विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 3661 1353770 1353702 2026-04-30T17:28:16Z पर्वत सुवेदी 31224 1353770 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = भिमाद नगरपालिकाको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = Bhimad.png | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = गण्डकी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Gandaki Province#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-tanahun/bhimad?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = दधिराज सुवेदी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = शारदा खनाल <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 129<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=42&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 29248 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.9037|84.5399|type:city_region:NP|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-६५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[भिमाद]] गाविसको कार्यालय | website = [http://bhimadmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[तनहुँ जिल्ला]]का ४ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[अरुणोदय]], [[किहुँ]], [[भानुमती]], [[भिमाद]], [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] (१-५, ७-९), [[ऋषिङ रानीपोखरी]] (९), [[सामुङ भगवतीपुर]] (२) र [[गजरकोट]] (९) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २९,२४८ रहेको छ भने यहाँ ७,९७० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ भिमाद नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश गाविस / नगरपालिका !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[किहुँ]] र [[गजरकोट]] (९) || ३,८५९ || १९.२६ || २००.३६ |- | २ || [[अरुणोदय]] || ३,९७४ || १८.७ || २१२.५१ |- | ३ || [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] (७–८) || १,६२९ || १५.४१ || १०५.७१ |- | ४ || [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] (१–५) || २,१४० || २३.३८ || ९१.५३ |- | ५ || [[माझकोट, तनहुँ|माझकोट]] (९), [[ऋषिङ रानीपोखरी]] (९) र [[सामुङ भगवतीपुर]] (२) || ३,४४४ || १७.८२ || १९३.२७ |- | ६ || [[भिमाद]] (१) || ७,२५३ || ३.२७ || २२१८.३५ |- | ७ || [[भानुमती]] (७) र [[भिमाद]] (२,४-५,८-९) || २,३५१ || ८.०१ || २९३.५१ |- | ८ || [[भानुमती]] (१, ३, ९) र [[भिमाद]] (३,६-७) || २,४९८ || १०.५२ || २३७.४५ |- | ९ || [[भानुमती]] (२, ४–६, ८) || २,१०० || १२.९२ || १६२.५४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२९,२४८''' || '''१२९.२९''' || '''२२६.२२''' |} ==भौगोलिक अवस्थिति== भिमाद नगरपालिकामा ९ [[वडा]]हरू रहेका छन्। भिमादको कुल [[क्षेत्रफल]] १२९ वर्ग कि.मी. छ। यो नगरपालिकाको [[पूर्व]]मा [[ऋषिङ्ग गाउँपालिका|ऋषिङ]] र [[म्याग्दे गाउँपालिका]] पर्दछ भने [[पश्चिम]]मा [[स्याङ्जा जिल्ला]] छ। यसको [[उत्तर|उत्तरी]] भागमा [[शुक्लागण्डकी नगरपालिका]] छ भने [[दक्षिण|दक्षिणी]] क्षेत्रमा [[घिरिङ गाउँपालिका|घिरिङ]] र [[ऋषिङ्ग गाउँपालिका|ऋषिङ गाउँपालिका]] पर्दछन्।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{तनहुँ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddctanahun.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, तनहुँ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170524193534/http://www.ddctanahun.gov.np/ |date=2017-05-24 }} [[श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 1nxfyy7m5bn0zvayh653fqckefm0p7j 0 14576 1353824 1273510 2026-05-01T10:22:22Z Bishaldev100 28807 1353824 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} '''नृपजङ्ग राणा''' [[सात सालको क्रान्ति|२००७को क्रान्ति]]पछिको [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रीमण्डल]]मा राणाका तर्फबाट मन्त्री बनेका थिए। उनको जन्म सन् १८९० फेब्रुअरी १५ मा भएको थियो ।<ref>{{Cite web |title=Lamb2 |url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm |access-date=2025-01-29 |website=www.royalark.net}}</ref>  उनी [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]का दाइ जनरल भक्तवीर कुँवर राणाका नाति थिए । उनी राजा त्रिभुवनले बनाएको सल्लाहकार सभाको पनि सदस्य थिए । [[श्रेणी:राणा शासन]] राजा त्रिभुवनको प्रजातन्त्रको घोषणाका साथै राणा र काँग्रेसको संयुक्त सरकार बन्ने निर्णय भयो । मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री बन्ने भए । तर [[हिमालय शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हिमालय शमशेर]]हरुले एउटा कुरोमा अत्तो थापे । उनीहरुले मोहन शमशेरमाथि सबै भाइ भारदारहरुको श्रद्धा नभएको भन्दै [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] प्रधानमन्त्री भएपनि मन्त्रीमण्डलमा भाइ भारदारहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने विषय भने चुनावी प्रकृयाबाट हुनुपर्ने दवाव दिए । प्रधानमन्त्रीले मनोनयन गरेर मात्र हुँदैन भन्ने कुरोलाई अगाडि बढाए । यसका लागि हिमालय शमशेर र उनका सहयोगीहरुले रोलवाला, ए, बी र सी सबै क्लासका गरेर करिब १ सय २० जना राणाजीहरुको दस्तखत गराए । त्यो दस्तखत गरिएको कागज राजा त्रिभुवनका समक्ष पुर्‍याइयो । त्यसैको परिणाम, निर्वाचन प्रकृयाबाट नृपजङ्ग राणा र [[यज्ञबहादुर बस्न्यात|यज्ञबहादुर बस्नेत]]को मन्त्री पदमा नियुक्ति । मोहन शमशेरले बबर शमशेर, सिंह शमशेर र चुडाराज शमशेरलाई सरकारमा मनोनयन गरे ।<ref>{{Cite web |last=खनाल |first=राजेश |title=राणाविरोधी आन्दोलनमा थापाथली दरबारबाटै पर्चा निस्कन्थ्यो |url=https://baahrakhari.com/detail/167610 |access-date=2025-01-29 |website=baahrakhari}}</ref> {{stub}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} neml14xkzo2ydbydyldetjfx2e4qb75 1353825 1353824 2026-05-01T10:24:21Z Bishaldev100 28807 1353825 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} '''नृपजङ्ग राणा''' [[सात सालको क्रान्ति|२००७को क्रान्ति]]पछिको [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रीमण्डल]]मा राणाका तर्फबाट मन्त्री बनेका थिए। उनको जन्म सन् १८९० फेब्रुअरी १५ मा भएको थियो ।<ref>{{Cite web |title=Lamb2 |url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm |access-date=2025-01-29 |website=www.royalark.net}}</ref>  उनी [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]का दाइ जनरल भक्तवीर कुँवर राणाका नाति थिए । उनी राजा त्रिभुवनले बनाएको सल्लाहकार सभाको पनि सदस्य थिए । [[श्रेणी:राणा शासन]] राजा त्रिभुवनको प्रजातन्त्रको घोषणाका साथै राणा र काँग्रेसको संयुक्त सरकार बन्ने निर्णय भयो । मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री बन्ने भए । तर [[हिमालय शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हिमालय शमशेर]]हरुले एउटा कुरोमा अत्तो थापे । उनीहरुले मोहन शमशेरमाथि सबै भाइ भारदारहरुको श्रद्धा नभएको भन्दै [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] प्रधानमन्त्री भएपनि मन्त्रीमण्डलमा भाइ भारदारहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने विषय भने चुनावी प्रकृयाबाट हुनुपर्ने दवाव दिए । प्रधानमन्त्रीले मनोनयन गरेर मात्र हुँदैन भन्ने कुरोलाई अगाडि बढाए । यसका लागि हिमालय शमशेर र उनका सहयोगीहरुले रोलवाला, ए, बी र सी सबै क्लासका गरेर करिब १ सय २० जना राणाजीहरुको दस्तखत गराए । त्यो दस्तखत गरिएको कागज [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]का समक्ष पुर्‍याइयो । त्यसैको परिणाम, निर्वाचन प्रकृयाबाट नृपजङ्ग राणा र [[यज्ञबहादुर बस्न्यात|यज्ञबहादुर बस्नेत]]को मन्त्री पदमा नियुक्ति भए । मोहन शमशेरले [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], सिंह शमशेर र [[चूडाराज शमशेर|चुडाराज शमशेर]]लाई सरकारमा मनोनयन गरे ।<ref>{{Cite web |last=खनाल |first=राजेश |title=राणाविरोधी आन्दोलनमा थापाथली दरबारबाटै पर्चा निस्कन्थ्यो |url=https://baahrakhari.com/detail/167610 |access-date=2025-01-29 |website=baahrakhari}}</ref> {{stub}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 4ifezd63v3er5maj60vwlu1vb9iteoo 1353826 1353825 2026-05-01T10:30:54Z Bishaldev100 28807 1353826 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} {{Infobox Officeholder | birthname = | image= | order = | office = शिक्षा मन्त्री | term_start = वि.सं. २००७ फागुन ७ | term_end = २००८ जेठ २७ | predecessor = | successor = शारदा शमशेर राणा |monarch = [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |primeminister = [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | spouse = | religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] |father=बहादुरजङ्ग राणा | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | footnotes = | allegiance = {{Flag|नेपाल}} | branch = [[File:Roundel of Nepal.svg|25 px]] [[नेपाली सेना]] | serviceyears = | rank = मेजर | battles = | awards = }} '''नृपजङ्ग राणा''' [[सात सालको क्रान्ति|२००७को क्रान्ति]]पछिको [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रीमण्डल]]मा राणाका तर्फबाट मन्त्री बनेका थिए। उनको जन्म सन् १८९० फेब्रुअरी १५ मा भएको थियो ।<ref>{{Cite web |title=Lamb2 |url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm |access-date=2025-01-29 |website=www.royalark.net}}</ref>  उनी [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]का दाइ जनरल भक्तवीर कुँवर राणाका नाति थिए । उनी राजा त्रिभुवनले बनाएको सल्लाहकार सभाको पनि सदस्य थिए । [[श्रेणी:राणा शासन]] राजा त्रिभुवनको प्रजातन्त्रको घोषणाका साथै राणा र काँग्रेसको संयुक्त सरकार बन्ने निर्णय भयो । मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री बन्ने भए । तर [[हिमालय शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हिमालय शमशेर]]हरुले एउटा कुरोमा अत्तो थापे । उनीहरुले मोहन शमशेरमाथि सबै भाइ भारदारहरुको श्रद्धा नभएको भन्दै [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] प्रधानमन्त्री भएपनि मन्त्रीमण्डलमा भाइ भारदारहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने विषय भने चुनावी प्रकृयाबाट हुनुपर्ने दवाव दिए । प्रधानमन्त्रीले मनोनयन गरेर मात्र हुँदैन भन्ने कुरोलाई अगाडि बढाए । यसका लागि हिमालय शमशेर र उनका सहयोगीहरुले रोलवाला, ए, बी र सी सबै क्लासका गरेर करिब १ सय २० जना राणाजीहरुको दस्तखत गराए । त्यो दस्तखत गरिएको कागज [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]का समक्ष पुर्‍याइयो । त्यसैको परिणाम, निर्वाचन प्रकृयाबाट नृपजङ्ग राणा र [[यज्ञबहादुर बस्न्यात|यज्ञबहादुर बस्नेत]]को मन्त्री पदमा नियुक्ति भए । मोहन शमशेरले [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], सिंह शमशेर र [[चूडाराज शमशेर|चुडाराज शमशेर]]लाई सरकारमा मनोनयन गरे ।<ref>{{Cite web |last=खनाल |first=राजेश |title=राणाविरोधी आन्दोलनमा थापाथली दरबारबाटै पर्चा निस्कन्थ्यो |url=https://baahrakhari.com/detail/167610 |access-date=2025-01-29 |website=baahrakhari}}</ref> {{stub}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 4wtgbjiesdlta7k5jsproi3lmnnglq5 1353828 1353826 2026-05-01T10:36:13Z Bishaldev100 28807 1353828 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} {{Infobox Officeholder | birthname = | image= | order = | office = शिक्षा मन्त्री | term_start = वि.सं. २००७ फागुन ७ | term_end = २००८ जेठ २७ | predecessor = | successor = शारदा शमशेर राणा |monarch = [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |primeminister = [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | spouse = | religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] |father=बहादुरजङ्ग राणा | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | footnotes = | allegiance = {{Flag|नेपाल}} | branch = [[File:Roundel of Nepal.svg|25 px]] [[नेपाली सेना]] | serviceyears = | rank = मेजर | battles = | awards = }} '''नृपजङ्ग राणा''' [[सात सालको क्रान्ति|२००७को क्रान्ति]]पछिको [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रीमण्डल]]मा राणाका तर्फबाट मन्त्री बनेका थिए। उनको जन्म सन् १८९० फेब्रुअरी १५ मा भएको थियो ।<ref>{{Cite web |title=Lamb2 |url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm |access-date=2025-01-29 |website=www.royalark.net}}</ref>  उनी [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]का दाइ जनरल भक्तवीर कुँवर राणाका नाति थिए । उनले इलाहबाद विश्वविद्यालयबाट सिभिल इन्जिनियरिङ गरेका थिए । उनी राजा त्रिभुवनले बनाएको सल्लाहकार सभाको पनि सदस्य थिए । [[श्रेणी:राणा शासन]] राजा त्रिभुवनको प्रजातन्त्रको घोषणाका साथै राणा र काँग्रेसको संयुक्त सरकार बन्ने निर्णय भयो । मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री बन्ने भए । तर [[हिमालय शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हिमालय शमशेर]]हरुले एउटा कुरोमा अत्तो थापे । उनीहरुले मोहन शमशेरमाथि सबै भाइ भारदारहरुको श्रद्धा नभएको भन्दै [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] प्रधानमन्त्री भएपनि मन्त्रीमण्डलमा भाइ भारदारहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने विषय भने चुनावी प्रकृयाबाट हुनुपर्ने दवाव दिए । प्रधानमन्त्रीले मनोनयन गरेर मात्र हुँदैन भन्ने कुरोलाई अगाडि बढाए । यसका लागि हिमालय शमशेर र उनका सहयोगीहरुले रोलवाला, ए, बी र सी सबै क्लासका गरेर करिब १ सय २० जना राणाजीहरुको दस्तखत गराए । त्यो दस्तखत गरिएको कागज [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]का समक्ष पुर्‍याइयो । त्यसैको परिणाम, निर्वाचन प्रकृयाबाट नृपजङ्ग राणा र [[यज्ञबहादुर बस्न्यात|यज्ञबहादुर बस्नेत]]को मन्त्री पदमा नियुक्ति भए । मोहन शमशेरले [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], सिंह शमशेर र [[चूडाराज शमशेर|चुडाराज शमशेर]]लाई सरकारमा मनोनयन गरे ।<ref>{{Cite web |last=खनाल |first=राजेश |title=राणाविरोधी आन्दोलनमा थापाथली दरबारबाटै पर्चा निस्कन्थ्यो |url=https://baahrakhari.com/detail/167610 |access-date=2025-01-29 |website=baahrakhari}}</ref> {{stub}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 8repkmocmb0ukb7mkdqm4o53oiuwlxi 0 29071 1353844 970027 2026-05-01T11:53:48Z Learnerktm 16073 1353844 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} [[File:Ozone cycle.svg|thumb|ओजोन चक्र]] '''ओजोन तह''' अक्सिजनको ३ अणु (O_३) तीन परमाणुहरू सँग मिलेर बनेको ग्याँसको माथिल्लो वायुमण्डलमा रहेको सुरक्षात्मक तह हो। जुन वायुमण्डलमा धेरै कम मात्रा (०.०२%)मा पाइन्छ भने यो तीखो गन्ध भएको अत्यन्त विषालु ग्याँस हो। यो [[पृथ्वीको वायुमण्डल]]को ३० हजार फिट माथि स्थाइ रूपमा तह बनेर बसेको हुन्छ। यसलाई ओजोन तह भनिन्छ। पृथ्वीमा कलकारखाना र सवारी साधनमा प्रयोग हुने इन्धन तथा रसायनबाट निस्केको ओजोन वायुमण्डलमा गएर एकत्रित हुने गर्दछ। यसले सूर्यबाट आउनेमध्ये हानिकारक परावैजनी किरणहरूलाई पृथ्वीसम्म आइपुग्नबाट रोक्ने गर्छ। जहाँ यसको निर्माण अक्सीजनबाट पराबैजनी किरणहरूको प्रभावस्वरूप हुन्छ। ओजोन अक्सीजनको एक माथिल्लो रुप हो।<ref>[https://www.bbc.com/nepali/news-49699259 ओजोन तहबारे विश्व एकजुट, जलवायु परिवर्तनमा भिन्न - बीबीसी न्यूज नेपाली]</ref> == इतिहास == [[वन म्यारम]]ले सन् १७८५ मा विद्युत विसर्जन यन्त्रहरूको नजीकै एक विशेष प्रकारको गन्धको अनुभव गरे जसको उल्लेख उनले आफ्नो लेखहरूमा पनि गरे। सन् १८०१ मा [[क्रिक शैंक]]को पनि औक्सीजनमा विद्युत विसर्जन गर्दा खेरी यही अनुभव भयो। सन् १८४० मा [[शानबाइन]] ले यस गन्धको कारण एक नयाँ ग्याँस बताए र उनले यसलाई ओजोन नाम दिए जुन यूनानी शब्द '''ओजो''' यानि म सूँघछुमा आधारित थियो। सन् १८६५ मा [[सोरेट]]ले यो सिद्ध गरे कि यो ग्याँस औक्सीजनको एक अपररूप हो र यसको अणुसूत्र O_३ छ। == ओजन तह निर्माण == वायुमण्डललमा भएको अक्सिजन(O_२ ग्यासलाई सुर्यको विकिरणद्वारा विच्चेदन गराई अक्सिजन परमाणुमा(O) परिवर्तन हुन्छ उक्त अक्सिजन परमाणु फेरि अक्सिजन(O_२) सँग मिलि ओजन तह(O_३) निर्माण हुन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *{{Dmoz|Science/Environment/Ozone_Layer}} *[https://hamrakura.com/news-details/48511/design/ अन्तर्राष्ट्रिय ओजन तह बचाउ दिवस : हचुवा विकास र वन फँडानी नेपालका लागि घातक - हाम्रा कुरा अनलाईन] {{Commonscat|Ozone layer}} [[श्रेणी:विज्ञान]] 22dwpxmrycgs9cbragcck4vadjvek89 0 55046 1353840 1195254 2026-05-01T11:40:00Z Learnerktm 16073 1353840 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|गुगलको स्वामित्व ुमा रहेको भिडिओ साझेदारी सेवा}} {{Infobox website | name = युट्युब | logo = YouTube Logo 2017.svg | logo_size = 200px | logo_alt = The YouTube logo is made of a red round-rectangular box with a white "play" button inside and the word "YouTube" written in black. | screenshot = | caption = | company_type = [[सहायक कम्पनी]] | type = [[अनलाइन भिडियो मञ्च|भिडिओ साझेदारी सेवा]] | founded = {{start date and age|2005|2|14}} | location = [[क्यालिफोर्निया|सान ब्रुनो, क्यालिफोर्निया]] | country = अमेरिका | area_served = विश्वव्यापी (प्रतिबन्धित देशहरू बाहेक [[युट्युबको नियन्त्रण पद्धति|प्रतिबन्धित देशहरू]]) | founder = {{ubl|[[चाड हर्ली]]|[[स्टिभ चेन]]|[[जावेद करिम]]}}<ref name="चिडियाखाना">{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=युट्युबको १५ वर्षे यात्रा, यो हो पहिलो भिडियो|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2020/04/858765|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> | key_people = [[सुसन उचित्सकी]] ([[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]) | industry = {{ubl|[[इन्टरनेट]]|[[अनलाइन भिडियो मञ्च|भिडिओ साझेदारी सेवा]]}} | products = [[युट्युब प्रिमियम]]<br>[[युट्युब सङ्गीत]]<br>[[युट्युब टिभी]] | revenue = {{USD|१५ अर्ब}} (सन् २०१९) | parent = [[गुगल]] (सन् २००६–हाल) | url = [https://www.youtube.com/ युट्युब.कम] | content_license = उर्ध्वभरणकर्ताले प्रतिलिपी अधिकार प्राप्त गर्ने (मानक प्रतिलिपी अधिकार); क्रिएटिभ कमन्स छनोट गर्न मिल्ने। | programming_language = [[पाइथन (प्रोगामिङ भाषा)|पाइथन]] (ढाँचा),<ref>{{Cite web |language = |url=https://archive.is/20120530050106/http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html|author=Vincent Lextrait|date=mis en ligne le 30 mai 2012|accessdate=20 avril 2015|title=YouTube runs on Python}}</ref> [[सी (प्रोगामिङ भाषा)|सी]] ([[सिपाइथन]]<nowiki>को माध्यमबाट]]), </nowiki>[[सी++]], [[जाभा (प्रोगामिङ भाषा )|जाभा]] ([[जुस]] मञ्च मार्फत),<ref>{{cite web |first=Jesse |last=Wilson |title=Guice Deuce |url=http://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |website=Official Google Code Blog |date=May 19, 2009 |accessdate=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=http://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html |title=YouTube Architecture |publisher= High Scalability|accessdate=October 13, 2014}}</ref> [[गो (प्रोगामिङ भाषा)|गो]],<ref>{{cite web |title=Golang Vitess: a database wrapper written in Go as used by Youtube |url=https://github.com/youtube/vitess|date=October 23, 2018}}</ref> [[जाभास्क्रिप्ट]] | advertising = गुगल [[एड्सेन्स]] | registration = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal; text-align:left; background-color:transparent | title = वैकल्पिक | सामान्यतया हेर्नका लागि दर्ता आवश्यक नपर्ने; सामग्री थप्न र झण्डा चिन्हित गरिएको अर्थात् (१८+) सामग्री, टिप्पणी छोड्न, मन पराउन, मन नपराउन र प्रवाहसूचीमा थप्न खाता आवश्यक पर्ने }} | launched = {{start date and age|2005|02|14}} | current_status = चालू }} '''युट्युब''' एक अमेरिकी [[अनलाइन भिडियो मञ्च|भिडिओ साझेदारी सेवा]] हो। यसको प्रधान कार्यालय सान ब्रुनो, क्यालिफोर्नियामा अवस्थित छ। यसलाई फेब्रुअरी २००५ मा, पूर्व पेपलका कर्मचारी, चाड हर्ली, स्टिभ चेन र जावेद करिमले संयुक्त रूपमा स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://www.chip.de/news/Anfang-vom-Ende-YouTube-fuehrt-nicht-ueberspringbare-Werbung-ein_92987994.html |title=Der Anfang vom Ende? YouTube zeigt nicht-überspringbare Werbung |work=chip.de |date=2016-04-27 |accessdate=2017-04-15}}</ref> नोभेम्बर २००६ मा, अमेरिकी कम्पनी [[गुगल]]ले यसलाई १.