Diskuschoon:Ollnborg/Archiv

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nds">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ndswiki</dbname>
    <base>https://nds.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:H%C3%B6%C3%B6ftsiet</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Bruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Bruker Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bild</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Bild Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Vörlaag</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Vörlaag Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hülp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hülp Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal Diskuschoon</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussion</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Diskuschoon:Ollnborg/Archiv</title>
    <ns>1</ns>
    <id>2140</id>
    <revision>
      <id>1062188</id>
      <parentid>309886</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Flaverius hett de Siet [[Diskuschoon:Ollnborg]] na [[Diskuschoon:Ollnborg/Archiv]] verschaven</comment>
      <origin>309886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="rkrcrwv10afqmihsp8bq101n2vp4chb" xml:space="preserve">===Olenborg?===
Well seggt denn 'Olenborg'? Ik kenn dat blots as 'Ollnborg'. Awers ik will gern wat darto lehren. [[User:Besserwissi|Besserwissi]] 18:18, 9 Dec 2004 (UTC)
===Ollnborg===
Besserwissi hett Recht. Kieneen seggt Olenborg . Ik weet nich, well de Överschrift maakt hett un weet ok nich, wo ik de ännern kann. Amenn kann de Redaktion dar wat an maken. Gerold Meiners

Een Redaktion hebbt wi nich. Du kanns dat ännern, wenn du anmellt bis. Denn is dor een Knopp &quot;Schuven&quot;, mit den du den Artikel een niegen Naam geeven kanns. Ik hebb dat mol doon. --[[User:Slomox|::Slomox::]] [[User talk:Slomox|&gt;&lt;]] 16:57, 12 Jan 2005 (UTC)
==Ollenborg==
Is ja goot, dat mol een nakeken hett...Wenn dat Ollenborg heten schall, denn mütt wi dor ok henschuven, dücht mi. Vunwegen dat dat avers al so lang ünner düt Lemma steiht, fraag ik doch eerst mol, wat Ji meent?---[[Bruker:Bolingbroke|Bolingbroke]] 11:49, 28. Sep 2007 (CEST)

:De Sass schrifft dat woll ok ''Ollenborg'', denn schall dat mit dat Schuven woll richtig wesen. --[[Bruker:Iwoelbern|Iwoelbern]] 12:10, 28. Sep 2007 (CEST)

:Hm, för Ollnborg staht [[Gerold Meiners]], plattdüütschen Schriever un de Keerl, de 'n groten Deel vun dissen Artikel schreven hett, [[De Spieker]], plattdüütsch Heimatbund för Ollnborg, un de [[Plattdüütsch Klenner|Plattdüütsche Klenner]], de in Ollnborg rutgeven warrt.
:För Ollenborg staht de [[Wöörbook vun Johannes Sass|Sass]], de [[Ollenborgsche Landschop]] un de [[Verfaten vun Neddersassen]].
:Dat is, wat Google mi seggt. Wat mehr tellt, dat kann ik nich seggen. Ik bün ja dor för, den Sass nich ''to'' groot Bedüden bi de Naams vun Öörd to geven. Wat aver ok nich heten mutt, sik dor nu bewusst gegen to stellen. Na mien Verschääl is dor gor keen Noot, dat to schuven. Mi is't aver egal. --[[Bruker:Slomox|::Slomox::]]&amp;nbsp;[[Bruker Diskuschoon:Slomox|&amp;gt;&amp;lt;]] 12:37, 28. Sep 2007 (CEST)
:Dat best is, wi seggt den ollnbörgschen Raat bescheed, se schöölt tweesprakige Oortsschiller opstellen. Den mööt wi uns keen Kopp maken, denn köönt wi nehmen, wat dor opsteiht ;-) --[[Bruker:Slomox|::Slomox::]]&amp;nbsp;[[Bruker Diskuschoon:Slomox|&amp;gt;&amp;lt;]] 12:39, 28. Sep 2007 (CEST)
::Dat is doch mol en Idee! ---[[Bruker:Bolingbroke|Bolingbroke]] 21:44, 28. Sep 2007 (CEST)

== Ballade ==

Mutt disse Ballade dor egentlich in’n Artikel stahn? Dat vertellt nix to de Stadt. Ik meen, dat schüll na Wikiborns överdragen warrn. --[[Bruker:Iwoelbern|Iwoelbern]] [[Bruker Diskuschoon:Iwoelbern|✍]] 23:35, 27. Jul. 2009 (CEST)</text>
      <sha1>rkrcrwv10afqmihsp8bq101n2vp4chb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062190</id>
      <parentid>1062188</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2554" sha1="9ya9bn4xnzlasdrxzfxnqcwgxkuehte" xml:space="preserve">{{Archiv}}
===Olenborg?===
Well seggt denn 'Olenborg'? Ik kenn dat blots as 'Ollnborg'. Awers ik will gern wat darto lehren. [[User:Besserwissi|Besserwissi]] 18:18, 9 Dec 2004 (UTC)
===Ollnborg===
Besserwissi hett Recht. Kieneen seggt Olenborg . Ik weet nich, well de Överschrift maakt hett un weet ok nich, wo ik de ännern kann. Amenn kann de Redaktion dar wat an maken. Gerold Meiners

Een Redaktion hebbt wi nich. Du kanns dat ännern, wenn du anmellt bis. Denn is dor een Knopp &quot;Schuven&quot;, mit den du den Artikel een niegen Naam geeven kanns. Ik hebb dat mol doon. --[[User:Slomox|::Slomox::]] [[User talk:Slomox|&gt;&lt;]] 16:57, 12 Jan 2005 (UTC)
==Ollenborg==
Is ja goot, dat mol een nakeken hett...Wenn dat Ollenborg heten schall, denn mütt wi dor ok henschuven, dücht mi. Vunwegen dat dat avers al so lang ünner düt Lemma steiht, fraag ik doch eerst mol, wat Ji meent?---[[Bruker:Bolingbroke|Bolingbroke]] 11:49, 28. Sep 2007 (CEST)

:De Sass schrifft dat woll ok ''Ollenborg'', denn schall dat mit dat Schuven woll richtig wesen. --[[Bruker:Iwoelbern|Iwoelbern]] 12:10, 28. Sep 2007 (CEST)

:Hm, för Ollnborg staht [[Gerold Meiners]], plattdüütschen Schriever un de Keerl, de 'n groten Deel vun dissen Artikel schreven hett, [[De Spieker]], plattdüütsch Heimatbund för Ollnborg, un de [[Plattdüütsch Klenner|Plattdüütsche Klenner]], de in Ollnborg rutgeven warrt.
:För Ollenborg staht de [[Wöörbook vun Johannes Sass|Sass]], de [[Ollenborgsche Landschop]] un de [[Verfaten vun Neddersassen]].
:Dat is, wat Google mi seggt. Wat mehr tellt, dat kann ik nich seggen. Ik bün ja dor för, den Sass nich ''to'' groot Bedüden bi de Naams vun Öörd to geven. Wat aver ok nich heten mutt, sik dor nu bewusst gegen to stellen. Na mien Verschääl is dor gor keen Noot, dat to schuven. Mi is't aver egal. --[[Bruker:Slomox|::Slomox::]]&amp;nbsp;[[Bruker Diskuschoon:Slomox|&amp;gt;&amp;lt;]] 12:37, 28. Sep 2007 (CEST)
:Dat best is, wi seggt den ollnbörgschen Raat bescheed, se schöölt tweesprakige Oortsschiller opstellen. Den mööt wi uns keen Kopp maken, denn köönt wi nehmen, wat dor opsteiht ;-) --[[Bruker:Slomox|::Slomox::]]&amp;nbsp;[[Bruker Diskuschoon:Slomox|&amp;gt;&amp;lt;]] 12:39, 28. Sep 2007 (CEST)
::Dat is doch mol en Idee! ---[[Bruker:Bolingbroke|Bolingbroke]] 21:44, 28. Sep 2007 (CEST)

== Ballade ==

Mutt disse Ballade dor egentlich in’n Artikel stahn? Dat vertellt nix to de Stadt. Ik meen, dat schüll na Wikiborns överdragen warrn. --[[Bruker:Iwoelbern|Iwoelbern]] [[Bruker Diskuschoon:Iwoelbern|✍]] 23:35, 27. Jul. 2009 (CEST)</text>
      <sha1>9ya9bn4xnzlasdrxzfxnqcwgxkuehte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>14. September</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10602</id>
    <revision>
      <id>1062160</id>
      <parentid>1043045</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T13:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>/* Boren */* [[1791]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper († [[1867]])</comment>
      <origin>1062160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3094" sha1="g5cgp9mkw6sgy44w09wzun563eziqfp" xml:space="preserve">{{Navigatschoonsliest Klenner Daag|September}}

== Wat passeert is ==
* [[1509]]: Een Eerdbeven leggt Deelen vun [[Konstantinopel]] in Schutt un Asch. 
* [[1915]]: Dat [[Osmaansch Riek|Osmaansche Riek]] slutt sik an bi de [[Middelmächt]]e

== Boren ==
* [[1547]]: [[Johan van Oldebarnevelt]], [[Nedderlannen (Europa)|nedderlannsch]] Staatsmann († [[1619]])
* [[1616]]: [[Philips Angel (van Middelburg)]], nedderlannsch Maler († [[1683]])
* [[1767]]: [[Mauritz Detten]], düütsch Dokter, Perfesser un Schriever († [[1829]])
* [[1791]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper († [[1867]])
* [[1817]]: [[Theodor Storm]], düütsch Dichter un Schriever († [[1888]])
* [[1845]]: [[Charles Oberthür]], franzöösch Entomoloog un Lepidopteroloog († [[1924]])
* [[1848]]: [[Adolf Albin]], rumäänsch Schachmeester († [[1920]])
* [[1886]]: [[Erich Hoepner]], düütsch Heeresoffizier un Wedderstandskämper († [[1944]])
* [[1872]]: [[August Seemann]], plattdüütschen Schriever un Schoolmeister († [[1916]])
* [[1891]]: [[Joe Kayser]], US-amerikaansch Jazzmusiker un Komponist († [[1981]])
* [[1891]]: [[Benno Eide Siebs]], düütsch Jurist un Heimatforscher († [[1977]])
* [[1920]]: [[Lawrence Robert Klein]], US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger († [[2013]])
* [[1923]]: [[Hermann Creutzenberg]], düütsch Politiker († [[1998]])
* [[1925]]: [[Gerold Meiners]], plattdüütsch Schriever († [[2011]])
* [[1927]]: [[Jürg Marmet]], Swiezer Bargstieger († [[2013]])
* [[1936]]: [[Walter Koenig]], US-amerikaansch Schauspeler un Dreihbookschriever
* [[1936]]: [[Ferid Murad]], US-amerikaansch Mediziner, Pharmakoloog un Nobelpriesdräger
* [[1938]]: [[Benny Holtrop]], westfreesch un stellingwarfsch Schriever 
* [[1951]]: [[Frederick Duncan Michael Haldane]], britisch Physiker un Nobelpriesdräger
* [[1955]]: [[Leo XIV.]], Paapst
* [[1970]]: [[Francesco Casagrande]], italieensch Radrennfohrer
* [[1976]]: [[Benjamin Moser (Schriever)|Benjamin Moser]], US-amerikaansch Schriever
* [[1983]]: [[Amy Winehouse]], britsch Singersche († [[2011]])
* [[1988]]: [[Martin Fourcade]], franzöösch Biathlet

== Storven ==
* [[891]]: [[Stephan V. (Paapst)|Stephan V.]], Paapst (* weet man nich)
* [[1523]]: [[Hadrian VI.]], Paapst (* [[1459]])
* [[1602]]: [[Jean Passerat]], franzöösch Schriever un Lyriker (* [[1534]])
* [[1712]]: [[Giovanni Domenico Cassini]], italiensch-franzöösch Astronom un Geograph (* [[1625]])
* [[1901]]: [[William McKinley]], US-amerikaansch Politiker un Präsident (* [[1843]])
* [[1947]]: [[Augustin Wibbelt]], plattdüütsch Dichter un Schriever ut dat [[Mönsterland]] (* [[1862]])
* [[2005]]: [[Robert Wise]], US-amerikaansch Speelbaas un Filmproduzent (* [[1914]])
* [[2009]]: [[Patrick Swayze]], US-amerikaansch Schaupeler, Singer un Danser (* [[1952]])
* [[2009]]: [[Henry Gibson]], US-amerikaansch Schauspeler (* [[1935]])
* [[2013]]: [[Faith Leech]], austraalsch Swemmsportlerin (* [[1941]])
* [[2020]]: [[Al Kasha]], US-amerikaansch Komponist un Ledermaker (* [[1937]])

[[Kategorie:Dag|September 14]]</text>
      <sha1>g5cgp9mkw6sgy44w09wzun563eziqfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1791</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16731</id>
    <revision>
      <id>1062161</id>
      <parentid>1029494</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T13:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>/* Boren */</comment>
      <origin>1062161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1524" sha1="7bnxw65j5729qnsuwqzoyt2zquzbg06" xml:space="preserve">{{Navigatschoonsliest Johr}}
== Wat passeert is ==
* [[4. März]]: De bitherige ''Vermont Republic'' trett den Vereenihgten Staaten ünner de Naam [[Vermont]] as 14. Bundsstaat bi.
* 10 Tosätz to de [[USA|US-amerikaansche]] Verfaten weert ünner den Naam „[[Bill of Rights]]“ to de [[Verfaten vun de Vereenigten Staten vun America|US-Verfaten]] hentonahmen. Schreven wurrn sünd se vun [[James Madison]].

== Boren ==
* [[22. Februar]]: [[Maria Barbara Wintergerst]], düütsch Malerin  († [[1861]])
* [[23. April]]: [[James Buchanan]], US-amerikaansch Politiker un 15. Präsident vun de USA († [[1868]])
* [[9. Juli]]: [[Rudolph Bay]], däänsch Komponist († [[1856]])
* [[16. Juli]]: [[Franz Xaver Wolfgang Mozart]], öösterrieksch Komponist un Klaveervirtuose († [[1844]])
* [[3. September]]: [[Francisco Acuña de Figueroa]], uruguayisch Schriever († [[1862]])
* [[5. September]]: [[Giacomo Meyerbeer]], düütsch Komponist un Dirigent († [[1864]])
* [[14. September]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper († [[1867]])
* [[22. September]]: [[Michael Faraday]], engelsch Utfinner († [[1867]])
* [[9. Oktober]]: [[Amalie Schoppe]], düütsch Schrieverin († [[1858]])
* [[2. Dezember]]: [[Friedrich August Ludwig Hellner]], düütsch Architekt († [[1862]])

== Storven ==
* [[13. November]]: [[Chrysostomus Forchner]], düütsch Maler (* [[1721]])
* [[5. Dezember]]: [[Wolfgang Amadeus Mozart]], öösterriekschen Komponist (*[[1756]])

[[Kategorie:Johr]]
[[Kategorie:18. Johrhunnert]]</text>
      <sha1>7bnxw65j5729qnsuwqzoyt2zquzbg06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>23. Oktober</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17517</id>
    <revision>
      <id>1062162</id>
      <parentid>1037016</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T13:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>/* Storven */* [[1867]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper (* [[1791]])</comment>
      <origin>1062162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1678" sha1="4ra7gwm2csmeb70jupz7jauehdhfds7" xml:space="preserve">{{Navigatschoonsliest Klenner Daag|Oktober}}
== Wat passeert is ==
* [[1520]]: In den [[Akener Dom]] wurrrd [[Karl V. (HRR)|Karl V.]] to'n [[Röömsch-düütsch König|röömsch-düütschen König]] kröönt.

== Boren ==
* [[1808]]: [[Marcin Giersz]], masuurschen Schriever († [[1895]])
* [[1878]]: [[Ernst Petrich]], düütsch Maler un Grafiker († [[1964]])
* [[1886]]: [[Charles Crupelandt]], franzöösch Radrennfohrer († [[1955]])
* [[1929]]: [[Fritz Hollenbeck]], düütsch Schauspeler († [[2021]])
* [[1940]]: [[Pelé]], brasiliaansch Footballspeler un Politiker († [[2022]])
* [[1941]]: [[Heinz Pliska]], düütsch Footballspeler
* [[1942]]: [[Michael Crichton]], US-amerikaansch Schriever un Speelbaas († [[2008]])
* [[1956]]: [[Betsy Nagelsen]], US-amerikaansch Tennisspelerin
* [[1965]]: [[Uwe Santjer]], düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen
* [[1979]]: [[Prinz Pi]], düütschen [[Rap]]per ut [[Berlin]]

== Storven ==
* [[1635]]: [[Wilhelm Schickard]], düütsch Astronom un Mathematiker (* [[1592]])
* [[1867]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper (* [[1791]])
* [[1985]]: [[Godfried De Vocht]], belgisch Radrennfohrer (* [[1908]])
* [[1986]]: [[Edward Adelbert Doisy]], US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* [[1893]])
* [[2011]]: [[Herbert Aaron Hauptman]], US-amerikaansch Mathematiker, Biophysiker un Nobelpriesdräger (* [[1917]])
* [[2015]]: [[Krunoslav Hulak]], jugoslaawsch bzw. kroaatsch Schachspeler (* [[1951]])
* [[2016]]: [[Willem van der Voort]], nedderlannsch Iesflinkloper (* [[1923]])
* [[2017]]: [[Paul Joseph Weitz]], US-amerikaansch Astronaut (* [[1932]])

[[Kategorie:Dag|Oktober 23]]</text>
      <sha1>4ra7gwm2csmeb70jupz7jauehdhfds7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1867</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20753</id>
    <revision>
      <id>1062163</id>
      <parentid>1010091</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T13:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>/* Storven */* [[1867]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper (* [[1791]])</comment>
      <origin>1062163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1939" sha1="1i93lg60iofl52qx6dh4iiof54r1j0m" xml:space="preserve">{{Navigatschoonsliest Johr}}
== Wat passeert is ==

== Boren ==
* [[29. Januar]]: [[Elisabeth Büchsel]], düütsch Malerin († [[1957]])
* [[25. Februar]]: [[Rudolf Tarnow]], nedderdüütsch Dichter († [[1933]])
* [[25. März]]: [[Arturo Toscanini]], italiensch Dirigent († [[1957]])
* [[5. April]]: [[Ernest Wool Lewis]], britisch Tennisspeler († [[1930]])
* [[25. April]]: [[August Eiebakke]], norweegsch Maler († [[1938]])
* [[6. Mai]]: [[Alfred Cheetham]], engelsch Seemann un Forschungsreisender in de Antarktis († [[1918]])
* [[8. Juni]]: [[Frank Lloyd Wright]], US-amerikaanschen Architekt († [[1959]])
* [[28. Juli]]: [[Charles Dillon Perrine]], US-amerikaansch Astronom († [[1951]])
* [[20. August]]: [[Richard Reinhard Emil Schorr]], düütsch Astronom († [[1951]])
* [[6. September]]: [[Hermann Bahner]] düütsch Landschapsmaler († [[1938]])
* [[16. Oktober]]: [[August Lähn]], plattdüütsch Schriever († [[1955]])
* [[7. November]]: [[Marie Curie]], poolsche Chemikerin, Physikerin un tweefack Nobelpriesdräger († [[1934]])
* [[8. November]]: [[Léon Houa]], belgisch Radrennfohrer († [[1918]])
* [[25. Dezember]]: [[William Lashly]], britisch Polarforscher († [[1940]])
* [[26. Dezember]]: [[Eduard Kück]], plattdüütsch Wöörbokschriever († [[1937]])

== Storven ==
* [[14. Januar]]: [[Jean Auguste Dominique Ingres]], franzöösch Maler (* [[1780]])
* [[9. Mai]]: [[Jacques-Joseph Champollion]], franzöösch Archäoloog un Bibliothekar (* [[1778]])
* [[1. August]]: [[Christian Wilhelm Lindemann]], düütsch Jurist un Minister vun dat Königriek Hannover (* [[1798]])
* [[25. August]]: [[Michael Faraday]], engelsch Utfinner (* [[1791]])
* [[26. September]]: [[James Ferguson (Astronom, 1797)|James Ferguson]], schottsch Ingeniör un Astronom (* [[1797]])
* [[23. Oktober]]: [[Franz Bopp]], düütschen Spraakwetenschopper (* [[1791]])

[[Kategorie:Johr]]
[[Kategorie:19. Johrhunnert]]</text>
      <sha1>1i93lg60iofl52qx6dh4iiof54r1j0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuschoon:Konrad Adenauer/Archiv</title>
    <ns>1</ns>
    <id>27288</id>
    <revision>
      <id>1062183</id>
      <parentid>253872</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Flaverius hett de Siet [[Diskuschoon:Konrad Adenauer]] na [[Diskuschoon:Konrad Adenauer/Archiv]] verschaven</comment>
      <origin>253872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="jijt3ndskqka6q0nfro2isenpr99u52" xml:space="preserve">wat ist denn mit de Tietliest passeert? --[[Bruker:Iwoelbern|Iwoelbern]] 22:10, 6. Jan. 2009 (CET)</text>
      <sha1>jijt3ndskqka6q0nfro2isenpr99u52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062185</id>
      <parentid>1062183</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="d6b1rguhxcop276lt6tynwc8ashxj23" xml:space="preserve">{{Archiv}}
wat ist denn mit de Tietliest passeert? --[[Bruker:Iwoelbern|Iwoelbern]] 22:10, 6. Jan. 2009 (CET)</text>
      <sha1>d6b1rguhxcop276lt6tynwc8ashxj23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker:Aeroid/List DE NI-CUX Person</title>
    <ns>2</ns>
    <id>71710</id>
    <revision>
      <id>1062165</id>
      <parentid>1061219</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T13:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25018</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1062165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159928" sha1="d4r13sfnejw5o1ycfr5x8oy3fq5vtqg" xml:space="preserve">{{../Template WD List}}

[[Image:CUX in Niedersachsen.svg|thumb]]
This list shows people born or died in in the [[Landkreis Cuxhaven]] in [[Lower Saxony]].

