Wikipedia
nds_nlwiki
https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Media
Spesiaal
Overleg
Gebruker
Overleg gebruker
Wikipedia
Overleg Wikipedia
Bestaand
Overleg bestaand
MediaWiki
Overleg MediaWiki
Mal
Overleg mal
Hulpe
Overleg hulpe
Kategorie
Overleg kategorie
TimedText
TimedText talk
Module
Overleg module
Event
Event talk
Barok
0
2741
332874
330629
2026-06-12T20:23:02Z
~2026-34586-03
36118
332874
wikitext
text/x-wiki
[[Bestaand:Kloster innen.jpg|250px|right|thumb|Barok-kèrke]]
[[Bestaand:P22822.jpg|250px|right|thumb|Protestantse kèrke]]
De '''barok''' is n stielperiode in de twijde helft van de [[17e eeuw|17e aiw]] tot in de eerste helft van de [[18e eeuw|18e aiw]] dij bruukt wuir in de [[architectuur]], [[tune|toenontwaarpen]], [[schilderkunst]], [[beeldhaauwkunst]], [[letterkunde|literatuur]] en [[meziek]].
t Woord ''barok'' komt van t [[Portugal|Portugese]] ''barroco'', dat 'onregelmoateg vörmde parel' betaikent. De barrokstijl stait den ook bekènd as bewegelk, mit veul wilde vörms en details.
== Ontstoan ==
De barok is de periode dij de [[Renaissance]] opvolgt (mit as tuzzenperiode t [[manierisme]], dat sums as apaarte periode zain wordt). Noa de [[Refermoatsie]] in t begun van [[16e eeuw|16e aiw]] haar de [[Rooms-Katholieke Karke|Rooms-Katholieke Kerk]] veul macht verloren. Veuraal in de noordelke Nederlanden, sikkom ales boven [[Brussel (stad)|Brussel]], haar t [[protestantisme]] veul aanhang. Deur middel van veul versierens en weelderege vörms perbeerde de kerke mensken weer te contra-refermeren. Dit lukte grotendails in t zuden van [[Europa (continent)|Europa]]. t Noorden bleef refermeerd en wuir dus (hoast) nait beïnvloud deur de barok. Vergeliek moal de protestaantse kerke oet Eckly ([[VS]]) en de barok-kerke oet Fürstenfeldbruck ([[Bayern]]). In de barok-kerke vindst veul meer versierens en beelden en in de protestantse kerk bienoa hailmoal gainent.
== Schilderkunst ==
In de schilderkunst was de barok ook n belaangrieke vernijensperiode. Vernuimde schilders oet de tied van de barok binnen [[Rembrandt van Rijn]], [[Peter Paul Rubens]] en [[Carravagio|Michelangelo Merisi da Caravaggio]].
[[Kategorie:Grunnegs artikel]]
[[Kategorie:Kunstperiode]]
[[Kategorie:Bouwstiel]]
0s167ajjp8ij6s4e4059h22ndmx4y4i
332875
332874
2026-06-12T20:27:49Z
~2026-34586-03
36118
/* Schilderkunst */
332875
wikitext
text/x-wiki
[[Bestaand:Kloster innen.jpg|250px|right|thumb|Barok-kèrke]]
[[Bestaand:P22822.jpg|250px|right|thumb|Protestantse kèrke]]
De '''barok''' is n stielperiode in de twijde helft van de [[17e eeuw|17e aiw]] tot in de eerste helft van de [[18e eeuw|18e aiw]] dij bruukt wuir in de [[architectuur]], [[tune|toenontwaarpen]], [[schilderkunst]], [[beeldhaauwkunst]], [[letterkunde|literatuur]] en [[meziek]].
t Woord ''barok'' komt van t [[Portugal|Portugese]] ''barroco'', dat 'onregelmoateg vörmde parel' betaikent. De barrokstijl stait den ook bekènd as bewegelk, mit veul wilde vörms en details.