६५ अर्ब अमेरिकी डलरमा खरिद गरेको थियो। युट्युब हाल गुगलको सहायक कम्पनीको रूपमा सञ्चालित छ।<ref name="इतिहास">{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यस्तो छ युट्युबको इतिहास, कति गर्छ प्रत्येक वर्ष कमाई ?|युआरएल=https://www.nepalipatra.com/news/youtube-income/34236|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाली पत्र|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref><ref name="estadao">[http://www.estadao.com.br/noticias/vidae,google-lanca-novo-canal-youtube-edu,1099490,0.htm Google lança nova canal Youtube Edu]. Estadão. Página visitada em 29 de novembro de 2013.</ref> युट्युबले प्रयोगकर्ताहरूलाई अवस्थित सामग्रीहरू, अवलोकन, मुल्याङ्कन, साझेदारी, प्रवाहसूचीहरूमा थप्न, उजुरी गर्न, भिडिओमा टिप्पणी गर्न, र अन्य प्रयोगकर्ताहरूको सदस्यता लिन अनुमति दिन्छ। यसले प्रयोगकर्ताद्वारा उत्पादित सामग्रीहरूको विविधता प्रदान गर्दछ। उपलब्ध सामग्रीले संक्षिप्त भिडिओ, टेलिभिजन कार्यक्रमका दृश्य, साङ्गीतिक भिडिओहरू, छोटो र दस्तावेज चलचित्र, श्रव्य सामग्री, चलचित्रकम झलक, प्रत्यक्ष प्रवाह, छोटो मौलिक दृश्य, र शैक्षिक भिडिओहरू जस्ता अन्य सामग्री समावेश गर्दछ। युट्युबमा धेरैजसो सामग्री व्यक्तिद्वारा निर्माण गरिएका हुन्छन् तर सिबिएस, बीबीसी, भिभो, र हुलु लगायत मिडिया निगमले युट्युब साझेदारी कार्यक्रमको भागको रूपमा उनीहरूको सामग्रीहरू युट्युब मार्फत प्रस्ताव गर्दछन्। दर्ता नगरिएका प्रयोगकर्ताहरूले वेबसाइटमा भिडिओहरू हेर्न सक्दछन् तथापि, सामग्री थप्नका लागि यसमा खाताको आवश्यकता पर्दछ। जबकि दर्ता भएका प्रयोगकर्ताहरूले यसमा असीमित सङ्ख्यामा भिडिओहरू उर्ध्वभरण गर्न र भिडिओमा टिप्पणीहरू थप्न सक्दछन्। उमेर-प्रतिबन्धित भिडिओहरू हेर्नका लागि १८ वर्षको उमेरको कटेको पुष्टि गर्नु पर्ने हुन्छ जुन दर्ता गरिएको प्रयोगकर्ताहरूको लागि मात्र उपलब्ध छ। युट्युब र छानिएका सिर्जनाकर्ताहरूले गुगल विज्ञापन मर्फत राजस्व सङ्कलन गर्दछन् जुन एक सेवा हो जसले वेबसाइटका सामग्री र दर्शकहरूको आधारमा विज्ञापनहरूलाई लक्षित गर्दछ। यसका धेरै जसो भिडिओहरू हेर्नका लागि शुल्क तिर्नु पर्दैन, तर अपवादहरूमा सदस्यता-आधारित भुक्तान च्यानल, भाडाका चलचित्र, युट्युब सङ्गीत र युट्युब भुक्तान सहितका सदस्यता सेवा, विज्ञापन-रहितका सङ्गीतका लागि पैसा तिर्नु पर्ने हुन्छ। फेब्रुअरी २०१७ सम्म, यसमा प्रत्येक मिनेटमा ४०० घण्टा भन्दा बढी सामग्री थपिएका थिए, र प्रत्येक दिन युट्युबमा एक अर्ब घण्टाका सामग्रीहरू हेरिएको थियो। अक्टोबर २०२० सम्म, [[अलेक्सा इन्टरनेट]]का अनुसार, युट्युब गुगल पछिको संसारको सबैभन्दा लोकप्रिय वेबसाइट हो।<ref name=topsites>{{cite web | url=https://www.alexa.com/topsites | title=The top 500 sites on the web | publisher=[[अलेक्सा इन्टरनेट]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203120227/https://www.alexa.com/topsites |date=2021-02-03 }}</ref> मे २०१९ सम्ममा, हरेक मिनेटमा ५०० घण्टा भन्दा बढी समयका भिडिओ सामग्री युट्युबमा उर्ध्वभरण गरिन्छ।<ref name="500hrs">{{cite news |accessdate=June 10, 2019 |url=https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |title=More Than 500 Hours Of Content Are Now Being Uploaded To YouTube Every Minute |work=ट्युब फिल्टर |location=लस एन्जलस, क्यालिफोर्निया |date=May 7, 2019 |author=Loke Hale, James}}</ref> उल्लेख गरिएको त्रैमासिक विज्ञापन राजस्वका आधारमा, युट्युबको वार्षिक राजस्वमा १५ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको अनुमान गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=युट्युबका ५ रोचक तथ्य, तपाईँलाई थाहा नहुन सक्छ|युआरएल=https://clickmandu.com/2016/08/454.html|कार्य=|प्रकाशक=क्लिकमान्डू|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> युट्युबले यसको सञ्चालन पक्षहरूमा आलोचनाको सामना गरेको छ, जसमा यसमा सार्वजनिक गरिएका सामग्री भित्र अवस्थित प्रतिलिपि अधिकारयुक्त सामग्रीको उपयोग पर्दछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.wired.co.uk/article/youtube-pedophile-videos-advertising|title=On YouTube, a network of paedophiles is hiding in plain sight|last=Orphanides|first=K. G.|date=2019-02-20|work=Wired UK|access-date=2019-11-03|issn=1357-0978}}</ref> यसको सिफारिश गरीएको एल्गोरिदमले गर्दा भिडिओहरूले षड्यन्त्र सिद्धान्त र झूटलाई बढावा दिन्छ भने यहाँ हालिएका कतिपय सामग्रीहरूले संभवत हिंसात्मक वा यौनजन्य सुझाव सहित स्पष्ट रूपमा बालबालिकाहरूलाई लक्षित गर्दछ।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2019/jan/25/youtube-conspiracy-theory-videos-recommendations|title=YouTube vows to recommend fewer conspiracy theory videos|last=Wong|first=Julia Carrie|date=2019-01-25|work=The Guardian|access-date=2019-11-03|last2=Levin|first2=Sam|language=en|issn=0261-3077}}</ref> लोकप्रिय पात्रहरू समावेश गरिएका सामग्रीहरूले बालबालिकाहरूलाई उनीहरूको टिप्पणी खण्डमा बाल यौन शोषणका गतिविधिहरूलाई आकर्षित गर्दछ<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2018/5/10/17268102/youtube-demonetization-pewdiepie-logan-paul-casey-neistat-philip-defranco|title=The Yellow $: a comprehensive history of demonetization and YouTube's war with creators|last=|first=|date=2018-05-10|website=Polygon|language=en|access-date=2019-11-03}}</ref> भने विज्ञापनका साथ मुद्रीकरण गर्नको लागि योग्य सामग्रीको प्रकारहरूमा यसको नीति अस्थिर देखिन्छ।<ref name=":6" /> == इतिहास == === स्थापना र प्रारम्भिक वृद्धि (सन् २००५–२००६) === [[File:Youtube founders.jpg|thumb|upright=1.8|बायाँ देखि दायाँ सम्म: [[चाड हर्ली]], [[स्टिभ चेन]] र [[जावेद करिम]], युट्युबका संस्थापकहरू हुन्।]] युट्युबलाई पेपलका कर्मचारी स्टिभ चेन, चाड हर्ली र जावेद करिमले संयुक्त रूपमा स्थापना गरेका थिए।<ref name="इतिहास"/><ref name="melty.fr">{{Cite web |title=La première vidéo de Youtube ! |url=http://www.melty.fr/la-premiere-video-de-YouTube-actu32799.html |website=melty |date=29-04-2010 |accessdate=05-07-2020}}.</ref> करिमका अनुसार युट्युब सृजनाको प्रेरणा उनलाई पहिलो पटक सन् २००४ को सुपर बाउल घटनामा जेनेट ज्याक्सनको भूमिकाबाट आएको थियो जब उनको प्रस्तुतिको बेला उनको स्तन प्रदर्शन भएको थियो र पछि सन् २००४ हिन्द महासागर सुनामीबाट पनि उनले युट्युब सृजनाको प्रेरणा प्राप्त गरेको बताएका थिए।<ref>{{Cite web|author=Setra|title=Insolite : à l’origine, YouTube devait être un site de rencontre|url=https://www.presse-citron.net/insolite-a-lorigine-youtube-devait-etre-un-site-de-rencontre/|website=Presse Citron|accessdate=21 juillet 2017}}</ref> तात्कालिक समयमा, करिमले सजिलैसँग कुनै पनि कार्यक्रमहरूको दृश्य अनलाइनमा फेला पार्न सकेका थिएनन्, जसले [[अनलाइन भिडियो मञ्च|भिडिओ साझेदारी सेवा]]को विचारलाई अघि बढाएको थियो। हर्ली र चेनका अनुसार यसको मूल विचार भनेको एक अनलाइन प्रेमालाप सेवाको भिडिओ संस्करण हो जुन हट वा नट नाम वेबसाइटबाट प्रभावित थियो।<ref name="प्रेमालाप">{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=डेटिङ' का लागि बनाएको युट्युब कसरी बन्यो अनलाइन भिडिओको राजा?|युआरएल=https://www.setopati.com/social/200024|कार्य=|प्रकाशक=सेतोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> तिनीहरूले वर्गीकृत विज्ञापन क्रेगलिस्टमा जानकारी सार्वजनिक गर्दै सुन्दर महिलाहरूलाई आफैँका भिडिओहरू १०० डलर पुरस्कारको लागि उर्ध्वभरण गर्न अनुरोध गरेका थिए।<ref name="youtube.com">{{Cite web|last=|first=|date=|title=r {{!}} p 2006: YouTube: From Concept to Hypergrowth – Jawed Karim|url=https://youtube.com/watch?v=XAJEXUNmP5M&t=2398|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref> पर्याप्त प्रेमालापका दृश्यहरू फेला पार्न कठिनाई भएका कारण योजनालाई परिवर्तन गरिएको थियो र वेबसाइट संस्थापकहरूले कुनै पनि प्रकारको भिडिओको साझेदारीलाई स्वीकार गर्ने निर्णय गरेका थिए।<ref>{{Cite news |first=Stuart |last=Dredge |title=YouTube was meant to be a video-dating website |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/16/youtube-past-video-dating-website |work=[[द गार्जियन]]|date=March 16, 2016 |accessdate=March 15, 2019}}</ref> सञ्चार माध्यमहरूमा बारम्बार दोहोरिएका सामग्रीहरू अनुसार हर्ली र चेनले सन् २००५ को सुरूमा, सान फ्रान्सिस्को स्थित, चेनको कोठामा भोज समारोहमा कैद गरेको भिडिओ साझा गर्नमा उनीहरूलाई समस्या भएको थियो जसले गर्दा उनीहरूले यसलाई थप विकास गर्ने निर्णय गरेका थिए। युट्युब प्रविधिमुखी प्रारम्भिक अनलाइन सेवाको रूपमा स्थापना भएको थियो।<ref>[https://web.archive.org/web/20050428014715/https://www.youtube.com/ Earliest surviving version of the YouTube website] वेब्याक मेसिन, April 28, 2005. अभिगमन मिति: १९ जुन २०१३।</ref> यसले सुरुवाती चरणमा, सेकुइया पूँजी कम्पनी मार्फत १ करोड १५ लाख लगानी प्राप्त गरेको थियो भने यसले नोभेम्बर २००५ देखि अप्रिल २००६ सम्म, आर्टिस पूँजी कम्पनी मार्फत ८० लाख अमेरिकी डलर प्राप्त गरेको थियो।<ref name="youtube.com"/> युट्युबको प्रारम्भिक प्रधान कार्यालय, सान मातेओ क्यालिफोर्नियामा अवस्थित थियो।<ref>{{Cite news |first=Stuart |last=Dredge |title=YouTube was meant to be a video-dating website |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/16/youtube-past-video-dating-website |work=द गार्जियन|date=March 16, 2016 |accessdate=March 15, 2019}}</ref> यसको ड‍ोमेन नाम युट्युब डटकम १४ फेब्रुअरी २००५ मा, सूचारू भएको थियो भने यसको वेबसाइटलाई अर्को महिना विकास गरिएको थियो। युट्युबमा प्रथम पटक, यसका संस्थापक जावेद करिमले "मि एट द जु" शीर्षक राखेर भिडिओ सार्वजनिक गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यस्तो थियो युट्युवमा अपलोड भएको पहिलो भिडियो|युआरएल=https://www.newssewa.com/content/youtube.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=न्युज सेवा|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> दृश्य २३ अप्रिल २००५ मा, उर्ध्वभरण गरिएको थियो भने दृश्य हालसम्म पनि मञ्चमा उपलब्ध छ।<ref>{{Cite news |first=Sara |last=Kehaulani Goo |title=Ready for Its Close-Up |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/06/AR2006100600660.html |website=[[द वासिङ्टन पोस्ट]] |publisher= |date=October 7, 2006 |accessdate=March 26, 2017}}</ref> मे २००५ मा, युट्युबले सार्वजनिक परिक्षण संस्करणको प्रस्ताव गरेको थियो। अप्रिल २००५ मा, ब्राजिली फुटबल खेलाडी [[रोनाल्डिन्हो]] चित्रित नाइकीको विज्ञापनले १० लाख अवलोकन पार गर्ने प्रथम भिडिओ बनेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://whois.domaintools.com/youtube.com |title=Whois Record for <code>www.youtube.com</code> |accessdate=April 1, 2009 |publisher=DomainTools}}</ref> नोभेम्बर २००५ मा, सेकुइया पूँजी कम्पनी मार्फत ३० लाख पचास हजार लगानी प्राप्त गरेसँगै सेवा १५ डिसेम्बर २००५ मा, आधिकारिक रूपमा सुरु भएको थियो।<ref>{{Cite news |title=YouTube: a history |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/digital-media/7596636/YouTube-a-history.html |website=[[द डेली टेलिग्राफ]] |publisher= |date=April 17, 2010 |accessdate=March 26, 2017}}</ref><ref>{{cite web |first=Megan Rose |last=Dickey |title=The 22 Key Turning Points in the History of YouTube |url=http://www.businessinsider.com/key-turning-points-history-of-youtube-2013-2 |website=[[बिजनेस इन्साइडर]] |publisher=Axel Springer SE |date=February 15, 2013 |accessdate=March 25, 2017}}</ref> तात्कालिक समयमा वेबसाइटले द‌ैनिक रूपमा ८० लाख अवलोकन प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch.php?v=aRHk8ol0vTw|archive-url=https://web.archive.org/web/20051125105508/https://www.youtube.com/watch.php?v=aRHk8ol0vTw|url-status=dead|archive-date=November 25, 2005 |title=Ronaldinho: Touch of Gold – YouTube |work=[[वेब्याक मेसिन]] |date=November 25, 2005 |accessdate=January 1, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/browse.php?s=mp|archive-url=https://web.archive.org/web/20051102073554/https://www.youtube.com/browse.php?s=mp|url-status=dead|archive-date=November 2, 2005 |title=Most Viewed – YouTube |work=[[वेब्याक मेसिन]] |date=November 2, 2005 |accessdate=January 1, 2017}}</ref> आधिकारिक रूपमा सुरुवात भएको केही समयसम्म यसले बजार मान्यता प्राप्त गर्न असफल रहेको थियो।त्यस समयमा यो एकमात्र भिडिओ साझेदारी सेवा थिएन।<ref>{{Cite web|url=https://sniperviews.com/|title=SniperViews|website=SniperViews|language=en-US|accessdate=2023-02-03}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230203165259/https://sniperviews.com/ |date=2023-02-03 }}</ref> नोभेम्बर २००४ मा, यसको प्रतिस्पर्धाीको रूपमा [[भिमिओ]]को सुरुवात गरिएको थियो जसलाई कलेज ह्युमरले विकास गरेको थियो तथापि, यसको वृद्धि कमजोर रहेको थियो। <ref name="fortune vimeo">{{cite web | url = https://fortune.com/2011/02/23/how-vimeo-became-hipster-youtube/ | title = How Vimeo became hipster YouTube | first = John Patrick | last= Pullen | date = February 23, 2011 | accessdate = May 8, 2020 | work = फर्च्युन }}</ref> जुलाई २००६ देखि यसको वृद्धिमा उल्लेखनीय सुधार आएको थियो र कम्पनीले मञ्चमा ६५,००० नयाँ भिडिओहरू द‌ैनिक रूपमा उर्ध्वभरण भएको जनाएको थियो। त्यस समयमा, यसले १० करोड अवलोकन प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=YouTube serves up 100 million videos a day online |url=http://usatoday30.usatoday.com/tech/news/2006-07-16-youtube-views_x.htm |website=युएसए टुडे |publisher= |date=July 16, 2006 |accessdate=March 26, 2017}}</ref> == सेवाहरू == === युट्युब प्रिमियम (YouTube Premium) === युट्युब प्रिमियम (पहिले 'म्युजिक की' र 'युट्युब रेड' भनिने) युट्युबको सशुल्क सदस्यता सेवा (premium subscription service) हो। यसले विज्ञापन-रहित भिडियो स्ट्रिमिङ, युट्युबका आफ्नै विशेष कार्यक्रमहरू हेर्ने सुविधा, र मोबाइल उपकरणहरूमा भिडियोलाई ब्याकग्राउण्डमा बजाउन वा अफलाइन हेर्नका लागि डाउनलोड गर्ने सुविधा प्रदान गर्दछ। युट्युब प्रिमियमलाई सुरुमा १२ नोभेम्बर २०१४ मा "म्युजिक की" (Music Key) को रूपमा घोषणा गरिएको थियो। यो एक संगीत स्ट्रिमिङ सेवा थियो, जसलाई गुगल प्ले म्युजिकको "अल एक्सेस" सेवालाई प्रतिस्थापन गर्ने उद्देश्यले ल्याइएको थियो। २८ अक्टोबर २०१५ मा, यसलाई 'युट्युब रेड' (YouTube Red) को रूपमा पुन: सार्वजनिक गरियो, जसले सबै भिडियोहरूमा विज्ञापन-रहित सेवा र विशेष ओरिजिनल सामग्रीहरूमा पहुँच दियो। नोभेम्बर २०१६ सम्ममा, यस सेवाका १५ लाख सशुल्क ग्राहकहरू थिए र थप १० लाख मानिसहरूले नि:शुल्क परीक्षण (free-trial) सेवा प्रयोग गरिरहेका थिए। जुन २०१७ सम्ममा, युट्युब ओरिजिनल्स (YouTube Originals) को पहिलो सिजनले कुल २५ करोड भ्युज (views) प्राप्त गरिसकेको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links}} * [http://youtube.com आधिकारिक वेबसाइट] * [https://www.youtube.com/about/press/ युट्युबको बारेमा] * {{Blogger|youtube-global|युट्युब}} * [https://developers.google.com/youtube/ युट्युब – गुगल विकासकर्ता] {{गुगल}} {{अल्फाबेट निगम}} {{अङ्कीय श्रव्य दृश्य वितरण मञ्चहरू}} [[श्रेणी:युट्युब| ]] [[श्रेणी:अल्फाबेट निगम]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:फायरफक्स सञ्चालन प्रणाली सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:गुगलका अधिग्रहणहरू]] [[श्रेणी:गुगल सेवाहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:सामाजिक सञ्जाल]] [[श्रेणी:अमेरिकी वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:भिडिओ साझेदारी सेवाहरू]] hm2bbgpcrfcwa574zuaovjdflnta84b 10 67033 1353789 466585 2026-05-01T06:18:19Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1353789 wikitext text/x-wiki {{इतिहासमा आज ढाँचा | चित्र =Obama and Biden await updates on bin Laden.jpg <!-- ‍‍‍‍‍================== जन्म ==================== --> |अन्तराष्ट्रिय व्यक्तित्व = एमिलिया क्लार्क |वर्ष१ = १९८६ |राष्ट्रिय व्यक्तित्व = |वर्ष२ = <!-- ============= इतिहासका महत्वपूर्ण घटनाहरू ======== --> |अन्य = |वर्ष३ = |अन्य१ = |वर्ष३.१ = |अन्य२ = |वर्ष३.२ = |अन्य३ = |वर्ष३.३ = |अन्य४ = [[अमेरिका]]को सैन्य कारवाहीमा [[पाकिस्तान]]को [[एबटाबाद]]मा [[ओसामा बिन लादेन]] मारिएका थियो । ''(चित्रमा सैन्य कारवाहीको क्षणमा अमेरिकी राष्ट्रपति)'' |वर्ष३.४ = २०११ |वि.स. ३.४ = २०६८ }} ebqo547n5mnzxwiq9njtxlveda68ktm 0 69579 1353778 1260132 2026-04-30T23:42:46Z Xqbot 2106 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[गुरुत्वाकर्षण अचर]]मा ठिक गर्दै 1353778 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[गुरुत्वाकर्षण अचर]] 5qhn3326bo7c0qa7dn77yek4z61yowl 0 72205 1353784 1353547 2026-05-01T03:28:52Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353784 wikitext text/x-wiki '''गुरुत्वाकर्षण स्थिर अङ्क''' एउटा स्थिर अङ्क हो । कुनै पनि एक [[किलोग्राम]] पिण्ड भएको दुईवटा वस्तुलाई एक [[मिटर]] दुरिमा राख्दा ति दुई बिच लाग्ने [[गुरुत्व बल|गुरुत्वाकर्षण बल]] नै गुरुत्वाकर्षण स्थिर अङ्क हो । यसलाई अङ्ग्रेजी अक्षरको '''G''' ले देखाइन्छ । कुनै पनि दुइ वस्तुको बिच लाग्ने [[गुरुत्व बल]] निम्नानुसार निकाल्न सकिन्छ। :<math>F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}\ </math> यहाँ G गुरुत्वाकर्षक स्थिरांक हो। यसको मान :<math> G = 6.67428 \times 10^{-11} \ \mbox{m}^3 \ \mbox{kg}^{-1} \ \mbox{s}^{-2} = 6.67428 \times 10^{-11} \ {\rm N}\, {\rm (m/kg)^2}</math> {{physconst|G|round=5|after=.