ویکی‌پدیا mznwiki https://mzn.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter مدیا شا گپ کارور کارور گپ ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا گپ پرونده پرونده گپ مدیاویکی مدیاویکی گپ شابلون شابلون گپ رانما رانما گپ رج رج گپ پورتال پورتال گپ پروژه پروژه گپ TimedText TimedText talk ماژول ماژول گپ Event Event talk 0 3227 327451 326940 2026-04-20T18:58:40Z InternetArchiveBot 25385 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327451 wikitext text/x-wiki {{صندخ/زوون |نوم= اٮسپانیولی |نقشه= Map-Hispanophone World.svg |نقشه جیرنویس= [[:رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون|کشورونی که این زوون جه گپ زنّه]] }} '''اٮسپانیولی'''، '''اٮسپانیایی''' یا '''اسپینیجی''' اتا [[لاتین]] [[زبون]] هسه. اینتا زوون ره [[اروپا قاره]] دله ([[ایسپانیا]] و [[آندورا]]) [[آمریکا قاره]] دله ([[میونی آمریکا]] و [[جنوبی آمریکا]] دله) گِنِش بونه. قدیم دله اتا خله ایسپانیایی اینتا کشور جا بوردنه این منطقه‌ئون دله و شه زبون ره اون جائون رواج هدانه. ایسپانیایی زوون چنتا چلّه و لهجه دارنه که ونه رسمی لهجه ''[[آراگونی]]'' هسه و ونه چنتا چله‌ئون جا بونه [[کاتالونی]] و [[باسکی]] جا نوم بَوردن. اینتا زوون [[اوستوایی گینه]] دله هم گنش بونه. وه اتا چله لاتین زوون جا هسه. وه اسپین و [[مکزیک]] و [[آرژانتین]] و [[شیلی]] ات‌خله کشور دیگه [[رسمی زوون]] هسه. اینتا زوون ۲۵۰ میلیون گنش‌کر دارنه که همه جا ویشته [[مکزیک]]، [[آمریکای متحده ایالات]]، [[ایسپانیا]] و [[لاتین آمریکا]] دله درنه. ایسپانیولی ادبیات ره بونه دتا قسمت هکردن اتا خد ایسپانیا کشور ادبیات اتا دیگه هم [[لاتین آمریکا]] ادبیات. == ایسپانیا ادبیات == [[پرونده:Miguel_de_Cervantes_Saavedra_01.jpg|upright|thumb|left|راست| <center>[[سروانتس|میکل سروانتس]]</center>]] ایسپانیولی اولی کیتابی که بنویشت بیه ونه نوم "رودریجو دیات دی فیفار" بیه که اتا داستان بیه اسپین ملی قهرمون جا که وره مغوار نوم جا اشناسنه. اینتا کیتاب میلادی ره ۱۳ سده دله بنویشت بیه. ایسپانیولی ره اولی شرگو نوم قس جونتا لودی برسیو بیه که میلادی ۱۳ سده دله دینی شر گته. اون زمون فونسو دهوم که اسپین شا هم بیه عربی ادبیات ره به ایسپانیایی برگردوندن وسر خله زحمت بکشیه. میلادی ۱۴ سده دله دلوبیت دی آیالا خنده دار شرون ره بابت ایسپانیا اجتماعی اوضاع درباره بوته و اتا اوسقوف "راستین عشق" کیتاب ره بنویشته. میلادی ۱۴ سده آخر دله و میلادی ۱۵ سده اول دله دتا نومدار شرگو ایسپانیا دله پیدا بینه که وشون نوم خوان دی مینا و مرکِزدی سانتلیانا بیه که هردتا ایتالیا ادبیات تاثیر زیر دینه. ۱۵ سده آخر دله اتا ادبی دگرگونی ایسپانیا ادبیات دله دتا شرگو به نوم‌ئون فردنالد و آزابیلا درست بیه. [[آمریکا قاره]] ره پیدا بین باعث بیه که اسپین ادبی نهضت قوی بوو و نخوستین حماسی رد (اثر) که ونه نوم "سرکش آمادیس بیه" مازرونی ۱۰۶۰ دله بنویشت بیه و میلادی ۱۶ سده بِترین ادبی رد (اثر) بیه.میلادی ۱۵۵۴ سال دله نِخوستین داستان اسپین قهرمون ئون حماسه جا پلیو دی تورمیس دست جا بنویشت بیه. میلادی ۱۶ سده آخرون دله تا میلادی ۱۷ سده گت‌ترین دگرگونی اسپین ادبیات دله اتفاق دکته که وره طلایی دوره نومنه. اینتا دروه گت‌ترین ادبی رد (اثِر) [["دون کیشوت"]] بیه که وره [[میکل سروانتس]] بنویشته. اسپین ملی شرگو هم بومی دی فیجا هسه که هزاروهشتصدتا تیکه شربوته. میلادی نوزدهوم سده دله دتا ادبی نهضت اسپین دله اتفاق دکته که وشون نوم بیه: رومان بنویشت نهضت و زندگی واقعیت ئون ره بوتن. == لاتین آمریکا ادبیات == اینتا منطقه اولی ادبیات [[کریستوفر کولوموس]] بنویشته‌ئون جا پا بیته که ایسپانیولی زبون جا بنویشت بیه. بعد هم کورتیز و کاستیلتو [[لاتین آمریکا]] فتح هکردن ره درباره بنویشتنه. میلادی شونزدهوم سده دله هم ایسپانیولیون و سرخپوستون درگیری درباره اتا داستان بنویشت‌بی‌یه که ونه نوم آروکانا بی‌یه. جرسیلا زود و لافیجا اتا کتاب بنویشته که ونه نوم ایسپانیایی پییر و آمریکایی مار بی‌یه و ونه دله [[اینکا]] ایمپراتوری سقوط ره اشاره هکرده. میلادی ۱۷ سده دله هم [[لاتین آمریکا]] ادبیات اسپین ادبیات جا سیوا بیه. اون زمون [[سیمون بولیوار]] وشون قهرمون بیه. اون دوره گت کیتاب ره آرجسدایی بنویشته که ونه نوم شوسرس هجوم به [[سرخپوستون]] بیه. اینتا منطقه گت‌ترین شرگو مترال بیه. امه دوره وشون گت بنویشت کرون ره بونه بوتن اینا بینه: هویدوبرو و بورجیز == کشورون و جمعیت == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! style="width:18%;"|کشور ! style="width:12%;"|کشورِ جمعیت <ref name="UN 2009 estimate">{{cite web|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf |title=UN 2009 estimate |format=PDF |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> ! style="width:16%;"|ماری زوون<ref>Britannica Books of the years 2003 to 2009 [[:es:Anexo:Hablantes de español como lengua materna en el 2003 (según el Britannica Book)]]. Sources used by the Encyclopaedia Britannica (Ethnologue -14th edition, Joshua Project 2000 —People’s List, U.S. Census Bureau.) {{تأیید اعتبار|date=March 2010}}</ref> ! style="width:24%;"|دومین زوون<ref>[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf eurobarometer (2006)], [[:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2006)]] for Europe countries</ref><ref>Spanish students for countries out of Europe according to [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf Instituto Cervantes 06-07] (There aren't concrete sources about Spanish speakers as a second language except to Europe and Latin America countries).</ref> ! style="width:16%;"|درصد ایسپانیولی‌ئون<ref>[https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] (page 28) to countries with official spanish status.</ref> ! style="width:14%;"|جمعیت کل ایسپانیولی‌زوونون |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|مکزیک}} | ۱۱۲٬۳۹۶٬۲۱۱<ref>[https://web.archive.org/web/20110527065510/http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=36&Itemid=234 CONAPO] (2010).</ref> | ۱۰۳٬۵۲۷٬۸۸۵ | ۷٬۱۱۰٬۰۳۱ | ۹۸٫۵٪ | ۱۱۰٬۶۳۷٬۹۱۶ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|ایالات متحده آمریکا}} | ۳۰۹٬۰۵۹٬۷۲۴<ref name="USpopfinder">Population figure for 2008 from [https://archive.today/20200212053501/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation? U.S. Population in 1990, 2000, and 2008], U.S. Census Bureau</ref> |۴۴٬۴۶۸٬۵۰۱<ref>۳۵٬۴۶۸٬۵۰۱ legal hispanics older than 5 years old (US [https://archive.today/20200213091147/http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S1601&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false US Census 2009 Census ۲۰۰۹]) + ۹ million not documented immigrants (Pew Hispanic Center 2008, [https://web.archive.org/web/20120111083239/http://www.impre.com/laraza/opinion/editorial/2009/4/19/palidos-de-hambre-120230-1.html impre.com], [https://web.archive.org/web/20170705142011/http://ecodiario.eleconomista.es/internacional/noticias/1165556/04/09/Numero-de-indocumentados-en-EEUU-se-estabilizo-en-los-ultimos-anos-estudio.html ecodiario.eleconomista.es])</ref> | ۶٬۲۳۱٬۴۹۹ + Students | ۱۶٫۳٪<ref>Significant figure about the legal Hispanic population (۵۰٬۴۷۷٬۵۹۴ from a total US population of more than 308 million) [http://www.census.gov/popest/states/asrh/tables/SC-EST2009-04.xls Census Bureau 2010]</ref> | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰<ref>I Acta Internacional de la Lengua Española (2007): [http://www.latinoamericaexterior.com/noticia.asp?ref=775&pos=0 noticias en latinoamericaexterior.com], [[Academia Norteamericana de la Lengua Española]]: [https://web.archive.org/web/20160224203228/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=1113 elcastellano.org], José Ma. Ansón: [https://web.archive.org/web/20160224203229/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=685 noticias elcastellano.org], Jorge Ramos Avalos: [http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1145765 univision.com], Vázquez Medel: [https://web.archive.org/web/20100403214400/http://www.casamerica.es/opinion-y-analisis-de-prensa/hispanos-en-ee-uu/el-espanol-sera-tercer-idioma-en-el-mundo casamerica.es]{{پیوند مرده|date=February 2011}}. , Elbio Rodríguez Barilari: [https://web.archive.org/web/20100324054422/http://www.congresodelalengua.cl/programacion/seccion_iii/rodriguez_barilari_e.htm congresodelalengua.cl], Escuredo: [http://www.abcdesevilla.es/hemeroteca/historico-29-03-2008/sevilla/Cultura/mas-de-70-expertos-participaran-en-la-iii-acta-internacional-de-la-lengua-española-en-la-rabida_1641753752939.html III Acta Internacional de la Lengua Española].</ref> + ۷٬۸۲۰٬۰۰۰ students<ref>According to the U.S. census ([https://web.archive.org/web/20120527180733/http://www.fundacionsiglo.com/espanol/cap1.pdf fundacionsiglo.com fundacionsiglo.com]): ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ in primary school, ۳٬۲۲۰٬۰۰۰ in secondary school and ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ in the University</ref> |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|اسپانیا}} | ۴۷٬۰۲۱٬۰۳۱<ref>{{cite web|url=http://www.ine.es/ |title=INE Datos básicos... acceso directo (۱/۱/۲۰۱۰) |publisher=Ine.es |date=۲۰۰۱–۰۵–۲۸ |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۴۱٬۸۴۸٬۷۱۷<ref>۸۹٫۰٪ speak Spanish as a first language ([http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf eurobarometer (2006)])</ref> | ۴٬۵۸۱٬۰۸۸ | ۹۸٫۸٪ | ۴۶٬۴۵۶٬۷۷۹ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|کلمبیا}} | ۴۵٬۷۸۳٬۰۰۰<ref>{{cite web|url=http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |title=DANE |publisher=DANE |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۹–۰۱}}</ref> | ۴۵٬۳۳۸٬۹۰۵ | ۷۷٬۸۳۱ | ۹۹٫۲٪ | ۴۵٬۴۱۶٬۷۳۶ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|آرژانتین}} | ۴۰٬۹۰۰٬۴۹۶<ref>{{cite web|url=http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyecyestimaciones_1950-2015.pdf |title=SINTITUL-7 |format=PDF |date= |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۳۹٬۶۰۸٬۰۴۰ | ۱٬۰۴۷٬۰۵۳ | ۹۹٫۴٪ | ۴۰٬۶۵۵٬۰۹۳ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|ونزوئلا}} | ۲۹٬۰۵۶٬۰۰۰<ref>{{cite web|url=http://www.ine.gov.ve/ |title=(۳۰ Aug. , ۲۰۱۰) |publisher=INE |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۷–۰۱}}</ref> | ۲۸٬۰۳۳٬۲۲۸ | ۶۷۴٬۱۰۰ | ۹۸٫۸٪ | ۲۸٬۷۰۷٬۳۲۸ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|پرو}} | ۲۹٫۷۹۷٫۶۹۴<ref>{{cite web|author=Ezio