Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 35605 332605 332603 2026-03-29T14:53:27Z Woolters 62 332605 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Knossos Bull-Leaping Fresco.jpg|duum|366x366px|Muurskildering van 'bullenspringen']] De '''Minoanen''' warren ne beskaving uut den [[Bronstied|bronstyd]]. See woanden vöärnamelik up et eiland [[Kreta]]. Med öäre kenmarkende bouwwarken en stylryke künstwarken wordet se vake seen as de eyrste beskaving van [[Europa (werelddeel)|Europa]]. De resten van minoaanske paleisen by [[Knossos]] en [[Phaistos]] kummet nen houp [[Toerisme|turisten]] up af. De minoanen kummen up uut den steyntyd rund 3100 vK. Rund 2000 vK untstünden de eyrste städelike bebouwingen. Nå ungeväär 1450 vK nöämen ear de [[Olde Griekenlaand|myceneaanske greken]] de töwkes uut handen, wår de kulturen töt sou'n 1100 vK nöäst mekander bestünden en de minoanen voordan meyr upgüngen in et greekske verband. Minoaanske künstwarken sint ryk versyrd aerdewark, seagels, bealdkes en klöärryke müürskilderingen. Meysttyds bealdet se natuur en gebruken af. Minoaanske künst hevt volgens kenners ne fantasyryke of sinnebeköäkelende uutwarking. De afbealde figuren sint altyd in beweaging. == Samenleaving == Wo as de minoanen med mekander leavden is weinig van bekend. Up minoaanske künst steyt niks wat up nen vorst wist. Uut skreavene brunnen is halv en halv af to leiden dat se ne andere ård bestüür kenden. Sou is et ouk undüdelik of der wal eynen enkelen minoaansken ståt was. Anbidden deaden se by bargtöppe en heilige grotten, mär wat vöär goden, weatet de kenners neet. De minoanen bouwden machtige doolhöve van gebouwen. De eyrste lüde wat se upgraevden nöömden et paleisen. Uut vervolgundersöök blikt at de gebouwen vöäral 'dorpshüse' warren. Der wör van allens in edån, van handel töt gelöyvsdeenste leided. Of der ne ädelike stand woanden is neet düdelik. Wåras de gebouwen wyders vöär deenden blivt ouk giswark. De minoanen deaden flink [[Handel|handelen]]: se tuuskeden landbouwgoderen en lüükse wåren vöär grundstoffen, wåras up Kreta lastig an te kummen was. Handelslüde en künstenaars nöämen öäre kulturele invloden med van Kreta når de [[Aegeiske Sey]] en et ousten van et [[Middellaanse Zee|Middellandske Seygebeed]]. Butenlandske ädellüde wolden de minoanen wal gaerne in deenst hebben, byvöärbeald vöär de müürskilderingen by Avaris in [[Egypte (laand)|Egypte]]. == Skryverye == De minoanen untwikkelden twey skryvstelsels: [[kretaanske hyroglyfen]] en [[Lynwark A]]. Beide skrivten sint noch neet untcyferd. Wo as de minoaanske språke warkeden is düs ouk neet bekend. Vöär souwyd bekend nemmet de geleyrden an at et niks med andere språkfamilys as [[Indo-Uropese taolen|indo-europääsk]] of [[semitisk]] to stellen hadde. Nå 1450 vK was Lynwark A döär untwikkeld in [[Lynwark B]], wat gebruked wör üm myceneaansk greeksk to skryven, wat de ambtsspråke van Kreta worden was. De [[eteokretaanske språke]], dee in en paar skryvsels van nå den bronstyd weaderevünden is, kan afstammen van et minoaansk. == heruntdekking == Nå et uutmekandervallen van de minoaanske samenleaving nå den bronstyd was et langen tyd stille. De beskaving wör pas weader heruntdekked nå upgraevingen vöärin de [[20e ieuw|twentigste eywe]]. De term 'minoaansk' kümt van den archeoloog [[Arthur Evans]]. Hee was by de upgraevingen by [[Knossos]] by en saggen dat et anders was as et myceneaanske van et vasteland. Kort dårup gröäven [[Federico Halbherr]] en [[Luigi Pernier]] et [[Paleis van Phaistos]] up en et dörpke [[Hagia Triada]]. Nen grouten döärbraak volgden in [[1952]]; do wüst [[Michael Ventris]] Lynwark B te untcyferen up basis van eyrer wark van [[Alice Kober]]. Dat hülp nen heylen ende by et begrypen van et huusholdböökske en wyse van samenleaven in et lätste jår at et paleis noch in bedryv was. Der wordet noch altyd minoaanske steades upegraeven. Nye untdekkingen sint et prålgrav by [[Armenoi]] en de havenstad [[Kommos]]. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Prehistorie]] [[Kategorie:Griekenlaand]] 2u6zit5pkjwmr3ypx5maxjs9kvqyfbx