}} हुन्छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:विज्ञान]] [[श्रेणी:भौतिक अचरहरू]] 54axnr22m8v1t7c4zkl47g9ewu9y9j5 0 76144 1353839 1324250 2026-05-01T11:35:45Z Learnerktm 16073 1353839 wikitext text/x-wiki '''दिगो विकास''' वा '''सतत विकास''' भन्नाले यस्तो विकासात्मक दृष्टिकोणलाई जनाउँछ जसले वर्तमान पुस्ताको आवश्यकता पूरा गर्दै भविष्यका पुस्ताहरूको आवश्यकता पूरा गर्ने क्षमतालाई हानि पुर्‍याउँदैन। यसको उद्देश्य जीवनस्तर र प्राकृतिक स्रोतहरू मानव आवश्यकताहरू पूरा गर्न पर्याप्त बनाउने तर पृथ्वीको पर्यावरणीय अखण्डतामा असर नपरोस् भन्नु हो। सतत विकासले अर्थव्यवस्था, वातावरण, र समाज — यी तीन क्षेत्रबीच सन्तुलन कायम गर्न खोज्दछ। सन् १९८७ मा प्रकाशित ब्रुन्टल्याण्ड प्रतिवेदन (Brundtland Report) ले “सतत विकास” को अवधारणालाई विश्वव्यापी रूपमा परिचित गरायो। विनास विनाको विकास नै दिगो विकास हो। वर्तमानको आवश्यकता सम्झौता नगरिकन भावी पुस्ताको आवश्यकता पुर्ति गर्दै जानु दिगो विकास हो। वातावरण संरक्षणका लागि दिगो विकास महत्त्वपुर्ण मानिन्छ। दिगो विकासको ध्येय पृथ्वीका स्रोत साधन नास नगरी आर्थिक र सामाजिक विकास गर्नु हो। दिगो विकास सम्पुर्ण जिवित मानिसहरूको कल्याणमा केन्द्रित हुन्छ। विकास निर्माणमा वातावरण प्रतिकुल कार्य गरिए विकासबाट आशा गरिएका लक्ष्यसम्म पुग्न कठिन हुन्छ। त्यसैले दिगो विकासले स्रोत र साधनको उचित प्रयोग हुने भएकाले वातावरण संरक्षण र संवर्धनमा सहयोग पुग्छ र प्राकृतिक स्रोत र पशुपन्छी सम्बन्धमा हाम्रो दृष्टिकोणमा परिवर्तन आउने हुनाले यसले मानिसको दृष्टिकोण मा परिवर्तन ल्याइ दायित्वबोध गराउँछ। यसले मानव र प्रकृतिबीचको सम्बन्ध फलदायी, सकारात्मक र सहयोगी बनाउँदै विकास गर्न, वर्तमानको आवश्यकता र चाहना परिपूर्तिका लागि भविष्यसँग सम्झौता नगर्न , प्राकृतिक स्रोत–साधनको सन्तुलित र बुद्धिमतापूर्ण प्रयोग गर्न, विकासका नीतिगत र कार्यगत निरन्तरता कायम राख्न, मानव स्रोतको विकास गर्न, संस्थागत क्षमताको विकास गर्न, स्रोत–साधनको उपयोगमा नैतिकता र विवेकशीलता कायम राख्न र पृथ्वीले वहन गर्न सक्ने क्षमतालाई खलल नपर्ने गरी विकास गर्ने विषयहरूलाई महत्व दिन्छ। == परिभाषा == सन् १९८७ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको विश्व वातावरण तथा विकास आयोग (United Nations World Commission on Environment and Development) ले “Our Common Future” नामक प्रतिवेदन प्रकाशित गर्‍यो, जसलाई सामान्यतया “ब्रन्टल्यान्ड प्रतिवेदन (Brundtland Report)” भनिन्छ। उक्त प्रतिवेदनमा “सतत् विकास" को परिभाषा दिइएको थियोः<blockquote>सतत् विकास भन्नाले यस्तो विकास हो, जसले वर्तमान पुस्ताको आवश्यकताहरू पूरा गर्छ, तर भविष्यका पुस्ताहरूले आफ्ना आवश्यकता पूरा गर्ने क्षमतालाई क्षति पुर्याउँदैन। यस अवधारणाभित्र दुई प्रमुख तत्वहरू समावेश छन् — * ‘आवश्यकता’को अवधारणा, विशेषगरी विश्वका गरिब जनताका अत्यावश्यक आवश्यकताहरूलाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता; र * प्रविधि र सामाजिक संगठनको अवस्थाद्वारा वातावरणले वर्तमान र भविष्यका आवश्यकताहरू पूरा गर्ने क्षमतामाथि पर्ने सीमाहरूको विचार — विश्व वातावरण तथा विकास आयोग, ''Our Common Future'' (१९८७)</blockquote> ==सिद्धान्त== *पारिस्थितिक पद्धति संरक्षण *जनसहभागिता *सम्पदा संरक्षण *जनसङ्ख्या व्यवस्थापन र वातावरण संरक्षण *समाजको दिगो बिकाश *पृथ्वीको बहन क्षमता भित्र रहने *मानवीय श्रोतको बिकाश *आर्थिक, सामाजिक, साँस्कृतिक विकासको र वातावरणको अन्तरसम्बन्ध *प्राकृतिक स्रोत साधनको मितव्ययी प्रयोग र संरक्षण == अफ्ठ्यारा र चुनौती == दिगोपन हासिल गर्न गाह्रो हुनुका धेरै कारणहरू छन्। यी कारणहरूलाई 'दिगोपनका बाधाहरू'भनिन्छ। यी बाधाहरूलाई सम्बोधन गर्नुअघि तिनीहरूको विश्लेषण गर्नु र बुझ्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।केही बाधाहरू प्रकृति र यसको जटिलताबाट उत्पन्न हुन्छन् (जस्तै: "सबै कुरा एकअर्कासँग सम्बन्धित छन्")। अन्य बाधाहरू मानवीय अवस्थाका कारण सिर्जना हुन्छन्। यसको एउटा उदाहरण 'मूल्य-कार्य बीचको खाडल' (value-action gap) हो। यसले मानिसहरू प्रायः आफ्नो दृढ विश्वास वा सिद्धान्त अनुसार काम गर्दैनन्। विशेषज्ञहरूले यस्ता बाधाहरूलाई दिगोपनको अवधारणाभित्रै रहेका 'आन्तरिक' अवरोधका रूपमा वर्णन गर्छन्। अन्य बाधाहरू भने दिगोपनको अवधारणा बाहिरका अर्थात् 'बाह्य' हुन्। यसको अर्थ यस्ता बाधाहरूलाई हटाउन वा समाधान गर्न सम्भव छ। जस्तैः सार्वजनिक वस्तुहरूको उपभोगमा मूल्य निर्धारण गर्न (मूल्य तोक्नु) सकिन्छ। केही बाह्य बाधाहरू प्रचलित संस्थागत संरचनाहरूसँग सम्बन्धित हुन्छन्। उदाहरणका लागि, सार्वजनिक वस्तुहरूको सन्दर्भमा बजार संयन्त्रहरू असफल हुन्छन्। वर्तमान समाज, अर्थव्यवस्था र संस्कृतिले उपभोग बढाउन प्रोत्साहन गरिन्छन्। प्रतिस्पर्धी बजार अर्थव्यवस्थाहरूमा वृद्धिका लागि संरचनात्मक बाध्यता हुन्छ, जसले आवश्यक सामाजिक परिवर्तनलाई रोक्दछ। == नेपाली परिवेश == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:विकास]] prif5426pbxrecz6g2vv3smorb4x1lj 0 81094 1353777 1310517 2026-04-30T22:44:19Z Dostojewskij 18315 श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म 1353777 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = सोफी टर्नर | image = Sophie_Turner_2009.jpg | caption = सोफी टर्नर | birth_name = सोफी टर्नर | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1984|4|30}} | birth_place = [[मेलबर्न]], अस्ट्रेलिया |occupation = [[अभिनेत्री ]], मोडल, रियालिटी टेलिभिजन पर्सनालिटी | nationality = अस्ट्रेलियन | years_active = 2001– हालसम्म | spouse = | children = |residence = |website = www.supermodelsophie .com }} ''' सोफी टर्नर ''' (जन्म: अप्रिल ३०, १९८४) एक अस्ट्रेलियन [[अभिनेत्री ]], मोडल र रियालिटी टेलिभिजन पर्सनालिटी हुन्। सोफी टर्नरको चर्चा टेलिभिजन सीरिज ''' सर्च फर अ सुपरमोडल '''बाट चुलिएको हो। == बाल्यकाल == ==चलचित्र शुरुवात== == व्यक्तिगत जीवन == == फिल्मोग्राफी== ==अवार्ड तथा मनोनयन== == प्रसिद्धि == == बाह्य कडीहरू == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] mc6buswr7h2bebfzi3scz2a6pcxzr5a 0 92883 1353779 1353482 2026-05-01T03:19:41Z पर्वत सुवेदी 31224 1353779 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = इच्छाकामना गाउँपालिका | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = इच्छाकामना गाउँपालिकाको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = <!-- NepalChitawanDistrictmap.png --> | mapsize = 300px | map_caption = | pushpin_map = इच्छाकामना गाउँपालिका#चितवन जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | subdivision_type3 = वडा सङ्ख्या | subdivision_name3 = ७|<!-- राजनीति --> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-chitwan/ichchhyakamana?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = [[गाउँ सभा]] | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = दानबहादुर गुरुङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = माया सिलवाल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७३ फागुन २७ <!-- Area -->| unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 166.67<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- जनसङ्ख्या -->| population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref>{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=35&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_footnotes = | population_note = | population_total = 27643 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | coordinates = {{coord|27.87|84.62|type:city_region:NP|display=inline,title}} | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = | area_code = +९७७-०५६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[दारेचोक]] गाविसको कार्यालय, कुरिनटार | website = {{website|Ichchhakamanamun.gov.np}} | footnotes = }} '''इच्छाकामना गाउँपालिका''' [[चितवन जिल्ला]]मा अवस्थित छ।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> विसं २०७३ सालमा [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले ७५३ [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]] लागू गर्दा [[चितवन जिल्ला]]मा साविकका [[दारेचोक]], [[चण्डीभञ्ज्याङ, चितवन|चण्डीभञ्ज्याङ]], [[काउले, चितवन|काउले]] र [[दाहाखानी]] गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर इच्छाकामना गाउँपालिका घोषणा गरिएको थियो।<ref>{{cite news|title=सबै गाविस र जिविस खारेज|url=http://www.annapurnapost.com/news/66220|accessdate=२०७३ फागुन २७|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७३ फागुन २७}}</ref><ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref> [[लामो झरना]], [[सिराइचुली]], हात्तीवाङ ऐतिहासिक क्षेत्र [[उपरदाङगढी]], धार्मिक क्षेत्र इच्छाकामना माईको मन्दिर, जलबिरे मन्दिर, [[मनकामना केबलकार]], त्रिशुली नदी, [[मुग्लिङ|मुग्लिङ बजार]] रहेको यस क्षेत्र पर्यटन विकासका लागि प्रचुर सम्भावनायुक्त गाउँपालिका हो। == अवस्थिति र प्रशासनिक सीमा == इच्छाकामना गाउँपालिका नेपालको [[बागमती प्रदेश]] अन्तर्गत [[चितवन जिल्ला]]को उत्तरी पहाडी भूभागमा अवस्थित छ। यो जिल्ला सदरमुकाम भरतपुरको उत्तरमा पर्दछ।<ref name=":6">[https://ichchhakamana.gov.np इच्छाकामना गाउँपालिकाको परिचय]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, इच्छाकामना गाउँपालिका</ref> चितवनका सातवटा स्थानीय तहमध्ये यो एक मात्र गाउँपालिका हो। यसको क्षेत्रफल १६६.७३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ र प्रशासनिक प्रयोजनका लागि यसलाई सातवटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ।<ref name=":7">{{Cite web|url=https://mofaga.gov.np/storage/shares/753_Ichchhakamana.pdf|title=इच्छाकामना गाउँपालिकाको विवरण}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस गाउँपालिकाको पूर्वमा [[धादिङ जिल्ला]] पश्चिममा [[तनहुँ जिल्ला]] तथा [[भरतपुर महानगरपालिका]], उत्तरमा [[गोरखा जिल्ला]] र दक्षिणमा [[कालिका नगरपालिका]] रहेका छन्। [[मदन आश्रित राजमार्ग|नारायणगढ-मुग्लिन राजमार्ग]]मार्फत सहज यातायात पहुँच रहेको छ।<ref name=":9">चितवन जिल्लाको नक्सा र प्रशासनिक विभाजन</ref> नेपालको सन् २०१७ (वि.सं. २०७३) को स्थानीय तह पुनर्संरचनाका क्रममा साविकका गाविसहरूलाई एकीकृत गरी यो गाउँपालिका स्थापना गरिएको हो। चितवन जिल्लाको अधिकांश भूभाग तराईको समथर मैदान भए तापनि इच्छाकामनाको पहाडी र चुरे श्रृङ्खलाको अवस्थितिले यसलाई जिल्लाका अन्य सहरी क्षेत्रहरूभन्दा फरक र ग्रामीण विशेषता प्रदान गरेको छ।<ref name=":6"/> यो गाउँपालिका समुन्द्री सतह ५०० मिटर उचाइ देखि १५०० मिटर उचाइमा अवस्थित छ। यो गाउँपालिका २७०४८३५.३९ उत्तरी अक्षांश देखि ८३०३४९७.५ पूर्वी देशान्तर सम्म फैलिएको छ। == जनसाङ्ख्यिकी == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]]को अन्तिम नतिजा अनुसार, इच्छाकामना गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २७,६४३ रहेको छ।<ref name=":2">[https://censusnepal.cbs.gov.np/results/population?province=3&district=35&municipality=3 राष्ट्रिय जनगणना २०७८ - प्रतिवेदन], राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय</ref> यसमध्ये पुरुषको सङ्ख्या १४,००७ (५०.७%) र महिलाको सङ्ख्या १३,६३६ (४९.३%) रहेको छ। यस गाउँपालिकाको लैङ्गिक अनुपात प्रति १०० महिलामा १०२.७२ पुरुष रहेको छ। १६६.७ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यस गाउँपालिकाको जनघनत्व १६५.८ व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ।<ref>{{cite web|title=गाउँपालिका र नगरपालिकाहरूको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list |date=2019-03-17 }}</ref> २०७८ को जनगणना अनुसार यस गाउँपालिकामा ६,१८५ घरधुरीहरू रहेका छन्। विगतका जनगणनाहरूसँग तुलना गर्दा यहाँको जनसङ्ख्या क्रमिक रूपमा बढेको देखिन्छ; वि.सं. २०५८ मा यहाँको जनसङ्ख्या २१,९२४ र वि.सं. २०६८ मा २५,०६७ रहेको थियो। २०५८ देखि २०६८ सम्मको दशकमा यहाँको औसत वार्षिक जनसङ्ख्या वृद्धिदर ०.९४% रहेको छ, जुन राष्ट्रिय ग्रामीण औसतभन्दा कम हो। यसले बाह्य बसाइँसराइको तुलनामा आन्तरिक बसाइँसराइ न्यून रहेको सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web|title=जात जाती|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/cast-ethnicity?province=3&district=35&municipality=3|website=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|language=नेपाली|accessdate=११ असोज २०८१}}</ref> {| class="wikitable" |+ जनगणना वर्ष |- ! जनगणना वर्ष !! जनसङ्ख्या !! अन्तर-जनगणना वार्षिक वृद्धि दर |- | [[नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८|२०५८]]|| २१,९२४|| - |- | [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|२०६८]]|| २५,०६७|| १.३५% |- | [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]|| २७,६४३|| ०.९४% |} === जातीय र भाषिक संरचना === २०७८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार, इच्छाकामना गाउँपालिकामा आदिवासी र पहाडी समूहहरूको बाहुल्यता भएको विविध जातीय संरचना रहेको छ। यहाँ आदिवासी समुदायको रूपमा रहेको चेपाङ (प्रजा पनि भनिने) समूह सबैभन्दा ठूलो छ, जसको हिस्सा कुल जनसङ्ख्याको ३७.४% (१०,३३८ व्यक्ति) रहेको छ; त्यसपछि गुरुङ २३.१% (६,३८७ व्यक्ति) र मगर ११.८% (३,२६१ व्यक्ति) रहेका छन्। अन्य उल्लेख्य समूहहरूमा ब्राह्मण र क्षेत्री पर्दछन्, जसको हिस्सा स्थानीय अध्ययनहरूमा करिब २५% अनुमान गरिएको छ, जसले यस क्षेत्रको विशिष्ट पहाडी जातजातिको वितरणलाई झल्काउँछ। चेपाङहरू विशेष गरी दुर्गम वडाहरूमा केन्द्रित छन्, जहाँ उनीहरूले सामाजिक-आर्थिक सीमान्तीकरणको सामना गरिरहे पनि आफ्नो परम्परागत कन्दमूल सङ्कलन र निर्वाहमुखी कृषि जीवनशैलीलाई कायम राखेका छन्।<ref name=":6"/> भाषिक रूपमा, नेपालका पहाडी र ग्रामीण क्षेत्रहरूमा आधिकारिक भाषा र साझा [[सम्पर्क भाषा]]को रूपमा रहेको [[नेपाली भाषा]] नै प्रमुख मातृभाषाको रूपमा रहेको छ। आदिवासी भाषाहरूले जातीय विविधतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्: कुल जनसङ्ख्याको करिब २१-२२% को मातृभाषा चेपाङ रहेको छ भने गुरुङ, मगर र तामाङ भाषाहरू बोल्नेहरूको अनुपात सानो छ (प्रत्येक १०% भन्दा कम)। {| class="wikitable" |+ प्रमुख जातजातिहरू |- ! जातजातिहरू !! जनसङ्ख्या !! प्रतिशत |- | [[चेपाङ]]|| १०,३३८|| ३७.४% |- | [[गुरुङ]]|| ६,३८७|| २३.१% |- | [[मगर]]|| ३,२६१|| ११.८% |} == सरकार र प्रशासन == === स्थानीय शासन संरचना === [[नेपालको संविधान २०७२]] र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ बमोजिम २०७३ फागुन २७ गते स्थापना भएको इच्छाकामना गाउँपालिकाले नेपालको सङ्घीय संरचना अन्तर्गत तेस्रो तहको सरकारको रूपमा कार्य गर्दछ। यसको व्यवस्थापकीय अङ्ग '''गाउँ सभा''' हो, जुन ७ वटा वडाहरूबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रतिनिधिहरू मिलेर बनेको हुन्छ। यसमा वडा अध्यक्ष र सदस्यहरू (प्रत्येक वडाबाट ४ जना: एक अध्यक्ष, दुई खुल्ला सदस्य, एक महिला सदस्य र कानुन बमोजिम दलित तथा अल्पसङ्ख्यकको प्रतिनिधित्व) रहन्छन्।<ref name=":7"/> यो सभाले बजेट, नीति र कानुनहरू पारित गर्न वर्षमा कम्तीमा दुई पटक बैठक बस्ने गर्दछ। कार्यकारिणी अधिकार '''गाउँ कार्यपालिका'''मा निहित हुन्छ, जसको नेतृत्व स्थानीय तहको निर्वाचनबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित अध्यक्ष र उपाध्यक्षले गर्छन्। कार्यपालिकामा ७ वटा वडाका अध्यक्षहरू पनि सदस्य रहन्छन्। === स्थानीय निर्वाचन २०७९ को नतिजा === २०७९ वैशाख ३० मा सम्पन्न [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेकपा (एमाले)]] का दानबहादुर गुरुङ ६,११० मत प्राप्त गरी अध्यक्ष पदमा निर्वाचित भएका थिए भने नेपाली काङ्ग्रेसकी उम्मेदवार गीताकुमारी गुरुङले ४,६०८ मत प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - अन्तिम नतिजा |url=https://result.election.gov.np |website=निर्वाचन आयोग }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}</ref> यस गाउँपालिकामा जम्मा १५,६३४ योग्य मतदाताहरू रहेका छन्। उपाध्यक्ष पदमा पनि एमालेकै माया सिलवाल ५,३४४ मत सहित निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref name="निर्वाचन २०७९"/> == स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ बाट निर्वाचित वडा अध्यक्षहरू == {| class="wikitable" !वडा नं. !वडा अध्यक्षको नाम ! colspan="2" |राजनीतिक दल |- |१ |सन्तबहादुर मगर |{{Party name with color|नेकपा (एमाले)}} |- |२ |पञ्चबहादुर प्रजा |{{Party name with color|नेकपा (एमाले)}} |- |३ |नरबहादुर नेपाल |{{Party name with color|नेकपा (एमाले)}} |- |४ |रुद्रप्रसाद उप्रेती |{{Party name with color|नेकपा (एमाले)}} |- |५ |तेजबहादुर शेरचन |{{Party name with color|नेकपा (एमाले)}} |- |६ |लक्ष्मण प्रजा |{{Party name with color|नेकपा (एमाले)}} |- |७ |बमबहादुर थापा मगर |{{Party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full=yes}} |} == वातावरणीय र विकासात्मक बाधाहरू == चितवन जिल्लाको पहाडी भूभागमा अवस्थित इच्छाकामना गाउँपालिकाले मनसुनी वर्षा र भिरालो भूबनोटका कारण पहिरो र बाढी जस्ता उल्लेख्य वातावरणीय जोखिमहरूको सामना गरिरहेको छ। वि.सं. २०८२ असोज ४ मा वडा नं. ५ मा पर्ने तुइन खोला पुल नजिकै गएको पहिरोले महत्त्वपूर्ण [[मदन आश्रित राजमार्ग|नारायणगढ–मुग्लिन राजमार्ग]] अवरुद्ध पारेको थियो, जसले काठमाडौँ र पोखरा बीचको यातायात सम्पर्कमा बाधा पुर्‍याएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1768635/narayangadh-muglin-road-blocked-due-to-landslide-in-tuin-river|title=तुइन खोलामा खसेको पहिरोका कारण नारायणगढ-मुग्लिन सडक अवरुद्ध |work=अनलाइन खबर|language=नेपाली|date=२०८२ असोज ४}}</ref> जिल्लागत मूल्याङ्कन अनुसार इच्छाकामना सहित चितवनका स्थानीय तहहरूमा रहेका २५,७३३ घरधुरीका करिब १२८,६६५ बासिन्दाहरू यस्ता प्राकृतिक प्रकोपको जोखिममा रहेका छन्।<ref name="ref74">Chitwan District Vulnerability Assessment and Disaster Risk Profile.</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{चितवन जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} == बाह्य कडीहरू == *[http://ddcchitwan.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, चितवन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625194750/http://www.ddcchitwan.gov.np/ |date=2017-06-25 }} [[श्रेणी:चितवन जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 34jtn9k0zov6omfydim9h22ai6s2rak 0 97578 1353807 1337565 2026-05-01T09:11:55Z Bishaldev100 28807 1353807 wikitext text/x-wiki '''वेल्डिङ''' निर्माणको एक प्रक्रिया हो जसले सामग्रीहरू जोड्ने काम गर्दछ। वेल्डिङद्वारा मुख्यतः [[धातु]]हरू र थर्मोप्लास्टिक जोडिन्छ। यस प्रक्रियामा सम्बन्धित टुक्राहरूलाई तताएर पगालिन्छ र त्यसमा एक फिलर सामग्रीलाई पनि पगालेर मिलाइन्छ। यो पग्लेको धातुहरू र फिलर सामग्री चिसो भयो भने एक मजबूत जोड बन्छ। वेल्डिङको लागि कहिले-कतै तापको साथै दबाबको प्रयोग पनि गरिन्छ। १९ औँ शताब्दीको अन्त्य सम्म, एक मात्र वेल्डिङ प्रक्रिया फोर्ज वेल्डिङ थियो, जुन [[लोहार]]हरूले तताएर र हथौडा गरेर फलाम र इस्पात जोड्न हजारौं वर्षसम्म प्रयोग गर्दै आएका थिए। आज, विज्ञानले प्रगति गर्न जारी राखेको छ, रोबोट वेल्डिंग औद्योगिक सेटिङहरूमा सामान्य भएको छ, र अनुसन्धानकर्ताहरूले नयाँ वेल्डिङ विधिहरू विकास गर्न जारी राखेक छन् र वेल्ड गुणस्तरमा थप गुणस्तर प्राप्त भएको छ। <ref>{{cite book|last1=C. Brown|first1=Walter|last2=K. Brown|first2=Ryan|date=2011|title=Print Reading for Industry, 10th edition|publisher=The Goodheart-Wilcox Company, Inc.|page=422|isbn=978-1-63126-051-3}}</ref> [[चित्र:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|दिल्लीको लौह स्तम्भ]] == प्रकार == [[चित्र:GMAW.welding.af.ncs.jpg|thumb|आर्क वेल्डिङ]] === आर्क वेल्डिङ === यो प्रक्रियामा वेल्डिङ बिन्दुमा धातुहरू पग्लन इलेक्ट्रोड र आधार सामग्रीको बीचमा विद्युतीय चाप सिर्जना गर्न र कायम राख्न वेल्डिङ पावर सप्लाई प्रयोग गरिन्छ। यसमा [[डिसी विद्युत|डिसी करेन्ट]] वा [[एसी करेन्ट|अल्टरनेटिङ करेन्ट]] प्रयोग गरिन्छ। वेल्डिङ क्षेत्र कहिलेकाहीँ केहि प्रकारको अक्रिय वा अर्ध-अक्रिय ग्यास द्वारा सुरक्षित गरिन्छ, र कहिलेकाहीँ फिलर सामग्री प्रयोग गरिन्छ। <ref>{{Cite journal |last=Thomas |first=Daniel J. |date=2018-04-01 |title=Analyzing the Failure of Welded Steel Components in Construction Systems |journal=Journal of Failure Analysis and Prevention |language=en |volume=18 |issue=2 |pages=304–314 |doi=10.1007/s11668-018-0392-x |issn=1864-1245 |s2cid=139797543 |doi-access=free}}</ref> === ग्याँस वेल्डिङ === सबैभन्दा प्रचलित ग्यास वेल्डिङ "अक्सीफ्युल वेल्डिङ" हो जसलाई अक्सिएसिटाइलिन वेल्डिङ पनि भनिन्छ। यो सबैभन्दा पुरानो र बहुपयोगी मध्ये एक वेल्डिङ प्रक्रिया हो। तर हालका वर्षहरूमा यसको औद्योगिक प्रयोगहरूमा लोकप्रियता कम भइरहेको छ। यो अझै पनि व्यापक रूपमा वेल्डिङ पाइप र ट्युब, साथै मर्मत कार्यको लागि प्रयोग गरिन्छ। यसको उपकरण अपेक्षाकृत सस्तो र सरल छ, सामान्यतया ३१०० ° सेल्सियस (५६०० ° फरेनहाइट) को वेल्डिङ ज्वाला तापक्रम उत्पादन गर्न अक्सिजनमा [[एसिटिलिन]]को दहन प्रयोग गर्दछ। यसले उच्च मिश्र धातु स्टिल्सको वेल्डिङलाई सजिलो बनाउँछ। एक समान प्रक्रिया, सामान्यतया अक्सिफ्युल कटिङ भनिन्छ, धातुहरू काट्न प्रयोग गरिन्छ। === लेजर किरण वेल्डिङ === == सुरक्षा == सामान्यतया वेल्डिङ प्रक्रियाहरूमा खुला इलेक्ट्रिक आर्क वा ज्वाला समावेश भएको हुनाले, जल्ने र आगोको जोखिम महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यदि उचित सावधानी अपनाइएन भने वेल्डिङ खतरनाक र अस्वस्थ हुन सक्छ। यद्यपि, नयाँ प्रविधि र उचित सुरक्षाको प्रयोगले वेल्डिङसँग सम्बन्धित चोटपटक र मृत्युको जोखिमलाई निकै कम गर्छ।