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  ?tree0 wdt:P131* wd:Q5897.
  {
    ?item wdt:P19 ?sub0.
    ?tree0 wdt:P150* ?sub0.
  } UNION {
    ?item wdt:P20 ?sub1.
    ?tree0 wdt:P150* ?sub1.
  }
}
|sort=p569
|columns=item,label,p569,p18,p19,p570,p20,p227,p106
|thumb=80
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! item
! label
! Tied boren
! Bild
! Geboortsoort
! Tied doodbleven
! Starvoort
! GND-Nummer
! Beroop
|-
| [[:d:Q387129|Q387129]]
| [[Hermann vun Buxhoeveden]]
| 1163
| 
| [[Bexhöv]]
| 1248
| 
| [https://d-nb.info/gnd/137326092 137326092]
| [[kathoolschen Preester]]&lt;br/&gt;[[Catholic bishop]]
|-
| [[:d:Q60952|Q60952]]
| [[Albert vun Buxhoeveden]]
| 1165
| [[Bild:Albert of Riga.JPG|center|80px]]
| [[Bexhöv]]
| 1229-01-17
| [[Riga]]
| [https://d-nb.info/gnd/11864761X 11864761X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[kathoolschen Preester]]&lt;br/&gt;[[Catholic bishop]]
|-
| [[:d:Q319244|Q319244]]
| [[Hartwig of Uthlede]]
| 12nd century
| 
| [[Uthleer]]
| 1207-11-03
| 
| [https://d-nb.info/gnd/137525567 137525567]
| [[kathoolschen Preester]]
|-
| [[:d:Q541056|Q541056]]
| [[Tjede Peckes]]
| 1500s
| 
| [[Padingbüddel]]
| 1517-12-23
| [[Land Wusten]]
| 
| [[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q85191353|Q85191353]]
| [[Johan beym Graben]]
| 1561-08-07
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 1623-05-10
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| 
| [[Richter]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q97637|Q97637]]
| [[Elisabeth vun Bronswiek-Wulfenbüttel]]
| 1567-02-23
| [[Bild:1567 Elisabeth.jpg|center|80px]]
| 
| 1618-10-24
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1196632995 1196632995]
| [[aristocrat]]
|-
| [[:d:Q55126522|Q55126522]]
| [[Christoph Schwanmann]]
| 1569
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1653
| [[Gemeen Buxthu|Buxthu]]
| [https://d-nb.info/gnd/124437761 124437761]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q136811896|Q136811896]]
| [[Eilhard Esich]]
| 1573-08-08
| 
| [[Bremen]]
| 1640-08-03
| [[Ritzbüttel]]
| [https://d-nb.info/gnd/105313911X 105313911X]
| [[Koopmann]]&lt;br/&gt;[[council member]]&lt;br/&gt;[[Amtmann]]
|-
| [[:d:Q1986818|Q1986818]]
| [[Nikolaus Hardkopf]]
| 1582-11-13
| [[Bild:PPN663956900 Bildnis von Nicolaus Hardkopf.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oosten]]
| 1650-06-13
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/124686443 124686443]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q136681870|Q136681870]]
| [[Gerhard Hackmann]]
| 1592
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1647-01-17&lt;br/&gt;1647-01-16
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/121753727 121753727]
| [[parson]]
|-
| [[:d:Q94927031|Q94927031]]
| [[Nikolaus Freitag]]
| 1602
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1653-03-05
| [[Gemeen Neenkarken]]
| [https://d-nb.info/gnd/1075017254 1075017254]
| [[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q55124463|Q55124463]]
| [[Jacob Hackmann]]
| 1610
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1698
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/124740316 124740316]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Protestant theologian]]
|-
| [[:d:Q22071440|Q22071440]]
| [[Johann Philipp Tonsor]]
| 1621
| 
| [[Gießen]]
| 1679
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/121117049 121117049]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q55891239|Q55891239]]
| [[Daniel von Stephani]]
| 1623
| 
| [[Beers]]
| 1707
| 
| [https://d-nb.info/gnd/123323940 123323940]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q19284984|Q19284984]]
| [[Hartwig von Spreckelsen]]
| 1624-03-21
| 
| [[Hamborg]]
| 1680
| [[Ritzbüttel]]
| [https://d-nb.info/gnd/131663275 131663275]
| [[Richter]]
|-
| [[:d:Q121362821|Q121362821]]
| [[Wilhelm Zesch]]
| 1629-11-08
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1682-08-03
| [[Jena]]&lt;br/&gt;[[Jena-Zentrum]]
| [https://d-nb.info/gnd/124597238 124597238]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q55905901|Q55905901]]
| [[Ursula Mithob]]
| 1633
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1669
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133923479 133923479]
| [[pastor's wife]]
|-
| [[:d:Q22953418|Q22953418]]
| [[Georg Jonas Tonsor]]
| 1636
| 
| [[Gießen]]
| 1693
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/133925064 133925064]
| [[Pädagoog]]
|-
| [[:d:Q94898196|Q94898196]]
| [[Martin Hulle]]
| 1642
| 
| [[Uthleer]]
| 1715-01-10
| [[Fre’e Hansestadt Bremen (Q1209)|Fre’e Hansestadt Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1138134686 1138134686]
| 
|-
| [[:d:Q133088665|Q133088665]]
| [[Johann Strackerjan]]
| 1643
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1720
| [[Twüschenahn]]
| [https://d-nb.info/gnd/1044670746 1044670746]
| [[parson]]
|-
| [[:d:Q17479643|Q17479643]]
| [[Sebastian Bacmeister]]
| 1646-08-09
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1704-05-14
| [[Tramünn|Travemünn]]
| [https://d-nb.info/gnd/130160784 130160784]
| [[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q65154307|Q65154307]]
| [[Peter Thode]]
| 1647-10-20
| 
| 
| 1701-09-02
| [[Neewark (Q1577)|Neewark]]
| 
| [[Vaagt]]
|-
| [[:d:Q62383|Q62383]]
| [[Vincent Lübeck]]
| 1654-09
| [[Bild:Vincent Lübeck.jpg|center|80px]]
| [[Padingbüddel]]
| 1740-02-07
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/119417812 119417812]
| [[Komponist]]&lt;br/&gt;[[organist]]
|-
| [[:d:Q136857113|Q136857113]]
| [[Anna Maria Ackenhusen]]
| 1656-11-07
| 
| [[Helmstidde]]
| 1679-09-25
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1166591646 1166591646]
| 
|-
| [[:d:Q89780032|Q89780032]]
| [[Eibe Siade Johans]]
| 1659
| 
| [[Padingbüddel]]
| 1720-01-01
| [[Padingbüddel]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034916211 1034916211]
| 
|-
| [[:d:Q60412256|Q60412256]]
| [[Engelbert Johann von Bardenfleth]]
| 1667
| 
| [[Wortfleet|Wurthfleth]]
| 1738-07-04
| [[Gemeen Geversdörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034669303 1034669303]
| [[Beamten]]
|-
| [[:d:Q101096|Q101096]]
| [[Luneberg Mushard]]
| 1672
| 
| [[Gemeen Lox]]
| 1708
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/130138797 130138797]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q136865069|Q136865069]]
| [[Joachim Hartwig Turban]]
| 1676-05-06
| 
| [[Hamborg]]
| 1720-10-31
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| [https://d-nb.info/gnd/12916917X 12916917X]
| [[Lutheran pastor]]
|-
| [[:d:Q136582477|Q136582477]]
| [[Daniel Westing]]
| 1686
| 
| [[Wremen]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1055587411 1055587411]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q64559348|Q64559348]]
| [[Alrich Witken]]
| 1693
| 
| [[Büttel (Landkreis Cuxhoben)|Büttel]]
| 1761-01-15
| [[Burgforde]]
| [https://d-nb.info/gnd/103517619X 103517619X]
| [[Schriever (Q482980)|Schriever]]
|-
| [[:d:Q137307277|Q137307277]]
| [[Hieronymus Martin Henrici]]
| 1693-04-08
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1748-09-14
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1034909401 1034909401]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q1696487|Q1696487]]
| [[Johann Vogt]]
| 1695-08-05
| [[Bild:Johann Vogt (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Beverst]]
| 1764-08-28
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/132592290 132592290]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q133079425|Q133079425]]
| [[Hector Johann Mithobius]]
| 1698
| 
| [[Gemeen Neenkarken]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1033383643 1033383643]
| 
|-
| [[:d:Q1570761|Q1570761]]
| [[Wolbrand Vogt]]
| 1698-02-02
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1774-04-11
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/143452762 143452762]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q15431765|Q15431765]]
| [[Tobias Heinrich Schubart]]
| 1699-02-14
| [[Bild:PPN663948436 Bildnis von Tobias Heinrich Schubart (1729).jpg|center|80px]]
| [[Oosterbrook]]
| 1747-02-22
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/10125198X 10125198X]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q15907038|Q15907038]]
| [[Johann Balthasar Pott]]
| 17th century
| 
| [[Builefeld]]
| 1751-10-07
| [[Gemeen Hagen (Landkreis Cuxhoben)|Gemeen Hagen]]
| 
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q136968556|Q136968556]]
| [[Franz Jürgen Buhr]]
| 1700-03-09
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1745-10-15
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1295100479 1295100479]
| [[municipal clerk]]
|-
| [[:d:Q18287985|Q18287985]]
| [[Bernhard Krackau]]
| 1703-06-17
| 
| [[Flögeln]]
| 1753-07-18
| [[Söttmer]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034933906 1034933906]
| 
|-
| [[:d:Q1476037|Q1476037]]
| [[Martin Kröncke]]
| 1705-07&lt;br/&gt;1705
| 
| [[Gemeen Neenkarken]]
| 1774-04-24
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034931083 1034931083]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q1695467|Q1695467]]
| [[Johann Matthias Schreiber]]
| 1716-05-17
| 
| [[Brauneberg]]
| 1771-05-12
| [[Gemeen Lox]]
| [https://d-nb.info/gnd/1165328011 1165328011]
| [[Örgelboer]]
|-
| [[:d:Q816885|Q816885]]
| [[Benedict von Bremer]]
| 1717-08-14
| 
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| 1779-07-15
| [[Gemeen Bremervöör|Bremervöör]]
| [https://d-nb.info/gnd/137213115 137213115]
| [[Richter]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[minister]]
|-
| [[:d:Q137317261|Q137317261]]
| [[Anton Heinrich Kemna]]
| 1720-06-09
| 
| [[Beers]]
| 1813-02-02
| [[Clausthal]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034925946 1034925946]
| [[forester]]
|-
| [[:d:Q20607939|Q20607939]]
| [[Levin von Schlepegrell]]
| 1722
| 
| 
| 1801-11-15
| [[Gemeen Hagen (Landkreis Cuxhoben)|Gemeen Hagen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1163523844 1163523844]
| [[Beamten]]
|-
| [[:d:Q133369715|Q133369715]]
| [[Christian Friedrich Wittmack]]
| 1723
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1785
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1295099497 1295099497]
| [[donor]]
|-
| [[:d:Q137150930|Q137150930]]
| [[Petrus Detleef]]
| 1723
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1015510825 1015510825]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q1694171|Q1694171]]
| [[Johann Gotthard Schlichthorst]]
| 1723-11-05
| 
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| 1780-12-15
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/133055515 133055515]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q1543488|Q1543488]]
| [[Johann Hinrich Klapmeyer]]
| 1724
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1792-03-06
| 
| 
| [[Örgelboer]]
|-
| [[:d:Q136864497|Q136864497]]
| [[Johann Helfrich Willemer]]
| 1724-05-13
| 
| [[Gemeen Achem|Achem]]
| 1796-03-21
| [[Gemeen Öberndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/102829713 102829713]
| [[Lutheran pastor]]&lt;br/&gt;[[Lutheran theologian]]
|-
| [[:d:Q133367749|Q133367749]]
| [[Joachim Vosse]]
| 1726
| 
| [[Ritzbüttel]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132845865 132845865]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q29629357|Q29629357]]
| [[Heinrich Erhard Heeren]]
| 1728-02-16
| [[Bild:Schwartz (attr) Erhard Hinrich Heeren 1804.jpg|center|80px]]
| [[Wremen]]
| 1811-03-07
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/100998429 100998429]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q2076112|Q2076112]]
| [[Peter Joseph du Plat]]
| 1728-03-14
| 
| [[Neukirchen]]
| 1782-04-24
| [[Uthleer]]
| 
| [[Kartograaf]]
|-
| [[:d:Q20605719|Q20605719]]
| [[Arnold Johann Ludwig von Engelbrechten]]
| 1730-09-02
| 
| [[Celle]]
| 1776-02-22
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034720430 1034720430]
| [[Beamten]]
|-
| [[:d:Q57420|Q57420]]
| [[Carsten Niebuhr]]
| 1733-03-17
| [[Bild:Carsten niebuhr trimmed.png|center|80px]]
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 1815-04-26
| [[Meldörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/118734784 118734784]
| [[Mathematiker (Q170790)|Mathematiker]]&lt;br/&gt;[[Forschungsreisiger]]&lt;br/&gt;[[Kartograaf]]&lt;br/&gt;[[Naturwetenschopper]]&lt;br/&gt;[[Zooloog (Q350979)|Zooloog]]&lt;br/&gt;[[Astronom]]&lt;br/&gt;[[Botaniker]]
|-
| [[:d:Q94760545|Q94760545]]
| [[Johann Hinrich Pratje]]
| 1736-06-17
| 
| [[Hornborg]]
| 1789-01-05
| [[Gemeen Beverst]]
| [https://d-nb.info/gnd/104378395 104378395]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Hebraist]]
|-
| [[:d:Q55901231|Q55901231]]
| [[Jacob Rave]]
| 1736-12-04
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1767-08-28
| [[Jena]]
| [https://d-nb.info/gnd/142812579 142812579]
| [[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q26715028|Q26715028]]
| [[Samuel Jordan]]
| 1739&lt;br/&gt;1738
| 
| [[Horborg]]
| 1788-11-22
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1016975724 1016975724]
| [[Beamten]]
|-
| [[:d:Q1667443|Q1667443]]
| [[Johann Böse (Q1667443)|Johann Böse]]
| 1739-05-26
| 
| [[Stotel]]
| 1804-12-07
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/103465621X 103465621X]
| 
|-
| [[:d:Q55906456|Q55906456]]
| [[Bernhard Hermann Matthaei]]
| 1741
| 
| [[Karkwist]]
| 1790
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1012524841 1012524841]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q94916339|Q94916339]]
| [[Johann Friedrich Sarnighausen]]
| 1745-09-05
| 
| 
| 1810-01-10
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035152622 1035152622]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q71587|Q71587]]
| [[Christoph Meiners]]
| 1747-07-31
| [[Bild:Christoph Meiners portrait by Johann Heinrich Tischbein the Younger (c. 1772).jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 1810-05-01
| [[Chöttingen]]
| [https://d-nb.info/gnd/116863498 116863498]
| [[Philosoph (Q4964182)|Philosoph]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[anthropologist]]
|-
| [[:d:Q20606572|Q20606572]]
| [[Carl Friedrich Hotzen]]
| 1747-10-22
| 
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| 1827-10-13
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034901095 1034901095]
| [[Amtmann]]
|-
| [[:d:Q94744897|Q94744897]]
| [[Eleonore Sophie von Borries]]
| 1749
| 
| [[Beers]]
| 1820
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/1104172879 1104172879]
| 
|-
| [[:d:Q18221817|Q18221817]]
| [[August Johann Michael Encke]]
| 1749-05-10
| 
| [[Oolluunbarg]]
| 1795-03-21
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/105313892X 105313892X]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q20606646|Q20606646]]
| [[Heinrich Wilhelm Isenbart]]
| 18th century
| 
| 
| 1794
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1163520373 1163520373]
| [[Amtmann]]
|-
| [[:d:Q20817123|Q20817123]]
| [[Georg Friedrich Carl von Pufendorf]]
| 18th century
| 
| [[Beers]]
| 1852-02-17
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/1163522554 1163522554]
| [[Beamten]]&lt;br/&gt;[[Amtmann]]
|-
| [[:d:Q55850912|Q55850912]]
| [[Otto Ulrich Freiherr Grote]]
| 1750
| 
| [[Breslau]]
| 1808
| [[Beers]]
| [https://d-nb.info/gnd/136141439 136141439]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q137130152|Q137130152]]
| [[Hinrich Wilhelm Schmeelke]]
| 1750
| 
| 
| 1825
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035137860 1035137860]
| [[Börgermeester]]
|-
| [[:d:Q55072494|Q55072494]]
| [[Johann Dominicus Schulze]]
| 1751-06-16
| 
| [[Groden (Oort)|Groden]]
| 1790-05-22
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/115753990 115753990]
| [[Entomoloog (Q3055126)|Entomoloog]]&lt;br/&gt;[[Dokter (Medizin)|Dokter]]&lt;br/&gt;[[Naturwetenschopper]]
|-
| [[:d:Q133371814|Q133371814]]
| [[Nicolaus Gottfried Ludwig Biedenweg]]
| 1752
| 
| 
| 1814
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1295111047 1295111047]
| [[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q1460909|Q1460909]]
| [[Friedrich Ludwig Wilhelm Meyer]]
| 1758-01-26&lt;br/&gt;1759-01-28
| [[Bild:FLWMeyer1.jpg|center|80px]]
| [[Horborg]]
| 1840-09-01
| [[Braamst (Oortschop)|Braamst]]
| [https://d-nb.info/gnd/100819443 100819443]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Bibliothekar]]&lt;br/&gt;[[Dichterjurist]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q98843214|Q98843214]]
| [[Johann Friedrich Cordes]]
| 1759-05-05&lt;br/&gt;1759-05-02
| 
| [[Dedesdorf]]
| 1827-01-10
| [[Ollnborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/14379017X 14379017X]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q25422820|Q25422820]]
| [[Peter Nicolas Petersen]]
| 1761-09-02
| 
| [[Samtgemeen Beers]]
| 1850-08-19
| [[Hamborg]]
| 
| [[musicologist]]
|-
| [[:d:Q94879426|Q94879426]]
| [[Carl Johann Conrad Wyneken]]
| 1763-06-11
| 
| [[Spiek]]
| 1825-04-22
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/1015338240 1015338240]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Pädagoog]]&lt;br/&gt;[[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q1698043|Q1698043]]
| [[Johann Michael Speckter]]
| 1764-07-05
| [[Bild:PPN663944163 Joh. Michael Speckter. (1839).jpg|center|80px]]
| [[Uthleer]]
| 1845-03-01
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/10409186X 10409186X]
| [[lithographer]]
|-
| [[:d:Q94910771|Q94910771]]
| [[Christian Friedrich Bohn]]
| 1764-11-10
| 
| 
| 1820-03-22
| [[Dorum]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034703773 1034703773]
| [[cleric]]
|-
| [[:d:Q20607239|Q20607239]]
| [[Engelbert Johann Marschalck von Bachtenbrock]]
| 1766-05-06
| 
| [[Gemeen Hu’e]]
| 1845-08-25
| [[Lohmöhlen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1026269156 1026269156]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q55594448|Q55594448]]
| [[Jakob Albrecht von Sienen]]
| 1768-06-25
| [[Bild:PPN663951577 Jakob Albrecht von Sienen J. U. Dr..jpg|center|80px]]
| [[Schloss Ritzebüttel]]
| 1837-01-17
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/117372544 117372544]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Beamten]]
|-
| [[:d:Q19501941|Q19501941]]
| [[Andreas Christian Wolters]]
| 1770
| 
| [[Hamborg]]
| 1827
| [[Ritzbüttel]]
| [https://d-nb.info/gnd/1023760207 1023760207]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Richter]]
|-
| [[:d:Q67252|Q67252]]
| [[Johann Georg Repsold]]
| 1770-09-19
| [[Bild:PPN663944260 Johann Georg Repsold (1828) (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Wremen]]
| 1830-01-14
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/11644889X 11644889X]
| [[Astronom]]&lt;br/&gt;[[mechanic]]&lt;br/&gt;[[optician]]&lt;br/&gt;[[Füerwehr (Q107711)|Füerwehr]]
|-
| [[:d:Q94768389|Q94768389]]
| [[Dorothea Catharina Thiess]]
| 1771
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1798-08-10
| [[Kiel]]
| [https://d-nb.info/gnd/1019758619 1019758619]
| 
|-
| [[:d:Q1098634|Q1098634]]
| [[Claus Kröncke]]
| 1771-03-29
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 1843-11-05
| [[Darmstadt]]
| [https://d-nb.info/gnd/117579084 117579084]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q84938497|Q84938497]]
| [[Johann Heinrich Dölle]]
| 1772-10-03
| 
| [[Abtsbessingen]]
| 1826-09-26
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q1714827|Q1714827]]
| [[Samuel Christian Pape]]
| 1774-11-22
| 
| [[Borgleessem|Borglesum]]
| 1817-04-05
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| [https://d-nb.info/gnd/116030569 116030569]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q99400|Q99400]]
| [[Heinrich Schmelen]]
| 1777
| [[Bild:Heinrich Schmelen.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Hagen (Landkreis Cuxhoben)|Gemeen Hagen]]
| 1848
| [[Süüdafrika]]
| [https://d-nb.info/gnd/129101613 129101613]
| [[Översetter]]&lt;br/&gt;[[Bible translator]]
|-
| [[:d:Q66556|Q66556]]
| [[Heinrich Wilhelm Brandes]]
| 1777-07-27
| 
| [[Groden (Oort)|Groden]]
| 1834-05-17
| [[Leipzig]]
| [https://d-nb.info/gnd/100055427 100055427]
| [[Mathematiker (Q170790)|Mathematiker]]&lt;br/&gt;[[Physiker (Q169470)|Physiker]]&lt;br/&gt;[[Astronom]]&lt;br/&gt;[[Meteoroloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q133067332|Q133067332]]
| [[Joannes Petrus Knopff]]
| 1778
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/10252419X 10252419X]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q86360|Q86360]]
| [[Heinrich Luden (Q86360)|Heinrich Luden]]
| 1778-04-10
| [[Bild:Heinrich Luden (2).jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Lox]]
| 1847-05-23
| [[Jena]]
| [https://d-nb.info/gnd/118822543 118822543]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q18508273|Q18508273]]
| [[Heinrich Voß]]
| 1779-10-29
| [[Bild:Heinrich Voß.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1822-10-20
| [[Heidelbarg]]
| [https://d-nb.info/gnd/100689590 100689590]
| [[Klassischen Philoloog]]&lt;br/&gt;[[Översetter]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Philoloog (Q13418253)|Philoloog]]&lt;br/&gt;[[Dichter]]
|-
| [[:d:Q29556688|Q29556688]]
| [[August Leonhard Heinrich Dieterichs]]
| 1785-04-08
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1868-09-04
| [[Hannober]]
| 
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q1261708|Q1261708]]
| [[Hermann Ernst Freund]]
| 1786-10-15
| [[Bild:Hermann Ernst Freund (1835 portraits).jpg|center|80px]]
| [[Uthleer]]
| 1840-06-30
| [[Kopenhagen]]
| [https://d-nb.info/gnd/118862782 118862782]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]
|-
| [[:d:Q137673116|Q137673116]]
| [[Gustav Wilhelm von Marschalck]]
| 1786-11-09
| 
| [[Geesthoff]]
| 1853-10-06
| 
| [https://d-nb.info/gnd/103507446X 103507446X]
| [[Offzeer]]
|-
| [[:d:Q55682845|Q55682845]]
| [[Ernst Ludwig Cammann]]
| 1788-01-23
| 
| [[Ringst (Oortschop)|Ringst]]
| 1861-06-01
| [[Gemeen Veern|Veern]]
| [https://d-nb.info/gnd/105798972X 105798972X]
| [[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q29586087|Q29586087]]
| [[Anton Biehl]]
| 1788-05-12
| 
| [[Gemeen Geestland]]
| 1835-12-20
| [[Gemeen Geestland]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034704575 1034704575]
| [[Wedderständler]]
|-
| [[:d:Q72938806|Q72938806]]
| [[Conrad Wilhelm Wiedemann]]
| 1789-12-20
| 
| [[Gemeen Veern|Veern]]
| 1866-02-09
| [[Gemeen Beverst]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035176866 1035176866]
| [[superintendent]]&lt;br/&gt;[[musicologist]]&lt;br/&gt;[[copyist]]
|-
| [[:d:Q65308843|Q65308843]]
| [[Georg Christian Freund]]
| 1793
| 
| [[Uthleer]]
| 1819
| 
| [https://d-nb.info/gnd/136009301 136009301]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q1439877|Q1439877]]
| [[Heinrich Christian Meyer]]
| 1797-06-04
| [[Bild:H.C. Meyer zum 25 jährigen Geschäftsjubiläum 1843 .jpg|center|80px]]
| [[Ness (Q1309673)|Ness]]
| 1848-07-26
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/119090600 119090600]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q126699135|Q126699135]]
| [[Carsten Mehrtens]]
| 1798-04-26
| 
| [[Donnern]]
| 1861-08-15
| [[Bremerhoben]]
| 
| [[Smid (Beroop)|Smed]]
|-
| [[:d:Q1693211|Q1693211]]
| [[Johann David Schlichthorst]]
| 1800-03-17
| 
| [[Fre’e Hansestadt Bremen (Q1209)|Fre’e Hansestadt Bremen]]
| 1843-03-29
| [[Padingbüddel]]
| [https://d-nb.info/gnd/100329780 100329780]
| [[preacher]]
|-
| [[:d:Q16937723|Q16937723]]
| [[Wilhelm Jantzen]]
| 1800-03-29
| 
| [[Dorum]]
| 1880-03-11
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1016413238 1016413238]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133687569|Q133687569]]
| [[Henriette Christine Lamprecht]]
| 1800-10-21
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1872-03-06
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1191406040 1191406040]
| 
|-
| [[:d:Q55847519|Q55847519]]
| [[Julius Conrad Freund]]
| 1801
| 
| [[Uthleer]]
| 1877
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/136009379 136009379]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q18552355|Q18552355]]
| [[Samuel Samuelson]]
| 1801-05-15
| 
| [[Altno]]
| 1868-01-02
| [[Ritzbüttel]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035152649 1035152649]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q1714477|Q1714477]]
| [[Justus Alexander Saxer]]
| 1801-11-21
| 
| [[Dorum]]
| 1875-09-19
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/104115696 104115696]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q100560|Q100560]]
| [[Wilhelm Friedrich Otto von Borries]]
| 1802
| [[Bild:Wilhelm von Hassell, Geschichte des Königreichs Hannover, Bd. 2, S. 316-317, Wilhelm Friedrich Otto Graf von Borries.jpg|center|80px]]
| [[Dorum]]
| 1883
| [[Celle]]
| [https://d-nb.info/gnd/116256117 116256117]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q20605688|Q20605688]]
| [[Georg Eisendecher]]
| 1803-07-24
| 
| [[Quokenbrügge]]
| 1887-12-23
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q2638418|Q2638418]]
| [[Albert Lührs]]
| 1804-04-02
| 
| [[Elm (Oortschop)|Elm]]
| 1871-10-22
| [[Paane]]
| [https://d-nb.info/gnd/117296740 117296740]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q20606618|Q20606618]]
| [[Lühr Immen]]
| 1805-12-02
| 
| [[Langen (Landkreis Cuxhoben)|Langen]]
| 1880-04-29
| [[Langen (Landkreis Cuxhoben)|Langen]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q19258881|Q19258881]]
| [[Alexander von Finckh]]
| 1806
| 
| [[Dorum]]
| 1888
| [[Ollnborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034727036 1034727036]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q133488263|Q133488263]]
| [[Nikolaus Daniel Wichmann]]
| 1806-09-27
| 
| [[Cappel (Neddersassen)|Cappel]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1055256547 1055256547]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q6688084|Q6688084]]
| [[Louis Rose]]
| 1807-03-24
| [[Bild:Louis Rose.jpg|center|80px]]
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1888-02-14
| [[San Diego]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1270829|Q1270829]]
| [[Johann Daniel von Finckh]]
| 1807-08-26
| 
| [[Dorum]]
| 1867-07-01
| [[Badenweiler]]
| [https://d-nb.info/gnd/103472701X 103472701X]
| [[Richter]]
|-
| [[:d:Q23710335|Q23710335]]
| [[Christian Friedrich Rudolph Rüder]]
| 1809-12-25
| 
| [[Dedesdorf]]
| 1890-01-16
| [[Leipzig]]
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q55894426|Q55894426]]
| [[Georg Reinhold Kerner]]
| 1810-03-08
| 
| [[Hamborg]]
| 1858-04-21
| [[Döös]]
| [https://d-nb.info/gnd/11614159X 11614159X]
| 
|-
| [[:d:Q66339|Q66339]]
| [[Bernhard von Langenbeck]]
| 1810-11-09
| [[Bild:Bernhard von Langenbeck2.jpg|center|80px]]
| [[Padingbüddel]]
| 1887-09-29
| [[Wiesbaden]]
| [https://d-nb.info/gnd/11887490X 11887490X]
| [[military physician]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[surgeon]]
|-
| [[:d:Q1358139|Q1358139]]
| [[Ernst Friedrich Adickes|Ernst Friederich Adickes]]
| 1811-03-07
| [[Bild:Ernst Friedrich Adickes.jpg|center|80px]]
| [[Cappel (Neddersassen)|Cappel]]
| 1878-01-26
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/133301966 133301966]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1399909|Q1399909]]
| [[Heinrich Biedenweg]]
| 1811-08-08
| 
| [[Ness (Q1309673)|Ness]]
| 1880-02-12
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/1154352196 1154352196]
| [[Notar]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1505251|Q1505251]]
| [[Georg Ludwig Ulex]]
| 1811-10-08
| [[Bild:Georg Ludwig Ulex.jpg|center|80px]]
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1883-03-25
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/103132791 103132791]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q20604857|Q20604857]]
| [[Johann Peter Friedrich Biedenweg]]
| 1812
| 
| [[Ness (Q1309673)|Ness]]
| 
| 
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1694613|Q1694613]]
| [[Johann Hinrich Röver]]
| 1812-01-02
| 
| [[Braamst (Oortschop)|Braamst]]
| 1895
| [[Hausneindorf]]
| 
| [[Örgelboer]]
|-
| [[:d:Q19964099|Q19964099]]
| [[Georg Wilhelm Reye]]
| 1813-02-18
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1885-06-06
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1019058536 1019058536]
| [[Koopmann]]&lt;br/&gt;[[Ünnernehmer]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q29021411|Q29021411]]
| [[William Finke]]
| 1814
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1864-01-17
| [[Adelaide]]
| 
| [[pastoralist]]&lt;br/&gt;[[prospector]]&lt;br/&gt;[[Mäzen]]
|-
| [[:d:Q18916714|Q18916714]]
| [[Betty Müller]]
| 1814-01-27
| 
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 1890-03-05
| [[Demost]]
| [https://d-nb.info/gnd/138701504 138701504]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q28111181|Q28111181]]
| [[August Cammann]]
| 1814-08-05
| 
| [[Gemeen Heckthusen]]
| 1882-12-11
| [[Hannober]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q1037677|Q1037677]]
| [[Carl Erxleben (Landdrost)|Carl Erxleben]]
| 1815-12-30
| 
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 1882-02-14
| [[Auerk]]
| 
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q13188493|Q13188493]]
| [[Johann Diedrich Plate|Johann Dietrich Plate]]
| 1816-01-18
| 
| [[Graafschop Hoya]]
| 1902-02-12
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035114232 1035114232]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q20970824|Q20970824]]
| [[Wilhelm Diedrich Adickes]]
| 1817-10-06
| 
| [[Rosengoorn (Millm)|Rosengoorn]]
| 1896-10-14
| [[Fre’e Hansestadt Bremen (Q1209)|Fre’e Hansestadt Bremen]]
| 
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q5480792|Q5480792]]
| [[Francis Dutton]]
| 1818&lt;br/&gt;1818-10-18
| [[Bild:Francis Dutton.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 1877-01-25
| [[London]]
| [https://d-nb.info/gnd/1048250873 1048250873]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Diplomat]]&lt;br/&gt;[[agent-general]]&lt;br/&gt;[[commissioner]]&lt;br/&gt;[[mine entrepreneur]]
|-
| [[:d:Q19060061|Q19060061]]
| [[Friedrich August Boye]]
| 1819-12-10
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1891-07-01
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1013949846 1013949846]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q74511|Q74511]]
| [[Hermann Allmers]]
| 1821-02-11
| [[Bild:Hermann Allmers.JPG|center|80px]]
| [[Rechtenfleth]]
| 1902-03-09
| [[Rechtenfleth]]
| [https://d-nb.info/gnd/118502107 118502107]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Dichter]]
|-
| [[:d:Q23060712|Q23060712]]
| [[Adolf Kottmeier]]
| 1822-07-22
| [[Bild:Adolf Kottmeier.png|center|80px]]
| [[Gemeen Loomst]]
| 1905-01-08
| [[Gemeen Buxthu|Buxthu]]
| [https://d-nb.info/gnd/1318527775 1318527775]
| [[parson]]
|-
| [[:d:Q15614847|Q15614847]]
| [[Karl Bostelmann]]
| 1825-01-22
| 
| [[Hannober]]
| 1912
| [[Gemeen Beverst]]
| [https://d-nb.info/gnd/116267267 116267267]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q21028402|Q21028402]]
| [[Diedrich August Bohlen]]
| 1827-01-17
| 
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| 1890-06-01
| 
| 
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q214228|Q214228]]
| [[Claus Spreckels]]
| 1828-07-09
| [[Bild:Claus Spreckels, The Sugar King (Cropped and enhanced).jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Loomst]]
| 1908-12-26
| [[San Francisco]]
| [https://d-nb.info/gnd/1016839804 1016839804]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q365273|Q365273]]
| [[Adolph Bernhard Cronemeyer]]
| 1829-01-17
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1900-03-18
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| [https://d-nb.info/gnd/103467725X 103467725X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q14906698|Q14906698]]
| [[Heinrich Ludwig Frische]]
| 1831-01-09
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1901-12-05
| [[Düsseldörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034728164 1034728164]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q71061|Q71061]]
| [[Sophus Ruge]]
| 1831-03-28&lt;br/&gt;1831-03-26
| [[Bild:Sophus Ruge.jpg|center|80px]]
| [[Dorum]]
| 1903-12-23
| [[Klotzsche]]
| [https://d-nb.info/gnd/116702133 116702133]
| [[Ethnoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Geograaf (Q901402)|Geograaf]]
|-
| [[:d:Q2038914|Q2038914]]
| [[Otto Goetze]]
| 1832-01-05
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1894-05-04
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/102417297X 102417297X]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q15433090|Q15433090]]
| [[Johann Hinrich Angelbeck]]
| 1833-02-17
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1911-10-18
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1011940167 1011940167]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q20979846|Q20979846]]
| [[Wilhelm Reye]]
| 1833-04-22
| 
| [[Ritzbüttel]]
| 1912-02-15
| [[Hamborg]]
| 
| [[Psychiater]]
|-
| [[:d:Q15452039|Q15452039]]
| [[Justus Ruperti]]
| 1833-12-21
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 1899-05-16
| [[Niemünster]]
| [https://d-nb.info/gnd/11670831X 11670831X]
| [[Protestant theologian]]
|-
| [[:d:Q133672568|Q133672568]]
| [[Arnold Samuelson]]
| 1837
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1124028471 1124028471]
| [[Inschenör]]&lt;br/&gt;[[Översetter]]
|-
| [[:d:Q361896|Q361896]]
| [[Adolf Goetze (Verwaltungsjurist)|Adolf Goetze]]
| 1837-07-05
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1920-05-26
| [[Hannober]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q20606555|Q20606555]]
| [[Johann Georg Hottendorf]]
| 1838-01-30
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q110059|Q110059]]
| [[Theodor Reye]]
| 1838-06-20
| [[Bild:ETH-BIB-Reye, Karl Theodor (1838-1919)-Portr 06109.tif|center|80px]]
| [[Ritzbüttel]]
| 1919-07-02
| [[Würzborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/116457872 116457872]
| [[Mathematiker (Q170790)|Mathematiker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Physiker (Q169470)|Physiker]]&lt;br/&gt;[[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q55681830|Q55681830]]
| [[Anton Friedrich Allmers]]
| 1839-03-23
| 
| [[Gemeen Saans|Saans]]
| 1905-05-14
| [[Heidelbarg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1049182995 1049182995]
| [[coppersmith]]
|-
| [[:d:Q4290961|Q4290961]]
| [[Friedrich Adolf Mehrkens]]
| 1840-04-22
| 
| [[Gemeen Neenkarken]]
| 1899-05-31
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/117003131 117003131]
| [[conductor]]&lt;br/&gt;[[Komponist]]&lt;br/&gt;[[Choorbaas]]&lt;br/&gt;[[piano teacher]]
|-
| [[:d:Q50674817|Q50674817]]
| [[Hans Wilhelm Schleyer]]
| 1840-08-12
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1925-07-10
| [[Chillán]]
| 
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q85424850|Q85424850]]
| [[Johann Diedrich Rohde]]
| 1842-08-01
| 
| [[Berge (Q686878)|Berge]]
| 1908-12-10
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/137037112 137037112]
| [[Philoloog (Q13418253)|Philoloog]]&lt;br/&gt;[[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q18624074|Q18624074]]
| [[Ferdinand Alpers]]
| 1842-12-05
| 
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 1912-02-16&lt;br/&gt;1912
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/117254959 117254959]
| [[Botaniker]]&lt;br/&gt;[[Sakenbökerschriever]]
|-
| [[:d:Q135300189|Q135300189]]
| [[Carl H. Seemann]]
| 1843-01-19
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1897-09-24
| [[Hamborg]]
| 
| [[map maker]]&lt;br/&gt;[[hydrographer]]&lt;br/&gt;[[ship captain]]
|-
| [[:d:Q13188294|Q13188294]]
| [[Franz Grabe]]
| 1843-03-12
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1923-03-30
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| [https://d-nb.info/gnd/116799048 116799048]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q62079882|Q62079882]]
| [[Elisabeth Nørregård]]
| 1843-03-12
| 
| [[Kalvehave Parish]]
| 1912-06-07
| [[Holt (Cuxhoben)|Holt]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q84999593|Q84999593]]
| [[Ernst Gehben]]
| 1844
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1916-01-04
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q18621242|Q18621242]]
| [[Adolph Hachtmann]]
| 1844-11-29
| 
| [[Groden (Oort)|Groden]]
| 1919-09-16
| [[Kings County (Q18419)|Kings County]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034744461 1034744461]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q94779088|Q94779088]]
| [[Heinrich Achgelis]]
| 1845-06-02
| 
| [[Gemeen Saans|Saans]]
| 1913-09-05
| [[Geestmünn]]
| [https://d-nb.info/gnd/116005254 116005254]
| 
|-
| [[:d:Q1556428|Q1556428]]
| [[Gustav Stille]]
| 1845-11-21
| 
| [[Gemeen Steenau]]
| 1920-02-07
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/117259152 117259152]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Dokter (Medizin)|Dokter]]&lt;br/&gt;[[Sozioloog]]
|-
| [[:d:Q137122535|Q137122535]]
| [[Otto Andreas Benöhr]]
| 1845-12-08
| 
| 
| 1918-12-01
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1013600959 1013600959]
| [[Buur]]
|-
| [[:d:Q2575563|Q2575563]]
| [[Wilhelm Walther]]
| 1846-01-07
| [[Bild:Wilhelm Walther Theologe (1846-1924).jpg|center|80px]]
| [[Ritzbüttel]]
| 1924-04-24
| [[Rostock]]&lt;br/&gt;[[Gehlsdorf]]
| [https://d-nb.info/gnd/117132349 117132349]
| [[Karkenhistoriker]]&lt;br/&gt;[[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q21810664|Q21810664]]
| [[Wilhelm Hasselbach]]
| 1846-06-28
| 
| [[Dorum]]
| 1921&lt;br/&gt;1919
| [[München]]
| [https://d-nb.info/gnd/108965037X 108965037X]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q66312110|Q66312110]]
| [[Conrad Justus Bredenkamp]]
| 1847
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 1904-03-25
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/116440635 116440635]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q20608123|Q20608123]]
| [[Heinrich Schriefer]]
| 1847-01-22
| 
| [[Slussdorp]]
| 1912-12-22
| [[Kassbrook|Kassebruch]]
| [https://d-nb.info/gnd/1023577976 1023577976]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1731081|Q1731081]]
| [[Karl Friedrich Kerner]]
| 1847-03-12
| [[Bild:Karl Friedrich Kerner (1847-1920).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 1920-03-07
| [[Rostock]]
| [https://d-nb.info/gnd/1055324046 1055324046]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q20606519|Q20606519]]
| [[Gustav Holthusen]]
| 1848
| 
| [[Stotel]]
| 1883-05
| [[Deadwood]]
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1539230|Q1539230]]
| [[Gottfried Holthusen]]
| 1848-03-06
| [[Bild:Gottfried Holthusen 1905.jpg|center|80px]]
| [[Flögeln]]
| 1920-06-18
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1016169183 1016169183]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[wine merchant]]
|-
| [[:d:Q112520483|Q112520483]]
| [[Ludwig Heitkamp]]
| 1849
| 
| [[Wehden]]
| 1913
| [[Chöttingen]]
| [https://d-nb.info/gnd/102216189X 102216189X]
| [[Pädagoog]]&lt;br/&gt;[[Klassischen Philoloog]]&lt;br/&gt;[[secondary school teacher]]
|-
| [[:d:Q56195258|Q56195258]]
| [[Robert Dohrmann]]
| 1850
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1932-11-27
| [[Bonn]]
| 
| [[Koopmann]]
|-
| [[:d:Q20748328|Q20748328]]
| [[Julius Krusewitz]]
| 1850-05-06
| 
| [[Gemeen Wolsbuddel|Wolsbuddel]]
| 1923-05-25
| [[Gotha]]
| [https://d-nb.info/gnd/122506987 122506987]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q1530948|Q1530948]]
| [[Hermann Schmidt (Q1530948)|Hermann Schmidt]]
| 1851-06-16
| [[Bild:Hermann Schmidt.jpg|center|80px]]
| [[Dedesdorf]]
| 1921-02-28
| [[Erfurt]]
| [https://d-nb.info/gnd/1081740345 1081740345]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q1346802|Q1346802]]
| [[Martin Börsmann]]
| 1851-12-05
| [[Bild:Portrait Martin Börsmann.JPG|center|80px]]
| [[Stubben (Landkreis Cuxhoben)|Stubben]]
| 1903-02-22
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/116225165 116225165]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1039044|Q1039044]]
| [[Carl Johann Heinrich Röver]]
| 1851-12-20
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1929-03-27
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| 
| [[Örgelboer]]
|-
| [[:d:Q1041291|Q1041291]]
| [[Carl von Bergen]]
| 1853
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1933
| [[München]]
| [https://d-nb.info/gnd/1036710327 1036710327]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q18577920|Q18577920]]
| [[Friedrich Corleis]]
| 1853
| 
| [[Öberndörp]]
| 1896
| 
| [https://d-nb.info/gnd/116672846 116672846]
| [[watchmaker]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q84756411|Q84756411]]
| [[Karl von Bergen]]
| 1853-12-08
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1933-01-29
| [[München]]
| 
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[draftsperson]]
|-
| [[:d:Q133468496|Q133468496]]
| [[Friedrich Hermann Meyer]]
| 1854
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1942
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| [https://d-nb.info/gnd/101485735X 101485735X]
| 
|-
| [[:d:Q55680199|Q55680199]]
| [[Georg Hindrichson]]
| 1854-03-22
| [[Bild:Georg Hindrichson.jpg|center|80px]]
| [[Bremerhoben]]
| 1945-05-21
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1022634593 1022634593]
| [[Pädagoog]]
|-
| [[:d:Q2717100|Q2717100]]
| [[Hermann Goldberger]]
| 1854-05-22
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1930
| [[Illinois]]
| 
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Utgever]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1693753|Q1693753]]
| [[Johann Ganten]]
| 1855-06-21
| [[Bild:Johann ganten.jpg|center|80px]]
| [[Stinst (Gemeen Lox)|Stinst]]
| 1936-01-13
| [[Luunst]]
| 
| [[Pädagoog]]
|-
| [[:d:Q84847729|Q84847729]]
| [[Friedrich Duge]]
| 1856-08-20
| 
| [[Mekelnborg|Mękelborg]]
| 1927-06-02
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1071921797 1071921797]
| 
|-
| [[:d:Q94893081|Q94893081]]
| [[Justus Harcken]]
| 1856-12-19
| 
| [[Sievern (Land Wusten)|Sievern]]
| 1919-08-02
| [[Fre’e Hansestadt Bremen (Q1209)|Fre’e Hansestadt Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1131102843 1131102843]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q87113998|Q87113998]]
| [[Wilhelm Werle]]
| 1857
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1018674330 1018674330]
| [[Pädagoog]]&lt;br/&gt;[[secondary school teacher]]
|-
| [[:d:Q55848299|Q55848299]]
| [[Johann Heinrich Christian Adolf Bartels]]
| 1857
| 
| 
| 1911
| [[Gemeen Oosten]]
| [https://d-nb.info/gnd/1215952473 1215952473]
| [[Protestant theologian]]&lt;br/&gt;[[superintendent]]
|-
| [[:d:Q106908447|Q106908447]]
| [[William Wieboldt]]
| 1857-03-08
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1954-12-09
| [[Evanston Hospital]]
| 
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q117279451|Q117279451]]
| [[Alwine Tettenborn]]
| 1857-10-07
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 20th century
| [[Wiesbaden]]
| [https://d-nb.info/gnd/173091199 173091199]
| [[legal scholar]]
|-
| [[:d:Q133605929|Q133605929]]
| [[August Roth]]
| 1858-07-10
| 
| [[Ringst (Oortschop)|Ringst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1043117520 1043117520]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q113042350|Q113042350]]
| [[Carl Friedrich Utermöhlen]]
| 1858-10-02
| 
| [[Oosterndörp]]
| 1937-11-10
| [[Amsterdam]]
| 
| [[business executive]]&lt;br/&gt;[[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q101287|Q101287]]
| [[Diederich Hahn]]
| 1859
| [[Bild:Foto diederich hahn.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oosten]]
| 1918
| [[Barmbek]]
| [https://d-nb.info/gnd/117377457 117377457]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Buur]]
|-
| [[:d:Q15432024|Q15432024]]
| [[Heinrich Johann August Gock]]
| 1859-06-04
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1954-08-18
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/101511329X 101511329X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q102707|Q102707]]
| [[Friedrich Oltmanns]]
| 1860-07-11
| 
| [[Gemeen Öberndörp]]
| 1945-12-13
| [[Freiburg im Breisgau]]
| [https://d-nb.info/gnd/117123528 117123528]
| [[Botaniker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q95233019|Q95233019]]
| [[Viktor Domeier]]
| 1861
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1138798266 1138798266]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]&lt;br/&gt;[[secondary school teacher]]&lt;br/&gt;[[Dichter]]
|-
| [[:d:Q136573228|Q136573228]]
| [[Hermann August Bulle]]
| 1861-02-16
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 1947-07-16
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1014124042 1014124042]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q20608309|Q20608309]]
| [[Theodor Tamm]]
| 1861-10-06
| 
| [[Öberndörp]]
| 1938-05-15
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035163217 1035163217]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[superintendent]]
|-
| [[:d:Q2575724|Q2575724]]
| [[Wilhelm August Wrage]]
| 1861-10-23
| 
| [[Braamst (Oortschop)|Braamst]]
| 1941
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/103817418X 103817418X]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q94872682|Q94872682]]
| [[Heinrich Rühmkorf]]
| 1862-10-14
| 
| [[Hitzacker]]
| 1940-11-13
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1161690697 1161690697]
| [[superintendent]]
|-
| [[:d:Q122884559|Q122884559]]
| [[Diedrich Rusch]]
| 1863-06-29
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 1959
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1035116138 1035116138]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[landscape painter]]
|-
| [[:d:Q132962419|Q132962419]]
| [[Ludwig Wicht]]
| 1863-08-21
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1032154098 1032154098]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q101933|Q101933]]
| [[Eduard von der Hellen]]
| 1863-10-27
| 
| [[Wellen (Landkreis Cuxhoben)|Wellen]]
| 1927-12-17
| [[Stuttgart]]
| [https://d-nb.info/gnd/116684798 116684798]
| [[Archivar]]&lt;br/&gt;[[editor]]&lt;br/&gt;[[Philoloog (Q13418253)|Philoloog]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[playwright]]
|-
| [[:d:Q55032316|Q55032316]]
| [[Carl Fiedler]]
| 1864-08-31
| 
| [[Dorum]]
| 1955-08-08
| [[Suhl]]
| [https://d-nb.info/gnd/130388408 130388408]
| [[Entomoloog (Q3055126)|Entomoloog]]
|-
| [[:d:Q20980042|Q20980042]]
| [[Carl Götze]]
| 1865-01-02
| 
| [[Pinnbarg]]
| 1947-05-02
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/136046436 136046436]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q106281450|Q106281450]]
| [[Betty Grünefeld]]
| 1865-05-01
| 
| [[Eidewarden]]
| 1943-05-03
| [[Ghetto Theresienstadt]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q21039157|Q21039157]]
| [[Otto Meyer]]
| 1865-09-19
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1939
| 
| 
| [[Boinschenör]]
|-
| [[:d:Q107116442|Q107116442]]
| [[Ehler Behring]]
| 1865-11-07
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1918-07-07
| [[Brügge]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q94757589|Q94757589]]
| [[Gustav von der Osten]]
| 1866
| 
| [[Misselwarden]]
| 1923
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/137995539 137995539]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[head teacher]]
|-
| [[:d:Q1234161|Q1234161]]
| [[Heinrich Meldau]]
| 1866-01-11
| 
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 1937-04-23
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/11687290X 11687290X]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q15445397|Q15445397]]
| [[Heinrich Rüther]]
| 1866-09-05
| [[Bild:Heinrich Rüther.jpg|center|80px]]
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 1954-04-12
| [[Gemeen Heckthusen]]
| [https://d-nb.info/gnd/124006078 124006078]
| [[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q17321911|Q17321911]]
| [[Georg Freiherr von Schröder]]
| 1867-02-24
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1940
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1176070347 1176070347]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Buur]]
|-
| [[:d:Q133596854|Q133596854]]
| [[Ernst Daacke]]
| 1867-07-09
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1041528086 1041528086]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q13188418|Q13188418]]
| [[Heinrich Teut]]
| 1868
| 
| [[Oosterbrook]]
| 1963-08-26
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/117278971 117278971]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1503654|Q1503654]]
| [[Georg Beckmann]]
| 1868-12-29
| 
| [[Gemeen Öberndörp]]
| 1939-01-07
| [[Gießen]]
| [https://d-nb.info/gnd/129849782 129849782]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q85112286|Q85112286]]
| [[Ernst Gock]]
| 1869-02-27
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1957-04-25
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/118695576 118695576]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q59198|Q59198]]
| [[Max Bleicken]]
| 1869-05-27
| 
| [[Bredstedt]]
| 1959-06-18
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/126209081 126209081]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q19196132|Q19196132]]
| [[Ferdinand Krome]]
| 1869-06-21
| 
| [[Dorum]]
| 1958-11-14
| [[Ingelheim an’n Rhien]]
| [https://d-nb.info/gnd/1026217024 1026217024]
| [[Musikpädagoog]]
|-
| [[:d:Q23062470|Q23062470]]
| [[Fritz Goebel]]
| 1869-06-21
| 
| [[Gemeen Belen]]
| 1927-05-15
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/116698098 116698098]
| [[Bibliothekar]]
|-
| [[:d:Q6775761|Q6775761]]
| [[Martin Itjen]]
| 1870-01-24
| [[Bild:Alaska Cruise - September 2019 (0982).jpg|center|80px]]
| [[Dorum]]
| 1942-12-03
| [[Skagway]]
| 
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q94817963|Q94817963]]
| [[Waldemar Pieper]]
| 1871
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1945
| [[Bad Berleburg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1026856507 1026856507]
| [[Offzeer]]&lt;br/&gt;[[admiral]]
|-
| [[:d:Q325874|Q325874]]
| [[Duke Friedrich Wilhelm of Mecklenburg-Schwerin]]
| 1871-04-05
| [[Bild:WP Friedrich Wilhelm von Mecklenburg-Schwerin.jpg|center|80px]]
| [[Swerin]]
| 1897-09-22
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1100688935 1100688935]
| [[Offzeer]]
|-
| [[:d:Q23071852|Q23071852]]
| [[Eduard Rüther]]
| 1871-09-18
| [[Bild:Eduard Rüther.jpg|center|80px]]
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 1941-08-31
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035124505 1035124505]
| [[local historian]]
|-
| [[:d:Q87654167|Q87654167]]
| [[Heinrich Siebern]]
| 1872-10-02
| 
| [[Dorum]]
| 1938-07-24
| [[Hannober]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035155214 1035155214]
| [[preservationist]]&lt;br/&gt;[[Landeskonservator]]&lt;br/&gt;[[Beamten]]
|-
| [[:d:Q99032|Q99032]]
| [[Nikolaus Tietjen]]
| 1873-09-15
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1924-01-21
| [[Appeln]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133572446|Q133572446]]
| [[Edwiga Gantenberg]]
| 1873-12-01
| 
| 
| 1957-03-28
| [[Gemeen Wingst]]
| [https://d-nb.info/gnd/1325321656 1325321656]
| [[dancer]]
|-
| [[:d:Q4710475|Q4710475]]
| [[Albert Hinrich Hussmann]]
| 1874-03-03
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 1946-11-15
| [[Fürstenberg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1209243075 1209243075]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q563372|Q563372]]
| [[Anna Stemmermann]]
| 1874-10-12
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1926-04-14
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035152835 1035152835]
| [[Pädagoog]]
|-
| [[:d:Q1221773|Q1221773]]
| [[Leopold Ziegenbein]]
| 1874-11-16
| [[Bild:Bundesarchiv Bild 102-11434, Leopold Ziegenbein, Kapitän der &quot;Bremen&quot;.jpg|center|80px]]
| [[Celle]]
| 1950-06-21
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| [https://d-nb.info/gnd/124981992 124981992]
| [[ship captain]]
|-
| [[:d:Q120549061|Q120549061]]
| [[Anna Becker]]
| 1875-07-20
| 
| [[Quokenbrügge]]
| 1953-01-27
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q21514599|Q21514599]]
| [[Juan Andreas Hämmerle]]
| 1876-07-25
| 
| [[Coro]]
| 1930-12
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1133110320 1133110320]&lt;br/&gt;[https://d-nb.info/gnd/1157804047 1157804047]
| [[Botaniker]]&lt;br/&gt;[[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q2062930|Q2062930]]
| [[Paul Vogt]]
| 1877-04-27
| 
| [[Burg]]
| 2000s
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| [https://d-nb.info/gnd/133793222 133793222]
| [[Richter]]
|-
| [[:d:Q1336485|Q1336485]]
| [[Emil Maetzel]]
| 1877-05-05
| [[Bild:Dorothea Maetzel-Johannsen Emil Maetzel 1920.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 1955-06-23
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/124861555 124861555]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]&lt;br/&gt;[[Architekt (Q42973)|Architekt]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[graphic artist]]
|-
| [[:d:Q133509450|Q133509450]]
| [[Luise von Seht]]
| 1877-05-18
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1954-09-07
| [[Rottenbuch]]
| [https://d-nb.info/gnd/1194400981 1194400981]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q85669114|Q85669114]]
| [[Achmet Steinmetz]]
| 1878-01-21
| 
| [[Groden (Oort)|Groden]]
| 1947-08-18
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q1542845|Q1542845]]
| [[Heinrich Meyer (Politiker, 1878)|Heinrich Meyer]]
| 1878-11-19
| 
| [[Gemeen Bülkau]]
| 1948-06-07
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/130076414 130076414]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q55680137|Q55680137]]
| [[Heinrich Hermann Joseph Weinrich]]
| 1878-11-24
| 
| [[Heilbad Heiligenstadt]]
| 1945-02-28
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1021300241 1021300241]
| [[Timmermann (Beroop)]]
|-
| [[:d:Q112397105|Q112397105]]
| [[Hugo Rautmann]]
| 1879
| [[Bild:Hugo Rautmann.jpg|center|80px]]
| [[Bronswiek]]
| 1956-04-01
| [[Olenwoold]]
| [https://d-nb.info/gnd/13652799X 13652799X]
| [[veterinarian]]
|-
| [[:d:Q501148|Q501148]]
| [[Andreas Walther]]
| 1879-02-10
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1960-06-16
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/117131636 117131636]
| [[Sozioloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q54168290|Q54168290]]
| [[Otto-Georg Beckmann]]
| 1879-06-19
| 
| [[Ritzbüttel]]
| 1967-07-05
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1216397368 1216397368]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q66722409|Q66722409]]
| [[Greten Handorf]]
| 1880
| 
| [[Wrohm]]
| 1944-01-18
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1234418509 1234418509]
| 
|-
| [[:d:Q28922620|Q28922620]]
| [[Albert de Badrihaye]]
| 1880-06-12
| 
| [[Brügge]]
| 1976-05-04
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[heraldist]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q1220314|Q1220314]]
| [[Diedrich Steilen]]
| 1880-07-16
| 
| [[Driftseth|Driftsethe]]
| 1961-05-09
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/117237698 117237698]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q1353157|Q1353157]]
| [[Erich Schlesinger]]
| 1880-12-23
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 1956-12-17
| [[Rostock]]
| [https://d-nb.info/gnd/11860810X 11860810X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q94911524|Q94911524]]
| [[Alfred Harms]]
| 1881-05-06
| 
| [[Gemeen Langen]]
| 1935-12-05
| [[Wesermünde]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034743686 1034743686]
| [[Künstler]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[draftsperson]]
|-
| [[:d:Q54304896|Q54304896]]
| [[Hans Windels]]
| 1882-04-10
| 
| [[Dorum]]
| 1949-12-05
| [[Leer]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035170604 1035170604]
| 
|-
| [[:d:Q20820566|Q20820566]]
| [[Paul Windels]]
| 1883-04-19
| 
| [[Dorum]]
| 1970-01-26
| [[Bad Godesberg]]
| 
| [[administrative lawyer]]
|-
| [[:d:Q117019136|Q117019136]]
| [[Walter Basset]]
| 1883-07-09
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1964-09-11
| [[Hannober]]
| 
| [[Offzeer]]
|-
| [[:d:Q102008|Q102008]]
| [[Johann Culemeyer]]
| 1883-10-16&lt;br/&gt;1883-09-16
| 
| [[Hannober]]
| 1951-01-20
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| [https://d-nb.info/gnd/127659943 127659943]
| [[Inschenör]]&lt;br/&gt;[[railway engineer]]
|-
| [[:d:Q94808904|Q94808904]]
| [[Thilo Schnurre]]
| 1884-05-24
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 1959-06-14
| [[Kirchditmold]]
| [https://d-nb.info/gnd/172398754 172398754]
| [[Bibliothekar]]
|-
| [[:d:Q2075492|Q2075492]]
| [[Peter Hartmann]]
| 1884-09-22
| 
| [[Friedrichskoog]]
| 1982-12-08
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1083288989 1083288989]
| [[sailor]]
|-
| [[:d:Q108916717|Q108916717]]
| [[Claus Eduard Richters]]
| 1884-10-12
| 
| [[Kedenbrook]]
| 1957
| [[Gemeen Bülkau]]
| [https://d-nb.info/gnd/173266797 173266797]
| [[veterinarian]]&lt;br/&gt;[[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q95685194|Q95685194]]
| [[Erna Becker-Ernst]]
| 1885
| 
| [[Groden (Oort)|Groden]]
| 1945
| 
| [https://d-nb.info/gnd/11610550X 11610550X]
| [[Komponist]]&lt;br/&gt;[[pianist]]&lt;br/&gt;[[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q64739375|Q64739375]]
| [[Wilhelm Lührs]]
| 1885
| 
| [[Hipst]]
| 1974-07-14
| [[Stubben (Landkreis Cuxhoben)|Stubben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034939769 1034939769]
| [[local politician]]
|-
| [[:d:Q1040525|Q1040525]]
| [[Carl Schultz (Q1040525)|Carl Schultz]]
| 1885-08-14
| 
| [[Hamborg]]
| 1966-07-09
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035133806 1035133806]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q137123206|Q137123206]]
| [[Hans Ludwig Candié]]
| 1885-08-18
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1014315174 1014315174]
| 
|-
| [[:d:Q28334380|Q28334380]]
| [[Anna Strohsahl]]
| 1885-10-02
| [[Bild:Anna Strohsahl Portrait.jpg|center|80px]]
| [[Seifhennersdorf]]
| 1953-01-01
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035152770 1035152770]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q137857719|Q137857719]]
| [[Max Berndt von Saldern]]
| 1886-07-03
| 
| [[Mętno Małe]]
| 1968-07-04