== Ontstoan ==
De barok is de periode dij de [[Renaissance]] opvolgt (mit as tuzzenperiode t [[manierisme]], dat sums as apaarte periode zain wordt). Noa de [[Refermoatsie]] in t begun van [[16e eeuw|16e aiw]] haar de [[Rooms-Katholieke Karke|Rooms-Katholieke Kerk]] veul macht verloren. Veuraal in de noordelke Nederlanden, sikkom ales boven [[Brussel (stad)|Brussel]], haar t [[protestantisme]] veul aanhang. Deur middel van veul versierens en weelderege vörms perbeerde de kerke mensken weer te contra-refermeren. Dit lukte grotendails in t zuden van [[Europa (continent)|Europa]]. t Noorden bleef refermeerd en wuir dus (hoast) nait beïnvloud deur de barok. Vergeliek moal de protestaantse kerke oet Eckly ([[VS]]) en de barok-kerke oet Fürstenfeldbruck ([[Bayern]]). In de barok-kerke vindst veul meer versierens en beelden en in de protestantse kerk bienoa hailmoal gainent.
== Schilderkunst ==
In de schilderkunst was de barok ook n belangrieke vernijensperiode. Vernuimde schilders oet de tied van de barok binnen [[Rembrandt van Rijn]], [[Peter Paul Rubens]] en [[Carravagio|Michelangelo Merisi da Caravaggio]].
[[Kategorie:Grunnegs artikel]]
[[Kategorie:Kunstperiode]]
[[Kategorie:Bouwstiel]]
0ouubny2it9w69vn15gp59h7dn6yyrj
Geozentrisme
0
5783
332872
279470
2026-06-12T20:14:09Z
~2026-34586-03
36118
spelfouten en n onwoarhaid verbeterd
332872
wikitext
text/x-wiki
t '''Geozentrisme''' is t geleuf dat de [[eerde]] in t centrum van t [[zunnesysteem]]/[[Hielal|hailaal]] staait. De aandere planeten, en ook de [[zunne]], draaien om de eerde hin. De grondlegger veur dizze theorie was de Griek [[Aristoteles]]. Veuraal in de [[middeleeuwn|middelaiwen]] haar dizze theorie veul aanhang, deurdat minsken almoal hail rooms waren en leufden dat God heur in t midden van ales zet haar.
n Groot tegenstander van dizze theorie was [[Galileo Galilei]], dij mit waitenschoppelk onderzuik aantoond haar dat alle objekten van t zunnesysteem om de zunne hin draaien ([[heliozentrisme|heliocentrisme]]) en dat de zunne mor ain van de miljarden steerns was in t hailaal en nait in t centrum ston. De Rooms-Katolieke kerke was hier eernsteg tegen, omdat dit de macht van God verleutjen zol. Galileo wuir den ook veroordaild tot hoesarrest zien bouk derover (Dialogo) wuir verboden.
[[Kategorie:Grunnegs artikel]]
[[Kategorie:Kosmologie]]
5fjk1vlorifi8ook5401o2kqccslodj
332873
332872
2026-06-12T20:14:24Z
~2026-34586-03
36118
woord vergeten
332873
wikitext
text/x-wiki
t '''Geozentrisme''' is t geleuf dat de [[eerde]] in t centrum van t [[zunnesysteem]]/[[Hielal|hailaal]] staait. De aandere planeten, en ook de [[zunne]], draaien om de eerde hin. De grondlegger veur dizze theorie was de Griek [[Aristoteles]]. Veuraal in de [[middeleeuwn|middelaiwen]] haar dizze theorie veul aanhang, deurdat minsken almoal hail rooms waren en leufden dat God heur in t midden van ales zet haar.
n Groot tegenstander van dizze theorie was [[Galileo Galilei]], dij mit waitenschoppelk onderzuik aantoond haar dat alle objekten van t zunnesysteem om de zunne hin draaien ([[heliozentrisme|heliocentrisme]]) en dat de zunne mor ain van de miljarden steerns was in t hailaal en nait in t centrum ston. De Rooms-Katolieke kerke was hier eernsteg tegen, omdat dit de macht van God verleutjen zol. Galileo wuir den ook veroordaild tot hoesarrest en zien bouk derover (Dialogo) wuir verboden.