<ref>ANSI/AWS Z49.1: "Safety in Welding, Cutting, and Allied Processes" (2005)</ref> चोटपटक नहुनको लागि, वेल्डरहरूले अति गर्मी र आगोको जोखिमबाट बच्न भारी छालाको पन्जा र सुरक्षात्मक लामो बाहुला ज्याकेटको रूपमा व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरणहरू लगाउँछन्। पोलिएस्टर जस्ता सिंथेटिक कपडाहरू लगाउनु हुँदैन किनभने यस्तो कपडा जलेर पालना सक्छ र चोट लाग्न सक्छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.osha.gov/dts/maritime/sltc/ships/hotwork/hazard_burnshock1.html|title=Safety and Health Injury Prevention Sheets (SHIPS) {{!}} Process: Hot Work - Welding, Cutting and Brazing - Hazard: Burns and Shocks {{!}} Occupational Safety and Health Administration|website=www.osha.gov|access-date=2019-10-12}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:व्यवसाय]] [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] 31mh1qt1zwy6810ji1zu0ibeed5o718 0 97901 1353820 1328041 2026-05-01T09:51:10Z Bishaldev100 28807 /* बीमाका आधारभूत विशेषताहरू */ 1353820 wikitext text/x-wiki [[File:Republic Fire Insurance Company certificate.jpg|thumb|Republic Fire Insurance Co. ले जारी गरेको प्रमाणपत्र c. १८६०]] '''बीमा''' ([[:en:Insurance|insurance)]] भनेको आर्थिक नोक्सानी हुँदा दिईने क्षतिपूर्तिको सुनिश्चिता हो । बीमा गर्दा बीमा गर्ने व्यक्ति (बिमित) र बीमा गरिदिने व्यक्ति (बीमक) बीच लिखित सम्झौता हुन्छ, जसलाई बीमा पोलिसी भनिन्छ । त्यहि सम्झौताका आधारमा बीमा कम्पनीले नोक्सानी बराबरको क्षतिपूर्ति रकम दिन्छ। भविष्यमा आर्थिक तथा भौतिक क्षति हुन सक्ने जोखिम सबैलाई उत्तिकै हुन्छ । कतिखेर कसलाई के हुन्छ, कसैलाई थाहा हुँदैन । त्यसैले भोलिका दिनमा हुनसक्ने जोखिमको न्यूनीकरण गर्न तथा भविष्यमा हुने जोखिम अरूलाई हस्तान्तरण गर्नका लागि अपनाइने कानुनी विधी वा बीमा कम्पनीसँग गरिने एक प्रकारको सम्झौता नै बीमा हो। बीमा ऐन अनुसार स्थापना भई नियामक निकायको रेखदेखमा सञ्चालन हुने तथा विदेशी ठूला कम्पनीसँग पुनर्बीमा हुने हुँदा बीमा कम्पनी कसैको पैसा लिएर भाग्न सक्दैनन्। यी कम्पनीहरू आधिकारिक, भरपर्दो र विश्वासीलो मानिन्छन्।{{cn}} 'बीमा’ शब्द फारसीबाट आएको शब्द हो। जसको अर्थ हुन्छ– ‘जिम्मेवारी लिनु।’ त्यसैले विश्लेषकहरूले बीमालाई ‘जोखिम हस्तान्तरण’ को रूपमा पनि लिने गरेका छन्। == इतिहास == [[चित्र:Ferdinand_Bol_-_Governors_of_the_Wine_Merchant's_Guild_-_WGA2361.jpg|अङ्गुठाकार|Merchants have sought methods to minimize risks since early times. Pictured, ''Governors of the Wine Merchant's Guild'' by [[Ferdinand Bol]], c. 1680.]] जोखिम हस्तान्तरण वा वितरण गर्ने विधी चिनियाँ र भारतीय व्यापारीहरूले क्रमशः ईसा पूर्वको तेस्रो र दोस्रो सहस्राब्दी रूपमा अभ्यास गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=Indian Life and Health Insurance Industry: A Marketing Approach|page=2|publisher=Springer Science & Business Media|author=Novi Dewan}}</ref><ref>See, e.g., Vaughan, E. J., 1997, ''Risk Management'', New York: Wiley.</ref> नदीमा यात्रा गर्ने चिनियाँ व्यापारीहरूले कुनै पनि जहाज पल्टिँदा नोक्सानीलाई सीमित गर्न धेरै जहाजहरूमा आफ्ना सामानहरू पुन: वितरण गर्थे । बीमाको अवधारणा ईसापूर्व तेस्रो शताब्दीका [[धर्मशास्त्र]], [[अर्थशास्त्र (ग्रन्थ)|अर्थशास्त्र]] र [[मनुस्मृति]] जस्ता हिन्दू शास्त्रहरूमा पनि पाइन्छ।<ref>{{cite book|title=The Life Insurance Industry in India: Current State and Efficiency|page=2|author=Tapas Kumar Parida, Debashis Acharya|publisher=Springer|year=2016|isbn=9789811022333}}</ref> आधुनिक जीवन बीमाको सुरुवात १५ औँ शताब्दीदेखि सुरु भएको र बीमाको जन्मदाता बेलायत भएको कुरा मानिन्छ। जीवन बीमा गर्ने पहिलो व्यक्ति विलियम गिबर्न (William Gibborn) हुन । == बीमाका आधारभूत विशेषताहरू == # क्षतिको सङ्ग्रह # आकस्मिक क्षतिको भुक्तानी # जोखिम हस्तान्तरण # भविष्यको अनिश्वितता न्यूनिकरण # घाटाको परिपूर्ति<ref>वित्तीय बजार तथा संस्थाका आधारभूत सिद्धान्तहरू :अस्मिता बुक्स पब्लिसर्स एण्ड डिस्ट्रीब्युटर्स</ref> == बीमाका उद्देश्य तथा कार्यहरू == # निश्चितता प्रदान गर्नु # जोखिम हस्तान्तरण # जोखिम सङ्ग्रह # पूंजी निर्माणमा मद्दत # उपयुक्त बीमा शूल्क कायम गर्नु<ref>वित्तीय बजार तथा संस्थाका आधारभूत सिद्धान्तहरू :अस्मिता बुक्स पब्लिसर्स एण्ड डिस्ट्रीब्युटर्स</ref> ==बीमाको महत्त्व र आवश्यकता== * बीमा गर्दा कुनै पनि व्यक्तिले दोश्रो पक्षलाई जोखिम हस्तान्तरण गर्ने हो । त्यसैले बीमा गर्दा बिमित (बीमा गर्ने व्यक्ति)लाई कहिलै पनि घाटा हुँदैन । * बीमा गर्ने कम्पनिले पनि पुर्नबीमा गर्ने भएका कारण उक्त कम्पनिमा क्षति हुँदा वा उक्त कम्पनि डुवेको अबस्थामा पनि बीमा गर्ने व्यक्तिलाई हानी हुँदैन । पुर्नबीमा भनेको उक्त बीमा कम्पनिको पनि बीमा गरिएको भन्ने हो ।   * बीमा गर्दा भविश्यको सुरक्षा हुने हुँदा यसले उज्वल भविश्यका लागि सहायता गर्दछ । विभिन्न चोरी, हुलदङ्गा आदीको जोखिमबाट बच्नका लागि पनि बीमा गर्नु उपयुक्त मान्निछ । * जीवन बीमाको हकमा बीमा गरेको व्यक्तिको बीमा अवधिभित्रै मृत्यु भएको अबस्थामा पनि परिवारमा आर्थिक समस्या पर्दैन । बीमितको परिवारले बीमा कम्पनीबाट प्राप्त गरेको रकमबाट आफ्नो जीविका चलाउन सक्छ । * आयकर ऐनअनुसार बीमा गरेमा ४० हजार रुपैयाँसम्मको आयमा करछूट हुने व्यवस्था छ । करमा छूट पाइने हुँदा बीमा गर्दा बीमितले त्यसबाट पनि लाभ लिन सक्छन् । * बीमा गर्दा २ वर्षको बीमाशुल्क भुक्तानी गरिसकेपछि सो बीमालेखमा सो अवधिसम्मको समर्पण मूल्यको बढीमा ९० प्रतिशतसम्म बीमा कम्पनीबाट ऋण सुविधा प्राप्त गर्न सकिन्छ । ऋण सुविधा प्राप्त गर्नलाई बीमालेखबाहेक अन्य सम्पत्ति धरौटीमा राख्नु पर्दैन । * पुर्नजीवन बीमा सम्पत्तिको सुरक्षाका लागि गरिने भएको हुँदा सम्पत्ति हराउला कि ? चोरीएलाकी ? आगलागी होलाकि ? भन्ने जस्ता चिन्ताबाट मुक्त हुने उपाय नै बीमा हो ।   ==किसिम== बीमालाई जीवन बीमा, निर्जीवन बीमा र पुर्नबीमा गरी तीन किसिमले छुट्याइएको छ । ===जीवन बीमा=== {{main|जीवन बीमा}} यो एउटा लामो करार हो । जसले निश्चित भुक्तानी अवधिसम्म किस्ता तिरी बीमा अवधिको अन्त्यमा बोनस सहित भुक्तानी प्राप्त गर्दछ । यदि विमीतको बीमा समय अवधि बिचमै अकालमा मृत्यु हुन गएमा बीमा कम्पनीसँग भएको करारको आधारमा बीमा कम्पनीले विमीतको आश्रित परिवारलाई बोनस सहित विमाङ्क फिर्ता गर्दछ । यो नै बीमाको नियम हो । मानिसको जोखिमलाई ग्रहण गर्नुको साथ साथै यदि विमीतको अकालमा मृत्यु भयो भने उसको आश्रित परिवारको पनि जोखिम ग्रहण गर्दछ । बीमा समितिले ‘जीवन बीमा’ भनेको व्यक्तिको आयुको आधारमा किस्ताबन्धी बुझाउने गरी कुनै खास रकम तिरेमा निजले वा निजको मृत्यु भएको अबस्थामा निजको हकवालाले कुनै खास रकम पाउने गरी गरिने करार सम्बन्धी कारोबार भनेर उल्लेख गरेको छ । मुलतः ‘जीवन बीमा’ भनेको हामीलाई कुनै पनि बेला जे पनि हुन सक्छ र त्यस्तो अबस्थामा पैसाको अभावले समस्या नआओस् भन्ने नै हो । ‘जीवन बीमा’ भनेको व्यक्तिको आयुको आधारमा किस्ताबन्धी बुझाउने गरी कुनै खास रकम तिरेमा निजले वा निजको मृत्यु भएको अबस्थामा निजको हकवालाले कुनै खास रकम पाउने गरी गरिने करार सम्बन्धी कारोबार भनेर उल्लेख गरेको छ । मुलतः ‘जीवन बीमा’ भनेको हामीलाई कुनै पनि बेला जे पनि हुन सक्छ र त्यस्तो अबस्थामा पैसाको अभावले समस्या नआओस् भन्ने नै हो । जीवन बीमालाई तीन वर्गमा विभाजन गरिएको छ ।   ====आजीवन जीवन बीमा==== बीमा निश्चित अवधिका लागि गरिन्छ । [[आजीवन जीवन बीमा]] गर्दा निर्धारित अवधिसम्म बिमा गर्ने व्यक्ति (बिमित) ले बीमाशुल्क भुक्तानी गर्दै जान्छ । बिमितको मृत्यु भएपछि निजले इच्छाएको व्यक्तिले एकमुष्ट रकम प्राप्त गर्छ । यस्तो योजनामा बीमा अवधि सकिएपछि (बिमा गर्ने व्यक्ति) बिमितले बीमा शुल्क तिर्नुपर्दैन । मृत्यु नभएसम्म उसले रकम पनि फिर्ता पाउँदैन । यद्यपि बीमा अवधि अगावै (बिमा गर्ने व्यक्ति) बिमितको मृत्यु भएमा इच्छाएको व्यक्तिले एकमुस्ट रकम पाउँछ । यस्तो खालको योजना खरिद गर्दा बीमाशुल्क सस्तो पर्छ । ====सावधिक जीवन बीमा==== निश्चित अवधिसम्ममा तोकेर गरिने बीमा सावधिक जीवन बीमा हो । यस अन्तरगत जीवन बीमा गर्ने व्यक्ति (बिमित) आफैले एकमुस्ट रकम प्राप्त गर्न सक्दछ । यद्यपी तोकिएको समय अवधि भित्र उसको मृत्यू भएको अवस्थामा निजले इच्छाएको व्यक्तिले एकमुस्ट रकम प्राप्त गर्ने योजना सावधिक जीवन बीमा योजना हो । यो योजनाअनुसार तोकिएको अवधिसम्ममा बिमितले बीमाशुल्क बुझाउनुपर्छ । बीमा अवधि समाप्त भएपछि बिमित स्वयमले नै बीमांक रकम र बोनस प्राप्त गर्छ । यदी बीमा अवधि समाप्त नहुँदै बिमितको मृत्यु भएमा बिमांक रकम र सो अवधिसम्म भुक्तान भएको बीमाशुल्कको बोनस रकम इच्छाएको वा हकवाला व्यक्तिले प्राप्त गर्छ । दोहोरो दुर्घटना लाभसमेत समेटीएको योजनामा दुर्घटना रकम पनि प्राप्त हुन्छ । ==== म्यादी जीवन बीमा==== सीमित अवधिका लागि मात्रै यस्तो खालको बीमा गरिन्छ । बीमा अवधिसम्म बिमित (बीमा गर्ने व्यक्ति) ले बीमाशुल्क भुक्तानी गर्दछ । बीमा अवधिभित्रमा बिमितको मृत्यु भएमा निजले इच्छाएको व्यक्तिले बिमांक रकम र बोनस प्राप्त गर्छ । तर बीमा अवधिभित्रमा बिमितको मृत्यु नभएमा रकम फिर्ता हुँदैन । ===निर्जिवन बीमा=== यो बीमा सम्पतिको हानी नोक्सानी र दायित्वको जोखिमबाट मुक्त हुनको लागि गरिने करार हो । यसमा विमित कम्पनी वा व्यक्तिले बीमा गरिसकेपछि दुबै हानी नोक्सानी र जोखिमबाट मुक्ति प्राप्त गर्दछ । यो बीमामा बीमा गरिएको अवधिमा कुनै हानी नोक्सानी वा दुर्घटना भएमा बीमा कम्पनीले कुनै रकम तिर्नु पर्दैन । मानिसले आर्जन गरेको चल–अचल सम्पत्तिको सुरक्षा गर्नका लागि गरिने बीमा हो । जस्तै घर, उद्योग कलकारखाना, गाडी, मोटरसाइकल वा यस्तै प्रकारका सम्पत्ति हानी नोक्सानी भएमा सो को क्षतिपूर्ती होस् भनेर निर्जिवन बीमा गरिन्छ । यस किसिमका बीमा अन्तर्गत दुर्घटना, औषधी उपचार खर्च, तेस्रो पक्ष दायित्व, उत्पादन दायित्व, विदेश यात्रामा पर्ने जोखिम लगायातको बीमा हुन्छ । दुर्घटना, आगलागी, चोरी तथा भूकम्प लगायत विभिन्न किसिमका प्राकृतिक प्रकोपबाट हुन सक्ने हानीको क्षतिपूर्ति प्राप्त गर्न तथा यस्ता जोखिमबाट हुन सक्ने सम्भाव्य नोक्सानीको क्षतिपूर्ति र राहत पाउन बीमा गर्ने गरिन्छ । ===कृषि बीमा=== यस अर्न्तगत व्यबसायीक कृषि र पशुपालनमा पनि बीमा हुने गर्दछ । भौतिक सम्पति, उत्पादनमुलक बाली तथा व्यवसायमा हुन सक्ने जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै बीमाको क्षेत्र विस्तार भईरहेको छ । यसरी बीमा गरीसकेपछि तोकिएअनुसार थोरै रकम भुक्तानी गर्दा सम्पूर्ण सम्पत्तिको सुरक्षा हुने हुँदा बीमा गर्नु अत्यन्तै आवश्यक मानिन्छ । === पुनर्बीमा === बीमाकाे पनि बीमा पुनर्बीमा हो । बीमा कम्पनीले आफुले उठाएको बिमीतरूको सम्पूर्ण जोखिम बहन गर्नु पर्ने भएकोले उक्त जोखिमलाई बीमा कम्पनीको माध्यमबाट अर्को कम्पनीमा बीमा गर्नु गराउनु नै पुर्नबीमा हो । हाल नेपालमा नेपाल पुर्नबीमा नामक एक मात्र पुर्न बीमा कम्पनी रहेको छ । == सन्दर्भ == [[श्रेणी:अर्थ वाणिज्य]] [[श्रेणी:अर्थव्यवस्था]] ivbrx9kyb32sjhr1ubk550rl6z2iiux 1353821 1353820 2026-05-01T09:51:56Z Bishaldev100 28807 1353821 wikitext text/x-wiki [[File:Republic Fire Insurance Company certificate.jpg|thumb|Republic Fire Insurance Co. ले जारी गरेको प्रमाणपत्र c. १८६०]] '''बीमा''' ([[:en:Insurance|insurance)]] भनेको आर्थिक नोक्सानी हुँदा दिईने क्षतिपूर्तिको सुनिश्चिता हो । बीमा गर्दा बीमा गर्ने व्यक्ति (बिमित) र बीमा गरिदिने व्यक्ति (बीमक) बीच लिखित सम्झौता हुन्छ, जसलाई बीमा पोलिसी भनिन्छ । त्यहि सम्झौताका आधारमा बीमा कम्पनीले नोक्सानी बराबरको क्षतिपूर्ति रकम दिन्छ। भविष्यमा आर्थिक तथा भौतिक क्षति हुन सक्ने जोखिम सबैलाई उत्तिकै हुन्छ । कतिखेर कसलाई के हुन्छ, कसैलाई थाहा हुँदैन । त्यसैले भोलिका दिनमा हुनसक्ने जोखिमको न्यूनीकरण गर्न तथा भविष्यमा हुने जोखिम अरूलाई हस्तान्तरण गर्नका लागि अपनाइने कानुनी विधी वा बीमा कम्पनीसँग गरिने एक प्रकारको सम्झौता नै बीमा हो। 'बीमा’ शब्द फारसीबाट आएको शब्द हो। जसको अर्थ हुन्छ– ‘जिम्मेवारी लिनु।’ त्यसैले विश्लेषकहरूले बीमालाई ‘जोखिम हस्तान्तरण’ को रूपमा पनि लिने गरेका छन्। == इतिहास == [[चित्र:Ferdinand_Bol_-_Governors_of_the_Wine_Merchant's_Guild_-_WGA2361.jpg|अङ्गुठाकार|Merchants have sought methods to minimize risks since early times. Pictured, ''Governors of the Wine Merchant's Guild'' by [[Ferdinand Bol]], c. 1680.]] जोखिम हस्तान्तरण वा वितरण गर्ने विधी चिनियाँ र भारतीय व्यापारीहरूले क्रमशः ईसा पूर्वको तेस्रो र दोस्रो सहस्राब्दी रूपमा अभ्यास गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=Indian Life and Health Insurance Industry: A Marketing Approach|page=2|publisher=Springer Science & Business Media|author=Novi Dewan}}</ref><ref>See, e.g., Vaughan, E. J., 1997, ''Risk Management'', New York: Wiley.</ref> नदीमा यात्रा गर्ने चिनियाँ व्यापारीहरूले कुनै पनि जहाज पल्टिँदा नोक्सानीलाई सीमित गर्न धेरै जहाजहरूमा आफ्ना सामानहरू पुन: वितरण गर्थे । बीमाको अवधारणा ईसापूर्व तेस्रो शताब्दीका [[धर्मशास्त्र]], [[अर्थशास्त्र (ग्रन्थ)|अर्थशास्त्र]] र [[मनुस्मृति]] जस्ता हिन्दू शास्त्रहरूमा पनि पाइन्छ।<ref>{{cite book|title=The Life Insurance Industry in India: Current State and Efficiency|page=2|author=Tapas Kumar Parida, Debashis Acharya|publisher=Springer|year=2016|isbn=9789811022333}}</ref> आधुनिक जीवन बीमाको सुरुवात १५ औँ शताब्दीदेखि सुरु भएको र बीमाको जन्मदाता बेलायत भएको कुरा मानिन्छ। जीवन बीमा गर्ने पहिलो व्यक्ति विलियम गिबर्न (William Gibborn) हुन । == बीमाका आधारभूत विशेषताहरू == # क्षतिको सङ्ग्रह # आकस्मिक क्षतिको भुक्तानी # जोखिम हस्तान्तरण # भविष्यको अनिश्वितता न्यूनिकरण # घाटाको परिपूर्ति<ref>वित्तीय बजार तथा संस्थाका आधारभूत सिद्धान्तहरू :अस्मिता बुक्स पब्लिसर्स एण्ड डिस्ट्रीब्युटर्स</ref> == बीमाका उद्देश्य तथा कार्यहरू == # निश्चितता प्रदान गर्नु # जोखिम हस्तान्तरण # जोखिम सङ्ग्रह # पूंजी निर्माणमा मद्दत # उपयुक्त बीमा शूल्क कायम गर्नु<ref>वित्तीय बजार तथा संस्थाका आधारभूत सिद्धान्तहरू :अस्मिता बुक्स पब्लिसर्स एण्ड डिस्ट्रीब्युटर्स</ref> ==बीमाको महत्त्व र आवश्यकता== * बीमा गर्दा कुनै पनि व्यक्तिले दोश्रो पक्षलाई जोखिम हस्तान्तरण गर्ने हो । त्यसैले बीमा गर्दा बिमित (बीमा गर्ने व्यक्ति)लाई कहिलै पनि घाटा हुँदैन । * बीमा गर्ने कम्पनिले पनि पुर्नबीमा गर्ने भएका कारण उक्त कम्पनिमा क्षति हुँदा वा उक्त कम्पनि डुवेको अबस्थामा पनि बीमा गर्ने व्यक्तिलाई हानी हुँदैन । पुर्नबीमा भनेको उक्त बीमा कम्पनिको पनि बीमा गरिएको भन्ने हो ।   * बीमा गर्दा भविश्यको सुरक्षा हुने हुँदा यसले उज्वल भविश्यका लागि सहायता गर्दछ । विभिन्न चोरी, हुलदङ्गा आदीको जोखिमबाट बच्नका लागि पनि बीमा गर्नु उपयुक्त मान्निछ । * जीवन बीमाको हकमा बीमा गरेको व्यक्तिको बीमा अवधिभित्रै मृत्यु भएको अबस्थामा पनि परिवारमा आर्थिक समस्या पर्दैन । बीमितको परिवारले बीमा कम्पनीबाट प्राप्त गरेको रकमबाट आफ्नो जीविका चलाउन सक्छ । * आयकर ऐनअनुसार बीमा गरेमा ४० हजार रुपैयाँसम्मको आयमा करछूट हुने व्यवस्था छ । करमा छूट पाइने हुँदा बीमा गर्दा बीमितले त्यसबाट पनि लाभ लिन सक्छन् । * बीमा गर्दा २ वर्षको बीमाशुल्क भुक्तानी गरिसकेपछि सो बीमालेखमा सो अवधिसम्मको समर्पण मूल्यको बढीमा ९० प्रतिशतसम्म बीमा कम्पनीबाट ऋण सुविधा प्राप्त गर्न सकिन्छ । ऋण सुविधा प्राप्त गर्नलाई बीमालेखबाहेक अन्य सम्पत्ति धरौटीमा राख्नु पर्दैन । * पुर्नजीवन बीमा सम्पत्तिको सुरक्षाका लागि गरिने भएको हुँदा सम्पत्ति हराउला कि ? चोरीएलाकी ? आगलागी होलाकि ? भन्ने जस्ता चिन्ताबाट मुक्त हुने उपाय नै बीमा हो ।   ==किसिम== बीमालाई जीवन बीमा, निर्जीवन बीमा र पुर्नबीमा गरी तीन किसिमले छुट्याइएको छ । ===जीवन बीमा=== {{main|जीवन बीमा}} यो एउटा लामो करार हो । जसले निश्चित भुक्तानी अवधिसम्म किस्ता तिरी बीमा अवधिको अन्त्यमा बोनस सहित भुक्तानी प्राप्त गर्दछ । यदि विमीतको बीमा समय अवधि बिचमै अकालमा मृत्यु हुन गएमा बीमा कम्पनीसँग भएको करारको आधारमा बीमा कम्पनीले विमीतको आश्रित परिवारलाई बोनस सहित विमाङ्क फिर्ता गर्दछ । यो नै बीमाको नियम हो । मानिसको जोखिमलाई ग्रहण गर्नुको साथ साथै यदि विमीतको अकालमा मृत्यु भयो भने उसको आश्रित परिवारको पनि जोखिम ग्रहण गर्दछ । बीमा समितिले ‘जीवन बीमा’ भनेको व्यक्तिको आयुको आधारमा किस्ताबन्धी बुझाउने गरी कुनै खास रकम तिरेमा निजले वा निजको मृत्यु भएको अबस्थामा निजको हकवालाले कुनै खास रकम पाउने गरी गरिने करार सम्बन्धी कारोबार भनेर उल्लेख गरेको छ । मुलतः ‘जीवन बीमा’ भनेको हामीलाई कुनै पनि बेला जे पनि हुन सक्छ र त्यस्तो अबस्थामा पैसाको अभावले समस्या नआओस् भन्ने नै हो । ‘जीवन बीमा’ भनेको व्यक्तिको आयुको आधारमा किस्ताबन्धी बुझाउने गरी कुनै खास रकम तिरेमा निजले वा निजको मृत्यु भएको अबस्थामा निजको हकवालाले कुनै खास रकम पाउने गरी गरिने करार सम्बन्धी कारोबार भनेर उल्लेख गरेको छ । मुलतः ‘जीवन बीमा’ भनेको हामीलाई कुनै पनि बेला जे पनि हुन सक्छ र त्यस्तो अबस्थामा पैसाको अभावले समस्या नआओस् भन्ने नै हो । जीवन बीमालाई तीन वर्गमा विभाजन गरिएको छ ।   ====आजीवन जीवन बीमा==== बीमा निश्चित अवधिका लागि गरिन्छ । [[आजीवन जीवन बीमा]] गर्दा निर्धारित अवधिसम्म बिमा गर्ने व्यक्ति (बिमित) ले बीमाशुल्क भुक्तानी गर्दै जान्छ । बिमितको मृत्यु भएपछि निजले इच्छाएको व्यक्तिले एकमुष्ट रकम प्राप्त गर्छ । यस्तो योजनामा बीमा अवधि सकिएपछि (बिमा गर्ने व्यक्ति) बिमितले बीमा शुल्क तिर्नुपर्दैन । मृत्यु नभएसम्म उसले रकम पनि फिर्ता पाउँदैन । यद्यपि बीमा अवधि अगावै (बिमा गर्ने व्यक्ति) बिमितको मृत्यु भएमा इच्छाएको व्यक्तिले एकमुस्ट रकम पाउँछ । यस्तो खालको योजना खरिद गर्दा बीमाशुल्क सस्तो पर्छ । ====सावधिक जीवन बीमा==== निश्चित अवधिसम्ममा तोकेर गरिने बीमा सावधिक जीवन बीमा हो । यस अन्तरगत जीवन बीमा गर्ने व्यक्ति (बिमित) आफैले एकमुस्ट रकम प्राप्त गर्न सक्दछ । यद्यपी तोकिएको समय अवधि भित्र उसको मृत्यू भएको अवस्थामा निजले इच्छाएको व्यक्तिले एकमुस्ट रकम प्राप्त गर्ने योजना सावधिक जीवन बीमा योजना हो । यो योजनाअनुसार तोकिएको अवधिसम्ममा बिमितले बीमाशुल्क बुझाउनुपर्छ । बीमा अवधि समाप्त भएपछि बिमित स्वयमले नै बीमांक रकम र बोनस प्राप्त गर्छ । यदी बीमा अवधि समाप्त नहुँदै बिमितको मृत्यु भएमा बिमांक रकम र सो अवधिसम्म भुक्तान भएको बीमाशुल्कको बोनस रकम इच्छाएको वा हकवाला व्यक्तिले प्राप्त गर्छ । दोहोरो दुर्घटना लाभसमेत समेटीएको योजनामा दुर्घटना रकम पनि प्राप्त हुन्छ । ==== म्यादी जीवन बीमा==== सीमित अवधिका लागि मात्रै यस्तो खालको बीमा गरिन्छ । बीमा अवधिसम्म बिमित (बीमा गर्ने व्यक्ति) ले बीमाशुल्क भुक्तानी गर्दछ । बीमा अवधिभित्रमा बिमितको मृत्यु भएमा निजले इच्छाएको व्यक्तिले बिमांक रकम र बोनस प्राप्त गर्छ । तर बीमा अवधिभित्रमा बिमितको मृत्यु नभएमा रकम फिर्ता हुँदैन । ===निर्जिवन बीमा=== यो बीमा सम्पतिको हानी नोक्सानी र दायित्वको जोखिमबाट मुक्त हुनको लागि गरिने करार हो । यसमा विमित कम्पनी वा व्यक्तिले बीमा गरिसकेपछि दुबै हानी नोक्सानी र जोखिमबाट मुक्ति प्राप्त गर्दछ । यो बीमामा बीमा गरिएको अवधिमा कुनै हानी नोक्सानी वा दुर्घटना भएमा बीमा कम्पनीले कुनै रकम तिर्नु पर्दैन । मानिसले आर्जन गरेको चल–अचल सम्पत्तिको सुरक्षा गर्नका लागि गरिने बीमा हो । जस्तै घर, उद्योग कलकारखाना, गाडी, मोटरसाइकल वा यस्तै प्रकारका सम्पत्ति हानी नोक्सानी भएमा सो को क्षतिपूर्ती होस् भनेर निर्जिवन बीमा गरिन्छ । यस किसिमका बीमा अन्तर्गत दुर्घटना, औषधी उपचार खर्च, तेस्रो पक्ष दायित्व, उत्पादन दायित्व, विदेश यात्रामा पर्ने जोखिम लगायातको बीमा हुन्छ । दुर्घटना, आगलागी, चोरी तथा भूकम्प लगायत विभिन्न किसिमका प्राकृतिक प्रकोपबाट हुन सक्ने हानीको क्षतिपूर्ति प्राप्त गर्न तथा यस्ता जोखिमबाट हुन सक्ने सम्भाव्य नोक्सानीको क्षतिपूर्ति र राहत पाउन बीमा गर्ने गरिन्छ । ===कृषि बीमा=== यस अर्न्तगत व्यबसायीक कृषि र पशुपालनमा पनि बीमा हुने गर्दछ । भौतिक सम्पति, उत्पादनमुलक बाली तथा व्यवसायमा हुन सक्ने जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै बीमाको क्षेत्र विस्तार भईरहेको छ । यसरी बीमा गरीसकेपछि तोकिएअनुसार थोरै रकम भुक्तानी गर्दा सम्पूर्ण सम्पत्तिको सुरक्षा हुने हुँदा बीमा गर्नु अत्यन्तै आवश्यक मानिन्छ । === पुनर्बीमा === बीमाकाे पनि बीमा पुनर्बीमा हो । बीमा कम्पनीले आफुले उठाएको बिमीतरूको सम्पूर्ण जोखिम बहन गर्नु पर्ने भएकोले उक्त जोखिमलाई बीमा कम्पनीको माध्यमबाट अर्को कम्पनीमा बीमा गर्नु गराउनु नै पुर्नबीमा हो । हाल नेपालमा नेपाल पुर्नबीमा नामक एक मात्र पुर्न बीमा कम्पनी रहेको छ । == सन्दर्भ == [[श्रेणी:अर्थ वाणिज्य]] [[श्रेणी:अर्थव्यवस्था]] 6j9frybt5n99vltpxxa1a6r1pwb20x1 0 99792 1353830 1250649 2026-05-01T10:55:52Z Bishaldev100 28807 /* वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम */ 1353830 wikitext text/x-wiki राणाशासनमा '''उत्तराधिकारी रोलक्रम''' बरिस्ठता / जन्मको आधारमा गरिने मर्यादाक्रम थियो । [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को समयदेखि नै आफ्ना छोरा नातिहरूलाई उत्तराधिकारीको रोलक्रममा अगाडि ल्याउन व्यापक प्रयास भएको पाइन्छ। जंगबहादुरले आफ्नो नाति युद्धप्रतापजंगलाई आफ्ना भतिजाहरूभन्दा अगाडि रोलमा राखेका थिए। यसैको कारणले [[४२ साल]]को पर्व घटेको थियो। [[चित्र:Dhir_Shamsher_Rana_and_sons_bw.jpg|thumb|'''धीर शमशेर राणा र उनका सत्र भाइ छोरा ( [[:श्रेणी:शमशेर खलक|शमशेर खलक]] )'''<ref>http://thedailyjournalist.com/author/ranasubodh/<nowiki/>Higher resolution version from: [https://1.bp.blogspot.com/-xIro4Btrwx8/WnJ1fxAM1FI/AAAAAAAALJQ/C9Ydw3gc-7oRsuia_ChowjIBf1Beuw97gCLcBGAs/s1600/Dhir%2Band%2Bsons.jpg]</ref> ]] ए, बि, सि, क्लास राणाको वर्गीकरण [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले गरेका थिए। चन्द्र शमशेरको एक मात्र विवाहिता रानी थिइन् भने उनका दाइ वीरशमशेर र भाइहरूका कयौं भित्रियाहरू थिए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा भतिजाहरूलाई पन्छाएर आफ्ना छोरालाई रोलमा अगाडि ल्याउन चन्द्र शमशेरले यो बर्गीकरण गरेका थिए। यसको सबैभन्दा ठूलो मार वि.