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]] |{{lang|ja|人吉市}} |210.55 |33,461 |[[File:Hitoyoshi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kamiamakusa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kami-Amakusa]] |{{lang|ja|上天草市}} |126.94 |27,603 |[[File:Kamiamakusa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kikuchi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]] |{{lang|ja|菊池市}} |276.66 |49,455 |[[File:Kikuchi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Koshi Kumamoto vector.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshi, Kumamoto|Kōshi]] |{{lang|ja|合志市}} |53.19 |61,022 |[[File:Koshi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kumamoto, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kumamoto]] (capital) |{{lang|ja|熊本市}} |390.32 |738,907 |[[File:Kumamoto in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamata, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Minamata, Kumamoto|Minamata]] |{{lang|ja|水俣市}} |162.88 |25,310 |[[File:Minamata in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tamana, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Tamana, Kumamoto|Tamana]] |{{lang|ja|玉名市}} |152.55 |70,530 |[[File:Tamana in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Uki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Uki, Kumamoto|Uki]] |{{lang|ja|宇城市}} |188.56 |59,928 |[[File:Uki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Uto Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Uto, Kumamoto|Uto]] |{{lang|ja|宇土市}} |74.17 |37,442 |[[File:Uto in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamaga, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]] |{{lang|ja|山鹿市}} |299.67 |53,404 |[[File:Yamaga in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yatsushiro, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yatsushiro]] |{{lang|ja|八代市}} |680.59 |129,358 |[[File:Yatsushiro in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asagiri, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Asagiri, Kumamoto|Asagiri]] |{{lang|ja|あさぎり町}} |159.56 |15,796 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Asagiri in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ashikita, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Ashikita, Kumamoto|Ashikita]] |{{lang|ja|芦北町}} |233.48 |16,306 |[[Ashikita District, Kumamoto|Ashikita District]] |Town |[[File:Ashikita in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Gyokuto, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Gyokutō, Kumamoto|Gyokutō]] |{{lang|ja|玉東町}} |24.4 |5,363 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Gyokuto in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hikawa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Hikawa, Kumamoto|Hikawa]] |{{lang|ja|氷川町}} |33.29 |12,250 |[[Yatsushiro District, Kumamoto|Yatsushiro District]] |Town |[[File:Hikawa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Itsuki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Itsuki, Kumamoto|Itsuki]] |{{lang|ja|五木村}} |252.94 |1,136 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Itsuki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kashima, Kumamoto|Kashima]] |{{lang|ja|嘉島町}} |16.66 |9,119 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Kashima in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kikuyo, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kikuyō, Kumamoto|Kikuyō]] |{{lang|ja|菊陽町}} |37.57 |41,411 |[[Kikuchi District, Kumamoto|Kikuchi District]] |Town |[[File:Kikuyo in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kōsa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kōsa, Kumamoto|Kōsa]] |{{lang|ja|甲佐町}} |57.87 |10,924 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Kosa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kuma, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kuma, Kumamoto|Kuma]] |{{lang|ja|球磨村}} |207.73 |3,863 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Kuma in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mashiki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Mashiki, Kumamoto|Mashiki]] |{{lang|ja|益城町}} |65.67 |33,001 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Mashiki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mifune, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Mifune, Kumamoto|Mifune]] |{{lang|ja|御船町}} |99 |16,901 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Mifune in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiaso, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]] |{{lang|ja|南阿蘇村}} |137.3 |11,086 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Village |[[File:Minamiaso in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamioguni, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Minamioguni, Kumamoto|Minamioguni]] |{{lang|ja|南小国町}} |115.86 |3,977 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Town |[[File:Minamioguni in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Misato, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Misato, Kumamoto|Misato]] |{{lang|ja|美里町}} |144.03 |10,532 |[[Shimomashiki District, Kumamoto|Shimomashiki District]] |Town |[[File:Misato in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mizukami, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Mizukami, Kumamoto|Mizukami]] |{{lang|ja|水上村}} |192.11 |2,276 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Mizukami in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nagasu, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nagasu, Kumamoto|Nagasu]] |{{lang|ja|長洲町}} |19.43 |16,125 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Nagasu in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nagomi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nagomi, Kumamoto|Nagomi]] |{{lang|ja|和水町}} |98.75 |10,030 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Nagomi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nankan, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nankan, Kumamoto|Nankan]] |{{lang|ja|南関町}} |68.92 |9,572 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Nankan in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nishihara Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nishihara, Kumamoto|Nishihara]] |{{lang|ja|西原村}} |77.23 |6,752 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Village |[[File:Nishihara in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nishiki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nishiki, Kumamoto|Nishiki]] |{{lang|ja|錦町}} |84.87 |10,899 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Nishiki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oguni, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Oguni, Kumamoto|Oguni]] |{{lang|ja|小国町}} |137 |8,735 