Quispe Fernández |url=http://www.inei.gob.pe/ |title=(۲۰۱۱) |publisher=INEI |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | ۲۳٬۷۶۹٬۶۲۰ | ۲٬۰۳۵٬۱۸۳ | ۸۶٫۶٪ | ۲۵٬۸۰۴٬۸۰۳ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|شیلی}} | ۱۷٬۲۴۸٬۴۵۰<ref>{{cite web|url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |title=INE (Chile - ۲۰۱۱)|format=PDF |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | ۱۵٬۵۱۳٬۲۵۵ | ۱٬۶۰۰٬۰۲۴ | ۹۹٫۳٪ | ۱۷٬۱۲۷٬۷۱۱ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|اکوادور}} | ۱۴٬۳۰۶٬۰۰۰<ref>{{cite web|url=http://www.ecuadorencifras.com/cifras-inec/main.html |title=Ecuador en Cifras |publisher=INEC |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۹–۰۱}}</ref> | ۱۳٬۲۹۸٬۸۵۸ | ۷۳۳٬۳۲۴ | ۹۸٫۱٪ | ۱۴٬۰۲۴٬۳۷۶ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|گواتمالا}} | ۱۴٬۳۶۱٬۶۶۶<ref>{{cite web|url=http://www.ine.gob.gt/index.php/demografia-y-poblacion/42-demografiaypoblacion/207-infodemo2010 |title=Información Demógrafica ۲۰۱۰ |publisher=INE |date=۲۰۰۷–۰۹–۲۱ |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۹٬۲۹۱٬۹۹۷ | ۳٬۱۱۶٬۴۸۲ | ۸۶٫۴٪ | ۱۲٬۴۰۸٬۴۷۹ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|کوبا}} | ۱۱٬۲۳۵٬۸۶۳<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.one.cu/aec2009/datos/3.1.xls |title=UN (۲۰۱۰) |date= |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۱۱٬۲۳۵٬۸۶۳ | | ۹۹٫۴٪ | ۱۱٬۱۶۸٬۴۴۸ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|جمهوری دومینیکن}} | ۱۱٬۲۳۵٬۸۶۳<ref name="autogenerated1"/> | ۱۰٬۱۲۰٬۷۰۵ | ۶۲٬۵۵۸ | ۹۹٫۶٪ | ۱۰٬۱۸۴٬۱۰۰ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|بولیوی}} | ۱۰٬۴۲۶٬۱۵۴<ref>{{cite web|url=http://www.ine.gov.bo/indice/visualizador.aspx?ah=PC20410.HTM |title=(۲۰۱۰) |publisher=INE |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | ۴٬۳۵۰٬۸۳۳ | ۴٬۸۱۳٬۷۵۶ | ۸۷٫۹٪ | ۹٬۱۶۴٬۵۸۹ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|هندوراس}} | ۸٬۲۱۵٬۳۱۳<ref>{{cite web|url=http://www.ine.gob.hn/drupal/sites/default/files/Resumen%20de%20la%20Proyeccion%20de%20Poblacion%20de%20Honduras%202001-2015_0.xls |title=INE (۲۰۱۱) |date= |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۷٬۹۸۱٬۹۹۸ | ۱۵۱٬۱۶۱ | ۹۹٫۰٪ | ۸٬۱۳۳٬۱۵۹ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|مراکش}} | ۲۹٬۶۸۰٬۰۶۹<ref>According to the Morocco Census of 2004 ([http://www.hcp.ma/ hcp.ma])</ref> | ۲۰٬۰۰۰<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MA |title=ethnologue.com |publisher=ethnologue.com |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | ۶٬۴۷۹٬۹۳۵ | ۲۱٫۹٪<ref>According to a survey made in 2005 by CIDOB ([https://web.archive.org/web/20160718084050/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_es%2Fzonas_es%2Flengua+y+cultura%2Fari116-2008 realinstitutoelcano.org], [https://web.archive.org/web/20101202204552/http://www.afapredesa.org/index.php?option=com_content&task=view&id=195&Itemid=2 afapredesa.org]). Another source says that there are between 4 and 7 million Spanish speakers in Morocco (Ammadi, 2002) [https://web.archive.org/web/20110205011123/http://www.educacion.es/exterior/ma/es/File/MI%20ARTICULO%20PDF%20OK.pdf educacion.es]</ref> | ۶٬۴۹۹٬۹۳۵ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|السالوادور}} | ۶٬۱۸۳٬۰۰۲<ref>[https://web.archive.org/web/20090919205554/http://www.digestyc.gob.sv/Portada/Presentacion%20Poblacion.pdf Census 2010 estimation] (page 32)</ref> | ۶٬۱۸۳٬۰۰۲ | | ۹۹٫۷٪ | ۶٬۱۶۴٬۴۵۱ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|فرانسه}} | ۶۴٬۰۵۷٬۷۹۰ | ۴۴۰٬۱۰۶<ref>1% of ۴۴٬۰۱۰٬۶۱۹ (population of France older than 15 years in 2005). Source: Eurobarometer 2006. There are ۱۷۹٬۶۷۸ immigrants from Spain according to INE (۱/۱/۲۰۰۹)</ref> | ۵٬۷۲۱٬۳۸۰ | ۹٫۶٪ | ۶٬۱۶۱٬۴۸۶ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|نیکاراگوئه}} | ۵٬۸۲۲٬۰۰۰<ref name="autogenerated1"/> | ۵٬۰۸۸٬۴۲۸ | ۵۵۱٬۳۲۸ | ۹۷٫۰٪ | ۵٬۶۴۷٬۳۴۰ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|کاستاریکا}} | ۴٬۶۱۵٬۶۴۶<ref>{{cite web|url=http://www.inec.go.cr/Web/Home/GeneradorPagina.aspx |title=Primera variación del año registró un ۰٬۶۸٪ |publisher=INEC |date= |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۴٬۳۴۵٬۱۳۰ | ۸۷٬۱۲۶ | ۹۹٫۲٪ | ۴٬۴۳۲٬۲۵۶ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|پاراگوئه}} | ۶٬۴۶۰٬۰۰۰<ref name="autogenerated1"/> | ۳۶۹٬۰۰۰ | ۴٬۰۴۳٬۵۵۵ | ۶۹٫۵٪ | ۴٬۴۸۹٬۷۰۰ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|پورتوریکو}} | ۳٬۹۹۸٬۰۰۰<ref name="autogenerated1"/> | ۳٬۸۰۲٬۰۹۸<ref>۹۵٬۱۰٪ of the population speaks Spanish ([https://archive.today/20200212035004/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=R1602&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=true&-format=US-30&-mt_name=ACS_2005_EST_G00_R0504_US30&-CONTEXT=grt U.S. Census Bureau])</ref> | ۱۴۷٬۳۳۴ | ۹۸٫۸٪ | ۳٬۹۵۰٬۰۲۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|بریتانیا}} | ۶۰٬۹۴۳٬۹۱۲ | ۱۰۷٬۶۵۴<ref>۵۹٬۰۱۷ immigrants from Spain (Spanish census 2001) + ۴۸٬۶۳۷ immigrants from Colombia. [http://www.bolpress.com/art.php?Cod=2002068592 Open Channels and Colombian consul (1999)]</ref> | ۳٬۸۱۴٬۸۴۶ | ۶٫۴٪ | ۳٬۹۲۲٬۵۰۰ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|اروگوئه}} | ۳٬۳۷۲٬۰۰۰<ref name="autogenerated1"/> | ۳٬۲۵۷٬۳۵۲ | ۷۷٬۳۰۳ | ۹۸٫۹ | ۳٬۳۳۴٬۹۰۸ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|پاناما}} | ۳٬۵۰۸٬۰۰۰<ref name="autogenerated1"/> | ۲٬۶۲۲٬۷۲۰ | ۴۷۶٬۴۱۹ | ۹۳٫۱٪ | ۳٬۱۷۹٬۳۶۵ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|فیلیپین}} | ۹۶٬۰۶۱٬۶۸۳ | ۲٬۶۶۰<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Ethnologue]. There are ۲٬۵۳۲ immigrants from Spain according to [https://web.archive.org/web/20101207025255/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fp85001&file=inebase&L= INE] (۱/۱/۲۰۰۹)</ref> | ۳٬۰۱۴٬۱۱۵ | ۳٫۱٪ | ۳٬۰۱۶٬۷۷۳<ref>۱٬۸۱۶٬۷۷۳ Spanish + ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ Spanish creole: Antonio Quilis "La lengua española en Filipinas" , 1996 pag.234 [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf cervantesvirtual.com], [https://web.archive.org/web/20091224061318/http://www.mepsyd.es/exterior/au/es/File/Ten_Reasons_low-res(1).pdf mepsyd.es] (page 23), [http://www.mepsyd.es/redele/Biblioteca2006/DavidSanchez/Memoria.pdf mepsyd.es] (page 249), [https://web.archive.org/web/20090817015943/http://spanish-differences.com/Spanish/Philippines-Spanish.php spanish-differences.com], [https://web.archive.org/web/20081223115032/http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 aresprensa.com]. The figure ۲٬۹۰۰٬۰۰۰ Spanish speakers, we can find in [http://books.google.es/books?ei=vCXASpS0LqXkmwO0lZnlBg&ct=result&q=Pluricentric+languages:+differing+norms+in+different+nations+spanish+philippines+speakers&btnG=Buscar+libros "Pluricentric languages: differing norms in different nations"] (page 45 by R.W.Thompson), or in [http://www.sispain.org/spanish/language/worldwid.html sispain.org]. / More than 2 million Spanish speakers and around 3 million with Chavacano speakers according to "Instituto Cervantes de Manila" ([https://web.archive.org/web/20100629084919/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=505 elcastellano.org])</ref> |- style="background:#fff;" | {{پرچم|آلمان}} | ۸۲٬۳۶۹٬۵۴۸ | ۱۴۰٬۰۰۰<ref>Britannica Book of the Year 1998 [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7]. There are ۱۰۳٬۰۶۳ immigrants from Spain according to INE (۱/۱/۲۰۰۹)</ref> | ۲٬۵۶۶٬۹۷۲ | ۳٫۲٪ | ۲٬۷۰۶٬۹۷۲ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|ایتالیا}} | ۵۸٬۱۴۵٬۳۲۱ | ۸۹٬۹۰۵<ref>{{cite web|url=http://www.mmrree.gov.ec/mre/documentos/novedades/boletines/ano2003/julio/bol257.htm |title=14٬۹۰۵ Spanish (Census 2001) + ۷۵٬۰۰۰ from Ecuador |publisher=Mmrree.gov.ec |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱ |archiveurl = http://web.archive.org/web/20080611085532/http://www.mmrree.gov.ec/mre/documentos/novedades/boletines/ano2003/julio/bol257.htm |archivedate = June 11, 2008}}</ref> | ۱٬۹۶۸٬۳۲۰ | ۳٫۵٪ | ۲٬۰۵۸٬۲۲۵ |- style="background:#efefef;" | {{پرچم|گینه استوایی}} | ۱٬۱۵۳٬۹۱۵<ref>{{cite web|url=http://www.population-statistics.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=es&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-91 |title=Equatorial Guinea census (۲۰۰۹) |publisher=Population-statistics.com |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | n.a. | ۱٬۰۴۴٬۲۹۳ | ۹۰٫۵٪<ref>Pages 28 and 23 in [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf Demografía de la lengua española]{{پیوند مرده|date=February ۲۰۱۱}}. ۱۳٬۷٪ of the population speaks Spanish with native knowladge and other 74% as a second language [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf cvc.cervantes.es].</ref> | ۱٬۰۴۴٬۲۹۳ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|کانادا}} | ۳۳٬۲۱۲٬۶۹۶ | ۹۰۹٬۰۰۰<ref>PMB Statistics [https://web.archive.org/web/20071017053048/http://factorhispano.net/portal/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=33 factorhispano.net]. Although Canada Census told about ۳۴۵٬۳۴۵ people who speaks Spanish in 2006, Hispanic organizations claim about ۵۲۰٬۲۶۰ Hispanics in 2001, and more than ۷۰۰٬۰۰۰ in 2006 ([http://hispanosencanada.ca/portal/content/view/651/ hispanosencanada.ca]{{پیوند مرده|date=February 2011}}, [https://web.archive.org/web/20071113073613/http://dialogos.ca/revista/numero3/articulo2.htm dialogos.ca]), and currently there are near 1 million: ([https://web.archive.org/web/20071109125024/http://www.tlntv.com/pressReleases/2007/TLN%20EN%20ESPANOL%20is%20born.pdf tlntv.com], [https://web.archive.org/web/20090704015216/http://www.broadcastdialogue.com/pdfs/newsletters/2007/nl20070308_14_38.pdf broadcastdialogue.com]{{پیوند مرده|date=February 2011}}).