| [[Gemeen Heckthusen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1159032254 1159032254]
| [[Landraad (Q514725)|Landraad]]
|-
| [[:d:Q98400242|Q98400242]]
| [[Carl Willecke]]
| 1886-12-04
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1946-12-16
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133794393 133794393]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[ministry official]]
|-
| [[:d:Q132973753|Q132973753]]
| [[Hermann Schmidt (Q132973753)|Hermann Schmidt]]
| 1887-05-30
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132098385 132098385]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q993652|Q993652]]
| [[Bruno Peyn]]
| 1887-06-08
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1970-05-31
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/101532040 101532040]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q64944848|Q64944848]]
| [[Adolf von Seht]]
| 1887-06-18
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1947-09-07
| [[Hamborg]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q55677237|Q55677237]]
| [[Hans Wilhelm von Zwehl]]
| 1888-03-17
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1943-10-23
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/133795012 133795012]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q1732511|Q1732511]]
| [[Karl Olfers]]
| 1888-04-14
| 
| [[Dorum]]
| 1968-04-22
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/129262315 129262315]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q2061909|Q2061909]]
| [[Paul Riege]]
| 1888-08-27
| [[Bild:Paul Riege at the Nuremberg Trials.jpg|center|80px]]
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 1980-10-13
| [[Gemeen Buxthu|Buxthu]]
| [https://d-nb.info/gnd/1027028535 1027028535]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Polizeibeamten]]
|-
| [[:d:Q133690989|Q133690989]]
| [[Rudolf Jahncke]]
| 1889-04-17
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1266191984 1266191984]
| 
|-
| [[:d:Q27888680|Q27888680]]
| [[Emil Nowatzky]]
| 1889-11-17
| 
| 
| 1976-08-14
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q102193303|Q102193303]]
| [[Julius Post]]
| 1889-11-26
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/125650078 125650078]
| 
|-
| [[:d:Q1598130|Q1598130]]
| [[Heinrich Küver]]
| 1889-12-10
| 
| [[Gemeen Helmworth]]
| 1983-06-05
| [[Gemeen Steenau]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034931342 1034931342]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1512835|Q1512835]]
| [[Gerhard van Heukelum]]
| 1890-01-15
| 
| [[Nordstrand]]
| 1969-05-05
| [[Debst]]&lt;br/&gt;[[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034904000 1034904000]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q52150839|Q52150839]]
| [[Wilhelm Wieger]]
| 1890-05-02
| 
| [[Hardegsen]]
| 1964
| [[Cappel (Neddersassen)|Cappel]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035176823 1035176823]
| [[graphic artist]]&lt;br/&gt;[[pastellist]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q2033976|Q2033976]]
| [[Oskar Schulze]]
| 1890-06-26
| 
| [[Gemeen Öberndörp]]
| 1968-06-09
| [[Bremen]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[trade unionist]]
|-
| [[:d:Q13189018|Q13189018]]
| [[Willy Klenck]]
| 1890-09-29
| 
| 
| 1959-05-31
| [[Gemeen Loomst]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034934708 1034934708]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q121245103|Q121245103]]
| [[Erich Paul Jansen Friedrichs]]
| 1890-11-02
| [[Bild:Infotafel Vorhaben Verrat Verurteilung Helgoländer Widerständler (Cuxhaven-Sahlenburg) 02.jpg|center|80px]]
| [[Helgoland]]
| 1945-04-21
| [[Sahlenborg]]
| 
| [[Wedderständler]]
|-
| [[:d:Q109328594|Q109328594]]
| [[Hugo Wittneben]]
| 1890-11-26
| 
| [[Basbeek]]
| 
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q55683744|Q55683744]]
| [[Karl Bringmann]]
| 1891-06-11
| 
| [[Gelsenkiärken]]
| 1950-06-28
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1078795037 1078795037]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q135646568|Q135646568]]
| [[Richard Curdes]]
| 1891-11-29
| 
| [[Warschau]]
| 1974-10-05
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034674927 1034674927]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q102703|Q102703]]
| [[Karl Waller]]
| 1892
| 
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| 1963-05-15
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/118965042 118965042]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q2544754|Q2544754]]
| [[Walter Hildebrandt (Q2544754)|Walter Hildebrandt]]
| 1892-04-02
| 
| [[Prabuty]]
| 1966-04-19
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/103490390X 103490390X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q109337341|Q109337341]]
| [[Hans-Releff Riege]]
| 1892-04-23
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 1941-05-27
| [[North Atlantic Ocean]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q1777277|Q1777277]]
| [[Richard Graf von Schwerin]]
| 1892-05-24
| 
| [[Ostrów Pieckowski]]
| 1951-07-23
| [[Dobrook]]
| 
| [[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q94886276|Q94886276]]
| [[Walter Höpcke]]
| 1892-07-10
| 
| 
| 1978-05-11
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1029140170 1029140170]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]&lt;br/&gt;[[Archivar]]&lt;br/&gt;[[genealogist]]&lt;br/&gt;[[local historian]]
|-
| [[:d:Q55681006|Q55681006]]
| [[Richard Tiensch]]
| 1892-08-31
| 
| [[Hoya]]
| 1971-03-09
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/103516261X 103516261X]
| [[local historian]]
|-
| [[:d:Q100968|Q100968]]
| [[Alfred Vagts]]
| 1892-12-01
| [[Bild:Aloys Wach Ex libris Alfred Vagts.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 1986-06-19
| [[Cambridge]]
| [https://d-nb.info/gnd/117324981 117324981]
| [[Militärhistoriker]]&lt;br/&gt;[[Sakenbökerschriever]]&lt;br/&gt;[[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Dichter]]&lt;br/&gt;[[Översetter]]
|-
| [[:d:Q15428335|Q15428335]]
| [[Walther Meyer-Delvendahl]]
| 1893-01-05
| 
| [[Cuxhoben]]
| 20th century
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1038510228 1038510228]
| [[Landraad (Q514725)|Landraad]]
|-
| [[:d:Q696120|Q696120]]
| [[Arnold Schmidt-Niechciol]]
| 1893-01-11
| 
| 
| 1960-04-16
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| [https://d-nb.info/gnd/118956426 118956426]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q73973|Q73973]]
| [[Hinnerk Willem Kopp]]
| 1893-05-06
| [[Bild:Bundesarchiv B 145 Bild-F046120-0016, Koblenz, &quot;Rittersturz-Konferenz&quot;, Kopf.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Neenkarken]]
| 1961-12-21
| [[Chöttingen]]
| [https://d-nb.info/gnd/118565265 118565265]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q133581753|Q133581753]]
| [[Arthur Seligmann]]
| 1893-06-08
| 
| [[Gemeen Helmworth]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1024541789 1024541789]
| 
|-
| [[:d:Q1667678|Q1667678]]
| [[Wilhelm Dieckmann (Wedderstandskämper, 1893)|Wilhelm Dieckmann]]
| 1893-07-17
| 
| [[Stotel]]
| 1944-09-13
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/123492564 123492564]
| [[Archivar]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q137318396|Q137318396]]
| [[Hans Schröder]]
| 1893-08-12
| 
| [[Gemeen Öberndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1148783288 1148783288]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q1468605|Q1468605]]
| [[Fritz Taeger]]
| 1894-01-01
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 1960-08-15
| [[Marborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/122796675 122796675]
| [[historian of classical antiquity]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q133702796|Q133702796]]
| [[Margarete Westphal]]
| 1894
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/138067392 138067392]
| 
|-
| [[:d:Q1319204|Q1319204]]
| [[Helmuth Schepp]]
| 1894-03-07
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1982-09-16
| [[Aken]]
| [https://d-nb.info/gnd/11945467X 11945467X]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q1353595|Q1353595]]
| [[Erich von Lehe]]
| 1894-06-13
| 
| [[Padingbüddel]]
| 1983-04-23
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/11686155X 11686155X]
| [[Regionalhistoriker]]&lt;br/&gt;[[Archivar]]
|-
| [[:d:Q1458687|Q1458687]]
| [[Johann Nikolaus Frers]]
| 1895-08-06
| 
| [[Dorum]]
| 1952-01-20
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/128206608 128206608]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q94944361|Q94944361]]
| [[Erich Adickes]]
| 1895-11-16
| 
| [[Millm]]
| 1969
| 
| [https://d-nb.info/gnd/143704435 143704435]
| 
|-
| [[:d:Q109538594|Q109538594]]
| [[Mario Oehlschläger]]
| 1895-12-11
| 
| [[Mailand]]
| 1978-09-05
| [[Gemeen Helmworth]]
| 
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q55692151|Q55692151]]
| [[Dorothea Von der Osten]]
| 1896
| 
| [[Misselwarden]]
| 1985
| [[Wiesbaden]]
| 
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q78175|Q78175]]
| [[Erich Vagts]]
| 1896
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1980
| [[Bremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/124959245 124959245]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q25994661|Q25994661]]
| [[Kurt Dietrich Schmidt]]
| 1896
| 
| [[Uthleer]]
| 1964
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/118759698 118759698]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Karkenhistoriker]]
|-
| [[:d:Q133337338|Q133337338]]
| [[Walter Goldberger]]
| 1896-02-03
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1985-03-14
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1172481954 1172481954]
| 
|-
| [[:d:Q98508|Q98508]]
| [[Curt Rothenberger]]
| 1896-06-30
| [[Bild:Curt Rothenberger.JPG|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 1959-09-01
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/123399505 123399505]
| [[Richter]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]&lt;br/&gt;[[Notar]]&lt;br/&gt;[[Landgerichtsrat]]
|-
| [[:d:Q18621716|Q18621716]]
| [[Heinrich Detjen (Schriever)|Heinrich Detjen]]
| 1896-08-11
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1031959580 1031959580]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1630111|Q1630111]]
| [[Horst de Marées]]
| 1896-10-25
| 
| [[Weimar]]
| 1988-02-01
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/119129760 119129760]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q1385831|Q1385831]]
| [[Eymer Friedrich Illies]]
| 1896-12-14
| 
| [[Gemeen Saans|Saans]]
| 1962-09-28
| [[Builefeld]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034914898 1034914898]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q18603816|Q18603816]]
| [[Adolf Peter Krönke]]
| 1897-02-06
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 1984-04-27
| [[Gemeen Harsfeld|Harsfeld]]
| [https://d-nb.info/gnd/103372422X 103372422X]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q34674741|Q34674741]]
| [[Hermann Grauerholz]]
| 1897-03-09
| 
| [[Gemeen Schippdörp]]
| 1991-02-04
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/103473525X 103473525X]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]&lt;br/&gt;[[Turner]]
|-
| [[:d:Q1447898|Q1447898]]
| [[Franz Krause]]
| 1897-05-20
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 1979-10-29
| [[Wupperdaal]]
| [https://d-nb.info/gnd/118715704 118715704]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q137134882|Q137134882]]
| [[Hermann Bulle]]
| 1898
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/127437851 127437851]
| [[Boinschenör]]
|-
| [[:d:Q710631|Q710631]]
| [[Arthur Mertins]]
| 1898-04-25
| 
| [[Tels]]
| 1979-12-09
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/106628321 106628321]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q2638659|Q2638659]]
| [[Albert Rodegerdts]]
| 1898-09-23&lt;br/&gt;1898-02-23
| 
| [[Gemeen Belen]]
| 1973-02-11
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1035121271 1035121271]
| [[local politician]]
|-
| [[:d:Q2041459|Q2041459]]
| [[Ottomar Haxsen]]
| 1898-10-27
| 
| [[Fleest (Landkreis Cuxhoben)|Fleest]]
| 1972-09-19
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034745409 1034745409]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1357024|Q1357024]]
| [[Ernst-August von der Wense]]
| 1899-01-11
| 
| [[Niegenstrelitz|Nieg Strelitz]]
| 1966-01-30
| [[Gemeen Wingst]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035172755 1035172755]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q2645042|Q2645042]]
| [[Alfred Goldberger]]
| 1899-05-21
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1992-05-25
| [[New York]]
| [https://d-nb.info/gnd/125618158 125618158]
| [[Afkaat (Q613087)|Afkaat]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q98083|Q98083]]
| [[Helmuth Friedrichs]]
| 1899-09-22
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1945-02&lt;br/&gt;1945-12-31
| [[Ossenbrügge]]
| [https://d-nb.info/gnd/130472263 130472263]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q107491607|Q107491607]]
| [[Richard Auhagen]]
| 19th century
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1900
| [[Hannober]]
| 
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]&lt;br/&gt;[[hydraulic engineer]]
|-
| [[:d:Q20604908|Q20604908]]
| [[Georg Bobrowski]]
| 1900
| 
| [[Grudziądz]]
| 1976
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1189682753 1189682753]
| [[Beamten]]
|-
| [[:d:Q38956116|Q38956116]]
| [[Hanns Farenburg]]
| 1900-02-28
| 
| [[Gemeen Steenau]]
| 1964-06-03
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1061490696 1061490696]
| [[television director]]
|-
| [[:d:Q694483|Q694483]]
| [[Arno Pötzsch]]
| 1900-04-25
| [[Bild:Büste Arno Pötsch in Cuxhaven.jpg|center|80px]]
| [[Leipzig]]
| 1956-04-19
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/116250348 116250348]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Lutheran pastor]]&lt;br/&gt;[[hymnwriter]]
|-
| [[:d:Q13188272|Q13188272]]
| [[Ernst Söhl]]
| 1901-02-23
| 
| [[Oosterbrook]]
| 1990-03-09
| [[Helmworth]]
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q137309441|Q137309441]]
| [[Hermann Reffken]]
| 1901-12-28
| 
| [[Gemeen Saans|Saans]]
| 1977-11-26
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/108093247 108093247]
| 
|-
| [[:d:Q94940475|Q94940475]]
| [[Hubert Grüter]]
| 1902
| 
| [[Velbert]]
| 1987
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1078509972 1078509972]
| [[Künstler]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[graphic artist]]
|-
| [[:d:Q132946132|Q132946132]]
| [[Otto Meyer]]
| 1902
| 
| [[Padingbüddel]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1077386400 1077386400]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q102685|Q102685]]
| [[Heinrich Schmidt-Barrien]]
| 1902-01-19
| 
| [[Uthleer]]
| 1996-12-09
| [[Gemeen Leendaal|Leendaal]]
| [https://d-nb.info/gnd/119021714 119021714]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1457906|Q1457906]]
| [[Friedrich-Wilhelm Lütt]]
| 1902-05-06
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1973-06-27
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/130508276 130508276]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q107166471|Q107166471]]
| [[Ernst Witte]]
| 1902-07-09
| 
| [[Dorum]]
| 1970
| 
| [https://d-nb.info/gnd/14350701X 14350701X]
| 
|-
| [[:d:Q124844099|Q124844099]]
| [[Heima von Wedel]]
| 1902-08-21
| 
| [[Wiesenau]]
| 1992-07
| [[Klooster Niewohl]]
| [https://d-nb.info/gnd/11954833X 11954833X]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q24033407|Q24033407]]
| [[Gerhard Meyer]]
| 1903-01-16
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1973-12-30
| [[Chicago]]
| [https://d-nb.info/gnd/1017513562 1017513562]
| [[Ökonoom]]
|-
| [[:d:Q20605570|Q20605570]]
| [[Ernst Drewes]]
| 1903-03-21
| 
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| 1991-04-28
| [[Bronswiek]]
| [https://d-nb.info/gnd/1123058253 1123058253]
| [[Beamten]]
|-
| [[:d:Q92316704|Q92316704]]
| [[Hans Biallas]]
| 1903-03-22
| 
| [[Berlin]]
| 1977-02-15
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 
| [[graphic artist]]&lt;br/&gt;[[opinion journalist]]
|-
| [[:d:Q1695894|Q1695894]]
| [[Johann Pieper]]
| 1903-12-20
| 
| [[Greetsiel]]
| 1985-08-13
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035111896 1035111896]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q35772327|Q35772327]]
| [[Anita Düvel]]
| 1903-12-20
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1976-04-12
| [[Prien am Chiemsee]]
| [https://d-nb.info/gnd/106199595X 106199595X]
| [[Filmschauspeler]]&lt;br/&gt;[[Theaterschauspeler]]
|-
| [[:d:Q22675125|Q22675125]]
| [[Hans Hartwigk]]
| 1904-02-10
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1991-09-18
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/1275778208 1275778208]
| [[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q20606833|Q20606833]]
| [[Ernst Klemeyer]]
| 1904-04-19
| 
| [[Gemeen Blenner|Blenner]]
| 1992-05-14
| [[Gemeen Langen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034934732 1034934732]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q15854725|Q15854725]]
| [[Willy Rieger]]
| 1904-09-05
| 
| [[Breslau]]
| 1967-03-14
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Bahnradfohrer]]
|-
| [[:d:Q136635385|Q136635385]]
| [[Emil Locht]]
| 1905
| 
| [[Hamborg]]
| 1950
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1117053792 1117053792]
| [[Beamter]]
|-
| [[:d:Q916831|Q916831]]
| [[Brigitte von Arnim]]
| 1905-02-05
| 
| [[Rawicz]]
| 1965-11-07
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1702730|Q1702730]]
| [[Robert Fiedler]]
| 1905-08-25
| 
| [[Bremerhoben]]
| 1974-10-05
| [[Gemeen Lox]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034726471 1034726471]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q63985489|Q63985489]]
| [[Emil Memmen]]
| 1905-10-08
| 
| [[Stubben (Landkreis Cuxhoben)|Stubben]]
| 1998-05-01
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1186882220 1186882220]
| [[ship captain]]
|-
| [[:d:Q21035474|Q21035474]]
| [[Karl Franzius]]
| 1905-12-25
| [[Bild:Karl Franzius.JPG|center|80px]]
| [[Havelberg]]
| 1993-12-10
| [[Gemeen Langen]]
| 
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q133714650|Q133714650]]
| [[Ernst August Abraham]]
| 1906
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/139769366 139769366]
| [[political economist]]
|-
| [[:d:Q136963340|Q136963340]]
| [[Otto Böttcher]]
| 1906
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1055481931 1055481931]
| [[Kunsthistoriker]]
|-
| [[:d:Q51668503|Q51668503]]
| [[Walter Knape]]
| 1906-01-14
| 
| [[Bernburg]]
| 2000-11-14
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/129290041 129290041]
| [[conductor]]
|-
| [[:d:Q122614938|Q122614938]]
| [[Karl Buttmann]]
| 1906-04-12
| 
| [[Danzig]]
| 2005-03-16
| [[Gemeen Wolsbuddel|Wolsbuddel]]
| 
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q2158753|Q2158753]]
| [[Robert Schormann]]
| 1906-07-02
| 
| [[Dössen]]
| 1962-03-07
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/130524980 130524980]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1794061|Q1794061]]
| [[Kurt Schmidt-Klevenow]]
| 1906-08-19
| [[Bild:Kurt Schmidt-Klevenow.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 1980-01-30
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1037941624 1037941624]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q17323442|Q17323442]]
| [[Ludwig Arps]]
| 1907
| 
| [[Padingbüddel]]
| 1974
| [[Gräfelfing]]
| [https://d-nb.info/gnd/1154797333 1154797333]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q131909691|Q131909691]]
| [[Klaus Messer]]
| 1907-04-11
| 
| [[Gemeen Helmworth]]
| 1942-01-19
| [[Staraya Russa]]
| [https://d-nb.info/gnd/125141572 125141572]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Notar]]&lt;br/&gt;[[Gauführer]]
|-
| [[:d:Q1793952|Q1793952]]
| [[Kurt Pester]]
| 1907-08-10
| [[Bild:Infotafel Vorhaben Verrat Verurteilung Helgoländer Widerständler (Cuxhaven-Sahlenburg) 02.jpg|center|80px]]
| [[Nobitz]]
| 1945-04-21
| [[Sahlenborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/136742327 136742327]
| [[Mürger]]&lt;br/&gt;[[Wedderständler]]
|-
| [[:d:Q111021880|Q111021880]]
| [[Ernst Wallhöfer]]
| 1907-11-18
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 1992-06-09
| [[Lümborg]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q2163336|Q2163336]]
| [[Rolf Dircksen]]
| 1907-11-25
| 
| [[Wremen]]
| 1983-11-28
| [[Enger]]
| [https://d-nb.info/gnd/13709048X 13709048X]
| [[Ornitholoog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q72209|Q72209]]
| [[Harro Schacht]]
| 1907-12-15
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1943-01-13
| [[Natal]]
| 
| [[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Militärperson]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q18601191|Q18601191]]
| [[Meta Grube]]
| 1908-02-19
| 
| [[Ohrensfluchtermoor]]
| 1988-01-18
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1053136757 1053136757]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q2274073|Q2274073]]
| [[Servais Cabolet]]
| 1908-04-24
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]&lt;br/&gt;[[Warstood]]
| 1976-05-09
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034676180 1034676180]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q50376401|Q50376401]]
| [[Maria Dehn-Misselhorn]]
| 1908-07-03
| 
| [[Appeln]]
| 1980-05-04
| [[Appeln]]
| [https://d-nb.info/gnd/139441611 139441611]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q15202722|Q15202722]]
| [[Heinz Wachtendorf]]
| 1908-08-12
| 
| [[Nordenham]]
| 2000-11
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1106871820 1106871820]
| [[legal counselor]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q4535448|Q4535448]]
| [[Arthur Jüttner]]
| 1908-08-18
| 
| [[Kattowitz]]
| 2003-12-01
| [[Braamst (Oortschop)|Braamst]]
| [https://d-nb.info/gnd/118981749 118981749]
| [[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q50282236|Q50282236]]
| [[Heinrich Sievers (Q50282236)|Heinrich Sievers]]
| 1908-08-20
| 
| [[Dorum]]
| 1999-09-17
| [[Garatshausen]]
| [https://d-nb.info/gnd/118614126 118614126]
| [[editor]]&lt;br/&gt;[[musicologist]]
|-
| [[:d:Q111745387|Q111745387]]
| [[Hertha Degn]]
| 1908-11-01
| [[Bild:Porträt Hertha Degn (1934).JPG|center|80px]]
| [[Bremen]]
| 2003-09-28
| [[Gemeen Beverst]]
| 
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q1505753|Q1505753]]
| [[Georg Rieper]]
| 1909
| [[Bild:Georg Rieper.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Steenau]]
| 1982
| [[Bremen]]
| 
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q1600741|Q1600741]]
| [[Heinz Petermann]]
| 1909-01-23
| 
| [[Braamst (Oortschop)|Braamst]]
| 1972
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1035114844 1035114844]
| [[Buur]]
|-
| [[:d:Q2562698|Q2562698]]
| [[Werner Stelly]]
| 1909-06-25
| 
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| 1997-08-31
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1049557174 1049557174]
| [[Schriever (Q482980)|Schriever]]
|-
| [[:d:Q23061059|Q23061059]]
| [[Jürgen Tern]]
| 1909-07-01
| 
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 1975-02-20
| [[Frankfort an’n Main]]
| [https://d-nb.info/gnd/117273309 117273309]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[editor]]&lt;br/&gt;[[opinion journalist]]
|-
| [[:d:Q1598821|Q1598821]]
| [[Heinrich Schröder (1909–1989)|Heinrich Schröder]]
| 1909-08-23
| 
| [[Sells]]
| 1989-02-28
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035133865 1035133865]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1510683|Q1510683]]
| [[Gerd Mingram]]
| 1910
| 
| [[Hamborg]]
| 2001
| [[Gemeen Hemmoor]]
| [https://d-nb.info/gnd/119152525 119152525]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q1515397|Q1515397]]
| [[Gert von der Osten]]
| 1910-05-17
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1983-11-30
| [[Brühl (Rhienland)|Brühl]]
| [https://d-nb.info/gnd/118590448 118590448]
| [[Kunsthistoriker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q110523475|Q110523475]]
| [[Gerhard Stoelker]]
| 1910-05-26
| 
| [[Neenhusen]]
| 1971-01-30
| 
| 
| [[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q122008|Q122008]]
| [[Heinrich Hoffmann]]
| 1910-08-17
| 
| [[Bottrop]]
| 1998-01-29
| [[Wehden]]
| [https://d-nb.info/gnd/1119762561 1119762561]
| [[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q29413588|Q29413588]]
| [[Jürgen Ulderup]]
| 1910-10-11
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1991-04-23
| [[Haldem]]
| [https://d-nb.info/gnd/119488760 119488760]
| [[Ünnernehmer]]&lt;br/&gt;[[Mäzen]]
|-
| [[:d:Q21039215|Q21039215]]
| [[Franz Rotter]]
| 1910-10-27
| 
| [[Komárom]]
| 1989-09-06
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/12882042X 12882042X]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]
|-
| [[:d:Q20606845|Q20606845]]
| [[Walter Klie]]
| 1910-12-26
| 
| [[Wisch (Gemeen Kumbarg)|Wisch]]
| 
| 
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q993848|Q993848]]
| [[Bruno Stöwsand]]
| 1911-01-27
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1996-02-24
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[editor-in-chief]]
|-
| [[:d:Q120692|Q120692]]
| [[Hans-Joachim Wegener]]
| 1911-05-18
| 
| [[Wieszyno]]
| 1993-08-31
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035178028 1035178028]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q84762548|Q84762548]]
| [[Hermann Borrmann]]
| 1911-07-16
| 
| [[Lemwerder]]
| 1998-05-18
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034701207 1034701207]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q23061562|Q23061562]]
| [[Werner Knop]]
| 1911-12-29
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1970-10-01
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1152844660 1152844660]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q1579765|Q1579765]]
| [[Hans Georg Schütz]]
| 1912-03-02&lt;br/&gt;1912-03-21
| 
| [[Stettin]]
| 1976-06-05
| [[Gemeen Hemmoor]]
| [https://d-nb.info/gnd/134647130 134647130]
| [[Komponist]]&lt;br/&gt;[[Baas von en Musikgrupp]]&lt;br/&gt;[[film score composer]]&lt;br/&gt;[[accordionist]]&lt;br/&gt;[[pianist]]
|-
| [[:d:Q75119|Q75119]]
| [[August Dieckmann]]
| 1912-05-29
| [[Bild:August Dieckmann.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Kumbarg|Kumbarg]]
| 1943-10-10
| [[Dnieper]]
| 
| [[Offzeer]]
|-
| [[:d:Q5740470|Q5740470]]
| [[Hermann-Albert Schrader]]
| 1913-02-10
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 1942-06-13
| [[Sevastopol]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q1603593|Q1603593]]
| [[Helmut Grube]]
| 1913-11-21
| 
| [[Hameln]]
| 1980-01-08
| [[Gemeen Hemmoor]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034738631 1034738631]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q137338709|Q137338709]]
| [[Kurt Langner]]
| 1913-12-11
| 
| 
| 1989-04-26
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034940600 1034940600]
| 
|-
| [[:d:Q5735215|Q5735215]]
| [[Herbert Panknin]]
| 1913-12-27
| 
| [[Nien Stettin]]
| 2001-03-15
| [[Gemeen Langen]]
| 
| [[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q1512324|Q1512324]]
| [[Gerhard Reintanz]]
| 1914-03-01
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1997-11-18
| [[Halle (Saale)]]
| [https://d-nb.info/gnd/104604205X 104604205X]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q10294270|Q10294270]]
| [[Heino Bohmann]]
| 1914-03-11
| 
| [[Holsseln]]
| 1942-09-12
| [[Nöördlike Iessee|Arktische Ozean]]
| 
| [[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q1464946|Q1464946]]
| [[Günter Schlichting-von Rönn]]
| 1914-04-13
| 
| [[Kiel]]
| 1976-04-01
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1339566893 1339566893]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q21033109|Q21033109]]
| [[Julius Brumsack]]
| 1915-01-19
| [[Bild:Julius 1932.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Beverst]]
| 2011-10-22
| [[Ollnborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1173384332 1173384332]
| [[Koopmann]]
|-
| [[:d:Q95296253|Q95296253]]
| [[Heinz Asendorf]]
| 1915-02-03
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/117732982 117732982]
| 
|-
| [[:d:Q36647879|Q36647879]]
| [[Otto Tinschert]]
| 1915-03-02
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 2006-05-16
| [[Guatemala City]]
| [https://d-nb.info/gnd/1056305231 1056305231]
| [[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[Botaniker]]
|-
| [[:d:Q20607554|Q20607554]]
| [[Otto Peschel]]
| 1915-08-28
| 
| [[Kraupa]]
| 1986-11-18
| [[Basbeek]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q7377239|Q7377239]]
| [[Rudolf Kurz]]
| 1916-01-29
| [[Bild:Bundesarchiv Bild 146-2006-0085, Karl Koch.jpg|center|80px]]
| [[Kiel]]
| 1979-06-12
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q10293740|Q10293740]]
| [[Hans-Joachim Bertelsmann]]
| 1916-04-29
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1944-02-19
| [[Atlantik]]
| 
| [[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q96761802|Q96761802]]
| [[Klaus Hornbostel]]
| 1916-06-04
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2013-07-17
| [[Tübingen]]
| 
| [[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q5649624|Q5649624]]
| [[Hans-Jürgen Burmester]]
| 1916-06-11
| 
| [[Gemeen Loomst]]
| 1998-09-22
| [[Witzeeze]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q1505311|Q1505311]]
| [[Georg Manecke]]
| 1916-06-13
| 
| 
| 1990-01-06
| [[Beers]]
| [https://d-nb.info/gnd/1209300680 1209300680]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q1580157|Q1580157]]
| [[Hans Helmcke]]
| 1917
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1973-08-16
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1302651544 1302651544]
| [[Bordellbesitter]]
|-
| [[:d:Q20643096|Q20643096]]
| [[Paul Kriebel]]
| 1917-01-29
| [[Bild:Paul Kriebel (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Berlin]]
| 2015-04-06
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1111533784 1111533784]
| [[Offzeer]]
|-
| [[:d:Q110559607|Q110559607]]
| [[Helmut von Tippelskirch]]
| 1917-12-07
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1943-05-04
| [[Atlantik]]
| 
| [[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q105079648|Q105079648]]
| [[Hank Piro]]
| 1917-12-20
| 
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 2011-04-18
| 
| 
| [[American football player]]
|-
| [[:d:Q117430318|Q117430318]]
| [[Max Schegulla]]
| 1918-01-10
| 
| [[Trachenberg]]
| 2008-04-14
| [[Mulsen (Land Wusten)|Mulsen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1133198996 1133198996]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]
|-
| [[:d:Q1381804|Q1381804]]
| [[Gerhild Weber]]
| 1918-05-03
| 
| 
| 1996-11-07
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035167328 1035167328]
| [[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[Filmschauspeler]]
|-
| [[:d:Q91213814|Q91213814]]
| [[Henry Stewart Treviranus]]
| 1918-09-19
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2008-02-29
| 
| 
| [[equestrian]]
|-
| [[:d:Q105372233|Q105372233]]
| [[Lisa Menco]]
| 1918-10-13
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1940s
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q42972270|Q42972270]]
| [[Heinz Bürgel]]
| 1918-11-12
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1983-06-30
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q18602755|Q18602755]]
| [[Wilhelm Hartung]]
| 1919
| 
| [[Westerwisch (Cuxhoben)|Westerwisch]]
| 2003-11-28
| [[Reinbeek]]
| [https://d-nb.info/gnd/123518547 123518547]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q10314495|Q10314495]]
| [[Klaus Euler]]
| 1919-01-21
| 
| [[Hannober]]
| 1969-01-16
| [[Beers]]
| 
| [[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q110492961|Q110492961]]
| [[Hans-Walter Pahl]]
| 1919-08-16
| 
| [[Cuxhoben]]
| No/unknown value
| 
| 
| [[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q2561670|Q2561670]]
| [[Werner Kammann]]
| 1919-09-17
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1985-11-20
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034923331 1034923331]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q19958951|Q19958951]]
| [[Walter Behrends]]
| 1919-09-30
| 
| [[Ringst (Oortschop)|Ringst]]
| 1990-11-02
| [[Stuttgart]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q110515918|Q110515918]]
| [[Paul-Heinrich Sass]]
| 1919-10-03
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1944-01-29
| [[Biskai]]
| 
| [[Marineoffizier]]&lt;br/&gt;[[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]
|-
| [[:d:Q59558579|Q59558579]]
| [[Karl B. Kühne]]
| 1920
| 
| [[Brannenborg]]
| 2018-04-30
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/123357527 123357527]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q15444352|Q15444352]]
| [[Volker Starke]]
| 1920-02-02
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2002-04-04
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1030129290 1030129290]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q6536566|Q6536566]]
| [[Magda Roos]]
| 1920-04-29
| [[Bild:Magda Roos.JPG|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 1976-07-16
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/134296281 134296281]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q5650349|Q5650349]]
| [[Hans Krumminga]]
| 1920-05-06
| 
| [[Bokel (Q668186)|Bokel]]
| 1943-11-28
| [[Apostolove]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q71262|Q71262]]
| [[Walter Schuck]]
| 1920-07-20
| 
| [[Frankenholz]]
| 2015-03-27
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/132908719 132908719]
| [[Fleger]]&lt;br/&gt;[[Militärperson]]&lt;br/&gt;[[veteran]]
|-
| [[:d:Q95305725|Q95305725]]
| [[Gisela Jahn]]
| 1920-08-15
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 2024-03-19
| [[Chöttingen]]
| [https://d-nb.info/gnd/133764966 133764966]
| 
|-
| [[:d:Q94664027|Q94664027]]
| [[Heinz-Jürgen Breyer]]
| 1921
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1019485914 1019485914]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q127786687|Q127786687]]
| [[Josef Škop]]
| 1921-03-30
| 
| 
| 1957-11-11
| [[Elv]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q10273591|Q10273591]]
| [[Erich Faust]]
| 1921-04-22
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1944-08-14
| [[Biskai]]
| 
| [[U-Boot-Fohrer]]&lt;br/&gt;[[Soldaat]]&lt;br/&gt;[[Marineoffizier]]
|-
| [[:d:Q1400125|Q1400125]]
| [[Klaus Bemmer]]
| 1921-07-15
| [[Bild:Bemmerselbstbildnis.jpg|center|80px]]
| [[Gaggenau]]
| 1979-11-17
| [[Luunst]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034668374 1034668374]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[Restaurater]]
|-
| [[:d:Q16887951|Q16887951]]
| [[Jo Filke]]
| 1921-10-09
| 
| [[Głuchołazy]]
| 2001-09-11
| [[Gemeen Schippdörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1173439196 1173439196]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q18020861|Q18020861]]
| [[Herbert Huster]]
| 1921-12-15
| [[Bild:Herbert Huster.jpg|center|80px]]
| [[Mühltroff]]
| 2005-01-13
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/126456232 126456232]
| [[Utgever]]
|-
| [[:d:Q91636|Q91636]]
| [[Rudolf Haag]]
| 1922
| [[Bild:Haag color 300 dpi v003 jpg.jpg|center|80px]]
| [[Tübingen]]
| 2016-01-05
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| [https://d-nb.info/gnd/124520987 124520987]
| [[Physiker (Q169470)|Physiker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q133682197|Q133682197]]
| [[Ursula Becker-Mosbach]]
| 1922-12-23
| 
| [[Balikpapan]]
| 2002-06-12
| [[Gemeen Hemmoor]]
| [https://d-nb.info/gnd/1189983605 1189983605]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q136975645|Q136975645]]
| [[Emil Völzmann]]
| 1923
| 
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1190048973 1190048973]
| [[Polier]]
|-
| [[:d:Q111223|Q111223]]
| [[Udo von Soosten]]
| 1923-03-24
| 
| [[Wehdel]]
| 1986-08-05
| [[Bad Öinusen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035150964 1035150964]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1048299|Q1048299]]
| [[Cassen Eils]]
| 1923-07-04
| [[Bild:Cassen Eils.jpg|center|80px]]
| [[Nördernee]]
| 2010-01-06
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1111425809 1111425809]
| [[Reederee (Q500251)|Reederee]]
|-
| [[:d:Q1581680|Q1581680]]
| [[Hans Peter Jürgens]]
| 1924-03-03
| [[Bild:Hans Peter Jürgens (Kiel 66.296).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 2018-10-11
| [[Holtenau]]
| [https://d-nb.info/gnd/119008750 119008750]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[ship captain]]&lt;br/&gt;[[Cape Horner]]
|-
| [[:d:Q2807339|Q2807339]]
| [[Werner Schröder]]
| 1924-09-15
| [[Bild:Werner Schröder (Theologe).jpg|center|80px]]
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 2019-10-13
| [[Auerk]]
| 
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q105051|Q105051]]
| [[Werner Tiet]]
| 1924-09-20
| 
| [[Gemeen Neenkarken]]
| 1984-05-02
| [[Gemeen Neenkarken]]
| [https://d-nb.info/gnd/1053243081 1053243081]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1729691|Q1729691]]
| [[Karl-Arnold Eickmeyer]]
| 1925-06-07
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 2007-10-12
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1118917944 1118917944]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Imker]]
|-
| [[:d:Q108698186|Q108698186]]
| [[Gustav Schröder]]
| 1925-11-05
| 
| [[Kotzenau]]
| 1960-06-13
| [[Elv]]&lt;br/&gt;[[Boizenburg/Elbe]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q65950369|Q65950369]]
| [[Hans Aust]]
| 1926
| 
| [[Doornbusch]]
| 1984
| [[Beers]]
| [https://d-nb.info/gnd/1033724238 1033724238]
| [[Prähistoriker]]
|-
| [[:d:Q137133575|Q137133575]]
| [[Hein Carstens]]
| 1926
| 
| [[Wremen]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/111877601 111877601]
| [[editing staff]]
|-
| [[:d:Q1299459|Q1299459]]
| [[Hartmut Nöldeke]]
| 1926-01-10
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2013-02-09
| [[Schortens]]
| [https://d-nb.info/gnd/124675247 124675247]
| [[Militärhistoriker]]&lt;br/&gt;[[Sakenbökerschriever]]
|-
| [[:d:Q112056111|Q112056111]]
| [[Hein Carstens]]
| 1926-01-23
| 
| [[Wremen]]
| 2022-03-02
| 
| 
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q20607069|Q20607069]]
| [[Karl Leifermann]]
| 1926-02-28
| [[Bild:Karl Leifermann 1985.jpg|center|80px]]
| [[Schippdörp]]
| 1995-09-27
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/134442520 134442520]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q123419134|Q123419134]]
| [[Margarete Jelten]]
| 1926-09-26
| 
| 
| 2022-06-15
| [[Gemeen Schippdörp]]
| 
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q123458382|Q123458382]]
| [[Adolf Wohlers]]
| 1927
| 
| [[Millm]]
| 2018-05-09
| 
| [https://d-nb.info/gnd/12115355X 12115355X]
| [[Buur]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q106251227|Q106251227]]
| [[Gerda Zimmermann]]
| 1927
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Ballettdanzer]]
|-
| [[:d:Q65555628|Q65555628]]
| [[Franz von Klenck]]
| 1927-04-26
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1958-09-12
| [[Köln]]
| 
| [[jazz musician]]&lt;br/&gt;[[saxophonist]]
|-
| [[:d:Q61924268|Q61924268]]
| [[Hermann Ringeling]]
| 1928-01-12
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2014-02-03
| [[Bern]]
| [https://d-nb.info/gnd/119135647 119135647]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q1435323|Q1435323]]
| [[Horst von Hassel]]
| 1928-05-24
| 
| [[Gemeen Langen]]
| 2020-06-05
| [[Bremen]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q131349710|Q131349710]]
| [[Burchard Scheper]]
| 1928-09-05
| 
| [[Gemeen Langen]]
| 2014-11-29
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/129440590 129440590]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Archivar]]
|-
| [[:d:Q13424072|Q13424072]]
| [[Heinz Hermann Brauer]]
| 1929-05-30
| 
| [[Gemeen Langen]]
| 2016-01-31
| 
| [https://d-nb.info/gnd/12296702X 12296702X]
| [[Richter]]
|-
| [[:d:Q1462656|Q1462656]]
| [[Friedrich Vogel (Q1462656)|Friedrich Vogel]]
| 1929-06-02
| [[Bild:Bundesarchiv B 145 Bild-F073880-0008, Bonn, Bundesrat, Antrittsrede Bundesratspräsident (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Hahnenknoop]]
| 2005-12-09
| [[Warnduorp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1030486352 1030486352]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Notar]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q85423107|Q85423107]]
| [[Friedrich Wilhelm Riedel]]
| 1929-10-24
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2020-09-10
| [[Sonthofen]]
| [https://d-nb.info/gnd/121041042 121041042]
| [[musicologist]]
|-
| [[:d:Q1612419|Q1612419]]
| [[Hermann Rauhe]]
| 1930-03-06
| [[Bild:Hermann Rauhe CJD Koenigswinter.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Wannen]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/12080994X 12080994X]
| [[musicologist]]&lt;br/&gt;[[Musikpädagoog]]&lt;br/&gt;[[Sakenbökerschriever]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[pianist]]&lt;br/&gt;[[conductor]]&lt;br/&gt;[[Komponist]]
|-
| [[:d:Q1611206|Q1611206]]
| [[Hermann Gerken]]
| 1931-04-28
| [[Bild:HermannGerken2011-01.JPG|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 2024-02-17
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/1111425116 1111425116]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1300602|Q1300602]]
| [[Friwi Sternberg]]
| 1931-05-23
| 
| [[Lauenburg]]
| 2018-03-18
| [[Beers]]
| [https://d-nb.info/gnd/134530594 134530594]
| [[Musikpädagoog]]&lt;br/&gt;[[Sakenbökerschriever]]&lt;br/&gt;[[Musiker]]&lt;br/&gt;[[Komponist]]&lt;br/&gt;[[clarinetist]]
|-
| [[:d:Q1577139|Q1577139]]
| [[Hans-Heinrich Eilers]]
| 1931-08-30
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2019-08-07
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034721054 1034721054]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q29642185|Q29642185]]
| [[Frijo Müller-Belecke]]
| 1932
| 
| [[Delitzsch]]
| 2008
| [[Gemeen Hemmoor]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034657348 1034657348]
| [[art educator]]&lt;br/&gt;[[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]
|-
| [[:d:Q132804674|Q132804674]]
| [[Helmut Heuer]]
| 1932
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2011
| 
| [https://d-nb.info/gnd/119071541 119071541]
| [[scholar of English]]
|-
| [[:d:Q53568843|Q53568843]]
| [[Horst Kirschner]]
| 1932-08-20
| 
| [[Gemeen Langen]]
| 2022-11-19
| [[Gießen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1021217107 1021217107]
| [[dentist]]
|-
| [[:d:Q1745742|Q1745742]]
| [[Klaus Staudt]]
| 1932-09-14
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/118616935 118616935]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[graphic artist]]&lt;br/&gt;[[visual artist]]
|-
| [[:d:Q66817640|Q66817640]]
| [[Udo Vogel]]
| 1933-03-16
| [[Bild:Prof. Udo Vogel Foto.jpg|center|80px]]
| [[Tels]]
| 2015-02-14
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/172438713 172438713]
| [[Boinschenör]]
|-
| [[:d:Q1320948|Q1320948]]
| [[Hermann Fischer (Q1320948)|Hermann Fischer]]
| 1933-05-18
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2012-06-11
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/122826434 122826434]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[educator]]&lt;br/&gt;[[professor]]
|-
| [[:d:Q1388926|Q1388926]]
| [[Klaus Höpcke]]
| 1933-11-27
| [[Bild:DIE LINKE Bundesparteitag Mai 2014 Höpcke, Klaus.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 2023-10-14
| [[Berlin]]
| [https://d-nb.info/gnd/119426668 119426668]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1351778|Q1351778]]
| [[Horst Eylmann]]
| 1933-12-01
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 2014-02-13
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/121692957 121692957]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q132909744|Q132909744]]
| [[Hans-Henning Pistor]]
| 1934
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/171457528 171457528]
| 
|-
| [[:d:Q133339057|Q133339057]]
| [[Uwe Bartels]]
| 1934
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1283370298 1283370298]
| [[horn player]]
|-
| [[:d:Q133381271|Q133381271]]
| [[Ilse Vahl]]
| 1934
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1117226700 1117226700]
| [[Schriever (Q482980)|Schriever]]
|-
| [[:d:Q136577650|Q136577650]]
| [[Heinz Baubkus]]
| 1934
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1204022550 1204022550]
| 
|-
| [[:d:Q63533486|Q63533486]]
| [[Lutz Lesle]]
| 1934-01-17
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/109141539 109141539]
| [[Bibliothekar]]
|-
| [[:d:Q980391|Q980391]]
| [[Hans Haider]]
| 1935
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2010-11-20
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/134395646 134395646]
| [[Komponist]]&lt;br/&gt;[[Gitarrspeler]]&lt;br/&gt;[[musical instrument maker]]&lt;br/&gt;[[Musiker]]
|-
| [[:d:Q109122|Q109122]]
| [[Martin Döscher]]
| 1935-02-03
| 
| [[Köhlen (Landkreis Cuxhoben)|Köhlen]]
| 2019-09-22
| [[Bremerhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034711482 1034711482]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q13188423|Q13188423]]
| [[Heinz Fick]]
| 1935-03-31
| 
| [[Gemeen Himmelpoorten|Himmelpoorten]]
| 1996-09-03
| [[Ox]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034726579 1034726579]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1604097|Q1604097]]
| [[Helmut Salzinger]]
| 1935-12-27
| 
| [[Essen]]
| 1993-12-03
| [[Godshem]]
| [https://d-nb.info/gnd/119415402 119415402]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q131765214|Q131765214]]
| [[Martha Hennig]]
| 1936
| 
| [[Lintig (Oortschop)|Lintig]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1275281362 1275281362]
| [[Schooster (Beroop)|Schohmaker]]
|-
| [[:d:Q136971550|Q136971550]]
| [[Jörg Brehm]]
| 1936
| 
| [[Beers]]
| 2009
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1203074123 1203074123]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q137346327|Q137346327]]
| [[Günter Köpke]]
| 1936
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1243763531 1243763531]
| 
|-
| [[:d:Q15479786|Q15479786]]
| [[Gerd Hölscher]]
| 1936-05-03
| 
| [[Beers]]
| 2004-01-17
| [[Builefeld]]
| [https://d-nb.info/gnd/118829440 118829440]
| [[draftsperson]]
|-
| [[:d:Q2077442|Q2077442]]
| [[Peter Paterna]]
| 1937-12-22
| [[Bild:Peter Paterna.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 2018-10-30
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1211367193 1211367193]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q56461661|Q56461661]]
| [[Rudi Steinkamp]]
| 1938
| 
| [[Dorum]]
| 
| 
| 
| [[basketball official]]
|-
| [[:d:Q133506620|Q133506620]]
| [[Roger Prahlkett]]
| 1938
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1021931721 1021931721]
| [[Literaturwetenschopper]]
|-
| [[:d:Q20606953|Q20606953]]
| [[Horst Kuhlins]]
| 1938-01-28
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2013-12-09
| 
| 
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q2140808|Q2140808]]
| [[Reinhard Krückemeyer]]
| 1938-04-06
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2007-10-31
| [[Kuşadası]]
| [https://d-nb.info/gnd/1098925262 1098925262]
| [[Boxer]]
|-
| [[:d:Q2061451|Q2061451]]
| [[Paul Neese]]
| 1939-04-10
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 2000-04-03
| [[Gemeen Hemmoor]]
| [https://d-nb.info/gnd/1035101424 1035101424]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q122921021|Q122921021]]
| [[Gerhard Tiedemann]]
| 1939-09-23
| 
| [[Bornbarg]]
| 1972-08-31
| 
| 
| [[Ornitholoog]]
|-
| [[:d:Q126809|Q126809]]
| [[Peter Schütt (Q126809)|Peter Schütt]]
| 1939-12-10
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/119082764 119082764]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Philosoph (Q4964182)|Philosoph]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q60829814|Q60829814]]
| [[Jürgen Herrguth]]
| 1940
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2009
| [[Vallendar]]
| [https://d-nb.info/gnd/1051167221 1051167221]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q137128870|Q137128870]]
| [[Uwe Treter]]
| 1940
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1259364798 1259364798]
| [[Geograaf (Q901402)|Geograaf]]
|-
| [[:d:Q133625980|Q133625980]]
| [[Jens Dircksen]]
| 1940-09-24
| 
| [[Builefeld]]
| 2023-09-12
| [[Wremen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1030489572 1030489572]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]
|-
| [[:d:Q1716955|Q1716955]]
| [[Jürgen Abraham]]
| 1940-10-17
| [[Bild:Agrarium2012-05-04no24.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q99694073|Q99694073]]
| [[Enno Kleinert]]
| 1941
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q137350411|Q137350411]]
| [[Peter Wilhelm Fischer]]
| 1941
| 
| [[Berlin]]
| 2019
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/17208671X 17208671X]
| 
|-
| [[:d:Q11778348|Q11778348]]
| [[Michael Hahn]]
| 1941-05-07
| [[Bild:Michael Hahn 2006.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 2014-07-12
| [[Marborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/118719890 118719890]
| [[Indoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q2074879|Q2074879]]
| [[Peter Fischer (Q2074879)|Peter Fischer]]
| 1941-07-10
| 
| [[Berlin]]
| 2019-02-01
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/130802220 130802220]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q94537678|Q94537678]]
| [[Klaus Erichsen]]
| 1942
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/118954814 118954814]
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q18601096|Q18601096]]
| [[Traute Brüggebors]]
| 1942
| 
| [[Spiek]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133798224 133798224]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q133758240|Q133758240]]
| [[Hans-Joachim Paffenholz]]
| 1942
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/171029704 171029704]
| 
|-
| [[:d:Q137140757|Q137140757]]
| [[Hanns-Reimer Koch]]
| 1942
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/172191866 172191866]
| [[Richter]]
|-
| [[:d:Q2162784|Q2162784]]
| [[Roland Hanewald]]
| 1942-03-15
| [[Bild:Roland Hanewald.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120179784 120179784]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Schriever (Q482980)|Schriever]]&lt;br/&gt;[[Sakenbökerschriever]]
|-
| [[:d:Q95233027|Q95233027]]
| [[Heine Schoof]]
| 1942-11-18
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1047738155 1047738155]
| [[Schriever (Q482980)|Schriever]]&lt;br/&gt;[[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q133746424|Q133746424]]
| [[Henning von Glahn]]
| 1943
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133547175 133547175]
| 
|-
| [[:d:Q109923631|Q109923631]]
| [[Uwe Liszkowski]]
| 1943-09-12
| 
| [[Gemeen Geversdörp]]
| 
| 
| 
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q32752980|Q32752980]]
| [[Dieter Hartwig]]
| 1943-10-05
| [[Bild:D-hartwig foto 2002.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/111738881 111738881]
| [[Politoloog]]
|-
| [[:d:Q2136577|Q2136577]]
| [[Reent Reins]]
| 1943-10-10
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 2025-12-09
| 
| [https://d-nb.info/gnd/134046005 134046005]
| [[Spreker]]&lt;br/&gt;[[Theaterschauspeler]]&lt;br/&gt;[[Filmschauspeler]]
|-
| [[:d:Q21395533|Q21395533]]
| [[Vollrad Etzel]]
| 1944
| 
| 
| 2012
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/1317334191 1317334191]
| [[Ichthyoloog]]&lt;br/&gt;[[veterinarian]]
|-
| [[:d:Q134698864|Q134698864]]
| [[Frauke Dettmer]]
| 1944
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/130425346 130425346]
| [[Bibliothekar]]&lt;br/&gt;[[folklorist]]
|-
| [[:d:Q88467254|Q88467254]]
| [[Dorothea Hagena]]
| 1944-01-08
| 
| [[Gemeen Lox]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/106218131X 106218131X]
| [[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[audio drama actor]]
|-
| [[:d:Q2589680|Q2589680]]
| [[Wolfgang Gerke]]
| 1944-02-03
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/122278542 122278542]
| [[Ökonoom]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q824027|Q824027]]
| [[Bernd Ravens]]
| 1944-05-30
| [[Bild:14-07-16-bernd-ravens-01.jpg|center|80px]]
| [[Drangst]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q916089|Q916089]]
| [[Brigitte Adler]]
| 1944-06-22
| 
| [[Drangst]]
| 2004-10-25
| [[Würzborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/1022965387 1022965387]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q105836012|Q105836012]]
| [[Walter Tenfelde]]
| 1944-06-29
| 
| [[Drangst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/130125008 130125008]
| 
|-
| [[:d:Q130825261|Q130825261]]
| [[Ursel Wolfram-Seifert]]
| 1944-07-13
| 
| [[Cuxhoben]]
| 1995-12-18
| [[Hamborg]]
| [https://d-nb.info/gnd/17042409X 17042409X]
| [[Geograaf (Q901402)|Geograaf]]
|-
| [[:d:Q2591867|Q2591867]]
| [[Wolfgang von Geldern]]
| 1944-11-04
| [[Bild:KAS-Geldern, Wolfgang von-Bild-3006-1.jpg|center|80px]]
| [[Dorum]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/107980681 107980681]
| [[Notar]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q807332|Q807332]]
| [[Barbara Ambrosius]]
| 1944-11-25
| 
| [[Drangst]]
| 2023-07-28
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132533316 132533316]
| [[Richter]]
|-
| [[:d:Q112395605|Q112395605]]
| [[Jutta Timm]]
| 1945
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120431629 120431629]
| [[graphic artist]]&lt;br/&gt;[[Illustrater]]
|-
| [[:d:Q1322661|Q1322661]]
| [[Tony Hendrik]]
| 1945-03-04
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/134403061 134403061]
| [[Komponist]]&lt;br/&gt;[[Musikproduzent]]&lt;br/&gt;[[songwriter]]
|-
| [[:d:Q2444903|Q2444903]]
| [[Torsten Lange]]
| 1945-03-16
| [[Bild:Torsten Lange.jpg|center|80px]]
| [[Drangst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1276237685 1276237685]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1729403|Q1729403]]
| [[Karin Blumberger-Sauerteig]]
| 1945-04-03
| 
| [[Drangst]]
| 
| 
| 
| [[Diplomat]]
|-
| [[:d:Q108112|Q108112]]
| [[Rainer Feist]]
| 1945-04-12
| [[Bild:Rainer Feist.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 2007-05-19
| [[Timmendorfer Strand]]
| [https://d-nb.info/gnd/1131256700 1131256700]
| [[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q136582229|Q136582229]]
| [[Karl Wilhelm Wagner]]
| 1945-05-30
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1121593771 1121593771]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q1624501|Q1624501]]
| [[Holger Fischer (Q1624501)|Holger Fischer]]
| 1946
| 
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/12158366X 12158366X]
| [[Philoloog (Q13418253)|Philoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q130770965|Q130770965]]
| [[Michael Blesin]]
| 1946
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/14074049X 14074049X]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q813167|Q813167]]
| [[Beate Morgenstern]]
| 1946-04-15
| [[Bild:Beate Morgenstern, Dortmund 2017.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/119304732 119304732]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1121455|Q1121455]]
| [[Werner Hoyer]]
| 1946-06-15
| 
| [[Drangst]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q114038|Q114038]]
| [[Emil Schmalfuß]]
| 1946-07-30
| 
| [[Gemeen Helmworth]]
| 
| 
| 
| [[Richter]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1362823|Q1362823]]
| [[Fiete Münzner]]
| 1946-08-05
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2015-03-04
| [[Seelze]]
| [https://d-nb.info/gnd/134468902 134468902]
| [[Musiker]]&lt;br/&gt;[[Feernsehmoderator]]&lt;br/&gt;[[Singer]]
|-
| [[:d:Q1605494|Q1605494]]
| [[Henning Hoops]]
| 1946-12-16
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1298800633 1298800633]
| [[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q95341986|Q95341986]]
| [[Ulrich Schröder]]
| 1947
| 
| [[Gemeen Bülkau]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133375285 133375285]
| [[Schoolmeester (Q37226)|Schoolmeester]]&lt;br/&gt;[[Schriever (Q482980)|Schriever]]
|-
| [[:d:Q2427527|Q2427527]]
| [[Thomas Stöwsand]]
| 1947
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2006-10-05
| [[Schwaz]]
| [https://d-nb.info/gnd/1130346218 1130346218]
| [[Cellospeler]]
|-
| [[:d:Q136583332|Q136583332]]
| [[Werner Liedtke]]
| 1947-01-31
| 
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1124469168 1124469168]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q13188952|Q13188952]]
| [[Ulf-Thomas Lesle]]
| 1947-04-18
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2023-02-08
| [[Friedrichstadt]]
| [https://d-nb.info/gnd/108982629 108982629]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1786385|Q1786385]]
| [[Kralle Krawinkel]]
| 1947-04-21
| [[Bild:Gert &quot;Kralle&quot; Krawinkel (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Willemshaven]]
| 2014-02-16
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/134818946 134818946]
| [[Musiker]]&lt;br/&gt;[[Gitarrspeler]]
|-
| [[:d:Q15431299|Q15431299]]
| [[Wolfgang Wittrock]]
| 1947-05-01
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1028625405 1028625405]
| [[art dealer]]
|-
| [[:d:Q121476142|Q121476142]]
| [[Jens Zimmermann]]
| 1947-05-15
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Militärperson]]
|-
| [[:d:Q89046775|Q89046775]]
| [[Astrid Janson]]
| 1947-06-09
| 
| [[Cappel (Neddersassen)|Cappel]]
| 
| 
| 
| [[Kledaaschmaker]]
|-
| [[:d:Q566559|Q566559]]
| [[Annette Faße]]
| 1947-09-06
| 
| [[Imßen (Oortschop)|Imßen]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1024148211 1024148211]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1342945|Q1342945]]
| [[Siegfried Breuer]]
| 1947-12-22
| 
| [[Mulsen (Land Wusten)|Mulsen]]
| 2018-05-02
| [[Bremen]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q112500438|Q112500438]]
| [[Wilfrid Haubeck]]
| 1948
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/123975786 123975786]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[linguist]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q112536620|Q112536620]]
