Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 3479 332620 324312 2026-04-03T02:14:30Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 332620 wikitext text/x-wiki {{Gemeante| naam = Wenters | bestaandsnaam vlagge = Winterswijk flag outline.png | bestaandsnaam woapn = Coat of arms of Winterswijk.svg | lokatie = LocatieWinterswijk | proveensie = [[Ofbeelding:Flag of Gelderland.svg|20px|Gelderlaand]] [[Gelderlaand]] | heufdplaats = [[Ofbeelding:Winterswijk flag outline.png|20px|Wenters]] Wenters | öppervlakte = 138,29 | öppervlakte laand = 137,77 | öppervlakte water = 0,52 | inwonners = 29.159 | doatum inwonners = 1 mei 2006 | dichtheid = 212| breedtegroad = 51/58/0/N | lengtegroad = 6/43/0/E | verkeersoader = [[N318]], [[N319]]| netnummer = 0543 | postkode = 7100-7109, 7113, 7115, 7119 | webstie = [http://www.winterswijk.nl www.winterswijk.nl] }} '''Wenters''' of '''Wenterswiek''' ([[Nederlaands|Nederlands]]: ''Winterswijk'') is een darp en [[Gemiente (bestuur)|gemeente]] in et uterste oosten van den [[Achterhook]]. Et was bi-j de gemeenteleke herindeling van 1 januari 2005 de enige Achterhookse gemeente dee't ongewiezigd bleef. De gemeente hef op 1 mei 2006 29.159 inwonners en een oppervlak van 138,29 km² (bron: CBS). De gemeente wödt an dree zieden umslotten deur [[Duutslaand|Duutsland]]. == Wonkernen == De gemeente Wenters hef de volgende wonkernen: [[Meddo]], [[Huppel]], [[Henxel]], [[Ratum]], [[Brinkheurne]], [[Kotten]], [[Woold (buurtschop)|Woold]], [[Miste]], [[Kolle]] en Wenters (of Wenterswiek, NL Winterswijk). == Geschiedenis == Haost wal zeker is et darp Wenters al meer as 1000 jaor old. Et oldste document waoroet blik dat et karspel (parochie) Wenters besteet is 'ne lieste van inkomsten van de [[Mauritsstift]] in Mönster ([[Münster (stad)|Münster]], [[Duutslaand|Duutsland]]). Dit geschrift kump oet de eerste jäöre van de 11e eeuw. Daoroet kan wodden op-emaakt dat et darp al veur 1000 nao Christus beston. Et is ok haost wal zeker dat de stichting van et darp samenhing met de bouw van 'ne karke. De oldste berichten hebt et jao aover de "Parochia Wenterswiek" of vermeldet in elk geval dat der 'nen geesteliken warken. Aover de betekenisse van de name "Wenterswiek" (Wenters) loopt de meningen nogal oet-ene. Et meest annemmelik is, dat den name ontstaon is oet 'nen in onbruuk eraakte persoonsname. In historische geschriften komt de volgende namen veur: Winterswyk, Winethereswick, Winriswic en Wenterswic. Wic is de olde benaming veur plaatse of wiek. Den persoon wel at daor ewond mot hebben zol dan Wenether, Winitar of Winter hebben eheten. == Geologie == Wenters steet bekend umme zien [[coulissenlandschap]] en [[steengroeve]] met fossiele resten. An et ende van et [[tertiair]] hef et grootste deel van [[Nederlaand|Nederland]] onder water estoane. Allene [[Zuud-Limburg]] en Wenters lagen baoven et wateroppervlak. Maor ok Wenters hef wal ooit onder et wateroppervlak elaegen. == Zettelverdealing gemeenteroad == De [[gemeenteroad|gemeenteraod]] van Wenters besteet uit 21 zettels. Hieronder steet de samenstelling van de gemeenteraod sund 1994: {| class="wikitable" !colspan="16"|'''Gemeenteroadszettels''' |- |'''Parti-je'''||'''1994'''||'''1998'''||'''2002'''||'''2006<ref>[https://web.archive.org/web/20170918162215/http://www.verkiezingsuitslagen.nl/Na1918/Verkiezingsuitslagen.aspx?VerkiezingsTypeId=3 Verkiezingsuitslagen.nl], lest ezene 2010-04-29.