[[Kategorie:Grunnegs artikel]]
[[Kategorie:Kosmologie]]
i70q1pm4ia97mt7yhlu2vfi72r26q1a
Grunnegs (noar kategorie)
0
7162
332871
332391
2026-06-12T19:37:14Z
~2026-34586-03
36118
/* Ien börgen, kìrken, enz. */ fantasiewoord
332871
wikitext
text/x-wiki
'''Grunnegse woorden noar kategorie''' oet t [[Grönnegse toalwiezer]].
== Aalgemain ==
=== Standerdoetdrokkens en groutnissen ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Ja/joa||ja
|-
|Nee||nee
|-
|Moi||hallo
|-
|Joe, moi, tjeu (VEK)||tot ziens
|-
|Goie mörn, goie mörgen||goedemorgen
|-
|Goidag (eem)||goedendag, goedemiddag
|-
|Goienoavend||goedenavond
|-
|Ain(e), gounend ''(mv)''||iemand
|-
|Wel, wol (WEV)||wel
|-
|Nait/niet/nai, nich (WEV)||niet
|}
=== Vroagwoorden ===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Wèl||wie
|-
|Woar||waar
|-
|Wenneer, wanneer, wen||wanneer
|-
|Hou||hoe
|-
|Wat||wat
|-
|Woarom
|waarom
|-
|Woardeur
|waardoor
|-
|Woarheer||waarvandaan
|-
|Woarhìn||waarnaartoe / waarheen
|}
== Tied ==
=== Tiedsaandudens ===
{| width="50%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Vaaier uur||vier uur
|-
|Haalf vaaier||half vier
|-
|Tien veur vaaier||tien voor vier
|-
|Tien noa vaaier||tien over vier
|-
|Vörrel/kwaart veur vaaier||kwart voor vier
|-
|Vörrel/kwaart noa vaaier||kwart over vier
|-
|Menuut||minuut
|-
|Vörrel/kertaar/kertaaier||kwartier
|-
|Haalf uur||half uur
|-
|Uur||uur
|-
|Veurmiddag||morgen/ochtend
|-
|Middag*||middag (12 uur)
|-
|Noamiddag||middag (na 12 uur)
|-
|Oavend||avond
|-
|Naacht/nachte||nacht
|-
|Midnacht||nacht (12 uur)
|-
|Veurguster||eergisteren
|-
|Guster(n)||gisteren
|-
|Vandoag(e)||vandaag
|-
|Mörn(g)/morn(g)/ander dag||morgen
|-
|Overmörn(g)/overmorn(g)||overmorgen
|-
|Verleden week/weke||vorige week
|-
|Kommende/ander week/weke||volgende week
|-
|Bie zummerdag||'s zomers/in de zomer
|-
|Bie winterdag||'s winters/ in de winter
|-
|Dou, toun||toen
|-
|Nou||nu
|-
|Straks, dammi(e)t, doalek, zo||straks, (zo) dadelijk
|-
|Loater||later
|}
:<nowiki>*</nowiki>''bie snelle oetsproak ook oetsproken as [mirg] of [mirreg]''
=== Doagen ===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Moandag||maandag
|-
|Dinsdag/dingsdag||dinsdag
|-
|Wonsdag/woensdag||woensdag
|-
|Dunderdag||donderdag
|-
|Vraidag/Vrijdag||vrijdag
|-
|Zotterdag/zoaterdag||zaterdag
|-
|Zundag||zondag
|}
=== Moanden ===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Jannewoarie||januari
|-
|Feberwoarie||februari
|-
|Meert||maart
|-
|April||april
|-
|Maai||mei
|-
|Juni||juni
|-
|Juli||juli
|-
|Augustes||augustus
|-
|September||september
|-
|Oktober||oktober
|-
|November||november
|-
|Dezember||december
|}
=== Saaizoens ===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Lìnte, veu(r)joar, maaitied||lente/voorjaar
|-
|Zummer||zomer
|-
|[[Haarst|Haar(f)st]], noajoar||herfst, najaar