सं. १९९० मा तत्कालीन कमान्डर इनचिफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] (वीर शमशेरका छोरा) लाई पर्न गर्यो। [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]] लगायतका राणाहरू यसै नियमका कारणले रोलबाहिर पर्न गए। र यसको रिस साध्नलाई [[नेपाली कांग्रेस]]मा जोडिए। == जंगबहादुरको समयको रोलक्रम == [[चित्र:Jung_Bahadur_with_sons_Jagat_Jung_and_Jeet_Jung.jpg|thumb|श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा]] [[जगतजङ्ग राणा|जगतजंग]]; [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग]]]] श्री ३ महाराज एवम् प्राइम मिनिस्टर उत्तराधिकारसम्बन्धी अप्राकृतिक रोलक्रम निर्धारित गरेर वास्तवमा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवर राणाले नै राणा परिवारहरू बीचमा आपसी फुट तथा कलहको बीउ रोपिदिएका थिए। आफ्ना नातिहरूलाई समेत यिनले आफ्ना भाइका छोराहरूको प्राइम मिनिस्टर वा श्री ३ महाराज हुने रोलक्रम भन्दा अघिल्लो रोलक्रममा राखिदिनु नै परिवारिक कलहको मुल कारण बन्न आएको थियो। यसै रोलक्रमले गर्दा [[जनरल अधिकारी|जनरल]] जंगबहादुर कुँवर राणाका छोरा नाति तथा जनरल धीरशमशेर कुँवर राणा एवम् यिनका छोरा गरि राणा परिवारका सदस्य दुई ओटा गुटमा विभक्त थिए- एउटा गुट जङ्ग परिवारका राणाहरूको र अर्को गुट शमशेर परिवारका राणाहरूको। जंगबहादुरले बनाएको रोलक्रम तल लेखिएको बमोजिम थियो: # श्री ३ महाराज [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी]] #श्री [[कमान्डर-इन-चिफ|कम्यांडर इन चिफ]] जनरल [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणउद्दीपसिंह कुँवर राणाजी]] #श्री पश्चिम्तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगत शमशेर राणा|जगत् संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री पूर्वतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[धीर शमशेर राणा|धीर संशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जगतजङ्ग राणा|जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल [[जीतजङ्ग राणा|जीत जंग बहादुर कुवर राणाजी]] #श्री जनरल पद्मजंग बहादुर कुवर राणाजी #श्री ३ महाराज जंगबहादुर कुवर राणाजीका विवाहपट्टिका छन्ज्याल् #श्री लेफटेन्ट जनरल बबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट जनरल रणवीर जंग कुवर राणाजी #श्री दषिनतर्फका कम्यांडिङ जनरल जगत् जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टिका छोरा श्रीयुद्धप्रताप जंग कुवर राणाजी #श्री उत्तर तर्फका कम्यांडिङ जनरल जीत जंग बहादुर कुवर राणाजीका श्री ५ महाराजाधिराज मैआपट्टि छोरा भया उनको #श्री [[मेजर जनरल]] केदार नरसींह कुवर राणाजी #श्री [[मेजर जनरल]] बंविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट बुद्धिविक्रम बहादुर कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीरसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल अंबरजंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल धोजनरसिंह कुवर राणाजी #श्री मेजर जनरल रामकृष्ण कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा|षड्गसंशेर कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल भूपेन्द्रजंग  कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रणसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल वीरविक्रम जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमसंशेर जंग कुवर राणाजी]] #श्री लेफटेन्ट कर्नेल फत्यसंशेर जंग कुवर राणाजी #श्री लेफटेन्ट कर्नेल ललितसंशेर जंग कुवर राणाजी वहापछि ४ भाइका विवाहिता भात षान हुन्या रानीपट्टिका अब जन्मन्या छोराहरू वहापछि श्री लेफटेन्ट कर्नेल भैरवनरसिंह कुवर राणाजी श्री कर्नेल यक्षविक्रम बहादुर कुवर राणाजी ... इति संवत् १९२४ माघ शुदि १० रोज २ शुभम् ==१९४१ मंसिर १० को रोलक्रम == == वीर शमशेरको उत्तराधिकारी नियम == [[चित्र:Bir_Shumsher_with_his_wife_and_sons.png|thumb|[[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] र पत्नी र छोराहरू]] [[४२ सालको पर्व]] मच्चाएर सत्तामा आएका [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर]]को छोरा नातिहरूलाई रोलक्रममा अगाडि ल्याउन बनाएको अबैज्ञानिक उत्तराधिकारी नियमलाई परिवर्तन गरे । उनले जंग खलक र नरसिंह खलकलाई रोलक्रमबाट हटाइ शमशेर खलकलाई मात्र राखे । == ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह == [[चित्र:Chandra_Shamsher_and_sons.jpg|thumb|355x355px|[[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] र छोराहरू ( [[:श्रेणी:चन्द्र खलक|चन्द्र खलक]])]] वि सं १९५८ मा सत्तामा आएका [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले उत्तराधिकारीको रोलक्रम आफ्ना छोराहरूमा सिमित पार्नका लागि विसं १९७७ सालमा सम्पूर्ण शमशेर खलकलाई तीन समुहमा विभाजन गरे । उनले विभाजन गरेको ‘ए', ‘बी' र ‘सी' समूह निम्नानुसार थियो : * जातीय परम्परा अनुसार बाजा बजाएर , सिन्दूर हालेर , डोली चढाई विवाह गरी ल्याएकीबाट जन्मेका "सत्र भाइ"बाट जन्मेका ‘ए' समूह * भात बाहेक सबै कुरा चल्ने जातकी विवाहित पत्नीबाट जन्मेका र अरु केहि राणाहरुका सन्तानहरु ‘बी’ समूह * ल्याइतेबाट जन्मेका सबै राणाका सन्तानहरु ‘सी' समूह यहाँ स्मरणीय कुरा के छ भने चन्द्र शमशेरकी एक मात्र विवाहिता पत्नी थिइन् र उनीबाट जन्मेका [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शमशेर]], [[केशर शमशेर राणा|केशर शमशेर]], [[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर]] [[कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|कृष्ण शमशेर]] र [[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर]] सबै ‘ए' समूहमा पर्दथे ।<ref name=":0">The Ranas http://countrystudies.us/nepal/15.htm</ref> जंगी तथा निजामति प्रशासनको माथिल्लो उच्च ओहोदामा 'ए' क्लासका राणाहरु मात्र जान सक्थे तर 'बी' र सी क्लासका राणाहरु [[कर्नल|कर्णेल]]को तह सम्म मात्र पुग्न सक्थे , प्रधानमन्त्री बन्न सक्दैनथे ।<ref name=":0" /> == जुद्ध शमशेर == वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले "सि क्लास"का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई रोलक्रमबाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई पाल्पाको तैनाथवाला लाघारिए । <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६१ }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == <references /> [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] m1h7cw8zniqca92eionni4vqfxmgdof 10 102847 1353822 1334613 2026-05-01T09:57:10Z Bishaldev100 28807 1353822 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = वित्तीय बजार प्रदर्शन |title = [[पूँजी बजार|वित्तीय बजार]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} |group1 = [[पूँजी बजार|बजार]]का प्रकार |list1 = * [[प्राथमिक बजार]] * [[दोश्रो बजार]] * [[तेश्रो बजार]] * [[चौथो बजार]] |group2 = [[शेयर]]को प्रकार |list2 = * [[साधारण शेयर]] * [[गोल्डन शेयर]] * [[अग्राधिकार शेयर]] * [[Restricted stock]] * [[Tracking stock]] |group3 = [[शेयर पूँजी]] |list3 = * [[अधिकृत पूँजी]] * [[जारी पूँजी]] * [[Shares outstanding]] * [[ट्रेजरी पूँजी]] |group4 = सहभागी |list4 = * [[दलाल सङ्गठन]] * [[डे ट्रेडर]] * [[कक्ष दलाल]] * [[कक्ष व्यापारी]] * [[लगानीकर्ता]] * [[बजार निर्माता]] * [[Proprietary trading|Proprietary trader]] * [[Quantitative analyst]] * [[वित्तीय कानुन]] * [[नियमनकारी निकाय]] * [[शेयर कारोबारी]] |group5 = [[स्टक एक्सचेन्ज]] |list5 = * [[Electronic communication network]] * [[स्टक एक्सचेन्जहरूको सूची]] ** [[List of stock exchange trading hours|Trading hours]] * [[Multilateral trading facility]] * [[ओभर-द-काउन्टर]] |group6 = [[स्टक मूल्याङ्कन]] |list6 = * [[अल्फा (वित्त)|अल्फा]] * [[Arbitrage pricing theory]] * [[बिटा (वित्त)|बिटा]] * [[Bid–ask spread]] * [[किताब मुल्य]] * [[Capital asset pricing model]] * [[Capital market line]] * [[Dividend discount model]] * [[Dividend yield]] * [[प्रति सेयर आम्दानी]] * [[Earnings yield]] * [[खुद सम्पत्ति मूल्य]] * [[Security characteristic line]] * [[Security market line]] * [[T-model]] |group7 = कारोबार सिद्धान्त<br /> र लगानी रणनीति |list7 = * [[Algorithmic trading]] * [[खरिद गरी राख्ने]] * [[Contrarian investing]] * [[डे ट्रेडिङ]] * [[Dollar cost averaging]] * [[Efficient-market hypothesis]] * [[आधारभूत विश्लेषण]] * [[Growth stock]] * [[Market timing]] * [[आधुनिक पोर्टफोलियो सिद्धान्त]] * [[Momentum investing]] * [[Mosaic theory (investments)|Mosaic theory]] * [[Pairs trade]] * [[Post-modern portfolio theory]] * [[Random walk hypothesis]] * [[सेक्टर रोटेसन]] * [[Style investing]] * [[Swing trading]] * [[प्राविधिक विश्लेषण]] * [[Trend following]] * [[भ्यालु एभरेजिङ]] * [[भ्यालु इन्भेस्टिङ]] |group8 = सम्बन्धित शब्दावली |list8 = * [[Block trade]] * [[Cross listing]] * [[Dark pool]] * [[लाभांश]] * [[Dual-listed company]] * [[DuPont analysis]] * [[Efficient frontier]] * [[Flight-to-quality]] * [[Haircut (finance)|Haircut]] * [[प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन]] * [[Long (finance)|Long]] * [[मार्जिन कारोबार]] * [[Market anomaly]] * [[बजार पूँजिकरण]] * [[मार्केट डेप्थ]] * [[बजार म्यानुपुलेसन]] * [[Market trend]] * [[Mean reversion (finance)|Mean reversion]] * [[Momentum (finance)|Momentum]] * [[Open outcry]] * [[Position (finance)|Position]] * [[Public float]] * [[सार्वजनिक निष्काशन]] * [[Rally (stock market)|Rally]] * [[Returns-based style analysis]] * [[Reverse stock split]] * [[Share repurchase]] * [[अल्प बिक्री]] * [[Slippage (finance)|Slippage]] * [[सट्टाबाजी]] * [[Stock dilution]] * [[वित्तीय बजार परिसूचक]] * [[स्टक स्प्लिट]] * [[Trade (financial instrument)|Trade]] * [[Uptick rule]] * [[Volatility (finance)|Volatility]] * [[Voting interest]] * [[Yield (finance)|Yield]] }}<noinclude> [[Category:Finance templates]] </noinclude> g78b7shs9peihidbmxs8b5v7c1maokz 0 103068 1353843 1321665 2026-05-01T11:51:17Z Learnerktm 16073 1353843 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Top_of_Atmosphere.jpg|thumb|अंतरिक्षबाट पृथ्वीको दृश्य : वायुमण्डल निलो देखिएको छ।]] [[File:Atmosphere gas proportions.svg|thumb|पृथ्वीको वायु मण्डलको संरचना Composition of Earth's atmosphere by volume. Lower pie represents trace gases that together compose about 0.038% of the atmosphere (0.043% with CO2 at 2014 concentration). Numbers are mainly from 1987, with CO2 and methane from 2009, and do not represent any single source.]] '''वायुमण्डल''' पृथ्वीको वरिपरि रहेको हावाको बाक्लो तहलाई भनिन्छ।पृथ्वीलाई जल मण्डल, भू मण्डल र वायु मण्डल गरी ३ भागहरूमा विभाजन गरिएको छ। यो [[नाइट्रोजन]], [[प्राणवायु|अक्सिजन]], [[कार्बनडाइअक्साइड|कार्बन डाइअक्साइड]], जलवाष्प तथा धुलाका कणहरूको समिश्रण हो। वायु मण्डल पृथ्वीको [[गुरुत्वाकर्षण बल|गुरुत्वाकर्षण शक्ति]]को कारण अस्तित्वमा रहेको छ।वायु मण्डलको तापक्रम तथा [[आद्रता]]मा परिवर्तन हुँदा यसले जीवहरूको जीवन पद्धतिमा प्रतिकूल असर पार्छ। <br>पृथ्वीको सतहबाट माथितिर उचाइ बढ्दै जादा वायु मण्डलीय तहको घनत्व पनि घट्दै जान्छ। वायुमण्डलमा विभिन्न ग्यासहरूको उपस्थितिको कारण सौर्यताप सञ्चय भइरहन्छ। वायु मण्डलीय तहको घनत्व, उचाइ र तापक्रमको आधारमा यसलाई छ तहमा विभाजन गर्न सकिन्छ। ती निम्न प्रकार छन् : # निम्न मण्डल # समताप मण्डल # मध्य मण्डल # तापीय मण्डल # बाहिरी मण्डल == वायुमण्डल संरचना == {| class="wikitable sortable" !ग्यास !प्रतिशत आयतन |- |[[नाइट्रोजन]] |78.09 |- |[[प्राणवायु|अक्सिजन]] |20.95 |- |[[आर्गन]] |0.93 |- |[[कार्बनडाइअक्साइड|कार्बन डाइआक्साइड]] |0.03 |- |निअन |0.0018 |- |[[हाइड्रोजन]] |0.001 |- |[[हिलियम]] |0.000524 |- |[[क्रिप्टन]] |0.0001 |- |जेनान |0.000008 |- |[[ओजोन]] |0.000001 |- |[[मिथेन]] |अल्प मात्रा |} == विभाजन == [[चित्र:Atmosfeer_Atmosfera_-_Italiano.png|thumb|491x491px|वायुमण्डलको विभिन्न तहमा के के उपस्थित छ]] ===निम्न मण्डल=== वायु मण्डलको सबैभन्दा तल्लो तह निम्न मण्डल हो। यो तह पृथ्वीको सतहबाट लगभग १६ किमी उचाइसम्म फैलिएर रहेको छ। ध्रुवीय क्षेत्रमा यसको चौडाइ ८ देखि १० किमी र भूमध्य रेखीय क्षेत्रमा १६ किमी सम्म रहेको छ। यस तहमा नाइट्रोजन, अक्सिजन, कार्बन डाइअक्साइड, जलवाष्प तथा धुलाका कणहरू रहेका हुन्छन्। पृथ्वीको वायु मण्डलको लगभग ९५ % अवयवहरू निम्न मण्डलमा रहेको अनुमान छ। निम्न मण्डलको सबैभन्दा माथिल्लो तहलाई ट्रोपोपज भनिन्छ। <br> यस तहको उचाइ बढेअनुसार प्रति किलोमिटरमा करिब ६.५ ० सेल्सियस तापक्रम घट्छ। यो क्रम ट्रोपोपजसम्म भइरहन्छ। यस तहमा उचाइ बढेअनुसार तापक्रम परिवर्तन भइरहने हुनाले यसलाई परिवर्तन मण्डल पनि भनिन्छ। मानवीय क्रियाकलापको कारण निस्कने धुलाका कणहरू र धुवाले यस तहलाई नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। ===समताप मण्डल === पृथ्वीको निम्न मण्डलभन्दा माथि रहेको तह समताप मण्डल हो। यो तह पृथ्वीको सतहबाट लगभग १६ देखि ५० किमी उचाइसम्म फैलिएर रहेको छ। यस तहमा ओजोन, नाइट्रोजन, अक्सिजन आदि मुख्य ग्यासहरूका रूपमा रहेका हुन्छन्। समताप मण्डलको सबैभन्दा माथिल्लो तहलाई स्ट्राटोपज भनिन्छ। यस तहको उचाइ बढेअनुसार तापक्रममा वृद्धि हुदै जान्छ। यो क्रम स्ट्राटोपजसम्म भइरहन्छ। यस तहमा नगण्य मात्रामा ओसिलोपन हुने हुनाले बादल कम बन्छ। यस तहको विशेषगरी २० देखि ३० किमी माथि परावैजनी विकिरणको उपस्थितिमा ओजोन ग्यासको तह निर्माण र विनाश हुन्छ। त्यसैले यस तहलाई ओजोनोस्फेयर पनि भनिन्छ। यस तहले ९९ % [[परवैजनी किरण|परावैजनी सौर्य विकिरण]]लाई शोषेर लिन्छ। फलस्वरूप ती हानिकारक विकिरणहरू पृथ्वीसम्म आइपुग्दैनन्। यसले गदा पृथ्वीमा प्राणी र वनस्पतिहरू बाच्न अनुकूल वातावरण बन्छ। ===मध्य मण्डल=== समताप मण्डलभन्दा माथिको वायु मण्डलीय तहलाई मध्य मण्डल भनिन्छ। यो तह पृथ्वीको सतहबाट करिब ५० देखि ८० किमी माथिसम्म फैलिएर रहेको छ। यस तहमा हावाको तह पातलो हुन्छ। यस तहमा उचाइ बढेअनुसार तापक्रम घट्दै जान्छ। यो सबैभन्दा चिसो तह हो। [[उल्का पिण्ड|उल्का]]बाट निस्केका तातो ग्यासका रेखाहरू यस तहमा देखिन्छन्। यस मण्डलको सबैभन्दा माथिल्लो तहलाई मेसोपज भनिन्छ। यस तहमा कडा बतास बहन्छ। यस्तो बतास हिउदमा पश्चिमबाट पूर्वतर्फ र वर्षायाममा पूर्वबाट पश्चिमतर्फ बहन्छ। ===तापीय मण्डल=== मध्य मण्डलभन्दा माथिको वायु मण्डलीय तहलाई तापीय मण्डल भनिन्छ। यो तह पृथ्वीको सतहबाट करिब ८० देखि ७२० किमी माथिसम्म फैलिएर रहेको छ। यस तहमा हावाको तह पातलो र हावा कम हुन्छ। यस तहमा सौर्य विकिरणको प्रभाव बढी पर्ने हुनाले उचाइ बढेअनुसार तापक्रम पनि बढ्दै जान्छ। यस तहको तल्लो भागमा नाइट्रोजन, अक्सिजन आदिका अणुहरू विच्छेदन भई परमाणु बन्छन् भने यसको माथिल्लो तहमा खासगरी [[हिलियम]] र [[हाइड्रोजन]] हुन्छन्। यस तहमा ग्यासका अणुहरू आयोनहरूमा परिणत हुने भएकाले यसलाई आयोनोस्फेयर भनिन्छ। यस मण्डलको सबैभन्दा माथिल्लो तहलाई थर्मोपज भनिन्छ। [[चित्र:Top_of_Atmosphere.jpg|thumb|Toward the top of Earth's atmosphere]] ===बाहिरी मण्डल=== तापीय मण्डलभन्दा माथिको वायु मण्डलीय तहलाई बाहिरी मण्डल भनिन्छ। यो तह पृथ्वीको सतहबाट करिब ७२० किमी भन्दा माथि फैलिएर रहेको छ। यस तहलाई सिमा प्रदेश पनि भनिन्छ। यो वायु मण्डलको सबैभन्दा माथिल्लो तह हो। यस तहमा हावा नगण्य मात्रामा भए पनि हावाका अणु र परमाणुहरू ज्यादै तीव्र गतिमा बहन्छन्। यी अणु र परमाणुहरूको गति अत्यधिक बढी हुने भएकाले तिनीहरूलाई [[गुरुत्वाकर्षण बल|पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण शक्ति]]ले समेत प्रभाव पार्न सक्दैन। गुरुत्वाकर्षणबाट स्वतन्त्र भएका अणु र परमाणुहरू [[अन्तरिक्ष]]तर्फ फुत्किन्छन्। == अन्य तह == * [[ओजोन तह]] <br /> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:भूगोल]] [[श्रेणी:विज्ञान]] [[श्रेणी:हावापानी]] [[श्रेणी:वायुमण्डल]] [[श्रेणी:वातावरण]] 5sqyudi2gfatezcjl5zjk4ugges6h12 0 103819 1353810 1333457 2026-05-01T09:27:17Z Bishaldev100 28807 1353810 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |official_name = लाजिम्पाट <br>लाजिमपट<br> |other_name = राजपत्तन |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = नगर |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा लाजिम्पाटको अवस्थिति <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[अञ्चल (स्पष्टता)|अञ्चल]] |subdivision_name1 = [[बागमती अञ्चल|बागमती]] |subdivision_type2 = [[जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[काठमाडौँ जिल्ला]] <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 1991 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 9481 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +5:45 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd= 27|latm = 42|lats = 54|latNS = N |longd= 85|longm = 18|longs = 36|longEW = E |coordinates_display = title |coordinates_type = region:NP_type:city_source:GNS-enwiki |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = पोष्टल कोड(Postal Code) |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} [[चित्र:Shanker.jpg|thumb| [[लाजिम्पाट दरबार]], अहिले [[शङ्कर होटल|होटल शङ्कर]] हो ]] '''लाजिम्पाट''' [[काठमाडौँ उपत्यका|काठमाडौँ]]को एक आवासिय क्षेत्र हो । दुईसय वर्षअघिको ''''पाँडेथली'''<nowiki/>' आज लाजिम्पाटको नामले सुप्रसिद्ध छ। [[थापा वंश|थापा]]हरू बस्ने क्षेत्रलाई '[[थापाथली]]' भने झैं त्यस इलाकामा केही पाँडेहरू बसोबास गर्ने हुनाले त्यसलाई पाँडेथली या पाँडेगाउँ भनिन्थ्यो ।