</ref> | ۹۲٬۸۵۳ | ۳٪ | ۱٬۰۰۱٬۸۵۳ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|پرتغال}} | ۱۰٬۶۷۶٬۹۱۰ | ۹٬۷۴۴ | ۷۲۷٬۲۸۲ | ۶٫۹٪ | ۷۳۷٬۰۲۶ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|هلند}} | ۱۶٬۶۴۵٬۳۱۳ | ۱۹٬۹۷۸<ref>Spanish (census 2001)</ref> | ۶۶۲٬۱۱۶ | ۴٫۱٪ | ۶۸۲٬۰۹۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|بلژیک}} | ۱۰٬۴۰۳٬۹۵۱ | ۸۵٬۹۹۰<ref>1% of ۸٬۵۹۸٬۹۸۲ (population of Belgium older than 15 years in 2005). Source: Eurobarometer 2006</ref> | ۵۱۵٬۹۳۹ | ۵٫۸٪ | ۶۰۱٬۹۲۹ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|رومانی}} | ۲۲٬۲۴۶٬۸۶۲ | | ۵۴۴٬۵۳۱ | ۲٫۴٪ | ۵۴۴٬۵۳۱ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|سوئد}} | ۹٬۰۴۵٬۳۸۹ | ۱۰۱٬۴۷۲<ref>Sweden Census SCB (2002)</ref> | ۴۴۲٬۶۰۱ | ۶٪ | ۵۴۴٬۰۷۳ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|استرالیا}} | ۲۱٬۰۰۷٬۳۱۰ | ۱۰۶٬۵۱۷<ref>Page 32 of the [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf "Demogeafía de la lengua española»]{{پیوند مرده|date=February ۲۰۱۱}}. ۱۰۴٬۰۰۰ according to Britannica Book of the Year 2003</ref> | ۳۷۴٬۵۷۱<ref>Page 32 of the [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf "Demografía de la lengua española»]{{پیوند مرده|date=February ۲۰۱۱}} + ۳۳٬۹۱۳ students according to [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf Anuario Instituto Cervantes 06-07]</ref> | ۲٫۳٪ | ۴۸۱٬۰۸۸<ref>Page 32 of "Demogeafía de la lengua española"</ref> |- style="background:#fff;" | {{پرچم|برزیل}} | ۱۸۵٫۷۱۲٫۷۱۳ | ۴۴۵٬۰۰۵<ref>۵۰٪ of ۷۳۳٬۰۰۰ foreigners in Brazil are from [[مرکوسور]] (Page 32 [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdfucm.es]{{پیوند مرده|date=February ۲۰۱۱}}) + ۷۸٬۵۰۵ spanish immigrants ([http://www.ine.es/prensa/np549.pdf INE (۱/۱/۲۰۰۹)]).</ref> | ۵ million students<ref>[https://web.archive.org/web/20090615014710/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=775 elcastellano.org], [https://web.archive.org/web/20140408173436/http://editor.elespectador.com/brasil/articulo43526-presidente-brasileno-espera-los-ninos-hablen-espanol elespectador.com], [https://web.archive.org/web/20080724204308/http://www.oei.org.co/noticias/noticia12042007_1.htm oei.org.co]: Luiz Inácio Lula da Silva, president of Brazil: Near 9 million students are learning Spanish and the forecast is 12 million in 2010. /[http://www.cervantes.es/docs/Espanol_en_Brasil.pdf Instituto Cervantes]: More than 1 million of spanish students in the private school and almost 11 million estimated for 2010 in the public school. [http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/anuario2009.pdf 2009 Annuary of the Instituto Cervantes]: More than 5 million students are learning Spanish.</ref> | | unknown |- style="background:#fff;" | {{پرچم|لهستان}} | ۳۸٬۵۰۰٬۶۹۶ | | ۳۱۶٬۱۰۴ | ۰٫۸٪ | ۳۱۶٬۱۰۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|اتریش}} | ۸٬۲۰۵٬۵۳۳ | | ۲۶۷٬۱۷۷ | ۳٫۳٪ | ۲۶۷٬۱۷۷ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|ساحل عاج}} | ۲۰٬۱۷۹٬۶۰۲ | | ۲۳۵٬۸۰۶<ref>students according to [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf Anuario Instituto Cervantes 06-07]</ref> | ۱٫۲٪ | ۲۳۵٬۸۰۶ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|الجزایر}} | ۳۳٬۷۶۹٬۶۶۹ | | ۲۲۳٬۰۰۰<ref>Between ۱۵۰٬۰۰۰ and ۲۰۰٬۰۰۰ in Tinduf ([http://www.aprendemas.com/Noticias/html/N1960_F17012007.HTML aprendemas.com]) + ۴۸٬۰۰۰ in Wilaya of Oran (page 31 of [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf Demografía de la lengua española]{{پیوند مرده|date=February 2011}})</ref> | ۰٫۷٪ | ۲۲۳٬۳۷۹ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|دانمارک}} | ۵٬۴۸۴٬۷۲۳ | | ۲۱۹٬۰۰۳ | ۴٪ | ۲۱۹٬۰۰۳ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|اسرائیل}} | ۷٬۱۱۲٬۳۵۹ | ۱۳۰٬۰۰۰<ref>۵۰٬۰۰۰ sefardíes (Britannica Book of the Year 1998)[http://cvc.cervantes.es/obref/anuario/anuario_99/otero/p03.htm] + ۸۰٬۰۰۰ from Iberoamerica [http://cvc.cervantes.es/obref/congresos/sevilla/comunicacion/ponenc_shadas.htm]</ref> | ۴۵٬۲۳۱ | ۲٫۵٪ | ۱۷۵٬۲۳۱<ref>Pages 34, 35 of the [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf "Demografía de la lengua española»]{{پیوند مرده|date=February 2011}}.</ref> |- style="background:#fff;" | {{پرچم|سوئیس}} | ۷٬۵۸۱٬۵۲۰ | ۱۲۳٬۰۰۰<ref>{{cite web|author=Centro Virtual Cervantes |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7 |title=Britannica Book of the Year ۱۹۹۸ |publisher=Cvc.cervantes.es |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | ۱۴٬۴۲۰ | ۱٫۷٪<ref>{{cite web|url=http://www.all-about-switzerland.info/swiss-population-languages.html |title=all-about-switzerland.info |publisher=all-about-switzerland.info |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}{{پیوند مرده|date=February 2011}}</ref> | ۱۳۷٬۴۲۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|ژاپن}} | ۱۲۷٬۲۸۸٬۴۱۹ | ۷۶٬۵۶۵<ref>{{cite web|url=http://www.publico.es/250381/los-japoneses-latinos-se-sienten-discriminados |title=70٬۰۰۰ from Peru |publisher=publico.es |date=۲۰۰۹–۰۹–۰۹ |accessdate=۲۰۱۱–۰۲–۰۵}}</ref> | ۶۰٬۰۰۰ | ۰٫۱٪ | ۱۳۶٬۵۶۵ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|بلغارستان}} | ۷٬۲۶۲٬۶۷۵ | | ۱۳۳٬۹۱۰ | ۱٫۸٪ | ۱۳۳٬۹۱۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|بلیز}} | ۳۰۱٬۲۷۰ | ۱۰۶٬۷۹۵<ref name="Demografía de la lengua española">Page 32 of [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf Demografía de la lengua española]{{پیوند مرده|date=February 2011}}</ref> | ۲۱٬۸۴۸ | ۴۲٫۷٪ | ۱۲۸٬۶۴۳<ref name="Demografía de la lengua española"/> |- style="background:#fff;" | {{پرچم|آنتیل هلند}} | ۲۲۳٬۶۵۲ | ۱۰٬۶۹۹ | ۱۱۴٬۸۳۵ | ۵۶٫۱٪ | ۱۲۵٬۵۳۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|جزیره ایرلند}} | ۴٬۱۵۶٬۱۱۹ | | ۱۲۳٬۵۹۱ | ۳٪ | ۱۲۳٬۵۹۱ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|سنگال}} | ۱۲٬۸۵۳٬۲۵۹ | | ۱۰۱٬۴۵۵ | ۰٫۸٪ | ۱۰۱٬۴۵۵ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|یونان}} | ۱۰٬۷۲۲٬۸۱۶ | | ۸۶٬۷۴۲ | ۰٫۸٪ | ۸۶٬۷۴۲ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|فنلاند}} | ۵٬۲۴۴٬۷۴۹ | | ۸۵٬۵۸۶ | ۱٫۶٪ | ۸۵٬۵۸۶ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|مجارستان}} | ۹٬۹۳۰٬۹۱۵ | | ۸۵٬۰۳۴ | ۰٫۹٪ | ۸۵٬۰۳۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|آروبا}} | ۱۰۰٬۰۱۸ | ۶٬۸۰۰ | ۶۸٬۶۰۲ | ۷۵٫۳٪ | ۷۵٬۴۰۲ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|کرواسی}} | ۴٬۴۹۱٬۵۴۳ | | ۷۳٬۶۵۶ | ۱٫۶٪ | ۷۳٬۶۵۶ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|آندورا}} | ۸۴٬۴۸۴ | ۲۹٬۹۰۷<ref>۳۵٫۴٪ speak Spanish as a first language [https://web.archive.org/web/20100529044524/http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm www.iea.ad]</ref> | ۲۵٬۳۵۶ | ۶۸٫۷٪<ref>{{cite web|url=http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm |title=www.iea.ad |publisher=www.iea.ad |date= |accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱}}</ref> | ۵۸٬۰۴۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|اسلواکی}} | ۵٬۴۵۵٬۴۰۷ | | ۴۳٬۱۶۴ | ۰٫۸٪ | ۴۳٬۱۶۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|نروژ}} | ۴٬۶۴۴٬۴۵۷ | ۱۲٬۵۷۳ | ۲۳٬۶۷۷ | ۰٫۸٪ | ۳۶٬۲۵۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|روسیه}} | ۱۴۰٬۷۰۲٬۰۹۴ | ۳٬۳۲۰ | ۲۰٬۰۰۰<ref>{{cite web|url=http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/anuario2009.pdf |title=ANUARIO IC ۲۰۰۹ |format=PDF |date= |accessdate=۲۰۱۰–۱۱–۰۶}}</ref> | ۰٫۰۱٪ | ۲۳٬۳۲۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|نیوزیلند}} | ۴٬۱۷۳٬۴۶۰ | ۲۱٬۶۴۵<ref>New Zealand census (2006)</ref> | | ۰٫۵٪ | ۲۱٬۶۴۵ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|گوآم}} | ۱۵۴٬۸۰۵ | | ۱۹٬۰۹۲ | ۱۲٫۳٪ | ۱۹٬۰۹۲ |- style="background:#fff;" | {{پرچمک|U.S. Virgin Islands}} [[جزایر ویرجین ایالات متحده]] | ۱۰۸٬۶۱۲ | ۱۶٬۷۸۸ | | ۱۵٫۵٪ | ۱۶٬۷۸۸ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|جمهوری خلق چین}} | ۱٬۳۴۵٬۷۵۱٬۰۰۰ | ۲٬۲۹۲<ref>Spanish residents in China ([https://web.archive.org/web/20101207025255/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fp85001&file=inebase&L= INE, 2009])</ref> | ۱۲٬۸۳۵ | ۰٫۰۰۱۱۲۴٪ | ۱۵٬۱۲۷ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|لیتوانی}} | ۳٬۵۶۵٬۲۰۵ | | ۱۳٬۹۴۳ | ۰٫۴٪ | ۱۳٬۹۴۳ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|جبل طارق}} | ۲۷٬۹۶۷ | ۱۳٬۸۵۷ | | ۴۹٫۵٪ | ۱۳٬۸۵۷ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|قبرس}} | ۷۹۲٬۶۰۴ | | | ۱٫۴٪ | ۱۱٬۰۴۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|ترکیه}} | ۷۱٬۸۹۲٬۸۰۷ | ۳۸۰ | ۸٬۰۰۰<ref>Page 37 of the [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf Demografía de la lengua española]{{پیوند مرده|date=February 2011}}</ref> | ۰٫۰۱٪ | ۸٬۳۸۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|جامائیکا}} | ۲٬۸۰۴٬۳۲۲ | ۸٬۰۰۰ | | ۰٫۳٪ | ۸٬۰۰۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|لوکزامبورگ}} | ۴۸۶٬۰۰۶ | ۳٬۰۰۰ | ۴٬۳۴۴ | ۱٫۵٪ | ۷٬۳۴۴ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|مالت}} | ۴۰۳٬۵۳۲ | ۶٬۴۵۸ | | ۱٫۶٪ | ۶٬۴۵۸ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|ترینیداد و توباگو}} | ۱٬۰۴۷٬۳۶۶ | ۴٬۱۰۰ | | ۰٫۴٪ | ۴٬۱۰۰ |- style="background:#fff;" | {{پرچم|صحرا}} | ۵۱۳٬۰۰۰<ref name="UN 2009 estimate"/> | n.a.<ref>The Spanish 1970 census claims 16.648 Spanish speakers in Western Sahara ([http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7]) but probably most of them were people born in Spain who left after the Moroccan annexation</ref> | n.a. | n.a. | n.a. |- style="background:#fff;" | اروپایِ اتحادیه مهاجرون. | | ۱٬۳۹۹٬۵۳۱<ref>There are ۲٬۳۹۷٬۳۸۰ immigrants from Spain and Latin America according to the page 37 of the [http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf "Demografía de la lengua española»]{{پیوند مرده|date=February ۲۰۱۱}} (۹۹۷٬۸۴۹ already counted)</ref> | | | ۱٬۳۹۹٬۵۳۱ |- style="background:#fff;" | خارجی دانشجوهایی که این زوون ره یاد گیرنه | | | ۲٬۸۹۵٬۵۶۲<ref>According to the Instituto Cervantes, there are 14 million of Spanish students. But there are already counted students from U.S. (۶٬۰۰۰٬۰۰۰) because it is considered the current ۷٬۸۲۰٬۰۰۰ students, E.U (۳٬۳۸۵٬۰۰۰) because they are considered in the eurobarometer figures ([http://www.ucm.es/info/icei/pdf/DT%2003-06.pdf demografía del español, page 37)]{{پیوند مرده|date=February 2011}}, Brazil (1 mill.) with 11 million new students in the public schools, Morocco (58.382) and Philippines (۲۰٬۴۹۲), Canada (۹۲٬۸۵۳), Australia (۳۳٬۹۱۳), Ivory Coast (۲۳۵٬۸۰۶), Switzerland (۱۴٬۴۲۰), Japan (۶۰٬۰۰۰), Senegal (101.455), Occ. Sáhara (۲۵٬۸۰۰), Norway (۲۳٬۶۷۷), Russia (۱۳٬۱۲۲) and China (۱۲٬۸۳۵).