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Town |[[File:Oguni in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ozu, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Ōzu, Kumamoto|Ōzu]] |{{lang|ja|大津町}} |99.09 |33,793 |[[Kikuchi District, Kumamoto|Kikuchi District]] |Town |[[File:Ozu in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Reihoku, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Reihoku, Kumamoto|Reihoku]] |{{lang|ja|苓北町}} |67.06 |7,462 |[[Amakusa District, Kumamoto|Amakusa District]] |Town |[[File:Reihoku in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sagara, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Sagara, Kumamoto|Sagara]] |{{lang|ja|相良村}} |94.54 |4,598 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Sagara in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamori, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Takamori, Kumamoto|Takamori]] |{{lang|ja|高森町}} |174.9 |6,189 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Town |[[File:Takamori in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Taragi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Taragi, Kumamoto|Taragi]] |{{lang|ja|多良木町}} |165.87 |9,604 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Taragi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tsunagi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunagi, Kumamoto|Tsunagi]] |{{lang|ja|津奈木町}} |33.97 |4,574 |[[Ashikita District, Kumamoto|Ashikita District]] |Town |[[File:Tsunagi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ubuyama, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Ubuyama, Kumamoto|Ubuyama]] |{{lang|ja|産山村}} |60.72 |1,542 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Village |[[File:Ubuyama in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamae, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yamae, Kumamoto|Yamae]] |{{lang|ja|山江村}} |121.2 |3,553 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Yamae in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamato, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yamato, Kumamoto|Yamato]] |{{lang|ja|山都町}} |544.83 |15,771 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Yamato in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yunomae, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yunomae, Kumamoto|Yunomae]] |{{lang|ja|湯前町}} |48.41 |4,046 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Yunomae in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ၁,၇၄၈,၁၃၄ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၃၆ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၃၂ ခုမြောက် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ==စီးပွားရေး== [[File:Tsujyunkyo-housui.jpg|thumb|right|ယမတို၊ ခမိမရှိခိရှိ ဆွတ်ဂျွန်းတံတား]] [[File:Kumamoto Castle 02n3200.jpg|thumb|right|ခုမမိုတိုရဲတိုက်]] ခုမမိုတိုမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံးဆိုင်ကယ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Honda greens up its Kumamoto motorcycle manufacturing facility |url=https://www.motorcyclistonline.com/news/honda-greens-its-kumamoto-motorcycle-manufacturing-facility/ |date=22 October 2009 |first=Aaron |last=Frank |website=Motorcyclist |language=en |access-date=5 April 2023 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405190209/https://www.motorcyclistonline.com/news/honda-greens-its-kumamoto-motorcycle-manufacturing-facility/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မိဆွတ်ဘိရှိလျှပ်စစ်ကုမ္ပဏီသည် ခုမမိုတိုမြို့တွင် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ယန်း ၁၀၀ ဘီလီယံသုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လုပ်ငန်းများစတင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref>{{Cite news |date=15 March 2023 |title=Mitsubishi Electric to build 100 bil. yen chip factory in Kumamoto Pref. |language=en |work=Mainichi Daily News |url=https://mainichi.jp/english/articles/20230315/p2g/00m/0bu/002000c |archive-date=6 April 2023 |access-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406230304/https://mainichi.jp/english/articles/20230315/p2g/00m/0bu/002000c |url-status=live }}</ref> ===ခရီးသွားနေရာများ=== [[File:2018.06.21-蓮華院誕生寺本院の多宝塔・五重塔・本堂.jpg|thumb|right|[[Renge-in Tanjō-ji]]]] * [[Kumamoto Castle]] * [[Mount Aso]] is one of the world's largest active volcanoes. * [[Suizenji]] Park * [[Tsūjun Bridge]] ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==== နိုင်ငံပိုင်==== * [[Kumamoto University]] ==== အများပိုင်==== * [[Prefectural University of Kumamoto]] ==== ပုဂ္ဂလိက==== * [[Heisei College of Music]] * [[Kumamoto Gakuen University]] * [[Kumamoto Health Science]] * [[Kyushu Lutheran College]] * [[Kyushu University of Nursing and Social Welfare]] * [[Shokei Gakuin University]] * [[Sojo University]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === မီးရထား=== * [[Hisatsu Orange Railway]] * [[Kyushu Railway Company|JR Kyushu]] ** [[Hisatsu Line]] ** [[Hohi Line]] ** [[Kagoshima Line]] ** [[Kyushu Shinkansen]] ** [[Misumi Line]] * [[Kumamoto Electric Railway]] * [[Kumagawa Railroad Yunomae Line|Kumagawa Railroad]] * [[Minami Aso Railway]] === လျှပ်စစ်ရထား=== * [[Kumamoto City Transportation Bureau]] === ကားလမ်း=== ==== အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * [[Kumamoto Amakusa Road]] * [[Kyushu Chūō Expressway]] * [[Kyushu Expressway]] * [[Minami-Kyūshū Expressway|South Kyushu Expressway]] ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * [[Japan National Route 3|Route 3]] * [[Japan National Route 57|Route 57]] * [[Japan National Route 208|Route 208]] (Kumamoto-Tamana-Arao-[[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]]) * [[Japan National Route 212|Route 212]] * [[Japan National Route 218|Route 218]] (Kumamoto-[[Takachiho]]-[[Nobeoka]]) * [[Japan National Route 219|Route 219]] * [[Japan National Route 265|Route 265]] * [[Japan National Route 266|Route 266]] * [[Japan National Route 267|Route 267]] (Hitoyoshi-[[Isa, Kagoshima|Isa]]-[[Satsuma, Kagoshima|Satsuma]]-[[Satsumasendai]]) * [[Japan National Route 268|Route 268]] * [[Japan National Route 324|Route 324]] * [[Japan National Route 325|Route 325]] (Yamaga-Minamiaso-Takamori-Takachiho) * [[Japan National Route 387|Route 387]] * [[Japan National Route 388|Route 388]] ([[Saiki]]-Nobeoka-Unomae) * [[Japan National Route 389|Route 389]] * [[Japan National Route 442|Route 442]] * [[Japan National Route 443|Route 443]] * [[Japan National Route 445|Route 445]] * [[Japan National Route 501|Route 501]] (Ōmuta-Arao-Udo) * [[Japan National Route 503|Route 503]] === ဆိပ်ကမ်းများ=== ====ဖယ်ရီလမ်းကြောင်းများ ==== * [[Kumamoto]]–[[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]] * [[Nagasu, Kumamoto|Nagasu]]–[[Unzen]] * [[Reihoku]]–[[Nagasaki]] * [[Ushibuka]]–[[Kuranomoto]] ([[Nagashima, Kagoshima|Nagashima]]) * [[Yatsushiro]]–[[Kamiamakusa]] === လေဆိပ်များ=== * [[Amakusa