<ref>[http://nepalihimal.com/article/4103 मजलिसको आँखा–१० लाजिम्पाट दरबार–शंकरहोटेल]</ref> यो [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी राजदरबार]]को नजिक छ र विभिन्न होटल, दुतावासको अवस्थितिले परिचित छ । [[लाजिम्पाट दरबार]] यही रहेको छ जुन अहिले [[शंकर होटल|होटल शंकर]]मा परिणत भएको छ ।   लाजिम्पाटको एक सिमा [[ठमेल]]सँग जोडिएको छ भने अर्को तिर प्रधानमन्त्रि, प्रधानन्यायधिश र सभामुखको आवास रहेको [[बालुवाटार]] क्षेत्र छ । == नामाकारण == ===सत्यमोहन जोशीको राय=== संस्कृतको ‘राजपत्तन’ (राजधानी) अपभ्रंश भएर लाजिम्पाट भएको हो ।<ref>{{Citation |last=sacho sacho channel |title=कसरि भयो रजपतनको नाम लाजिम्पाट !!!सुन्नुहोस इतिहासविद शताब्दि पुरुष सत्यमोहन जोशी बाट |date=2019-09-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_LFNd7usrw8 |access-date=2025-12-19}}</ref> === डा. प्रेम सिंह बस्न्यातको राय === लाजिम्पाट ‘लाजिम’ र ‘पट’ मिलेर बनेको हो। ‘लाजिम’ भनेको ‘राजा’ र ‘पट’ भनेको ‘दरबार’ हो। किरातकालमा ‘राजदरबार’ बुझाउन ‘लाजिमपट’ भन्दाभन्दै कालान्तरमा लाजिम्पाट भएको हो ।<ref>{{Cite web |title=जोशीको दाबीमा असहमति |url=https://ekantipur.com/pathakmanch/2019/03/22/15532342944273415.html |access-date=2025-12-19 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> === डा. महेशराज पन्तको राय === ब्रिटिस राजदुतको आवास (लजिङ, {{lang-en|Lodging}}) र पार्ट ({{lang-en|Part}}) बाट यो स्थानको नाम लाजिम्पाट रहेको हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:काठमाडौँको भूगोल]] [[श्रेणी:काठमाडौँका आवासीय क्षेत्रहरू]] ebbmjq6430fphiw8q5sp3a2qj5ntcwm 0 111611 1353809 1333574 2026-05-01T09:21:41Z Bishaldev100 28807 1353809 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name =नेपाल ट्रष्ट | bgcolor = <!-- header background color --> | fgcolor = <!-- header text color --> | image = | image_border = | size = 300px | alt = <!-- alt text; see [[WP:ALT]] --> | caption = नेपाल ट्रष्ट | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 200px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = Nepal Academy main building<!-- optional --> | abbreviation = | motto = | formation = {{Start date and years ago|2007|06|22}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[Governmental organization|GO]]<!-- [[Governmental organization|GO]], [[Non-governmental organization|NGO]], [[Intergovernmental organization|IGO]], [[International nongovernmental organization|INGO]], etc --> | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ कमलादी]] | location = [[नेपाल ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[नेपाल]] | membership = | language = [[नेपाली]]<!-- official languages --> | leader_title = | leader_name = | main_organ = <!-- gral. assembly, board of directors, etc --> | parent_organization = [[प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय]], [[Nepal Government]]<!-- if one --> | affiliations = <!-- if any --> | num_staff = | num_volunteers = | budget = | website = https://www.nepaltrust.gov.np/ | remarks = }} '''नेपाल ट्रष्ट'''को स्थापना [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]], [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|रानी ऐश्वर्य]] र निजहरूको [[दरबार हत्याकाण्ड|परिवारको देहावसान]] हुँदाका बखत निजहरूको नाममा रहेको र हक पुग्ने सम्पत्तिलाई ट्रष्ट बनाई त्यस्तो सम्पत्तिको व्यवस्थापन गरी राष्ट्रहितमा प्रयोग गर्ने उद्देश्यले भएको थियो। नेपाल ट्रष्टको कार्यालय [[कमलादी]]मा रहेको छ । [[चित्र:Nepal_King_Birendra_state_visit_Brisbane_1988.jpg|thumb|[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] तथा [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|रानी ऐश्वर्य]]]] प्रधानमन्त्री नेपाल ट्रष्टको संरक्षक रहने व्यवस्था छ।<ref>नेपाल ट्रष्ट ऐन</ref> == सञ्चालक समिति == (क) प्रधानमन्त्रीले तोकेको नेपाल सरकारको कुनै मन्त्री – अध्यक्ष (ख) प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको सम्बन्धित क्षेत्र हेर्न सचिव – सदस्य (ग) कार्यकारी सचिव, नेपाल ट्रष्टको कार्यालय – सदस्य (घ) नेपाल सरकारले नियुक्त गरेका वा तोकेका एक जना महिला सहित तीन जना व्यक्ति –सदस्य (ङ) नेपाल ट्रष्टको कार्यालयको सहसचिव – [[सचिव|सदस्य–सचिव]] == सम्पत्ति == === भवनहरु<ref>[http://nepaltrust.gov.np/ne/content/105/2019/95313589/ नेपाल ट्रस्ट वेवसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200209131808/http://www.nepaltrust.gov.np/ne/content/105/2019/95313589/ |date=2020-02-09 }}></ref> === * काठमाण्डौँ प्लाजा * सोल्टी बाहिरी भवन * [[दियालो बङ्गला|दियालो बंगला]] * गोकर्ण फरेष्ट रिसोर्ट * [[रत्न मन्दिर|रत्‍न मन्दिर]] * हिमा गृह * गोकर्ण फरेष्ट रिसोर्ट भित्री कक्ष * महारजगञ्ज भवन * गरिवी निवारण कोष भवन * पुर्णिमा भवन * कान्ति ईश्‍वरी घर * स्ट्याण्डर्ड चार्टर भवन ==सन्दर्भ == [[श्रेणी:नेपाल]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] shfrd09qpmx1svgcfq4guqtjixvkdys 0 129993 1353812 1346772 2026-05-01T09:33:00Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100 ले [[कमान्डर-इन-चिफ]] बाट पुनर्निर्देश हटाएर [[प्रधानसेनापति]] लाई त्यसमाथि सारेको हो 1299222 wikitext text/x-wiki [[चित्र:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|thumb| [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[अमेरिकी सशस्त्र बल|विश्वको सबैभन्दा महँगो सेनाको]] कमाण्डर-इन-चीफ हुन्।]] '''कमाण्डर-इन-चीफ''' वा '''सर्वोच्च कमाण्डर''' [[सेना|सशस्त्र बल]] वा सैन्य शाखामा सर्वोच्च कमाण्ड र नियन्त्रण राख्ने व्यक्ति हो। प्राविधिक शब्दको रूपमा, यसले सैन्य दक्षताहरूलाई जनाउँछ जुन देशको कार्यकारी नेतृत्व, [[राष्ट्रप्रमुख]] वा [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख]]मा रहन्छ। == कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा राष्ट्र प्रमुखहरू == यसमा राष्ट्र प्रमुखहरू समावेश छन् जसले: * सशस्त्र बलको कमाण्ड सहित विवेकी निर्णय लिने राजनीतिक जनादेश भएका प्रमुख कार्यकारीहरू हुन्। * प्रायः औपचारिक राज्य प्रमुखहरू (संवैधानिक राजाहरू, भाइसरॉयहरू र संसदीय गणतन्त्रहरूमा राष्ट्रपतिहरू) सशस्त्र बलहरूमा अवशिष्ट मौलिक आरक्षित शक्तिहरू भएका, विवेकाधीन निर्णय लिने राजनीतिक जनादेशका साथ मुख्य कार्यकारीहरूको संवैधानिक सल्लाहमा सामान्य परिस्थितिमा काम गर्ने। # अल्बानिया # अर्जेन्टिना # अष्ट्रेलिया # बार्बाडोस # बङ्ग्लादेश # बेलारुस[[चित्र:Lukasjenko-31.jpg|thumb| राष्ट्रपति [[अलेक्जेन्डर लुकासेन्को|अलेक्ज्याण्डर लुकाशेन्को]] बेलारुसको सशस्त्र बलका कमाण्डर-इन-चीफको आधिकारिक वर्दी लगाएका।]] # बेल्जियम # बोस्निया # ब्राजिल # ब्रुनाई # क्यानडा # क्रोयसिया # चेक गणतन्त्र # डेनमार्क # डोमिनिकन गणतन्त्र # इजिप्ट # इस्वातिनी # फिनल्यान्ड # फ्रान्स # घाना # गुयना # भारत # इन्डोनेसिया # इरान # आयरल्यान्ड # इटाली # केन्या # लात्भिया # मलेसिया # मौरिसस # मेक्सिको # न्युजिल्यान्ड # नाइजेरिया # नर्वे # नेपाल # पाकिस्तान # फिलिपिन्स # पोल्यान्ड # पोर्चुगल # रसिया # रुवान्डा # साउदी अरब # सर्बिया # स्लोभेनिया # दक्षिण अफ्रिका # दक्षिण कोरिया # स्पेन # श्रीलंका # सुरिनाम # ताइवान # थाइल्यान्ड # टर्की # युक्रेन # संयुक्त अधिराज्य # संयुक्त राज्य # उज्बेकिस्तान # भेनेजुयला # भियतनाम == कमाण्डर-इन-चीफ वा अन्य परिस्थितिहरूमा अन्य पदाधिकारीहरू == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * सिजरवाद * सेनाको नागरिक नियन्त्रण * आदेश र नियन्त्रण * कमाण्डिङ अफिसर * Generalissimo * [[सैन्यवाद]] * सैन्य जमात * रक्षामन्त्री * Praetorianism * राज्य भित्र राज्य * बलवान (राजनीति) * सर्वोच्च कमाण्डर * लडाकु * म्याजिस्टर मिलिटम [[श्रेणी:सेनाको पद-संरचना]] 9xqri3tm3xq2atbgrc0zf3fxhb4t6sm 1353815 1353812 2026-05-01T09:43:54Z Bishaldev100 28807 /* कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा राष्ट्र प्रमुखहरू */ 1353815 wikitext text/x-wiki [[चित्र:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|thumb| [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[अमेरिकी सशस्त्र बल|विश्वको सबैभन्दा महँगो सेनाको]] कमाण्डर-इन-चीफ हुन्।]] '''कमाण्डर-इन-चीफ''' वा '''सर्वोच्च कमाण्डर''' [[सेना|सशस्त्र बल]] वा सैन्य शाखामा सर्वोच्च कमाण्ड र नियन्त्रण राख्ने व्यक्ति हो। प्राविधिक शब्दको रूपमा, यसले सैन्य दक्षताहरूलाई जनाउँछ जुन देशको कार्यकारी नेतृत्व, [[राष्ट्रप्रमुख]] वा [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख]]मा रहन्छ। == कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा राष्ट्र प्रमुखहरू == यसमा राष्ट्र प्रमुखहरू समावेश छन् जसले: * सशस्त्र बलको कमाण्ड सहित विवेकी निर्णय लिने राजनीतिक जनादेश भएका प्रमुख कार्यकारीहरू हुन्। * प्रायः औपचारिक राज्य प्रमुखहरू (संवैधानिक राजाहरू, भाइसरॉयहरू र संसदीय गणतन्त्रहरूमा राष्ट्रपतिहरू) सशस्त्र बलहरूमा अवशिष्ट मौलिक आरक्षित शक्तिहरू भएका, विवेकाधीन निर्णय लिने राजनीतिक जनादेशका साथ मुख्य कार्यकारीहरूको संवैधानिक सल्लाहमा सामान्य परिस्थितिमा काम गर्ने। # अल्बानिया # अर्जेन्टिना # अष्ट्रेलिया # बार्बाडोस # बङ्ग्लादेश # बेलारुस[[चित्र:Lukasjenko-31.jpg|thumb| राष्ट्रपति [[अलेक्जेन्डर लुकासेन्को|अलेक्ज्याण्डर लुकाशेन्को]] बेलारुसको सशस्त्र बलका कमाण्डर-इन-चीफको आधिकारिक वर्दी लगाएका।]] # बेल्जियम # बोस्निया # ब्राजिल # ब्रुनाई # क्यानडा # क्रोयसिया # चेक गणतन्त्र # डेनमार्क # डोमिनिकन गणतन्त्र # इजिप्ट # इस्वातिनी # फिनल्यान्ड # फ्रान्स # घाना # गुयना # भारत<br>[[भारतीय सशस्त्र बल]]को सर्वोच्च कमाण्डर प्रमुख कमान्डिङ अख्तियारी हो, जुन पद [[भारतीय संविधान|भारतको संविधान]]को धारा ५३ अनुसार राष्ट्रप्रमुख<ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=Know your Army |url=https://indianarmy.nic.in/Site/FormTemplete/frmTempSimple.aspx?MnId=L27fjrUeP3JVeOMRLvuLoA==&ParentID=FZj2hrJY1pO4L/hQ2j/a/w==#:~:text=The%20President%20of%20India%20is,of%20the%20Indian%20Armed%20Forces.}}</ref> राष्ट्रपतिमा निहित छ। <ref>{{cite web |title=Article 53 in the Constitution of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/1597349/}}</ref> # इन्डोनेसिया # इरान # आयरल्यान्ड # इटाली # केन्या # लात्भिया # मलेसिया # मौरिसस # मेक्सिको # न्युजिल्यान्ड # नाइजेरिया # नर्वे # नेपाल # पाकिस्तान # फिलिपिन्स # पोल्यान्ड # पोर्चुगल # रसिया # रुवान्डा # साउदी अरब # सर्बिया # स्लोभेनिया # दक्षिण अफ्रिका # दक्षिण कोरिया # स्पेन # श्रीलंका # सुरिनाम # ताइवान # थाइल्यान्ड # टर्की # युक्रेन # संयुक्त अधिराज्य # संयुक्त राज्य # उज्बेकिस्तान # भेनेजुयला # भियतनाम == कमाण्डर-इन-चीफ वा अन्य परिस्थितिहरूमा अन्य पदाधिकारीहरू == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * सिजरवाद * सेनाको नागरिक नियन्त्रण * आदेश र नियन्त्रण * कमाण्डिङ अफिसर * Generalissimo * [[सैन्यवाद]] * सैन्य जमात * रक्षामन्त्री * Praetorianism * राज्य भित्र राज्य * बलवान (राजनीति) * सर्वोच्च कमाण्डर * लडाकु * म्याजिस्टर मिलिटम [[श्रेणी:सेनाको पद-संरचना]] 3zd13voqp29ethe4mdrjb4wc8xfbgxh 1353816 1353815 2026-05-01T09:44:26Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1353816 wikitext text/x-wiki [[चित्र:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|thumb| [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[अमेरिकी सशस्त्र बल|विश्वको सबैभन्दा महँगो सेनाको]] कमाण्डर-इन-चीफ हुन्।]] '''कमाण्डर-इन-चीफ''' वा '''सर्वोच्च कमाण्डर''' [[सेना|सशस्त्र बल]] वा सैन्य शाखामा सर्वोच्च कमाण्ड र नियन्त्रण राख्ने व्यक्ति हो। प्राविधिक शब्दको रूपमा, यसले सैन्य दक्षताहरूलाई जनाउँछ जुन देशको कार्यकारी नेतृत्व, [[राष्ट्रप्रमुख]] वा [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख]]मा रहन्छ। == कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा राष्ट्र प्रमुखहरू == यसमा राष्ट्र प्रमुखहरू समावेश छन् जसले: * सशस्त्र बलको कमाण्ड सहित विवेकी निर्णय लिने राजनीतिक जनादेश भएका प्रमुख कार्यकारीहरू हुन्। * प्रायः औपचारिक राज्य प्रमुखहरू (संवैधानिक राजाहरू, भाइसरॉयहरू र संसदीय गणतन्त्रहरूमा राष्ट्रपतिहरू) सशस्त्र बलहरूमा अवशिष्ट मौलिक आरक्षित शक्तिहरू भएका, विवेकाधीन निर्णय लिने राजनीतिक जनादेशका साथ मुख्य कार्यकारीहरूको संवैधानिक सल्लाहमा सामान्य परिस्थितिमा काम गर्ने। # अल्बानिया # अर्जेन्टिना # अष्ट्रेलिया # बार्बाडोस # बङ्ग्लादेश # बेलारुस[[चित्र:Lukasjenko-31.jpg|thumb| राष्ट्रपति [[अलेक्जेन्डर लुकासेन्को|अलेक्ज्याण्डर लुकाशेन्को]] बेलारुसको सशस्त्र बलका कमाण्डर-इन-चीफको आधिकारिक वर्दी लगाएका।]] # बेल्जियम # बोस्निया # ब्राजिल # ब्रुनाई # क्यानडा # क्रोयसिया # चेक गणतन्त्र # डेनमार्क # डोमिनिकन गणतन्त्र # इजिप्ट # इस्वातिनी # फिनल्यान्ड # फ्रान्स # घाना # गुयना # भारत<br>[[भारतीय सशस्त्र बल]]को सर्वोच्च कमाण्डर प्रमुख कमान्डिङ अख्तियारी हो, जुन पद [[भारतीय संविधान|भारतको संविधान]]को धारा ५३ अनुसार राष्ट्रप्रमुख<ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=Know your Army |url=https://indianarmy.nic.in/Site/FormTemplete/frmTempSimple.aspx?MnId=L27fjrUeP3JVeOMRLvuLoA==&ParentID=FZj2hrJY1pO4L/hQ2j/a/w==#:~:text=The%20President%20of%20India%20is,of%20the%20Indian%20Armed%20Forces.}}</ref> राष्ट्रपतिमा निहित छ। <ref>{{cite web |title=Article 53 in the Constitution of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/1597349/}}</ref> # इन्डोनेसिया # इरान # आयरल्यान्ड # इटाली # केन्या # लात्भिया # मलेसिया # मौरिसस # मेक्सिको # न्युजिल्यान्ड # नाइजेरिया # नर्वे # नेपाल # पाकिस्तान # फिलिपिन्स # पोल्यान्ड # पोर्चुगल # रसिया # रुवान्डा # साउदी अरब # सर्बिया # स्लोभेनिया # दक्षिण अफ्रिका # दक्षिण कोरिया # स्पेन # श्रीलंका # सुरिनाम # ताइवान # थाइल्यान्ड # टर्की # युक्रेन # संयुक्त अधिराज्य # संयुक्त राज्य # उज्बेकिस्तान # भेनेजुयला # भियतनाम == कमाण्डर-इन-चीफ वा अन्य परिस्थितिहरूमा अन्य पदाधिकारीहरू == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * सिजरवाद * सेनाको नागरिक नियन्त्रण * आदेश र नियन्त्रण * कमाण्डिङ अफिसर * Generalissimo * [[सैन्यवाद]] * सैन्य जमात * [[रक्षा मन्त्री|रक्षामन्त्री]] * Praetorianism * राज्य भित्र राज्य * बलवान (राजनीति) * सर्वोच्च कमाण्डर * लडाकु * म्याजिस्टर मिलिटम [[श्रेणी:सेनाको पद-संरचना]] dyyyg4abaay63n1vnifwcndfgtjmmr0 1353817 1353816 2026-05-01T09:44:42Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1353817 wikitext text/x-wiki [[चित्र:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|thumb| [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[अमेरिकी सशस्त्र बल|विश्वको सबैभन्दा महँगो सेनाको]] कमाण्डर-इन-चीफ हुन्।]] '''कमाण्डर-इन-चीफ''' वा '''सर्वोच्च कमाण्डर''' [[सेना|सशस्त्र बल]] वा सैन्य शाखामा सर्वोच्च कमाण्ड र नियन्त्रण राख्ने व्यक्ति हो। प्राविधिक शब्दको रूपमा, यसले सैन्य दक्षताहरूलाई जनाउँछ जुन देशको कार्यकारी नेतृत्व, [[राष्ट्रप्रमुख]] वा [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख]]मा रहन्छ। == कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा राष्ट्र प्रमुखहरू == यसमा राष्ट्र प्रमुखहरू समावेश छन् जसले: * सशस्त्र बलको कमाण्ड सहित विवेकी निर्णय लिने राजनीतिक जनादेश भएका प्रमुख कार्यकारीहरू हुन्। * प्रायः औपचारिक राज्य प्रमुखहरू (संवैधानिक राजाहरू, भाइसरॉयहरू र संसदीय गणतन्त्रहरूमा राष्ट्रपतिहरू) सशस्त्र बलहरूमा अवशिष्ट मौलिक आरक्षित शक्तिहरू भएका, विवेकाधीन निर्णय लिने राजनीतिक जनादेशका साथ मुख्य कार्यकारीहरूको संवैधानिक सल्लाहमा सामान्य परिस्थितिमा काम गर्ने। # अल्बानिया # अर्जेन्टिना # अष्ट्रेलिया # बार्बाडोस # बङ्ग्लादेश # बेलारुस[[चित्र:Lukasjenko-31.jpg|thumb| राष्ट्रपति [[अलेक्जेन्डर लुकासेन्को|अलेक्ज्याण्डर लुकाशेन्को]] बेलारुसको सशस्त्र बलका कमाण्डर-इन-चीफको आधिकारिक वर्दी लगाएका।]] # बेल्जियम # बोस्निया # ब्राजिल # ब्रुनाई # क्यानडा # क्रोयसिया # चेक गणतन्त्र # डेनमार्क # डोमिनिकन गणतन्त्र # इजिप्ट # इस्वातिनी # फिनल्यान्ड # फ्रान्स # घाना # गुयना # भारत<br>[[भारतीय सशस्त्र बल]]को सर्वोच्च कमाण्डर प्रमुख कमान्डिङ अख्तियारी हो, जुन पद [[भारतीय संविधान|भारतको संविधान]]को धारा ५३ अनुसार राष्ट्रप्रमुख<ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=Know your Army |url=https://indianarmy.nic.in/Site/FormTemplete/frmTempSimple.aspx?MnId=L27fjrUeP3JVeOMRLvuLoA==&ParentID=FZj2hrJY1pO4L/hQ2j/a/w==#:~:text=The%20President%20of%20India%20is,of%20the%20Indian%20Armed%20Forces.}}</ref> राष्ट्रपतिमा निहित छ। <ref>{{cite web |title=Article 53 in the Constitution of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/1597349/}}</ref> # इन्डोनेसिया # इरान # आयरल्यान्ड # इटाली # केन्या # लात्भिया # मलेसिया # मौरिसस # मेक्सिको # न्युजिल्यान्ड # नाइजेरिया # नर्वे # नेपाल # पाकिस्तान # फिलिपिन्स # पोल्यान्ड # पोर्चुगल # रसिया # रुवान्डा # साउदी अरब # सर्बिया # स्लोभेनिया # दक्षिण अफ्रिका # दक्षिण कोरिया # स्पेन # श्रीलंका # सुरिनाम # ताइवान # थाइल्यान्ड # टर्की # युक्रेन # संयुक्त अधिराज्य # संयुक्त राज्य # उज्बेकिस्तान # भेनेजुयला # भियतनाम == कमाण्डर-इन-चीफ वा अन्य परिस्थितिहरूमा अन्य पदाधिकारीहरू == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * सिजरवाद * सेनाको नागरिक नियन्त्रण * आदेश र नियन्त्रण * कमाण्डिङ अफिसर * Generalissimo * [[सैन्यवाद]] * सैन्य जमात * [[रक्षा मन्त्री|रक्षामन्त्री]] * Praetorianism * राज्य भित्र राज्य * बलवान (राजनीति) * सर्वोच्च कमाण्डर * लडाकु * म्याजिस्टर मिलिटम ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सेनाको पद-संरचना]] mep7ri49qpk6om7soj7n0lcdwd8br7j 1353818 1353817 2026-05-01T09:45:58Z Bishaldev100 28807 1353818 wikitext text/x-wiki [[चित्र:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|thumb| [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[अमेरिकी सशस्त्र बल|विश्वको सबैभन्दा महँगो सेनाको]] कमाण्डर-इन-चीफ हुन्।]] '''कमाण्डर-इन-चीफ''' वा '''सर्वोच्च कमाण्डर''' [[सेना|सशस्त्र बल]] वा सैन्य शाखामा सर्वोच्च कमाण्ड र नियन्त्रण राख्ने व्यक्ति हो। प्राविधिक शब्दको रूपमा, यसले सैन्य दक्षताहरूलाई जनाउँछ जुन देशको कार्यकारी नेतृत्व, [[राष्ट्रप्रमुख]] वा [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख]]मा रहन्छ। == कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा राष्ट्र प्रमुखहरू == यसमा राष्ट्र प्रमुखहरू समावेश छन् जसले: * सशस्त्र बलको कमाण्ड सहित विवेकी निर्णय लिने राजनीतिक जनादेश भएका प्रमुख कार्यकारीहरू हुन्। * प्रायः औपचारिक राज्य प्रमुखहरू (संवैधानिक राजाहरू, भाइसरॉयहरू र संसदीय गणतन्त्रहरूमा राष्ट्रपतिहरू) सशस्त्र बलहरूमा अवशिष्ट मौलिक आरक्षित शक्तिहरू भएका, विवेकाधीन निर्णय लिने राजनीतिक जनादेशका साथ मुख्य कार्यकारीहरूको संवैधानिक सल्लाहमा सामान्य परिस्थितिमा काम गर्ने। # अल्बानिया # अर्जेन्टिना # अष्ट्रेलिया # बार्बाडोस # बङ्ग्लादेश # बेलारुस[[चित्र:Lukasjenko-31.jpg|thumb| राष्ट्रपति [[अलेक्जेन्डर लुकासेन्को|अलेक्ज्याण्डर लुकाशेन्को]] बेलारुसको सशस्त्र बलका कमाण्डर-इन-चीफको आधिकारिक वर्दी लगाएका।]] # बेल्जियम # बोस्निया # ब्राजिल # ब्रुनाई # क्यानडा # क्रोयसिया # चेक गणतन्त्र # डेनमार्क # डोमिनिकन गणतन्त्र # इजिप्ट # इस्वातिनी # फिनल्यान्ड # फ्रान्स # घाना # गुयना # भारत<br>[[भारतीय सशस्त्र बल]]को सर्वोच्च कमाण्डर प्रमुख कमान्डिङ अख्तियारी हो, जुन पद [[भारतीय संविधान|भारतको संविधान]]को धारा ५३ अनुसार राष्ट्रप्रमुख<ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=Know your Army |url=https://indianarmy.nic.in/Site/FormTemplete/frmTempSimple.aspx?MnId=L27fjrUeP3JVeOMRLvuLoA==&ParentID=FZj2hrJY1pO4L/hQ2j/a/w==#:~:text=The%20President%20of%20India%20is,of%20the%20Indian%20Armed%20Forces.