</ref>'''||'''2010<ref>[https://web.archive.org/web/20100218005239/http://www.winterswijk.nl/gwi/bis/webgen.nsf Gemeente], lest ezene 2010-04-29.</ref>''' |- |[[Partij van de Arbeid|PvdA]]||6||7||6||6||4 |- |[[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]]||5||6||7||2||5 |- |[[Christen-Democratisch Appèl|CDA]]||5||5||5||3||4 |- |Progressief Winterswijk||3||2||2||2||1 |- |[[Democraten 66|D66]]||2||1||1||-||- |- |[[Socialistische Partij|SP]]||-||-||-||-||2 |- |[[Winterswijks Belang]]||-||-||-||8||5 |- |'''Totaal'''||'''21'''||'''21'''||'''21'''||'''21'''||'''21''' |} == Vervoer == [[Ofbeelding:Wenterswiek_nijstraote.jpg|thumb|left|200px|Ni-jstraote in Wenters]] Tot in et midden van de 18e eeuw lag Wenters vri-j boetenaf en wodden (en wödt nog altied) in'eslotten deur [[Duutslaand|Prusen]] (Duutsland). Et meeste vervoer mos aover slecht begaonbaore waege gaon. Daor kwam verandering in do de weg [[Buorken|Borken]] (Duutsland) via Wenters nao [[Grolle]], [[Zutfent]] en [[Deaventer|Daeventer]] an-elegd wodden. In 1878 wodden et spoor [[Zutfent]]-Wenters an-elegd. Daormet wodden Wenters oetendelik warkelik onslotten. Later wodden ok de liene [[Zevenaar|Zaender]]-Wenters en de Borkense bane an-elegd. De GOLS (Gelders Overijsselse Lokaal Spoorweg) leggen ok de bane Wenters-[[Nee]] (Neede) an. Wenters wodden daormet een waor spoorwegcentrum. Tegeliek met de opkomst van den trein kwam ok de textielindustrie in Wenters tot grote bleui. De Borkense bane en de spoorliene nao [[Nee]] bunt allange weer eslotten. Maor et imposante [[station Wenters]] besteet nog steeds en getuugt nog van een groots verleden. Tegenswoordig riedt der nog de lokale [[Syntus]] treinen nao [[Zutfent]] en [[Arnem|Arem]].Ok is ter nog ne bane nao Bokelt ewes == Te zeen in Wenters == * [[Stichting Freriks|Freriks museum]] * [[Hilgelo]] * [[Sevinkmölle]] (rieksmonument) * [[Steengroeve]] == Bekende leu oet Wenters == * [[Jannie Konings-Nijweide]], Achterhookse schriefster. * [[Gerrit Komrij]], schriever in 't Nederlands == Oetgaonde verwiezing == * [https://web.archive.org/web/20170921012308/http://wentersplat.nl/ Wentersplat] Webstae in en aover et dialekt van Wenters * [https://web.archive.org/web/20120607070506/http://winterswijk.org/ Winterswijk.org] == Nedersaksisch == * [[Achterhooks]]: ''Wenters'', ''Wenterswiek'' * Algemeen: ''Winterswiek'' == Rifferenties == <references /> {{Wenterswiek}} {{Achterhook}} {{Gelderlaand}} [[Kategorie:Achterhooks artikel]] [[Kategorie:Wenters| ]] [[Kategorie:Plaotse in Gelderlaand]] 3hu10a7h2h4nj5mpfc6hakc31s0ul80 0 21782 332619 282654 2026-04-03T01:03:52Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 332619 wikitext text/x-wiki '''Leuvenheim''' is n darp in de gemeente [[Brummen]], in de [[Nederlaand|Nederlandse]] [[pervincie|provinsie]] [[Gelderlaand|Gelderland]]. t Darp ligt an de [[Iessel]] en had in t veurst van [[2015]] zo'n 671 inwoners<ref>[https://web.archive.org/web/20150623010122/https://www.brummen.nl/over-de-gemeente/gemeente-in-cijfers/inwonersaantal/ Inwonertal kernen gemeente Brummen]</ref> in zowel de darpskern as t butengebied. In t darp bint gien winkels veur dagelikse [[booschap]]pen, hierveur motten ze naor t darp Brummen of [[Dieren]]. In t darp zit n basisschole, "De Rietgors". t Darp hef verschillende verenigingen, zo a de Tennisklub "LTC", de badmintonvereniging, de oranjevereniging. "Leuvenheims Belang" zet zich in veur de belangen van zien inwoners. De oldste vermelding van Leuvenheim stamt uut 1046. In dat jaor kreeg bisschop [[Bernulfus]] van [[keizer Hendrik III]] de stad [[Daeventer]] en n graafschap in Hamaland, ok wel de Pago Isola of Iesselgouw eneumd. Leuvenheim (''Louene'') wörd eneumd as een van de grensplaatsen. Andere historiese spellingsvarianten op de plaatsname bint ''Lovenen'' (1400), ''Lavenem'' (1440), ''Lovenhem'' (1550) ''Lovenem'' en ''Loivenom'' (1640), ''Löfen'' (1650), ''Loevenich'' (1700), ''Leuven'' (1750) en ''Leuvenheim'' vanof 1781.<ref>Stan Dekker, ''Van Lovenen tot Leuvenheim'', Leuvenheim 2000, ISBN 9058120120.</ref> ==Referensies== <references/> {{Brummen}} {{Dialekt|ovel|Brummen|Algemene Nedersaksiese Schriefwieze}} [[Kategorie:Plaotse in Gelderlaand]] qbfvij40y4763an0krvikaf6mkgyyzd 0 35605 332618 332605 2026-04-02T16:56:56Z Woolters 62 332618 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Knossos Bull-Leaping Fresco.jpg|duum|366x366px|Muurskildering van 'bullenspringen']] De '''Minoanen''' warren ne beskaving uut den [[Bronstied|bronstyd]]. See woanden vöärnamelik up et eiland [[Kreta]]. Med öäre kenmarkende bouwwarken en stylryke künstwarken wordet se vake seen as de eyrste beskaving van [[Europa (werelddeel)|Europa]]. De resten van minoaanske paleisen by [[Knossos]] en [[Phaistos]] kummet nen houp [[Toerisme|turisten]] up af. De minoanen kummen up uut den steyntyd rund 3100 vK. Rund 2000 vK untstünden de eyrste städelike bebouwingen. Nå ungeväär 1450 vK nöämen ear de [[Olde Griekenlaand|myceneaanske greken]] de töwkes uut handen, wår de kulturen töt sou'n 1100 vK nöäst mekander bestünden en de minoanen voordan meyr upgüngen in et greekske verband. Minoaanske künstwarken sint ryk versyrd aerdewark, seagels, bealdkes en klöärryke müürskilderingen. Meysttyds bealdet se natuur en gebruken af. Minoaanske künst hevt volgens kenners ne fantasyryke of sinnebeköäkelende uutwarking. De afbealde figuren sint altyd in beweaging. == Name == Dat et volk bekend steyt as minoanen kümt van den mytisken köäning Minos. De olde greken gelöyvden at der nen köäning Minos was, den as in et verleaden Knossos regeyrden. Arthur Evans, den archeoloog den as de beskaving weader upgraevden, nöäm et oaver, mag weasen nå med Karl Hoeck te hebben eküerd. De minoanen nöömden sikselv neet sou. Wo dan wal, is neet bekend. De egyptenaren nöömden et volk de ''kftjw'' (wat uutespröäken kan worden as ''keftju''). Et is neet düdelik