Airport]] * [[Kumamoto Airport]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Kumamoto prefecture}} {{Wikivoyage|Kumamoto_prefecture}} * {{Official website|http://www.pref.kumamoto.jp/english/list.html}} * [https://web.archive.org/web/20111004065808/http://www.digital.archives.go.jp/DAS/meta/DGDetail_en_0000000439 Kumamoto map (1891)] at the [[National Archives of Japan]] ==ကိုးကား== {{reflist}} byk32y036vl2xgrfyugpnn53k1qzeix 1049213 1049212 2026-08-18T08:11:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1049213 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ခုမမိုတိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|熊本県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|熊本県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kumamoto-ken}} | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 290 |image_style = border:1; |perrow = 1/2/2 |image1 = 阿蘇の朝 - panoramio.jpg |caption1 = [[Mount Aso]] and [[Aso Caldera]] |image2 = Kumamoto Castle 02n3200.jpg |caption2 = [[Kumamoto Castle]] |image3 = Tsujyunkyo.jpg |caption3 = [[Tsūjun Bridge|Tsūjun Aqueduct]] |image4 = 裏から見る鍋ヶ滝.jpg |caption4 = [[Nabegataki Falls]] |image5 = Kumamoto Suizenji-jojuen01n4272.jpg |caption5 = [[Suizen-ji Jōju-en]] }} | image_flag = Flag of Kumamoto Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kumamoto Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | anthem = {{ill|Kumamoto kenmin no uta|ja|熊本県民の歌}} | image_map = Map of Japan with highlight on 43 Kumamoto prefecture.svg | coordinates = {{coord|32.79|N|130.74|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Kyushu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kumamoto]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 45 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takashi Kimura (politician)|Takashi Kimura]] | area_total_km2 = 7409.48 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|15th]] | population_footnotes = | population_total = 1,683,115 | population_as_of = 1 October 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|23rd]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |script-title=ja:2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=18 May 2023 |website={{lang|ja|内閣府ホームページ}} |language=ja |archive-date=24 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924062316/https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |url-status=live }}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]6,565 billion<br />[[US$]]48.5 billion (2022) | iso_code = JP-43 | website = {{URL|http://www.pref.kumamoto.jp}} | module = {{Infobox place symbols |embedded = yes |bird = [[Eurasian skylark]] (''Alauda&nbsp;arvensis'') |fish = |flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') |tree = [[Camphor]] tree (''Cinnamomum&nbsp;camphora'') }} }} '''ခုမမိုတိုခရိုင်''' (熊本県, Kumamoto-ken<ref>{{cite book |script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典 |publisher=NHK Publishing |editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute |date=24 May 2016 |lang=ja }}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၁,၆၈၃,၁၁၅ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၇,၄၀၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၈၆၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခုမမိုတိုခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[အိုးအိတခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိယဇခိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kumamoto prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 572|page=572}}.</ref> ခုမမိုတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ယဆွတ်ရှိရိုမြို့၊ အမခုဆမြို့နှင့် တမနမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခုမမိုတိုခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အလယ် [[အရိအခဲပင်လယ်]]ကမ်းရိုးတွင် တည်ရှိသည်။ ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ [[အဆိုတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံး လှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်ဖြစ်သည်။ အဆိုတောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၅၉၂ မီတာ (၅,၂၂၃ ပေ) မြင့်သည်။<ref>Nussbaum, "Kumamoto" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 572|page=572}}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Map of Kumamoto Prefecture Ja.svg|thumb|ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ မြို့ပြဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ<br />{{legend0|#D8E|အစိုးရအသိအမှတ်ပြု မြို့ပြများ}} {{legend0|#EAB|မြို့}} {{legend0|#ED9|မြို့ငယ်}} {{legend0|#BFE|ရွာ}}]] ခုမမိုတိုခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ အဆိုတောင်သည် ပြင်းထန်စွာလှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာည်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် အဆိုခုဂျူးနှင့် အွန်းဇန်း - အမခုဆအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ ခယူးရှူးချူးအိုးဆန်းချိနှင့် ယမ - ဟိတ - ဟိခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အရှိခိတခိုင်းဂန်း၊ အိဆွတ်ခိဂေါ့ခန်းအိုရှော၊ ခင်းပိုးဇန်၊ မိဆုမိ - အိုးယနိုအုမိဘဲ၊ အိုခုခုမ၊ ရှောတိုင်းဆန်း၊ ယဘဲရှူးဟန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2019 |access-date=3 August 2019 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806004612/https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |url-status=live }}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|List of cities in Kumamoto Prefecture by population}} [[Image:Hitoyoshi City viewed from Hitoyoshi Castle.jpg|thumb|Hitoyoshi]] [[File:View from Kumamoto Castle.jpg|thumb|Kumamoto City]] [[File:Toji Itsuki Village Kumamoto Japan 2009.JPG|thumb|Itsuki Village]] [[Image:Uchinomaki AsoCity 2012.JPG|thumb|Aso City]] [[File:Minamata City Central from Nakaoyama 2020.JPG|thumb|Minamata]] ခုမမိုတိုခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၄ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Amakusa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]] |{{lang|ja|天草市}} |683.17 |83,082 |[[File:Amakusa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Arao, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Arao, Kumamoto|Arao]] |{{lang|ja|荒尾市}} |57.15 |53,675 |[[File:Arao in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Aso, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Aso, Kumamoto|Aso]] |{{lang|ja|阿蘇市}} |376.25 |27,039 |[[File:Aso in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hitoyoshi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]] |{{lang|ja|人吉市}} |210.55 |33,461 |[[File:Hitoyoshi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kamiamakusa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kami-Amakusa]] |{{lang|ja|上天草市}} |126.94 |27,603 |[[File:Kamiamakusa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kikuchi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]] |{{lang|ja|菊池市}} |276.66 |49,455 |[[File:Kikuchi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Koshi Kumamoto vector.