|-
|Winter||winter
|}
=== Feestdoagen ===
{| width="55%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Nijjoar||nieuwjaar
|-
|Drijkeunegen||driekoningen
|-
|Karnevaal||carnaval
|-
|Poask(e)||pasen
|-
|Hemelvoart||hemelvaart
|-
|Pinkster||pinksteren
|-
|Adrillen||allerheiligen
|-
|Bommenberend, Achtentwintegsten||Groningens ontzet
|-
|Sunt Meerten, Kip-kap-kogel||Sint Maarten
|-
|Sunterkloas||Sinterklaas
|-
|Kersttied, kerstmis, midwinter, joul||kerstmis
|-
|Ol(d)joar||oudjaar
|}
==Moaten==
=== Moatnoamen ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Moat||maat
|-
|Laandmoat||oppervlaktemaat
|-
|I(e)nhold||inhoud
|-
|Gewicht||gewicht
|-
|Lengte||lengte
|-
|Bredte||breedte
|-
|Hoogte, höchte (VEK, WEV)||hoogte
|-
|Houveulhaid||hoeveelheid
|-
|Vörrel, kwart||kwart (¼)
|-
|Haalve, hèlfte, haalfschaid||helft (½)
|-
|Haile, heule, hijle (WEV), huile (VEK), hele (WEK)||hele (1)
|-
|Poar||paar (2)
|-
|Kwartet||kwartet (4)
|-
|Haalfstieg||tiental (10)
|-
|Dezien||dozijn (12)
|-
|Stieg||twintigtal (20)
|-
|Rou||100 m²
|-
|Daaimt, juk||halve hectare (5000 m²)
|-
|Bunder||hectare (10.000 m²)
|-
|Moatje||100 centiliter
|-
|Liter/kan||1 liter
|-
|Spint||5 liter
|-
|Schepel||10 liter
|-
|Mut, mudde||100 liter
|-
|Pond*||500 gram
|-
|Onze*||100 gram
|-
|Kilo||1 kilogram (1000 g)
|}
<nowiki>*</nowiki>''De Pond en de Onze worden tegenswoordeg binoa nait meer broekt, mor olle mìnsken broeken t nog bienoa doagelks''
=== Verpakkens ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|n Deus, [[deuze]] (VEK)||een doos
|-
|n Blik(ke)||een blik
|-
|n Flort, pak||een pak
|-
|n Rool, role (VEK)||een rol
|-
|n stók||een stuk
|-
|n Vlès, vlèze (VEK)||een fles
|-
|n Puut, pude (VEK)||een zak
|}
=== Getallen ===
Bie de eerste riege getallen stoan meerdere meugelkheden. In de riegen doarnoa stait mor ain meugelkhaid. Moutst de meugelkheden uut de eerste riege toupassen op de riegen doarnoa.
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Nul||nul
|-
|Ain, aine (VEK), ein (WEV), een (WEK)||een
|-
|Twij, twij (WEV), twai (NVL, VEK), twèie (VEK)||twee
|-
|Drij, drij (WEV), drai (NVL, VEK), drije (VEK)||drie
|-
|Vijer (HGL), vaaier, vaar(VEK), vare (VEK)||vier
|-
|Vief, vieve (VEK)||vijf
|-
|Zes, zèzze (VEK)/zös (Marnegebied)||zes
|-
|Zeuven||zeven
|-
|Acht, Aachte (VEK)||acht
|-
|Negen||negen
|-
|Tien, tiene (VEK)||tien
|}
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|Elven, elf||elf
|-
|Twaalven, twaalf||twaalf
|-
|Dattien(e)||dertien
|-
|Vattien(e)||veertien
|-
|Vieftien(e)||vijftien
|-
|Sestien(e)||zestien
|-
|Zeuventien(e)||zeventien
|-
|Achttien(e)||achttien
|-
|Negentien(e)||negentien
|-
|Twinteg*||twintig
|}
''** Ook oetsproken as "twinneg"''
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|Datteg||dertig
|-
|Vatteg||veertig
|-
|Viefteg||vijftig