</ref> | | ۲٬۸۹۵٬۵۶۲ |- style="background:#efefef;" | '''تموم ایسپانیولی‌ئونی که ایسپانیایی کشورون دله درنه:''' | |rowspan=2| ۴۲۷٬۴۴۰٬۰۵۳<ref name="demogr">[https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] (page 38). ۳۵۹٫۵ million people where Spanish is official and 40.5 where it is not official with native knowladges of Spanish, and another 40 million with limited knowladges. The figures of the census used are from 2000 to 2005.</ref> | ۳۲٬۹۲۸٬۵۹۹ | |''' ۴۶۰٬۳۶۸٬۶۵۲ '''<ref>۴۶۰ million Spanish speakers ([https://web.archive.org/web/20110205011131/http://pdf.diariohoy.net/2007/03/25/pdf/10-c.pdf diariohoy.net], [http://www.lne.es/sociedad-cultura/1583/colombia-convierte-capital-lengua-espanola/503977.html lne.es]), 450 million Spanish speakers ([https://web.archive.org/web/20110129052910/http://www.fundacionblu.org/actaslengua/acta_conclusiones_lengua_espanola.asp?id=1 I] and [https://web.archive.org/web/20101015030418/http://www.fundacionblu.org/actaslengua/acta_lengua_espanola.asp?id=7 IV] International minutes of the Spanish language, and [http://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2009/noticias/caffarel_casa_america.htm Instituto Cervantes]).</ref> |- style="background:#fff;" | '''همه اسپانیایی دان‌ها بعنوان زبان اول یا سایر:''' | | ۸۹٬۹۸۳٬۳۹۹ | | ''' ۵۱۷٬۴۲۳٬۴۵۲ '''<ref>More than 500 million Spanish speakers ([https://web.archive.org/web/20101206100056/http://www.la-moncloa.es/IDIOMAS/9/ActualidadHome/29012009_CongresoLengua.htm la-moncloa.es], [http://www.fundeu.es/Articulos.aspx?frmOpcion=ARTICULO&frmFontSize=2&frmIdArticulo=3140 fundeu.es]{{پیوند مرده|date=February 2011}}). In adition to 460 million Spanish speakers, there are people who speak Spanish with limited knowladges. Main figures: ۱۵٬۶۱۵٬۰۰۰ in the E.U. according to the Eurobarometer, 2006 ([https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf (page 37)]). ۷٬۸۲۰٬۰۰۰ of students in USA and ۶٬۴۰۵٬۰۰۰ among the Hispanic people in USA ([https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf page 33], and according to [http://www.hispanicmarketadvisors.com/english-to-spanish-translation.html Synovate, ۲۰۰۶], ۱۸٪ of the Hispanic people in USA speak better English than Spanish and the other 82% speak better Spanish than English or they are bilinguals). It is estimated 12 million of Spanish students in Brazil in 2010 ([https://web.archive.org/web/20090615014710/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=775]). Between 4 and 7 million people with Spanish knowladges in Morocco ([https://web.archive.org/web/20110205011123/http://www.educacion.es/exterior/ma/es/File/MI%20ARTICULO%20PDF%20OK.pdf Ammadi, 2002]).</ref> |} == مثالون == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[لاتین]] ! ایسپانیولی ! [[گالیسی]] ! [[پرتغالی]] ! [[آستوری]] ! [[آراگونی]] ! [[کاتالونی]] ! [[ایتالیایی]] ! [[فرانسوی]] ! [[رومانیایی]] ! [[مازرونی]] |- | {{Lang|la|''nos''}} | {{Lang|es|''nosotros''}} | {{Lang|gl|''nós''}} | {{Lang|pt|''nós''}} (''outros'')^¹ | {{Lang|ll|''nós'', ''nosotros''}} | {{Lang|ar|''nusatros''}} | {{Lang|ca|''nosaltres''}}{{سخ}}(archaically also {{Lang|ca|''nós''}}) | {{Lang|it|''noi''}} (''altri'')^² | {{Lang|fr|''nous''}} (''autres'')^³ | {{Lang|ro|''noi''}} | اِما |- | {{Lang|la|''frater germanum''}} (lit. "true brother") | {{Lang|es|''hermano''}} | {{Lang|gl|''irmán''}} | {{Lang|pt|''irmão''}} | {{Lang|ll|''hermanu''}} | {{Lang|ar|''chirmán''}} | {{Lang|ca|''germà''}}{{سخ}}(archaically also {{Lang|ca|''frare''}})^۵ | {{Lang|it|''fratello''}} | {{Lang|fr|''frère''}} | {{Lang|ro|''frate''}} | برار |- | {{Lang|la|''dies Martis''}} ([[لاتین کلاسیک|Classical]]) {{Lang|la|''feria tertia''}} ([[Ecclesiastical Latin|Ecclesiastical]]) | {{Lang|es|''martes''}} | {{Lang|gl|''martes''}} | {{Lang|pt|''terça-feira''}} | {{Lang|ll|''martes''}} | {{Lang|ar|''martes'',"martz"}} | {{Lang|ca|''dimarts''}} | {{Lang|it|''martedì''}} | {{Lang|fr|''mardi''}} | {{Lang|ro|''marţi''}} | سه شنبه |- | {{Lang|la|''cantiō'' (''nem'', acc.), ''canticum''}} | {{Lang|es|''canción''}} | {{Lang|gl|''canción''}}/''cançom''^۴ | {{Lang|pt|''canção''}} | {{Lang|ll|''canción'' (in asturian ''canciu'')}} | {{Lang|ar|''canta''}} | {{Lang|ca|''cançó''}} | {{Lang|it|''canzone''}} | {{Lang|fr|''chanson''}} | {{Lang|ro|''cântec''}} | آهنگ |- | {{Lang|la|''magis''}} or {{Lang|la|''plus''}} | {{Lang|es|''más''}}{{سخ}}(archaically also {{Lang|es|''plus''}}) | {{Lang|gl|''máis''}} | {{Lang|pt|''mais''}}{{سخ}}(archaically also {{Lang|pt|''chus/plus''}}) | {{Lang|ll|''más''}} | {{Lang|ar|''más'',"més"}} | {{Lang|ca|''més''}}{{سخ}}(archaically also {{Lang|ca|''pus''}}) | {{Lang|it|''più''}} | {{Lang|fr|''plus''}} | {{Lang|ro|''mai/plus''}} | ویشته |- | {{Lang|la|''manum sinistram'' (acc.)}} | {{Lang|es|''mano izquierda''}}{{سخ}}(also {{Lang|es|''mano siniestra''}}) | {{Lang|gl|''man esquerda''}} | {{Lang|pt|''mão esquerda''}}{{سخ}}(archaically also {{Lang|pt|''sẽestra''}}) | {{Lang|ll|''mano esquierda'' (in asturian ''manzorga'')}} | {{Lang|ar|''man cucha''}} | {{Lang|ca|''mà esquerra''}} | {{Lang|it|''mano sinistra''}} | {{Lang|fr|''main gauche''}} | {{Lang|ro|''mâna stângă''}} | چپ دس |- | {{Lang|la|''nihil''}} or {{Lang|la|''nullam rem natam'' (acc.)}}{{سخ}}(lit. "no thing born") | {{Lang|es|''nada''}} | {{Lang|gl|''nada''}}/{{Lang|gl|''ren''}} | {{Lang|pt|''nada''}}{{سخ}}(''neca'' and ''nula rés'' in some expressions; archaically also {{Lang|pt|''rem''}}) | {{Lang|ll|''nada'' (in asturian ''un res'' is the same of ''nada'')}} | {{Lang|ar|''cosa''}} | {{Lang|ca|''res''}} | {{Lang|it|''niente''}}/{{Lang|it|''nulla''}} | {{Lang|fr|''rien''}}/{{Lang|fr|''nul''}} | {{Lang|ro|''nimic/nul''}} | هچّی |} == منابع == {{پانویس|2}} {{رومی‌تبار زوون‌ئون}} [[رج:رومی‌تبار زوونون|ایسپ]] [[رج:ایسپانیولی زوون| ]] qj5ii2jev7zeh9nlpvdyk3in5d276j6 0 7460 327452 303949 2026-04-20T20:02:53Z InternetArchiveBot 25385 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327452 wikitext text/x-wiki {{جعبه جنگ |جنگ=جهانی اول جنگ |قسمتی‌از= |زمون=<small>۲۸ ژوئن ۱۹۱۴ تا ۱۱ نوامبر ۱۹۱۸ میلادی</small><br /><small>(۶ تیر ۱۲۹۳ تا ۱۹ آبان ۱۲۹۷ خورشیدی)</small><br /><small>اما موعاهده صلح ۲۸ ژوئن ۱۹۱۹ امضا بیّه.</small> |مکون=<small>[[اروپا]]، [[آفریخا]]، [[خاورمیونه]](مختصرا [[چین]] و جزایر [[پاسفیک]].)</small> |علت= |قلمرو= |نتیجه=<small>پیروزی [[متفقین]]، پایون امپراتوریای [[آلمان]]، [[روسیه]]، [[عوثمانی]] و [[اتریش-مجارستان]]. تاسیس کشورای جدید [[ئوروپا]] و [[خاورمیونه]] دله. انتقال کولونی [[آلمان]] به دیگه قدرتا. تاسیس [[جامعه ملل]].</small> |جنگنده۱= |جنگنده۲= |فرمانده۱= |فرمانده۲= |قوای۱= |قوای۲= |خسارات۱=<small>بمردگون نظامی متفقین'''<br />۵٬۵۲۵٬۰۰۰ <br />'''زخمیا'''<br />۱۲٬۸۳۱٬۵۰۰<br />'''گوم بیون'''<br />۴٬۱۲۱٬۰۰۰</small> |خسارات۲=<small>'''بمردگون نظامی متحدین''' <br />۴٬۳۸۶٬۰۰۰<br />'''زخمیا'''<br />۸٬۳۸۸٬۰۰۰<br />'''گوم بیون''' <br /> ۳٬۶۲۹٬۰۰۰</small> |خسارات۳= |یادداشت= }} '''جهونی اول جنگ''' (با اسم‌ئون '''جهونگیر ِجنگ اول'''، '''اولین جهونی جنگ'''، '''گت جنگ''' و '''جنگی تموم بیّنجنگا وسّه''' نیز اشناسنه بونه) اتا [[جنگ جهونی|نبرد جهونی]] بیه که از ماه اوت ۱۹۱۴ تا نوامبر ۱۹۱۸ روی هداهه. بدون هیچ زمینه کشمکشی، اتا خله سربازون برای جنگ تجهیز بینه و اتا خله مناطق درگیر جنگ بینه. پیش از اینتا، هیچ وقت تلفات جنگی به این اندازه نیه. شیمیایی سلاحون اولین بار وسّه اینتا جنگ دله استفاده بینه، برای اولین بار، به طور انبوه مناطق غیرنظامی از آسمون بمباران بینه و نیز برای اولین بار در این سده کشتار غیرنظامیون در سطحی گسترده در طول جنگ روی هداهه. اینتا جنگ بخاطر شیوه جنگی سنگری نیز معروفه. جهونی جنگ اول اتا از مهم‌ترین اتفاقات تاریخ بشر هسه و به طور مستقیم و غیر مستقیم گت نقش در تعیین تاریخ قرن بیستم داشته. اینتا جنگ پایانی بر نظامای سلطنت مطلقه در اروپا ر به همراه بیارده و باعث انقراض چهار امپراتوری [[اوتریش|امپراطوری اتریش - مجارستان]], آلمان و [[عوثمانی]] و [[روسیه تزاری]] و سلسله‌های هوهنزولرن, هابسبورگ, عوثمانی و رمانوف بیه. همه اینتا امپراتوریا از زمون [[جنگون صلیبی]] بر سر قدرت دینه. ویشتر تاریخ نویسون معتقدنه که عدم موفقیت مذاکرات پس از جنگ و «معاهده ورسای» و تحمیل اتا خله غرامتای به آلمان و دیگر دول شکست بخرده باعث رشد [[فاشیسم]] در ایتالیا و [[نازیسم]] در آلمان و زمینهٔ آغاز [[جهونی جنگ دوم]] بیه. اینتا جنگ همچنین کاتالیزوری برای [[انقلاب روسیه]] بیه که بعدا جهون ر تحت تأثیر قرار هداهه و از [[چین]] تا [[کوبا]] انقلابای کمونیستی ر دامن بزوئه و از طرفی زمینهٔ تبدیل روسیه به اتا ابرقدرت جهونی و آغاز [[جنگ سرد]] با آمریکا ر در بر داشته. در شرق نابودی [[عوثمانی]] باعث پیدایش دولت جدیدی به نوم «[[ترکیه]]»بیه. در اروپای مرکزی دول جدیدی همچون چکسلواکی و یوگسلاوی زاده بینه و دولت لهستان مجدداً شکل بیته. جنگ عظیمی در اروپا بین آلمان، رهبر دول محور، و نیروهای متفقین به رهبری فرانسه و بریتانیا اتفاق دكته. دول محور که عبارت بینه از امپراتوری آلمان به رهبری «قیصر ویلیام دوم» (۱۹۴۱ - ۱۸۵۹م)، و [[امپراتوری اتریش - مجارستان]] بلغارستان و [[عوثمانی]] نیز به نفع آنون ‌جنگ هكردنه. آلمان تا آن زمون قوی‌ترین قدرت نظامی جنگ محسوب بیه. تا مدتا هیچ كدوم از دو طرف نتونسنه به پیروزی کامل دست پیدا هكنن و جنگ تا چهار سال بطول بكشیه. پیش از پیروزی متفقین حدود ۱۰ میلیون نفر بكوشت بینه. پس از پایان اینتا جنگ در سال ۱۹۱۹ و در کنفرانسی در پاریس «معاهده ورسای» امضا بیه و غرامتای خله سنگینی بر بازندگان جنگ تحمیل بیه. == آلمان و تحولات اروپا در آستانه جنگ اروپایی اول == [[پرونده:Chateau Wood Ypres 1917.jpg|thumb|300px|]] وحدت آلمان در فاصله سالهای ۱۸۴۸ تا ۱۸۷۱ اتفاق دكته و نتیجه جنگهایی بیه که [[ویلهلم یکم]] پادشاه [[پروس]] به تحریک [[اتو فون بیسمارک|بیسمارک]] با [[اتریش]] و [[فرانسه]] به راه دمدا. ویلهلم اول، پس از برسین به پادشاهی، بیسمارک ر به نخست‌وزیری انتخاب هكرده. اولین جنگ بین پروس و دانمارک بیه که علت آن اختلاف بر سر دوک‌نشینای شلسویگ، هلشتاین، لونبورگ بین پادشاه دانمارک و