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshi, Kumamoto|Kōshi]] |{{lang|ja|合志市}} |53.19 |61,022 |[[File:Koshi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kumamoto, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kumamoto]] (capital) |{{lang|ja|熊本市}} |390.32 |738,907 |[[File:Kumamoto in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamata, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Minamata, Kumamoto|Minamata]] |{{lang|ja|水俣市}} |162.88 |25,310 |[[File:Minamata in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tamana, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Tamana, Kumamoto|Tamana]] |{{lang|ja|玉名市}} |152.55 |70,530 |[[File:Tamana in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Uki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Uki, Kumamoto|Uki]] |{{lang|ja|宇城市}} |188.56 |59,928 |[[File:Uki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Uto Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Uto, Kumamoto|Uto]] |{{lang|ja|宇土市}} |74.17 |37,442 |[[File:Uto in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamaga, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]] |{{lang|ja|山鹿市}} |299.67 |53,404 |[[File:Yamaga in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yatsushiro, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yatsushiro]] |{{lang|ja|八代市}} |680.59 |129,358 |[[File:Yatsushiro in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asagiri, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Asagiri, Kumamoto|Asagiri]] |{{lang|ja|あさぎり町}} |159.56 |15,796 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Asagiri in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ashikita, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Ashikita, Kumamoto|Ashikita]] |{{lang|ja|芦北町}} |233.48 |16,306 |[[Ashikita District, Kumamoto|Ashikita District]] |Town |[[File:Ashikita in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Gyokuto, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Gyokutō, Kumamoto|Gyokutō]] |{{lang|ja|玉東町}} |24.4 |5,363 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Gyokuto in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hikawa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Hikawa, Kumamoto|Hikawa]] |{{lang|ja|氷川町}} |33.29 |12,250 |[[Yatsushiro District, Kumamoto|Yatsushiro District]] |Town |[[File:Hikawa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Itsuki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Itsuki, Kumamoto|Itsuki]] |{{lang|ja|五木村}} |252.94 |1,136 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Itsuki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kashima, Kumamoto|Kashima]] |{{lang|ja|嘉島町}} |16.66 |9,119 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Kashima in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kikuyo, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kikuyō, Kumamoto|Kikuyō]] |{{lang|ja|菊陽町}} |37.57 |41,411 |[[Kikuchi District, Kumamoto|Kikuchi District]] |Town |[[File:Kikuyo in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kōsa, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kōsa, Kumamoto|Kōsa]] |{{lang|ja|甲佐町}} |57.87 |10,924 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Kosa in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kuma, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Kuma, Kumamoto|Kuma]] |{{lang|ja|球磨村}} |207.73 |3,863 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Kuma in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mashiki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Mashiki, Kumamoto|Mashiki]] |{{lang|ja|益城町}} |65.67 |33,001 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Mashiki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mifune, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Mifune, Kumamoto|Mifune]] |{{lang|ja|御船町}} |99 |16,901 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Mifune in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiaso, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]] |{{lang|ja|南阿蘇村}} |137.3 |11,086 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Village |[[File:Minamiaso in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamioguni, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Minamioguni, Kumamoto|Minamioguni]] |{{lang|ja|南小国町}} |115.86 |3,977 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Town |[[File:Minamioguni in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Misato, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Misato, Kumamoto|Misato]] |{{lang|ja|美里町}} |144.03 |10,532 |[[Shimomashiki District, Kumamoto|Shimomashiki District]] |Town |[[File:Misato in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mizukami, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Mizukami, Kumamoto|Mizukami]] |{{lang|ja|水上村}} |192.11 |2,276 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Mizukami in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nagasu, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nagasu, Kumamoto|Nagasu]] |{{lang|ja|長洲町}} |19.43 |16,125 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Nagasu in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nagomi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nagomi, Kumamoto|Nagomi]] |{{lang|ja|和水町}} |98.75 |10,030 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Nagomi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nankan, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nankan, Kumamoto|Nankan]] |{{lang|ja|南関町}} |68.92 |9,572 |[[Tamana District, Kumamoto|Tamana District]] |Town |[[File:Nankan in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nishihara Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nishihara, Kumamoto|Nishihara]] |{{lang|ja|西原村}} |77.23 |6,752 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Village |[[File:Nishihara in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nishiki, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Nishiki, Kumamoto|Nishiki]] |{{lang|ja|錦町}} |84.87 |10,899 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Nishiki in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oguni, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Oguni, Kumamoto|Oguni]] |{{lang|ja|小国町}} |137 |8,735 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Town |[[File:Oguni in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ozu, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Ōzu, Kumamoto|Ōzu]] |{{lang|ja|大津町}} |99.09 |33,793 |[[Kikuchi District, Kumamoto|Kikuchi District]] |Town |[[File:Ozu in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Reihoku, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Reihoku, Kumamoto|Reihoku]] |{{lang|ja|苓北町}} |67.06 |7,462 |[[Amakusa