}}</ref> राष्ट्रपतिमा निहित छ। <ref>{{cite web |title=Article 53 in the Constitution of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/1597349/}}</ref> # इन्डोनेसिया # इरान # आयरल्यान्ड # इटाली # केन्या # लात्भिया # मलेसिया # मौरिसस # मेक्सिको # न्युजिल्यान्ड # नाइजेरिया # नर्वे # नेपाल # पाकिस्तान # फिलिपिन्स # पोल्यान्ड # पोर्चुगल # रसिया # रुवान्डा # साउदी अरब # सर्बिया # स्लोभेनिया # दक्षिण अफ्रिका # दक्षिण कोरिया # स्पेन # श्रीलंका # सुरिनाम # ताइवान # थाइल्यान्ड # टर्की # युक्रेन # संयुक्त अधिराज्य # संयुक्त राज्य # उज्बेकिस्तान # भेनेजुयला # भियतनाम == कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा अन्य पदाधिकारीहरू == ==यो पनि हेर्नुहोस्== * सिजरवाद * सेनाको नागरिक नियन्त्रण * आदेश र नियन्त्रण * कमाण्डिङ अफिसर * Generalissimo * [[सैन्यवाद]] * सैन्य जमात * [[रक्षा मन्त्री|रक्षामन्त्री]] * Praetorianism * राज्य भित्र राज्य * बलवान (राजनीति) * सर्वोच्च कमाण्डर * लडाकु * म्याजिस्टर मिलिटम ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सेनाको पद-संरचना]] 8u8ww7oioz5cgvr5057vwpt7uzzdcpl 0 134604 1353837 1201897 2026-05-01T11:19:16Z Learnerktm 16073 /* इतिहास ‍‍‍‍ */ 1353837 wikitext text/x-wiki '''दूर संवेदन''' (अङ्ग्रेजीः remote sensing) कुनै पनि वस्तु, विशेषतः पृथ्वी वा अन्य ग्रहको सतहमा चलयमान् घटनाक्रमको जानकारी उक्त वस्तुको स्थानमा या सतहको समिपमा नआइ सङ्कलन हर्ने विज्ञान हो। दूर संवेदन भूभौतिकशास्त्र, भूगोल, भूसर्वक्षण तथा अधिकांशः पृथ्वी विज्ञानका विषयहरूमा प्रयोग गरिन्छन् भने यसको प्रयोग सैन्य, गुप्तचर, वाणिज्यिक, आर्थिक, योजना, मानवीय अनुप्रयोग जस्ता थुप्रै विषयमा पनि हुने गर्दछन्। हालको समयमा दूर संवेदन विशेषतः [[उपग्रह]] वा हवाई जहाज जडित उपकरणहरू पृथ्वीको अध्ययन सँग जोडिएको छ। उपग्रह वा जडित उपकरणहरू बाट संकलित [[विद्युतचुम्बकीय विकिरण]] द्वारा पृथ्वीको वायुमण्डल, वातावरण, जमिन र महासागरहरूको अध्ययन गरिन्छन्। दूर संवेदन लाई दुई प्रकारका विधिहरूमा विभाजन गर्न सकिन्छ: निष्क्रिय र सक्रिय। निष्क्रिय प्रकारमा सेन्सरहरूले वस्तु वा वरपरका क्षेत्रहरूमा उत्सर्जित वा प्रतिबिम्बित विकिरणहरू संकलन गर्छन्। परावर्तन गरिएको सूर्यको प्रकाश विकिरणको सबैभन्दा सामान्य स्रोत हो जसलाई निष्क्रिय सेन्सरहरूद्वारा मापन गरिन्छन्। निष्क्रिय रिमोट सेन्सरका उदाहरणहरूमा फिल्म फोटोग्राफी, इन्फ्रारेड, चार्ज-कपल्ड उपकरणहरू, र रेडियोमिटरहरू पर्दछन्। अर्को तर्फ, सक्रिय दूर संवेदनमा वस्तुहरू र क्षेत्रहरू स्क्यान गर्न ऊर्जा उत्सर्जन गरिन्छन् जसलाई सेन्सरले विकिरण पत्ता लगाउँदछ र मापन गर्दछ। रडार र लिडार सक्रिय दूर संवेदनका उदाहरण हुन् जहाँ उत्सर्जन र फिर्ती बीचको समय ढिलाइ मापन गरिन्छ। यसबाट वस्तुको स्थान, गति र दिशा मापन गरिन्छ। दूर संवेदन खतरनाक वा दुर्गम क्षेत्रहरूको डाटा संकलन गर्न सहयोग गर्दछ। दूर संवेदनका अनुप्रयोगहरूमा अमेजन बेसिन जस्ता क्षेत्रहरूमा वन विनाशको अनुगमन, आर्कटिक र अन्टार्कटिक क्षेत्रहरूमा हिमनदीको अध्ययन, र तटीय र समुद्री गहिराईको नाप जस्ता उदाहरणहरू लिन सकिन्छन्। शीतयुद्धको समयमा सैन्य प्रयोगमा खतरनाक सीमा क्षेत्रहरूको बारेमा दूर संवेदनद्वारा नै डाटा तयार गरिन्थ्यो। दूर संवेदनले जमिनमा महँगो र ढिलो डाटा संकलनलाई प्रक्रियालाई द्रुत गतिमा सङ्कलन गर्न मदत गर्दछ। == इतिहास ‍‍‍‍== दूर संवेदन को आधुनिक विकास उडानको विकाससँगै उत्पन्न भयो। सन् १८५८ मा बेलुन चालक जी.टुर्नाचोन (उर्फ नादर) ले आफ्नो बेलुनबाट पेरिसको फोटो खिचेका थिए। परेवा, चङ्गा, रकेट र मानव रहित बेलुनहरू पनि प्रारम्भमा प्रयोग गरिएका थिए। बेलुन बाट खिचिएका तस्बिर बाहेक, अन्य प्रयोगहरू नक्सा बनाउन वा वैज्ञानिक उद्देश्यका लागि विशेष रूपमा उपयोगी थिएनन्। == अनुप्रयोगहरू == स्याटेलाइट तस्विरहरूले कृषिक्षेत्र, वनस्पति वा सामान्य रूपमा भू-सतह जस्ता क्षेत्रसँग सम्बन्धित तथ्याङ्कहरू तयार पार्न निकै उपयोगी जानकारी प्रदान गर्छन्। तथ्याङ्कका लागि ल्यान्डस्याट १ का तस्विरहरू प्रयोग गर्ने पहिलो ठूलो परियोजना LACIE (Large Area Crop Inventory Experiment) थियो, जुन सन् १९७४-७७ मा नासा (NASA), नोवा (NOAA) र युएसडीए (USDA) द्वारा सञ्चालन गरिएको थियो। यसपछि बाली क्षेत्रको अनुमान लगाउने अन्य धेरै परियोजनाहरू आए, जसमा इटालीको AGRIT परियोजना र युरोपेको जोइन्ट रिसर्च सेन्टर (JRC) को MARS परियोजना rरहेका छन्। वन क्षेत्र र वन विनाशको अनुमान लगाउनु पनि दूर संवेदन परियोजनाहरूको मुख्य लक्ष्य रहँदै आएको छ, जुन भू-सतह र भू-उपयोगको हकमा पनि लागू हुन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Navalgund |first=Ranganath R. |last2=Jayaraman |first2=V. |last3=Roy |first3=P. S. |date=2007 |title=Remote sensing applications: An overview |url=https://www.jstor.org/stable/24102069 |journal=Current Science |volume=93 |issue=12 |pages=1747–1766 |issn=0011-3891}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== bq4sxf97kexygvn26x20f885vzrexmh 0 134770 1353771 1219152 2026-04-30T18:03:20Z Bishaldev100 28807 /* गैर फलाम मिश्रधातु */ 1353771 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ ! ! !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युग में लौहमिश्र धातुओं का अधिकतम महत्व है। इसके अंतर्गत [[स्टिल|इस्पात]] और [[ढलवाँ लोहा]] (cast iron) तथा [[पिटवाँ लोहा]] (wrought iron) लोहा आते हैं। जब शुद्ध गलित लोहे को ठंडा करते हैं, तब 1,535˚ सें0 पर तरल लोहे से क्रिस्टलीय रूप में इस प्रकार का लोहा निकलता है। इसको डेल्टा लोहा (δ-लोहा) कहते हैं। यह लोहा दूसरे प्रकार के क्रिस्टल में 1,404˚ सें पर परिवर्तित हो जाता है। इसको गामा लोहा (γ-लोहा) कहते हैं। यह 900˚सें0 के ऊपर स्थायी रहता है और इस ताप पर ऐल्फा लोहा में परिवर्तित हो जाता है, जो साधारण ताप पर स्थायी रहता है। लोहा और कार्बन का एक यौगिक बनता है, जिसमें कार्बन की प्रतिशत मात्रा 6.67 होती है। इस मिश्रधातु को सेमेंटाइट (Sementite) कहते हैं। यह मिश्रधातु गामा लोहा (y-लोहा) के साथ ठोस विलयन बनाती है, जिसको ऑस्टेनाइट (Austenite) कहते हैं। इस्पात में कार्बन की मात्रा 0.5 से लेकर 1.5 प्रतिशत तक रहती है। जब गलित इस्पात ठोस होता है, तब ऑस्टेनाइट के ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त होते हैं। ये क्रिस्टल मुलायम होते हैं और इनसे चद्दरे, छड़ तथा तार सरलता से बनाए जाते हैं। मोटर गाड़ियों के विकास के साथ साथ वे तत्व, जिनको केवल रसायनज्ञ ही जानते थे, इस्पात के साथ मिश्रधातु बनाने के उपयोग में लाए गए। ये इस्पात मिश्रधातुएँ मोटर गाड़ियों के इंजिनों के हिस्से बनाने तथा ये हिस्से जिन यंत्रों से बनाए जाते हैं, उनको बनाने में काम आती हैं। उदाहरणार्थ, मैंगनीज से इस्पात की मजबूती बढ़ती है और यह ऑक्सीजन और गंधक को, जो इस्पात को दुर्बल तथा भंगुर बना देते हैं, इस्पात में से अलग कर देता है। निकल इस्पात की मजबूती को बिना उसकी भंगुरता बढ़ाए बढ़ा देता है। क्रोमियम की कम मात्रा इस्पात को कठोरता प्रदान करती है और इसकी अधिक मात्रा इस्पात को संक्षारण से बचाती है। स्टेनलेस स्टील में क्रोमियम होता है। वैनेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) होता है और मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक होता है। इस्पात-मिश्रधातुएँ केवल कार्बन-इस्पात से अधिक महँगी पड़ती हैं। * मिश्र धातु विस्तार * क्याल्फाड * आदर्श मिश्रण * मिश्र धातुहरूको सूची [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] eebdp11dc9t7z4iwy76ktdkjzez01jw 1353772 1353771 2026-04-30T18:04:45Z Bishaldev100 28807 /* गैर फलाम मिश्रधातु */ 1353772 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युग में लौहमिश्र धातुओं का अधिकतम महत्व है। इसके अंतर्गत [[स्टिल|इस्पात]] और [[ढलवाँ लोहा]] (cast iron) तथा [[पिटवाँ लोहा]] (wrought iron) लोहा आते हैं। जब शुद्ध गलित लोहे को ठंडा करते हैं, तब 1,535˚ सें0 पर तरल लोहे से क्रिस्टलीय रूप में इस प्रकार का लोहा निकलता है। इसको डेल्टा लोहा (δ-लोहा) कहते हैं। यह लोहा दूसरे प्रकार के क्रिस्टल में 1,404˚ सें पर परिवर्तित हो जाता है। इसको गामा लोहा (γ-लोहा) कहते हैं। यह 900˚सें0 के ऊपर स्थायी रहता है और इस ताप पर ऐल्फा लोहा में परिवर्तित हो जाता है, जो साधारण ताप पर स्थायी रहता है। लोहा और कार्बन का एक यौगिक बनता है, जिसमें कार्बन की प्रतिशत मात्रा 6.67 होती है। इस मिश्रधातु को सेमेंटाइट (Sementite) कहते हैं। यह मिश्रधातु गामा लोहा (y-लोहा) के साथ ठोस विलयन बनाती है, जिसको ऑस्टेनाइट (Austenite) कहते हैं। इस्पात में कार्बन की मात्रा 0.5 से लेकर 1.5 प्रतिशत तक रहती है। जब गलित इस्पात ठोस होता है, तब ऑस्टेनाइट के ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त होते हैं। ये क्रिस्टल मुलायम होते हैं और इनसे चद्दरे, छड़ तथा तार सरलता से बनाए जाते हैं। मोटर गाड़ियों के विकास के साथ साथ वे तत्व, जिनको केवल रसायनज्ञ ही जानते थे, इस्पात के साथ मिश्रधातु बनाने के उपयोग में लाए गए। ये इस्पात मिश्रधातुएँ मोटर गाड़ियों के इंजिनों के हिस्से बनाने तथा ये हिस्से जिन यंत्रों से बनाए जाते हैं, उनको बनाने में काम आती हैं। उदाहरणार्थ, मैंगनीज से इस्पात की मजबूती बढ़ती है और यह ऑक्सीजन और गंधक को, जो इस्पात को दुर्बल तथा भंगुर बना देते हैं, इस्पात में से अलग कर देता है। निकल इस्पात की मजबूती को बिना उसकी भंगुरता बढ़ाए बढ़ा देता है। क्रोमियम की कम मात्रा इस्पात को कठोरता प्रदान करती है और इसकी अधिक मात्रा इस्पात को संक्षारण से बचाती है। स्टेनलेस स्टील में क्रोमियम होता है। वैनेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) होता है और मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक होता है। इस्पात-मिश्रधातुएँ केवल कार्बन-इस्पात से अधिक महँगी पड़ती हैं। * मिश्र धातु विस्तार * क्याल्फाड * आदर्श मिश्रण * मिश्र धातुहरूको सूची [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] mlvo4n2996e3ly3ne1p6wlb3scx292r 1353773 1353772 2026-04-30T18:10:30Z Bishaldev100 28807 /* फलाम मिश्रधातु */ 1353773 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें तरल लोहे से क्रिस्टलीय रूप में इस प्रकार का लोहा निकलता है। इसको डेल्टा लोहा (δ-लोहा) कहते हैं। यह लोहा दूसरे प्रकार के क्रिस्टल में 1,404˚ सें पर परिवर्तित हो जाता है। इसको गामा लोहा (γ-लोहा) कहते हैं। यह 900˚सें0 के ऊपर स्थायी रहता है और इस ताप पर ऐल्फा लोहा में परिवर्तित हो जाता है, जो साधारण ताप पर स्थायी रहता है। लोहा और कार्बन का एक यौगिक बनता है, जिसमें कार्बन की प्रतिशत मात्रा 6.67 होती है। इस मिश्रधातु को सेमेंटाइट (Sementite) कहते हैं। यह मिश्रधातु गामा लोहा (y-लोहा) के साथ ठोस विलयन बनाती है, जिसको ऑस्टेनाइट (Austenite) कहते हैं। इस्पात में कार्बन की मात्रा 0.5 से लेकर 1.5 प्रतिशत तक रहती है। जब गलित इस्पात ठोस होता है, तब ऑस्टेनाइट के ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त होते हैं। ये क्रिस्टल मुलायम होते हैं और इनसे चद्दरे, छड़ तथा तार सरलता से बनाए जाते हैं। मोटर गाड़ियों के विकास के साथ साथ वे तत्व, जिनको केवल रसायनज्ञ ही जानते थे, इस्पात के साथ मिश्रधातु बनाने के उपयोग में लाए गए। ये इस्पात मिश्रधातुएँ मोटर गाड़ियों के इंजिनों के हिस्से बनाने तथा ये हिस्से जिन यंत्रों से बनाए जाते हैं, उनको बनाने में काम आती हैं। उदाहरणार्थ, मैंगनीज से इस्पात की मजबूती बढ़ती है और यह ऑक्सीजन और गंधक को, जो इस्पात को दुर्बल तथा भंगुर बना देते हैं, इस्पात में से अलग कर देता है। निकल इस्पात की मजबूती को बिना उसकी भंगुरता बढ़ाए बढ़ा देता है। क्रोमियम की कम मात्रा इस्पात को कठोरता प्रदान करती है और इसकी अधिक मात्रा इस्पात को संक्षारण से बचाती है। स्टेनलेस स्टील में क्रोमियम होता है। वैनेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) होता है और मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक होता है। इस्पात-मिश्रधातुएँ केवल कार्बन-इस्पात से अधिक महँगी पड़ती हैं। * मिश्र धातु विस्तार * क्याल्फाड * आदर्श मिश्रण * मिश्र धातुहरूको सूची [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] 7rly3cg6p7krth3hcdzhgl32es145du 1353774 1353773 2026-04-30T18:14:27Z Bishaldev100 28807 /* फलाम मिश्रधातु */ +श्रेणीजोडियो 1353774 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें मा तरल फलामबाट क्रिस्टलीय रूपमा यस प्रकारको फलाम उत्पादन गरिन्छ। यसलाई डेल्टा फलाम (δ-Iron) भनिन्छ। यो फलाम अर्को प्रकारको क्रिस्टलमा १,४०४˚ सें मा परिवर्तित हुन्छ। इसको गामा लोहा (γ-लोहा) कहते हैं। यह 900˚सें0 के ऊपर स्थायी रहता है और इस ताप पर ऐल्फा लोहा में परिवर्तित हो जाता है, जो साधारण ताप पर स्थायी रहता है। लोहा और कार्बन का एक यौगिक बनता है, जिसमें कार्बन की प्रतिशत मात्रा 6.67 होती है। इस मिश्रधातु को सेमेंटाइट (Sementite) कहते हैं। यह मिश्रधातु गामा लोहा (y-लोहा) के साथ ठोस विलयन बनाती है, जिसको ऑस्टेनाइट (Austenite) कहते हैं। इस्पात में कार्बन की मात्रा 0.5 से लेकर 1.5 प्रतिशत तक रहती है। जब गलित इस्पात ठोस होता है, तब ऑस्टेनाइट के ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त होते हैं। ये क्रिस्टल मुलायम होते हैं और इनसे चद्दरे, छड़ तथा तार सरलता से बनाए जाते हैं। मोटर गाड़ियों के विकास के साथ साथ वे तत्व, जिनको केवल रसायनज्ञ ही जानते थे, इस्पात के साथ मिश्रधातु बनाने के उपयोग में लाए गए। ये इस्पात मिश्रधातुएँ मोटर गाड़ियों के इंजिनों के हिस्से बनाने तथा ये हिस्से जिन यंत्रों से बनाए जाते हैं, उनको बनाने में काम आती हैं। उदाहरणार्थ, मैंगनीज से इस्पात की मजबूती बढ़ती है और यह ऑक्सीजन और गंधक को, जो इस्पात को दुर्बल तथा भंगुर बना देते हैं, इस्पात में से अलग कर देता है। निकल इस्पात की मजबूती को बिना उसकी भंगुरता बढ़ाए बढ़ा देता है। क्रोमियम की कम मात्रा इस्पात को कठोरता प्रदान करती है और इसकी अधिक मात्रा इस्पात को संक्षारण से बचाती है। स्टेनलेस स्टील में क्रोमियम होता है। वैनेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) होता है और मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक होता है। इस्पात-मिश्रधातुएँ केवल कार्बन-इस्पात से अधिक महँगी पड़ती हैं। * मिश्र धातु विस्तार * क्याल्फाड * आदर्श मिश्रण * मिश्र धातुहरूको सूची [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] ns6luk63fbotsaf2di9etnz9j6cjc57 1353775 1353774 2026-04-30T18:18:59Z Bishaldev100 28807 /* फलाम मिश्रधातु */ 1353775 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें मा तरल फलामबाट क्रिस्टलीय रूपमा यस प्रकारको फलाम उत्पादन गरिन्छ। यसलाई डेल्टा फलाम (δ-Iron) भनिन्छ। यो फलाम अर्को प्रकारको क्रिस्टलमा १,४०४˚ सें मा परिवर्तित हुन्छ। यसलाई गामा फलाम (γ-फलाम) भनिन्छ। यो ९००˚सें भन्दा माथि स्थायी रहन्छ र यस तापमा ऐल्फा फलाममा परिवर्तित हुन्छ, जुन साधारण तापमा स्थायी हुन्छ। फलाम र कार्बनको एक यौगिक बन्छ, जुनमा कार्बनको प्रतिशत मात्रा ६.६७ हुन्छ। इस मिश्रधातु को सेमेंटाइट (Sementite) कहते हैं। यह मिश्रधातु गामा लोहा (y-लोहा) के साथ ठोस विलयन बनाती है, जिसको ऑस्टेनाइट (Austenite) कहते हैं। इस्पात में कार्बन की मात्रा 0.5 से लेकर 1.5 प्रतिशत तक रहती है। जब गलित इस्पात ठोस होता है, तब ऑस्टेनाइट के ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त होते हैं। ये क्रिस्टल मुलायम होते हैं और इनसे चद्दरे, छड़ तथा तार सरलता से बनाए जाते हैं। मोटर गाड़ियों के विकास के साथ साथ वे तत्व, जिनको केवल रसायनज्ञ ही जानते थे, इस्पात के साथ मिश्रधातु बनाने के उपयोग में लाए गए। ये इस्पात मिश्रधातुएँ मोटर गाड़ियों के इंजिनों के हिस्से बनाने तथा ये हिस्से जिन यंत्रों से बनाए जाते हैं, उनको बनाने में काम आती हैं। उदाहरणार्थ, मैंगनीज से इस्पात की मजबूती बढ़ती है और यह ऑक्सीजन और गंधक को, जो इस्पात को दुर्बल तथा भंगुर बना देते हैं, इस्पात में से अलग कर देता है। निकल इस्पात की मजबूती को बिना उसकी भंगुरता बढ़ाए बढ़ा देता है। क्रोमियम की कम मात्रा इस्पात को कठोरता प्रदान करती है और इसकी अधिक मात्रा इस्पात को संक्षारण से बचाती है। स्टेनलेस स्टील में क्रोमियम होता है। वैनेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) होता है और मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक होता है। इस्पात-मिश्रधातुएँ केवल कार्बन-इस्पात से अधिक महँगी पड़ती हैं। * मिश्र धातु विस्तार * क्याल्फाड * आदर्श मिश्रण * मिश्र धातुहरूको सूची [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] ki7p1qkn9r9efb5gpi7vl1b0ns68bsa 1353776 1353775 2026-04-30T18:31:15Z Bishaldev100 28807 1353776 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें मा तरल फलामबाट क्रिस्टलीय रूपमा यस प्रकारको फलाम उत्पादन गरिन्छ। यसलाई डेल्टा फलाम (δ-Iron) भनिन्छ। यो फलाम अर्को प्रकारको क्रिस्टलमा १,४०४˚ सें मा परिवर्तित हुन्छ। यसलाई गामा फलाम (γ-फलाम) भनिन्छ। यो ९००˚सें भन्दा माथि स्थायी रहन्छ र यस तापमा ऐल्फा फलाममा परिवर्तित हुन्छ, जुन साधारण तापमा स्थायी हुन्छ। फलाम र कार्बनको एक यौगिक बन्छ, जुनमा कार्बनको प्रतिशत मात्रा ६.६७ हुन्छ। यस मिश्रधातुलाई सेमेन्टाइट (Sementite) भनिन्छ। यो मिश्रधातु गामा फलाम (y-फलाम) सँग ठोस विलयन बन्छ, जसलाई अस्टेनाइट (Austenite) भनिन्छ। इस्पातमा कार्बनको मात्रा ०.५ देखि १.५ प्रतिशत सम्म रहन्छ। जब पग्लेको इस्पात ठोस हुन्छ होता, तब अस्टेनाइटको ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त हुन्छ। यो क्रिस्टल मुलायम हुन्छ र यसमा चद्दरे, छड़ तथा तार सरलतासँग बनाइन्छ। मोटर गाडीको विकाससँगै, इस्पातसँग मिश्रधातु बनाउने उपयोगमा आयो। यो इस्पात मिश्रधातु मोटर गाडिको इन्जिनका अंग बनाउन काम आयो । उदाहरणको लागी, म्यागनीज बाट इस्पातको मजबूती बढ्छ र यसले अक्सिजन र सल्फरलाई इस्पातबाट अलग गरिदिन्छ। निकल इस्पातको मजबूतीलाई बढाउँछ। क्रोमियमको कम मात्रा इस्पातलाई कठोरता प्रदान गर्छ यसको अधिक मात्रा इस्पातलाई संक्षारणबाट बचाउँछ। स्टेनलेस स्टीलमा क्रोमियम हुन्छ। भ्यानेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) हुन्छ र मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक हुन्छ। इस्पात-मिश्रधातुहरू केवल कार्बन-इस्पात भन्दा अधिक महँगो पर्न जान्छ। * मिश्र धातु विस्तार * क्याल्फाड * आदर्श मिश्रण * मिश्र धातुहरूको सूची [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] k7nvxv055kds9rs6vn4a4pgbtzptv9u 1353805 1353776 2026-05-01T08:59:07Z Bishaldev100 28807 1353805 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == विशेषताहरू == == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें मा तरल फलामबाट क्रिस्टलीय रूपमा यस प्रकारको फलाम उत्पादन गरिन्छ। यसलाई डेल्टा फलाम (δ-Iron) भनिन्छ। यो फलाम अर्को प्रकारको क्रिस्टलमा १,४०४˚ सें मा परिवर्तित हुन्छ। यसलाई गामा फलाम (γ-फलाम) भनिन्छ। यो ९००˚सें भन्दा माथि स्थायी रहन्छ र यस तापमा ऐल्फा फलाममा परिवर्तित हुन्छ, जुन साधारण तापमा स्थायी हुन्छ। फलाम र कार्बनको एक यौगिक बन्छ, जुनमा कार्बनको प्रतिशत मात्रा ६.६७ हुन्छ। यस मिश्रधातुलाई सेमेन्टाइट (Sementite) भनिन्छ। यो मिश्रधातु गामा फलाम (y-फलाम) सँग ठोस विलयन बन्छ, जसलाई अस्टेनाइट (Austenite) भनिन्छ। इस्पातमा कार्बनको मात्रा ०.५ देखि १.