اتحادیه ایالتای آلمانی بیه. بیسمارک از دولت اتریش دعوت هكرده تا با پروس در حل اختلاف بین اتحادیه ایالتای آلمانی و دانمارک همراهی هکنن و ازاونجه که هر دو کشور از کریستیان پادشاه دانمارک خواسنه از انضموم شلسویگ به شِ خاک چشم دپوشه، و پادشاه دانمارک به اینتا امر راضی نیه اون دو کشور با ۹۰ هزار سپاه به دانمارک حمله هكردنه. سپاهیان کریستیان به علت کمی نیروون شکست بخردنه و وِ درخواست صلح هكرده و سرانجوم به موجب عهدنامه‌ای که در وین منعقد بیه دانمارک رسماً از دوک‌نشینای سه گانه چشم دپوشیه. پروس دوک‌نشین لونبورگ ر تصرف هکرده و اتریش ۱۵ میلیون مارک غرامت از اون دوک‌نشین بیته و حکومت دو دوک‌نشین دیگه نیز بین دو دولت تقسیم بیه. بیسمارک پس از جنگ [[دانمارک]] درصدد بیه بین پروس و اتریش نیز جنگی ایجاد هکنه، ولی برای احتیاط ابتدا با [[ناپلئون]] سوم امپراتور فرانسه دوست بیه و وِ رِ راضی هكرده تا در جنگ بین پروس و اتریش بیطرف بمونه و سپس با ویکتور امانوئل دوم پادشاه ایتالیا بر ضد اتریش معاهده‌ای منعقد هكرده. پس از اون، اتریش ر متهم هكرده که در حکومت هلشتاین از رعایت منافع مشترک دو دولت خودداری هکرده. همچنین موضوع تغییر وضع اتحادیه دولتای آلمانی ر پیش بکشیه و مجلس اتحادیه ایالتای آلمانی به اتریش اعلان جنگ هداهه. جنگ سادو که آلمانیا اون ر کونیگراتس گننه نتیجه درگیری بین پروس و اتریش ر مشخص هكرده. بعد از اون دیگه اتریشیا مقاومت جدی نکردنه و در فردای جنگ سادو، فرانسو ژوزف درصدد بیموئه با ناپلئون سوم صلح هكنه. به موجب معاهده پراگ، ایالات شلسویک هولشتاین، هانور الکنرال، هس و فرانکفورت ضمیمه پروس بیه و پروس، که تا اینتا زمون دو قطعه جداگانه بیه، به اتا مملکت تبدیل بیه. بعد از اینتا، بیسمارک با ممالک واقع در شمال رودماین در مورد تشکیل یک اتحادیه جدید به مذاکره پرداخته و این هیئت به اسم ممالک مجتمعه آلمان شمالی در ماه آوریل ۱۸۶۷ تشکیل بیه که شامل ۲۲ مملکت یعنی تمام ممالک آلمان به جز آلمان جنوبی (ممالک باویر و ورتامبرگ و گراندوشه باد) بیه. === جنگ فرانسه با آلمان === بیسمارک پس از غلبه بر اتریش درصدد به راه دمادئن جنگ پروس با فرانسه بیه. اینتا جنگ دو علت داشته: اولاً اراده بیسمارک در تکمیل وحدت آلمان به وسیله منظم هکردن ممالک جنوبی به ممالک مجتمعه شمالی که برای موفقیت در اینتا امر لازم بیه احساسات ضد پروسی ر در ممالک جنوبی به وسیله احساسی قوی‌تر که کینه نسبت به فرانسه (دشمن ارثی) باشه از بین بوره؛ ثانیاً دولت فرانسه نتونسه در موقع مساعد اقدامات لازم ر انجام هده و تظاهراتی جنگجویانه داشته. دولت فرانسه از بیسمارک قسمتی از اراضی باویر در ساحل رود رن و همچنین شهر مایانس ر تقاضا هكرده(پنجم اوت ۱۸۶۶) و چون بیسمارک جواب هداهه که اینتا تقاضا در حکم جنگ هسه اینتا تقاضا پس بیته بیه؛ ولی طولی نکشیه که فرانسه در ۲۰ اوت الحاق فوری لوکزامبورگ و اجازه الحاق بلژیک ر در موقع مساعد درخواست هكنه و در مقابل: اولاً پروس ر آزادی داهه که در آلمان جنوبی مثل آلمان شمالی آزادانه عمل هكنه، ثانیاً حاضر بیه با پروس قرارداد تعرضی و تدافعی منعقد هكنه. بیسمارک هم پیشنهادای ناپلئون ر فوراً با شاهون باویر و ورتمبرگ اطلاع هدا و اونا خشمگین بینه و قراردادای نظامی با ویلهلم اول منعقد هكردنه. بدین ترتیب، اهالی ایالتای جنوبی آلمان هم نسبت به فرانسه بدبین بینه. لوکزامبورگ ملک شخصی پادشاه هلند بیه و وِ راضی بیه به ۹۰ میلیون فرانک اونتا ر به فرانسه بفروشه؛ اما اینتا خبر هیجانی در آلمان برانگیخت و بیسمارک پادشاه هلند ر مجبور هكرده از فروش لوکزامبورگ خودداری هكنه و سرانجوم اینتا موضوع در کنفرانس لندن مورد بررسی قراربیته. اختلاف دیگه بر سر سلطنت اسپانیا بیه که در ۱۸۶۸ نوم پرنس لئوپلد پسر عم پادشاه پروس به میون بیموئه و اینتا امر هم موجب نگرانی فرانسه بیه. سرانجوم در روز سه‌شنبه ۱۹ ژوئیه ۱۸۷۰ ناپلئون رسماً به دولت پروس اعلان جنگ هدا و در دوم اوت جنگ آغاز بیه و تا شش ماه ادامه پیدا هكرده. در پایان کار فرانسویان شکست بخردنه. به موجب عهدنامه فرانکفورت فرانسه مجبور بیه آلزاس و لورن ر به آلمان واگذار هکنه، اتا میلیارد دلار غرامت هده و اجازه هده آلمان استحکامات مهم فرانسه ر تا زمون پرداخت غرامت در تصرف داشته باشه. شکست فرانسه در ۱۸۷۱ موجب تشکیل امپراتوری آلمان بیه، باویر، ورتمبرگ و باد به اتحادیه آلمان شمالی ملحق بینه و پادشاه پروس ویلهلم اول به مقام امپراتوری برسیه. امپراتوری ۲۵ دولت نامتساوی و همچنین سرزمین [[آلزاس]] و [[لورن]] ر که از فرانسه جدا بیه بیه شامل بیه. مجلس امپراتوری (رایشتاگ) با آراء عمومی انتخاب بیه و احزاب برجسته اونتا عبارت بینه از محافظه‌کارون، کاتولیکا، آزادیخاهون و سوسیالیستا. بیسمارک سیاست جهاد برای تمدن ر در پیش بیته و اصلاحاتی انجام هدا. === اتفاق امپراتوران سه گانه === دولت آلمان پس از اونکه بر امپراتوریای اتریش و فرانسه پیروز بیه قدرتمندترین دولت [[اروپا]] بیه و قوای نظامی اون بر سایر کشورا برتری پیدا هكرده ولی از انتقام فرانسه بیم داشته و ‌ترسیه دول گت اروپا برضد وِ متحد بوّن. به همینتا علت پس از مصالحه [[فرانکفورت]] ، با اتریش طرح دوستی بریخته. در سال ۱۸۷۱ در طی ملاقات ویلهلم اول و فرانسوا ژوزف این پیمان محکم بیه. سال بعد [[الکساندر دوم]] تزار [[روسیه]]، که شخصاً به امپراتور آلمان علاقه‌مند بیه، با اونتا دو دولت همراه بیه و اینتا پیمون به اتفاق امپراتوران سه‌گانه معروف بیه. (اکتبر ۱۸۷۳) === جنگ روسیه و عوثمانی === جنگ بین [[روسیه]] و [[عوثمانی]] که در ۱۸۷۷ آغاز بَیْهِ بِیه به پایان برسیه و روسا در سوم مارس ۱۸۷۸ معاهده سن استفانو ر به ترکا تحمیل هكردهنه. برای رفع اختلاف در اینتا مورد کنگره برلین در ژوئیه ۱۸۷۸ بین کشورای اروپایی تشکیل بیه. تزار نسبت به بیسمارک و روشی که در کنگره اعمال هکرده نه بینه خشمگین بیه و الکساندر دوم رهبر آلمان ر به مانند، یک خائن نگاه كرده و در نتیجه، اتفاق سه امپراتور از بین بورده. همچنین در سال بعد رقابت روسیه و اتریش در بالکان موجب مداخله آلمان بیه و چون اتریش از نژاد ژرمن بیه آلمان از اتریش طرفداری هکرده. از این رو اتحاد سه‌گانه به اتحاد دوگانه تبدیل بیه. به موجب اینتا معاهده آلمان و اتریش قبول هكردنه که در هنگام لزوم به هم یاری برسنن و هیچ‌گاه جداگانه با دشمن صلح نکنن. === شکل‌گیری اتحاد مثلث === سه سال بعد در سال ۱۸۸۲ پیمان دوجانبه به پیمان سه‌جانبه تبدیل بیه و [[ایتالیا]] به اونتا ملحق بیه. براساس مواد محرمانه اینتا پیمان، اگر ایتالیا یا آلمان مورد حمله فرانسه واقع بیبو هر سه کشور با مهاجم وارد جنگ بینه . ایتالیاییا، که از قدرت دریایی ترس داشتنه، اعلام هکردنه اگه [[بریتانیا]] در این حملات شرکت داشته باشه، اینتا پیمون اجرا نوّه. چون ایتالیا از تصرف تونس توسط فرانسه در ۱۸۸۱ ناراضی بیه و از طرف دیگه آلمان به اون کشور پیشنهاد کرده بیه که برای حفظ لیبی کمکش هکنه در نتیجه، ایتالیا نیز مایل بیه که وارد اتحاد با آلمان بوّه (اکتبر ۱۸۸۱). این اتحاد در ابتدا پنج ساله بیه ولی بعداً در سالای ۱۸۸۷ و ۱۸۹۱ و ۱۹۰۲ و ۱۹۱۲ تجدید بیه. در اینتا اتحاد مثلث، آلمان بر دو دولت دیگر مسلط بیه و اونا غالباً تابع دستورای آلمان بینه و در اختلافات بین اتریش و ایتالیا، آلمان همیشه واسطه بیه ولی ویشتر از اتریش حمایت كرده. همچنین قراردادای مخصوصی در مورد طرابلس، آلبانی و مقدونیه و ممالک بالکان بین دولتای سه‌گانه امضا بیه که موجب تحکیم اتحاد مثلث بیه. در بین اینتا سه دولت اختلافاتی هم وجود داشته؛ ایتالیا و اتریش در شبه جزیره بالکان و قسمت شرقی [[مدیترانه]] با هم اختلاف داشتنه و ایتالیا از اتحاد با اتریش ناراضی بیه، ولی چون اتحاد با آلمان ر برای جلوگیری از تجاوزات اتریش ضروری دونسه مجبور به تحمل بیه. در سال ۱۹۱۱، که ایتالیا با عوثمانی بر سر طرابلس در حال جنگ بیه، این خطر وجود داشته که اتحاد ایتالیا و آلمان از بین بوره؛ زیرا آلمان از دربار قسطنطنیه امتیازات خوبی بیته و برای عوثمانی اسلحه و مهمات ارسال كرده. بنابر این در اتحاد مثلث وحدت واقعی بین کشورای ژرمنی نژاد آلمان و اتریش بیه و ایتالیا چندان به حساب نیموئه. ایتالیا هم ظاهراً در اتحاد مثلث دیّه و از سال ۱۹۰۱در واقع با متحدین دنبیه و روش خاصی را در پیش بیته. === مقدمات شکل‌گیری اتفاق مثلث === بعد از کنگره [[برلین]] ، که روسا از آلمانیا رنجیده بینه، دولت فرانسه، که منتظر فرصت بیه و مایل بیه روسیه ر به سوی خود جلب هکنه، از فرصت استفاده هكرده؛ ولی تا زمونی که بیسمارک، بر سر کار دیّه اینتا امر ممکن نیه. در سال ۱۸۹۰، بعد از برکناری بیسمارک سیاست غیر عاقلانه [[ویلهلم دوم]] موجب نزدیکی فرانسه و روسیه بیه. دولت فرانسه به تزار روس وعده کمک مالی هداهه و تزار هم که برای پیشبرد مقاصد سیاسی خود به سرمایه خارجی نیاز داشته با اینتا امر موافقت هكرده و سرانجوم در اوت ۱۸۹۱ اتحاد بین دو کشور برقرار بیه. البته بعد از شکست روسیه از ژاپن در ۱۹۰۵ اساس اتحاد فرانسه و روسیه متزلزل بیه؛ ولی به هر حال، فرانسه در مقابل اتحاد مثلث به دوستی احتیاج داشته؛ همچنین، علاوه بر نیاز سیاسی، ارتباطات مالی نیز بین دو کشور برقرار بیه بیه و فرانسه ۱۳ میلیارد فرانک به روسیه وام هدا بیه.<br /> در مه ۱۹۰۳ ادوارد هفتم از پاریس دیدن هکرده و در اینتا دیدار از نظر تحسین‌برانگیز مردم انگلیس نسبت به فرانسه و از افتخارات فرانسه در طول سالیان و از دوستی مردم انگلیس و فرانسه سخن بتّه. در ماه اوت همان سال رئیس‌جمهوری فرانسه به اتفاق وزیر امور خارجه اونتا کشور از لندن دیدار هکرده و در هفتم آوریل ۱۹۰۴ عهدنامه معروف بین فرانسه و انگلیس به امضا برسیه. موارد مورد اختلاف شامل امور مربوط به ماهیگیری در پهنه دریای ارض جدید، مسئله سیام، ماداگاسکار و مهم‌ترین مسئله آزادی عمل فرانسه در مراکش و آزادی فعالیت انگلیس در مصر بیه. <br /> فرانسه پس از اتحاد با انگلیس به فعالیت در مراکش شروع هكرده و واکنش آلمان چنین بیه که در مارس ۱۹۰۵م [[ویلهلم دوم]] در طنجه حضور پیدا هكرده و نطق مفصلی ر در مورد استقلال مراکش بیان هكرده، هدف آلمان از اینتا اقدام برهم بزوئن اتحاد جدید فرانسه و انگلیس بیه. برای حل اینتا موضوع در ۱۹۰۶ اتا کنفرانس بین‌المللی در [[الجزیره]] برگزار بیه که در اونتا انگلیسیا از فرانسویا حمایت هکردنه و کوشش آلمان برای برهم بزوئن اتحاد بین انگلیس و فرانسه به نتیجه‌ای نرسیه. در ۱۹۱۱ بحران دیگری بر سر [[مراکش]] به وجود بیموئه. اتا فروند ناو جنگی آلمانی به نام یوزپلنگ برای حفظ منافع آلمان وارد اغادیر بیه و آلمانیا پیشنهاد هکردنه که اگه کنگوی فرانسه به اونا هدا بوه اونا دیگه مزاحمتی ایجاد نكننه و سرانجوم آلمانیا بتونسنه به اراضی کچیکی در [[آفریقا]] دست پیدا هكنن. === نزدیکی روس و انگلیس === [[پرونده: Austrians executing Serbs 1917.JPG|250px|farme|thumb|left|اعدام سربازون صرب توسط سربازون اتریشی.