District, Kumamoto|Amakusa District]] |Town |[[File:Reihoku in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sagara, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Sagara, Kumamoto|Sagara]] |{{lang|ja|相良村}} |94.54 |4,598 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Sagara in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamori, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Takamori, Kumamoto|Takamori]] |{{lang|ja|高森町}} |174.9 |6,189 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Town |[[File:Takamori in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Taragi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Taragi, Kumamoto|Taragi]] |{{lang|ja|多良木町}} |165.87 |9,604 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Taragi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tsunagi, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Tsunagi, Kumamoto|Tsunagi]] |{{lang|ja|津奈木町}} |33.97 |4,574 |[[Ashikita District, Kumamoto|Ashikita District]] |Town |[[File:Tsunagi in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ubuyama, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Ubuyama, Kumamoto|Ubuyama]] |{{lang|ja|産山村}} |60.72 |1,542 |[[Aso District, Kumamoto|Aso District]] |Village |[[File:Ubuyama in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamae, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yamae, Kumamoto|Yamae]] |{{lang|ja|山江村}} |121.2 |3,553 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Village |[[File:Yamae in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yamato, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yamato, Kumamoto|Yamato]] |{{lang|ja|山都町}} |544.83 |15,771 |[[Kamimashiki District, Kumamoto|Kamimashiki District]] |Town |[[File:Yamato in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yunomae, Kumamoto.svg|frameless|25x25px]] [[Yunomae, Kumamoto|Yunomae]] |{{lang|ja|湯前町}} |48.41 |4,046 |[[Kuma District, Kumamoto|Kuma District]] |Town |[[File:Yunomae in Kumamoto Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ၁,၇၄၈,၁၃၄ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၃၆ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၃၂ ခုမြောက် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ==စီးပွားရေး== [[File:Tsujyunkyo-housui.jpg|thumb|right|ယမတို၊ ခမိမရှိခိရှိ ဆွတ်ဂျွန်းတံတား]] [[File:Kumamoto Castle 02n3200.jpg|thumb|right|ခုမမိုတိုရဲတိုက်]] ခုမမိုတိုမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံးဆိုင်ကယ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Honda greens up its Kumamoto motorcycle manufacturing facility |url=https://www.motorcyclistonline.com/news/honda-greens-its-kumamoto-motorcycle-manufacturing-facility/ |date=22 October 2009 |first=Aaron |last=Frank |website=Motorcyclist |language=en |access-date=5 April 2023 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405190209/https://www.motorcyclistonline.com/news/honda-greens-its-kumamoto-motorcycle-manufacturing-facility/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မိဆွတ်ဘိရှိလျှပ်စစ်ကုမ္ပဏီသည် ခုမမိုတိုမြို့တွင် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ယန်း ၁၀၀ ဘီလီယံသုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လုပ်ငန်းများစတင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref>{{Cite news |date=15 March 2023 |title=Mitsubishi Electric to build 100 bil. yen chip factory in Kumamoto Pref. |language=en |work=Mainichi Daily News |url=https://mainichi.jp/english/articles/20230315/p2g/00m/0bu/002000c |archive-date=6 April 2023 |access-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406230304/https://mainichi.jp/english/articles/20230315/p2g/00m/0bu/002000c |url-status=live }}</ref> ===ခရီးသွားနေရာများ=== [[File:2018.06.21-蓮華院誕生寺本院の多宝塔・五重塔・本堂.jpg|thumb|right|[[Renge-in Tanjō-ji]]]] * [[Kumamoto Castle]] * [[Mount Aso]] is one of the world's largest active volcanoes. * [[Suizenji]] Park * [[Tsūjun Bridge]] ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==== နိုင်ငံပိုင်==== * [[Kumamoto University]] ==== အများပိုင်==== * [[Prefectural University of Kumamoto]] ==== ပုဂ္ဂလိက==== * [[Heisei College of Music]] * [[Kumamoto Gakuen University]] * [[Kumamoto Health Science]] * [[Kyushu Lutheran College]] * [[Kyushu University of Nursing and Social Welfare]] * [[Shokei Gakuin University]] * [[Sojo University]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === မီးရထား=== * [[Hisatsu Orange Railway]] * [[Kyushu Railway Company|JR Kyushu]] ** [[Hisatsu Line]] ** [[Hohi Line]] ** [[Kagoshima Line]] ** [[Kyushu Shinkansen]] ** [[Misumi Line]] * [[Kumamoto Electric Railway]] * [[Kumagawa Railroad Yunomae Line|Kumagawa Railroad]] * [[Minami Aso Railway]] === လျှပ်စစ်ရထား=== * [[Kumamoto City Transportation Bureau]] === ကားလမ်း=== ==== အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * [[Kumamoto Amakusa Road]] * [[Kyushu Chūō Expressway]] * [[Kyushu Expressway]] * [[Minami-Kyūshū Expressway|South Kyushu Expressway]] ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * [[Japan National Route 3|Route 3]] * [[Japan National Route 57|Route 57]] * [[Japan National Route 208|Route 208]] (Kumamoto-Tamana-Arao-[[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]]) * [[Japan National Route 212|Route 212]] * [[Japan National Route 218|Route 218]] (Kumamoto-[[Takachiho]]-[[Nobeoka]]) * [[Japan National Route 219|Route 219]] * [[Japan National Route 265|Route 265]] * [[Japan National Route 266|Route 266]] * [[Japan National Route 267|Route 267]] (Hitoyoshi-[[Isa, Kagoshima|Isa]]-[[Satsuma, Kagoshima|Satsuma]]-[[Satsumasendai]]) * [[Japan National Route 268|Route 268]] * [[Japan National Route 324|Route 324]] * [[Japan National Route 325|Route 325]] (Yamaga-Minamiaso-Takamori-Takachiho) * [[Japan National Route 387|Route 387]] * [[Japan National Route 388|Route 388]] ([[Saiki]]-Nobeoka-Unomae) * [[Japan National Route 389|Route 389]] * [[Japan National Route 442|Route 442]] * [[Japan National Route 443|Route 443]] * [[Japan National Route 445|Route 445]] * [[Japan National Route 501|Route 501]] (Ōmuta-Arao-Udo) * [[Japan National Route 503|Route 503]] === ဆိပ်ကမ်းများ=== ====ဖယ်ရီလမ်းကြောင်းများ ==== * [[Kumamoto]]–[[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]] * [[Nagasu, Kumamoto|Nagasu]]–[[Unzen]] * [[Reihoku]]–[[Nagasaki]] * [[Ushibuka]]–[[Kuranomoto]] ([[Nagashima, Kagoshima|Nagashima]]) * [[Yatsushiro]]–[[Kamiamakusa]] === လေဆိပ်များ=== * [[Amakusa Airport]] * [[Kumamoto Airport]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Kumamoto prefecture}} {{Wikivoyage|Kumamoto_prefecture}} * {{Official website|http://www.pref.kumamoto.jp/english/list.html}} * [https://web.archive.org/web/20111004065808/http://www.digital.archives.go.jp/DAS/meta/DGDetail_en_0000000439 Kumamoto map (1891)] at the [[National Archives of Japan]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] b0pi4cymjajnewvy2gkwn5qksi6gga2 