|-
|Zesteg/sesteg||zestig
|-
|Zeuventeg/seuventeg||zeventig
|-
|Tachteg||tachtig
|-
|Negenteg||negentig
|-
|Honderd||honderd
|}
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|Twijhonderd||tweehonderd
|-
|Drijhonderd||driehonderd
|-
|Vaaierhonderd||vierhonderd
|-
|Viefhonderd||vijfhonderd
|-
|Zeshonderd||zeshonderd
|-
|Zeuvenhonderd||zevenhonderd
|-
|A(a)chthonderd||achthonderd
|-
|Negenhonderd||negenhonderd
|-
|Doezend||duizend
|-
|Ain miljoen|Ain miljoun
|één miljoen
|}
== Op raais ==
===Verkeer===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Bie (t) pad||Op de weg
|-
|Boute, breuk||boete
|-
|Bred||bord
|-
|Broezen||snel rijden
|-
|Doenvoaren||rijden onder invloed
|-
|Flikkerlicht||knipperlicht
|-
|I(e)n richten van||richting
|-
|Oetvoart, uutvoart||afrit, uitrit
|-
|Ommelander raais||lange reis
|-
|Onderweegs||onderweg
|-
|Oversteek||zebrapad
|-
|Pe(r)keren||parkeren
|-
|Riepe||trottoir
|-
|Stopstee||halte
|-
|Stoplicht||stoplicht
|-
|Stroat(e)||straat
|-
|Swoareghaid, kösten||kosten
|-
|Tegenvoar(d)er||tegenligger
|-
|Tuufken||langzaam rijden
|-
|Veurrang||voorrang
|-
|Voarn, rieden||rijden
|-
|Voart||verkeerssnelheid
|-
|Weeg, wege||weg
|}
===Vervouer===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Auto||auto (''[Oto]'' gain meugelke oetsproak)
|-
|Bus||autobus
|-
|Bus||stadsbus/streekbus
|-
|Aachterkoar(e), aanhonger||aanhanger
|-
|Plof(fiets), plovvert, knallert||brommer
|-
|Woonwoagen, karavan||caravan
|-
|Bolwoagen, tilwoagen||vrachtwagen
|-
|Foajeton||onoverdekt rijtuig
|-
|Rad, fiets(e)||fiets
|-
|Vlaigmesien, vlaigtuug||vliegtuig
|-
|Toeristenbus||touristcar
|-
|Traain||trein
|-
|Ziedkoar||zijspan
|}
===Om weeg vroagen===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Dij kaant oet||die kant op
|-
|Liekoet/liekuut||rechtdoor
|-
|Rechts(òf)||rechts(af)
|-
|Links(òf)||links(af)
|-
|Weerom goan||terug gaan/rijden
|-
|Oet stad, dörp||de stad, het dorp uit
|-
|Bie revier laangs||langs de rivier
|-
|Tot de stremlichten tou||tot aan de stoplichten
|}
=== Ien train ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Voar(d)er||bestuurder, machinist
|-
|Kondukteur||conducteur
|-
|Verbatshok||loket
|-
|Dagkoart||dagkaart
|-
|Òfstimpeln||afstempelen
|-
|Stimpelmesien||stempelautomaat
|-
|Noar Stad tou||naar de stad Groningen
|-
|Zetstee, stee||zitplaats
|-
|Òfraais||vertrek
|-
|Aankommen||aankomst
|-
|Stasjon||station
|-
|I(e)ngaang||ingang
|-
|Oetgaang||uitgang
|-
|Manluu-/herengemak||herentoilet
|-
|Vraauwluugemak*||damestoilet
|-
|Pafken||roken
|-
|Neudoetgaang||nooduitgang
|-
|Toulèg||toeslag
|-
|Reserveerd||gereserveerd
|}
:<nowiki>*</nowiki>''ook vruiluugemak of vraauwliegemak''
== Toerisme en rekreoatsie ==
=== Ien n stad of dörp ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Akwoariom||Aquarium
|-