صربستان در طول جنگ اتا چهارم شِ جمعیت ر که شامل ۸۵۰ هزار نفر بیه ر از دست هداه.]] دولت فرانسه با روسیه دوس بیه، انگلیس هم متحد ژاپن به شمار ایموئه و روس و ژاپن دشمن خطرناک همدیگه بینه؛ اما منافع روس و انگلیس چنین اقتضا كرده که روس و ژاپن به اتحاد فرانسه و انگلیس وارد بواشن؛ ولی بلندپروازی روسا در اینتا تاریخ و قدرت نظامی اون و همچنین نزدیکی امپراتور روس و آلمان که روابط اونا دوستانه بیه مانع این کار بیه. مشکل اول با شکست روسیه از ژاپن حل بیه. اختلافات دیگه روس و انگلیس بر دو مسئله دیگه متمرکز بیه: یکی [[بالکان]] برای تصرف بلغارا و دیگری در [[ایران]] که انگلیس دوس داشته اینتا مناطق کاملاً در اختیار وِ دوّه. مسئله دیگه که باعث سردی روابط انگلیس و آلمان بیه برخورد قیصر آلمان در موضوع [[ترانسوال]] بیه؛ زیرا هنگامی که پل کروگر حاکم ترانسوال خاسه به ترانسوال استقلال هده و در پی متحدی در برابر سیسیل رودز و انگلیس بیه تنون قدرتی ر انتخاب هكرده که سرزمینایی در آفریقای جنوبی داشته و اون کشور آلمان بیه پس از پیروزی بوئرا تلگرافی از سوی قیصر آلمان برای و فرستاده بیه با اینتا مضمون: «من دوستانه به شما تبریک ‌گمه که شما بدون دریافت کمک خارجی گروهای مسلح ر سرکوب هكردنی و تونسنی صلح و آرامش ر برقرار هكنین» و اینتا برخورد قیصر برای روابط انگلیس و آلمان عواقب جدی داشته؛ زیرا قیصر از کروگر که دشمن انگلیس بیه حمایت هکرد بیه. مسئله دیگه صادرات روزافزون آلمانیا بیه زیرا در سال ۱۸۹۵ در انگلیس رساله‌ای تحت عنوان ساخت آلمان منتشر بیه که خطر صادرات روزافزون آلمان ر برای انگلیس تشریح كرده. مسئله دیگه که ایجاد خطر برای انگلیس كرده پیشرفت نیروی دریایی آلمان بیه. [[ویلهلم دوم]] از سال ۱۹۰۰ به تقویت نیروی دریایی آلمان دس بزوئه و علناً اظهارهكرده که آلمان نتونه به نیروی زمینی قناعت هكنه و ونه در نیروی دریایی بر همه کشورا برتری داشته باشه. انجمنی به نوم اتحاد دریایی آلمان تشکیل هداهه و به کمک آن هزینه لازم ر برای بساتن کشتیای جنگی تأمین هكرده. همچنین پیشرفتای تجاری و صنعتی آلمان نیز باعث شکست بازار تجارت و صنعت بیه. به هر حال، این سوال مطرح هسه که چرا انگلیس در بین روسیه و آلمان، اولی ر انتخاب هكرده: چون منافع انگلیس هم از طرف روس و هم از طرف آلمان تهدید بیه؛ از یک طرف خطر توسعه نفوذ روس، و از سوی دیگر خطر نفوذ آلمان در آسیای صغیر و خلیج فارس و اتصال راه‌آهن بغداد به داخل ایران و نزدیک بیّن این دو خطر به مرزای هند به مشکلات دفاع از هند اضافه كرده و سیاست انگلیس این بیه که این دو دولت ر با هم درگیر هكنه و قوای اونا ر تحلیل بوره؛ اما تأمل انگلیس در این بیه که خود به کدام طرف ملحق بوه. منافع بریتانیا حکم كرده که به روسا نزدیک بوه زیرا عقل و درایت روسا اندک و زورشان ویشتر بیه؛ ولی مسئله این بیه که انگلیس با تقاضاای روسیه چگونه برخورد هكنه؛ تقاضاای روس در بالکان، داردانل، ایران و [[افغانستان]]. مسئله ایران و افغانستان اتا امر حیاتی بیه و صلاح در این بیه که هیچ امتیازی در این منطقه نده؛ پس بهتر بیه که انگلیس، روسا ر به سوی بالکان و داردانل سوق هده و اونا ر امیدوار بسازه. سرانجوم، در قراردادی که در ۳۱ اوت ۱۹۰۷ در شهر [[سن پترزبورگ]] دوس بیه روس و انگلیس اختلافات خود درباره ایران و افغانستان ر حل هکردنه و چون اختلافات سیاسی انگلیس و فرانسه و روسیه حل بیه سه دولت تشکیل اتفاق مثلث ر هدانه که هدفشون جلوگیری از پیشرفتای سیاسی، اقتصادی و نظامی آلمان بیه. === بحرانای بالکان قبل از جنگ === از ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۳ جنگایی در بر بیته که زمینه جهونی جنگ اول ر آماده هكرده. در سپتامبر ۱۹۱۱ ایتالیا به [[عوثمانی]] اعلان جنگ هداهه و [[طرابلس]] ر اشغال هكرده و در نیمه اکتبر ۱۹۱۲ جنگ به پایان برسیه. در اکتبر ۱۹۱۲ تقریباً هم‌زمون با [[ایتالیا]] ، [[بلغارستان]] ، [[صربستان]] ، [[یونان]] و [[مونته نگرو]] به عوثمانی حمله هكردنه و در اوائل دسامبر ۱۹۱۲ عوثمانی درخواست صلح هكرده. در تابستان ۱۹۱۳ جنگ دیگری بر سر غنائم به دست بیموئه از [[عوثمانی]] درگرفت. کنفرانس سفیران در دسامبر ۱۹۱۲ توسط گری در لندن تشکیل بیه و در ۳۰ مه ۱۹۱۳ در لندن قراردادی امضا بیه که ترکا ر وادار كرده مستملکات خود ر از میدیا در ساحل دریای سیاه تا آلتوس در ساحل اژه ر به اروپاییان واگذار هکنن. === اوضاع داخلی و تحولات آلمان پس از وحدت === [[پرونده: NationaalArchief uboat155London.jpg|250px|farme|thumb|left|اولین زیردریای تسلیم بئی آلمانیا در نزیکی پل برج در لندن ۱۹۱۸]] آلمان متحد از نظر قوای مادی و معنوی بی نظیر؛ مجدانه به تعلیم و تربیت فرزندان خود دس بزوئه، در توسعه فرهنگ و ترویج علوم بر همه کشورا پیشی بیته و سعی داشته در صنعت و تجارت و بهداشت از علوم و اکتشافات جدید بهره بیره. از این رو، در مدت کوتاهی گت ترین دولت صنعتی و تجاری اروپا بیه، مخترعان ر تشویق هكرده، صنایع شیمیایی ر رونق هدا، در وضع قوانین اجتماعی هم از بقیه دولتا پیشی بیته و برای طبقه کارگر اهمیت قائل بیه. در حالی که در بقیه کشورا حقی برای کارگران قائل نینه. واقعیت دیگه اینکه حکومت خاندان هوهنتسولرن در این کار مؤثر بیه. ملت آلمان پس از غلبه بر اتریش و فرانسه دچار غرور ملی بیه و سیاست‌مداران آلمانی از روشای مختلف این غرور ملی ر تقویت هكردنه. حتی هر معلمی ناگزیر بیه که در سر کلاس درس برتری نژادی ملت آلمان بر سایر ملل عالم ر بیان هكنه و در شاگردان خود روح جنگجوئی بدمه. گذشته از مجالس درس، در معابر، روزنامه‌ون و کتب و نمایشگاون این برتری نژادی به نوعی القا بیه؛ حتی نیچه اتا از معروف‌ترین فیلسوفان آلمان هم چنین عقیده‌ای داشته و در اتا از آثار خود چنین بئوته: «اگه آدمی جنگ ر فراموش هکنه از وِ ونه قطع امید هكردن» و به همین دلیل کم کم طرز فکر مردم آلمان یکسره تغییر هكرده و بر آنون مسلم بیه که نژاد آلمانی ممتاز هسه و ونه به سراسر زمین مسلط باشه و این تسلط هم جز از راه جنگ امکان‌پذیر نیه. ترویج اینتا افکار در آلمان سایر دولتای اروپایی ر نگران هكرده و باعث بیه تا بر ضد نژاد ژرمنی با هم متحد بون. دولت آلمان تا اواخر قرن ۱۹ در آفریقا مستعمره‌ای نداشته ولی پس از وحدت چون جمعیت آن افزایش پیدا هكرده و صنعت و تجارت رونق بیته به دنبال تحصیل مستعمرات بربیمو تا هم قسمتی از مردم آلمان ر به اونجه کوچ هده و هم مواد خامی که برای کارخانه‌های داخلی لازم داشته فراهم هكنه و همچنین بازاری برای فروش شِ کالاپیدا هكنه. سرانجوم بیسمارک قسمت بزرگی از اراضی آفریقا ر به دس بیارده که شامل توگو و کامرون در ساحل غربی آفریقا و اتا ناحیه در جنوب غربی و ناحیه دیگر در مشرق بیه. آلمان پس از پیروزی بر فرانسه از نظر نیروهای نظامی بر سایر کشورای اروپا برتری پیدا هكرد بیه ولی باز هم به این کار ادامه هدا و تا سال ۱۹۱۴ روز به روز بر قوای جنگی خود اضافه هكرده. از سال ۱۹۱۱ آلمان در افزایش نیروهای جنگی كوشش هكرده و میزان گسترش قوای مزبور در سالای ۱۹۱۱ و ۱۹۱۲ و ۱۹۱۳ با پیشرفت چهل ساله آن از ۱۸۷۱ تا ۱۹۱۱ برابر بیه. در طی این مدت کوتاه شبکه‌های گسترده راه‌آهن و راههای شوسه، تأسیسات عظیم صنعتی، نهادهای قدرتمند اقتصادی و به خصوص تشکیلات گسترده نظامی آلمان موجب وحشت قدرتای اروپایی بیه. در سال ۱۹۱۴ آلمان از نظر صنعتی و اقتصادی به پیشرفتای عظیمی دس پیدا هكرده. به لحاظ نظامی نیز دارای قدرتمندترین ارتش و نیروی دریایی بیه. روحیه نظامیگری در مزرعه، کارخانه و پادگان و همه جا حاکم بیه و همه چیز در خدمت ارتش قرار داشته. نیروهای نظامی آلمان بیش از یک میلیون نفر بینه و این افزایش نیروهای صنعتی و نظامی موجب اشباع جامعه آلمان بیه و آلمان مجبور بیه سرمایه و کالاهای اضافی ر به دیگر مناطق جهون راهی هكنه؛ بنابر این به دنبال مناطق نفوذ اقتصادی و منابع مواد اولیه بیه و این هم یکی از دلایل جهونی جنگ اول بیه. === برقراری روابط بین آلمان و عوثمانی === اتا از کشورایی که آلمان علاقه‌مند بود روابط خود ر با آن گسترش هده عوثمانی بیه که بر منابع نفتی تسلط داشته. از سال ۱۸۸۰م. آلمان متوجه اهمیت روابط با عوثمانی بیه. در سال ۱۸۸۲ سپهسالار فون در گلتز از سوی سلطان عبدالحمید مأموریت یافت ارتش عوثمانی ر دارای سازمان منظمی بسازه و افراد آن ر آموزش هده.<br /> افسران برجسته هیئت نظامی آلمانی که در عوثمانی فعالیت داشتنه شامل فیلدمارشال پروسی فن در گلتس، دو ژنرال دیگه لیمان فن ساندرز و فون فالکنهاین سه دریاسالار به نامای سوچون، اودم و مرتن و چند افسر دیگر بینه. البته اتا از طراحان برنامه گسترش فعالیت آلمان در خاورمیانه [[مارشال فن بی براشتاین]] بود که از ۱۸۹۷ تا ۱۹۱۲ سفیر آلمان در باب عالی بود و اعتقاد داشته که اجرای اینتا برنامه موجب درگیری بین روسیه و آلمان بونه. در سال ۱۸۹۸ ویلهلم دوم و ملکه آلمان به استانبول سفر هکردنه و فصل جدیدی در همکاری بین دو ملت پدید بیموئه. امپراتور آلمان در مسافرت دوم خود به عوثمانی خود ر طرفدار دوستی ملت ترک و سایر ملل مسلمان معرفی هكرده و در نطق خود اظهار داشته: «اعلیحضرت سلطان عبدالحمید و ۳۰۰ میلیون مسلمان می‌توانند اطمینان داشته باشن که آلمان، دوس و هواخواه اونا هسه». اینتا سیاست به زودی به لحاظ اقتصادی ثمرات مهمی برای آلمان به بار بیارده، بانکدارون و بازرگانون آلمانی در سراسر عوثمانی مستقر بینه و امتیازات مهمی به مؤسسات اقتصادی آلمان داده بیه. آلمان در جست وجوی نفت بیه و علاوه بر اونتا برای رقابت با انگلیس به اتا نیروی دریایی قوی نیاز داشته. آلمانیا در هنگام مذاکره با دولت عوثمانی در مورد منابع نفتی عراق سخن نتنه بلکه فقط تقاضای اخذ امتیاز خط راه‌آهن ر داشتنه، به این شرط که امتیاز استخراج معادن اطراف راه‌آهن تا شعاع ۲۰ کیلومتر به اونا هدا بوه. در سال ۱۹۰۲ بانک آلمان، امتیاز ساختمون راه‌آهن برلین – بغداد ر به دس بیاده که باعث نفوذ هرچه ویشتر آلمان در میان‌رودان بیه. اتا دیگه از امتیازات آلمان از عوثمانی ادامه راه‌آهن از بغداد به خانقین بیه که آلمان تصمیم داشته پس از اتمام خط آهن بغداد، همین راه ر از خانقین به تهران و ولایات مرکزی ادامه هده و ایران ر به اروپا مربوط بسازه. در سال ۱۹۱۰ مدت تعهد ایران در مقابل روسیه که ۲۰ سال حق بساتن راه‌آهن ر از ایران سلب هكرد بیه تموم بیه؛ به همین علت از طرف بانک مشهور آلمان به نام دویچه بانک مأموری به نوم سیدروت به ایران بیموئه که امتیاز خط آهن خانقین - تهران ر به دس بیاره. این امر موجب نگرانی مقامات روسی و انگلیسی بیه و باعث مبادله یادداشت هفتم آوریل ۱۹۱۰ بین ایران و آن دو دولت بیه، و ایران به ناچار تعهد هكرده که بعد از اینتا امتیازی که مخالف منافع آن دو دولت باشه به هیچ تبعه دولت خارجی واگذار نکنه؛ بنابر این، تلاش آلمان به نتیجه نرسیه. اما نفوذ نظامی آلمان در عوثمانی افزایش پیدا هكرده و در ۱۹۱۴ آموزش ارتش عوثمانی به اتا گروه چهل و دو نفره از افسران آلمانی به ریاست ژنرال لیمان فن ساندرز واگذار بیه. سپس آلمان تصمیم بیته در مورد ادامه راه‌آهن برلین - بغداد با روسیه مذاکراتی انجام هده. در ۱۹۱۰تزار نیکلای دوم و ویلهلم امپراتور آلمان در [[پوتسدام]] ملاقات هكردنه و در مورد منافع روس و آلمان در ایران مذاکراتی صورت بیته. سرانجوم، در ۱۹ اوت ۱۹۱۱ قراردادی بین روسیه و آلمان در سن پترزبورگ منعقد بیه که به موجب آن دولت آلمان منطقه نفوذ روسیه ر به رسمیت بشناخته. و در عوض روسیه هم اجازه هداهه که اگر تا چهار سال دیگر [[راه‌آهن]]های روس به [[خانقین]] متصل نوه دولت آلمان حق داشته باشه خط آهن [[اسلامبول]] - [[بغداد]] و خانقین - تهران را بسازه. == دلایل وقوع جهونی جنگ اول == به طور کلی این مسائل بیه که زمینه‌های جهونی جنگ اول را فراهم بساته: علل جهونی جنگ اول عبارت بیه از: رقابت اتریش و روسیه در بالکان، اختلاف بین فرانسه و آلمان از سال ۱۸۷۰ درباره آلزاس ولرن و رقابت اقتصادی و دریایی بین آلمان و انگلیس؛ اما بهانه شروع جنگ این بیه که [[آرشیدوک فرانتس فردیناند]] ولیعهد [[امپراتوری اتریش - مجارستان]] به دس پرنزیب تبعه [[اتریش]] و متکلم به زبان صربستانی در ۲۸ ژوئیه ۱۹۱۴ در سارایوو [[بوسنی]] به قتل برسیه و اتریش ادعا هكرده [[صربستان]] در اینتا کار دخالت داشته و تقاضا هكرده تحقیقاتی با شرکت نمایندگان اتریش صورت بیره که دولت صربستان تحقیقات ر قبول هكرده ولی با حضور نمایندگان خارجی مخالفت هکرده. دولت اتریش به صربستان اعلان جنگ هداهه و روسیه بسیج عمومی اعلام هکرده و آلمان هم به حمایت از اتریش به روسیه و فرانسه اعلان جنگ هدا. قوای آلمان به بلژیک حمله هكرده و اینتا اقدام یعنی حمله به اتا کشور بیطرف موجب دخالت انگلیس در جنگ بیه. == نخستین جبهه: از رمانتیسم به سنگرون == [[پرونده:GermanInfantry1914.jpg|thumb|300px|حمله نیروهای فرانسوی به آلمانیا در [[شامپانی]] فرانسه]] وقتیکه در ماه اوت ۱۹۱۴ جنگ اعلام بیه، میلیونا تن از مردم شادمان در خیابانای شهرای مهم اروپا شروع به رقص و پایکوبی هكردنه. مردم تصمیم حاکمان خود برای بوردن به جنگ مورد حمایت قرار هدانه. مردن جوان داوطلب برای جنگیدن، هجوم ایارنه. با این وجود، صحنه‌های دهشت انگیز جهونی جنگ اول، نگرش مردم به جنگ را تغییر هدا. اتا نسل کامل از مردن جوان به خاک و خون کشیده بینه. <!