| [[Henrik Uterwedde]]
| 1948
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/131581260 131581260]
| [[Politoloog]]
|-
| [[:d:Q137448046|Q137448046]]
| [[Birgit Plath]]
| 1948
| 
| [[Gemeen Helmworth]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1140810650 1140810650]
| 
|-
| [[:d:Q113774548|Q113774548]]
| [[Jan-A. Bühner]]
| 1948-01-20
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/108670775 108670775]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q126689347|Q126689347]]
| [[Gerhard Nikolaus]]
| 1948-01-31
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2023-03-31
| [[Cuxhoben]]
| 
| [[Ornitholoog]]&lt;br/&gt;[[conservationist]]
|-
| [[:d:Q1083322|Q1083322]]
| [[Frank Horch]]
| 1948-02-25
| [[Bild:Frank Horch - Verkehrsministerkonferenz Köln-3300.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Geversdörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/101325337X 101325337X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q15275414|Q15275414]]
| [[Ute Wedemeier]]
| 1948-04-10
| 
| [[Lüttwöhrn]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/121730746X 121730746X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q130762651|Q130762651]]
| [[Gerd Peyke]]
| 1948-06-27
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1175568880 1175568880]
| [[Geograaf (Q901402)|Geograaf]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q120660|Q120660]]
| [[Uwe Biester]]
| 1948-09-03
| [[Bild:Landtag Niedersachsen DSCF7192.JPG|center|80px]]
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1034655361 1034655361]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q41335863|Q41335863]]
| [[Achim Duchow]]
| 1948-10-07
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 1993-09-16
| [[Düsseldörp]]
| [https://d-nb.info/gnd/109098064 109098064]
| [[Fotograaf]]&lt;br/&gt;[[Maler (Q1028181)|Maler]]&lt;br/&gt;[[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]
|-
| [[:d:Q64828691|Q64828691]]
| [[Marie-Luise Favreau-Lilie]]
| 1948-10-08
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/110057465 110057465]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q1275521|Q1275521]]
| [[Günther Rüther]]
| 1948-10-16
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/109302567 109302567]
| [[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q1929777|Q1929777]]
| [[Michael Weisser]]
| 1948-10-18
| [[Bild:Michael-Weisser.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/118831135 118831135]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q123574146|Q123574146]]
| [[Jürgen Heesemann]]
| 1948-11-26
| [[Bild:Jürgen Heesemann im November 2023.jpg|center|80px]]
| [[Kassbrook|Kassebruch]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1257236636 1257236636]
| [[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q1085676|Q1085676]]
| [[Christoph Radke]]
| 1949
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Künstler]]
|-
| [[:d:Q133414762|Q133414762]]
| [[Petra Thobaben]]
| 1949
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1078126321 1078126321]
| 
|-
| [[:d:Q64355049|Q64355049]]
| [[Rolf Geffken]]
| 1949-02-12
| [[Bild:Dr. Rolf Geffken.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Wingst]]
| 2023-04-26
| 
| [https://d-nb.info/gnd/119150948 119150948]
| [[Afkaat|Avkaat]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q1605760|Q1605760]]
| [[Reiner Benecke]]
| 1949-08-27
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2017-08-08
| 
| [https://d-nb.info/gnd/137746938 137746938]
| [[Neuroloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q66088911|Q66088911]]
| [[Thomas Lambrecht]]
| 20th century
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Basketballspeler (Q3665646)|Basketballspeler]]
|-
| [[:d:Q110096855|Q110096855]]
| [[Jörg Otto Meier]]
| 1950
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/118820885 118820885]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q1788934|Q1788934]]
| [[Kriki]]
| 1950
| 
| [[Gemeen Loomst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/113652011 113652011]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q136970536|Q136970536]]
| [[Heiner Kübler]]
| 1950
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/107141948X 107141948X]
| [[business consultant]]
|-
| [[:d:Q1889468|Q1889468]]
| [[Manfred Zöllmer]]
| 1950-08-29
| [[Bild:Zöllmer, Manfred-1929.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Bülkau]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/189551046 189551046]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q23062636|Q23062636]]
| [[Karl Hemeyer]]
| 1950-10-21
| 
| [[Oolluunbarg]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/142792284 142792284]
| [[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[Schriever (Q482980)|Schriever]]
|-
| [[:d:Q1446841|Q1446841]]
| [[Hans-Jürgen Weißbach]]
| 1950-12-29
| 
| [[Worth (Cuxhoben)|Worth]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/139869905 139869905]
| [[Sozioloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q95321539|Q95321539]]
| [[Günter Bose]]
| 1951
| 
| [[Debst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/12083412X 12083412X]
| [[Künstler]]&lt;br/&gt;[[Utgever]]&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;[[typesetter]]&lt;br/&gt;[[art collector]]
|-
| [[:d:Q1575825|Q1575825]]
| [[Hanne Kulessa]]
| 1951
| [[Bild:Hanne-Kulessa 1985 ©Petra-Kammann.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Lox]]
| 2022-07-24
| [[Frankfort an’n Main]]
| [https://d-nb.info/gnd/12324112X 12324112X]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Radiomoderator]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q137450303|Q137450303]]
| [[Angelika Marie Hauck]]
| 1951
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1037090586 1037090586]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q38388723|Q38388723]]
| [[Maria Spieker]]
| 1951-09-23
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133756846|Q133756846]]
| [[Michael von Allesch]]
| 1952
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132233452 132233452]
| 
|-
| [[:d:Q123514028|Q123514028]]
| [[Peter Uhlig (Q123514028)|Peter Uhlig]]
| 1952-05-07
| 
| [[Drangst]]
| 
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q136969194|Q136969194]]
| [[Götz Gunnar Gerhardt]]
| 1953
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1154538826 1154538826]
| 
|-
| [[:d:Q136972783|Q136972783]]
| [[Wilfried Stüven]]
| 1953
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1106351290 1106351290]
| [[special education teacher]]&lt;br/&gt;[[remedial teacher]]
|-
| [[:d:Q137160422|Q137160422]]
| [[Dietmar Widlewski]]
| 1953
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1035226286 1035226286]
| [[Geograaf (Q901402)|Geograaf]]
|-
| [[:d:Q1409708|Q1409708]]
| [[Jörg Schulz]]
| 1953-10-15
| [[Bild:Joerg Schulz 2008-05-02-D.jpg|center|80px]]
| [[Rechtenfleth]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1035129825 1035129825]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q100567|Q100567]]
| [[Claus Johannßen]]
| 1953-12-20
| [[Bild:Claus Johannßen 01.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1131383583 1131383583]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1484733|Q1484733]]
| [[Petra Haffter]]
| 1953-12-29
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/137411960 137411960]
| [[Speelbaas|Filmspeelbaas]]&lt;br/&gt;[[Dreihbookschriever (Q28389)|Dreihbookschriever]]&lt;br/&gt;[[Filmproduzent]]
|-
| [[:d:Q48870249|Q48870249]]
| [[Michael Meyer-Blanck]]
| 1954
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120562081 120562081]
| [[liturgist]]
|-
| [[:d:Q113748329|Q113748329]]
| [[Cornelia Essner]]
| 1954
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1198415924 1198415924]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q1083341|Q1083341]]
| [[Christina von Haaren]]
| 1954
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/129104574 129104574]
| [[landscape designer]]&lt;br/&gt;[[ecologist]]
|-
| [[:d:Q95724124|Q95724124]]
| [[Volker Woest]]
| 1954
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1194204600 1194204600]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]&lt;br/&gt;[[chemistry didactician]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q824221|Q824221]]
| [[Bernd Schönemann]]
| 1954-07-17
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/110466926 110466926]
| [[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q137154419|Q137154419]]
| [[Karl-Peter Julius]]
| 1955
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/111888859 111888859]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q2141421|Q2141421]]
| [[Reinhold J. W. Schaube]]
| 1955-01-23
| 
| [[Beers]]
| 2021-06-24
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q92675534|Q92675534]]
| [[Ronald Hübner]]
| 1955-02-27
| 
| [[Dieksenn]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120439430X 120439430X]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q113804665|Q113804665]]
| [[Gunnar Lehmann]]
| 1955-05-05
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1036102432 1036102432]
| [[Archäoloog]]
|-
| [[:d:Q1078077|Q1078077]]
| [[Christa Hein]]
| 1955-08-25
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120764911 120764911]
| [[Översetter]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q16005925|Q16005925]]
| [[Ralf Gründer]]
| 1955-10-15
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132688328 132688328]
| [[Fotograaf]]&lt;br/&gt;[[Kameramann]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Speelbaas|Filmspeelbaas]]
|-
| [[:d:Q15441020|Q15441020]]
| [[Wolfgang Vockel]]
| 1955-12-19
| [[Bild:Wolfgang Vockel (2016).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1190585332 1190585332]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q95311463|Q95311463]]
| [[Horst Kahrs]]
| 1956
| 
| [[Gemeen Beverst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/103553617X 103553617X]
| [[social scientist]]
|-
| [[:d:Q132270829|Q132270829]]
| [[Monika Kiel-Hinrichsen]]
| 1956
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/121174298 121174298]
| [[Pädagoog]]
|-
| [[:d:Q132929403|Q132929403]]
| [[Helmut Hildebrandt]]
| 1956
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/173679420 173679420]
| [[Psycholoog (Q212980)|Psycholoog]]
|-
| [[:d:Q137160193|Q137160193]]
| [[Johannes Kalsow]]
| 1956
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1012009734 1012009734]
| [[graphic artist]]
|-
| [[:d:Q137160380|Q137160380]]
| [[Karl-Heinz Ritsche]]
| 1956
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1034091670 1034091670]
| 
|-
| [[:d:Q81212303|Q81212303]]
| [[Erwin Heiber]]
| 1956-03-01
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 
| 
| 
| [[Boxer]]
|-
| [[:d:Q15438541|Q15438541]]
| [[Martin Schneider-Jacoby]]
| 1956-07-14
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2012-08-15
| [[Radolfzell am Bodensee]]
| [https://d-nb.info/gnd/173125891 173125891]
| [[Ornitholoog]]
|-
| [[:d:Q750910|Q750910]]
| [[Astrid Vockert]]
| 1956-11-27
| [[Bild:Astrid Vockert (Martin Rulsch) 2.jpg|center|80px]]
| [[Sells]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1025526562 1025526562]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q62590|Q62590]]
| [[Arno Stabbert]]
| 1956-12-31
| [[Bild:Arno Stabbert 2007 by-RaBoe 01.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q2080134|Q2080134]]
| [[Petra Böttcher]]
| 1957
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/174190719 174190719]
| [[Künstler]]
|-
| [[:d:Q137145986|Q137145986]]
| [[Jens Johannes Kramer]]
| 1957
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/121886107 121886107]&lt;br/&gt;[https://d-nb.info/gnd/1042550999 1042550999]&lt;br/&gt;[https://d-nb.info/gnd/1013443322 1013443322]
| [[Ethnoloog]]
|-
| [[:d:Q80948533|Q80948533]]
| [[Christoph Hinkelmann]]
| 1957-02-14
| [[Bild:Christoph Hinkelmann.jpg|center|80px]]
| [[Lee (Landkreis Cuxhoben)|Lee]]
| 
| 
| 
| [[Ornitholoog]]
|-
| [[:d:Q13188769|Q13188769]]
| [[Peter Kämpfert]]
| 1957-03-11
| 
| [[Bülkau]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1034921754 1034921754]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q90877652|Q90877652]]
| [[Dorothea Schröder]]
| 1957-04-25
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/128443596 128443596]
| [[musicologist]]&lt;br/&gt;[[Kunsthistoriker]]&lt;br/&gt;[[Musiker]]&lt;br/&gt;[[conductor]]
|-
| [[:d:Q1437792|Q1437792]]
| [[Volker Herres]]
| 1957-07-23
| [[Bild:2018-04-23 ARD Volker Herres-7029.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120459078 120459078]
| [[Feernsehmoderator]]&lt;br/&gt;[[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Programmdirekter]]
|-
| [[:d:Q1332155|Q1332155]]
| [[Rolf Bergmeier]]
| 1957-12-13
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/136047084 136047084]
| [[Bildhauer (Q1281618)|Bildhauer]]
|-
| [[:d:Q108901056|Q108901056]]
| [[Kai Richter]]
| 1958
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/123054281 123054281]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q137451285|Q137451285]]
| [[Ingeborg Dammann-Arndt]]
| 1958
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1140862545 1140862545]
| [[graphic designer]]
|-
| [[:d:Q1438114|Q1438114]]
| [[Peter Hertel]]
| 1958-03-15
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Schachspeler]]&lt;br/&gt;[[correspondence chess player]]
|-
| [[:d:Q135077823|Q135077823]]
| [[Heinz Burghardt]]
| 1958-05-22
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[dub director]]&lt;br/&gt;[[dialogue writer]]
|-
| [[:d:Q101511|Q101511]]
| [[Norbert König]]
| 1958-09-04
| [[Bild:Norbert König.jpg|center|80px]]
| [[Noordholt (Oortschop)|Gemeen Noordholt]]
| 
| 
| 
| [[Sportkummentater]]&lt;br/&gt;[[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q105043|Q105043]]
| [[Ela Nitzsche]]
| 1959
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/103448866X 103448866X]
| [[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[Spreker]]&lt;br/&gt;[[Synchroonspreker]]
|-
| [[:d:Q1420256|Q1420256]]
| [[Olaf Kraemer]]
| 1959
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/111966973 111966973]
| [[Dreihbookschriever (Q28389)|Dreihbookschriever]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Översetter]]&lt;br/&gt;[[Tekstdichter]]&lt;br/&gt;[[Biograaf]]&lt;br/&gt;[[Science-Fiction-Schriever]]&lt;br/&gt;[[Speelbaas|Filmspeelbaas]]
|-
| [[:d:Q110927859|Q110927859]]
| [[Hans Becker von Sothen]]
| 1959-01-27
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2014-06-26
| [[Graz]]
| [https://d-nb.info/gnd/1038269083 1038269083]
| [[literary editor]]
|-
| [[:d:Q1283699|Q1283699]]
| [[Klaus Schreiber]]
| 1959-07-14
| [[Bild:Klaus Christian Schreiber.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1048370542 1048370542]
| [[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q1016541|Q1016541]]
| [[Burkhardt Müller-Sönksen]]
| 1959-08-24
| [[Bild:Burkhardt Müller-Sönksen 3.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1314812491 1314812491]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q68777|Q68777]]
| [[Wolfgang Rolff]]
| 1959-12-26
| [[Bild:Wolfgang Rolff - SV Werder Bremen (1).jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Loomst]]
| 
| 
| 
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]&lt;br/&gt;[[Footballtrainer]]
|-
| [[:d:Q86740493|Q86740493]]
| [[Thomas Ebelt]]
| 1960
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132130777 132130777]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q495901|Q495901]]
| [[Andreas Baesler]]
| 1960
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Speelbaas (Q3455803)|Speelbaas]]
|-
| [[:d:Q1899225|Q1899225]]
| [[Marion Philadelphia]]
| 1960
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/122283104 122283104]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q23062299|Q23062299]]
| [[Eilert Wilcks]]
| 1960-10-03
| 
| [[Stotel]]
| 
| 
| 
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]
|-
| [[:d:Q25621726|Q25621726]]
| [[Torsten Meinberg]]
| 1960-10-31
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Beamten]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q18022177|Q18022177]]
| [[Kirsten Muster]]
| 1960-11-27
| [[Bild:2016-12-15 Dr. Kirsten Muster (Landtagsprojekt Sachsen) by Sandro Halank (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q20724934|Q20724934]]
| [[Christiane Arp]]
| 1961-05-11
| [[Bild:Christiane Arp - QVC.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Stinst|Stinst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1047940701 1047940701]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q95208808|Q95208808]]
| [[Britta Mümmler]]
| 1962
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/136725430 136725430]
| [[Literaturwetenschopper]]&lt;br/&gt;[[Översetter]]
|-
| [[:d:Q19968192|Q19968192]]
| [[Jens Braband]]
| 1962
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/113372299 113372299]
| [[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q26715036|Q26715036]]
| [[Bernhard Koch]]
| 1962
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/115394885 115394885]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q865284|Q865284]]
| [[Birgit Meyn-Horeis]]
| 1962-01-25
| 
| [[Gemeen Öberndörp]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q1535021|Q1535021]]
| [[Thomas Kaufmann]]
| 1962-03-29
| [[Bild:Thomas Kaufmann (historian) 2015.JPG|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120240939 120240939]
| [[Karkenhistoriker]]&lt;br/&gt;[[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[professor]]
|-
| [[:d:Q21685313|Q21685313]]
| [[Ina Lepel]]
| 1962-04-18
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Diplomat]]
|-
| [[:d:Q20752105|Q20752105]]
| [[Brage Bei der Wieden]]
| 1963
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/123832209 123832209]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Archivar]]
|-
| [[:d:Q24242924|Q24242924]]
| [[Ralph Dohrmann]]
| 1963
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/121031810 121031810]
| [[Schriever (Q482980)|Schriever]]
|-
| [[:d:Q113824697|Q113824697]]
| [[Christiane Rösel]]
| 1963
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/106278877X 106278877X]
| [[editing staff]]
|-
| [[:d:Q323091|Q323091]]
| [[Jochen Fraatz]]
| 1963-05-14
| [[Bild:Jochen Fraatz 01.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Handballspeler]]
|-
| [[:d:Q43674131|Q43674131]]
| [[Detlef Kornett]]
| 1963-05-30&lt;br/&gt;1963-05
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Basketballspeler (Q3665646)|Basketballspeler]]
|-
| [[:d:Q136573158|Q136573158]]
| [[Holger Hinrichsen]]
| 1963-08-29
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1011708604 1011708604]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q89828050|Q89828050]]
| [[Jens-Uwe Grabow]]
| 1964
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/113413572 113413572]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q1479900|Q1479900]]
| [[Onno Groß]]
| 1964
| 
| [[Cuxhoben]]
| 2016-10-03
| [[Budapest]]
| [https://d-nb.info/gnd/120863391 120863391]
| [[marine biologist]]&lt;br/&gt;[[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q137337919|Q137337919]]
| [[Lars Schrader]]
| 1964
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1019576057 1019576057]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q23060197|Q23060197]]
| [[Christoph Müller-Meinhard]]
| 1964-03-29
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q657084|Q657084]]
| [[Gunnar Sauer]]
| 1964-06-11
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]
|-
| [[:d:Q22342681|Q22342681]]
| [[Andreas Nagel]]
| 1964-11-07
| [[Bild:Andreas Nagel.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Hagen (Landkreis Cuxhoben)|Gemeen Hagen]]
| 
| 
| 
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]
|-
| [[:d:Q112829195|Q112829195]]
| [[Ulrike Elsner]]
| 1965
| [[Bild:Ulrike Elsner Juni 2022.jpg|center|80px]]
| [[Godendörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1028087799 1028087799]
| 
|-
| [[:d:Q92170387|Q92170387]]
| [[Dirk Hempel]]
| 1965
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/122506510 122506510]
| [[Literaturwetenschopper]]
|-
| [[:d:Q133406807|Q133406807]]
| [[Corinna Stephanie Walger]]
| 1965
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1048197980 1048197980]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q137140892|Q137140892]]
| [[Ulrich Schwarz-Schampera]]
| 1965
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/122366891 122366891]
| [[geologist]]
|-
| [[:d:Q137153026|Q137153026]]
| [[Ralf Tiedemann]]
| 1965-03-13
| 
| [[Gemeen Loomst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/112454143 112454143]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q78185|Q78185]]
| [[Ina Müller]]
| 1965-07-25
| [[Bild:2017 Ina Mueller - by 2eight - DSC8793.jpg|center|80px]]
| [[Samtgemeen Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/124263771 124263771]
| [[Feernsehmoderator]]&lt;br/&gt;[[comedian]]&lt;br/&gt;[[Singer]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]&lt;br/&gt;[[film score composer]]&lt;br/&gt;[[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[recording artist]]
|-
| [[:d:Q15852303|Q15852303]]
| [[Uwe Santjer]]
| 1965-10-23
| [[Bild:Santjer, Uwe-9224.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/117343724X 117343724X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q108293965|Q108293965]]
| [[Knut Henkel]]
| 1965-11-26
| [[Bild:Foto zu Prof. Dr. Knut Henkel.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133800601 133800601]
| [[Ökonoom]]
|-
| [[:d:Q95197136|Q95197136]]
| [[Margit Schild]]
| 1966
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/130668400 130668400]
| [[Künstler]]&lt;br/&gt;[[landscape architect]]
|-
| [[:d:Q113398869|Q113398869]]
| [[Eick Sternhagen]]
| 1966
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/115432469 115432469]
| [[Theoloog (Q1234713)|Theoloog]]
|-
| [[:d:Q1078944|Q1078944]]
| [[Christian Berg (Q1078944)|Christian Berg]]
| 1966
| [[Bild:2001 Cuxhaven Berg Wecker Riemann.jpg|center|80px]]
| [[Bad Öinusen]]
| 2022-01-17
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/135257085 135257085]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Musikproduzent]]
|-
| [[:d:Q1777592|Q1777592]]
| [[Knud Kohr]]
| 1966
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/122630130 122630130]
| [[Dreihbookschriever (Q28389)|Dreihbookschriever]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q105038337|Q105038337]]
| [[Ralf Krack]]
| 1966
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/113547927 113547927]
| [[legal scholar]]
|-
| [[:d:Q132992779|Q132992779]]
| [[Martin Rolf Schwiede]]
| 1966
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133155919 133155919]
| [[Geograaf (Q901402)|Geograaf]]
|-
| [[:d:Q133668099|Q133668099]]
| [[Katrin Gerken]]
| 1966
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/128567082 128567082]
| [[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q24512592|Q24512592]]
| [[Carolina Romahn]]
| 1966-02-13
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/115823611 115823611]
| [[Literaturwetenschopper]]
|-
| [[:d:Q1466480|Q1466480]]
| [[Fritz Güntzler]]
| 1966-05-06
| [[Bild:Fritz Güntzler.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/103473153X 103473153X]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Koopmann]]&lt;br/&gt;[[Stüürberader]]&lt;br/&gt;[[statutory auditor]]
|-
| [[:d:Q95246334|Q95246334]]
| [[Rudolf Ites]]
| 1967
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/114829217 114829217]
| 
|-
| [[:d:Q112358388|Q112358388]]
| [[Andreas Rathjens]]
| 1967
| 
| [[Gemeen Loomst]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1209781379 1209781379]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q133363943|Q133363943]]
| [[Matthias Jahn]]
| 1967
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/131613790 131613790]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q92463705|Q92463705]]
| [[Uta Wilkens]]
| 1967
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120492547 120492547]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q136968722|Q136968722]]
| [[Jürgen Harder]]
| 1967
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1310843937 1310843937]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q137444436|Q137444436]]
| [[Björn Schwarze]]
| 1967
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1027288197 1027288197]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q109141|Q109141]]
| [[Sandra Keck]]
| 1967-10-08
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/129927791 129927791]
| [[Theaterschauspeler]]&lt;br/&gt;[[Filmschauspeler]]&lt;br/&gt;[[Singer]]
|-
| [[:d:Q87817063|Q87817063]]
| [[Michael Spleth]]
| 1967-10-31
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[presenter]]
|-
| [[:d:Q72740096|Q72740096]]
| [[Kristian Kersting]]
| 1967-11-28
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/173912001 173912001]
| [[computer scientist]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[artificial intelligence researcher]]
|-
| [[:d:Q113782958|Q113782958]]
| [[Stefan Borchers]]
| 1968
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1013290704 1013290704]
| [[Philoloog (Q13418253)|Philoloog]]&lt;br/&gt;[[Historiker (Q201788)|Historiker]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q132992091|Q132992091]]
| [[Rolf Freitag]]
| 1968
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133029433 133029433]
| [[Physiker (Q169470)|Physiker]]
|-
| [[:d:Q133339529|Q133339529]]
| [[Sven Riepe]]
| 1968
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1182548253 1182548253]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q1663131|Q1663131]]
| [[Ingo Hoppe]]
| 1968-04-26
| [[Bild:Ingo Hoppe und Boris Aljinovic IFA2008.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| 
| [[Radiomoderator]]
|-
| [[:d:Q1901800|Q1901800]]
| [[Markus Sehlmeyer]]
| 1968-05-16
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/128834129 128834129]
| [[historian of classical antiquity]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q1416980|Q1416980]]
| [[Hauke Kenzler]]
| 1969
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/122634241 122634241]
| [[Archäoloog]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]&lt;br/&gt;[[lecturer]]
|-
| [[:d:Q132936960|Q132936960]]
| [[Anke Dutschke]]
| 1969
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133980103 133980103]
| [[Physiker (Q169470)|Physiker]]
|-
| [[:d:Q117466257|Q117466257]]
| [[Katja Lucker]]
| 1969-09-23
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q100402|Q100402]]
| [[Volker Neumüller]]
| 1969-10-18
| [[Bild:Volker Neumueller1.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Künstlermanager]]&lt;br/&gt;[[Musikproduzent]]
|-
| [[:d:Q18683965|Q18683965]]
| [[Jessica Backhaus]]
| 1970
| [[Bild:Jessica Backhaus.jpeg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/131522345 131522345]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q19963960|Q19963960]]
| [[Olaf Satzer]]
| 1970
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/135353572 135353572]
| [[Musiker]]
|-
| [[:d:Q133002205|Q133002205]]
| [[Christine Frese]]
| 1970
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/137027265 137027265]
| 
|-
| [[:d:Q137308169|Q137308169]]
| [[Roman Gilz]]
| 1970
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1208661019 1208661019]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q18626162|Q18626162]]
| [[JanLeonardo]]
| 1970-07-30
| [[Bild:Light Art Photographer JanLeonardo.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/142454540 142454540]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q115650885|Q115650885]]
| [[Matthias Gersonde]]
| 1970-11-29
| 
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 
| 
| 
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]
|-
| [[:d:Q132995380|Q132995380]]
| [[Jens-Christian Mangels]]
| 1971
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133356213 133356213]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q133023080|Q133023080]]
| [[Sven Sehlmeyer]]
| 1971
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/14248346X 14248346X]
| [[Aftheker]]
|-
| [[:d:Q114598530|Q114598530]]
| [[Oliver Ebken]]
| 1971-04-15
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q134589189|Q134589189]]
| [[Sandra Schlichting]]
| 1972
| 
| [[Gemeen Wingst]]
| 
| 
| 
| [[Maler (Q1028181)|Maler]]
|-
| [[:d:Q6577813|Q6577813]]
| [[Sevda Demirel]]
| 1972-04-28
| 
| [[Gemeen Langen]]
| 
| 
| 
| [[model]]&lt;br/&gt;[[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q108855002|Q108855002]]
| [[Kati Hannken-Illjes]]
| 1972-10-09
| 
| [[Hein (Landkreis Cuxhoben)|Hein]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/128661844 128661844]
| [[Germanist]]&lt;br/&gt;[[linguist]]&lt;br/&gt;[[Universitätsperfesser]]
|-
| [[:d:Q133015951|Q133015951]]
| [[Dagmar Borchers]]
| 1973
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/139619909 139619909]
| [[Pädagoog]]
|-
| [[:d:Q1097827|Q1097827]]
| [[Claudia Tietje]]
| 1973-03-21
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 2013-01-11
| [[Berlin]]
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133007092|Q133007092]]
| [[Silke Keiner]]
| 1973-03-27
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/134123018 134123018]
| [[Aftheker]]
|-
| [[:d:Q20243243|Q20243243]]
| [[Oliver Schumacher]]
| 1973-08-03
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/141854596 141854596]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q20172678|Q20172678]]
| [[Björn Kerbein]]
| 1973-10-01
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/129013552 129013552]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133022466|Q133022466]]
| [[Mario Neukirch]]
| 1974
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/141649089 141649089]
| 
|-
| [[:d:Q133374976|Q133374976]]
| [[Frauke Mohr]]
| 1974
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1053013175 1053013175]
| [[Schriever]]
|-
| [[:d:Q133581566|Q133581566]]
| [[Birgit Kellner]]
| 1974
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1053151241 1053151241]
| 
|-
| [[:d:Q137157728|Q137157728]]
| [[Nils Gundlach]]
| 1974
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1036380483 1036380483]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q78281|Q78281]]
| [[Thees Uhlmann]]
| 1974-04-16
| [[Bild:Thees Uhlmann.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Hemmoor]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1025106024 1025106024]
| [[Schriever]]&lt;br/&gt;[[Musiker]]&lt;br/&gt;[[Singer]]&lt;br/&gt;[[Gitarrspeler]]
|-
| [[:d:Q95220513|Q95220513]]
| [[Christoph Steinau]]
| 1975
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1061689921 1061689921]
| [[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[Speelbaas (Q3455803)|Speelbaas]]&lt;br/&gt;[[Filmproduzent]]
|-
| [[:d:Q133081811|Q133081811]]
| [[Christian Voigt]]
| 1975
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1038175607 1038175607]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q133481969|Q133481969]]
| [[Birgit Pauly]]
| 1975
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132445808 132445808]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q133794385|Q133794385]]
| [[Daniel Rothert]]
| 1975
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/173853919 173853919]
| [[flautist]]
|-
| [[:d:Q137448206|Q137448206]]
| [[Kathrin Fetz]]
| 1975
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/129379565 129379565]
| 
|-
| [[:d:Q133596230|Q133596230]]
| [[Katja Peus]]
| 1975-05-04
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1014946409 1014946409]
| 
|-
| [[:d:Q132982841|Q132982841]]
| [[Melanie Bauer]]
| 1975-06-24
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132413892 132413892]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q23564284|Q23564284]]
| [[Carina Linge]]
| 1976
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/140323252 140323252]
| [[Fotograaf]]
|-
| [[:d:Q133473867|Q133473867]]
| [[Holger Klammer]]
| 1976
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/131871595 131871595]
| 
|-
| [[:d:Q133708431|Q133708431]]
| [[Sandra Schwarz]]
| 1976
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/139326219 139326219]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q2429255|Q2429255]]
| [[Thorsten Schriever]]
| 1976-03-07
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| 
| [[association football referee]]
|-
| [[:d:Q136968870|Q136968870]]
| [[Rüdiger Hoppe]]
| 1976-03-10
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/132231735 132231735]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q16321004|Q16321004]]
| [[Thomas von Lüdinghausen]]
| 1976-10-23
| [[Bild:Thomas von Lüdinghausen.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[flautist]]
|-
| [[:d:Q108758092|Q108758092]]
| [[Daniel Schneider]]
| 1976-12-11
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1326828835 1326828835]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q132992971|Q132992971]]
| [[Anne-Brit Krappmann]]
| 1977
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133169626 133169626]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q132995730|Q132995730]]
| [[Wiebke Lang]]
| 1977
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/133393836 133393836]
| [[spatial planner]]
|-
| [[:d:Q132997548|Q132997548]]
| [[Julia Damrot]]
| 1977
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/136618464 136618464]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q133024313|Q133024313]]
| [[Oliver Weidler]]
| 1977
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/142630586 142630586]
| 
|-
| [[:d:Q133006134|Q133006134]]
| [[Thomas Leppin]]
| 1977-05-23
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/134072642 134072642]
| [[agricultural engineer]]
|-
| [[:d:Q20607275|Q20607275]]
| [[Hilke Martinek]]
| 1977-09-09
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1061830101 1061830101]
| [[Dreihbookschriever (Q28389)|Dreihbookschriever]]&lt;br/&gt;[[Schriever]]
|-
| [[:d:Q1080592|Q1080592]]
| [[Christian Keltermann]]
| 1977-11-14
| [[Bild:Christian Keltermann.jpg|center|80px]]
| [[Uelzen]]
| 2024-05-02
| [[Cuxhoben]]
| [https://d-nb.info/gnd/139013563 139013563]
| [[comedian]]&lt;br/&gt;[[Kabarettist]]
|-
| [[:d:Q2642072|Q2642072]]
| [[Alexander Fechner]]
| 1977-11-24
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Illustrater]]
|-
| [[:d:Q1616525|Q1616525]]
| [[Mathias Casanova]]
| 1978
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1062184041 1062184041]
| [[Filmproduzent]]
|-
| [[:d:Q130798081|Q130798081]]
| [[Tonia Wiatrowski]]
| 1978
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1023819708 1023819708]
| [[Illustrater]]
|-
| [[:d:Q133017825|Q133017825]]
| [[Gernot Kissel]]
| 1978
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/139757082 139757082]
| [[Aftheker]]
|-
| [[:d:Q133028264|Q133028264]]
| [[Lars Brandt]]
| 1978
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/143999303 143999303]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q133397182|Q133397182]]
| [[Bianca Roskam]]
| 1978
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1082209309 1082209309]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q60684073|Q60684073]]
| [[Till Oeltermann]]
| 1978-05-23
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Basketballspeler (Q3665646)|Basketballspeler]]
|-
| [[:d:Q133316015|Q133316015]]
| [[Michael Bartelt]]
| 1979
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1098216199 1098216199]
| 
|-
| [[:d:Q136968592|Q136968592]]
| [[Timo Lühr]]
| 1979
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1055047239 1055047239]
| 
|-
| [[:d:Q137305996|Q137305996]]
| [[Stefan Thiems]]
| 1979
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1036688364 1036688364]
| 
|-
| [[:d:Q42560482|Q42560482]]
| [[Thiemo Röhler]]
| 1979-06-02
| [[Bild:Röhler, Thiemo.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q1127922|Q1127922]]
| [[Constantin Schreiber]]
| 1979-06-14
| [[Bild:Frankfurter Buchmesse 2016 - Constantin Schreiber 1.JPG|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/142292826 142292826]
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]&lt;br/&gt;[[Feernsehmoderator]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q1317332|Q1317332]]
| [[Vanida Karun]]
| 1979-10-09
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1023141795 1023141795]
| [[Schauspeler]]&lt;br/&gt;[[Spreker]]
|-
| [[:d:Q95308604|Q95308604]]
| [[Philipp Maaß]]
| 1980
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1076879772 1076879772]
| [[social scientist]]
|-
| [[:d:Q133360811|Q133360811]]
| [[Arne Timm]]
| 1980
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1189624362 1189624362]
| [[Historiker (Q201788)|Historiker]]
|-
| [[:d:Q136857824|Q136857824]]
| [[Henrike Telse Andres]]
| 1980
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/105982227X 105982227X]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q137312619|Q137312619]]
| [[Gerrit Bruns]]
| 1980
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1047563851 1047563851]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q137452291|Q137452291]]
| [[Ute Regina Haedke]]
| 1980
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/105135384X 105135384X]
| 
|-
| [[:d:Q67008249|Q67008249]]
| [[Wiebke Binder]]
| 1980-08-19
| [[Bild:2019-09-01 Wahlabend Sachsen by Sandro Halank–030.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q132932137|Q132932137]]
| [[Susan Ehlers]]
| 1980-09-02
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1022247433 1022247433]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q130785095|Q130785095]]
| [[Alexander Kriebel]]
| 1981
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1033004944 1033004944]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q133014297|Q133014297]]
| [[Henny Elisabeth Mahler]]
| 1981
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/139368701 139368701]
| 
|-
| [[:d:Q133021215|Q133021215]]
| [[Anne Kathrin Abenstein]]
| 1981
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/141464615 141464615]
| [[assistant physician]]
|-
| [[:d:Q133490469|Q133490469]]
| [[Finn Kornau]]
| 1981
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1162639741 1162639741]
| [[orthopedist]]
|-
| [[:d:Q137331843|Q137331843]]
| [[Christian Helmrich]]
| 1981
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1137162724 1137162724]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q136860136|Q136860136]]
| [[Johanna Bochow]]
| 1982
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/116290495X 116290495X]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q137307066|Q137307066]]
| [[Henner Tönjes]]
| 1982
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1051404371 1051404371]
| 
|-
| [[:d:Q130778686|Q130778686]]
| [[Torben Tiedemann]]
| 1982-05-19
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1018477683 1018477683]
| [[agronomist]]
|-
| [[:d:Q132943242|Q132943242]]
| [[Beke Gredner]]
| 1983
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1016697996 1016697996]
| 
|-
| [[:d:Q133068936|Q133068936]]
| [[Nils Becker]]
| 1983
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/106564034X 106564034X]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q133128448|Q133128448]]
| [[Robert Julian Tschakert]]
| 1983
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1078877548 1078877548]
| [[dentist]]
|-
| [[:d:Q133376894|Q133376894]]
| [[Katharina Noeres]]
| 1983
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1112763740 1112763740]
| [[assistant physician]]
|-
| [[:d:Q133469095|Q133469095]]
| [[Rike Wrede]]
| 1983
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/141576863 141576863]
| 
|-
| [[:d:Q137307143|Q137307143]]
| [[Ruben-Simon Kühnel]]
| 1983
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1051721709 1051721709]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q137341118|Q137341118]]
| [[Timo Schlichting]]
| 1983
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1234256614 1234256614]
| 
|-
| [[:d:Q130797692|Q130797692]]
| [[Janne Sofia Margret Janzik]]
| 1984
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1027483046 1027483046]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133024116|Q133024116]]
| [[Marina Junge]]
| 1984
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/142608262 142608262]
| 
|-
| [[:d:Q133468173|Q133468173]]
| [[Hendrik Haase]]
| 1984
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/140929029 140929029]
| [[Künstler]]
|-
| [[:d:Q133490190|Q133490190]]
| [[Ralf-Bernhardt Rues]]
| 1984
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1162215496 1162215496]
| [[biochemist]]
|-
| [[:d:Q136962394|Q136962394]]
| [[Sören Könneker]]
| 1984
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1016763824 1016763824]
| [[plastic surgeon]]
|-
| [[:d:Q136966225|Q136966225]]
| [[Carsten König]]
| 1984
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1046689762 1046689762]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q132733521|Q132733521]]
| [[Christoph Frauenpreiß]]
| 1984-11-15
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1358761957 1358761957]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133127453|Q133127453]]
| [[Bjarne Wiegard]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1120044189 1120044189]
| [[mechanical engineer]]
|-
| [[:d:Q133325238|Q133325238]]
| [[Fabian Harders]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1160219567 1160219567]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133356581|Q133356581]]
| [[Tilmann Stein]]
| 1985
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1203660936 1203660936]
| 
|-
| [[:d:Q133425834|Q133425834]]
| [[Annika Jagels]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1203647638 1203647638]
| 
|-
| [[:d:Q133490285|Q133490285]]
| [[Moritz Philipp Friedrich Ehlken]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1068891696 1068891696]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q136856476|Q136856476]]
| [[Andrea Woltmann]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1060272032 1060272032]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q136857114|Q136857114]]
| [[Hanna Karoline Ebert]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1059142260 1059142260]
| [[Chemiker (Q593644)|Chemiker]]
|-
| [[:d:Q136969347|Q136969347]]
| [[Immo Kämpf]]
| 1985
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1099991293 1099991293]
| [[ecologist]]
|-
| [[:d:Q1806204|Q1806204]]
| [[Lars Friedrich]]
| 1985-04-23
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Handballspeler]]
|-
| [[:d:Q27903982|Q27903982]]
| [[Tiemo Wölken]]
| 1985-12-05
| [[Bild:1697101117567 20211202 WÖLKEN Tiemo DE.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1337719897 1337719897]
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]&lt;br/&gt;[[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q95218687|Q95218687]]
| [[Jeff Gielkens]]
| 1986
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1062167171 1062167171]
| [[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q130800096|Q130800096]]
| [[Ineke Lawrenz]]
| 1986
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1041363931 1041363931]
| 
|-
| [[:d:Q133056819|Q133056819]]
| [[Philip-Helge Arnemann]]
| 1986
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1045692190 1045692190]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133389405|Q133389405]]
| [[Katharina Heike Buchheim]]
| 1986
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1123667810 1123667810]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q98960110|Q98960110]]
| [[Jeffy Jacobson]]
| 1986-03-13
| [[Bild:Jeffy Jacosbon (2020).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Filmschauspeler]]
|-
| [[:d:Q42161549|Q42161549]]
| [[Lasse Weritz]]
| 1986-05-30
| [[Bild:Weritz, Lasse.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q100560996|Q100560996]]
| [[Sebastian Cammann]]
| 1987
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1156357519 1156357519]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q133426328|Q133426328]]
| [[Madita Hoy]]
| 1987
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/128211378X 128211378X]
| [[Psycholoog (Q212980)|Psycholoog]]
|-
| [[:d:Q136974368|Q136974368]]
| [[Andreas Löcken]]
| 1987
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1195473419 1195473419]
| 
|-
| [[:d:Q136991108|Q136991108]]
| [[Laura Katharina Mühlhausen]]
| 1987
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1112629114 1112629114]
| [[assistant physician]]
|-
| [[:d:Q19964086|Q19964086]]
| [[Tobias Reinkemeier]]
| 1987-04-07
| [[Bild:Tobias Reinkemeier (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Pokerspeler]]
|-
| [[:d:Q133350337|Q133350337]]
| [[Heiner Zille]]
| 1988
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/120263561X 120263561X]
| 
|-
| [[:d:Q133360207|Q133360207]]
| [[Jan Philipp Lemmerhirt]]
| 1988
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1196850682 1196850682]
| [[Aftheker]]
|-
| [[:d:Q136854495|Q136854495]]
| [[Leonie Ascheberg]]
| 1988
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1053975554 1053975554]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q136973158|Q136973158]]
| [[Torben Göpel]]
| 1988
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1193264472 1193264472]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q133313402|Q133313402]]
| [[Daniel Walacides]]
| 1989
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1095553070 1095553070]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133339212|Q133339212]]
| [[Adriaan den Hertog]]
| 1989
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1236583116 1236583116]
| [[Afkaat|Avkaat]]
|-
| [[:d:Q133345149|Q133345149]]
| [[Lennart Caspers]]
| 1989
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1201827493 1201827493]
| [[mechanical engineer]]
|-
| [[:d:Q1731236|Q1731236]]
| [[Alligatoah]]
| 1989-09-28
| [[Bild:Alligatoah - Pressefoto 2015 - 3.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Langen]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1051542863 1051542863]
| [[Rapper]]&lt;br/&gt;[[Singer]]&lt;br/&gt;[[DJ]]&lt;br/&gt;[[Musikproduzent]]
|-
| [[:d:Q112862335|Q112862335]]
| [[Julia Carstens]]
| 1989-11-23
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[political appointee]]&lt;br/&gt;[[Politiker (Q82955)|Politiker]]
|-
| [[:d:Q133348446|Q133348446]]
| [[Finn Richter]]
| 1990
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1193265894 1193265894]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q136584195|Q136584195]]
| [[Lennart Bolten]]
| 1990
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/126845480X 126845480X]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q519462|Q519462]]
| [[André Hahn]]
| 1990-08-13
| [[Bild:Andre Hahn.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| 
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]
|-
| [[:d:Q17321795|Q17321795]]
| [[Frozen Skies]]
| 1990-10-29
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[DJ]]&lt;br/&gt;[[Musikproduzent]]
|-
| [[:d:Q133371191|Q133371191]]
| [[Matthias Schilde]]
| 1991
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1299239773 1299239773]
| [[agronomist]]
|-
| [[:d:Q133330667|Q133330667]]
| [[Christopher Rinckhoff]]
| 1992
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1171006845 1171006845]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q133349032|Q133349032]]
| [[Tobias Picker]]
| 1992
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1275413277 1275413277]
| [[mechanical engineer]]
|-
| [[:d:Q136859676|Q136859676]]
| [[Jule Brielmaier]]
| 1993
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1302304178 1302304178]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q136862608|Q136862608]]
| [[Annike Knabe]]
| 1993
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/131066546X 131066546X]
| [[geodesist]]
|-
| [[:d:Q1817332|Q1817332]]
| [[Lena Petermann]]
| 1994-02-05
| [[Bild:Lena Petermann FIFA Women's World Cup Canada 2015 - Edmonton (19441949965) (2) (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1264076010 1264076010]
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]
|-
| [[:d:Q122898409|Q122898409]]
| [[Hendrik Gruhn]]
| 1994-08-13
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[basketball coach]]&lt;br/&gt;[[Basketballspeler (Q3665646)|Basketballspeler]]
|-
| [[:d:Q133435406|Q133435406]]
| [[Janne Uhlenbruck]]
| 1995
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1310465738 1310465738]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q136993067|Q136993067]]
| [[Alexandra Veronika Jürs]]
| 1995
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1289528896 1289528896]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133435550|Q133435550]]
| [[Wiebke Arfmann]]
| 1997
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1310724075 1310724075]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q92985234|Q92985234]]
| [[Lisa Borutta]]
| 1997-12-03
| [[Bild:2021-05-16 Handball Frauen, OLYMP Final4 2021, HL Buchholz 08-Rosengarten vs. SG BBM Bietigheim 1DX 3666 by Stepro (cropped).jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Handballspeler]]
|-
| [[:d:Q30068040|Q30068040]]
| [[Alicia Kersten]]
| 1998-07-22
| [[Bild:Alicia Kersten 20181125.jpg|center|80px]]
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Footballspeler (Q937857)|Footballspeler]]
|-
| [[:d:Q56707598|Q56707598]]
| [[Thorben Döding]]
| 1999-03-07
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Basketballspeler (Q3665646)|Basketballspeler]]
|-
| [[:d:Q1340027|Q1340027]]
| [[Imke Müller]]
| 20th century
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q2076031|Q2076031]]
| [[Peter Jensen]]
| 20th century
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Feernsehmoderator]]&lt;br/&gt;[[Journalist (Q1930187)|Journalist]]
|-
| [[:d:Q15435413|Q15435413]]
| [[Birte Schaake]]
| 20th century
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Trainer]]&lt;br/&gt;[[basketball coach]]
|-
| [[:d:Q118847932|Q118847932]]
| [[Jonas Martens]]
| 2000-01-23
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Filmschauspeler]]
|-
| [[:d:Q115161434|Q115161434]]
| [[Kilian Brockhoff]]
| 2004-05-17
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| 
| [[Basketballspeler (Q3665646)|Basketballspeler]]
|-
| [[:d:Q40927350|Q40927350]]
| [[Olaf Hiort]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/112321615 112321615]
| [[Wetenschopper]]&lt;br/&gt;[[Dokter (Medizin)|Dokter]]&lt;br/&gt;[[endocrinologist]]
|-
| [[:d:Q85016610|Q85016610]]
| [[Ralf Bösch]]
| 
| [[Bild:Ralf Boesch 2014.jpg|center|80px]]
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| 
| [[Wikimedian]]
|-
| [[:d:Q87632142|Q87632142]]
| [[Julia Butt]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1135595070 1135595070]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q88053508|Q88053508]]
| [[Arne Jahn]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1030354324 1030354324]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q91823151|Q91823151]]
| [[Nicola Benjamin]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1031704345 1031704345]
| [[Wetenschopper]]
|-
| [[:d:Q95325299|Q95325299]]
| [[Petrus Barbarossa]]
| 
| 
| 
| 1598
| [[Olenbrook (Landkreis Cuxhoben)|Olenbrook]]
| [https://d-nb.info/gnd/1034669311 1034669311]
| [[Pastoor]]&lt;br/&gt;[[superintendent]]
|-
| [[:d:Q95791683|Q95791683]]
| [[Oliver Bode]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1095694928 1095694928]
| [[Schauspeler]]
|-
| [[:d:Q113842285|Q113842285]]
| [[Wolfgang Nein]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1115672088 1115672088]
| [[Pastoor]]
|-
| [[:d:Q130814527|Q130814527]]
| [[Marina Mellenthin]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1024421716 1024421716]
| 
|-
| [[:d:Q130832478|Q130832478]]
| [[Heide Boeth]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1043244204 1043244204]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q131769252|Q131769252]]
| [[Jacob Friedrich Reinicke]]
| 
| 
| [[Ringst (Oortschop)|Ringst]]
| 
| [[Schmalkalden]]
| [https://d-nb.info/gnd/1195738781 1195738781]
| [[Ünnernehmer]]
|-
| [[:d:Q131776386|Q131776386]]
| [[Gerhard Benz]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/17431924X 17431924X]
| [[Architekt (Q42973)|Architekt]]&lt;br/&gt;[[video artist]]&lt;br/&gt;[[installation artist]]
|-
| [[:d:Q132929567|Q132929567]]
| [[Kurt Dreikorn]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1117941868 1117941868]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133066981|Q133066981]]
| [[Johann Justus Crusius]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1025031318 1025031318]
| 
|-
| [[:d:Q133094042|Q133094042]]
| [[Johannes Finck]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1075511461 1075511461]
| 
|-
| [[:d:Q133127593|Q133127593]]
| [[Claas Heymann]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1078337187 1078337187]
| [[Inschenör]]
|-
| [[:d:Q133323510|Q133323510]]
| [[Melchior Jacob Bluhm]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1130194248 1130194248]
| [[law student]]
|-
| [[:d:Q133334496|Q133334496]]
| [[Ken Felix Kraffert]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1172049017 1172049017]
| 
|-
| [[:d:Q133335820|Q133335820]]
| [[Jens Mohr]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1156281415 1156281415]
| [[Naturwetenschopper]]
|-
| [[:d:Q133357841|Q133357841]]
| [[Hendrik Arendt]]
| 
| 
| [[Duhnen]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1204031088 1204031088]
| [[Jurist (Q185351)|Jurist]]
|-
| [[:d:Q133360810|Q133360810]]
| [[Oscar-Rupert Arndt]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1179111036 1179111036]
| [[Pharmazeut]]
|-
| [[:d:Q133373544|Q133373544]]
| [[Heinrich Henrici]]
| 
| 
| [[Antwarp]]
| 1657
| [[Gemeen Neenkarken]]
| [https://d-nb.info/gnd/131661108 131661108]
| [[parson]]&lt;br/&gt;[[Lutheran theologian]]&lt;br/&gt;[[superintendent]]&lt;br/&gt;[[Schoolmeester an en Gymnasium]]
|-
| [[:d:Q133380632|Q133380632]]
| [[Jana Weinberg]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1069961248 1069961248]
| 
|-
| [[:d:Q133381392|Q133381392]]
| [[Brigitte Lampe]]
| 
| 
| [[Beers]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1028792727 1028792727]
| [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
|-
| [[:d:Q133383569|Q133383569]]
| [[Anna Juliane Vesting]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1187538175 1187538175]
| [[Bioloog]]
|-
| [[:d:Q133394478|Q133394478]]
| [[Jutta Siegmeyer]]
| 
| 
| [[Stettin]]
| 
| [[Gemeen Hagen (Landkreis Cuxhoben)|Gemeen Hagen]]
| [https://d-nb.info/gnd/1127554085 1127554085]
| [[Heimatpfleger]]
|-
| [[:d:Q133414398|Q133414398]]
| [[Verena Labenski]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1077263783 1077263783]
| 
|-
| [[:d:Q134431944|Q134431944]]
| [[Martin Gotthard Kunhardt]]
| 
| 
| [[Neehuus (Oost)|Neehuus]]
| 
| [[Gemeen Stood|Stood]]
| [https://d-nb.info/gnd/12200258X 12200258X]
| [[Lutheran pastor]]
|-
| [[:d:Q136469032|Q136469032]]
| [[Georg Eduard Braun]]
| 
| 
| 
| 1945-04-21
| [[Sahlenborg]]
| 
| [[Wedderständler]]
|-
| [[:d:Q136470538|Q136470538]]
| [[Karl Fnouka]]
| 
| [[Bild:Infotafel Vorhaben Verrat Verurteilung Helgoländer Widerständler (Cuxhaven-Sahlenburg) 02.jpg|center|80px]]
| 
| 1945-04-21
| [[Sahlenborg]]
| 
| [[Wedderständler]]
|-
| [[:d:Q136470624|Q136470624]]
| [[Martin Otto Wachtel]]
| 
| [[Bild:Infotafel Vorhaben Verrat Verurteilung Helgoländer Widerständler (Cuxhaven-Sahlenburg) 02.jpg|center|80px]]
| 
| 1945-04-21
| [[Sahlenborg]]
| 
| [[Wedderständler]]
|-
| [[:d:Q136866960|Q136866960]]
| [[Paul Andreas Matthaei]]
| 
| 
| [[Gemeen Buxthu|Buxthu]]
| 
| [[Karkwist]]
| [https://d-nb.info/gnd/1298137942 1298137942]
| [[Lutheran pastor]]&lt;br/&gt;[[Lutheran theologian]]
|-
| [[:d:Q137001831|Q137001831]]
| [[Ernst Langner]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1025137132 1025137132]
| [[Ökonoom]]
|-
| [[:d:Q137012664|Q137012664]]
| [[Murat Karaboğa]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1081742046 1081742046]
| [[Politoloog]]
|-
| [[:d:Q137017431|Q137017431]]
| [[Horst Thode]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1061145220 1061145220]
| [[master craftsman]]
|-
| [[:d:Q137037738|Q137037738]]
| [[Carl Ferdinand Haeseler]]
| 
| 
| [[Gemeen Oterndörp|Oterndörp]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1073365816 1073365816]
| 
|-
| [[:d:Q137084879|Q137084879]]
| [[Britta Gädtke]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1156348293 1156348293]
| 
|-
| [[:d:Q137100549|Q137100549]]
| [[Ricarda Johanna Seemann]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1273764587 1273764587]
| [[orthopedist]]
|-
| [[:d:Q137105845|Q137105845]]
| [[Sarah Heinisch]]
| 
| 
| [[Cuxhoben]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/1283591383 1283591383]
| [[Philosoph (Q4964182)|Philosoph]]
|-
| [[:d:Q137319661|Q137319661]]
| [[Jürgen Quantz]]
| 
| 
| [[Gemeen Oosten]]
| 
| 
| [https://d-nb.info/gnd/171508998 171508998]
| [[industrial management assistant]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>d4r13sfnejw5o1ycfr5x8oy3fq5vtqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeen Bookholt (Landkreis Horborg)/Söhns un Döchter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76415</id>
    <revision>
      <id>1062208</id>
      <parentid>1061388</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T09:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25018</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1062208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26583" sha1="638ur7619mj477xfmhy9hel60tamb9k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
&lt;div style='margin-top:5px;border-top:3px solid #2F74D0;font-size:8pt'&gt;Diese Wikidata Liste der Söhne und Töchter von [[Gemeen Bookholt]] (und den untergeordneten Verwaltungseinheiten) wird automatisch aus Wikidata gefüllt. 