|Bioskoop||bioscoop
|-
|Börg/borg||borg
|-
|Daaier(n)-/darentoen(e)||dierentuin
|-
|Domkìrk||kathedraal
|-
|Graft||gracht
|-
|Hotel||hotel
|-
|Kavvee||café
|-
|Kestail, slöt||kasteel
|-
|Kìrk(e), kèrk(e)||kerk
|-
|Klooster, klouster||klooster
|-
|Looproete||wandelroute
|-
|Maar(k)tploats||marktplein
|-
|Meulen||molen
|-
|Monumìnt||monument
|-
|Muzijom, muzeum||Museum
|-
|Oldstad||Oude binnenstad
|-
|Paark||park
|-
|Paarkgeroazie||parkeergarage
|-
|Roadhoes, stadhoes||gemeente-/stadhuis
|-
|Ristoraant||restaurant
|-
|Stadmidden||binnenstad
|-
|Stadswaal/-muur/-mure/-maauwer||stadsmuur
|-
|Stee-en-stoetje||bed-and-breakfast
|-
|Tejoater||theater, schouwburg
|-
|Toren/ toeren||toren
|-
|Vesten||vesting
|-
|Winkelstroat(e)||Winkelstraat
|-
|Zainsweerdegheden||bezienswaardigheden
|-
|Sìntrum||centrum
|}
===Ien börgen, kìrken, enz. ===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|keunenklek||koninklijk
|-
|heertogelk||hertogelijk
|-
|groavelk||grafelijk
|-
|bisskoppelk/bisschoppelk||bisschoppelijk
|-
|jonkersk||adelijk
|-
|börg||borg (landhuis, kasteeltje)
|-
|stainhoes||steenhuis
|-
|ridderzoal||ridderzaal
|-
|ontvangenszoal||ontvangstzaal
|-
|middenzoal||centrale zaal
|-
|vangenshol||kerker
|-
|keuk(en)||keuken
|-
|schat-/skathoes||veehuis
|-
|börgtoen||kasteeltuin
|-
|(midden)schip||middenschip
|-
|koor||koor
|-
|ziedschip||zijschip
|-
|kop, absis||absis
|-
|vèlven||gewelf
|-
|aalter||altaar
|-
|benedikter||benedictijnen
|-
|sistersjenser||cisterciënzers
|-
|dominiker||dominicanen
|-
|fransisker||franciscanen
|-
|jezuieten||jezuïeten
|-
|kruusheren||kruisheren
|-
|veurhistorisch||prehistorisch
|-
|romoans||romaans
|-
|Oldfrais||Oud-Fries, romano-gotisch
|-
|gotisch||gotisch
|-
|middelaiws/-eeuws/-eiws/-aivs||middeleeuws
|-
|romaains||romeins
|-
|renaissance||renaissance
|-
|barok||barok
|-
|rokoko||rococo
|-
|klassisistisch||classicistisch
|-
|nijmoods||modern
|}
===Aan zee===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Badstraand||toegankelijk strand
|-
|Tougang vergees||gratis toegankelijk
|-
|Swemmen verboden||verboden te zwemmen
|-
|Badklaaider, badkrös||zwemkleding
|-
|Lochtbèrre||luchtbed
|-
|Badpool||badmuts
|-
|Haanddouk||handdoek
|-
|Does(k)||douche
|-
|Eb(be)||eb
|-
|Boar(e)||golf (kleine)
|-
|Wag(e)||golf (groot)
|-
|Knizzenstraand||kiezelstrand
|-
|Kwaal/kwale||kwal
|-
|Schulp||schelp
|-
|Vloud||vloed
|-
|Wi(e)ndschaarm||windscherm
|}
== Doagelkse dingen ==
=== Kleuren ===
{| width="40%" style="margin: 0em 0em;"
|'''Biewoord'''||'''Bievougleks noamwoord'''||'''Nederlaands'''
|-
|Rood||rooie||rood
|-
|Geel||gele||geel
|-
|Blaauw||blaauwe||blauw
|-
|Gruin||gruine||groen
|-
|Oraanje||oraanje||oranje
|-
|Paars, sangen||paarse, sangen||paars
|-
|Roze (rôs)||roze||roze
|-
|Gries||grieze||grijs
|-
|Swaart||swaade||zwart
|-
|Broen||broene||bruin