-- ===جبهه جنوب=== --> <!-- ===ورود [[عوثمانی]]=== --> <!-- ===مداخله ایتالیا=== --> <!-- ===سقوط صربستان=== --> <!-- ===آغاز جنگ سنگرها=== --> == طرح اشلایفن == طرح ارتش آلمان برای جنگ در دو جبهه کار کنت اشلایفن بیه که بعد از استعفای والدرسی، جانشین مولتکه، در سال۱۸۹۲ به ریاست ستاد کل ارتش آلمان برسیه بیه. در آن زمون برای او روشن بیه که فرانسه و روسیه در جنگ بعدی با هم متحد بوننه و جنگ با اتا به طور قطع به معنای جنگ با هردو هسه. هرچه کنت اشلایفن ویشتر به طرح مولتکه در مقابل این پیشامد -که عبارت از دفاع در غرب و آفند محدود در شرق بیه- می‌اندیشید کمتر از آن خوشش ایموئه: چنین جنگی تونسه تا ابد ادامه پیدا هکنه. شاید فرانسه و روسیه، که اساسا جوامعی روستایی بینه، طاقت مبارزه‌ای طولانی از این نوع ر داشتنه ولی آلمان، با اقتصاد پیشرفته اش، به سرعت دچار دردسر بیه. آنچه آلمان خاسه راهی برای غلبه در جنگ در یک اردوکشی واحد بیه. سعی برای تعیین تکلیف در شرق بکلی بیهوده بیه، قضیه غرب هم کار ساده‌ای نیه؛ بطوری که مولتکه خاطر نشان هکرد بیه اکنون که فرانسوی‌ون خدمت وظیفه عمومی را معمول هكردنه نیروی کافی در اختیار داشتنه که نفرات لازم برای اتا خط دفاع دائمی در طول مرز فرانسه-آلمان را تامین هكنه. راه حل اشلایفن به طرز خیره کننده‌ای ساده بیه. وِ شِ راه رِ از میون خط ماژینو وا نكرده؛ اونا ر دور زوئه. این طرح مستلزم آن بیه که تموم ارتش آلمان در غرب صف آرایی هکنه و بیش از نیمی از آن -پنجاه لشگر از هشتاد لشگر موجود- در مقابل بلژیک و هلند موضع بیرن.<br /> این لشگرا که جناح راست ارتش ر تشکیل دانه می‌بایست با حداکثر سرعت از هلند و بلژیک عبور كردنه و قرار بیه ظرف سه هفته بسیج و اتا هفته راه پیمایی به مرز فرانسه بلژیک برسن. از آنجا به فرانسه شمالی وارد بینه و جناح چپ ارتش فرانسه را متوجه خود هکردهنه و خط دفاعی فرانسه را به عقب خم ‌کردنه.<br /> درونمایه طرح این بیه که با عبور از دو کشور هلند و بلژیک میدان عمل وسیعتری به دست بیارن و مانور آنقدر وسعت پیدا هكنه که تموم ارتش فرانسه ر مشغول هكنه. بطوری که اشلایفن به فرماندهان واحدهایش گته: « ونه آخرین سرباز سمت راست، کانال ر با آستینش پاک هكنه.» حتی یک لشگر فرانسوی نونه فرار كرده. اشلایفن در سال ۱۹۰۶ کنار بوده. جانشین او هلموت مولتکه، نوهٔ مولتکه بزرگ و قدری سازشکار بیه. او دستورات راه پیمایی جناح راست را تغییر هدا تا بتوان هلند ر بی آسیب بِلِه و تصمیم بیته ده لشگر برای دفاع از شرق در مقابل حمله روس‌ون نگه داری بوه.<br /> اشلایفن که این تغییرات به گوشش رسیه مرتب گته آیا رییس ستاد از حساب‌های پشت سر طرح خبر داینه؟ او یادداشت‌هایی برای مولتکه ارسال هكرده تا نیاز به استقرار قویترین نیروی ممکن در غرب ر توضیح هده و از جوابای طفره آمیزی که دریافت كرده برآشفته بیه. وقتی مرد ( در سال ۱۹۱۳) هنوز نگران بیه: آخرین کلماتش به وضوح خطاب به مولتکه، این بیه که: همه چیز ر کنار بل و جناح راست ر قوی نگه دارین. == جبهه شرق و روسیه == <!-- ===پیروزی آلمان در شرق=== --> <!-- ===آشفتگی روسیه=== --> <!-- ===بازگشت روسیه=== --> <!-- ===عوامل اجتماعی=== --> <!-- ===دور جدید رخدادا=== --> <!-- ===ورود ایالات متحده=== --> <!-- ===آغاز حمله به آلمان از ۱۹۱۸=== --> <!-- ===پیروزی متفقین=== --> <!-- ===پایان جنگ=== --> <!-- ===فناوری=== --> == ایران در جهونی جنگ اول == {{اصلی|ایران در جهونی جنگ اول}} جهونی جنگ اول هم‌زمون با حکومت احمد شاه [[قاجار]] بیه و دولت مشروطه ایران ضعیف‌ترین دوران ر گذرانیه.علیرغم اعلام بی طرفی دولت ایران نیروهای متخاصم از جنوب و شمال وارد ایران بینه. بر اثر آغاز جهونی جنگ اول و اشغال ایران توسط بریتانیا و خرید آذوقه مردم ایران توسط ارتش اشغالگر و شروع قحطی بزرگ ۱۹۱۷ - ۱۹۱۹ بین هشت تا ده میلیون نفر از مردم ایران به کام مرگ فرو بوردنه .<ref>Majd Mohammad Gholi . ۲۰۰۳ The Great Famine and Gencide in Persia ۱۹۱۷-۱۹۱۹, University press of America</ref> سپاه روسیه تا دروازه‌های تهران پیشروی هکرده اما از منقرض هکردن سلسله قاجار منصرف بینه. در جنوب مردم محلی در چند نوبت با متجاوزان انگلیسی درگیر بینه که از مهم‌ترین نبردهای جهونی جنگ اول در ایران توننه به مقاومت [[دلیران تنگستان]] در [[استان بوشهر]] و [[نبرد جهاد]] در [[خوزستان]] اشاره هکردن. جمعی از رجال از [[قم]] به [[اصفهان]] و سپس [[اراک]] و بالاخره به [[کرمانشاه]] بوردنه و عاقبت در اونجه قوای [[گارد ملی]] ترتیب هدانه و حکومت موقتی [[دولت ملی]] به ریاست نظام السلطنه ( رضا قلی خان مافی ) تشکیل بیه. پس از سقوط بغداد اعضا دولت موقتی [[دولت ملی]] و جمع بسیاری از ایرانیان به استانبول بوردنه. == پیامدای بعدی جهونی جنگ اول == جهونی جنگ اول، چهار امپراتوری ر نابود هكرده، [[امپراتوری آلمان]] تاج و تخت ر از دس هداهه و دولت جمهوری جایگزین آن بیه. امپراتوریای شکست خورده [[اتریش - مجارستان]] و [[عوثمانی]] هر دو از هم گسیختند و امپراتوری [[روسیه]] نیز بدس انقلابیای بلشویک دكته. اشغال ایران توسط بریتانیا و خرید آذوقه مردم ایران توسط ارتش اشغالگر و شروع قحطی بزرگ ۱۹۱۷ - ۱۹۱۹ بین هشت تا ده میلیون نفر از مردم ایران به کام مرگ فرو بوردنه . در سال ۱۹۱۶ م ملی گرایان ایرلندی در [[دوبلین]] واقع در [[ایرلند]]، قیام [[عید پاک]] ر ترتیب هدانه. این شورش با شکست مواجه بیه، اما موج مخالفتای گسترده علیه حکومت بریتانیا در ایرلند ر به راه دمه داهه. در سال ۱۹۱۹ مجلس ایرلند، حکومت اینتا کشور ر «جمهوری» اعلام هکرده، و متعاقب آن ۳ سال جنگ بین [[ارتش جوموری‌خواه ایرلند]] و بریتانیا در بیته .در سال ۱۹۲۹ [[جنوبی‏ ایرلند]] ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، به عنوان دولت آزاد ایرلند به استقلال واقعی برسیه. شش استان در شمال ایرلند جزء پادشاهی انگلستان باقی بمونسنه که هم اکنون با نوم [[شومالی ایرلند]] شناخته بوننه. در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ م بسیاری از کشورای اروپایی از دموکراسی دست بکشینه. حزب نازی هیتلر در آلمان به قدرت برسیه و فاشیستای [[موسولینی]] بر ایتالیا حکومت كننه. '''''در ابتدا بریتانیا و فرانسه کوشیدند با اینتا دیکتاتوریای جنگ طلب سازش هکنن'''''. اونا عاقبت در سال ۱۹۳۹ در برابر تهاجم هیتلر اس هكردنه و اروپا به [[جهونی جنگ دوم]] کشیده بیه.<br /> در سپتامبر ۱۹۳۹ م، [[جهونی جنگ دوم]] در [[اروپا]] آغاز بیه. دیکتاتور آلمان، [[آدولف هیتلر]]، خاسه تا [[رایش سوم]] به یک قدرت مطلقه در اروپا، تبدیل بوه. در ابتدا تاکتیک حملات برق آسا موفقیت آمیز نشون داهه. اما پس از سال ۱۹۴۳م، قوای [[متفقین]]، متشکل از نیروهای، شوروی انگلستان و آمریکا بر آلمان برتری پیدا هكردنه. سرانجام، آلمان در ماه می‌۱۹۴۵م، نه روز پس از خودکشی هیتلر، تسلیم بیه. بیش از چهل میلیون اروپایی در این جنگ کشته بینه. == گت بیّن جنگ == == سال ۱۹۱۴ == * ۲۸ ژانویه: [[اتریش - مجارستان]] جنگ با [[صربستان]] ر اعلام هکرده. * ۱ اوت: [[آلمان]] جنگ با [[روسیه]] ر آغاز هکرده. * ۲ اوت: نظامیون [[آلمان]] [[لوکزامبورگ]] ر اشغال هکردنه. * ۳ اوت: [[آلمان]] با [[فرانسه]] وارد جنگ بیه. * ۴ اوت: [[آلمان]] به [[بلژیک]] که بی طرف بیه حمله هکرده؛ در پاسخ [[بریتانیا]] به آلمان اعلام جنگ هدا. * ۱۰ اوت: اتریش - مجارستان با [[روسیه]] وارد جنگ بیه. * ۱۲ اوت: [[بریتانیا]] و [[فرانسه]] به اتریش - مجارستان اعلام جنگ هکردنه. * ۲۳ اوت: [[ژاپن]] با آلمان وارد جنگ بیه. * سپتامبر: پیمان اتحاد توسط [[فرانسه]] ، [[بریتانیا]] و [[روسیه]] امضا بیه. * ۹ اکتبر: [[بلژیک]] پس از [[محاصره آنتورپ]] توسط نظامیان [[آلمان]] سقوط هکرده. * ۲۹ اکتبر: [[عوثمانی]] به طرفداری از [[آلمان]] و اتریش - مجارستان وارد جنگ بیه. * ۲ نوامبر: روسیه به [[عوثمانی]] اعلام جنگ هدا. * ۵ نوامبر: [[فرانسه]] و [[بریتانیا]] با [[عوثمانی]] وارد جنگ بیه. == سال [[۱۹۱۵ (میلادی)|۱۹۱۵]] == * ۲۴ آوریل: [[عوثمانی]] [[نسل‌کشی ارمنیان]] ر آغاز هکرده. * ۲۵ آوریل: لشکرکشی [[گالیپولی]] آغاز بیه. * ۲۶ آوریل: [[ایتالیا]] به طور مخفیانه [[پیمان لندن]] ر امضا هکرده. * ۲۳ می: [[ایتالیا]] به [[اتریش - مجارستان]] اعلام جنگ هکرده. * ۱۴ اکتبر: [[بلغارئون]] به [[صربستان]] اعلام جنگ هدا و به طرفداری از [[آلمان]] و اتریش - مجارستان وارد جنگ بیه. == سال ۱۹۱۶ == * ۹ مارس: آلمان به [[پرتخال]] اعلام جنگ هدائه. * ۲۷ اوت: [[رومانی]] اتریش-مجارستان جه وارد جنگ بیه. * ۲۸ اوت: [[ایتالیا]] با [[آلمان]] وارد جنگ بیه. == سال ۱۹۱۷ == * ۱۶ ژانویه: آلمان به [[مکزیک]] [[تلگراف زیمرمن]] ر ارسال هكرده، و پیشنهاد متحد بین در مقابل [[ایالات متحده]] ر هدا. * ۶ آوریل: ایالات متحده با آلمان وارد جنگ بیه. * ۲۷ ژوئن: [[یونان]] به طرفداری از [[نیروهای متفقین|متفقین]] وارد جنگ بیه. * ۱۴ اوت: [[جمهوری چین]] با [[آلمان]] وارد جنگ بیه. * ۲۶ اکتبر: [[برزیل]] با [[آلمان]] وارد جنگ بیه. * ۷ دسامبر: [[ایالات متحده آمریکا]] با اتریش - مجارستان وارد جنگ بیه. == سال ۱۹۱۸ == * ۱۱ نوامبر: پیمون صلح امضا بیه، جهونی جنگ اول خاتمه پیدا هكرده. == تلفات == {{تلفات انسانی جهونی جنگ اول}} == وابسته جستارون == * [[جنگ جهونی]] * [[جهونی جنگ دوم]] * [[خط دفاعی ماژینو]] * [[جنگ لهستان-شوروی]] * [[مطبوعات جهونی جنگ اول]] * [[پرتغال در جهونی جنگ اول]] * [[هواپیما در جهونی جنگ اول]] * [[نقش زنانون در جنگای جهونی]] * [[استفاده از گازهای شیمیایی در جهونی جنگ اول]] * فهرست [[نیروهای متفقین|متفقین]] و [[نیروهای محور]] در جهونی جنگ اول * [[نبرد گالیپولی]] {{Commons|World War I}} <!-- ==مرجع== --> <!