Personen ohne Artikel in der Plattdeutschen Wikipedia sind kursiv gekennzeichnet und direkt mit dem Datensatz in Wikidata verlinkt.

Um eine Person in diese Liste aufzunehmen, muss sie in Wikidata mit Geburtstag und Geburtsort (Buxthu oder untergeordneten Verwaltungseinheiten) versehen sein. 

Taucht ein existierender Plattdeutschen Wikipedia-Eintrag für eine Person hier nicht auf, liegt hierzu höchstwahrscheinlich kein oder ein unvollstädiger Wikidata-Eintrag vor. Bitte gern in Wikidata anlegen, mit dem Plattdeutschen Artikel verlinken, komplettieren und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).

Taucht eine Persone hier fälschlicherweise auf, liegt das an den Wikidata Einträgen für dessen Geburtsort und der Zuordnung des Geburtsorts zu den darüberliegenden Verwaltungseinheiten (siehe z.B. [https://www.wikidata.org/wiki/Talk:Q5906 Verwaltungsgliederung Landkreis Harburg] ). Bitte genau Belege prüfen und ggf. in Wikidata den Geburtsort ergänzen und den alten nicht löschen, sondern als &quot;Missbiligter Rang&quot; kennzeichnen (siehe [[q:Q819293|F. C. S. Schiller (Q819293)]]). 

Die Liste wird über die [[Vörlaag:Person Row]] (Name, Geburtsjahr, Todesjahr und Liste der Tätigkeiten) formatiert. Bei Tätigkeiten ohne Plattdeutsche Bezeichnung (Label) können dort Wikidata-IDs auftauchen, diese bitte gern in Wikidata übersetzen und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).
&lt;/div&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Wikidata list
|sparql=
SELECT ?item ?itemLabel ?occupationLabel ?date_of_birth ?birthtimeprecision WHERE {
  ?item (wdt:P19/wdt:P131*) wd:Q14892 .
  OPTIONAL { ?item wdt:P106 ?occupation. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;nds&quot;. }
  OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?date_of_birth. 
   ?item    p:P569/psv:P569 ?timenode.  
   ?timenode wikibase:timePrecision     ?birthtimeprecision. 
  }
}
|sort=p569
|columns=label,p569,p570,p106,?birthtimeprecision,item
|thumb=80
|links=
|row_template=Vörlaag:Person Row
|skip_table=yes
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q106470678|Heinrich Löwenthal]]''
| p569 = 1865-09-27
| p570 = 1944-07-24
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q106470678|Q106470678]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q104700795|Ernestine Hecht]]''
| p569 = 1869-03-18
| p570 = 1942-11-26
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q104700795|Q104700795]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q94910023|Karl Hermann Meyer]]''
| p569 = 1892-10-27
| p570 = 1956-11-21
| p106 = [[Schriever]]
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q94910023|Q94910023]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q96134|Paul Pleiger]]''
| p569 = 1899-09-28&lt;br/&gt;1899-09-29
| p570 = 1985-07-22&lt;br/&gt;1985-07-25
| p106 = ''[[:d:Q131524|Ünnernehmer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q96134|Q96134]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q94774202|Ruth Lauterbach-Baehnisch]]''
| p569 = 1910-10-18
| p570 = 1997-09-12
| p106 = ''[[:d:Q33231|Fotograaf]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q94774202|Q94774202]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q16930308|Wolfgang Reisener]]''
| p569 = 1918-10-13
| p570 = 1989-10-15
| p106 = ''[[:d:Q16102070|Marineoffizier]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3492027|U-Boot-Fohrer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4991371|Soldaat]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q16930308|Q16930308]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1220298|Diedrich Hinrichs]]''
| p569 = 1921-12-11
| p570 = 2007-07-20
| p106 = ''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1220298|Q1220298]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1717279|Jürgen Hinrichs]]''
| p569 = 1934-04-07
| p570 = 2023-04-12
| p106 = ''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1717279|Q1717279]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1045537|Carsten Frerk]]''
| p569 = 1945-10-24
| p106 = ''[[:d:Q1930187|Journalist]]''&lt;br/&gt;[[Schriever]]
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1045537|Q1045537]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q694631|Arno Waschkuhn]]''
| p569 = 1946-10-21
| p570 = 2006-01-09
| p106 = ''[[:d:Q1622272|Universitätsperfesser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|Politoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|Musiker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q713200|performing artist]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q694631|Q694631]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133478148|Helmut Marquardt]]''
| p569 = 1948
| p106 = [[Schriever]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133478148|Q133478148]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133074761|Werner Keil]]''
| p569 = 1952
| p106 = ''[[:d:Q1231865|Pädagoog]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133074761|Q133074761]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1404613|Martin Mulsow]]''
| p569 = 1959-10-14
| p106 = ''[[:d:Q201788|Historiker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|Universitätsperfesser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4964182|Philosoph]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24265174|philosophy historian]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19829999|cultural studies scholar]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1404613|Q1404613]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1682184|Jan Saffe]]''
| p569 = 1960
| p106 = ''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q1682184|Q1682184]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q15444949|Carsten Ahrens]]''
| p569 = 1961
| p570 = 2023-04-05
| p106 = ''[[:d:Q1792450|Kunsthistoriker]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q15444949|Q15444949]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q95536|Matthias Wolfes]]''
| p569 = 1961-08-28
| p570 = 2023-03-27
| p106 = ''[[:d:Q1743122|Karkenhistoriker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1234713|Theoloog]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q95536|Q95536]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q2568195|Wiebke Frost]]''
| p569 = 1962-04-02
| p106 = ''[[:d:Q2259451|Theaterschauspeler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|Filmschauspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q2568195|Q2568195]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q18221537|Karin Buchholz]]''
| p569 = 1963-08-24
| p106 = ''[[:d:Q1086863|Kolumnist]]''&lt;br/&gt;[[Schriever]]
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q18221537|Q18221537]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q23059533|Bettina Bexte]]''
| p569 = 1964
| p106 = ''[[:d:Q644687|Illustrater]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q23059533|Q23059533]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q122012845|Jörg Kirchner]]''
| p569 = 1964
| p106 = ''[[:d:Q7241052|preservationist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q122012845|Q122012845]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1747494|Sven Böttcher]]''
| p569 = 1964-08-24
| p106 = ''[[:d:Q482980|Schriever]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|Översetter]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|Dreihbookschriever]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q578109|television producer]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1747494|Q1747494]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q81267305|Harald Grethe]]''
| p569 = 1965-03-25
| p106 = ''[[:d:Q1781198|agronomist]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q81267305|Q81267305]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q95196445|Heike Neuroth]]''
| p569 = 1966
| p106 = ''[[:d:Q520549|geologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|Wetenschopper]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q95196445|Q95196445]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133391340|Bita Schafi-Neya]]''
| p569 = 1966
| p106 = ''[[:d:Q1930187|Journalist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133391340|Q133391340]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q20851036|Olaf Wolkenhauer]]''
| p569 = 1966-03-14
| p106 = ''[[:d:Q81096|Inschenör]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|Universitätsperfesser]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q20851036|Q20851036]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q131384898|Michael Soltau]]''
| p569 = 1967-08-18
| p106 = [[Komponist]]
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q131384898|Q131384898]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q131697739|Klaus-Heiner Röhl]]''
| p569 = 1968
| p106 = ''[[:d:Q1227195|political economist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q131697739|Q131697739]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q30153147|Kathrin Wagner-Bockey]]''
| p569 = 1968-02-14
| p106 = ''[[:d:Q384593|Polizeibeamten]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q30153147|Q30153147]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q95306080|Jens Balzer]]''
| p569 = 1969
| p106 = ''[[:d:Q482980|Schriever]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|Literaturwetenschopper]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q108333755|music publicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|Översetter]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q483501|Künstler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1607826|editor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|Universitätsperfesser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11499929|Literat]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q95306080|Q95306080]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q41176638|Jens-Martin Kruse]]''
| p569 = 1969-09-17
| p106 = ''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q152002|Pastoor]]''
| birthtimeprecision = 9&lt;br/&gt;11
| item = [[:d:Q41176638|Q41176638]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q51145100|Tina Heger]]''
| p569 = 1970
| p106 = ''[[:d:Q1650915|Wetenschopper]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q51145100|Q51145100]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q61919164|Catharina Deus]]''
| p569 = 1970
| p106 = [[Speelbaas|Filmspeelbaas]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q61919164|Q61919164]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133013924|Olaf Determann]]''
| p569 = 1970
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133013924|Q133013924]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137336310|Jan Engel]]''
| p569 = 1970
| p106 = ''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137336310|Q137336310]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q132879946|Matthias Seiwerts]]''
| p569 = 1971
| p106 = [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q132879946|Q132879946]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q56777349|Bettina Walter]]''
| p569 = 1971-02-13
| p106 = [[Filmproduzent]]
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q56777349|Q56777349]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q122067321|Konrad Hirschler]]''
| p569 = 1971-05-13
| p106 = ''[[:d:Q201788|Historiker]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q122067321|Q122067321]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137321212|Andreas Kempe]]''
| p569 = 1972
| p106 = ''[[:d:Q1925963|graphic artist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137321212|Q137321212]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q107311707|Robert Kroll]]''
| p569 = 1972-12-30
| p106 = ''[[:d:Q10833314|tennis player]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q107311707|Q107311707]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133691268|Bora Ataman]]''
| p569 = 1973
| p106 = ''[[:d:Q2306091|Sozioloog]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133691268|Q133691268]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1996805|Norbert Grundei]]''
| p569 = 1973-07-15
| p106 = ''[[:d:Q2722764|Radiomoderator]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1996805|Q1996805]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q18808219|Dennis Ehrhardt]]''
| p569 = 1974
| p106 = ''[[:d:Q2516866|Utgever]]''&lt;br/&gt;[[Schriever]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q18808219|Q18808219]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q132986371|Oliver Mannel]]''
| p569 = 1974
| p106 = ''[[:d:Q742628|assistant physician]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q132986371|Q132986371]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q123555266|Sarah Kirchberger]]''
| p569 = 1975
| p106 = ''[[:d:Q15255771|sinologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|Universitätsperfesser]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q123555266|Q123555266]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q132970861|Meike Ohlhaber]]''
| p569 = 1975
| p106 = ''[[:d:Q202883|veterinarian]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q132970861|Q132970861]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133710333|Cordula Kiene]]''
| p569 = 1975
| p106 = ''[[:d:Q27349|dentist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133710333|Q133710333]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q2220975|Sandra Corzilius]]''
| p569 = 1975-03-26
| p106 = ''[[:d:Q33999|Schauspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q2220975|Q2220975]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q130765731|Bastian Arendt]]''
| p569 = 1976
| p106 = ''[[:d:Q1906857|mechanical engineer]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q130765731|Q130765731]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133007317|Henning Manfred Gustav Beeckmann]]''
| p569 = 1976
| p106 = ''[[:d:Q742628|assistant physician]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133007317|Q133007317]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133472508|Katharina Klindtworth]]''
| p569 = 1976
| p106 = ''[[:d:Q842811|dietitian]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133472508|Q133472508]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q23836180|Michael Spierig]]''
| p569 = 1976-04-29
| p106 = [[Speelbaas|Filmspeelbaas]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|Dreihbookschriever]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q23836180|Q23836180]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q23836181|Peter Spierig]]''
| p569 = 1976-04-29
| p106 = [[Speelbaas|Filmspeelbaas]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|Dreihbookschriever]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q23836181|Q23836181]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q40999288|Melanie Bernstein]]''
| p569 = 1976-09-28
| p106 = ''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q40999288|Q40999288]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q567130|Annika Martens]]''
| p569 = 1977
| p106 = ''[[:d:Q2259451|Theaterschauspeler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|Filmschauspeler]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q567130|Q567130]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q130761523|Tobias Stephan Kaeding]]''
| p569 = 1977
| p106 = ''[[:d:Q19587958|sports scientist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q130761523|Q130761523]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q132987661|Verena Leber]]''
| p569 = 1977
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q132987661|Q132987661]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133490556|Friedemann Geiger]]''
| p569 = 1977
| p106 = ''[[:d:Q212980|Psycholoog]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133490556|Q133490556]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q89405374|Christina Niermann]]''
| p569 = 1978
| p106 = ''[[:d:Q1650915|Wetenschopper]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q89405374|Q89405374]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q131698235|Sven Tomforde]]''
| p569 = 1978
| p106 = ''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q131698235|Q131698235]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133014095|Maike-Liselotte Buddensiek]]''
| p569 = 1978-03-31
| p106 = ''[[:d:Q520549|geologist]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q133014095|Q133014095]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q82821685|Nils E R Zimmermann]]''
| p569 = 1979
| p106 = ''[[:d:Q1650915|Wetenschopper]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q82821685|Q82821685]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q130795749|Sandra Lepthien]]''
| p569 = 1979
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q130795749|Q130795749]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137447469|Corinna Albers]]''
| p569 = 1979
| p106 = ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137447469|Q137447469]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1699589|Julia Seeliger]]''
| p569 = 1979-01-22
| p106 = ''[[:d:Q1930187|Journalist]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1699589|Q1699589]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q136978931|Gabriele Thießen]]''
| p569 = 1980
| p106 = ''[[:d:Q6386271|media scholar]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q136978931|Q136978931]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q113792803|Friederike Heins]]''
| p569 = 1981
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q113792803|Q113792803]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137304628|Jörn Wolfram Kuhbier]]''
| p569 = 1981
| p106 = ''[[:d:Q5770349|plastic surgeon]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137304628|Q137304628]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133487006|Christine Cowen-Elstner]]''
| p569 = 1982
| p106 = ''[[:d:Q188094|Ökonoom]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133487006|Q133487006]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133499841|Claas Wessel]]''
| p569 = 1982
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133499841|Q133499841]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q692819|Arne Stephan]]''
| p569 = 1982-11-10
| p106 = ''[[:d:Q33999|Schauspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q692819|Q692819]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q107429665|Nadja Weippert]]''
| p569 = 1982-12-29
| p106 = ''[[:d:Q82955|Politiker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1737049|Versicherungskaufmann]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q998550|Bookhändler]]''
| birthtimeprecision = 9&lt;br/&gt;11
| item = [[:d:Q107429665|Q107429665]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q113831054|Björn Wendt]]''
| p569 = 1983
| p106 = ''[[:d:Q1706722|research fellow]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|Sozioloog]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q113831054|Q113831054]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q130798968|Sabrina Trows]]''
| p569 = 1983
| p106 = [[Aftheker]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q130798968|Q130798968]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133401657|Susanne Pahlow]]''
| p569 = 1983
| p106 = ''[[:d:Q593644|Chemiker]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133401657|Q133401657]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q276731|Alexander Meier]]''
| p569 = 1983-01-17
| p106 = ''[[:d:Q937857|Footballspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q276731|Q276731]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1309773|Karl-Christian König]]''
| p569 = 1983-02-12
| p106 = ''[[:d:Q2309784|Radrennfohrer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q838476|Sportdirekter]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1309773|Q1309773]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133343388|Christopher Brandt]]''
| p569 = 1984
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133343388|Q133343388]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133388445|Carolin Vogt]]''
| p569 = 1985
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133388445|Q133388445]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1521205|Nils Schwarzenberg]]''
| p569 = 1985-02-14
| p106 = ''[[:d:Q33999|Schauspeler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q177220|Singer]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1521205|Q1521205]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q130786836|Florian Nottorf]]''
| p569 = 1986
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q130786836|Q130786836]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133415104|Sina Quante]]''
| p569 = 1986
| p106 = [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133415104|Q133415104]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133418264|Kim Burmester]]''
| p569 = 1986
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133418264|Q133418264]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q136856757|Henrike Abels]]''
| p569 = 1986
| p106 = ''[[:d:Q27349|dentist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q136856757|Q136856757]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q136857904|Imke Hoffmann]]''
| p569 = 1986
| p106 = ''[[:d:Q742628|assistant physician]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q136857904|Q136857904]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137317557|Andreas Claus Ehrlich]]''
| p569 = 1986
| p106 = ''[[:d:Q202883|veterinarian]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137317557|Q137317557]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133376727|Stefanie Kristine Barth]]''
| p569 = 1987
| p106 = [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133376727|Q133376727]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137311489|Jan Hitzwebel]]''
| p569 = 1987
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137311489|Q137311489]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137319603|Fabian Zschocke]]''
| p569 = 1987
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137319603|Q137319603]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137311422|Sebastian Rönfeldt]]''
| p569 = 1987-10-31
| p106 = ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q137311422|Q137311422]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q73359443|Dominic Herbst]]''
| p569 = 1987-12-10
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q73359443|Q73359443]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q130791977|Bernd Appel]]''
| p569 = 1988
| p106 = ''[[:d:Q17167049|Literaturwetenschopper]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q130791977|Q130791977]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133345154|Christian Appel]]''
| p569 = 1988
| p106 = ''[[:d:Q17167049|Literaturwetenschopper]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133345154|Q133345154]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133370685|Christoph Subei]]''
| p569 = 1988
| p106 = ''[[:d:Q81096|Inschenör]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133370685|Q133370685]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q136975091|Falko Weiß]]''
| p569 = 1988
| p106 = ''[[:d:Q188094|Ökonoom]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q136975091|Q136975091]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q23794172|Alicia Melina]]''
| p569 = 1988-06-24
| p106 = ''[[:d:Q177220|Singer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11338576|Boxer]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q23794172|Q23794172]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133402480|Heike Doll]]''
| p569 = 1989
| p106 = ''[[:d:Q13582652|Boinschenör]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133402480|Q133402480]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137320419|Patrick Cordes]]''
| p569 = 1989
| p106 = ''[[:d:Q81096|Inschenör]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137320419|Q137320419]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137328284|Sebastian Beringer]]''
| p569 = 1989
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137328284|Q137328284]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133653279|Tobias Benecke]]''
| p569 = 1989-01-23
| p106 = [[Schriever]]
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q133653279|Q133653279]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133379149|Luisa Horstmann]]''
| p569 = 1990
| p106 = [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133379149|Q133379149]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q136973324|Oliver Jüllig]]''
| p569 = 1990
| p106 = ''[[:d:Q27349|dentist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q136973324|Q136973324]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137328113|Lukas Fries]]''
| p569 = 1990
| p106 = ''[[:d:Q185351|Jurist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137328113|Q137328113]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137333454|Alexander Matthies]]''
| p569 = 1990
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137333454|Q137333454]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137452470|Ulrike Frischen]]''
| p569 = 1990
| p106 = ''[[:d:Q14915627|musicologist]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137452470|Q137452470]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q106455|Alexander Granzow]]''
| p569 = 1990-04-23
| p106 = ''[[:d:Q2259451|Theaterschauspeler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|Filmschauspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q106455|Q106455]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q61596811|Yannik Meyer]]''
| p569 = 1991
| p106 = ''[[:d:Q10800557|Filmschauspeler]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q61596811|Q61596811]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137315021|Malte Plidschun]]''
| p569 = 1991
| p106 = ''[[:d:Q169470|Physiker]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137315021|Q137315021]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1592064|Hazel Franke]]''
| p569 = 1991-07-06
| p106 = ''[[:d:Q33999|Schauspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1592064|Q1592064]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q90403|Nikias Arndt]]''
| p569 = 1991-11-18
| p106 = ''[[:d:Q2309784|Radrennfohrer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15117395|Bahnradfohrer]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q90403|Q90403]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q134071618|Kay Jäger]]''
| p569 = 1992
| p106 = ''[[:d:Q82955|Politiker]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q134071618|Q134071618]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137345310|Karlo Oehring]]''
| p569 = 1992
| p106 = ''[[:d:Q832136|business manager]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q137345310|Q137345310]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1162907|Daniel Thieben]]''
| p569 = 1993-09-18
| p106 = ''[[:d:Q10871364|Baseballspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1162907|Q1162907]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133421792|Jette Nicoline Kern]]''
| p569 = 1995
| p106 = [[Dokter (Medizin)|Dokter]]
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q133421792|Q133421792]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q106640619|Nic Fynder]]''
| p569 = 1995-07-09
| p106 = ''[[:d:Q183945|Musikproduzent]]''&lt;br/&gt;[[Komponist]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q55960555|recording artist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|Musiker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q130857|DJ]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q106640619|Q106640619]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q136994127|Amélia Schmidt]]''
| p569 = 1996
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q136994127|Q136994127]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q113911655|Felix J. Mohr]]''
| p569 = 1996-09-14
| p106 = ''[[:d:Q214917|playwright]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|Theaterspeelbaas]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q113911655|Q113911655]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q1338100|Emma Stach]]''
| p569 = 1996-10-04
| p106 = ''[[:d:Q3665646|Basketballspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q1338100|Q1338100]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q94994150|Jiena Viduka]]''
| p569 = 1998
| p106 = ''[[:d:Q10800557|Filmschauspeler]]''
| birthtimeprecision = 9
| item = [[:d:Q94994150|Q94994150]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q66712655|Anton Stach]]''
| p569 = 1998-11-15
| p106 = ''[[:d:Q937857|Footballspeler]]''
| birthtimeprecision = 11
| item = [[:d:Q66712655|Q66712655]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q113751970|Timo Versemann]]''
| item = [[:d:Q113751970|Q113751970]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q133412139|Bianca Osswald]]''
| item = [[:d:Q133412139|Q133412139]]
}}
{{Vörlaag:Person Row
| label = ''[[:d:Q137065235|Jörn Koepsell]]''
| p106 = ''[[:d:Q212980|Psycholoog]]''
| item = [[:d:Q137065235|Q137065235]]
}}
{{Wikidata list end}}
{{NDS Wiki}}</text>
      <sha1>638ur7619mj477xfmhy9hel60tamb9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adorf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151910</id>
    <revision>
      <id>1062203</id>
      <parentid>952588</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T07:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demonax</username>
        <id>26219</id>
      </contributor>
      <origin>1062203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="753" sha1="mh6og6jl83eyxnvzrvfsevatqglzi9g" xml:space="preserve">'''Adorf''' betekent

* [[Adorf/Erzgeb.]], Oort in de Gemeen Neukirchen in’n Erzgebirgskreis, Sassen,
* [[Adorf/Vogtl.]], Stadt in’n Vogtlandkreis, Sassen,
* [[Adorfium|Adorf]] (Adorfium), geoloogsch Tiedöller.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* [[Odrupp]], Oort in de Gemeen Diemelsee in’n Landkreis Waldegge-Frankenberg, Hessen,
* [[Aodörp]], Oort in de Gemeen Twist in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen.

'''Adorf''' is de Familiennaam von

* [[Dirk Adorf]] (* 1969), düütschen Rennfohrer,
* [[Johannes Adorf]] († 1505), düütschen kathoolschen Theoloog,
* [[Mario Adorf]] (1930–2026), düütschen Schauspeler,
* [[Stella Adorf]] (* 1963), düütsche Schauspelerin.

Kiek ok bi: [[Adorp]], [[Aadorp]].

{{Mehrdüdig Begreep}}</text>
      <sha1>mh6og6jl83eyxnvzrvfsevatqglzi9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Weirdcan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>174000</id>
    <revision>
      <id>1062180</id>
      <parentid>996954</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Teles</username>
        <id>11029</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Teles hett de Siet [[Bruker Diskuschoon:Speedynet]] na [[Bruker Diskuschoon:Weirdcan]] verschaven: Seite während der Umbenennung des Benutzers „[[Special:CentralAuth/Speedynet|Speedynet]]“ in „[[Special:CentralAuth/Weirdcan|Weirdcan]]“ automatisch verschoben</comment>
      <origin>996954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="jjbin6ovsv177xjow5xihsenkig6xw0" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Speedynet}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 19:15, 4. Mär 2023 (CET)</text>
      <sha1>jjbin6ovsv177xjow5xihsenkig6xw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>August Schleicher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196790</id>
    <revision>
      <id>1062150</id>
      <parentid>1062132</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24406" sha1="asbw9y3grqhd33w2k6j03y89j425oph" xml:space="preserve">[[Datei:August Schleicher.jpg|mini|August Schleicher]]

'''August Schleicher''' (* [[19. Februar]] [[1821]] in [[Meiningen]]; † [[6. Dezember]] [[1868]] in [[Jena]]&lt;ref&gt;Doodsnaricht in ''Blätter von der Saale'' vun’n 8. Dezember 1868, [https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00236720/JZ_Blaetter_von_der_Saale_216860059_1868_1176.tif Lokales].&lt;/ref&gt;) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per. He gellt as Begrünner vun de spraakwetenschopliche[[Stammboomtheorie]] un tohoop mit [[Franz Bopp]] as Bahnbreker vun de [[Indogermanistik]].

August Schleicher unnersöch woans de [[Indoeuropääsche Spraken|indogermaansche]] Spraakfamilie tohoophangt. De Spraakwetenschop bekeek he daarbi as Deel vun de [[Naturwetenschop|Natuurwetenschoppen]] un definieer [[Spraak]] as enen natüürlichen Bestanddeel vun dat Leven, den sien [[Spraakwannel|Wannel]] –&amp;nbsp;so as bi [[Oort (Biologie)|Aarden]] in de [[Biologie]]&amp;nbsp;– de Gesetten vun de [[Evolutschoon]] folgt. Op Grundlaag vun sienen Resultaten teken he in August 1853 den Oorsprung vun de indogermaanschen Spraken in enen vun den eersten „Stammbööm“ na, de in de Geschicht vun de Spraakwetenschop un ook vun de Biologie (to’n Bispeel bi [[Charles Darwin]]) publizeert worrn sünd. As sien Höövdwark gellt dat ''{{lang|der|Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen}}'' (1861).

== Leven ==
[[Datei:Sonneberg-Kirchstr-Denkmal1.jpg|mini|Denkmaal in de ''Kirchstraße'' in Sonneberg ]]

August Schleicher wurr in [[Meiningen]] as Söhn vun den [[Dokter]] Johann Gottlieb Schleicher (1793–1864) boren. Sien Vadder weer in’n Sommer 1815 as Student in [[Friedrich-Schiller-Universität Jena|Jena]] mit an de Grünnen vun de [[Oorburschenschop]] bedeligt, de sik denn för [[Demokratie|demokraatsche]] [[Reform]]en un gegen de [[Feudalismus|feudale]] Lüttstateree in Düütschland insetten dee. 1821 trock de Familie vun Meiningen na [[Sonneberg]] üm, wo sien Vadder as [[Amtsdokter]]&lt;ref&gt;''Chronik der Stadt Sonneberg 1757-1802 von [[Johann Martin Steiner]].'' Die oberländischen Verwaltungs- un Justizbehörden, Stadtarchiv Sonneberg 2017, ISBN 978-3-00-058293-6, S. 35.&lt;/ref&gt; in’t [[Landkreis Sonneberg#Historie|Meininger Oberland]] arbeiden dee.

De progressive Vadder un de musikaalsch begaavte Modder achten op en gode Schoolbildung vun den spraakbegaavten Jung. Sien Kinner- un Jöögdjaren verbröch August Schleicher in Sonneberg, vun wo he sied sien 14. Levensjaar dat Gymnasium ''[[Casimirianum Coburg]]'' besöch. Sien [[Perfesser|Perfessor]] daar meen, dat een Spraakstudium wegen den Jungen sienen ümfangrieken Interessen nich good passig Weer un he lever evangeelsche [[Theologie]] studeren schull.

Na de Raadslag vun sienen Perfesser begunn August Schleicher na’t Abitur, dat he as Inwahner vun Sonneberg uut hoogheidliche Grünn in’t Hartoogdoom [[Sassen-Meiningen]] an’t [[Gymnasium Georgianum (Hildburghausen)|Gymnasium Georgianum Hildburghausen]] statts in Coburg, dat to Deel vun’t Hartogdoom [[Sassen-Coburg un Gotha]] weer, maken muss, 1840 in [[Universität Leipzig|Leipzig]] mit dat Theologiestudium. Na’t eerste Semester wessel he kort na de [[Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg|protestantsche Hoochschool Erlangen]] un mark, dat em de Theologie jümmer minner toseggen dee. Vun Erlangen gung he na [[Eberhard Karls Universität Tübingen|Tübingen]] un kreeg Kontakt mit de Philosophie vun [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]]. Hegelianers uut dat [[Evangelisches Stift Tübingen|Tübinger Stift]] as [[David Friedrich Strauß]], [[Jakob Friedrich Reiff]], [[Ferdinand Christian Baur]] oder [[Friedrich Theodor Vischer]] leren em daar. So befaat sik Schleicher mit [[Philosophie|philosoophsche]] Fragen, keem vun de Theologie af un begunn as Schöler vun [[Heinrich Georg August Ewald]] [[Orientalistik|orientaalsche]] Spraken to studeren. In korte Tied leer he [[Hebrääsche Spraak|Hebrääsch]] un ook [[Sanskrit]], [[Araabsche Spraak|Araabsch]] un [[Persische Spraak|Persisch]]. Bloots wedderwillig stemm sien Vadder 1843 den Wessel na de [[Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn|Universität Bonn]] to. In enen Breev waarscho he em: {{lang|de|„Ein Philolog ist ein elender Lump, zumal wenn er wirklich einer ist. An dieses Studium Geld zu wenden, verlohnt sich nicht. […] Ganz anders steht es doch um einen Dorfpfarrer, wenn er seine Gemeinde erbaut und ihre Herzen erweicht.“}} (''Een Philoloog is een elennigen Lump, besünners wenn he dat würklich is. An dit Studium Geld to geven loont sik nich. […] Heel anners steiht dat doch üm enen Dörpspaster, wenn he sien Gemeen opboot un eer Harten week maakt.'')

In Bonn studeer Schleicher [[Klassische Philologie|klass’sche Spraken]], kreeg dörch [[Philologie|Philologen]] as [[Friedrich Ritschl]] un [[Friedrich Gottlieb Welcker]] enen Inblick in de Spraakwetenschop vun [[Wilhelm von Humboldt]] un sloot 1846 dat Studium mit de [[Promotschoon (Dokter)|Promotschoon]] af. Daarna befaat he sik in Bonn mit komparativ spraakwetenschoplich Ünnersöök un höll doröver Vörlesungen an de Universität.

1848 kehr August Schleicher na [[Döringen]] in siene Heimatstadt Sonneberg torügg un arbeed eerst as Privaatgelehrten op spraakwetenschoplich Rebeed. In Bonn weer Prinz [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg]] vun [[Huus Sassen-Meiningen|Sassen-Meiningen]], de daar ook studeert harr, op em opmerksam worrn. De Arvprinz harr em nich bloots siene Fründschop anbaden, man ook een rieklich Stipendium besorgt, dat em vun 1848 bet 1850 gröttere Reisen un längere Tied in [[Paris]], [[London]] un [[Wien]] möglich maken dee.

Bi de Uutlandsreisen arbeid he as [[Reporter|Korrespondent]] för de [[Augsborg]]er ''[[Allgemeine Zeitung (19. Jahrhundert)|Allgemeine Zeitung]]'' un de ''[[Kölnische Zeitung]]''. In sienen Berichten över de politischen Gescheenisse LN vun 1848 uut Paris un later ut Wien wies he apen Sympathie för de liberaal-demokraatsche Fraktschoon vun de [[Frankforter Natschonaalversammeln]]. Daar keem he mit in’t Blickfeld vun de [[Öösterriek-Ungarn|Habsborger]] Polizei, de em in siene Tied in Wien un [[Prag]] över merere Jahren uutspioneer. 1850 folg he [[Georg Curtius]] na Prag, üm sik mit [[slaawsche Spraken]] to befaten.

Blangenbi siene Korrespondentenarbeid harr August Schleicher al merere wichtige spraakwetenschopliche Arbeiden publizeert, so dat em de [[Karls-Universität Prag|Prager Universität]] 1850 to’n extraordinären  Perfesser för [[Klassische Philologie|Klass’sche Philologie]] un 1853 to’n [[Perfessor|Ordinarius]] för komparative Spraakforschung, [[Düütsche Spraak|Düütsch]] un Sanskrit berööp. He kreeg Kontakt to [[František Ladislav Čelakovský|Franz Tschelakowski]] un [[Pavel Jozef Šafárik|Paul Schaffarik]] un leer in korte Tied ook [[Tschechsche Spraak|Tschechsch]]. Dörch de Arbeid mit de öllsten slaawschen Schriftdenkmalen bröch he 1852 siene „{{lang|der|Formenlehre der kirchenslawischen Sprache}}“ ({{S|nds|''Formenleer vun de karkenslaawsche Spraak''}}). In dit Wark föhr he den Begreep „[[Ooldkarkenslaawsche Spraak|Karkenslaawsch]]“ ({{S|de|''Kirchenslawisch''}}) in de Spraakwetenschop in.

Tiedens sien Professuur in Prag konzentreer he sik op slaawsche Spraken un dat [[Litausche Spraak|Litausche]], dat as recht konservative Spraak in de [[Indogermanistik]] ene besünnere Rull speelt. 1852 kreeg he een Stipendium vun de ''[[Österreichische Akademie der Wissenschaften|Wiener Akademie der Wissenschaften]]'' för ene Forschungsreis na [[Oostpreußen]]. Dor bleev he een halv Jaar, leer in Gespreken mit Litauers ere Spraak fletig snacken un sammel veel Materiaal för dat „{{lang|de|Handbuch der litauischen Sprache}}“ ( {{S|nds|''Handbook vun de litausche Spraak''}}), dat he 1855/56 in Prag ruutgeev. 1856 trock sik August Schleicher wegen politischen Represschonen torügg un wull ook wegen sien Gesundheid för över een Jaar na Sonneberg torügg, wo he Feldforschung bedreev. In de Gegend üm Sonneberg warrt [[Itzgründsch]] snackt, een [[Ünnerfränksch|mainfränkschen Dialekt]], de för Spraakforschers bet vundaag interessant is.&lt;ref&gt;Vgl. t.&amp;nbsp;B. Wolfgang Lösch: ''Zur Dialektsituation im Grenzsaum zwischen Südthüringen und Nordbayern''. In: [[Dieter Stellmacher]] (Ruutgever): ''Dialektologie zwischen Tradition und Neuansätzen''. ZDL-Beiheft 109, Stuttgart 2000, S. 156–165; Verena Sauer: ''Dialektgrenzen – Grenzdialekte. Die Struktur der itzgründischen Dialektlandschaft an der ehemaligen deutsch-deutschen Grenze''. de Gruyter, Berlin 2018&lt;/ref&gt;

1857 kreeg August Schleicher den Roop as Perfesser an de philosoophsche Fakultät vun de Universität Jena to gaan. He harr veel Toversichr, as de den Roll kriegen harr, weer denn man düchtig daalslaan, as he daar op de konservativen Perfessers stött un mit siene wetenschopliche un politische Ansichten buten vör bleev. Schleicher schall seggt hebben: „{{Lang|de|Jena ist ein großer Sumpf, und ich bin der Frosch darin.}}“ (''Jena is een groten Sump, un ik bün de Pogg daarin.'') Sied 1861 wuss twüschen em un [[Ernst Haeckel]] en besünnere Fründschop ran. Mit em kunn he de evolutschoonstheoreetschen un natuurwetenschoplichen Fragen bespreken, mit de he sik as Spraakforscher befaten dee. In dat sülve Jaar maak em de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften]]'' to’n korresponderen Liddmaat. 1863 wöör he as orndlich Liddmaat in de [[Sächsische Akademie der Wissenschaften|''Königlich Sächsische Gesellschaft der Wissenschaften'']] upnamen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.saw-leipzig.de/de/mitglieder/schleichera |titel=Mitglieder der SAW: August Schleicher |hrsg=Sächsische Akademie der Wissenschaften |abruf=2016-11-25}}&lt;/ref&gt;

As korresponderen Lidmaat vun de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] arbeed August Schleicher an dree gröttere Warken: ''Die vergleichende Grammatik der slawischen Sprachen, Die vergleichende Grammatik der baltischen Sprachen'' un ''Die Grammatik der slawo-baltischen Ursprache''. Sien fröhen Dood 1868 verhinner dat he de Warken fardig kriegen kann un dreeg daar to bi, dat he in de Rezeptschoon vun der düütsche Spraakwetenschop lange Tied wenig beacht wurr.
[[Datei:Jena Johannisfriedhof Grabplatte Schleicher, August.jpg|mini|Gravplaat August un Graffmal Fanny Schleicher op den [[Johannisfriedhof (Jena)|&lt;nowiki&gt;''Johannisfriedhof''&lt;/nowiki&gt; in Jena]]]]
August Schleicher starv villicht an Lungen-[[Tuberkulose|Tuberkuloos]], de sik al in siene Studentenjaren anfungen weer. Na de Raad vun sien Vadder versöch he, de „Swindsucht“ mit en gesunne Levenswies tovörtokamen. In Bonn weer he mit dat [[Turnen]] anfungen un bedreev dat ook later tohoop mit Ernst Haeckel. Butendem versöch he sik regelmatig in de gesunne Waldluft vun siene Heimatstadt Sonneberg to verhalen, wo he faken bi sienen Öllern, Swiegeröllern un Frünnen weer.

Na sienrn Dood richt de Stadt Sonneberg em een Denksteen op un nööm de ''Schleicherstraße'' na em.

== Wark ==
=== Översicht ===
[[Datei:Schleicher Tree.jpg|mini|Schleichers Stammboommodell]]
Schleicher weer de eerste Linguist, de sik eernsthaft mit de Rekonstruktschoon vun de [[Oorindoeuropääsche Spraak|indoeuropääsche Oorspraak]] towenn.

Schleicher gung över dat reine Beschrieven vun de öllste Spraakperiood ruut un versöch Oorform, op de alle beschreven Formen torügggaat, to rekonstrueren. He maak dat nich uut romantische Sehnsucht, man üm all dat Verschedebe op dat oorsprünglich Gemeensame torüggtoföhren, so dat bi em nich mehr dat Sanskrit dat Ennpunkt weer, man dat Indogermaansche as Oorspraak, eerdat se sik in de enkelnen Spraken opdeel. Dorbi weer he düchtig toversichtlich un schreev sogor en korte [[Indogermanische Fabel|Fabel]] in disse rekonstruerte indogermaansche Oorspraak. Dat Stammboommodell konsequent to Enn denkt, föhrt to ene gemeensame Oorspraak vun all Spraken. Schleicher seine Warken harrn för de [[Indogermanistik]] lange Reis groten Inflood. To enen geiht op em de Konventschoon torügg, rekonstruerte Formen mit enen Asterisk to kennteken. To’n annern weer Schleicher de eerste, de de indogermananschen Spraken in enen Stammboom darstellt het. De normalerwies ziteerten Luudgesetteb sünd mit Schleicher sienen Stammboom vereinbor. Tolettst begrünn een beröhmten Schöler vun em, [[August Leskien]], de ''[[Junggrammatiker|junggrammatische]] School'' in Leipzig mit.

Nich tofallig keem de [[Leipziger School]] so vun enen Forscher, de de Indogermanistik as ene Aard Natuurwetenschop bekeek. De eersten Sätz vun sien Hööftwark (''Compendium … '') sünd: De Grammatik billt enen Deel vun de Spraakwetenschop oder Glottik. Disse sülvst is Deel vun de Natuurgeschicht vun den Minschen. Ehr Methood is in’t Geheel de vun de Natuurwetenschoppen överhoop […] Een vun de Höövdopgaven vun de Glottik is de Ünnersöök un Beschrieven vun de spraaklichen Sippen oder Spraakstämmen, dat will seggen de Spraken, de vun een un de sülve Oorspraak afstammt, un de Anornen vun disse Sippen na enen natüürlichen Systeem.

===Stammboommodell===
Schleicher het daar to bidregen, dat dat  [[Stammboommodell]] (ook geneetsch oder kladistsch Modell) in de [[historische Spraakwetenschop]] bekannt un verbreidt worrn is. Dat Modell beschrivt woans Spraken vergliekbaar mit enen [[Systematik (Biologie)|phylogeneetschen Stammboom]] in de [[Evolutschoon|bioloogsche Evolutschoon]] vun [[Oort (Biologie)|Aarden]] ranwassen deit. So as bi Aarden warrt annamen, dat jede Spraak uut ene Oorsprungsspraak ranwassen is un dat Spraken mit ene gemensame Oorspraak to de sülve [[Spraakfamilie]] tohöört.&lt;ref name=&quot;ListNelson-Sathi2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=List |first1=Johann-Mattis |last2=Nelson-Sathi |first2=Shijulal |last3=Geisler |first3=Hans |last4=Martin |first4=William |title=Networks of lexical borrowing and lateral gene transfer in language and genome evolution |journal=BioEssays |volume=36 |issue=2 |year=2014 |pages=141–150 |issn=0265-9247 |doi=10.1002/bies.201300096 |pmid=24375688 |pmc=3910147}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AF&quot;&gt;[[#francois|François (2014)]].&lt;/ref&gt;

Dat Stammboommodell weer lang Tied de wichtigste Methood, üm [[geneetsche Verwandschop (Spraakwetenschop)|genetsche Verwandscahopen]] twüschen Spraken to beschrieven. Dat Modell speelt enr grote Rolle in de [[komparative Spraakwetenschop]], de mit Hülp vun bekannte Spraken un de Regeln vun den Spraakwandel hypotheetsche [[Oorspraak|Oorspraken]] rekonstrueert, as to’n Bispeel dat [[Oorindoeuropääsch]] oder anner Oorspraken vun Spraakfamilien. Spraakwetenschoppers hebbt man jümmers wedder op de Grenzen vun dat Modell henwiest, ümdat sik Kennteken ook över geograafsche Rüüm över Grenzen vun Spraakfamilien röver uutbreiden köönt (vergliekbaar mit ''[[horizontal gene transmission]]'' in de Biologie). Dat speelt to’n Bispeeel ene grote Rull bi [[Lehnwoort|Leenwöör]] oder [[Kreoolspraak|Kreolspraken]] mit mehr as ene Oorsprungsspraak.&lt;ref name=&quot;ListNelson-Sathi2014&quot;/&gt;

As Alternativ to dat Stammboommodell klamüser [[Johannes Schmidt (Spraakwetenschopper)|Johannes Schmidt]] 1872 dat [[Bülgenmodell]] uut, dat beter beschrieven deit, woans sik spraakliche Kennteken över geograafsche Rüüm hen uutbreiden doot.&lt;ref name=&quot;waves&quot;&gt;See {{harvnb|Bloomfield|1933|p=311}}; [[#heggarty|Heggarty ''et al.'' (2010)]]; [[#francois|François (2014)]].&lt;/ref&gt;

Dat Stammboommodell het ook glieke Grenzen as de bioloogsche Klassifikatschoon, ümdat dat Probleem besteit, enen Vöörgang, de evenweg un liekmatig vööranlöppt, in faste Eenheiden to delen. In de Biologie givt dat to’n Bispeel [[Ringoort|Ringaarden]], in de Spraakwetenschop [[Dialektkontinuum|Dialektkontinua]]. Daarüm wurr dat Konzept vun ene [[Linkage (Spraakwetenschop)|Linkage]] uutsunnen, dat ene Grupp vun Spraken beschrivt, de sik uut een Dialektkontinuum ranwussen un nich uut strikt scheden Eenheiden.&lt;ref name=&quot;AF&quot; /&gt;

===Komparative Methood===
In de [[Spraakwetenschop]] is de [[komparative Methood]] ene Technik, mit de Spraakwetenschoppers ünnersöken köönt woans Spraken uut ene gemeensame Oorspraak ranwussen, döör dat Kennteken för Kennteken twüschen twee oder meer Spraken vergleken warrt, de en [[genetische Verwandschap (Spraakwetenschop)|gemeensamen Oorsprung]] hebbt. So kann ruutslötelt warrn, wo de Oorsprungsspraak utseeg. Disse Methood kann mit de Methood vun de [[interne Rekonstruktschoon]] vergleken warrn, bi de uut de interne Struktuur vun eene Spraak öller Strukturen afleidt warrt.&lt;ref&gt;{{harvnb|Lehmann|1993|pp=31 ff}}.&lt;/ref&gt; In de Praxis warrt beide Methoden meist tohoop bruukt: üm prähistoorsche Spraakperioden to rekonstrueeen, Löcker in de överlevert Texten to füllen, de Entwicklung vun Luud-, Form- un anner Systemen to verklären un Verwandschop twüschen Spraken natowiesen oder uuttosluten.