|-
|Wit||widde||wit
|}
=== Femilie ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Femilie||familie
|-
|Voa(der), pa(bbe)||vader
|-
|Mou(der), ma, moe(ke), mem(me)||moeder
|-
|Ollu, olders, ollen||ouders
|-
|Popke, pupke, poppie, potje||baby
|-
|(Vol)waz(z)ene||volwassene
|-
|Haalfwaz(z)ene||jongvolwassene (17-21)
|-
|Zeun||zoon
|-
|Dochter||dochter
|-
|Kinder, l(e)utjen, grommen||kinderen
|-
|Bruier, bruur (WEK)||broer
|-
|Bruiertje
|broertje
|-
|Zuster||zus
|-
|Zuske
|zusje
|-
|Bruiers en zusters||broers en zussen
|-
|Taan(te), taande||tante
|-
|Oom(pie) / Omke||oom
|-
|Neef/neve||neef
|-
|Neefke
|neefje
|-
|Nicht(e)||nicht
|-
|Nichtje
|nichtje
|-
|Opa, poake||opa
|-
|Opoe, oma, bepke||oma
|}
=== t Weer ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Weerlucht, weerlicht||bliksem
|-
|Grommel, donder||donder
|-
|Deu, dij, dui||dooi
|-
|Gladdeghaid, gladte||gladheid
|-
|Hoagel||hagel
|-
|Hette(ns)||hitte
|-
|Hoogdrokgebied||hoogedrukgebied
|-
|Klimoat||klimaat
|-
|Daipdrokgebied||lagedrukgebied
|-
|Lochtdrok||luchtdruk
|-
|Dook||mist
|-
|Miegel||motregen
|-
|Òfbuien||opklaring
|-
|Giesper, swaalke||regenbui
|-
|Gobbe||zware regenbui
|-
|Snidder||lichte regenbui
|-
|Dikke/duustere locht||regenwolken
|-
|Twijlichteg||schemerig
|-
|Twijbrek, graauwlicht||schemering
|-
|Stoeverij||stuifwind
|-
|Omstelleg||veranderlijk
|-
|Vorst||vorst
|-
|Pluuster||onstuimig weer
|-
|Tegenweer||slecht weer
|-
|Wind, wiend||wind
|-
|Poest||zachte wind
|-
|Störm||harde wind/ storm
|-
|Ies||ijs
|-
|Iesel||ijzel
|}
== Eterij en drinkerij ==
=== Gruinte en fruit ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Eerappel||aardappel
|-
|Eerdjebij, eerdjebaai||aardbei
|-
|Aalbeerns
|aalbessen (rode bessen)
|-
|Appelkoos, abrikoos||abrikoos
|-
|(Ro)bait||(rode) biet
|-
|Blo(u)mkool||bloemkool
|-
|Aarft(e)||erwt
|-
|Appel, abbel||appel
|-
|(Au)gurk(e)||augurken
|-
|Benoan(e)||bananen
|-
|Boeskool||witte kool
|-
|Mous||boerenkool
|-
|Sitroen, sitroun||citroen
|-
|Droef, droeve||druif
|-
|Framboos, flamboos||framboos
|-
|Kaars, kaarze||kers
|-
|Steekruif||koolraap
|-
|Krudoorns
|kruisbessen
|-
|Siepel||ui
|-
|Botterseldrie||Peterselie
|-
|Praai||prei
|-
|Peer, pere||peer
|-
|Rebaarber||rabarber
|-
|Redies||radijs
|-
|Spinoazie||spinazie
|-
|Wa(a)lze boon, wa(a)lske boon||paardenboon, tuinboon
|-
|Worrel||wortel
|-
|Paarzek, perzik||perzik
|-
|Temoat||tomaat
|-
|Sloat||sla
|-
|Appelsien(e)||sinaasappel
|-
|Zuite kroon
|Zoete kroon (Grunnegse appelsoort)
|}
=== Vlaais(k) en vis(k) ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Vlaais(k)woaren||vleeswaren
|-
|Schink(e), skink(e)||ham
|-
|Hìn, tuut||kip/haan
|-
|Met||gehakt varkensvlees
|-
|Gehak||gehakt
|-
|Noagelholt||rookvlees
|-
|Taauwkevlais||rollade
|-
|Metworst||droge worst
|-
|Ozzensteert||ossenstaart
|-