of de egyptenaren dat van de minoanen selv hadden of dat se der selv en woord vöär versünnen. Ouk in andere ousterse brunnen kümmen verwante termen vöär. In den Bybel wördt et woord Kaftor mangs gebruked as verwysing nå Kreta. == Samenleaving == Wo as de minoanen med mekander leavden is weinig van bekend. Up minoaanske künst steyt niks wat up nen vorst wist. Uut skreavene brunnen is halv en halv af to leiden dat se ne andere ård bestüür kenden. Sou is et ouk undüdelik of der wal eynen enkelen minoaansken ståt was. Anbidden deaden se by bargtöppe en heilige grotten, mär wat vöär goden, weatet de kenners neet. De minoanen bouwden machtige doolhöve van gebouwen. De eyrste lüde wat se upgraevden nöömden et paleisen. Uut vervolgundersöök blikt at de gebouwen vöäral 'dorpshüse' warren. Der wör van allens in edån, van handel töt gelöyvsdeenste leided. Of der ne ädelike stand woanden is neet düdelik. Wåras de gebouwen wyders vöär deenden blivt ouk giswark. De minoanen deaden flink [[Handel|handelen]]: se tuuskeden landbouwgoderen en lüükse wåren vöär grundstoffen, wåras up Kreta lastig an te kummen was. Handelslüde en künstenaars nöämen öäre kulturele invloden med van Kreta når de [[Aegeiske Sey]] en et ousten van et [[Middellaanse Zee|Middellandske Seygebeed]]. Butenlandske ädellüde wolden de minoanen wal gaerne in deenst hebben, byvöärbeald vöär de müürskilderingen by Avaris in [[Egypte (laand)|Egypte]]. == Skryverye == De minoanen untwikkelden twey skryvstelsels: [[kretaanske hyroglyfen]] en [[Lynwark A]]. Beide skrivten sint noch neet untcyferd. Wo as de minoaanske språke warkeden is düs ouk neet bekend. Vöär souwyd bekend nemmet de geleyrden an at et niks med andere språkfamilys as [[Indo-Uropese taolen|indo-europääsk]] of [[semitisk]] to stellen hadde. Nå 1450 vK was Lynwark A döär untwikkeld in [[Lynwark B]], wat gebruked wör üm myceneaansk greeksk to skryven, wat de ambtsspråke van Kreta worden was. De [[eteokretaanske språke]], dee in en paar skryvsels van nå den bronstyd weaderevünden is, kan afstammen van et minoaansk. == heruntdekking == Nå et uutmekandervallen van de minoaanske samenleaving nå den bronstyd was et langen tyd stille. De beskaving wör pas weader heruntdekked nå upgraevingen vöärin de [[20e ieuw|twentigste eywe]]. De term 'minoaansk' kümt van den archeoloog [[Arthur Evans]]. Hee was by de upgraevingen by [[Knossos]] by en saggen dat et anders was as et myceneaanske van et vasteland. Kort dårup gröäven [[Federico Halbherr]] en [[Luigi Pernier]] et [[Paleis van Phaistos]] up en et dörpke [[Hagia Triada]]. Nen grouten döärbraak volgden in [[1952]]; do wüst [[Michael Ventris]] Lynwark B te untcyferen up basis van eyrer wark van [[Alice Kober]]. Dat hülp nen heylen ende by et begrypen van et huusholdböökske en wyse van samenleaven in et lätste jår at et paleis noch in bedryv was. Der wordet noch altyd minoaanske steades upegraeven. Nye untdekkingen sint et prålgrav by [[Armenoi]] en de havenstad [[Kommos]]. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Prehistorie]] [[Kategorie:Griekenlaand]] 7x2sq56cfyx85f33bg02j63qi6g7srn