De komparative Methood wurr in’n 19. Jaarhunnerd uutklamüsert. Wichtige Bidrääg kemen vun de däänschen Geleerten [[Rasmus Christian Rask|Rasmus Rask]] un [[Karl Verner]] un vun den düütschen [[Jacob Grimm]].

===Schleichers Fabel===
[[Schleichers Fabel]] is een Text in ene rekonstrueerte Verschoon vun dat [[Oorindoeuropääsche Spraak|Oorindoeuropääsche]], de Schleicher 1868 ruutbrocht het. He weer de eerste, de enrn Text in disse Spraak schreven het. De Fabel heet ''{{lang|ine|Avis akvāsas ka}}'' („Dat Schaap un de Peer“).

Later hebbt verschedene Geleerten överarbeidt Verschonen vun disse Fabel ruutbrocht, ümdat sik dat Bild vun dat Oorindoeuropääsch mit de Tied änner. De Fabel döggt so as enen [[Paralleltext]], de wiest woans sik de Rekonstruktschoon vun de rekonstrueerte indoeuropääsche Oorspraak in de lesten 150 Jaar ännert het.

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Zur vergleichenden Sprachgeschichte.'' (''Sprachvergleichende Untersuchungen.'' I.) H. B. König, Bonn 1848. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10583128?page=2%2C3 Digitalisat].
* ''Die Sprachen Europas in systematischer Uebersicht.'' (''Linguistische Untersuchungen.'' II.) H. B. König, Bonn 1850. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11928830?page=6%2C7 Digitalisat].
** Nee ruutgeven vun Konrad Körner, Amsterdam, John Benjamins (1982)
* ''Die formenlehre der kirchenslawischen sprache, erklärend und vergleichend dargestellt.'' H. B. König, Bonn 1852. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588803?page=5 Digitalisat]. (Nadruck bi Gerstenberg, [[Hilmessen]] 1976; Buske, [[Hamborg]]1998, ISBN 3-87118-540-X)
* ''Die ersten Spaltungen des indogermanischen Urvolkes.'' In: ''Allgemeine Monatsschrift für Wissenschaft und Literatur,'' Jg. 1853,  [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10540032?page=804%2C805 S. 786f.]
* ''Handbuch der Litauischen Sprache''. 2 Bänn. Calve, Prag [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588755?page=2%2C3 1856], [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588756?page=2%2C3 1857].
* ''Litauische Märchen, Sprichworte, Rätsel und Lieder.'' H. Böhlau, Weimar 1857. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10035629?page=5 Digitalisat].
* ''Volkstümliches aus Sonneberg im Meininger oberlande.'' Kommission H. Böhlau, Weimar 1858. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11748679?page=5 Digitalisat].
* ''Kurzer Abriß der Geschichte der italischen Sprachen (des Lateinischen und seiner Schwestersprachen).'' In: ''Rheinisches Museum für Philologie'' N. F. 14, 1859, S. 329–346. [http://www.rhm.uni-koeln.de/014/Schleicher.pdf PDF].
* ''Die Deutsche Sprache.'' J. G. Cotta, Stuttgart 1860. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10584312?page=5 Digitalisat].
** Överarbeidt un nee ruutgeven vun [[Johannes Schmidt (Sprachwissenschaftler)|Johannes Schmidt]]. Stuttgart, J. G. Cotta, Stuttgart 1888.
* ''Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen.'' (2 Bänn.) Weimar, H. Böhlau (Bd. 1 1861 {{DTAW|schleicher_indogermanische01_1861}}; Bd. 2 1862 {{DTAW|schleicher_indogermanische02_1862}}); Nadruck Minerva GmbH, Wissenschaftlicher Verlag, ISBN 3-8102-1071-4
* ''Die Darwinsche Theorie und die Sprachwissenschaft.'' Offenes Sendschreiben an Herrn Dr. Ernst Häckel, a. o. Professor der Zoologie und Director des zoologischen Museums an der Universität Jena. Hermann Böhlau, Weimar 1863. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588615?page=1 Digitalisat]. ({{DTAW|schleicher_darwin_1863}}) (3. Oplaag 1873, {{ULBDD|urn:nbn:de:hbz:061:1-527393}})
** ''Darwinism Tested by the Science of Language.'' Translated from the German of Professor August Schleicher by Dr. Alex. V. W. Bikkers. J. C. Hotten, London 1869. [https://books.google.de/books?id=p0Ki6e8f5SUC&amp;pg=PA5 Digitalisat].
* ''Über die Bedeutung der Sprache für die Naturgeschichte des Menschen.'' Hermann Böhlau, Weimar 1865. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588616?page=3 Digitalisat].
* ''[[Kristijonas Donelaitis|Christian Donalitius]] Litauische Dichtungen'' (mit litauisch-deutschem Glossar herausgegeben von A. Schleicher), [[Sankt Petersborg|St. Petersborg]], Russische Akademie vun de Wetenschoppen(1865)
* ''Laut- und Formenlehre der polabischen Sprache.'' Nadruck Sändig Reprint Verlag H.R. Wohlwend, ISBN 3-253-01908-X
* ''Sprachvergleichende Untersuchungen.'' Nadruck Minerva GmbH, Wissenschaftlicher Verlag, ISBN 3-8102-1072-2

== Literatur ==
* {{NDB|23|50||Schleicher, August|[[Gertrud Bense]]|118759302}}
* Gertrud Bense, Maria Kozianka, Gottfried Meinhold: ''Deutsch-litauische Kulturbeziehungen: Kolloquium zu Ehren von August Schleicher an der Friedrich-Schiller-Universität Jena''. Mayer, Jena/Erlangen 1994, ISBN 3-925978-38-0.
* [[Karl-Heinz Best]]: ''August Schleicher (1821–1868)''. In: ''Glottometrics'' 13, 2006, Seiten 73–75 (PDF [https://www.ram-verlag.eu/wp-content/uploads/2018/08/g13zeit.pdf#page=77 Volltext]). (De Bidrag geit op Schleicher siene Wichtigkeid för de [[Quantitative Linguistik]] in.)
* Joachim Dietze: ''August Schleicher als Slawist. Sein Leben und Werk in der Sicht der Indogermanistik''. Akademie-Verlag, Berlin 1966.
* [[Konrad Körner (Sprachwissenschaftler)|Konrad Körner]]: ''Linguistics and evolution theory (Three essays by August Schleicher, Ernst Haeckel and [[Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek|Wilhelm Bleek]])''. John Benjamins, Amsterdam-Philadelphia 1983.
* [[Salomon Lefmann]]: ''August Schleicher. Skizze.'' Leipzig 1870. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11001396?page=7 Digitalisat].
* [[Robert J. Richards]]: ''The linguistic creation of man: Charles Darwin, August Schleicher, Ernst Haeckel, and the missing link in nineteenth-century evolutionary theory.'' In: ''Experimenting in tongues.'' Studies in science and language. Ed. by Matthias Dörries. Stanford, Cal. 2002, S. 21–48 und 168–175.
* {{ADB|31|402|416|Schleicher, August|[[Johannes Schmidt (Sprachwissenschaftler)|Johannes Schmidt]]|ADB:Schleicher, August}}
* Theodor Syllaba: ''August Schleicher und Böhmen''. Karolinum, Prag 1995, ISBN 80-7066-942-X.
* Liba Taub: ''Evolutionary Ideas and „Empirical“ Methods: The Analogy Between Language and Species in the Works of [[Charles Lyell|Lyell]] and Schleicher.'' In: ''British Journal for the History of Science'' 26, 1993, S. 171–193.
* Horst Traut: ''Die Liederhandschrift des [[Johann Georg Steiner (Maler, 1746)|Johann Georg Steiner]] aus Sonneberg in der Überlieferung durch August Schleicher''. Hain, Rudolstadt 1996, ISBN 3-930215-27-6.
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt''. Logos, Berlin 2007.
* {{BLKÖ|Schleicher, August|30|80|82}}

== Weblenken ==
{{Commonscat|audio=0|video=0}}
* {{DNB-Portal|118759302}}
* [[Robert J. Richards]], [https://www.academia.edu/809159/The_linguistic_creation_of_man_Charles_Darwin_August_Schleicher_Ernst_Haeckel_and_the_missing_link_in_nineteenth_century_evolutionary_theory The Linguistic Creation of Man: Charles Darwin, August Schleicher, Ernst Haeckel, and the Missing Link in Nineteenth-Century Evolutionary Theory].

== Nawiesen ==
&lt;references /&gt;

{{SORTIERUNG:Schleicher, August}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1821]]
[[Kategorie:Storven 1868]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Perfesser]]
[[Kategorie:Schriever]]

{{Normdaten|TYP=p|GND=118759302|LCCN=n80113306|VIAF=64164510}}</text>
      <sha1>asbw9y3grqhd33w2k6j03y89j425oph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062169</id>
      <parentid>1062150</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T14:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24407" sha1="q7zdx930nt8hi36i64dlpysfw9wakvu" xml:space="preserve">[[Datei:August Schleicher.jpg|mini|August Schleicher]]

'''August Schleicher''' (* [[19. Februar]] [[1821]] in [[Meiningen]]; † [[6. Dezember]] [[1868]] in [[Jena]]&lt;ref&gt;Doodsnaricht in ''Blätter von der Saale'' vun’n 8. Dezember 1868, [https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00236720/JZ_Blaetter_von_der_Saale_216860059_1868_1176.tif Lokales].&lt;/ref&gt;) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per. He gellt as Begrünner vun de spraakwetenschopliche [[Stammboomtheorie]] un tohoop mit [[Franz Bopp]] as Bahnbreker vun de [[Indogermanistik]].

August Schleicher unnersöch woans de [[Indoeuropääsche Spraken|indogermaansche]] Spraakfamilie tohoophangt. De Spraakwetenschop bekeek he daarbi as Deel vun de [[Naturwetenschop|Natuurwetenschoppen]] un definieer [[Spraak]] as enen natüürlichen Bestanddeel vun dat Leven, den sien [[Spraakwannel|Wannel]] –&amp;nbsp;so as bi [[Oort (Biologie)|Aarden]] in de [[Biologie]]&amp;nbsp;– de Gesetten vun de [[Evolutschoon]] folgt. Op Grundlaag vun sienen Resultaten teken he in August 1853 den Oorsprung vun de indogermaanschen Spraken in enen vun den eersten „Stammbööm“ na, de in de Geschicht vun de Spraakwetenschop un ook vun de Biologie (to’n Bispeel bi [[Charles Darwin]]) publizeert worrn sünd. As sien Höövdwark gellt dat ''{{lang|der|Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen}}'' (1861).

== Leven ==
[[Datei:Sonneberg-Kirchstr-Denkmal1.jpg|mini|Denkmaal in de ''Kirchstraße'' in Sonneberg ]]

August Schleicher wurr in [[Meiningen]] as Söhn vun den [[Dokter]] Johann Gottlieb Schleicher (1793–1864) boren. Sien Vadder weer in’n Sommer 1815 as Student in [[Friedrich-Schiller-Universität Jena|Jena]] mit an de Grünnen vun de [[Oorburschenschop]] bedeligt, de sik denn för [[Demokratie|demokraatsche]] [[Reform]]en un gegen de [[Feudalismus|feudale]] Lüttstateree in Düütschland insetten dee. 1821 trock de Familie vun Meiningen na [[Sonneberg]] üm, wo sien Vadder as [[Amtsdokter]]&lt;ref&gt;''Chronik der Stadt Sonneberg 1757-1802 von [[Johann Martin Steiner]].'' Die oberländischen Verwaltungs- un Justizbehörden, Stadtarchiv Sonneberg 2017, ISBN 978-3-00-058293-6, S. 35.&lt;/ref&gt; in’t [[Landkreis Sonneberg#Historie|Meininger Oberland]] arbeiden dee.

De progressive Vadder un de musikaalsch begaavte Modder achten op en gode Schoolbildung vun den spraakbegaavten Jung. Sien Kinner- un Jöögdjaren verbröch August Schleicher in Sonneberg, vun wo he sied sien 14. Levensjaar dat Gymnasium ''[[Casimirianum Coburg]]'' besöch. Sien [[Perfesser|Perfessor]] daar meen, dat een Spraakstudium wegen den Jungen sienen ümfangrieken Interessen nich good passig Weer un he lever evangeelsche [[Theologie]] studeren schull.

Na de Raadslag vun sienen Perfesser begunn August Schleicher na’t Abitur, dat he as Inwahner vun Sonneberg uut hoogheidliche Grünn in’t Hartoogdoom [[Sassen-Meiningen]] an’t [[Gymnasium Georgianum (Hildburghausen)|Gymnasium Georgianum Hildburghausen]] statts in Coburg, dat to Deel vun’t Hartogdoom [[Sassen-Coburg un Gotha]] weer, maken muss, 1840 in [[Universität Leipzig|Leipzig]] mit dat Theologiestudium. Na’t eerste Semester wessel he kort na de [[Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg|protestantsche Hoochschool Erlangen]] un mark, dat em de Theologie jümmer minner toseggen dee. Vun Erlangen gung he na [[Eberhard Karls Universität Tübingen|Tübingen]] un kreeg Kontakt mit de Philosophie vun [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]]. Hegelianers uut dat [[Evangelisches Stift Tübingen|Tübinger Stift]] as [[David Friedrich Strauß]], [[Jakob Friedrich Reiff]], [[Ferdinand Christian Baur]] oder [[Friedrich Theodor Vischer]] leren em daar. So befaat sik Schleicher mit [[Philosophie|philosoophsche]] Fragen, keem vun de Theologie af un begunn as Schöler vun [[Heinrich Georg August Ewald]] [[Orientalistik|orientaalsche]] Spraken to studeren. In korte Tied leer he [[Hebrääsche Spraak|Hebrääsch]] un ook [[Sanskrit]], [[Araabsche Spraak|Araabsch]] un [[Persische Spraak|Persisch]]. Bloots wedderwillig stemm sien Vadder 1843 den Wessel na de [[Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn|Universität Bonn]] to. In enen Breev waarscho he em: {{lang|de|„Ein Philolog ist ein elender Lump, zumal wenn er wirklich einer ist. An dieses Studium Geld zu wenden, verlohnt sich nicht. […] Ganz anders steht es doch um einen Dorfpfarrer, wenn er seine Gemeinde erbaut und ihre Herzen erweicht.“}} (''Een Philoloog is een elennigen Lump, besünners wenn he dat würklich is. An dit Studium Geld to geven loont sik nich. […] Heel anners steiht dat doch üm enen Dörpspaster, wenn he sien Gemeen opboot un eer Harten week maakt.'')

In Bonn studeer Schleicher [[Klassische Philologie|klass’sche Spraken]], kreeg dörch [[Philologie|Philologen]] as [[Friedrich Ritschl]] un [[Friedrich Gottlieb Welcker]] enen Inblick in de Spraakwetenschop vun [[Wilhelm von Humboldt]] un sloot 1846 dat Studium mit de [[Promotschoon (Dokter)|Promotschoon]] af. Daarna befaat he sik in Bonn mit komparativ spraakwetenschoplich Ünnersöök un höll doröver Vörlesungen an de Universität.

1848 kehr August Schleicher na [[Döringen]] in siene Heimatstadt Sonneberg torügg un arbeed eerst as Privaatgelehrten op spraakwetenschoplich Rebeed. In Bonn weer Prinz [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg]] vun [[Huus Sassen-Meiningen|Sassen-Meiningen]], de daar ook studeert harr, op em opmerksam worrn. De Arvprinz harr em nich bloots siene Fründschop anbaden, man ook een rieklich Stipendium besorgt, dat em vun 1848 bet 1850 gröttere Reisen un längere Tied in [[Paris]], [[London]] un [[Wien]] möglich maken dee.

Bi de Uutlandsreisen arbeid he as [[Reporter|Korrespondent]] för de [[Augsborg]]er ''[[Allgemeine Zeitung (19. Jahrhundert)|Allgemeine Zeitung]]'' un de ''[[Kölnische Zeitung]]''. In sienen Berichten över de politischen Gescheenisse LN vun 1848 uut Paris un later ut Wien wies he apen Sympathie för de liberaal-demokraatsche Fraktschoon vun de [[Frankforter Natschonaalversammeln]]. Daar keem he mit in’t Blickfeld vun de [[Öösterriek-Ungarn|Habsborger]] Polizei, de em in siene Tied in Wien un [[Prag]] över merere Jahren uutspioneer. 1850 folg he [[Georg Curtius]] na Prag, üm sik mit [[slaawsche Spraken]] to befaten.

Blangenbi siene Korrespondentenarbeid harr August Schleicher al merere wichtige spraakwetenschopliche Arbeiden publizeert, so dat em de [[Karls-Universität Prag|Prager Universität]] 1850 to’n extraordinären  Perfesser för [[Klassische Philologie|Klass’sche Philologie]] un 1853 to’n [[Perfessor|Ordinarius]] för komparative Spraakforschung, [[Düütsche Spraak|Düütsch]] un Sanskrit berööp. He kreeg Kontakt to [[František Ladislav Čelakovský|Franz Tschelakowski]] un [[Pavel Jozef Šafárik|Paul Schaffarik]] un leer in korte Tied ook [[Tschechsche Spraak|Tschechsch]]. Dörch de Arbeid mit de öllsten slaawschen Schriftdenkmalen bröch he 1852 siene „{{lang|der|Formenlehre der kirchenslawischen Sprache}}“ ({{S|nds|''Formenleer vun de karkenslaawsche Spraak''}}). In dit Wark föhr he den Begreep „[[Ooldkarkenslaawsche Spraak|Karkenslaawsch]]“ ({{S|de|''Kirchenslawisch''}}) in de Spraakwetenschop in.

Tiedens sien Professuur in Prag konzentreer he sik op slaawsche Spraken un dat [[Litausche Spraak|Litausche]], dat as recht konservative Spraak in de [[Indogermanistik]] ene besünnere Rull speelt. 1852 kreeg he een Stipendium vun de ''[[Österreichische Akademie der Wissenschaften|Wiener Akademie der Wissenschaften]]'' för ene Forschungsreis na [[Oostpreußen]]. Dor bleev he een halv Jaar, leer in Gespreken mit Litauers ere Spraak fletig snacken un sammel veel Materiaal för dat „{{lang|de|Handbuch der litauischen Sprache}}“ ( {{S|nds|''Handbook vun de litausche Spraak''}}), dat he 1855/56 in Prag ruutgeev. 1856 trock sik August Schleicher wegen politischen Represschonen torügg un wull ook wegen sien Gesundheid för över een Jaar na Sonneberg torügg, wo he Feldforschung bedreev. In de Gegend üm Sonneberg warrt [[Itzgründsch]] snackt, een [[Ünnerfränksch|mainfränkschen Dialekt]], de för Spraakforschers bet vundaag interessant is.&lt;ref&gt;Vgl. t.&amp;nbsp;B. Wolfgang Lösch: ''Zur Dialektsituation im Grenzsaum zwischen Südthüringen und Nordbayern''. In: [[Dieter Stellmacher]] (Ruutgever): ''Dialektologie zwischen Tradition und Neuansätzen''. ZDL-Beiheft 109, Stuttgart 2000, S. 156–165; Verena Sauer: ''Dialektgrenzen – Grenzdialekte. Die Struktur der itzgründischen Dialektlandschaft an der ehemaligen deutsch-deutschen Grenze''. de Gruyter, Berlin 2018&lt;/ref&gt;

1857 kreeg August Schleicher den Roop as Perfesser an de philosoophsche Fakultät vun de Universität Jena to gaan. He harr veel Toversichr, as de den Roll kriegen harr, weer denn man düchtig daalslaan, as he daar op de konservativen Perfessers stött un mit siene wetenschopliche un politische Ansichten buten vör bleev. Schleicher schall seggt hebben: „{{Lang|de|Jena ist ein großer Sumpf, und ich bin der Frosch darin.}}“ (''Jena is een groten Sump, un ik bün de Pogg daarin.'') Sied 1861 wuss twüschen em un [[Ernst Haeckel]] en besünnere Fründschop ran. Mit em kunn he de evolutschoonstheoreetschen un natuurwetenschoplichen Fragen bespreken, mit de he sik as Spraakforscher befaten dee. In dat sülve Jaar maak em de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften]]'' to’n korresponderen Liddmaat. 1863 wöör he as orndlich Liddmaat in de [[Sächsische Akademie der Wissenschaften|''Königlich Sächsische Gesellschaft der Wissenschaften'']] upnamen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.saw-leipzig.de/de/mitglieder/schleichera |titel=Mitglieder der SAW: August Schleicher |hrsg=Sächsische Akademie der Wissenschaften |abruf=2016-11-25}}&lt;/ref&gt;

As korresponderen Lidmaat vun de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] arbeed August Schleicher an dree gröttere Warken: ''Die vergleichende Grammatik der slawischen Sprachen, Die vergleichende Grammatik der baltischen Sprachen'' un ''Die Grammatik der slawo-baltischen Ursprache''. Sien fröhen Dood 1868 verhinner dat he de Warken fardig kriegen kann un dreeg daar to bi, dat he in de Rezeptschoon vun der düütsche Spraakwetenschop lange Tied wenig beacht wurr.
[[Datei:Jena Johannisfriedhof Grabplatte Schleicher, August.jpg|mini|Gravplaat August un Graffmal Fanny Schleicher op den [[Johannisfriedhof (Jena)|&lt;nowiki&gt;''Johannisfriedhof''&lt;/nowiki&gt; in Jena]]]]
August Schleicher starv villicht an Lungen-[[Tuberkulose|Tuberkuloos]], de sik al in siene Studentenjaren anfungen weer. Na de Raad vun sien Vadder versöch he, de „Swindsucht“ mit en gesunne Levenswies tovörtokamen. In Bonn weer he mit dat [[Turnen]] anfungen un bedreev dat ook later tohoop mit Ernst Haeckel. Butendem versöch he sik regelmatig in de gesunne Waldluft vun siene Heimatstadt Sonneberg to verhalen, wo he faken bi sienen Öllern, Swiegeröllern un Frünnen weer.

Na sienrn Dood richt de Stadt Sonneberg em een Denksteen op un nööm de ''Schleicherstraße'' na em.

== Wark ==
=== Översicht ===
[[Datei:Schleicher Tree.jpg|mini|Schleichers Stammboommodell]]
Schleicher weer de eerste Linguist, de sik eernsthaft mit de Rekonstruktschoon vun de [[Oorindoeuropääsche Spraak|indoeuropääsche Oorspraak]] towenn.

Schleicher gung över dat reine Beschrieven vun de öllste Spraakperiood ruut un versöch Oorform, op de alle beschreven Formen torügggaat, to rekonstrueren. He maak dat nich uut romantische Sehnsucht, man üm all dat Verschedebe op dat oorsprünglich Gemeensame torüggtoföhren, so dat bi em nich mehr dat Sanskrit dat Ennpunkt weer, man dat Indogermaansche as Oorspraak, eerdat se sik in de enkelnen Spraken opdeel. Dorbi weer he düchtig toversichtlich un schreev sogor en korte [[Indogermanische Fabel|Fabel]] in disse rekonstruerte indogermaansche Oorspraak. Dat Stammboommodell konsequent to Enn denkt, föhrt to ene gemeensame Oorspraak vun all Spraken. Schleicher seine Warken harrn för de [[Indogermanistik]] lange Reis groten Inflood. To enen geiht op em de Konventschoon torügg, rekonstruerte Formen mit enen Asterisk to kennteken. To’n annern weer Schleicher de eerste, de de indogermananschen Spraken in enen Stammboom darstellt het. De normalerwies ziteerten Luudgesetteb sünd mit Schleicher sienen Stammboom vereinbor. Tolettst begrünn een beröhmten Schöler vun em, [[August Leskien]], de ''[[Junggrammatiker|junggrammatische]] School'' in Leipzig mit.

Nich tofallig keem de [[Leipziger School]] so vun enen Forscher, de de Indogermanistik as ene Aard Natuurwetenschop bekeek. De eersten Sätz vun sien Hööftwark (''Compendium … '') sünd: De Grammatik billt enen Deel vun de Spraakwetenschop oder Glottik. Disse sülvst is Deel vun de Natuurgeschicht vun den Minschen. Ehr Methood is in’t Geheel de vun de Natuurwetenschoppen överhoop […] Een vun de Höövdopgaven vun de Glottik is de Ünnersöök un Beschrieven vun de spraaklichen Sippen oder Spraakstämmen, dat will seggen de Spraken, de vun een un de sülve Oorspraak afstammt, un de Anornen vun disse Sippen na enen natüürlichen Systeem.

===Stammboommodell===
Schleicher het daar to bidregen, dat dat  [[Stammboommodell]] (ook geneetsch oder kladistsch Modell) in de [[historische Spraakwetenschop]] bekannt un verbreidt worrn is. Dat Modell beschrivt woans Spraken vergliekbaar mit enen [[Systematik (Biologie)|phylogeneetschen Stammboom]] in de [[Evolutschoon|bioloogsche Evolutschoon]] vun [[Oort (Biologie)|Aarden]] ranwassen deit. So as bi Aarden warrt annamen, dat jede Spraak uut ene Oorsprungsspraak ranwassen is un dat Spraken mit ene gemensame Oorspraak to de sülve [[Spraakfamilie]] tohöört.&lt;ref name=&quot;ListNelson-Sathi2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=List |first1=Johann-Mattis |last2=Nelson-Sathi |first2=Shijulal |last3=Geisler |first3=Hans |last4=Martin |first4=William |title=Networks of lexical borrowing and lateral gene transfer in language and genome evolution |journal=BioEssays |volume=36 |issue=2 |year=2014 |pages=141–150 |issn=0265-9247 |doi=10.1002/bies.201300096 |pmid=24375688 |pmc=3910147}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AF&quot;&gt;[[#francois|François (2014)]].&lt;/ref&gt;

Dat Stammboommodell weer lang Tied de wichtigste Methood, üm [[geneetsche Verwandschop (Spraakwetenschop)|genetsche Verwandscahopen]] twüschen Spraken to beschrieven. Dat Modell speelt enr grote Rolle in de [[komparative Spraakwetenschop]], de mit Hülp vun bekannte Spraken un de Regeln vun den Spraakwandel hypotheetsche [[Oorspraak|Oorspraken]] rekonstrueert, as to’n Bispeel dat [[Oorindoeuropääsch]] oder anner Oorspraken vun Spraakfamilien. Spraakwetenschoppers hebbt man jümmers wedder op de Grenzen vun dat Modell henwiest, ümdat sik Kennteken ook över geograafsche Rüüm över Grenzen vun Spraakfamilien röver uutbreiden köönt (vergliekbaar mit ''[[horizontal gene transmission]]'' in de Biologie). Dat speelt to’n Bispeeel ene grote Rull bi [[Lehnwoort|Leenwöör]] oder [[Kreoolspraak|Kreolspraken]] mit mehr as ene Oorsprungsspraak.&lt;ref name=&quot;ListNelson-Sathi2014&quot;/&gt;

As Alternativ to dat Stammboommodell klamüser [[Johannes Schmidt (Spraakwetenschopper)|Johannes Schmidt]] 1872 dat [[Bülgenmodell]] uut, dat beter beschrieven deit, woans sik spraakliche Kennteken över geograafsche Rüüm hen uutbreiden doot.&lt;ref name=&quot;waves&quot;&gt;See {{harvnb|Bloomfield|1933|p=311}}; [[#heggarty|Heggarty ''et al.'' (2010)]]; [[#francois|François (2014)]].&lt;/ref&gt;

Dat Stammboommodell het ook glieke Grenzen as de bioloogsche Klassifikatschoon, ümdat dat Probleem besteit, enen Vöörgang, de evenweg un liekmatig vööranlöppt, in faste Eenheiden to delen. In de Biologie givt dat to’n Bispeel [[Ringoort|Ringaarden]], in de Spraakwetenschop [[Dialektkontinuum|Dialektkontinua]]. Daarüm wurr dat Konzept vun ene [[Linkage (Spraakwetenschop)|Linkage]] uutsunnen, dat ene Grupp vun Spraken beschrivt, de sik uut een Dialektkontinuum ranwussen un nich uut strikt scheden Eenheiden.&lt;ref name=&quot;AF&quot; /&gt;

===Komparative Methood===
In de [[Spraakwetenschop]] is de [[komparative Methood]] ene Technik, mit de Spraakwetenschoppers ünnersöken köönt woans Spraken uut ene gemeensame Oorspraak ranwussen, döör dat Kennteken för Kennteken twüschen twee oder meer Spraken vergleken warrt, de en [[genetische Verwandschap (Spraakwetenschop)|gemeensamen Oorsprung]] hebbt. So kann ruutslötelt warrn, wo de Oorsprungsspraak utseeg. Disse Methood kann mit de Methood vun de [[interne Rekonstruktschoon]] vergleken warrn, bi de uut de interne Struktuur vun eene Spraak öller Strukturen afleidt warrt.&lt;ref&gt;{{harvnb|Lehmann|1993|pp=31 ff}}.&lt;/ref&gt; In de Praxis warrt beide Methoden meist tohoop bruukt: üm prähistoorsche Spraakperioden to rekonstrueeen, Löcker in de överlevert Texten to füllen, de Entwicklung vun Luud-, Form- un anner Systemen to verklären un Verwandschop twüschen Spraken natowiesen oder uuttosluten.

De komparative Methood wurr in’n 19. Jaarhunnerd uutklamüsert. Wichtige Bidrääg kemen vun de däänschen Geleerten [[Rasmus Christian Rask|Rasmus Rask]] un [[Karl Verner]] un vun den düütschen [[Jacob Grimm]].

===Schleichers Fabel===
[[Schleichers Fabel]] is een Text in ene rekonstrueerte Verschoon vun dat [[Oorindoeuropääsche Spraak|Oorindoeuropääsche]], de Schleicher 1868 ruutbrocht het. He weer de eerste, de enrn Text in disse Spraak schreven het. De Fabel heet ''{{lang|ine|Avis akvāsas ka}}'' („Dat Schaap un de Peer“).

Later hebbt verschedene Geleerten överarbeidt Verschonen vun disse Fabel ruutbrocht, ümdat sik dat Bild vun dat Oorindoeuropääsch mit de Tied änner. De Fabel döggt so as enen [[Paralleltext]], de wiest woans sik de Rekonstruktschoon vun de rekonstrueerte indoeuropääsche Oorspraak in de lesten 150 Jaar ännert het.

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Zur vergleichenden Sprachgeschichte.'' (''Sprachvergleichende Untersuchungen.'' I.) H. B. König, Bonn 1848. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10583128?page=2%2C3 Digitalisat].
* ''Die Sprachen Europas in systematischer Uebersicht.'' (''Linguistische Untersuchungen.'' II.) H. B. König, Bonn 1850. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11928830?page=6%2C7 Digitalisat].
** Nee ruutgeven vun Konrad Körner, Amsterdam, John Benjamins (1982)
* ''Die formenlehre der kirchenslawischen sprache, erklärend und vergleichend dargestellt.'' H. B. König, Bonn 1852. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588803?page=5 Digitalisat]. (Nadruck bi Gerstenberg, [[Hilmessen]] 1976; Buske, [[Hamborg]]1998, ISBN 3-87118-540-X)
* ''Die ersten Spaltungen des indogermanischen Urvolkes.'' In: ''Allgemeine Monatsschrift für Wissenschaft und Literatur,'' Jg. 1853,  [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10540032?page=804%2C805 S. 786f.]
* ''Handbuch der Litauischen Sprache''. 2 Bänn. Calve, Prag [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588755?page=2%2C3 1856], [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588756?page=2%2C3 1857].
* ''Litauische Märchen, Sprichworte, Rätsel und Lieder.'' H. Böhlau, Weimar 1857. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10035629?page=5 Digitalisat].
* ''Volkstümliches aus Sonneberg im Meininger oberlande.'' Kommission H. Böhlau, Weimar 1858. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11748679?page=5 Digitalisat].
* ''Kurzer Abriß der Geschichte der italischen Sprachen (des Lateinischen und seiner Schwestersprachen).'' In: ''Rheinisches Museum für Philologie'' N. F. 14, 1859, S. 329–346. [http://www.rhm.uni-koeln.de/014/Schleicher.pdf PDF].
* ''Die Deutsche Sprache.'' J. G. Cotta, Stuttgart 1860. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10584312?page=5 Digitalisat].
** Överarbeidt un nee ruutgeven vun [[Johannes Schmidt (Sprachwissenschaftler)|Johannes Schmidt]]. Stuttgart, J. G. Cotta, Stuttgart 1888.
* ''Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen.'' (2 Bänn.) Weimar, H. Böhlau (Bd. 1 1861 {{DTAW|schleicher_indogermanische01_1861}}; Bd. 2 1862 {{DTAW|schleicher_indogermanische02_1862}}); Nadruck Minerva GmbH, Wissenschaftlicher Verlag, ISBN 3-8102-1071-4
* ''Die Darwinsche Theorie und die Sprachwissenschaft.'' Offenes Sendschreiben an Herrn Dr. Ernst Häckel, a. o. Professor der Zoologie und Director des zoologischen Museums an der Universität Jena. Hermann Böhlau, Weimar 1863. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588615?page=1 Digitalisat]. ({{DTAW|schleicher_darwin_1863}}) (3. Oplaag 1873, {{ULBDD|urn:nbn:de:hbz:061:1-527393}})
** ''Darwinism Tested by the Science of Language.'' Translated from the German of Professor August Schleicher by Dr. Alex. V. W. Bikkers. J. C. Hotten, London 1869. [https://books.google.de/books?id=p0Ki6e8f5SUC&amp;pg=PA5 Digitalisat].
* ''Über die Bedeutung der Sprache für die Naturgeschichte des Menschen.'' Hermann Böhlau, Weimar 1865. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10588616?page=3 Digitalisat].
* ''[[Kristijonas Donelaitis|Christian Donalitius]] Litauische Dichtungen'' (mit litauisch-deutschem Glossar herausgegeben von A. Schleicher), [[Sankt Petersborg|St. Petersborg]], Russische Akademie vun de Wetenschoppen(1865)
* ''Laut- und Formenlehre der polabischen Sprache.'' Nadruck Sändig Reprint Verlag H.R. Wohlwend, ISBN 3-253-01908-X
* ''Sprachvergleichende Untersuchungen.'' Nadruck Minerva GmbH, Wissenschaftlicher Verlag, ISBN 3-8102-1072-2

== Literatur ==
* {{NDB|23|50||Schleicher, August|[[Gertrud Bense]]|118759302}}
* Gertrud Bense, Maria Kozianka, Gottfried Meinhold: ''Deutsch-litauische Kulturbeziehungen: Kolloquium zu Ehren von August Schleicher an der Friedrich-Schiller-Universität Jena''. Mayer, Jena/Erlangen 1994, ISBN 3-925978-38-0.
* [[Karl-Heinz Best]]: ''August Schleicher (1821–1868)''. In: ''Glottometrics'' 13, 2006, Seiten 73–75 (PDF [https://www.ram-verlag.eu/wp-content/uploads/2018/08/g13zeit.pdf#page=77 Volltext]). (De Bidrag geit op Schleicher siene Wichtigkeid för de [[Quantitative Linguistik]] in.)
* Joachim Dietze: ''August Schleicher als Slawist. Sein Leben und Werk in der Sicht der Indogermanistik''. Akademie-Verlag, Berlin 1966.
* [[Konrad Körner (Sprachwissenschaftler)|Konrad Körner]]: ''Linguistics and evolution theory (Three essays by August Schleicher, Ernst Haeckel and [[Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek|Wilhelm Bleek]])''. John Benjamins, Amsterdam-Philadelphia 1983.
* [[Salomon Lefmann]]: ''August Schleicher. Skizze.'' Leipzig 1870. [https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb11001396?page=7 Digitalisat].
* [[Robert J. Richards]]: ''The linguistic creation of man: Charles Darwin, August Schleicher, Ernst Haeckel, and the missing link in nineteenth-century evolutionary theory.'' In: ''Experimenting in tongues.'' Studies in science and language. Ed. by Matthias Dörries. Stanford, Cal. 2002, S. 21–48 und 168–175.
* {{ADB|31|402|416|Schleicher, August|[[Johannes Schmidt (Sprachwissenschaftler)|Johannes Schmidt]]|ADB:Schleicher, August}}
* Theodor Syllaba: ''August Schleicher und Böhmen''. Karolinum, Prag 1995, ISBN 80-7066-942-X.
* Liba Taub: ''Evolutionary Ideas and „Empirical“ Methods: The Analogy Between Language and Species in the Works of [[Charles Lyell|Lyell]] and Schleicher.'' In: ''British Journal for the History of Science'' 26, 1993, S. 171–193.
* Horst Traut: ''Die Liederhandschrift des [[Johann Georg Steiner (Maler, 1746)|Johann Georg Steiner]] aus Sonneberg in der Überlieferung durch August Schleicher''. Hain, Rudolstadt 1996, ISBN 3-930215-27-6.
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt''. Logos, Berlin 2007.
* {{BLKÖ|Schleicher, August|30|80|82}}

== Weblenken ==
{{Commonscat|audio=0|video=0}}
* {{DNB-Portal|118759302}}
* [[Robert J. Richards]], [https://www.academia.edu/809159/The_linguistic_creation_of_man_Charles_Darwin_August_Schleicher_Ernst_Haeckel_and_the_missing_link_in_nineteenth_century_evolutionary_theory The Linguistic Creation of Man: Charles Darwin, August Schleicher, Ernst Haeckel, and the Missing Link in Nineteenth-Century Evolutionary Theory].

== Nawiesen ==
&lt;references /&gt;

{{SORTIERUNG:Schleicher, August}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1821]]
[[Kategorie:Storven 1868]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Perfesser]]
[[Kategorie:Schriever]]

{{Normdaten|TYP=p|GND=118759302|LCCN=n80113306|VIAF=64164510}}</text>
      <sha1>q7zdx930nt8hi36i64dlpysfw9wakvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meiningen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196814</id>
    <revision>
      <id>1062176</id>
      <parentid>1062147</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40262" sha1="70regjg5y8ddwa2nbi509z6rivehmyi" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op Meininger Platt: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an den Oostrand vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den Freestaat Bayern un bet to de hess’sche Landsgrenz sünd dat rund 25 Kilometer. De Werra flütt vun Süüd na Noord dör der Stadt. Meiningen is ümgeven vun een not Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de Bueree bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Wold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden sluut sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristisch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] höört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhein-Main-Gebiet|Rhein-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdehnt, sünd dat 65 Kilometer. Ehr Zentrum [[Frankfurt am Main]] is 160 Kilometer weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche [[Land (Düütschland)|Landeshöövdstadt]] [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Unterfranken|unnerfränksche]] [[Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun de [[WDR]]-Sendung [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] en [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Standort vun en Stadt in Düütschland dörchföhrt hett.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – De „heimliche Höövdstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]]&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt;, dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Muschelkalk]]-Plattenrebeed, dat to Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Südosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 Meter de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 Meter, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi runs 280 Meter, so dat de Höögderscheel bet to 200 Meter bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Erdgeschicht för en langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradal. So bill sim vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 Meter hoge Kluft. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt de na Noorden langs de Werra der Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het en kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Fläch in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualitat is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is en [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit en Inzugsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgungsrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

In de [[Raumordnung]] höört de Stadt funktionsteilig to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerdere Gerichten un de Staatsanwaltschop, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] sowie de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] un dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichtens sünd deels för ganz Döringen, deels för de Regioon Südwestdöringen zustännig. In Kultuur un Gesunheitspfleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ok överregionale Bedüüden. Doröver rut gifft dat en Afdeelen Soziales vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naaberdörpen [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is dormit för insgesamt 28.092 Inwahners zustännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Fläch in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtrat ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. De Kommunalwahlen vun 1999, 2004, 2009, 2014 un 2019 leverten disse Resultaten (Sitzverdeelung 2019 '''fett'''):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | Parteien un Wählergruppen
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | SPD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]]
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | CDU
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Linke
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Die Linke]]
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Pro Meiningen
| style=&quot;text-align:left&quot; | Freie Wähler
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Gröne
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Bündnis 90/Die Grünen]]
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | AfD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Alternative för Düütschland]]
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | FDP
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Freie Demokratische Partei]]
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | Gesamt
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Bürgermeister ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagge ===
Dat Wapen wiest en sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagge is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Österreich)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>70regjg5y8ddwa2nbi509z6rivehmyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062178</id>
      <parentid>1062176</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40280" sha1="b3z43ifp5gstchvbnhor4wc8ev71kk9" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an den Oostrand vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den Freestaat Bayern un bet to de hess’sche Landsgrenz sünd dat rund 25 Kilometer. De Werra flütt vun Süüd na Noord dör der Stadt. Meiningen is ümgeven vun een not Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de Bueree bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Wold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden sluut sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristisch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] höört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhein-Main-Gebiet|Rhein-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdehnt, sünd dat 65 Kilometer. Ehr Zentrum [[Frankfurt am Main]] is 160 Kilometer weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche [[Land (Düütschland)|Landeshöövdstadt]] [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Unterfranken|unnerfränksche]] [[Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun de [[WDR]]-Sendung [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] en [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Standort vun en Stadt in Düütschland dörchföhrt hett.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – De „heimliche Höövdstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]]&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt;, dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Muschelkalk]]-Plattenrebeed, dat to Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Südosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 Meter de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 Meter, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi runs 280 Meter, so dat de Höögderscheel bet to 200 Meter bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Erdgeschicht för en langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradal. So bill sim vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 Meter hoge Kluft. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt de na Noorden langs de Werra der Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het en kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Fläch in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualitat is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is en [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit en Inzugsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgungsrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

In de [[Raumordnung]] höört de Stadt funktionsteilig to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerdere Gerichten un de Staatsanwaltschop, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] sowie de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] un dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichtens sünd deels för ganz Döringen, deels för de Regioon Südwestdöringen zustännig. In Kultuur un Gesunheitspfleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ok överregionale Bedüüden. Doröver rut gifft dat en Afdeelen Soziales vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naaberdörpen [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is dormit för insgesamt 28.092 Inwahners zustännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Fläch in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtrat ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. De Kommunalwahlen vun 1999, 2004, 2009, 2014 un 2019 leverten disse Resultaten (Sitzverdeelung 2019 '''fett'''):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | Parteien un Wählergruppen
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | SPD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]]
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | CDU
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Linke
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Die Linke]]
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Pro Meiningen
| style=&quot;text-align:left&quot; | Freie Wähler
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Gröne
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Bündnis 90/Die Grünen]]
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | AfD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Alternative för Düütschland]]
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | FDP
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Freie Demokratische Partei]]
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | Gesamt
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Bürgermeister ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagge ===
Dat Wapen wiest en sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagge is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Österreich)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>b3z43ifp5gstchvbnhor4wc8ev71kk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062179</id>
      <parentid>1062178</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40250" sha1="szrjbms4g842lk4o05sy0kxlet9u8cm" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an de Oostkant vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den [[Bayern|Freestaat Bayern]] un bet to de [[Hessen|hess’sche]] Landsgrenz sünd dat rund 25 km. De Werra flütt vun Süüd na Noord dörch de Stadt. Meiningen is ümgeven vun een mit Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de [[Bueree]] bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Woold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden slutt sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristsch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] tohöört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhien-Main-Rebeed|Rhien-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdeent, sünd dat 65 km. Eer Zentrum [[Frankfort an’n Main]] is 160 km weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche Höövdstadt [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Ünnerfranken|ünnerfränksche]] [[Würzborg|Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] ene [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Steed vun ene Stadt in Düütschland dörchföhrt het.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – Die „heimliche Hauptstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]]&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt;, dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Muschelkalk]]-Plattenrebeed, dat to Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Südosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 Meter de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 Meter, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi runs 280 Meter, so dat de Höögderscheel bet to 200 Meter bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Erdgeschicht för en langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradal. So bill sim vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 Meter hoge Kluft. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt de na Noorden langs de Werra der Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het en kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Fläch in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualitat is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is en [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit en Inzugsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgungsrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

In de [[Raumordnung]] höört de Stadt funktionsteilig to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerdere Gerichten un de Staatsanwaltschop, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] sowie de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] un dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichtens sünd deels för ganz Döringen, deels för de Regioon Südwestdöringen zustännig. In Kultuur un Gesunheitspfleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ok överregionale Bedüüden. Doröver rut gifft dat en Afdeelen Soziales vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naaberdörpen [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is dormit för insgesamt 28.092 Inwahners zustännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Fläch in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtrat ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. De Kommunalwahlen vun 1999, 2004, 2009, 2014 un 2019 leverten disse Resultaten (Sitzverdeelung 2019 '''fett'''):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | Parteien un Wählergruppen
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | SPD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]]
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | CDU
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Linke
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Die Linke]]
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Pro Meiningen
| style=&quot;text-align:left&quot; | Freie Wähler
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Gröne
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Bündnis 90/Die Grünen]]
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | AfD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Alternative för Düütschland]]
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | FDP
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Freie Demokratische Partei]]
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | Gesamt
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Bürgermeister ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagge ===
Dat Wapen wiest en sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagge is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Österreich)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>szrjbms4g842lk4o05sy0kxlet9u8cm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062182</id>
      <parentid>1062179</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40236" sha1="n74i9g0hf647bof3814umao6noy65d8" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an de Oostkant vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den [[Bayern|Freestaat Bayern]] un bet to de [[Hessen|hess’sche]] Landsgrenz sünd dat rund 25 km. De Werra flütt vun Süüd na Noord dörch de Stadt. Meiningen is ümgeven vun een mit Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de [[Bueree]] bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Woold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden slutt sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristsch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] tohöört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhien-Main-Rebeed|Rhien-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdeent, sünd dat 65 km. Eer Zentrum [[Frankfort an’n Main]] is 160 km weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche Höövdstadt [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Ünnerfranken|ünnerfränksche]] [[Würzborg|Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] ene [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Steed vun ene Stadt in Düütschland dörchföhrt het.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – Die „heimliche Hauptstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]],&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt; dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Musselkalk]]-Plattenrebeed, dat to de Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Süüdosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 m de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 m, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi rund 280 m, so dat de Höögdverscheel bet to 200 m bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Eerdgeschicht för een langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradaal. So bill sik vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 m hoge Kluften. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt na Noorden langs de Werra de Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het en kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Fläch in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualitat is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is en [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit en Inzugsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgungsrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

In de [[Raumordnung]] höört de Stadt funktionsteilig to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerdere Gerichten un de Staatsanwaltschop, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] sowie de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] un dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichtens sünd deels för ganz Döringen, deels för de Regioon Südwestdöringen zustännig. In Kultuur un Gesunheitspfleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ok överregionale Bedüüden. Doröver rut gifft dat en Afdeelen Soziales vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naaberdörpen [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is dormit för insgesamt 28.092 Inwahners zustännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Fläch in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtrat ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. De Kommunalwahlen vun 1999, 2004, 2009, 2014 un 2019 leverten disse Resultaten (Sitzverdeelung 2019 '''fett'''):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | Parteien un Wählergruppen
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | SPD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]]
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | CDU
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Linke
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Die Linke]]
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Pro Meiningen
| style=&quot;text-align:left&quot; | Freie Wähler
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Gröne
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Bündnis 90/Die Grünen]]
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | AfD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Alternative för Düütschland]]
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | FDP
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Freie Demokratische Partei]]
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | Gesamt
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Bürgermeister ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagge ===
Dat Wapen wiest en sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagge is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Österreich)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>n74i9g0hf647bof3814umao6noy65d8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062194</id>
      <parentid>1062182</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T18:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40236" sha1="jm8xwdton23hzlw5w4676g3an0dnf86" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an de Oostkant vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den [[Bayern|Freestaat Bayern]] un bet to de [[Hessen|hess’sche]] Landsgrenz sünd dat rund 25 km. De Werra flütt vun Süüd na Noord dörch de Stadt. Meiningen is ümgeven vun een mit Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de [[Bueree]] bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Woold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden slutt sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristsch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] tohöört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhien-Main-Rebeed|Rhien-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdeent, sünd dat 65 km. Eer Zentrum [[Frankfort an’n Main]] is 160 km weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche Höövdstadt [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Ünnerfranken|ünnerfränksche]] [[Würzborg|Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] ene [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Steed vun ene Stadt in Düütschland dörchföhrt het.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – Die „heimliche Hauptstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]],&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt; dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Musselkalk]]-Plattenrebeed, dat to de Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Süüdosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 m de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 m, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi rund 280 m, so dat de Höögdverscheel bet to 200 m bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Eerdgeschicht för een langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradaal. So bill sik vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 m hoge Kluften. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt na Noorden langs de Werra de Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het een kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Flach in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualitat is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is en [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit en Inzugsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgungsrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

In de [[Raumordnung]] höört de Stadt funktionsteilig to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerdere Gerichten un de Staatsanwaltschop, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] sowie de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] un dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichtens sünd deels för ganz Döringen, deels för de Regioon Südwestdöringen zustännig. In Kultuur un Gesunheitspfleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ok överregionale Bedüüden. Doröver rut gifft dat en Afdeelen Soziales vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naaberdörpen [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is dormit för insgesamt 28.092 Inwahners zustännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Fläch in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtrat ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. De Kommunalwahlen vun 1999, 2004, 2009, 2014 un 2019 leverten disse Resultaten (Sitzverdeelung 2019 '''fett'''):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | Parteien un Wählergruppen
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | SPD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]]
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | CDU
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Linke
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Die Linke]]
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Pro Meiningen
| style=&quot;text-align:left&quot; | Freie Wähler
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Gröne
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Bündnis 90/Die Grünen]]
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | AfD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Alternative för Düütschland]]
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | FDP
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Freie Demokratische Partei]]
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | Gesamt
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Bürgermeister ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagge ===
Dat Wapen wiest en sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagge is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Österreich)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>jm8xwdton23hzlw5w4676g3an0dnf86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062195</id>
      <parentid>1062194</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T18:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40237" sha1="fdp4958p887r21kt4oewd7skj3adu5a" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an de Oostkant vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den [[Bayern|Freestaat Bayern]] un bet to de [[Hessen|hess’sche]] Landsgrenz sünd dat rund 25 km. De Werra flütt vun Süüd na Noord dörch de Stadt. Meiningen is ümgeven vun een mit Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de [[Bueree]] bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Woold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden slutt sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristsch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] tohöört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhien-Main-Rebeed|Rhien-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdeent, sünd dat 65 km. Eer Zentrum [[Frankfort an’n Main]] is 160 km weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche Höövdstadt [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Ünnerfranken|ünnerfränksche]] [[Würzborg|Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] ene [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Steed vun ene Stadt in Düütschland dörchföhrt het.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – Die „heimliche Hauptstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]],&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt; dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Musselkalk]]-Plattenrebeed, dat to de Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Süüdosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 m de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 m, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi rund 280 m, so dat de Höögdverscheel bet to 200 m bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Eerdgeschicht för een langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradaal. So bill sik vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 m hoge Kluften. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt na Noorden langs de Werra de Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het een kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Flach in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualität is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is en [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit en Inzugsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgungsrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

In de [[Raumordnung]] höört de Stadt funktionsteilig to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerdere Gerichten un de Staatsanwaltschop, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] sowie de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] un dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichtens sünd deels för ganz Döringen, deels för de Regioon Südwestdöringen zustännig. In Kultuur un Gesunheitspfleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ok överregionale Bedüüden. Doröver rut gifft dat en Afdeelen Soziales vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naaberdörpen [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is dormit för insgesamt 28.092 Inwahners zustännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Fläch in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtrat ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. De Kommunalwahlen vun 1999, 2004, 2009, 2014 un 2019 leverten disse Resultaten (Sitzverdeelung 2019 '''fett'''):
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | Parteien un Wählergruppen
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | SPD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]]
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | CDU
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Linke
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Die Linke]]
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Pro Meiningen
| style=&quot;text-align:left&quot; | Freie Wähler
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Gröne
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Bündnis 90/Die Grünen]]
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | AfD
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Alternative för Düütschland]]
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | FDP
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Freie Demokratische Partei]]
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | Gesamt
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Bürgermeister ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagge ===
Dat Wapen wiest en sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagge is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Österreich)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>fdp4958p887r21kt4oewd7skj3adu5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062196</id>
      <parentid>1062195</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T18:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39356" sha1="14q0vd22lgu69sauo8lmx3jz80r9d39" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an de Oostkant vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den [[Bayern|Freestaat Bayern]] un bet to de [[Hessen|hess’sche]] Landsgrenz sünd dat rund 25 km. De Werra flütt vun Süüd na Noord dörch de Stadt. Meiningen is ümgeven vun een mit Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de [[Bueree]] bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Woold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden slutt sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristsch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] tohöört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhien-Main-Rebeed|Rhien-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdeent, sünd dat 65 km. Eer Zentrum [[Frankfort an’n Main]] is 160 km weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche Höövdstadt [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Ünnerfranken|ünnerfränksche]] [[Würzborg|Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] ene [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Steed vun ene Stadt in Düütschland dörchföhrt het.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – Die „heimliche Hauptstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]],&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt; dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Musselkalk]]-Plattenrebeed, dat to de Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Süüdosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 m de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 m, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi rund 280 m, so dat de Höögdverscheel bet to 200 m bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Eerdgeschicht för een langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradaal. So bill sik vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 m hoge Kluften. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt na Noorden langs de Werra de Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het een kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Flach in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualität is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfessionsstatistik ====
2011 weren 22,4 % evangelisch, 5,0 % katholsch un 72,6 % ahn Konfession. 2020 lag dat bi 21,4 % evangelisch, 4,3 % katholsch un 74,3 % anners oder ahn.