0 290640 1049214 2026-08-18T08:14:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အိုးအိတခရိုင်''' (大分県, Ōita-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049214 wikitext text/x-wiki '''အိုးအိတခရိုင်''' (大分県, Ōita-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၁,၀၈၁,၆၄၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၃၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၄၅၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[မိယဇခိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးအိတမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဘက်ပုမြို့၊ နခဆွတ်မြို့နှင့် ဆိုင်းခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ရေပူစမ်းများ ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ အွန်းဆန်းများ (ရေပူစမ်းများ) နှင့် ရောခန် (ဂျပန်စတိုင် တည်းခိုခန်း) များဖြင့် ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် ဘက်ပုမြို့ပတ်ဝန်းကျင်သည် ခရီးသွားများအကြား လူကြိုက်များသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသော မည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို အွန်းဆန်းများ ပိုမိုများပြားစွာ တည်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} box237p91ruhnkvvb143jwwzg69k1xu 1049215 1049214 2026-08-18T08:14:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1049215 wikitext text/x-wiki '''အိုးအိတခရိုင်''' (大分県, Ōita-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၁,၀၈၁,၆၄၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၃၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၄၅၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[မိယဇခိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးအိတမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဘက်ပုမြို့၊ နခဆွတ်မြို့နှင့် ဆိုင်းခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ရေပူစမ်းများ ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ အွန်းဆန်းများ (ရေပူစမ်းများ) နှင့် ရောခန် (ဂျပန်စတိုင် တည်းခိုခန်း) များဖြင့် ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် ဘက်ပုမြို့ပတ်ဝန်းကျင်သည် ခရီးသွားများအကြား လူကြိုက်များသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသော မည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို အွန်းဆန်းများ ပိုမိုများပြားစွာ တည်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] j82oht06gvsmgzt4ziv4sfs3plckqq9 1049216 1049215 2026-08-18T08:17:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1049216 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = အိုးအိတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|大分県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|大分県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ōita-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | perrow = 1/2/2 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = Beppu Umi-jigoku04n4272.jpg | caption1 = [[Beppu Onsen]] | image2 = Handakogen.jpg | caption2 = Handa highlands | image3 = Usa Shrine Nanchu Romon.JPG | caption3 = [[Usa Jingū]] | image4 = Yuhudake.jpg | caption4 = [[Mount Yufu]] | image5 = Takasakiyama_saru.jpg | caption5 = [[Takasakiyama Natural Zoological Garden]] }} | image_flag = Flag of Oita Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Oita Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 44 Oita prefecture.svg | pushpin_map = Japan | pushpin_relief = y | coordinates = {{Coord|33|14|17.47|N|131|36|45.38|E|type:adm1st_region:JP-44|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Kyushu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōita, Ōita|Ōita]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 18 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kiichiro Satō]] | area_total_km2 = 6340.73 | area_water_percent = 0.7 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|22nd]] | population_footnotes = | population_total = 1136245 | population_as_of = June 1, 2019 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|33rd]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]4,901 billion<br />[[US$]]36.2 billion (2022) | iso_code = JP-44 | website = {{URL|www.pref.oita.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Japanese white-eye (''[[Zosterops]]&nbsp;japonica'') | fish = | flower = [[Ume|Bungo-ume]] [[blossom]] (''Prunus&nbsp;mume'' var.&nbsp;''bungo'') | tree = Bungo-ume tree (''Prunus&nbsp;mume'' var.&nbsp;''bungo'') }} }} '''အိုးအိတခရိုင်''' (大分県, Ōita-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၁,၀၈၁,၆၄၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၃၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၄၅၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[မိယဇခိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Ōita-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 742|page=742}}.</ref> အိုးအိတမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဘက်ပုမြို့၊ နခဆွတ်မြို့နှင့် ဆိုင်းခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိုးအိတခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ရေပူစမ်းများ ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ အွန်းဆန်းများ (ရေပူစမ်းများ) နှင့် ရောခန် (ဂျပန်စတိုင် တည်းခိုခန်း) များဖြင့် ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် ဘက်ပုမြို့ပတ်ဝန်းကျင်သည် ခရီးသွားများအကြား လူကြိုက်များသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသော မည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို အွန်းဆန်းများ ပိုမိုများပြားစွာ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=日本一のおんせん県おおいた |url=https://www.pref.oita.jp/site/kids/onsen.html |access-date=2024-07-24 |website=大分県ホームページ |language=ja}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] otcdqdga8nioilgfpam15einuc2tvq7 0 290641 1049217 2026-08-18T08:20:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ကညင်မြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကညင်မြောင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကညင်မြောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049217 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ကညင်မြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ကညင်မြောင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ကညင်မြောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8k0tzki4agl3k29ysxfuxpz6ij3k6xs 0 290642 1049218 2026-08-18T08:21:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ဒိုးအင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးအင်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဒိုးအင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049218 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ဒိုးအင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးအင်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ဒိုးအင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၃၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4knqxaadhsv16b50s8830x6zq330kly 0 290643 1049219 2026-08-18T08:21:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ပဒဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ပဒဲရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ပဒဲရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049219 