-- ==مطالعه بیشتر== --> == منبع == {{پانویس}} * [http://www.firstworldwar.com/ First World War.com] «تاریخ چند رسانه‌ای جهونی جنگ اول» * [https://web.archive.org/web/20151015192351/http://www.1914-1918.net/ ارتش بریتانیا در جهونی جنگ اول] * [http://reference.allrefer.com/encyclopedia/W/WW1.html جهونی جنگ اول، جنگ‌ون و نبردها] * [https://web.archive.org/web/20050303084453/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWW.htm دانشنامه جهونی جنگ اول] * [http://www.lib.byu.edu/~rdh/wwi/ اسناد بایگانی جهونی جنگ اول] * [https://web.archive.org/web/20050205193544/http://users.hunterlink.net.au/~maampo/militaer/milindex.html ارتش آلمان در جهونی جنگ اول] * [ویكیپدیای فارسی] [[رج:جهونی جنگ اول]] [[رج:معاصر تاریخ]] 60mtemnf1mfreb2rg9y0r7mc2aktz28 0 29033 327450 202523 2026-04-20T17:57:42Z InternetArchiveBot 25385 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327450 wikitext text/x-wiki {{coord|48|12|N|16|21|E|type:country|display=title}} {{جعبه اطلاعات کشور| نام اصلی = Republik Österreich | نام فارسی رسمی = اتریش ِجمهوری | نام عادی = اتریش | تصویر پرچم = Flag of Austria.svg | تصویر نشان ملی =Coat_of_arms_of_Austria.svg | شعار ملی = ندانّه | سرود ملی = ''Land der Berge, Land am Strome''<small> ([[آلمانی]] جه){{سخ}}''ای کوه ِسرزمین، ای درکای ِسرزمین''</small>{{سخ}}| نقشه = EU-Austria.svg | پایتخت = [[وین]] |latd=۴۸|latm=۱۲|latNS=N|longd=۱۶|longm=۲۱|longEW=E| بزرگ‌ترین شهر = [[وین]] | زبان رسمی = [[آلمانی]] (رسمی زوون){{سخ}}[[اسلوونیایی]] (منطقه‌ای){{سخ}}[[کرواتی]] (منطقه‌ای){{سخ}}[[مجاری]] (منطقه‌ای) | نوع حکومت = [[فدرالیسم|فدرال]] ِ[[پارلمونی جمهوری]] | نوع حاکمان = • رئیس جمهور{{سخ}}• صدراعظم{{سخ}}• ملی شورای رئیس | نام حاکمان = [[هاینتس فیشر]]{{سخ}}[[ورنر فایمن]] (SPÖ){{سخ}}[[باربارا پرامر]] (SPÖ) | نحوه تشکیل = استقلال | موارد منجر به تشکیل = &nbsp;اتریش کشوری قرارداد | تاریخ تشکیل = ۲۷ ژوئیه ۱۹۵۵ (دوک نشین: ۱۱۵۶ ، [[اتریش امپراتوری]]: ۱۸۰۴ ، [[اتریش اولین جمهوری]]: ۱۹۳۸–۱۹۱۸ ، جمهوری دوم پس از ۱۹۴۵) | مساحت = ۸۳٬۸۵۵ | رتبه مساحت = ۱۱۵ام | درصد آبها = ۱.۷ | سال براورد جمعیت = ۲۰۱۱ | جمعیت = ۸٬۴۱۴٬۶۳۸ | رتبه جمعیت = ۹۲ام | تراکم جمعیت = ۱۰۰.۳ | رتبه تراکم جمعیت = ۹۹ام | سال تولید ناخالص داخلی = [[۲۰۰۵ (میلادی)|۲۰۰۵]] | تولید ناخالص داخلی = ۲۶۷ میلیارد [[دلار]] | رتبه تولید ناخالص داخلی = ۳۵ام | سرانه تولید ناخالص داخلی = ۳۲٬۹۶۲ [[دلار]] | رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی = ۹ام | سال شاخص توسعه انسانی = ۲۰۱۱ | شاخص توسعه انسانی = ۰.۸۸۵ | رتبه شاخص توسعه انسانی = ۱۹ام | وضع شاخص توسعه انسانی = <span style="color:#090;">خله&nbsp;بالا</span> | واحد پول = [[یورو]] (€) ^۱ | کد واحد پول = EUR | منطقه زمانی = CET | منطقه زمانی تابستانی = CEST | utc = +۱ | dst = +۲ | کد بین‌المللی خودرو = A | دامنه اینترنتی = [[.at]] ^۲ | پیش‌شماره تلفنی = ۴۳| پاورقی = ^۱ تا پیش از سال [[۲۰۰۲ (میلادی)|۲۰۰۲]]: [[شیلینگ]]{{سخ}}^۲ دامنه [[.eu]] استفاده بی‌یه، ([[اروپا اتحادیه]] وسّه). | }} '''اتریش''' {{آلمانی جه|Österreich}} اتا [[اروپا|اروپایی]] کشور هسته. ونه [[نیشتنگا]] (=پایتخت) [[وین]] هسته. این کشور شمال جه [[آلمان]] و [[چک]]، شرق جه [[اسلوواکی]] و [[مجارستون]]، جنوب جه [[ایتالیا]] و [[اسلوونی]] و غرب جه [[سوییس]] و [[لیختن‌اشتاین]] جه هم‌سامون هسته. == تاریخ == پیش از سده‌ئون میونی، [[روم]]ی شائون اتریش ره ''نوریکوم'' گاتِنه. اتریش خله سال شه وسّه سِوا سیاسی هویت که مستقل بائه، نِداشته و سده‌ئون میونی گادِر [[روم مقدس امپراتوری]] دله دَیّه. آخرای ِقرن ۱۳ [[رودلف هاپسبورگ]] اِسایی اتریش ره بَییته و [[هابسبورگ]] ِخاندان این زمون جه تا قرن بیستم میلادی اتریش سَر حکومِت کاردنه. سال ۱۸۰۶ که روم امپراتوری رِقِد بورده، اتریش ِامپراتوری ره بساتِنه. سال ۱۸۶۷ اتا متحد امپراتوری ''[[اتریش-مجارستون]]'' ِنوم جه بساته بَیّه که [[جهونی جنگ اول]] په، تیکه-تیکه بَیی‌یه. سال ۱۹۳۳ [[انگلبرت دولفوس]] اتا حکومت ره [[فاشیست]] ِنظریات جه بِساته و سال ۱۹۳۸ [[هیتلر]] این کشور ره [[آلمان]] ِسامون دله قِرار هِدا. [[جهونی جنگ دوم]] که تموم بَیّه اتریش ره [[متفقون]] بَییتنه و ۱۹۵۵ جه اتا جمهوری بساته بَیّه که هَنتا دَرکار کانده. == سیاست == اتریش [[جهونی جنگ دوم]] تموم بَیّن په، سال ۱۹۴۵ جه، اتا [[فدرالیسم|فدرال ِجمهوری]] هسته. صدراعظم و رئیس‌جمهور این کشور دله مردم ِانتخاب جه مَیِّن وانّه. == اقتصاد == [[پرونده:Mariahilferstrasse1.jpg|بندانگشتی|راست|220px| وین ِبازارون]] اتریش جهون دله ۱۲^اُمین ثروتمند ِکشور هسته که ونه [[دله‌یی ناخالص تولید]] زیاد هَسته. تا دهه ۱۹۸۰ اتریش ِگت ِصنایع ویشته ملّی بَیینه ولی اسا کم‌کم [[خصوصی‌سازی]] این کشور دله دَر رشد کانده. [[کارگری جنبش]] اتریش دله خله قدرت دانّه و ونه تأثیر کارگری حزبون سَر زیاده. بین‌المللی [[توریسم]] اتریش ِملی اقتصاد ِمهمترین بخش هسته. [[آلمان]] اتریش ِمهمترین تجاری هِم‌باز (= شریک) هسته که باعث وانه اتریش اقتصاد هر گادِر آلمان ضعیف بَواشه، رِقِد بوره.<ref>[https://web.archive.org/web/20110809152940/http://www.erstegroup.com/de/Download?chronicleId=0901481b80005991.pdf ]{{dead link|date=February 2012}}</ref> == مردِمون == این کشور ِجمعیت سال ۲۰۰۷ میلادی ۸٫۳۱۵٫۰۰۰ نفر بی‌یه. اتریش ِمردمون ویشته [[آلمانی]] جه گَپ زَنّه و ۹۸٪ آلمانی هَستنه و این زوون اتریش ِ[[رسمی زوون]] هَسته ولی بعضی ایالات دله [[اسلوونیایی]]، [[کرواتی]] و [[مجاری]] هم رسمی هَستنه. در سال ٢٠٠٢ میلادی اتریش ِجمعیت ِ۷۴٫۱٪ [[کاتولیک]] و ۴٫۶٪ [[پروتستان]] بینه که این کشور ِرسمی ادیان هَستنه. == جوغرافی == [[پرونده:Neue_Donau.jpg|بندانگشتی|رود دانوب در شهر [[وین]]|چپ|200px]] این کشور ِ۶۰٪ ره شرقی [[آلپ]] ِرشته‌کوهون تشکیل دِنّه. === گت ِشهرون === * [[وین]] * [[گراتس]] * [[اینسبروک]] * [[زالتسبورگ]] * [[کلاگن‌فورت]] * [[لینتس]] * [[آیزن‌اشتات]] * [[فیلاخ]] === کشوری تقسیمات=== {{اتریش ایالتون نقشه سر}} اتریش ۹تا ایالت دانّه که فدرال هَستنه: # [[بورگن‌لاند]] # [[کرنتن]] # [[اوبراسترایش]] # [[نیدراسترایش]] # [[سالزبورگ ایالت|سالزبورگ]] # [[اشتایرمارک ایالت|اشتایرمارک]] # [[تیرول ایالت|تیرول]] # [[فورآرلبرگ]] # [[وین]] == منابع == {{تلمبار-رج|Austria}}[https://web.archive.org/web/20161129235759/http://radmohajer.ir/fa/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C/%D8%A7%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%B4] [https://web.archive.org/web/20161129235759/http://radmohajer.ir/fa/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C/%D8%A7%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%B4]{{پانویس}} {{اتریش ایالتون}} {{اروپا کشورون}} {{اروپا اتحادیه}} [[رج:اتریش| ]] [[رج:اروپا اتحادیه]] [[رج:اروپا کشورون]] [[رج:آلمانی‌زوون کشورون]] g15kp36jlaljzj76vyl7064iedumcpi 0 113159 327453 326412 2026-04-21T02:30:50Z InternetArchiveBot 25385 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327453 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص/کاتالونی}} '''فاریا فرجی یا فریا فرجی''' ( ''Farya Faraji'')، (بزائۀ: بیستِ قرن، [[ایرون]]) اته [[توری مردمون|تپوری]] ایرونی-[[کاندا|کاندایی]] آهنگساج، موزیسین، [[خونشکر|خونش‌کر]] و ویدئوساج هسّه که شه پِر دقیقِ تحقیق و تنظیم هاکردِ تاریخی موسیقی‌ئون وسّه کا موختلف [[دب|فرهنگ‌]]‌ئون و [[توم|تمان]] جه ساجنه، نومدار و شناسا هسته.<ref>Catherine Baker: . Taylor & Francis, 2024, [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9781040039991|ISBN 978-1-04-003999-1]], p . 20 ([https://books.google.de/books?id=9ZwLEQAAQBAJ&pg=RA1-PA20&dq=Farya+Faraji&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiwyJvxnZ2OAxU88LsIHY_VAYYQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=Farya%20Faraji&f=false google.de] [accessed on 2. July 2025]). </ref> ونه اثرئون دِ دسّه بونه اَتی دسّه ره وه فولک موسیقی و تاریخی کارئون جه الهام گیرنه و تِرنه موسیقی نویسنه و ساجنه و اته دیئر دسّه هسته که تاریخی موسیقی که وجود دارنه ره ایارنه و اَی شه خونِّش کنده. == زیوش == فاریا فرجی [[مازرون اوستان]] جه و اته [[توری مردمون|طبری]] موزیسین خونواده دله دنیا بموئه. ونه مار سنتور زنّه و سنتور بزوئن ره شه پر جا بمسنّی‌یه کا وه اته موسیقی ملِّم و آستروفیزیک‌دون هسّه. ونه دی‌ئر فامیلون جه، ونه عامی، سنتی ئیرونی موسیقی دله آموجش بدی هسّه و [[سه‌تار]] و عود زَنده.<ref>''[https://www.last.fm/music/Farya+Faraji/+wiki Farya Faraji biography].'' Retrieved on 1. July 2025 (English). </ref> فاریا شه چلیکی ره اته رسد، [[فرانسه|فرانسۀ]] جنوب وَر بگذرنی‌یه تا اون [[توم]] که ونه خونواده شه کوچ ره بیتنه و بوردنه کاندای [[کبک اوستان|کبِک]] دله. فاریا اونجه، [[مونترال کبک دونشگا]] بورده و فیلم تهیه‌کری رشته دریم، 2020 گدری شه [[لیسونس|لیسانس]] مدرک ره هائیته. فاریا اِسا لاوال شهر دله که [[مونترئال|مونترال]] پلی دره زندگی کنده.<ref>''[https://faryafaraji.bandcamp.com/ Farya Faraji].'' Retrieved on 1. July 2025. </ref> ونه ماری زوون [[مازرونی زوون|طبری]] هسّه. وه دیئر زوون جه هم گنش کنده و [[فرانسوی]]، [[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] و [[فارسی|پارسی]] جه گپ زنده. فاریا فرجی ات‌خله زوونون من جومله، [[لهستانی|لهستونی]]، تورکی، [[صربی]]، [[ویلزی|ولزی]]، [[عربی]]، [[پرتغالی]]، [[باستان یونانی زوون|باستونی یونانی]]، [[ارمنیج|ارمنی]] و [[لاتین]] جه خونِّش هاکرده. == موسیقی دیما و استایل == ۲۰۱۶ سال، اون گدری بی‌یه کا فریا شه موسیقی کار ره جدی شروء هاکرده، اینتی که وه بموئه و اته [[موبایل اپ|موبایل اپلیکشین]] سر [[پیانو]] ملودی بزوئه.<ref name=":0">Robert ''Miklos:'' [https://web.archive.org/web/20250912200058/https://everythingisnoise.net/weekly-featured-artist/wfa-farya-faraji/ WFA: ''Everything''] ''Is'' Noise''.'' 19. September 2022, retrieved on 1. July 2025 (American English).</ref> ۲۰۱۹ جه، وه شه جا قِرار هاکرده که بتجه و شه موسیقی قطعه‌ئون ره بساجِ و بنویسه. وه ات‌خله موسیقی سازون ره زنّه، بستینکلا: [[سنتور]]، [[باغلاما]]، [[قوپوز]]، [[تنبور]]، و باستونی یونانی لیر. ونه آمج این هسّه کا که موسیقی ره اونتی وازساجی هاکنه کا هم جول بوئه و هم ونه تاریخی و واقعی بی‌یِن رعایت بواشه، و این کار وسّه هم سنتی سازون جه کومک گیرنه و هم مودرنِ اورکسترال تنظیم هاکردن ره کار زنّه. فاریا ۲۰۱۸ مارچ مایِ جه شه [[یوتیوب]] کانال ره راه دینگوئه و اون [[توم]] تاسا دره ونه جه دشتِ جهونِ موسیقی سنت‌ئون ره سراق دنه. ونه یوتیوب کانال محتوائون؛ تاریخی موسیقی، ترنه بسات‌بئی موسیقی و ونه دونشیج تحقیقات ره شامل بونه. ونه اون دسّه ویدئوها که [[روم امپراتوری|روم]] و [[بیزانس]] موزیک خوری هسّه خله هارشی‌کرون ره دلوس هسّه و طرفدار دارنه. ونه کارون ره بونه اِتی رسد و توصیف هاکردن که؛ اته گت و وشای موسیقی سبک و دیمای طیف هسّه کا ونه دریم، اصیل تاریخی موسیقی تا فیلم موسیقی-واری اورکسترال تنظیمون ونه شامل وونه.<ref name=":0" /> == دیسکو‌اشناسی == * 2021: (قدیمِ ئیرونِ ونگِ وا) ''Songs Of Old Iran Vol. I'' * 2021: ''Voices of the Ancients'' * 2021: ''Echoes of Byzantium Vol. I'' === سینگل ترک (هوجی بئی) === * 2021: ''(مارسِ ریکاکون) Sons of Mars'' * 2021: ''Hikanatoi'' * 2022: ''Legio XIV Gemina'' * 2022: ''S.P.Q.R'' * 2023: ''Belisarius'' * 2024: ''The Shadows Over Me'' == بریمی لینک‌ئون == [https://www.discogs.com/de/artist/10375591 فاریا فرجی] [[دیسکاگز]] دله. == منبع == {{په‌نویس}} * ۲۱ فردینه مایِ ۱۵۳۷ تبری، این ولگ [[:de:Farya_Faraji|آلمانی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. [[رج:کانادا گت آدمون]] [[رج:مازرون مردی خونش‌کرون]] [[رج:مازرون نوازندگون]] bj9uycqeyvc0ztr8zysrq6zlcnekd7r