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is ene [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit een Intogsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgerrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

De Stadt höört to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerere Gerichten un de Staatsavkaten, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] un de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] so as ook dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichten sünd deelwies för heel Döringen, deelwies för de Regioon Südwestdöringen tostännig. In Kultuur un Gesunheidspleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ook överregionaal Belang. Daaröver rut gifft dat en Afdeel för sotschaal Saken vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naverdörp [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is so för Allens tohoop 28.092 Inwahners tostännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Flach in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtraad ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Börgermeester ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagg ===
Dat Wapen wiest ene sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagg is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Öösterriek)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>14q0vd22lgu69sauo8lmx3jz80r9d39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062202</id>
      <parentid>1062196</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T07:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40131" sha1="1fw6owou8grgfueb30fkab4lfaoox1d" xml:space="preserve">{{GemeenboxWD
|NAAM              = Meiningen
|NAAM_INHEEMSCH    = Mäninge
|SITT              = 
|STAAT             = Düütschland
|LIGGT_IN          = [[Bundsland (Düütschland)|Bundsland]]: [[Döringen]]

[[Landkreis]]: [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
|WAPEN             = Wappen Meiningen.svg
|FLAGG             = 
|MOTTO             = 
|KOORT             = 
|KOORT2            = 
|FLACH             = 
|HÖÖCHD            = 
|HÖÖCHD_REF        = 
|KOOR_NS           = 50.567778
|KOOR_OW           = 10.415556
|INWAHNERS         = 
|INWAHNERS_TIET    = 
|POSTLEETTALL      = 
|VÖRWAHL           = 
|BÖRGERMEESTER     = 
|WEBSTEED          = 
|ÖÖRD              = 
|GEMEENSLÖTEL      = 
}}

[[Datei:Markt2011a.jpg|mini|300px|Blick över den [[Marktplatz (Meiningen)|Markt]] to’n [[Postamt Meiningen|Postamt]] hen (2011)]]

'''Meiningen''' (op [[Hennebergisch|Meininger Platt]]: ''Mäninge'') is ene [[Kreisstadt]] in den [[Franken (Region)|fränksch]] präägten Süüdwesten vun’n Freestaat [[Döringen]].

De [[Middelstadt]] is de Sitt vun de Kreisverwalten un de gröttste Stadt in’n [[Landkreis Schmalkalden-Meiningen]]. Se is dat Kultuur- un Justizzentrum in Süüddöringen, een wichtig weertschoplich Zentrum vun de Region un Deel vun dat ''{{lang|der|[[Oberzentrum Südthüringen]]}}''.&lt;ref name=&quot;TL&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freistaat Thüringen Nr. 12/2024, Afschnid 2.2.5 |hrsg=[[Döringer Landdag]] |format=PDF |abruf=2025-03-29|sprache=de}}&lt;/ref&gt;

Meiningen liggt an de [[Werra]], het in’t Stadtzentrum gröttere Parkanlagen un vele [[Klassizismus|klassizistische]] Bowarken. De histoorsche Ooldstadt is noch vun den [[Watergraven]] uut dat Middelöller ümgeven.

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un 982 to’n eersten Mal in’n Oorkunnen nöömt. Af 1008 höör dat över meer as een halv Jaardusend to dat [[Hoogstift Wörzborg]] un wuss wegen siene gode Laag gau to de wichtigste Stadt in dat hüdige Süüddöringen ran. Disse Stand kunn se af 1583 as Verwaltenssitt vun dat [[Henneberger Land]] un af 1680 as Höövd- un Residenzstadt vun dat [[Hartogdoom Sassen-Meiningen]] bet in’t 20. Jaarhunnerd bibehollen. Bekannt wurr de Stadt ook dör de Theaterreform ünner Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] un de [[Meininger Hofkapelle]] ünner bekannten Dirigenten as [[Hans von Bülow]] un [[Max Reger]].

== Geografie ==
=== Geograafsche Laag ===
Meiningen liggt zentraal in Düütschland un höört to de [[Franken (Region)|Region Franken]], de vun Bayern över de Landsgrenz weg ook bet na Döringen rin langt. De Stadt liggt in’n Werradaal an de Oostkant vun de [[Rhön]] op en Höögd twüschen 280 m un 470 m. De Stadt grenzt mit den Oordsdeel [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] direkt an den [[Bayern|Freestaat Bayern]] un bet to de [[Hessen|hess’sche]] Landsgrenz sünd dat rund 25 km. De Werra flütt vun Süüd na Noord dörch de Stadt. Meiningen is ümgeven vun een mit Woold bedeckt Högel- un Bargland. De Dalen daarmang warrt meist för de [[Bueree]] bruukt. In’n Noorden un Oosten liggt dat Vörland vun den [[Döringer Woold]], in’n Westen de Rhön, in’n Süden slutt sik dat [[Grabfeld]] un in’n Südosten dat Werradaal an.

Meiningen höört touristsch to dat ''Reisegebiet Rhön'' mit dat [[Biosphärenreservat Rhön]], to dat de Oordsdelen [[Herpf]], [[Stepfershausen]] un [[Träbes]] tohöört. Bet to de [[Metropolregion]] [[Rhien-Main-Rebeed|Rhien-Main]], de sik bet [[Fulda]] uutdeent, sünd dat 65 km. Eer Zentrum [[Frankfort an’n Main]] is 160 km weg. De neegsten Grootstäder sünd de döringsche Höövdstadt [[Erfurt]] (80 km) un dat [[Ünnerfranken|ünnerfränksche]] [[Würzborg|Wörzborg]] (105 km).

In’t Johr 2000 kreeg de Stadt den Titel ''Q-City'' vun de [[Universität Kaiserslautern]] ünner [[Bernd Streich]], de in Opdrag vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] ene [[geowetenschop]]liche Studie över den optimalen Steed vun ene Stadt in Düütschland dörchföhrt het.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.urban-is.de/Quellennachweis-Internet/StadtPlanung%40CD/WDR-Quarks%26Co/03.htm |text=WDR – Die „heimliche Hauptstadt“ Q-City |wayback=20200124050347 |archiv-bot=2022-12-14 15:11:05 InternetArchiveBot}}.&lt;/ref&gt;

=== Geologie ===
[[Datei:OpenTopomap Meiningen.jpg|mini|links|Topografie vun de Karnstadt – Born: OpenTopoMap (2015)]]
De Stadt liggt in dat Rebeed vun de [[Werra-Gäuplatten]],&lt;ref name=&quot;BfN&quot;&gt;Bundesamt för Naturschutz (BfN).&lt;/ref&gt; dat in Döringen as [[Meininger Kalkplatten]]&lt;ref name=&quot;TLUG&quot;&gt;Döringsche Landsanstalt för Ümwelt un Geologie (TLUG).&lt;/ref&gt; betekent warrt. In de DDR-Tied heet dat Rebeed ''Meininger [[Trias (Geologie)|Triasland]]''. De Werra-Gäuplatten sünd een [[Musselkalk]]-Plattenrebeed, dat to de Mainfränkschen Platten tohöört un sik na Süüdosten langs de Werra bet in de Neegde vun [[Coburg]] un na Süden bet na [[Mellrichstadt]] un in dat Grabfeld hen uutdeent. De Mainfränkschen Platten höört to de [[naturrüümliche Höövdeenheid]] ''[[Südwestdeutsches Stufenland|Südwestdüütsches Schichtstufenland]]''.&lt;ref name=&quot;BfN&quot; /&gt;

De höögste Barg in dat Stadtgebiet is mit 539 m de ''Hohe Berg'' bi den Oordsdeel Stepfershausen. To’n Stadtrebeed höört ook de Oosthang vun den [[Gebaberg]] bi Träbes mit bet to 750 m. Westlich un ööstlich vun de Stadt liggt [[Hoogland]] twüschen 440 un 480 m, dat fröher en tosamenhängen Plateau weer, in dat sik de Werra un eer Siedenströöm deep insneden hebbt. De Daalgrund liggt bi rund 280 m, so dat de Höögdverscheel bet to 200 m bedreggt.

Geoloogsche Kräften sorgen bet in de jüngste Eerdgeschicht för een langsam Daalglieden vun de Westhäng in dat Werradaal. So bill sik vör rund 20.000 Jaar de [[Goetz-Höhl]], de gröttste Kluftgrott vun Europa mit bet to 50 m hoge Kluften. De Musselkalkplateaus warrt an beide Sieden flankeert vun de Bargmassiven [[Dolmar]] (739 m) un Gebabarg (751 m), beide verloschen Vulkanen mit [[Basalt]]kuppen, de to de [[Rhön]] höört. In Meiningen beginnt na Noorden langs de Werra de Natuurruum ''Werraaue Meiningen-[[Wartha (Eisenach)|Wartha]]''&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=http://www.bfn.de/0311_landschaft.html?&amp;no_cache=1&amp;tx_lsprofile_pi1%5Blandschaft%5D=448&amp;tx_lsprofile_pi1%5Baction%5D=show&amp;tx_lsprofile_pi1%5Bcontroller%5D=Landschaft&amp;cHash=fcdd0b7638756c93da3c37d5b408d221 |text=Landschaftssteckbrief 35901 – Werraaue Meiningen-Wartha |wayback=20160814195322}}&lt;/ref&gt; un ''Werraaue Meiningen-[[Vacha]]''.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/abt3/raum/nat_raum.pdf De Naturrüüm vun Döringen], abrufen am 14. August 2016.&lt;/ref&gt;

=== Stadtrebeed ===
[[Datei:MGNmarktkirche.ogg|mini|Marktplatz mit Soot]]
Vun de 123,03 km² grote Gemeenflach sünd rund 46 % Woold. Bebote Flachen, meist in’t Werradaal op 280–400 m, maakt rund 16 % uut. De Oordsdeel un dat Gewarvrebeed [[Dreißigacker]] un dat Industrierebeed „Rohrer Berg“ liggt op rund 450 m hogen Hoogflachen westlich un ööstlich vun dat Daal. De Karnstadt het een kompakt Stadtbild; de bebote Flach (mit Parkanlagen) bedregt rund 7 km². De Inwahnerdicht liggt bi rund 2800 Inwahners per km². Mit de Gemenen in’t Ümland , [[Untermaßfeld]], [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] un [[Ritschenhausen]], billt Meiningen ene [[Agglomeration|Stadtregion]].&lt;ref name=&quot;TLUG&quot; /&gt;

{{Panorama|Panorama 05 W1.jpg|1200|Panorama vun de Kernstadt – links [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]] – midden un rechts dat Zentrum – achter de öösstlichen Stadtdelen un de Drachenberg}}

==== Stadtdelen ====
De Stadt gledert sik in ölv Stadtdelen, daarvun sünd acht [[Öffentliche Verwaltung|administrative]] Stadtdelen: de [[Kernstadt]] (Binnenstadt mit Ooldstadt, Noordstadt, Ooststadt, Süüdstadt, [[Jerusalem (Meiningen)|Jerusalem]], [[Helba (Meiningen)|Helba]] un [[Welkershausen]]) un söven egenstännige Oordsdelen: Dreißigacker, Herpf, Henneberg mit Einödhausen un Unterharles, Stepfershausen mit Träbes, Sülzfeld, Walldorf un Wallbach.

Den 31. Dezember 2022 weren in’t Mellregister 26.017 Börgers mit Höövdwahnsitt indregen (Sand 1. Januar 2024). Daarto kemen 1.307 mit Nevenwahnsitt. Dat is tegenöver 2021 en Anstieg vun rund 1 % (HWS) un 4 % (NWS).&lt;ref name=&quot;Daten&quot;&gt;{{Internetquelle |autor=MgN-Admin |url=https://meiningen.de/rathaus-politik/buergerservice/rathaus-digital/buergerservice |titel=RD Bürgerservice |datum=1970-01-01 |abruf=2026-04-08 |sprache=de-de}}&lt;/ref&gt;
[[Datei:Stadt Meiningen 2024w.png|mini|Översichtskaart Stadt Meiningen]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Stadtdeel
!Höövdwahnsitt
!Nevenwahnsitt
!Inwahners gesamt
!Flach in km²
|-
| style=text-align:left | Karnstadt Meiningen
| 19.269
| 1.072
| 20.341
| 34,27
|-
| style=text-align:left | [[Dreißigacker]]
| 1.393
| 75
| 1.468
| 7,11
|-
| style=text-align:left | [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]], [[Einödhausen]] un [[Unterharles]]
| 581
| 25
| 606
| 13,20
|-
| style=text-align:left | [[Herpf]]
| 863
| 35
| 898
| 18,08
|-
| style=text-align:left | [[Stepfershausen]] un [[Träbes]]
| 612
| 27
| 639
| 15,75
|-
| style=text-align:left | [[Sülzfeld]]
| 840
| ?
| 840
| 17,39
|-
| style=text-align:left | [[Wallbach (Meiningen)|Wallbach]]
| 350
| 7
| 357
| 5,07
|-
| style=text-align:left | [[Walldorf (Meiningen)|Walldorf]]
| 2.109
| 66
| 2.175
| 12,16
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| style=text-align:left | Meiningen (Allens tohoop)
| '''26.017'''
| '''1.307'''
| '''27.324'''
| '''123,03'''
|-
|}
&lt;small&gt;Borns: Inwahnermellamt Meiningen 2022; Stadt Meiningen – Jaarsrückblick 2022.&lt;/small&gt;

=== Navergemenen ===
An dat Stadtrebeed grenzt (vun Noord uut in Wieserricht): de Stadt [[Wasungen]] (11 km), [[Utendorf]] (4,5 km), [[Kühndorf]] (6,5 km), [[Rohr (Thüringen)|Rohr]] (6 km), [[Ellingshausen]] (4,5 km), [[Obermaßfeld-Grimmenthal]] (4,5 km), [[Untermaßfeld]] (4 km), [[Grabfeld (Gemeinde)|Grabfeld]] (OT [[Jüchsen]], 11,5 km), Stadt [[Mellrichstadt]] (Bayern, 17,3 km), [[Rhönblick]] (10 km), [[Unterkatz]]/[[Wahns]] (12/11 km), [[Rippershausen]] (6 km) un [[Mehmels]] (9 km). De Afstänn sünd in Luftlien vun’n Markt meten.&lt;ref&gt;Meten mit Geoproxy Döringen.&lt;/ref&gt;

=== Klima ===
Dat Werradaal, in dat Meiningen liggt, liggt schuult vun den Bargkeden Rhön un Döringer Woold ümto, wat för en mild Klima sorgt.&lt;ref&gt;Flächennutzungsplan Meiningen, Kapitel 2.4.2, 2005.&lt;/ref&gt;
[[Datei:Wetterwarte Meiningen.jpg|mini|Wedderstatschoon in Dreißigacker]]

In de Karnstadt givt dat kene offitschelle Wedderstatschoon, man in Dreißigacker (OP 450 m) steit ene Statschoon vun den [[Düütschen Wedderdeenst]]. Dör den Höögdverscheel sünd de Temperaturen in de Stadt rund 1,5 °C höger.

De Jaarsmiddeltemperatuur (1991–2020) liggt bi 8,31 °C (Stadt: ca. 9,8 °C).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot;&gt;DWD – Wetterdaten 1991–2020.&lt;/ref&gt; Hööchste Temperatuur: 36,3 °C (25. Juli 2019), leegste: −18,5 °C (12. Februar 2012).&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt;

De dörsnidliche [[Nedderslag]] liggt bi 648 mm, also ünner den düütschen Dörsnid vun 791 mm.&lt;ref name=&quot;WetterD&quot;&gt;DWD – Daten för Düütschland.&lt;/ref&gt;

De jährliche Sünnschienduur bedreggt 1571 Stunnen.&lt;ref name=&quot;Wetter&quot; /&gt; De Luftqualität is wegen de wenige Industrie un moderne [[Energie]]n good.
== Geschicht ==
Eerste Sporen hebt Archäologen 2015 in de Ooldstadt bi’n Töpfemarkt funnen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.archaeologie-online.de/nachrichten/ausgrabungen-am-schwabenbergtoepfemarkt-in-meiningen-2882/ |titel=Ausgrabungen am Schwabenberg/Töpfemarkt in Meiningen |datum=2015-07-24 |abruf=2026-04-08 |sprache=de}}&lt;/ref&gt; Se hebbt Rester uut de late [[Neesteentied]] funnen, daarmang Postengroven, Keramik un Steenwarktügen vun de [[Snoorkeramiker|Snoorkeramikers]] (2800–2200 v. Chr.).&lt;ref&gt;Mathias Seidel, Thüringisches Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie: Der Töpfemarkt – Attraktiv seit der Jungsteinzeit. Amtsblatt der Stadt Meiningen, Ausgabe 8/2017.&lt;/ref&gt; Ook Rester vun [[Kelten]] uut de [[Hallstatttied]] (800–450 v. Chr.) sünd sied dat 19. Jaarhunnerd op dat Gelänn vun de Engelsche Gaarn bekannt.&lt;ref&gt;Staatliche Museen Meiningen/Bernd W. Bahn: Südthüringer Forschungen, Heft 17, Abschnitt: Meiningen vor der ersten urkundlichen Erwähnung, 1982.&lt;/ref&gt;

Meiningen wurr as fränksch Königsgood grünnt un weer Sitz vun een [[Teihnte|Teinte]] un vun de Mark „Meiningermarca“ in’n Gau Grabfeld-Orientalis in dat [[Hartogdoom Franken]]. De Laag an enen Övergang vun de Werra wo sik verscheden Hannelsweeg krüüt maakt vermoden un der germaansche Naam, dat de Oord al in’t 7. Jaarhunnerd vun fränksche Siedelers grünnt worrn is.

=== Eerstnöömen bet 1680 ===
De eerste urkundliche Nöömung is ut dat Johr 982, as Kaiser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] dat Königsgood an de Kark in [[Aschaffenburg]] övergeev. Um 1000 wurr de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark St. Marien]] baut. 1008 keem Meiningen to dat [[Bistum Würzburg]] un bleev dor över 500 Johr.

1153 kreeg de Stadt eerste Rechte, 1230 wurr se as Stadt nöömt. 1344 kregen de Börgers de sülven Rechte as in [[Schweinfurt]]. De Stadt weer Deel vun den Fränkschen Städtebund un later vun dat [[Fränkischer Reichskreis|Fränksche Riekkries]]. 1542 keem Meiningen to de [[Grafen von Henneberg]], 1583 to dat [[Herzogtum Sachsen]].

In’t 16. un frühe 17. Johrhunnerd bloihte de Stadt dör Textilhandwark, wat dör den Dörtigjährigen Krieg abrupt en Enn keem. 1660 keem Meiningen to [[Sachsen-Altenburg]] un 1672 to [[Sachsen-Gotha]].

=== 1680 bet 1918 ===
1680 gründte [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] dat [[Herzogtum Sachsen-Meiningen]] un maakte Meiningen to Residenzstadt. Dat [[Schloss Elisabethenburg]] wurr baut, un 1690 ontstunn de [[Meininger Hofkapelle]].

In 1813 lagerte en groot russisch Heer bi Meiningen. 1831 wurr dat Hoftheater opmaakt. Mit de [[Bahnstrecke Eisenach–Lichtenfels|Werrabahn]] kreeg de Stadt 1858 en Bahnanschluss.

Unner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] wurr dat Theaterwesen reformeert un europaweit bekannt. En groot Stadtbrand 1874 zerstöörte vele Deele vun de Innenstadt, de denn in klassizistischen Stil wedderopbaut wurr. 1880 keem [[Hans von Bülow]] as Dirigent na Meiningen. 1914 wurr dat spätere [[Dampflokwerk Meiningen]] gründt.

=== Weimarer Republik un NS-Tied ===
Na 1918 wurr Meiningen Hauptstad vun den [[Freistaat Sachsen-Meiningen]] un keem 1920 to [[Döringen]]. In de NS-Tied wurren Kasernen baut, un de [[Synagoge Meiningen]] wurr 1938 zerstöört.

1945 wurr de Stadt bi en sworen Luftangreep schwer beschadigt. Kort dorop keem se ünner amerikanische un denn sowjetische Besetten.

=== DDR-Tied ===
Vun 1952 bet 1990 weer Meiningen Deel vun den Bezirk Suhl. En niegen Stadtdeel „Jerusalem“ ontstunn dör Industrieansiedeln. 1989 weer de Stadt en wichtig Ort vun de politische Wende.

=== Na de Weddervereenen ===
1990 keem Meiningen wedder to den Freestaat Döringen. 1994 wurr se Kreisstadt vun dat Landkreis Schmalkalden-Meiningen. Mit de [[Bundesautobahn 71|A71]] kreeg de Stadt 2003 en Autobahnanschluss.

In de letzten Johrn wurren meerdere Dörpen in de Stadt ingliedert. 2023 verleggte [[Frank-Walter Steinmeier]] sienen Amtssitt för kort na Meiningen.

=== Religionen ===
==== Konfesschoonsstatistik ====
Na den [[Zensus 2011]] weren 22,4 % vun de Inwahners [[Protestantismus|evangeelsch]], 5,0 % [[Röömsch-kathoolsche Kark|römsch-kathoolsch]] un 72,6 % weern [[konfesschoonsloos]], weren Deel vun ene anner [[Glovensgemeenschop]] oder maken kene Angaav.&lt;ref&gt;{{Webarchiv |url=https://ergebnisse.zensus2011.de/#StaticContent:160665050042,BEK_1_3_4,ALTER_KURZ-1,table |text=Stadt Meiningen Religion |wayback=20130605031517 |archiv-bot=2022-03-25 11:28:39 InternetArchiveBot}}, [[Zensus 2011]].&lt;/ref&gt; De Tall Protestanten un Katholiken is sieddem licht torüchgahn. Mit Stand 31. Dezember 2020 weren in Meiningen 21,4 % vun de Inwahners evangeelsch, 4,3 % kathoolsch un 74,3 % hören ene anner oder gor keen Religion to.&lt;ref&gt;[https://meiningen.de/images/rathaus/pdf/jahresrueckblick/2020_Jahresrckblick_der_Stadt_Meiningen_-_Onlinefassung.pdf Stadt Meiningen Jahresrückblick Statistik 2020], afropen den 12. November 2022.&lt;/ref&gt;

==== Karkgemeenen ====
'''Evangelisch'''
Dör de Reformation wurr Meiningen 1544 evangelisch. De wichtigste Kark is de [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark Unserer lieben Frauen]]. Hüt is de Stadt Sitz vun en Kirchenkries.

'''Katholsch'''
Na lange Tied in Diaspora ontstunn in’t 19. Johrhunnerd wedder en katholsch Gemeen. Hüt höört se to dat [[Bistum Erfurt]].

'''Neuapostolsch'''
De neuapostolsche Gemeen hett en egen Kark un rund 300 Glövigen.

'''Jüdisch'''
En jüdische Gemeen bestunn bet 1938. De [[Synagoge Meiningen]] wurr in de Pogromnacht zerstöört.

=== Ingemeendungen ===
Ingliedert wurren Helba (1923), Welkershausen (1936), Dreißigacker (1990), Herpf (2010) un meerdere weitere Oortschaften 2019–2024.

== Politik ==

Meiningen is ene [[Kreisstadt]] in [[Döringen]] mit een Intogsrebeed vun rund 123.000 Inwahners as Kreisstadt, etwa 60.000 in’t Middelrebeed un rund 44.500 in’t Grundversorgerrebeed.&lt;ref name=&quot;TL2&quot;&gt;{{Internetquelle |url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/99202/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_12_2024.pdf |titel=Gesetz- un Verordnungsblatt för den Freestaat Thüringen Nr. 12/2024, Tabelle 3a |hrsg=Döringer Landdag |format=PDF |abruf=2025-03-29}}&lt;/ref&gt;

[[Datei:Erfüllende Gemeinde Meiningen 2019.PNG|mini|Erfüllende Gemeen Meiningen]]

De Stadt höört to dat [[Oberzentrum Südthüringen]].&lt;ref name=&quot;TL&quot; /&gt; To de överregionalen Funkschonen höört dat [[Justizzentrum Meiningen]] mit meerere Gerichten un de Staatsavkaten, dat [[Staatsarchiv Meiningen]], dat [[Staatstheater Meiningen]], de [[Meininger Hofkapelle]] un de [[Thüringer Fachhochschule för öffentliche Verwaltens]] so as ook dat [[Bildungszentrum vun de Thüringer Polizei]]. Disse Inrichten sünd deelwies för heel Döringen, deelwies för de Regioon Südwestdöringen tostännig. In Kultuur un Gesunheidspleeg hebbt de [[Meininger Museen]] un dat [[Helios Klinikum Meiningen]] ook överregionaal Belang. Daaröver rut gifft dat en Afdeel för sotschaal Saken vun dat [[Thüringer Landesverwaltungsamt]], en [[Flurbereinigung|Flurneuordnungsamt]] un dat [[Dekanat Meiningen]] in’t [[Römisch-katholische Kark|römisch-katholische]] [[Bistum Erfurt]].

=== Erfüllende Gemeen Meiningen ===
De Stadt övernimmt as [[Verwaltungsgemeinschaft un erfüllende Gemeen (Thüringen)|erfüllende Gemeen]] de Verwaltensarbeid för de selbststännigen Naverdörp [[Rippershausen]] un [[Untermaßfeld]]. De Stadtverwalten is so för Allens tohoop 28.092 Inwahners tostännig (Stand 31. Dezember 2022).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
!Gemeen
!Inwahners
!Flach in km²
|-
| Meiningen Stadt
| style=text-align:right | 26.017
| style=text-align:center | 123,03
|-
| Rippershausen
| style=text-align:right | 801
| style=text-align:center | 11,50
|-
| Untermaßfeld
| style=text-align:right | 1.274
| style=text-align:center | 10,79
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| Erfüllende Gemeen Meiningen
| style=text-align:right | 28.092
| style=text-align:center | 145,32
|-
|}

=== Stadtraad ===
De Stadtrat hett 30 Sitzen. Dorto kümmt de [[Bürgermeister]], de dat Amt vun [[Fabian Giesder]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) innehett. 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
| % 1999 || Sitze 1999 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2004 || Sitze 2004 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2009 || Sitze 2009 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2014 || Sitze 2014 || rowspan=&quot;14&quot; bgcolor=&quot;#ddd&quot;|
| % 2019 || '''Sitze 2019'''
|-
| 14,9 | 5 | 10,8 | 3 | 15,7 | 5 | 26,5 | 10 | 33,6 | '''10'''
|-
| 22,2 | 7 | 23,6 | 7 | 19,9 | 6 | 23,7 | 7 | 16,6 | '''5'''
|-
| 21,4 | 7 | 28,7 | 9 | 23,3 | 7 | 16,8 | 5 | 8,3 | '''2'''
|-
| 37,0 | 11 | 29,1 | 9 | 23,8 | 7 | 15,7 | 4 | 12,1 | '''4'''
|-
| 4,5 | 0 | 7,8 | 2 | 9,8 | 3 | 7,9 | 2 | 8,7 | '''3'''
|-
| – | – | – | – | – | – | – | – | 12,5 | '''4'''
|-
| – | – | – | – | 5,1 | 1 | 1,2 | 0 | 2,0 | '''1'''
|- class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
| 100 | 30 | 100 | 30 | 99,8 | 31 | 100 | 29 | 100 | '''30'''
|}

De [[Kommunalwahlen in Thüringen 2024|Kommunalwahl 2024]] brocht disse Resultaten:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#FFEEAA&quot;
!Partei
!Stimmenandeel
!Sitze
|-
| SPD | 34,1 % | 10
|-
| AfD | 26,1 % | 8
|-
| CDU | 15,1 % | 5
|-
| Linke | 6,1 % | 2
|-
| Gröne | 5,0 % | 1
|-
| Pro Meiningen | 8,9 % | 3
|-
| Frauen/WG SH | 2,2 % | 1
|}
Wahlbeteiligung: 59,8 %.

=== Börgermeester ===
[[Bürgermeister]] weren 1990–1992 [[Horst Strohbusch]] un 1992–2012 Reinhard Kupietz. Siet 2012 is [[Fabian Giesder]] (SPD) in’t Amt un wurr 2018 un 2024 wedderwählt.

=== Wapen un Flagg ===
Dat Wapen wiest ene sülvern Stadtmuur mit fief Törns; in dat apen Tor steiht en swarte Henn op en grönen Barg. De Flagg is gröön-witt mit dat Wapen in de Midd.

=== Städtepartnerschappen ===
* [[Neu-Ulm]] (Bayern)
* [[Obertshausen]] (Hessen)
* [[Bussy-Saint-Georges]] (Frankriek)
* [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] (Öösterriek)

Freendschopliche Betrecken gifft dat to [[Adelaide]] in Australien, na de Königin [[Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid]] benömt.

== Kultuur ==
Meiningen hett besünners as fröhere, langjährege Residenzstadt un dör kunstsinnige Hartogen en umfangrieke un veelsoortige Kultuurlandschap. In’t 19. Jaarhunnerd schreven dat Hoftheater un de Hofkapelle Theater- un Musikgeschicht. To’n Bewahren vun dat kulturelle Arv dragen ünner annern de „[[Kulturstiftung Meiningen|Kulturstiftung Meiningen-Eisenach]]“, de „Meininger Theaterstiftung“ un de „Stiftung Meininger Baudenkmäler“ bi. För den Schutz vun de Kultuurgöder wurr 2019 de „Meininger Notfallverbund“ gründt, de ok een vun veer Notfallverbundzentren in Döringen is.&lt;ref&gt;[https://www.thueringen.de/th1/staatsarchive/standorte/meiningen/aktuelles/index.aspx Staatsarchiv Meiningen] Notfallverbund Meiningen.&lt;/ref&gt;

=== Theater ===
==== Staatstheater Meiningen ====
{{Hauptartikel|Staatstheater Meiningen}}
Dat Staatstheater Meiningen is en Veer-Sparten-Theater un warrt vun Stadt, Landkreis un Land Döringen dragen. Dat Theater, 1831 gründt, biedt Musiktheater, Speel, Ballett, Puppentheater un Konzerten mit de [[Meininger Hofkapelle]]. Siet 2021 is [[Jens Neundorff von Enzberg]] Intendant.

Besünner bedüütsam wurr dat Huus in’t Enn vun’t 19. Jaarhunnerd, as dat Ensemble „[[Meininger]]“ ünner [[Georg II. (Sachsen-Meiningen)|Georg II.]] en führende Rull bi de Entwickeln vun dat moderne Regietheater spelde.

==== Meininger Puppentheater ====
{{Hauptartikel|Meininger Puppentheater}}
Dat Puppentheater wurr 1986 gründt un is siet 2021 Deel vun dat „Junges Staatstheater“. To’t Repertoire höört Stücken för all Ollerstufen, dorünner [[Der standhafte Zinnsoldat]] un [[Kondom des Grauens]]. Dat Ensemble hett weltwied Gastspelen maakt.

==== Bürgerbühne Meiningen ====
De Bürgerbühne gifft siet 2014 un maakt dat Lüüd ut Stadt un Region mööglich, sülvst op de Bühn to stahn. Jedes Johr warrt meerdere Inszenierungen opführt.

==== Kinder- un Jugendtheater Tohuwabohu ====
Dat Theater „Tohuwabohu“ gifft siet 1993 un geiht op en Jugendtheatergruppe ut de 1970er Johren torügg. Dat speelt an Scholen, Jugendzentren un annere Bühn.

==== Kulturbühne Meiningen ====
De Kulturbühne (siet 2020) is en Vereen för Theater, Konzerten, Lesungen un Tanzveranstaltungen.

==== SAT-Förderverein ====
De SAT-Förderverein organiseert Open-Air-Theaterstücken mit historischem Achtergrund an verschedene Spelsteden as de [[Burgruine Henneberg|Henneburg]] un dat [[Schloss Elisabethenburg]].

==== Filmtheater ====
Dat eerste Kino („Metropoltheater“) wurr 1910 opmaakt. Hüt sünd de „Casino-Lichtspiele“ as modernes Multiplex-Kino mit meerdere Sälen in Bedriev.

=== Musik ===
==== Meininger Hofkapelle ====
{{Hauptartikel|Meininger Hofkapelle}}
De „Meininger Hofkapelle“ is een vun de öllsten Orchester in Europa. Se wurr 1690 vun [[Bernhard I. (Sachsen-Meiningen)|Bernhard I.]] gründt. Bekannte Dirigenten weren ünner annern [[Hans von Bülow]], [[Richard Strauss]] un [[Max Reger]]. Siet 2023 is [[Killian Farrell]] Generalmusikdirektor.

==== Musikscholen ====
Bekannt is dat [[Max-Reger-Konservatorium Meiningen]]. Dorto kümmt private Musikscholen as „Kling-Klang“ un „Musik College Holger Dreßler“.

==== Orchester ====
Naast de Hofkapelle gifft dat mehrere Orchester, dorünner dat „Stadtblasorchester“, dat „MRK-Sinfonieorchester“ un annere Ensembles.

==== Chöre ====
In Meiningen gifft dat vele Chöre, dorünner de Kantorei, Kinderchöre, Gospelchöre un de Theaterchor.

=== Museen ===
==== Meininger Museen ====
De „[[Meininger Museen]]“ ünner dat Dack vun de [[Kulturstiftung Meiningen]] umfaten [[Schloss Elisabethenburg]], dat Theatermuseum un dat Baumbachhuus.

Dat Slott wiest Sammlungen to Kunst, Musik- un Theatergeschicht. In’t Baumbachhuus geiht dat üm den Dichter [[Rudolf Baumbach]] sowie [[Friedrich Schiller]] un [[Jean Paul]].

==== Deutsches Theatermuseum Meiningen ====
Bet 2029 entsteiht dat [[Deutsches Theatermuseum Meiningen]], dat en grote Dauerausstellung to 500 Johr Theatergeschicht bieden sall.

==== Weitere Museen ====
Dat [[Meininger Zweirad Museum]] wiest DDR-Fahrzeugen. De [[Dampflok Erlebniswelt Meiningen]] is en modernes Technikmuseum. Dat [[Dampflokwerk Meiningen]] biedt Führungen.

=== Galerien ===
De „Städtische Galerie ada“ wiest moderne Kunst. Dorto gifft dat weitere Galerien in’t Slott, in’t Justizzentrum un in’t Klinikum.

=== Bibliotheken un Archive ===
De Stadt- un Kreisbibliothek „Anna Seghers“ liggt in’t Stadtzentrum. Dorto gifft dat dat [[Stadtarchiv Meiningen]] un dat [[Thüringisches Staatsarchiv Meiningen]].

=== Tourismus ===
De Kultuur- un Städtetourismus speelt en grote Rull. Besöker kamen för Museen, Theater un Veranstaltungen as de „Meininger Dampfloktage“.

För Aktivurlauber gifft dat Radwegen as [[Werratalradweg]] un Wanderwegen as de „Milseburgweg“. Ok Camping un Waterwandern op de Werra sünd mööglich.

=== Sport ===
Meiningen wurr 2012 as „Deutschlands aktivste Stadt“ utdrückt. De Stadt is ok Etappenort vun de [[Deutschland Tour 2022]] wesen.

==== Sportvereene ====
De gröttste Vereen is de TSV Meiningen mit verschedene Sportarten. Dorto kümmt de PSV Meiningen un de Sektion vun den [[Deutscher Alpenverein]].

== Sehenswürdigkeiten ==
=== Bauwarken ===
→ ''Siehe ok: [[Liste der Kulturdenkmale in Meiningen]]''

==== Slösser, Burgen, Villen ====
[[Schloss Elisabethenburg]]: Een vun de gröttsten Bauwarken vun de Stadt is disse barocke Dreiflügelanlage (1682–1692), de bet 1918 Residenz vun de Hartogen vun [[Sachsen-Meiningen]] weer. Hüt sünd hier de Museen, de Slottkark un Archiven ünnerbröcht.

[[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]]: Dat neugotische Slott wurr 1836–1840 as Lustslott baut. Hüt is dat en Hotel un Restaurant.

In [[Henneberg (Meiningen)|Henneberg]] liggt de [[Burg Henneberg]], de Stammsitt vun de Grafen vun Henneberg.

In [[Sülzfeld]] liggt dat Gut [[Gut Amalienruh|Amalienruh]], en fröher Sommersitt.

To de Paläste höört dat [[Großes Palais (Meiningen)|Groote Palais]], dat [[Kleines Palais (Meiningen)|Lütte Palais]] un de [[Struppsche Villa]].

==== Sakraalbauten ====
De [[Stadtkirche (Meiningen)|Stadtkark „Unserer lieben Frauen“]] geiht torügg bet üm 1000 un wurr över de Johrhunnerte utbaut.

De moderne [[Katholische Kirche (Meiningen)|katholsche Kark „Unsere Liebe Frau“]] ontstunn 1967–1972.

De barocke [[Schlosskirche (Meiningen)|Slottkark]] (1692) in’t Slott warrt hüt as Konzertsaal brukt.

Weitere Karken gifft dat in Helba, Welkershausen, Herpf, [[Kirche Dreißigacker|Dreißigacker]], Walldorf un Sülzfeld.

==== Profaanbauten ====
Dat „Groote Huus“ vun dat [[Staatstheater Meiningen]] wurr 1909 baut.

Dat [[Hotel Sächsischer Hof]] (1802) is en bekanntes historisches Hotel.

In de Leipziger Straat stahn meerdere Bankbauten as de [[Deutsche Hypothekenbank Meiningen]].

Moderne Bauwarken sünd dat [[Justizzentrum Meiningen]], de [[Multihalle Meiningen]] un dat Freizeitzentrum „Rohrer Stirn“.

==== Fachwark- un Börgerhüüser ====
→ ''Siehe ok: [[Fachwerkhäuser in Meiningen]]''

In de Innenstadt sünd noch vele historische Fachwarkhüüser, dorünner dat [[Büchnersches Hinterhaus]] (1596) un dat „Hartungsche Huus“. Ok steenene Börgerhüüser as dat [[Steinernes Haus (Meiningen)|Steinerne Huus]] sünd erholen bleven.

==== Denkmäler ====
In den [[Englischer Garten (Meiningen)|Englischen Goorn]] steiht dat Brahms-Denkmal (1899), dat eerste in Düütschland. Ok Denkmäler för [[Jean Paul]] un [[Max Reger]] sünd dor to finnen.

Weitere Denkmäler gifft dat för [[Hans von Bülow]] un [[R

== Wirtschaft un Infrastruktur ==
Meiningen is en traditschoneller Verwaltens- un Kultuurstandort un hett dor vele Arbeidsplätz. Ok stark vörhannen sünd medizinsche Inrichtens, Handwarksbetrieben un mittelstännische Unnernehmen in’n [[Maschinenbau]] un in de [[Hightech]]-Branche. De Industrie is dagegen weniger stark vertreden. In de 1980er-Johr harr de Stadt mit rund 20.000 de meeste Arbeidsplätz, wovun vele na 1990 dör Betriebstoosmaken un Afslaan vun Arbeid verluren gungen.

'''Arbeidsplätz'''

Im Juni 2025 harr Meiningen 14.899 Arbeidsplätz för sozialversicherte un geringfügig Beschäftigte, dorvun 2878 in’t produzierende Gewerbe. För sozialversicherte Beschäftigte güngen 12.880 Plätz, de vun 7519 Inpendlers un 5361 Inwahners besett weren. Tohoop kamen 2019 Plätz för geringfügige Beschäftigte. Vun de 9969 sozialversicherten Inwahners weren 4619 Utpendlers. De Arbeitsplatzdichte liggt bi 851. Meiningen hett üm 740 Betrieben un is de wichtigste Arbeidsmarkt in’n Landkreis. De gröttste Arbeidgever is dat [[Helios Klinikum Meiningen]] mit üm 1200 Beschäftigte, dorachter dat Landratsamt.

De Stadt hett mehrere grötere Gewerbegebieten, dorünner dat „Gewerbegebiet Dreißigacker“, dat „Industriegebiet Rohrer Barg“ un den „Industriepark an de B19“.

'''Handel'''

Im Einzelhandel hett Meiningen en hohe Zentralität un Anziehungskraft för dat Umland. Rund 55 % vun de Geschäften sünd in de historische Ooldstadt.

=== Bedeutsame Unnernehmen ===
'''Hightech'''

Meiningen is en Zentrum för [[Mikroelektronik]] un [[Informationstechnologie]]. Dat wichtigste Unnernehmen is [[ADVA Optical Networking|Adtran]], dat weltwiet arbeidt un hier Entwicklung un Produktion hett. Weetere Firmen sünd ''ABS electronic GmbH'' un ''Nanoplus GmbH'', de Laser för Messen un Telekommunikatschoon herstellt. Mehrere Betrieben sünd tosamen in’n „Fiber Optical Valley“.

'''Metallverarbeitung un Maschinenbau'''

Dat bekanntste Unnernehmen is dat [[Dampflokwerk Meiningen]] vun de [[Deutsche Bahn]]. Hier warrt Dampflokomotiven un annere Schienenfahrzeugen instand sett.

De [[Winkhaus (Unternehmen)|August Winkhaus SE]] produziert Beschläge un Sekerheitstechnik. Ok wichtig sünd [[MIWE|MIWE Michael Wenz GmbH]], ''Lemuth GmbH'', ''PTM Meiningen'' un ''Weisskopf-Werkzeuge GmbH''. In’n Werk vun [[Purmo]] warrt Heizkörper maakt.