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ပဒဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[ပဒဲရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|ပဒဲရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ckjgbzwm5fch4sm5ggvhbhhf9nu2j7a 0 290644 1049220 2026-08-18T08:22:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - တောင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်သာရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|တောင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049220 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - တောင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်သာရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|တောင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7p3qgafenjy9p25wk4xhsspcui64ix2 0 290645 1049221 2026-08-18T08:23:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - လဲဘူး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[လဲဘူးရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|လဲဘူးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049221 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - လဲဘူး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[လဲဘူးရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|လဲဘူးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} db10gdak25p65g86wuucf0wcmqmau2q 0 290646 1049222 2026-08-18T08:24:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - အနောက်ဆင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[အနောက်ဆင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|အနောက်ဆင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049222 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - အနောက်ဆင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[အနောက်ဆင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်|အနောက်ဆင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gypq6utj92pnf2nvecx3fhq04lnhofk 0 290647 1049223 2026-08-18T08:26:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ပန်းဘဲတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၆ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049223 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပန်းဘဲတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၆ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g49qa12xrr9sb29a7ny8z6nob150e3r 0 290648 1049226 2026-08-18T08:52:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049226 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7fwfkpz5bfuwrib0xm3s52ikbynpfl2 0 290649 1049227 2026-08-18T08:53:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) အုတ်ကျွတ် (၁) ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049227 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အုတ်ကျွတ် (၁) ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၇၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} m2e8jziod8skgnhiucla7w375p4r6nb 0 290650 1049228 2026-08-18T08:54:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) အိုးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၈ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049228 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အိုးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၈ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ck3b38cf3opcx4jufhnzhpfg42hnlbu 0 290651 1049229 2026-08-18T09:08:52Z Mkant00 135890 "File:Commutativity of binary operations (without question mark).svg|thumb|<math>x\circ y = y \circ x</math> သည် အမြဲတမ်းမှန်ကန်ပါက <math>\circ</math> တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ ဤသရုပ်ဖော်ပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1049229 wikitext text/x-wiki [[File:Commutativity of binary operations (without question mark).svg|thumb|<math>x\circ y = y \circ x</math> သည် အမြဲတမ်းမှန်ကန်ပါက <math>\circ</math> တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ ဤသရုပ်ဖော်ပုံတွင် တွက်ချက်မှုတစ်ခု၏ သဘောတရားကို အဝင်ကိန်းနှစ်ခုမှ ရလဒ်တစ်ခု ထုတ်လုပ်ပေးသော စက်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဖြစ်ပါက အဝင်ကိန်းများဖြစ်သော <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာသည်ဆိုသောအချက်မှာ အရေးမကြီးပါ။ ရလဒ်ဖြစ်သော <math>x\circ y</math> သည် <math>y\circ x</math> နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။]] '''ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property)''' သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ အချို့သော တွက်ချက်မှုများ၏ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အခြေခံကျသော ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရကို ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် commutativity ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းအမည်သည် လက်တင်စကားလုံး commutare မှ ဆင်းသက်လာပြီး ဖလှယ်ရန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိ မှန်ကန်ပါက တွက်ချက်မှုတစ်ခု၏ ကိန်းများကို ရလဒ်မပြောင်းလဲစေဘဲ အချင်းချင်းဖလှယ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ပြည့်စုံစေသော သင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ (mathematical operations) ကို ဖလှယ်ရဖြစ်သော တွက်ချက်မှုများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိသည် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associative property) နှင့် ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (distributive property) တို့နှင့်အတူ အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) ၏ အခြေခံစည်းမျဉ်းများကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ == ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Formal definition) == <math>A</math> နှင့် <math>X</math> တို့ကို [[အစု|အစုများ]] (sets) အဖြစ် သတ်မှတ်ပါမည်။ <math>a,b\in A</math> အားလုံးအတွက် <math>a*b=b*a</math> ညီမျှခြင်း (equality) မှန်ကန်ပါက <math>*\colon A\times A\to X,\; (a,b)\mapsto a*b</math> ဖြစ်သော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) ကို ဖလှယ်ရဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == ဥပမာများ နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and counterexamples) == [[File:Vector Addition.svg|thumb|<math>\vec a+\vec b=\vec b+\vec a</math> ဖြစ်သောကြောင့် [[ဗက်တာ]]ပေါင်းခြင်း (vector addition) သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။]] === ကိန်းစစ်များ (Real numbers) === [[File:Commutative Addition.svg|thumb|သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) ပေါင်းခြင်းသည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။]] <math>a,b\in\R</math> ဖြစ်သော ကိန်းစစ်များ (real numbers) အတွက် အောက်ပါတို့သည် အမြဲတမ်း မှန်ကန်သည်။ :<math>a + b = b + a</math> နှင့် :<math>a \cdot b = b \cdot a</math> ထို့ကြောင့် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) နှင့် မြှောက်ခြင်း (multiplication) တို့သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ ပထမပုံသေနည်းကို အပေါင်း၏ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဒုတိယပုံသေနည်းကို မြှောက်ခြင်း၏ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ကိန်းစစ်များ၏ နုတ်ခြင်း (subtraction) နှင့် စားခြင်း (division) တို့သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သော တွက်ချက်မှုများ မဟုတ်ပါ။ ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) သည်လည်း ဖလှယ်ရ မဖြစ်ပါ။ ဥပမာအနေဖြင့် <math>2^3 \neq 3^2</math> ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ === အတွင်းမြှောက်လဒ်များ (Inner products) === * ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (real vector spaces) အတွင်းရှိ အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\langle a,b\rangle = \langle b,a\rangle</math> သည် အမြဲတမ်း မှန်ကန်သည်။ * သို့ရာတွင် [[ကိန်းထွေး]] [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (complex vector space) အတွင်းရှိ အတွင်းမြှောက်လဒ်သည် ဖလှယ်ရ မဖြစ်ပါ။ ယင်းအစား <math>\langle a,b\rangle = \overline{\langle b,a\rangle}</math> သည်သာ မှန်ကန်သည်။ ထိုဖော်ပြချက်ရှိ အပေါ်မျဉ်းသည် ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugate) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ === အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ (Set operations) === [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) တွင် ပေါင်းစပ်စု (union) နှင့် ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) တို့သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သော တွက်ချက်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>A, B</math> အစုများအတွက် အောက်ပါတို့သည် အမြဲတမ်း မှန်ကန်သည်။ :ပေါင်းစပ်စုအတွက် <math>A\cup B = B\cup A</math> ဖြစ်သည်။ :ထပ်တူပိုင်းအစုအတွက် <math>A\cap B = B\cap A</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းနှင့်ဆန့်ကျင်စွာ ခြားနားခြင်း (difference) သည် ဖလှယ်ရ မဖြစ်ပါ။ ထို့ကြောင့် <math>A\setminus B</math> နှင့် <math>B\setminus A</math> တို့သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကွဲပြားသော [[အစု|အစုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် <math>A=\{1,2\}</math> နှင့် <math>B=\{2\}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ ထိုအခါ <math>A\setminus B = \{1\}</math> နှင့် <math>B\setminus A = \emptyset</math> ဟူ၍ အသီးသီးရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ === ကိန်းအုံ ဂဏန်းသင်္ချာ (Matrix arithmetic) === [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) သို့မဟုတ် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ ကိန်းအုံများ (matrices) ၏ အပေါင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) သည် ဖလှယ်ရ မဖြစ်ပါ။ မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဖလှယ်နိုင်သော်လည်း အမြဲတမ်း ဖလှယ်၍မရနိုင်ပါ။ ကိန်းအုံများ၏ [[စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) နှင့် ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံများ (diagonal matrices) ၏ ကွင်းပိုင်း (subring) အတွင်းရှိ ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း တို့သည်လည်း ဖလှယ်ရဖြစ်ကြသည်။ === အုပ်စုသီအိုရီ (Group theory) === ယေဘုယျအားဖြင့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) တစ်ခုအတွင်းရှိ အုပ်စုဝင်များ (elements) ၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဖြစ်ပါက ၎င်းကို [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === အဆိုဆိုင်ရာ ယုတ္တိဗေဒ (Propositional logic) === အဆိုဆိုင်ရာ ယုတ္တိဗေဒတွင် ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည်။ *<math>\vee</math> ဖြစ်သော သို့မဟုတ် ဆက်သွယ်ချက်သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ *<math>\land</math> ဖြစ်သော နှင့် ဆက်သွယ်ချက်သည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ *<math>\leftrightarrow</math> ဖြစ်သော ယုတ္တိဗေဒအရ ထပ်တူညီမှုသည် ဖလှယ်ရဖြစ်သည်။ *<math>\rightarrow</math> ဖြစ်သော အကယ်၍ ထို့နောက် ဆက်သွယ်ချက်သည် ဖလှယ်ရ မဖြစ်ပါ။ ယင်းကို ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု (logical implication) အဖြစ် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ === အခြား ဥပမာများ (Other Examples) === ဖလှယ်ရမဖြစ်သော တွက်ချက်မှုများ၏ အခြား ဥပမာများမှာ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) အတွင်းရှိ ကြက်ခြေခတ်မြှောက်လဒ် (cross product) သို့မဟုတ် ကွာတာနီယွန်များ (quaternions) ၏ မြှောက်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင်လည်း အရေးပါသော အခြေခံကျသည့် ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) နှစ်ခု ဖလှယ်၍ရသည် (commutes) ဆိုသော ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်မှာ ၎င်းတို့နှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တိကျစွာ တိုင်းတာနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ အားလုံးသည် ဖလှယ်၍ မရနိုင်ပါ။ == ဖလှယ်ရဆန့်ကျင်ခြင်း (Anticommutativity) == [[File:Cross product vector.svg|thumb|ကြက်ခြေခတ်မြှောက်လဒ်သည် ဖလှယ်ရဆန့်ကျင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပုံတွင် ညာဘက်လက်စနစ်ကို ပြသထားသည်။]] တွက်ချက်မှုနှစ်ခုပါဝင်သော အချို့သော တည်ဆောက်ပုံများတွင် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ မမှန်ကန်ဘဲ ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက် သဘောတရားမျိုးသာ မှန်ကန်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]ရှိ <math>\times</math> ဖြင့်ဖော်ပြသော ကြက်ခြေခတ်မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ : <math>a \times b = -(b \times a)</math> ယေဘုယျအားဖြင့် <math>[a,b]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသော လီအက္ခရာသင်္ချာ (Lie algebra) အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ်သည် ဖလှယ်ရဆန့်ကျင်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိကို ပြည့်စုံစေသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Forster |first=Otto |title=Analysis 1: Differential- und Integralrechnung einer Veränderlichen |publication-place=München |publisher=Vieweg-Verlag |date=2008 |isbn=978-3-8348-0395-5 |language=de}} [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ_သင်္ချာ]] m6uhei4k78hib8e615cbmpq17anaor6 3 290652 1049231 2026-08-18T09:34:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049231 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45031-27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၄၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) tmzl9xl3frn49ix82iyalr6s2jkdkab 3 290653 1049238 2026-08-18T10:34:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049238 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-45292-02 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၄၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) rpyo1rqddv9jas0qo446l9jr3pkphel 3 290654 1049239 2026-08-18T10:35:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1049239 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Min Agga Maung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 90c54bxch6wfjo9r4pcozdukpl02ddc 3 290655 1049242 2026-08-18T11:41:53Z Yamla 50786 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:HuynhTuanVi]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Abe Damrey]] သို့ Yamlaက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/HuynhTuanVi|HuynhTuanVi]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Abe Damrey|Abe Damrey]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1049242 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Abe Damrey]] cfw337ckc8jccdamls3ni1fz1xtbsfq