|Heern||haring
|-
|Tonijn||tonijn
|-
|Dörsk(e)||kabeljauw
|-
|Zaalm||zalm
|-
|Meun||voorn
|-
|Vlunder||bot
|-
|Mekrail||makreel
|-
|Vorelle||forel
|-
|Oal||paling
|-
|Zeeblèr||tong
|-
|Genoat||garnaal
|-
|Mossel, mossels||mossel, mosselen
|-
|Kraab||krab
|}
=== Dessèrs ===
''gerechten woar n (G) bie staait, binnen typisch Grunnegs''
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Brij||pap
|-
|Zoepenbrij||karnemelkse pap
|-
|Krentjebrij||watergruwel
|-
|Krudoorntjesbrij||kruisbessenmoes (G)
|-
|Ies||ijs
|-
|Boerenjong||ijs met brandewijn en rozijnen (G)
|-
|Boerenwicht||ijs brandewijn en perzikken (G)
|-
|Keze, kees||kaas
|}
=== Overg eterij ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Povvert||poffert (G)
|-
|Spekdikken||spekkendikken (G)
|-
|Grunneger kouk||Groninger koek (G)
|-
|Haardstoed(e)||hardebrood (G)
|-
|Stoed(e)||brood
|-
|Homstok||snee brood
|-
|Knep(pe)||broodkapje
|-
|Brood||roggebrood (G)
|-
|Schoten||langwerpige kadetjes (G)
|-
|Mollebonen||geroosterde paardenbonen (G)
|-
|Ruirom||papachtig boekweit gerecht (G)
|-
|Rolkes, rollechies||nieuwjaarsrolletjes (G)
|-
|Knipselbonen||slabonen (G)
|-
|Kruden||kruiden
|-
|Kouk(e)||koek
|-
|Eulie, eulje||olie
|-
|Mosterd, stip||mosterd
|-
|Room, flödde||room
|-
|Souske||doppinda
|-
|Siepeltjevlais||hachee
|-
|Sukkeloa||chocolade
|-
|Snert||erwtensoep
|-
|Slik, baaltje||snoep
|-
|Sokker, suker||suiker
|-
|Tusselwaiten||maïs
|-
|Waaite||tarwe
|-
|Raai, rogge||rogge
|-
|Zolt||zout
|-
|Bonte klont, stopvaarve||stamppot bruine bonen
|-
|Botter, butter||boter
|-
|Edik(ke)||azijn
|-
|Aai||ei
|-
|Mangel, mantel||amandel
|}
=== Drinkerij ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Kovvie||koffie
|-
|Joegel||te slappe koffie
|-
|Bier||bier
|-
|Klók(je), zeupke||borrel, alcoholische drank
|-
|Mèlk||melk
|-
|Zoepen||karnemelk
|-
|Mineroalwoater||mineraalwater
|-
|Wien||wijn
|-
|Vruchtsap||vruchtensap
|-
|Tee||thee
|-
|Vrisdraank||frisdrank
|-
|Jannever||jenever
|-
|[[Fladderak]]||citroenjenever (G)
|-
|[[Hait bier]]||stevig bier (G)
|-
|Hoagel en dunder||brandewijn met anijs (G)
|-
|[[Boerenjong]]||brandewijn met rozijnen (G)
|-
|[[Boerenwicht]]||brandewijn met perzikken (G)
|}
== Daaier ==
=== Hoesdaaier ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Kat, kadde||kat
|-
|Hond||hond
|-
|Knien
|konijn
|}
=== Visken en aander woaterdaaier ===
{| width="60%" style="margin: 0em 0em;"
|- style="text-align:left"
!Grunnegs||Nederlaands
|-
|Heern||haring
|-
|Tuunvisk||tonijn
|-
|Dörsk(e)||kabeljauw
|-
|Zaalm||zalm
|-
|Meun||voorn
|-
|Vlunder||bot
|-
|Mekrail||makreel
|-
|Vorelle||forel
|-
|Oal||paling
|-
|Zeeblèr||tong
|-
|Genoat||garnaal
|-
|Mözzel||mossel
|-
|Kraab||krab
|}
{{Grunnegs woordenbouk}}
[[Kategorie:Grunnegs artikel]]
[[Kategorie:Grönnegse toalwiezer]]
mpsr27ngw3obhb61dal6mawrj2xj23p