Im Industriegebiet Rohrer Barg sünd ok Firmen as ''MZA Meyer-Zweiradtechnik GmbH'', de Ersatzdelen för [[Simson (Unternehmen)|Simson]] produziert.

'''Lebensmiddelen'''

Dat [[Backhaus Nahrstedt]] is de gröttste Handwarksbetrieb in de Region. De ''Meininger Wurstspezialitäten GmbH'' stellt Wurstwaren her, de ok överregional verköfft warrt. Ok gifft dat de Marke „Meininger Bier“.

'''Kultuur un Dienstleistung'''

Dat [[Staatstheater Meiningen]] is en groot Arbeidgever. De [[Rhön-Rennsteig-Sparkasse]] is dat wichtigste Kreditinstituut. De [[Stadtwerke Meiningen]] versorgt de Stadt mit Energie un betreibt ok Freizeitanlagen. De [[Süd-Thüringen-Bahn]] bedrievt mehrere Bahnlinien, un de [[Meininger Busbetrieb]] is för den Nahverkehr tostännig.

==== Industriebauwarken ====
* De Kamin vun dat fröhere Heizkraftwark (103 m hoog) warrt hüt as Funkturm brukt.
* De Hallen

== Persöönlichkeiden ==
[[Datei:Georg II. Sachsen-Meiningen.jpg|mini|hochkant|Hartog Georg II.]]

De bekanntste Persöönlichkeid vun de Stadt Meiningen is de Hartog [[Georg II. (Sassen-Meiningen)|Georg II.]] He weer een kunstsinnigen Monarch, de de Kunst in de Stadt stark föddert hett un sik vör allen den [[Theater]] un siene [[Hofkapelle (Orchester)|Hofkapelle]] towennt het. Mit sien Theaterreform, de bet vundaag op de Bühn un in’n Film nawarkt, maak he siene Residenz in Europa bekannt un lee de Grundlaag för den Rool vun Meiningen as Kunst- un Kultuurstadt. Georg II. maak sik ook as liberaal Staatsböverstrn un Reformer in de Landspolitik enen Naam.
=== Söhn un Döchter vun de Stadt Meiningen (Uutwahl) ===

* [[Adelheid von Sassen-Meiningen (1792–1849)|Adelheid von Sassen-Meiningen]] (1792–1849), breitsche Königin.
* [[Moritz Heinrich Romberg]] (1795–1873), Neuroloog.
* [[August Schleicher]] (1821–1868), Spraakwetenschopper.
* [[Bernhard III. (Sassen-Meiningen)|Bernhard III.]] (1851–1928), Hartog un Militär.
* [[Eugen Nesper (Inschenör)|Eugen Nesper]] (1879–1961), Inschenör un Pioneer vun de Hoogfrequenztechnik.
* [[Peretz Bernstein]] (1890–1971), israeelschen Politiker.
* [[Fritz Diez]] (1901–1979), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Theodor Oberländer]] (1905–1998), Politiker.
* [[Werner Hofmann (Sozioloog)|Werner Hofmann]] (1922–1969), Sozioloog un Volksweert.
* [[Fritz Schulz-Reichel]] (1912–1990), Musiker („Schräger Otto“).
* [[Matthias Brenner]] (* 1957), Schauspeler un Speelbaas.
* [[Sibylle Thiele]] (* 1965), Lichtathletin.
* [[Christian Bach (Radsportler)|Christian Bach]] (* 1979), Bahnradfahrer.
* [[Ivonne Hartmann]] (* 1981), Footballspelersche.

=== Personen, de in Meiningen togang werden (Uutwahl) ===
* [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832), Dichter, regelmatig to Gast in Meiningen.
* [[Friedrich Schiller]] (1759–1805), Dichter, enge Verbinnen mit de Stadt.
* [[Jean Paul]] (1763–1825), Schriever, leev hier un schreev den „Titan“.
* [[Johann Ludwig Bach]] (1677–1731), Komponist un Musiker.
* [[Ludwig Bechstein]] (1801–1860), Schriever un Määrkensammler.
* [[Hans von Bülow]] (1830–1894), Dirigent un Hofkapellmeister.
* [[Johannes Brahms]] (1833–1897), Komponist, arbeid eng mit de Hofkapelle tohoop.
* [[Ludwig Chronegk]] (1837–1891), Regisseur un Theaterleider.
* [[Richard Strauss]] (1864–1949), Dirigent un Komponist.
* [[Max Reger]] (1873–1916), Komponist un Hofkapellmeister.
* [[Albert Bassermann]] (1867–1952), Schauspeler.
* [[Josef Kainz]] (1858–1910), Schauspeler.
* [[Gorch Fock]] (1880–1916), Schriever, weer hier as Kantorist
* [[Elisabeth Schumacher]] (1904–1942), Wedderstandskämperin.
* [[Elisabeth Grümmer]] (1911–1986), Opernsängerin.
* [[Fritz Bennewitz]] (1926–1995), Theaterregisseur un Intendant.
* [[Ansgar Haag]] (* 1955), Intendant.
* [[Kirill Garrijewitsch Petrenko]] (* 1972), Dirigent.
* [[Elīna Garanča]] (* 1976), Opernsängerin.
* [[Jörg Hartmann (Schauspeler)|Jörg Hartmann]] (* 1969), Schauspeler.

== Annerwat ==
=== Mundaard ===
Meiningen weer as der Stadt grünnt wurr in’t Karnrebeed vun dat [[Franksch Riek|Frankenriek]] un höört sieddem to den noordwestlichen Deel vun den [[Oostfränksch|Oostfränkschen Spraakruum]], de wedder to den [[Böverdüütsche Dialekten|böverdüütschen Spraakruum]] tohöört. Hier warrt [[Hennebergisch]] snackt. Dat „Mäninger Platt“, een stadtegenen Dialekt, warrt vundaag meist bloots noch vun öllere Lüüd bruukt.

=== Ökelnaams ===
En olen Ökelnaam is sied dat Middelöller ''Meinunga Porta Franconia''. As nöördlichste Stadt vun dat [[Hoogstift Wörzborg]] gull Meiningen as „Port“ vun [[Franken (Region)|Franken]].

Sied de fröhe Neetied warrt de Stadt ook ''Harfenstadt'' nöömt, ümdat de [[Grundteken]] vun de Ooldstadt an ene [[Harp]] denken maakt.

In’t 19. Jaarhunnerd keem de Ökelnaam ''Kloßheim an de Soße'' op. Mit „Soße“ is de [[Werra]] meent. Na ene Saag kreeg de Stadt dat Rezept vun de [[Döringer Klöten]] vun [[Fro Holle]] as se in de Weertschop „Schlundhaus“ den suren Meininger Wien kosten dee un alle Wienranken vertreten leer. Dat de Meininger kenen  Hunger lieden mööt, övergeev se den Börgermeester dat Rezept mit der Wöör: „Hüt’ es!“ So kemen der Klöten to den Meininger Naam „Hütes“. De Dichter Rudolf Baumbach schreev later daarto „Das Lied der Hütes“.

Üm 1900 warrt Meiningen ok ''Bankenstadt'', ''Garnisonsstadt'' un ''Eisenbahnerstadt'' nöömt.

De bekanntste Ökelnaam is ''Theaterstadt'', wegen de lange Traditschoon vun dat Meininger Theater.

Sied de [[Wenn (DDR)|Wenn]] warrt de Stadt ook ''Kunst- un Kultuurstadt'' nöömt.

Den 9. Mai 2000 kreeg Meiningen den Titel ''Q-City'' vun [[Quarks &amp; Co]] mit [[Ranga Yogeshwar]] un de [[Universität Kaiserslautern]].

Sied 2007 is Meiningen de eerste ''[[Mitteldeutscher Rundfunk|MDR]]-Sängerstadt''.

2012 wurr Meiningen bi [[Mission Olympic]] as „Deutschlands aktivste Stadt“ uuttekent.

=== Zitaten un Spröök ===
Merere Persönlichkeiten hebbt sik över Meiningen uuttlaten.

[[Johann Sebastian Güth]] (1672): „Es ist die Stadt gelegen in einem schönen lustigen Wiesengrund … Sie ist erbaut in Form einer Harpfen.“

[[Jean Paul]] (,üm 1803): „In Meiningen hatte sie es besser. Wahre Kultur gibt es noch unendlich selten in Deutschland.“

[[Georg Brückner]] (1853): „Die Grundzüge der Meininger sind ursprünglich Gutmütigkeit …“

[[Richard Wagner]] (1877): „Es gibt viele Meinungen, aber nur ein Meiningen.“

Op Mäninger Platt seggt een: „Die Mäninger gehn berwess üwern Märt un ferze, daß die Stäh querze.“

=== Meininger Hymne ===
De [[Meininger Hymne]] wurr vun [[Ludwig Bechstein]] dicht.

=== Na Meiningen benöömt ===
In vele Städer gifft dat Straten un Plätz, de na Meiningen benömt sünd.

1915 kreeg en Frachtschipp vun de [[Norddeutscher Lloyd]] den Naam „Meiningen“.

En groot [[Segelflugzeug]] (1929/30) weer ok „Meiningen“ nöömt.

De „[[Schneepflug Bauart Meiningen]]“ un Dampfspeicherloks dragen den Naam vun de Stadt.

2005 kreeg en [[ICE 2]]-Tog den Naam „Meiningen“, un ok mehrere Togen vun de [[Süd-Thüringen-Bahn]].
== Literatur ==
* Staatliche Museen Meiningen (Hrsg.): ''Südthüringer Forschungen – Beiträge zur Meininger Stadtgeschichte.'' Heft 17, 1982.
* Ingrid Reißland: ''Denkmale der Innenstadt.'' Kulturbund der DDR, 1982.
* Reißland/Heinritz: ''Meininger Ansichten.'' Staatliche Museen Meiningen, 1982.
* Stadtverwaltung Meiningen (Hrsg.): ''Meiningen – In der Porta Franconia.'' Geiselmann Druck, Leipheim 1990.
* Peter Schmidt-Raßmann: ''Meiningen – wie es früher war.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 1992, ISBN 3-925277-82-X.
* Ramona Schäfer: ''Erinnerungen an Meiningen.'' Sutton Verlag, Erfurt 1999, ISBN 3-89702-101-3.
* Wilhelm Pocher: ''Weiße Fahnen über Meiningen.'' Stadtarchiv Meiningen 2000.
* Kuratorium Meiningen (Hrsg.): ''Lexikon zur Stadtgeschichte Meiningen.'' Bielsteinverlag, Meiningen 2008, ISBN 978-3-9809504-4-2.
* Hennebergischer Verein für Altertumsforschung, Hrsg.: ''Chronik der Stadt Meiningen von 1667–1834''.
** Teil I, Meiningen 1834 ([https://books.google.de/books?id=_ds_AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover Digitalisat])
== Weblenken ==
{{Commonscat}}

* [https://www.meiningen.de/ Websteed vun de Stadt Meiningen]

== Nawiesen ==
&lt;references responsive /&gt;{{Normdaten|TYP=g|GND=4038453-6|LCCN=n81073907|VIAF=151280285}}

[[Kategorie:Döringen]]</text>
      <sha1>1fw6owou8grgfueb30fkab4lfaoox1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franz Bopp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196819</id>
    <revision>
      <id>1062151</id>
      <timestamp>2026-04-08T12:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Uut [[:de:Franz Bopp]]</comment>
      <origin>1062151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14646" sha1="sbxc87dholvnbkzeb30i0hp8miru9nr" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Auswahl) ==
Zu seinen weiteren Schriften gehören:
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' Frankfurt a. M. 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vortrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Hrsg.): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' Heidelberg 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblinks ==
{{Commonscat}}
{{Wikisource}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Website von Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texte aus dem Mahabharata] auf pushpak.de

== Einzelnachweise ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Indologe]]
[[Kategorie:Indogermanist]]
[[Kategorie:Hochschullehrer (Humboldt-Universität zu Berlin)]]
[[Kategorie:Träger des Pour le Mérite (Friedensklasse)]]
[[Kategorie:Mitglied der Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]
[[Kategorie:Mitglied der Niedersächsischen Akademie der Wissenschaften zu Göttingen]]
[[Kategorie:Mitglied der Preußischen Akademie der Wissenschaften]]
[[Kategorie:Mitglied der Bayerischen Akademie der Wissenschaften]]
[[Kategorie:Mitglied der Ungarischen Akademie der Wissenschaften]]
[[Kategorie:Mitglied der Königlich Niederländischen Akademie der Wissenschaften]]
[[Kategorie:Mitglied der American Academy of Arts and Sciences]]
[[Kategorie:Mitglied der American Philosophical Society]]
[[Kategorie:Mitglied der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]
[[Kategorie:Korrespondierendes Mitglied der Russischen Akademie der Wissenschaften]]
[[Kategorie:Träger des Bayerischen Maximiliansordens für Wissenschaft und Kunst]]
[[Kategorie:Bestattet in einem Ehrengrab des Landes Berlin]]
[[Kategorie:Person (Aschaffenburg)]]
[[Kategorie:Deutscher]]
[[Kategorie:Geboren 1791]]
[[Kategorie:Gestorben 1867]]
[[Kategorie:Mann]]

{{Personendaten
|NAME=Bopp, Franz
|ALTERNATIVNAMEN=
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher Sprachwissenschaftler und Sanskritforscher
|GEBURTSDATUM=14. September 1791
|GEBURTSORT=[[Mainz]]
|STERBEDATUM=23. Oktober 1867
|STERBEORT=[[Berlin]]
}}</text>
      <sha1>sbxc87dholvnbkzeb30i0hp8miru9nr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062152</id>
      <parentid>1062151</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>− 20 categories; + 5 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1062152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13624" sha1="jsgmzvucs7pp5szrgo3lkj3folymbp0" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Auswahl) ==
Zu seinen weiteren Schriften gehören:
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' Frankfurt a. M. 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vortrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Hrsg.): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' Heidelberg 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblinks ==
{{Commonscat}}
{{Wikisource}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Website von Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texte aus dem Mahabharata] auf pushpak.de

== Einzelnachweise ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]

{{Personendaten
|NAME=Bopp, Franz
|ALTERNATIVNAMEN=
|KURZBESCHREIBUNG=deutscher Sprachwissenschaftler und Sanskritforscher
|GEBURTSDATUM=14. September 1791
|GEBURTSORT=[[Mainz]]
|STERBEDATUM=23. Oktober 1867
|STERBEORT=[[Berlin]]
}}</text>
      <sha1>jsgmzvucs7pp5szrgo3lkj3folymbp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062153</id>
      <parentid>1062152</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>/* Footnoten */</comment>
      <origin>1062153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13384" sha1="iwpq19mga9z9o6vbwo1j24pdzilrnhi" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Auswahl) ==
Zu seinen weiteren Schriften gehören:
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' Frankfurt a. M. 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vortrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Hrsg.): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' Heidelberg 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblinks ==
{{Commonscat}}
{{Wikisource}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Website von Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texte aus dem Mahabharata] auf pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>iwpq19mga9z9o6vbwo1j24pdzilrnhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062154</id>
      <parentid>1062153</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13371" sha1="5jphwhalxxuxq1cbsa579u1izk40kaz" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Auswahl) ==
Zu seinen weiteren Schriften gehören:
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' Frankfurt a. M. 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vortrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Hrsg.): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' Heidelberg 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>5jphwhalxxuxq1cbsa579u1izk40kaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062155</id>
      <parentid>1062154</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13379" sha1="hgd030c63nl2qvsys3yv9xw2gbr7xng" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Auswahl) ==
Zu seinen weiteren Schriften gehören:
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' Frankfurt a. M. 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vortrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>hgd030c63nl2qvsys3yv9xw2gbr7xng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062156</id>
      <parentid>1062155</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13380" sha1="o1z36c4jjqdhx8ofze8piq1xjxmbme9" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Auswahl) ==
Zu seinen weiteren Schriften gehören:
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' Frankfurt a. M. 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vortrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>o1z36c4jjqdhx8ofze8piq1xjxmbme9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062157</id>
      <parentid>1062156</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13352" sha1="kil5jtw403udxwhgiy2hg7bd7s6gc6a" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehrungen ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]] (''Pour le Mérite för Wetenschap un Kunst''), de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Siet 1850 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un siet 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Göttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|Akademie der Wissenschaften]]. 1853 wurr he as korrespondeerend Mitglied in de [[Russische Akademie der Wissenschaften]] in [[Sankt Petersburg]] opnahmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de [[American Academy of Arts and Sciences]] un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he utwärtig Mitglied vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeerend Mitglied vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Boppstraten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>kil5jtw403udxwhgiy2hg7bd7s6gc6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062158</id>
      <parentid>1062157</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13311" sha1="swylk80iovdd7horao55ve2srobmh7t" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehren ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]], de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Sied 1850 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]''&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un sied 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Chöttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|''Akademie der Wissenschaften'']]. 1853 wurr he as korresponderen Liddmaat in de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] opnhmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de ''[[American Academy of Arts and Sciences]]'' un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he uutwärtig Liddmaat vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeeren Liddmaat vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Straten na em nöömt.

== Mitgliedschaften ==
Franz Bopp war Mitglied der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>swylk80iovdd7horao55ve2srobmh7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062159</id>
      <parentid>1062158</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T12:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13293" sha1="6a5pg1nmt7r3pmfrjkhsdafg4z4pjxo" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de historisch-komparative [[Indogermanistik|indogermaansche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers opbdat Gymnasiu. [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an orientaalsche Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn krege n hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen.; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Dor leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]]''  in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|Akademie der Wissenschaften]]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in enr Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op  folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr tohöörend spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Graf vun Franz Bopp mit Ehrengraf-Markeren]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den [[Dreifaltigkeitskirchhof II]] in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Graff warrt as Ehrengraf vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehren ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]], de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr.&lt;br /&gt; Sied 1850 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]''&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un sied 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Chöttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|''Akademie der Wissenschaften'']]. 1853 wurr he as korresponderen Liddmaat in de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] opnhmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de ''[[American Academy of Arts and Sciences]]'' un 1863 in de [[American Philosophical Society]] wählt. Af 1857 weer he uutwärtig Liddmaat vun de [[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]. 1865 kreeg he den [[Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerischen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeeren Liddmaat vun de [[Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften|Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Straten na em nöömt.

Franz Bopp Weer Liddmaat vun der ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>6a5pg1nmt7r3pmfrjkhsdafg4z4pjxo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062164</id>
      <parentid>1062159</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T13:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13232" sha1="0ekaidq5ahy9e8pmzpolhfqp1z5wslv" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as den Begrünner vun de [[Indogermanistik|indoeuropääsche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers op dat Gymnasium [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an [[Orientalistik|orientaalsche]] Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn kregen hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Daar leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]],'' in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|''Akademie der Wissenschaften'']]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in ene Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) un de''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr een spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Grav vun Franz Bopp mit Ehrengrav-Teken]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den ''[[Dreifaltigkeitskirchhof II]]'' in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Grav warrt as Ehrengrav vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehren ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]], de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr. Sied 1850 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]''&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un sied 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Chöttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|''Akademie der Wissenschaften'']]. 1853 wurr he as korresponderen Liddmaat in de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] opnhmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de ''[[American Academy of Arts and Sciences]]'' un 1863 in de ''[[American Philosophical Society]]'' wählt. Af 1857 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]''. 1865 kreeg he den [[Bayerschen Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerschen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeeren Liddmaat vun de [[Königlich Nedderlandsche Akademie vun de Wetenschoppen]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Straten na em nöömt.

Franz Bopp weer Liddmaat vun de ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>0ekaidq5ahy9e8pmzpolhfqp1z5wslv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062166</id>
      <parentid>1062164</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T14:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13231" sha1="sdomzhzvhbfzhyipug02714dbp0ifgi" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as de Begrünner vun de [[Indogermanistik|indoeuropääsche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers op dat Gymnasium [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an [[Orientalistik|orientaalsche]] Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn kregen hett. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt je Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien bahnbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Daar leer he den damaligen prüüßschen Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]],'' in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen Weer, kreeg anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|''Akademie der Wissenschaften'']]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in ene Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp en ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) un de''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr een spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Grav vun Franz Bopp mit Ehrengrav-Teken]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschappliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den ''[[Dreifaltigkeitskirchhof II]]'' in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Grav warrt as Ehrengrav vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehren ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]], de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr. Sied 1850 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]''&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un sied 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Chöttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|''Akademie der Wissenschaften'']]. 1853 wurr he as korresponderen Liddmaat in de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] opnhmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de ''[[American Academy of Arts and Sciences]]'' un 1863 in de ''[[American Philosophical Society]]'' wählt. Af 1857 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]''. 1865 kreeg he den [[Bayerschen Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerschen Maximiliansorden för Wetenschap un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korrespondeeren Liddmaat vun de [[Königlich Nedderlandsche Akademie vun de Wetenschoppen]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Straten na em nöömt.

Franz Bopp weer Liddmaat vun de ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>sdomzhzvhbfzhyipug02714dbp0ifgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062167</id>
      <parentid>1062166</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T14:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13258" sha1="ih7a3o0teo1lagb3q42k7n5kq3no1fn" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as de Begrünner vun de [[Indogermanistik|indoeuropääsche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers op dat Gymnasium [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an [[Orientalistik|orientaalsche]] Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn kregen het. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt he Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien baanbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Daar leer he den damaligen [[Preußen (Staat)|prüüßschen]] Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]],'' in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen weer, kreeg je anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|''Akademie der Wissenschaften'']]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in ene Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp een ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) un de ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr een spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; op un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Grav vun Franz Bopp mit Ehrengrav-Teken]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschoppliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den ''[[Dreifaltigkeitskirchhof II]]'' in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Grav warrt as Ehrengrav vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehren ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]], de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr. Sied 1850 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]''&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un sied 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Chöttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|''Akademie der Wissenschaften'']]. 1853 wurr he as korresponderen Liddmaat in de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] opnhmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de ''[[American Academy of Arts and Sciences]]'' un 1863 in de ''[[American Philosophical Society]]'' wählt. Af 1857 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]''. 1865 kreeg he den [[Bayerschen Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerschen Maximiliansorden för Wetenschop un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korresponderen Liddmaat vun de [[Königlich Nedderlandsche Akademie vun de Wetenschoppen]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Straten na em nöömt.

Franz Bopp weer Liddmaat vun de ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>ih7a3o0teo1lagb3q42k7n5kq3no1fn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062168</id>
      <parentid>1062167</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T14:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13285" sha1="bkmennz7l24ii338da5hd5pr8ivi55s" xml:space="preserve">[[Datei:Franz Bopp (2).jpg|mini|Franz Bopp (Steek vun Rudolf Strauch)]]
[[Datei:Franz Bopp (IZ 46-1866 S 360 ANeumann).jpg|mini|Franz Bopp, 1866. ''Grafik vun A. Neumann.'']]

'''Franz Bopp''' (* [[14. September]] [[1791]] in [[Mainz]]; † [[23. Oktober]] [[1867]] in [[Berlin]]) weer een düütschen [[Spraakwetenschop]]per un [[Sanskrit]]forscher. He gellt tohoop mit [[August Schleicher]] as de Begrünner vun de [[Indogermanistik|indoeuropääsche Spraakwetenschap]].

== Leven un Wark ==
Bopp weer de Söhn vun Andreas Bopp (üm 1765–1840), en Fudder-&lt;ref&gt;{{Adelung-1793 |Lemma=Futterschreiber, der |Band=2 |Seite=382 |zenoID=20000173541}} – De „Fudderschriever“, des -s, ''plur. ut nom. sing.'' an Hööf, en Schriever bi dat Fudderamt, en Schriever, de den Fuddersmarschall oder Fuddermeester ünnerstellt is.&lt;/ref&gt; un Wagenschriever an’n [[Köörmainz|köörmainzschen]] Hoff, de uut [[Stockstadt am Main]] stamm, un siene Fro Regina Linck († 1820), ene Mainzer Börgersdochter.&lt;ref&gt;{{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}&lt;/ref&gt;

Bopp trock mit siene Öllern vun [[Mainz]] na [[Aschaffenburg]] üm, woneem siene Perfessers op dat Gymnasium [[Karl Joseph Hieronymus Windischmann|Karl Windischmann]] un de Bibliothekaar&lt;ref&gt;[https://fabian.sub.uni-goettingen.de/fabian?Hofbibliothek_(Aschaffenburg) Hofbibliothek Aschaffenburg, Geschichte. Universität Göttingen]&lt;/ref&gt; [[Joseph Merkel]] (1788–1866) in em dat Interess an [[Orientalistik|orientaalsche]] Studien weckt hebbt. Windischmann un Bopp lesen [[Friedrich Schlegel]] sien Wark ''Über die Sprache und Weisheit der Indier'', dat groot Upsehn kregen het. 1812 gung Franz Bopp na [[Paris]]. Hier knütt he Kontakt mit [[Antoine-Léonard de Chézy]], [[Antoine-Isaac Silvestre de Sacy|Silvestre de Sacy]], [[August Wilhelm Schlegel]] un schreev sien baanbreken Wark ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der [[Ooltgreeksche Spraak|griechischen]], [[Latiensche Spraak|lateinschen]], [[Persische Spraak|persischen]] und [[Oorgermaansche Spraak|germanischen Sprache]]'', dat mit enen Vörwoord vun sienen Gymnasiaalperfesser Windischmann 1816 in [[Frankfort an’n Main]] ruutkeem. Dit rund 160 Sieden lange Wark kann as de Anfang vun de Indogermanistik as Wetenschop gellen; Franz Bopp as eer Begrünner.

In dat ''Conjugationssystem'' lever Bopp op Grundlaag vun de Verbstrukturen in disse Spraken den methoodschen Bewies för de Verwandschop vun de indoeuropääschen Spraken, de de engelsche Orientalist [[William Jones (Orientalist)|William Jones]] toeerst opstellt harr. Later vergrötter he den Kring vun de indoeuropääschen Spraken üm dat [[Slaawsche Spraken|Slaawsche]], [[Litausche Spraak|Litausche]], [[Albaansche Spraak|Albaansche]] un [[Armeensche Sprake|Armeensche]].

Vun König [[Maximilian I. Joseph (Bayern)|Maximilian I. vun Bayern]] kreeg he de Middel, na [[London]] to gaan. Daar leer he den damaligen [[Preußen (Staat)|prüüßschen]] Gesandten [[Wilhelm von Humboldt]] kennen, de em [[Sanskrit]] leer. Bopp vergrötter sien ''Conjugationssystem''  üm de [[Deklinatschoon (Spraakwetenschop)|Deklinatschoon]] un geev ene ne’e engelsche Oplaag ruut. Daarto översett he hier den Text ''[[Nala und Damayanti|Nala]]'', ene Episood uut dat ''[[Mahabharata]],'' in’t Latiensche un geev eer 1819 in London ruut.

As he na [[Königreich Bayern|Bayern]] torüggkamen weer, kreeg je anstött vun Humboldt 1821 ene extraordinäre Professuur an de [[Humboldt-Universität Berlin|Universität to Berlin]], wurr 1822 orndlich Liddmaat vun de [[Preußische Akademie der Wissenschaften|''Akademie der Wissenschaften'']]&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-franz-bopp-281 |titel=Mitglieder – historisch: Franz Bopp |hrsg=[[Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]] |abruf=2025-08-29}}&lt;/ref&gt; un 1825 orndlichen Perfesser för orientaalsche Literatuur un allgemene Spraakwetenschop in [[Berlin]]. In dat sülve Jaar free he Luise Matthies († 1879), de evangeelsche Dochter vun enen Raadsherrn uut [[Hilmessen]]. Mit siene Familie trock he in ene Wahnung in de ''[[Behrenstraße]]'' 64 in de Berliner [[Berlin-Friedrichstadt|Friedrichstadt]].&lt;ref&gt;{{Berliner Adressbuch|1850|78|Bopp, F.|Teil=Teil 1|Seite=48}}&lt;/ref&gt;

Siene ümfangrieke Arbeid keem 1833 to den Hoogpunkt as he de ''Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen'' (Berlin 1833–52, 6 Bänn&lt;ref&gt;Vullstänniges Digitalisat bi [https://books.google.de/books?id=ygkJAAAAQAAJ&amp;redir_esc=y Google].&lt;/ref&gt; 3. Oplaag 1868–71, 3 Bänn; 1845 vun [[Edward Backhouse Eastwick|E. B. Eastwick]] in’t Engelsche un 1866 vun [[Michel Bréal]] in’t Franzöösche översett) ruutbröch.

Dorna schreev Bopp een ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskritsprache'' (Berlin 1828), wo de latiensche ''Grammatica critica linguae sanscritae'' (Berlin 1829–32) un de ''Kritische Grammatik der Sanskritsprache in kürzerer Fassung'' (Berlin 1834, 4. Oplaag 1868) op folgen.

Dat ''Glossarium sanscritum'' (Berlin 1830, 3. Oplaag 1866) lever noog Materiaal för de eerste Lektüür vun’t Sanskrit un harr een spraakvergliekend Glossar mit daarbi. Uut dat Mahābhārata neem he  ''Nalas un Damajanti''&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ Berlin 1838] books.google.de&lt;/ref&gt; op un ook de akkeraat editeerten Episoden ''Indralokāgamanam. Ardschunas Reis to Indra sien Himmel'' un ''De Sündfloot neffens dree anner vun de wichtigsten Episoden vun’t Mahâbhârata''.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC Berlin 1824] books.google.de [https://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC Berlin 1829] books.google.de&lt;/ref&gt;

[[Datei:Berlin, Kreuzberg, Bergmannstrasse, Dreifaltigkeitsfriedhof II, Grab Franz Bopp.jpg|mini|hochkant|Grav vun Franz Bopp mit Ehrengrav-Teken]]
Den 16. Mai 1866 wurr as de 50. Jaarsdag vun de Publikatschoon vun sien ''Conjugationssystem'' feestlich fiert. To de sülve Tied wurr de [[Bopp-Stiftung]] grünnt, de vun junge Wetenschoppers un wetenschoppliche Projekten op dat Feld vun de Indogermanistik denen schull. Se wurr dör Bidrääg vun düütsche Föörsten, Philologen uut de düütschen Staten un uut de hele Welt finanserrt.

In’t Jahr daarop bleev Franz Bopp dood. He wurr op den ''[[Dreifaltigkeitskirchhof II]]'' in [[Berlin-Kreuzberg]] bisett. Sien Grav warrt as Ehrengrav vun dat Land Berlin bewaart un wiest een Porträtrelief vun den Wetenschopper.

== Ehren ==
Franz Bopp weer een vun de eersten dörtig ''Ridders vun de zivilen Klass'' vun den [[Pour le Mérite]], de vun [[Friedrich Wilhelm IV.]] 1842 stift wurr. Sied 1850 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Bayerische Akademie der Wissenschaften|Bayerische Akademie der Wissenschaften]]''&lt;ref&gt;{{BAdW|288|Name=Franz Bopp |Kommentar= |Datum=26. Dezember 2016}}&lt;/ref&gt; un sied 1854&lt;ref&gt;Holger Krahnke: ''Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001'' (= ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse.'' Folge 3, Bd. 246 = ''Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse.'' Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck &amp; Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 45.&lt;/ref&gt; vun de Chöttinger [[Akademie der Wissenschaften zu Göttingen|''Akademie der Wissenschaften'']]. 1853 wurr he as korresponderen Liddmaat in de [[Russische Akademie vun de Wetenschoppen]] in [[Sankt Petersborg]] opnhmen.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49309.ln-ru |titel=Korrespondierende Mitglieder der Russischen Akademie der Wissenschaften seit 1724: Бопп, Франц (Bopp, Franz) |hrsg=Russische Akademie der Wissenschaften |sprache=ru |abruf=2021-07-17}}&lt;/ref&gt; 1855 wurr he in de ''[[American Academy of Arts and Sciences]]'' un 1863 in de ''[[American Philosophical Society]]'' wählt. Af 1857 weer he uutwärtig Liddmaat vun de ''[[Académie des Inscriptions et Belles-Lettres]]''. 1865 kreeg he den [[Bayerschen Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst|Bayerschen Maximiliansorden för Wetenschop un Kunst]]. Vun 1828 bet 1851 weer he korresponderen Liddmaat vun de [[Königlich Nedderlandsche Akademie vun de Wetenschoppen]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://dwc.knaw.nl/en/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&amp;aId=PE00003835 |titel=Past Members: F. Bopp |hrsg=Königlich Niederländische Akademie der Wissenschaften |abruf=2023-04-17}}&lt;/ref&gt;

In [[Aschaffenburg]], [[Berlin-Kreuzberg]]&lt;ref&gt;{{LuiseLexStr |art=a |bez=06 |id=B740 |zlb98=283 |kaupert=Boppstrasse-10967-Berlin |name=Boppstraße}}&lt;/ref&gt; un [[Mainz-Neustadt]] wurrn de Straten na em nöömt.

Franz Bopp weer Liddmaat vun de ''[[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|Deutschen Morgenländischen Gesellschaft]]''.&lt;ref&gt;{{Literatur |Titel=Verzeichnis der Mitglieder der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. |Sammelwerk=Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft |Band=Zweiter Band |Ort=Leipzig |Datum=1848 |Seiten=506 |Sprache=de |Online=[https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/pageview/3362 Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt]}}&lt;/ref&gt;

== Schriften (Uutwahl) ==
* ''Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache.'' [[Frankfort an’n Main]] 1816 ([https://www.digitale-sammlungen.de/en/details/bsb10572538 Digitalisat]).
* ''Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache.'' 1827 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10522346?page=5 Digitalisat]).
* ''Vocalismus oder sprachvergleichende Kritiken über'' J. Grimmʼs ''deutsche Grammatik und'' Graffʼs ''althochdeutschen Sprachschatz mit Begründung einer neuen Theorie des Ablauts.'' Berlin 1836. ([https://archive.org/details/vocalismusodersp00boppuoft Digitalisat])
* ''Über die celtischen Sprachen vom Gesichtspunkte der vergleichenden Sprachforschung.'' Vördrag Akademie der Wissenschaften Berlin 1838. ([https://www.europeana.eu/en/item/9200143/BibliographicResource_2000069303902 Digitalisat])
* ''Über die Verwandtschaft der malayisch-polynesischen Sprachen mit den indisch-europäischen.'' Berlin 1841. ([https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10690990?page=,1 Digitalisat])
* ''Die Kaukasischen Glieder des Indoeuropäischen Sprachstamms''. Berlin 1847. ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524095?page=5 Digitalisat])
* ''Über die Sprache der alten Preussen in ihren verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1853 ([https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb10524164?page=5 Digitalisat])
* ''Vergleichendes Accentuationssystem nebst einer gedrängten Darstellung der grammatischen Übereinstimmungen des Sanskrit und Griechischen.'' ([https://archive.org/details/vergleichendesac00bopp Digitalisat])
* ''Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen.'' Berlin 1855. ([https://archive.org/details/bub_gb_nQMJAAAAQAAJ Digitalisat])

== Literatuur ==
* ''Catalog der aus dem Nachlasse des in Berlin verstorbenen Professor’s Franz Bopp zum Verkauf stehenden Bibliothek.'' Berlin 1868 ([http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl049 Digitalisat]).
* [[Salomon Lefmann]]: ''Franz Bopp, sein Leben und seine Wissenschaft.'' Berlin 1891–1897.
* Roland Hoffmann: ''Ein weltberühmter Sprachwissenschaftler aus Mainz: Franz Bopp zum Gedenken.'' In: ''Vierteljahreshefte Mainz'', September 2017, S. 62–67.
* Wolfgang Morgenroth: ''Franz Bopp als Indologe.'' In: Reinhard Sternemann (Ruutgever): ''Bopp-Symposium 1992 der Humboldt-Universität zu Berlin.'' [[Heidelbarg]] 1994, ISBN 3-8253-0193-1, S.&amp;nbsp;162–172.
* Reinhard Sternemann: ''Franz Bopp und die vergleichende indoeuropäische Sprachwissenschaft. Beobachtungen zum Boppschen Sprachvergleich aus Anlass irriger Interpretationen in der linguistischen Literatur.'' Innsbruck 1984, ISBN 3-85124-579-2
* Rudolf Sommer: ''Sprachforscher Franz Bopp – Was hat König Suppiluliuma aus Hatuscha mit Franz Bopp aus Aschaffenburg zu tun?'' In: ''Spessart: Monatszeitschrift für die Kulturlandschaft Spessart.'' Juni 2007, {{ISSN|1613-9518}}
* Harald Wiese: ''Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt.'' Logos, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.
* {{ADB|3|140|149|Bopp, Franz|[[August Leskien]]|ADB:Bopp, Franz}}
* {{NDB |Autor=[[Walther Wüst]] |Lemma=Bopp, Franz |Band=2 |Seite=453 |SeiteBis=454 |GND=118659332}}

== Weblenken ==
{{Commonscat}}
* {{DNB-Portal|118659332}}
* [https://www.aschaffenburg.de/de/Kultur__Tourismus/Stadtportrait/Aschaffenburger_Persoenlichkeiten/normal/chf/index_1628.html ''Aschaffenburger Persönlichkeiten: Franz Bopp''], Websteed vun Aschaffenburg
* [https://www.pushpak.de/bopp Franz Bopp – Texten uut dat Mahabharata] OP pushpak.de

== Footnoten ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten|TYP=p|GND=118659332|LCCN=n85116998|VIAF=61614118}}

{{SORTIERUNG:Bopp, Franz}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Boren 1791]]
[[Kategorie:Storven 1867]]
[[Kategorie:Spraakwetenschop]]
[[Kategorie:Schriever]]
[[Kategorie:Indogermaansch]]</text>
      <sha1>bkmennz7l24ii338da5hd5pr8ivi55s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stammboommodell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196820</id>
    <redirect title="Stammboomtheorie" />
    <revision>
      <id>1062170</id>
      <timestamp>2026-04-08T16:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect sett na [[Stammboomtheorie]]</comment>
      <origin>1062170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Stammboomtheorie]]</text>
      <sha1>r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geneetsch Modell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196821</id>
    <redirect title="Stammboomtheorie" />
    <revision>
      <id>1062171</id>
      <timestamp>2026-04-08T16:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect sett na [[Stammboomtheorie]]</comment>
      <origin>1062171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Stammboomtheorie]]</text>
      <sha1>r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genetisch Modell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196822</id>
    <redirect title="Stammboomtheorie" />
    <revision>
      <id>1062172</id>
      <timestamp>2026-04-08T16:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect sett na [[Stammboomtheorie]]</comment>
      <origin>1062172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Stammboomtheorie]]</text>
      <sha1>r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kladistisch Modell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196823</id>
    <redirect title="Stammboomtheorie" />
    <revision>
      <id>1062173</id>
      <timestamp>2026-04-08T16:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect sett na [[Stammboomtheorie]]</comment>
      <origin>1062173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Stammboomtheorie]]</text>
      <sha1>r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kladistsch Modell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196824</id>
    <redirect title="Stammboomtheorie" />
    <revision>
      <id>1062174</id>
      <timestamp>2026-04-08T16:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect sett na [[Stammboomtheorie]]</comment>
      <origin>1062174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Stammboomtheorie]]</text>
      <sha1>r7xmh6bg73xopzbupbve2hag2l3prdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Marsmops</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196825</id>
    <revision>
      <id>1062175</id>
      <timestamp>2026-04-08T16:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="3o85py0d64p9dcwv2hksf7rsvumayzw" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Marsmops}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 18:31, 8. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>3o85py0d64p9dcwv2hksf7rsvumayzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Keaare</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196826</id>
    <revision>
      <id>1062177</id>
      <timestamp>2026-04-08T17:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="694s37zf43negjejwqa2bybztc9pc3u" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Keaare}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 19:26, 8. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>694s37zf43negjejwqa2bybztc9pc3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Speedynet</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196827</id>
    <redirect title="Bruker Diskuschoon:Weirdcan" />
    <revision>
      <id>1062181</id>
      <timestamp>2026-04-08T17:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Teles</username>
        <id>11029</id>
      </contributor>
      <comment>Teles hett de Siet [[Bruker Diskuschoon:Speedynet]] na [[Bruker Diskuschoon:Weirdcan]] verschaven: Seite während der Umbenennung des Benutzers „[[Special:CentralAuth/Speedynet|Speedynet]]“ in „[[Special:CentralAuth/Weirdcan|Weirdcan]]“ automatisch verschoben</comment>
      <origin>1062181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="2raanctxeld8xxynfyc99fvkd1vhasi" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Bruker Diskuschoon:Weirdcan]]</text>
      <sha1>2raanctxeld8xxynfyc99fvkd1vhasi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuschoon:Konrad Adenauer</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196828</id>
    <revision>
      <id>1062184</id>
      <timestamp>2026-04-08T17:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Flaverius hett de Siet [[Diskuschoon:Konrad Adenauer]] na [[Diskuschoon:Konrad Adenauer/Archiv]] verschaven</comment>
      <origin>1062184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="j3krgok23k85xagomdb51l1pndelq5u" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Diskuschoon:Konrad Adenauer/Archiv]]</text>
      <sha1>j3krgok23k85xagomdb51l1pndelq5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062186</id>
      <parentid>1062184</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Weiterleitung auf [[Diskuschoon:Konrad Adenauer/Archiv]] entfernt</comment>
      <origin>1062186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="m3ndxowoahhcwme77fpit7vp1kp7dnp" xml:space="preserve">{{10.000 Artikels}}
{{Oold utwählt Artikel|April 2026}}
{{Archivbox}}</text>
      <sha1>m3ndxowoahhcwme77fpit7vp1kp7dnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuschoon:Filmhistorie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196829</id>
    <revision>
      <id>1062187</id>
      <timestamp>2026-04-08T17:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Ne’e Siet anleggt: ‚{{Oold utwählt Artikel|März 2026}}‘</comment>
      <origin>1062187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="o27qzx78b6l5enyatrsh1j2nucvbihh" xml:space="preserve">{{Oold utwählt Artikel|März 2026}}</text>
      <sha1>o27qzx78b6l5enyatrsh1j2nucvbihh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuschoon:Ollnborg</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196830</id>
    <revision>
      <id>1062189</id>
      <timestamp>2026-04-08T17:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Flaverius hett de Siet [[Diskuschoon:Ollnborg]] na [[Diskuschoon:Ollnborg/Archiv]] verschaven</comment>
      <origin>1062189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3biy8kz7qg9ngj42fgdvepjp49o1sm5" xml:space="preserve">#wiederleiden [[Diskuschoon:Ollnborg/Archiv]]</text>
      <sha1>3biy8kz7qg9ngj42fgdvepjp49o1sm5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062191</id>
      <parentid>1062189</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Weiterleitung auf [[Diskuschoon:Ollnborg/Archiv]] entfernt</comment>
      <origin>1062191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="7qioxi1ubsa2k5wnt0d9o3eilrv33o1" xml:space="preserve">{{Oold utwählt Artikel|Februar 2026}}</text>
      <sha1>7qioxi1ubsa2k5wnt0d9o3eilrv33o1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062193</id>
      <parentid>1062191</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T17:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <origin>1062193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="iv7c4pbkkrdnjaim7q6b11rtuxvglxz" xml:space="preserve">{{Oold utwählt Artikel|Februar 2026}}
{{Archivbox}}</text>
      <sha1>iv7c4pbkkrdnjaim7q6b11rtuxvglxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuschoon:Hardy Krüger</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196831</id>
    <revision>
      <id>1062192</id>
      <timestamp>2026-04-08T17:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Flaverius</username>
        <id>21322</id>
      </contributor>
      <comment>Ne’e Siet anleggt: ‚{{Oold utwählt Artikel|Januar 2026}}‘</comment>
      <origin>1062192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="ds7zq35xwt44hw0tbo7wo4ws0cv4pnk" xml:space="preserve">{{Oold utwählt Artikel|Januar 2026}}</text>
      <sha1>ds7zq35xwt44hw0tbo7wo4ws0cv4pnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:ArizonaCitizen02</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196832</id>
    <revision>
      <id>1062197</id>
      <timestamp>2026-04-08T18:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="dtmz8eesvsjdvjx107i11s9gsb57qav" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=ArizonaCitizen02}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 20:58, 8. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>dtmz8eesvsjdvjx107i11s9gsb57qav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Kedziorek1998d</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196833</id>
    <revision>
      <id>1062198</id>
      <timestamp>2026-04-08T19:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="tv7e4cw1qol1jejvmcfpf8qqk4nggwv" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Kedziorek1998d}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 21:04, 8. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>tv7e4cw1qol1jejvmcfpf8qqk4nggwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Quassy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196834</id>
    <revision>
      <id>1062200</id>
      <timestamp>2026-04-08T20:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="m1tgzh9nppaxj1kv9her9p2trglz27l" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Quassy}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 22:26, 8. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>m1tgzh9nppaxj1kv9her9p2trglz27l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Curo Valu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196835</id>
    <revision>
      <id>1062201</id>
      <timestamp>2026-04-09T00:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="0r922dhqi37g8f03vkm3c916bfj2x8b" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Curo Valu}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 02:17, 9. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>0r922dhqi37g8f03vkm3c916bfj2x8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Ididntthinkenough</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196836</id>
    <revision>
      <id>1062204</id>
      <timestamp>2026-04-09T08:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="g5bjpp8zvshur04pdzdlbc1nn0lxxt8" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Ididntthinkenough}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 10:31, 9. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>g5bjpp8zvshur04pdzdlbc1nn0lxxt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Thies.hans</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196837</id>
    <revision>
      <id>1062205</id>
      <timestamp>2026-04-09T08:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="7bato29p1ksckqoka9ygyfuzd25zhm5" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Thies.hans}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 10:36, 9. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>7bato29p1ksckqoka9ygyfuzd25zhm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:配合比全额更好（说说而已）</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196838</id>
    <revision>
      <id>1062206</id>
      <timestamp>2026-04-09T08:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="kbav3i2s0p8zprnyejgz2qyrz6mozs1" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=配合比全额更好（说说而已）}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 10:37, 9. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>kbav3i2s0p8zprnyejgz2qyrz6mozs1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker:配合比全额更好（说说而已）</title>
    <ns>2</ns>
    <id>196839</id>
    <revision>
      <id>1062207</id>
      <timestamp>2026-04-09T08:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>配合比全额更好（说说而已）</username>
        <id>61622</id>
      </contributor>
      <comment>Ne’e Siet anleggt: ‚Hallo!Ich bin 配合比全额更好（说说而已）.‘</comment>
      <origin>1062207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="2ylf0rnylrh1z53b8lozhkp07xjcgxf" xml:space="preserve">Hallo!Ich bin 配合比全额更好（说说而已）.</text>
      <sha1>2ylf0rnylrh1z53b8lozhkp07xjcgxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:プリアポス</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196840</id>
    <revision>
      <id>1062209</id>
      <timestamp>2026-04-09T10:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="m0pdfpui1jkn5zzi73n35sxjen10tz6" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=プリアポス}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 12:50, 9. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>m0pdfpui1jkn5zzi73n35sxjen10tz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruker Diskuschoon:Lauriaphalia</title>
    <ns>3</ns>
    <id>196841</id>
    <revision>
      <id>1062210</id>
      <timestamp>2026-04-09T11:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moin!</username>
        <id>1113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Willkamen op de plattdüütsche Wikipedia</comment>
      <origin>1062210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="0bux9pxjqdf24h2dzas9nvrsmf4so9r" xml:space="preserve">{{Vörlaag:Moin!|realName=|name=Lauriaphalia}}

-- [[Bruker:Moin!|Moin!]] [[Bruker Diskuschoon:Moin!|✍]] 13:08, 9. Apr. 2026 (CEST)</text>
      <sha1>0bux9pxjqdf24h2dzas9nvrsmf4so9r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>