५ प्रतिशत सम्म रहन्छ। जब पग्लेको इस्पात ठोस हुन्छ होता, तब अस्टेनाइटको ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त हुन्छ। यो क्रिस्टल मुलायम हुन्छ र यसमा चद्दरे, छड़ तथा तार सरलतासँग बनाइन्छ। मोटर गाडीको विकाससँगै, इस्पातसँग मिश्रधातु बनाउने उपयोगमा आयो। यो इस्पात मिश्रधातु मोटर गाडिको इन्जिनका अंग बनाउन काम आयो । उदाहरणको लागी, म्यागनीज बाट इस्पातको मजबूती बढ्छ र यसले अक्सिजन र सल्फरलाई इस्पातबाट अलग गरिदिन्छ। निकल इस्पातको मजबूतीलाई बढाउँछ। क्रोमियमको कम मात्रा इस्पातलाई कठोरता प्रदान गर्छ यसको अधिक मात्रा इस्पातलाई संक्षारणबाट बचाउँछ। स्टेनलेस स्टीलमा क्रोमियम हुन्छ। भ्यानेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) हुन्छ र मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक हुन्छ। इस्पात-मिश्रधातुहरू केवल कार्बन-इस्पात भन्दा अधिक महँगो पर्न जान्छ। [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] or1b7vz659b7ob60fgbp1h1a7in4zfi 1353806 1353805 2026-05-01T09:05:17Z Bishaldev100 28807 1353806 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_brass_light.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार|267x267पिक्सेल|[[पित्तल]]को दीपक]] '''मिश्र धातु''' भनेको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण; वा एक वा बढी अन्य संग [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको धातु हो। उदाहरण को लागी, [[तामा]] र [[जस्ता]]को संयोजनबाट [[पित्तल]] बन्छ । फलामलाई [[कार्बन]] वा [[सिलिकन]]सँग मिसाउँदा [[स्टिल|इस्पात]] वा सिलिकॉन स्टील भनिने मिश्रण उत्पादन हुन्छ । यसरी धातुहरू मिश्रण गरेर प्राप्त हुने मिश्रधातुको गुण मूल शुद्ध धातुको भन्दा भिन्न हुन्छ, जस्तै मजबुती वृद्धि हुन्छ वा कडापन (Hardness) वृद्धि हुन्छ । धातुको आधार हुन तर धातुको रूपमा व्यवहार नगर्ने अन्य पदार्थहरूको, एल्युमिनियम अक्साइड (नीलमणि), बेरेलियम एल्युमिनियम सिलिकेट (पन्ना) वा सोडियम क्लोराइड (नुन), एक मिश्र धातुले परिणामस्वरूप सामग्रीमा धातुका सबै गुणहरू राख्नेछ।, जस्तै विद्युतीय चालकता, लचीलापन, अस्पष्टता, र चमक । मिश्रधातु वस्तुहरू बिभिन्न प्रकारका प्रयोगहरूमा उपयोग हुन्छ, स्टील मिश्र भवनहरू देखि अटोमोबाइलदेखि लिएर शल्य उपकरणहरूसम्म लिएर सबै चीजहरूमा , [[टाइटानियम|टाइटेनियम]] मिश्र एयरोस्पेस उद्योगमा, बेरेलियम-तामा मिश्र स्पार्किंग नहुने उपकरणहरूको लागि प्रयोग हुन्छ। कुनै मामिलाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले महत्त्वपूर्ण गुणहरू संरक्षण गर्नुका साथै समग्र लागत कम पनि गर्न सक्दछ। अन्य अवस्थाहरूमा, धातुहरूको संयोजनले क्षति प्रतिरोध वा मेकानिकल शक्ति जस्ता घटक धातु तत्वहरूमा सहन गर्ने गुणहरू प्रदान गर्दछ। मिश्र धातुका उदाहरणहरू स्टील, सोल्डर, [[पित्तल]], प्युटर, डुरल्युमिन, [[काँस (मिश्रधातु)|कांस]] र अमालगमहरू हुन् । '''मिश्र धातु''' भनेको एक वा बढी अन्य [[रसायनिक तत्व|तत्व]] सँग मिसाइएको [[धातु|धातुहरूको]] मिश्रण हो। उदाहरणको लागी, धातु तत्वहरुको संयोजनलाई [[सुन]] र [[तामा|तामाले]] रातो सुनको उत्पादन गर्दछ, सुन र [[चाँदी]]बााट सेतो सुन बन्छ, र == विशेषताहरू == == प्रमुख मिश्रधातुहरू == सब मिश्रधातुलाई साधारणतया फलाम तथा गैर फलाम मिश्रधातुमा विभाजित गरिन्छ । मिश्रधातुमा फलाम मिसाइएको छ भने फलाम मिश्रधातु भनिन्छ । === गैर फलाम मिश्रधातु === केही मुख्य '''गैर फलाम मिश्रधातु''' निम्नलिखित छन् : {| class="wikitable" |+ !नाम !रोमन नाम !धातुको हिस्सा !गुण/ उपयोग |- |'''ऐल्युमिनियम-पीतल''' |Aluminimum-brass | * तामा : ७१-५५% * अल्मुनियम: २६-४२% |पानी जहाज तथा वायुयानको प्रोपेलर (propeller) को निर्माण मा |- |'''ऐल्युमिनियम-कांसा''' |Aluminimum-Bronze | * तामा : ८९-९९% * अल्मुनियम: १-११% |अति कठोर तथा संक्षारण अवरोधक। भाँडा वर्तन बनाउन |- |'''बबिट () धातु''' |'''Babit''' | * टिन : ८९% * एन्टीमोनी: ७.३% * तामा : ३.७% |बल बियारिङ |- |बेल मेटल |Bell Metal | * तामा: ७५-८०% * टिन २०-२५% |घण्टा बनाउन |- |[[पित्तल]] |Brass | * तामा: ६६-७३% * जस्ता: २७-३४% | |- |'''कार्बोलाय''' |'''Carboloy''' | * टंग्स्टन कार्बाइड * [[कोबाल्ट|कोबल्ट]] | |- |कन्सटेनटेन |'''Constantan''' | * तामा: ४५-६०% * निकेल: ४०-५५% * म्यन्गनिज:०-१.४% * कार्बन ०.१% * बाँकी फलाम |वैद्युत-तापमापक यंत्र Electric THermometer तथा ताप वैद्युत-युग्म (thermocouple) बनाउन , किनकी यो विद्युत्‌को प्रबल प्रतिरोधक हुन्छ। |- |'''डेल्टा धातु''' |'''Delta metal''' | * तामा : ५४-५६% * जस्ता : ४०-४४% * फलाम: ०.९-१.३% * म्यागनिज:०.८-१.४% * सिसा: ०.४-१.८% | * यो खिया प्रतिरोधी हुन्छा * पानीजहाज बनाउन |- |'''डो धातु''' |'''Dow metal''' | * म्याग्नेसियम: ९०-९६% * [[एल्मुनियम]]:४ -१०% * म्यांगनिज केही अंश |मोटर तथा वायुयानको केही हिस्सा बनाउनमा प्रयोग हुन्छ। |- |'''जर्मन सिलवर''' | | * तामा ५५% * जस्ता २५% * निकल : २०% |केही वस्तु बनाउनमा चाँदीको ठाउँमा यसको उपयोग गरिन्छ, किनभने यसबाट बनेको वस्तु चाँदी समान हुन्छ। |- |'''ग्रिन गोल्ड''' |'''Green gold''' | * सुन: ७५% * चाँदी ११-२५% * क्याडमियम: ०-१३% |आभूषण |- |'''गन मेटल''' |'''Gun metal''' | * तामा: ७१-९५ % * टिन: ०-११% * सिसा: ०-१३% * जस्ता: ०-५% * फलाम : ०-१.४% |[[गियर]] बनाउन |- |'''मैग्नेलियम''' |'''Magnalium''' | * अल्मुनियम: ७०-९०% * म्याग्नेसियम:५-३०% | |- |'''[[नाइक्रोम]]''' |'''Nichrome''' | * निकल: ५४-८०% * क्रोमियम: १०-२२% * फलाम: ४.८-२७% | * यसको वैद्युत प्रतिरोध ELectrical Resistance उच्च हुन्छ। यसलाई हिटरको कोइल बनाउन प्रयोग गरिन्छ। |- |'''पालौ''' |'''Palau''' | * सुन: ८० % * प्यालेडीयम:२०% | |- |'''पर्मलॉय''' |'''Permalloy''' | * निकल: ७८ % * फलाम: २१ % * कोबाल्ट ०.४% * बाँकी म्यागानिक , तामा, सल्फर, सिलिकन |[[टेलिफोन]]को तार बनाउन |- |'''सोल्डर''' |'''Solder''' | * सिसा : ६७% * टिन: ३३% |दूई धातुलाई ([[वेल्डिङ]] जस्तै) आपसमा जोड्नको लागि |- |'''शट मेटल''' |'''Shot metal''' | * सिसा: ९९% * आर्सेनिक : १% |बन्दुकको गोली |- |टिन फोइल |'''Tin foil''' | * टिन: ८८% * सिसा:८% * तामा: ४% * एन्टीमोनी:०.५% | |- |'''उड मेटल''' |'''Wood metal''' | * बिस्मुथ :५०% * सिसा: २५% * टिन:१३% * क्याडमियम:१३% | |} === फलाम मिश्रधातु === आधुनिक युगमा फलामे मिश्रधातुको धेरै उपयोगिता छ। यस अन्तर्गत [[स्टिल|इस्पात]] र [[ढलट फलाम]] (cast iron) तथा [[पिटवा फलाम]] (wrought iron) पर्दछ। जब शुद्ध गलित फलामलाई चिसो गरिन्छ, तब १,५३५˚ सें मा तरल फलामबाट क्रिस्टलीय रूपमा यस प्रकारको फलाम उत्पादन गरिन्छ। यसलाई डेल्टा फलाम (δ-Iron) भनिन्छ। यो फलाम अर्को प्रकारको क्रिस्टलमा १,४०४˚ सें मा परिवर्तित हुन्छ। यसलाई गामा फलाम (γ-फलाम) भनिन्छ। यो ९००˚सें भन्दा माथि स्थायी रहन्छ र यस तापमा ऐल्फा फलाममा परिवर्तित हुन्छ, जुन साधारण तापमा स्थायी हुन्छ। फलाम र कार्बनको एक यौगिक बन्छ, जुनमा कार्बनको प्रतिशत मात्रा ६.६७ हुन्छ। यस मिश्रधातुलाई सेमेन्टाइट (Sementite) भनिन्छ। यो मिश्रधातु गामा फलाम (y-फलाम) सँग ठोस विलयन बन्छ, जसलाई अस्टेनाइट (Austenite) भनिन्छ। इस्पातमा कार्बनको मात्रा ०.५ देखि १.५ प्रतिशत सम्म रहन्छ। जब पग्लेको इस्पात ठोस हुन्छ होता, तब अस्टेनाइटको ठोस विलयन-क्रिस्टल प्राप्त हुन्छ। यो क्रिस्टल मुलायम हुन्छ र यसमा चद्दरे, छड़ तथा तार सरलतासँग बनाइन्छ। मोटर गाडीको विकाससँगै, इस्पातसँग मिश्रधातु बनाउने उपयोगमा आयो। यो इस्पात मिश्रधातु मोटर गाडिको इन्जिनका अंग बनाउन काम आयो । उदाहरणको लागी, म्यागनीज बाट इस्पातको मजबूती बढ्छ र यसले अक्सिजन र सल्फरलाई इस्पातबाट अलग गरिदिन्छ। निकल इस्पातको मजबूतीलाई बढाउँछ। क्रोमियमको कम मात्रा इस्पातलाई कठोरता प्रदान गर्छ यसको अधिक मात्रा इस्पातलाई संक्षारणबाट बचाउँछ। स्टेनलेस स्टीलमा क्रोमियम हुन्छ। भ्यानेडियम-इस्पात (vanadium-steel) आघातसह (shock proof) हुन्छ र मोलिब्डेनम्‌-इस्पात (molybdenum-steel) अधिक कठोर तथा ऊष्मा अवरोधक हुन्छ। इस्पात-मिश्रधातुहरू केवल कार्बन-इस्पात भन्दा अधिक महँगो पर्न जान्छ। [[श्रेणी:रसायन शास्त्र]] [[श्रेणी:मिश्रधातु]] rdankgkt0g13q0vzlu0t6mn1b8pfe7o 0 135666 1353835 1176840 2026-05-01T11:10:43Z Learnerktm 16073 1353835 wikitext text/x-wiki '''ल्यान्डस्याट ९''' (अङ्ग्रेजीः Landsat 9) पृथ्वी अवलोकन उपग्रह एवम् ल्यान्डस्याट कार्यक्रमको नवौं उपग्रह हो। यस उपग्रहलाई २७ सेप्टेम्बर २०२१ मा, एटलस वी ४०१ प्रक्षेपण यानमा भान्डनबर्ग स्पेस फोर्स बाट, कम्प्लेक्स-३ ई नामक प्रक्षेपणयाण बाट प्रक्षेपण गरिएको थियो। यस उपग्रहको निर्माण, प्रक्षेपण र परीक्षणको जिम्मा नासामा छ भने सञ्चालन, र डाटा अभिलेखको प्रबन्ध र वितरण संयुक्त राज्य भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (यूएसजीएस)को जिम्मामा रहेको छ। क्रिटिकल डिजाइन रिभ्यु (सीडीआर) वा प्राविधिक जाँच नासाले अप्रिल २०१८ मा पूरा गरेको थियो र नर्थरोप ग्रुमन इनोभेसन सिस्टम्स (एनजीआईएस) लाई उपग्रह निर्माण गर्न अनुमति दिइएको थियो। ल्यान्डस्याट ९ लाई २७ सेप्टेम्बर २०२१ मा १८:१२ UTC मा प्रक्षेपण गरिएको थियो। यो ल्यान्डस्याट ७ को निर्धारित मिसन अवधि सकिएको ४-५ वर्षपछि र यसको अधिकतम आयु (इन्धन आपूर्ति) समाप्त हुन लागेको समयमा गरिएको थियो। केनेडी स्पेस सेन्टर (KSC) स्थित लन्च सर्भिस प्रोग्राम (LSP) ले प्रक्षेपण सञ्चालनको नियन्त्रण गरेको थियो, जुन भान्डेनबर्ग स्पेस फोर्स बेसबाट सञ्चालन गरिएको थियो। एरिजोनामा अन्तरिक्ष यान निर्माणको काममा [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]] (COVID-19) महामारीको असर परेका कारण ल्यान्डस्याट ९ को प्रक्षेपण सेप्टेम्बर २०२१ सम्मका लागि ढिलो भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Landsat 9 {{!}} U.S. Geological Survey |url=https://www.usgs.gov/landsat-missions/landsat-9 |access-date=2026-05-01 |website=www.usgs.gov |language=en}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} 74dgnszmsj7zxtczbk3j2jpdwyc3v6v 0 138342 1353790 1352870 2026-05-01T07:53:36Z हिमाल सुवेदी 30817 1353790 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork |image_file=Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg |title= तारामय रात |alt= ताराले भरिएको रातमा आकाश देखिएको एक दृश्यको चित्रण जसमा १० ताराहरू, शुक्र ग्राह र एक पहेँलो रङ्गको चम्किलो अर्धचन्द्रमाका साथसाथै केही घरहरू र रूखहरू छन्। |artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] |year=सन् १८८९ |medium=तेलचित्रण {{Endflatlist}} |height_metric=73.7 |width_metric=92.1 |height_imperial=28.7 |width_imperial={{frac|36|1|4}} |metric_unit=cm |imperial_unit=in |city=[[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]] |museum=आधुनिक कला सङ्ग्रहालय }} '''तारामय रात''' ({{lang-nl|De sterrennacht}}) नेदरल्यान्डेेेेली उत्तर प्रभावोत्वादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएको एक तेल चित्र हो। यो चित्र उनले सन् १८८९ को जुन महिनामा मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि [[फ्रान्स]]को साँ-रेमी द-प्रोभँस स्थित एक आश्रमस्थलमा बसेको बेला बनाएका थिए। चित्रमा उनको कक्षको पूर्व दिशा तर्फको झ्याल खोल्दा देखिएको सूर्योदय हुनुभन्दा ठीक अघिको तारामय रातको दृश्यलाई चित्रण गरिएको छ जसमा उनले एक काल्पनिक गाउँलाई पनि समेटेका छन्।<ref name= "Pickvance, p. 103">{{harvnb|Pickvance|1986|p=103}}</ref><ref name="Naif & Smith, p. 747">{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=747}}</ref> यो सन् १९४१ देखि [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[न्युयोर्क सहर]]मा रहेको आधुनिक कला सङ्ग्रहालयको स्थायी सङ्ग्रहमा बनेको थियो जसलाई लिली पि ब्लिस मार्फत सङ्ग्रहालयले अधिग्रहण गरेको थियो।<ref>{{cite web|author1=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Vincent van Gogh Biography, Art, and Analysis of Works|url=http://www.theartstory.org/artist-van-gogh-vincent.htm|website=The Art Story|access-date=12 June 2015|quote=Starry Night is often considered to be Van Gogh's pinnacle achievement.}}</ref> कला जगतमा व्यापक रूपमा यो रचनालाई फन गोखको महान रचना मानिन्छ भने पाश्चात्य कला जगतमा यसलाई सबैभन्दा अधिक मान्यता प्राप्त चित्रहरू मध्ये एकको रूपमा हेरिन्छ।<ref>{{cite web|last1=Moyer|first1=Edward|title=Interactive canvas lets viewers stir Van Gogh's 'Starry Night'|url=http://www.cnet.com/news/interactive-canvas-lets-viewers-stir-van-goghs-starry-night/|website=CNET News|access-date=12 June 2015|date=14 February 2012|quote="...one of the West's most iconic paintings: Vincent Van Gogh's "The Starry Night.""}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Hannah|title=Vincent van Gogh's ''The Starry Night'', now pocket-sized!|url=http://www.moma.org/explore/inside_out/2010/05/27/vincent-van-gogh-s-the-starry-night-now-pocket-sized|website=MoMA|access-date=12 June 2015|date=27 May 2010|quote="Instantly recognizable and an iconic image in our culture, Vincent van Gogh's ''The Starry Night'' is a touchstone of modern art and one of the most beloved works..."}}</ref> यो चित्र जुन १८८९ को मध्यतिर सिर्जना गरिएको थियो, जुन [[आर्ल्स]] नजिकैको [[साँ-पल-ड-मुसोल मानसिक अस्पताल]]मा फन गोखको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिएको दृश्यबाट प्रेरित थियो। उक्त पूर्व मठले मानसिक अस्पतालको रूपमा काम गर्दथ्यो जहाँ फन गोखले २८ डिसेम्बर १८८८ को उत्तरार्धमा भएको मानसिक समस्या र आफूले आफैलाई चोट पुर्‍याउने कुख्यात कार्यपछि ८ मे १८८९ मा स्वेच्छाले भर्ना भएका थिए। धनी बिरामीहरूलाई सेवा दिने उक्त संस्था फन गोखको भर्नाको समयमा आधाभन्दा कम भरिएको थियो, जसले गर्दा कलाकारलाई दोस्रो तलामा सुत्ने कोठा र भुइँ तलामा स्टुडियो दुवै प्रयोग गर्ने सुविधा प्राप्त भएको थियो। त्यहाँको एक वर्षे बसाईका क्रममा उनी निकै उत्पादक रहे र ''[[आइरिसेस (चित्र)|आइरिसेस]]'', [[आत्म-चित्र (फन गोख, पेरिस)|एक आत्म-चित्र]] र ''तारामय रात'' जस्ता कृतिहरू सिर्जना गरेका थिए। चित्रको खगोलीय तत्वहरूमा [[शुक्रग्रह|शुक्र]] समावेश छ, जुन त्यस समयमा आकाशमा देखिएको थियो यहाँ चन्द्रमालाई पनि समावेश गरिएतापनि [[चन्द्रमा]]को चित्रण खगोलीय रूपमा सटिक छैन। अग्रभागमा रहेका साइप्रसका रुखहरूलाई उनका अन्य कृतिहरूको तुलनामा आकारमा बढाइ-चढाइ गरिएको थियो। फन गोखका पत्रहरूले सुझाव दिएअनुसार उनले ती रुखहरूलाई प्रतीकात्मक भन्दा पनि मुख्यतया सौन्दर्यको दृष्टिकोणले हेरेका थिए। चित्रमा देखिएको गाउँ एक काल्पनिक स्थल हो जुन अस्पतालबाट देखिने वास्तविक परिदृश्यको सट्टा चित्रमा आधारित छ। ''तारामय रात''लाई धार्मिक प्रतीकवाददेखि फन गोखको भावनात्मक उथलपुथलको प्रतिनिधित्व सम्मका विभिन्न व्याख्याहरूको विषय बनाइएको छ। केही कला इतिहासकारहरूले घुमिरहेको आकाशलाई तत्कालीन खगोलीय खोजहरूसँग जोड्छन्, जबकि अरूले यसलाई फन गोखको व्यक्तिगत सङ्घर्षको अभिव्यक्तिको रूपमा हेर्छन्। फन गोख आफैँले यस चित्रको आलोचना गर्दै आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेका पत्रहरूमा यसलाई "असफलता" भनेका थिए। भिन्सेन्तको मृत्युपछि यो कलाकृति थियोले उत्तराधिकारमा पाएका थिए। भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनापछि थियोको पनि मृत्यु भएसँगै यो कृति थियोकी श्रीमती ''जो''को स्वामित्वमा आयो, जसले यसलाई सन् १९०१ मा एमिले सुफफेनेकरलाई बेचेतापनि यस कलाकृतिलाई सन् १९०५ मा जो लाई नै फिर्ता बेचिएको थियो। सन् १९०६ देखि सन् १९३८ सम्म यो रोटरडमकी जोर्जेट पि भान स्टोल्कको स्वामित्वमा थियो। पल रोजेनबर्गले सन् १९३८ मा भान स्टोल्कबाट यसलाई किनेका थिए र सन् १९४१ मा न्युयोर्कको म्युजियम अफ मोर्डन आर्टलाई (साटासाट मार्फत) बेचेका थिए जसले यसलाई विरलै मात्र ऋणमा दिने गर्दछ।<ref>{{cite web |title=The Starry Night |url=https://www.moma.org/collection/works/79802 |website=moma.org |access-date=6 May 2025}}</ref> चित्रको वैज्ञानिक विश्लेषणले आकाशका लागि फन गोखले नौसेना नीलो रङ र कोबाल्ट नीलो र [[तारा]] र [[चन्द्रमा]]का लागि बेसारे पहेँलो र जिङ्क पहेँलो प्रयोग गरेको पुष्टि गरेको छ।<ref>{{harvnb|Zhao|Berns|Taplin|Coddington|2008|p=681007-8}}</ref> == आश्रमस्थल == [[चित्र:Chevet de Saint-Paul de Mausole.JPG|thumb|upright=1.3|मुसोल स्थित साँ पलको मठ]] मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि सन् १९८८ डिसेम्बर २३ को घटनापछि उनले आफैलाई चोट पुर्‍याउँँदै बायाँ कान काटेका थिए भने उनले सन् १८८९ मे ८ का दिन स्वयेच्छाले मुसोल स्थित सँ पलको पागलखानामा भर्ती भएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=701–7}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1984|p=159}}</ref> पहिले मठको रूपमा रहेको उक्त स्थान धनाढ्यहरूको आरामस्थल थियो भने उनी त्यहाँ भर्ती हुने बेला त्यो मठ मानिसहरूद्वारा आधा मात्र भरिएको थियो।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=741–3}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|pp=25–6}}</ref><ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=746}}</ref>त्यसको फलस्वरूप उनले दोस्रो तल्लामा सुत्ने कोठाको साथै भुइँ तल्लामा रहेको एउटा कोठालाई चित्रकला कक्ष रूपमा प्रयोग गर्ने अवसर पाएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=754}}</ref> साँ-रेमी-द-प्रोभँसमा शरण लिँदै गर्दा उनले अर्लेसमा सुरु गरेको चित्रकारितालाई त्यहाँ आएर पनि निरन्तरता दिएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=592, 778}}</ref> यस अवधिमा उनले आफ्नो व्यावसायिक जीवनको केही सबैभन्दा प्रसिद्ध रचनाहरूको निर्माण गरेका थिए जसमध्ये अधिकांश हाल जे पल गेटी सङ्ग्रहालयमा राखिएको छ। यी रचनाहरूमा सन् १८८९ मेमा निर्मित ''आइरिसहरू'' र सन् १८८९ सेप्टेम्बरमा निर्मित नीलो रङ्गको आत्मचित्रलाई पनि राखिएको छ। तारामय रात १८ जुनको मध्यमा कोरिएको थियो भने यस मितिमा उनले आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेको पत्रमा उनले ताराआकाशको नयाँ अनुसन्धान गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए।<ref name = "Letter 782" group="L">{{cite web|title=Letter 782:To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Tuesday, 18 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=At last I have a landscape with olive trees, and also a new study of a starry sky.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html |date=14 October 2023 }}</ref> == चित्र == [[चित्र:Chambre van Gogh 1.JPG|thumb|फन गोखको सुत्ने कोठा]] फन गोखले आफ्नो आश्रमस्थलको भुइँ तलामा रहेको स्टुडियोमा रहेको बेला दिउँसोको समयमा ''तारामय रात'' चित्र कोरिएको भए तापनि यो चित्र उनले केबल स्मृतिको बलमा चित्रित गरिएको थियो भनेर भन्नु गलत हुनेछ। यो दृश्यलाई उनको शयनकक्षको झ्यालबाट पूर्वतर्फ उन्मुख भएको दृश्यको रूपमा पहिचान गरिएको छ।<ref name="Whitney, p. 358">{{harvnb|Whitney|1986|p=358}}</ref> फलामे झ्यालबाट, उनले आफ्नो भाइ थियोलाई २३ मे १८८९ का दिन लेखेका थिए "म झ्यालबाट गहुँको वर्ग फाँट देख्न सक्छु ... जसको माथि, बिहानको समयमा सूर्य शानका साथ उदाएको छ"।<ref name= "Letter 776" group=L>{{cite web|title=Letter 776: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Thursday, 23 May 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105606/https://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240331010713/https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html |date=31 March 2024 }}</ref> फन गोखले यस दृश्यलाई दिनको विभिन्न समय र विभिन्न मौसमहरूमा चित्रण गरेका थिए जसमा; सूर्योदय, चन्द्रोदय, घमाइलो दिनहरू, बादल लागेका दिनहरू, हावाहुरी चल्ने दिनहरू र एक पटक वर्षा भएको दिन समावेश छन्। अस्पतालका कर्मचारीहरूले फन गोखलाई आफ्नो सुत्ने कोठामा चित्र कोर्न अनुमति नदिएतापनि, उनले त्यहाँ कागजमा मसी वा कोइलाले रेखाचित्र बनाउन सक्थे; अन्ततः, उनले अघिल्ला संस्करणहरूका आधारमा नयाँ भिन्नताहरू सिर्जना गर्ने गर्दथे। यी सबै चित्रहरूलाई जोड्ने एउटा साझा चित्रमय तत्व भनेको दायाँबाट भित्र आउने छड्के रेखा हो, जसले अल्पाइनेस पहाडका होचा र घुमाउरा शृङ्खलाहरूलाई चित्रण गर्दछ। २१ मध्ये १५ संस्करणहरूमा, गहुँको खेत घेर्ने टाढाको पर्खालभन्दा पर सिप्रेस (सल्लो जस्तै देखिने रूख) रूखहरू देखिन्छन्। फन गोखले यीमध्ये ६ वटा चित्रहरूमा तिनीहरूको आकारलाई बढाइचढाइ गरे, जसमा प्रमुख रूपमा ''सिप्रेस सहितको गहुँ खेत'' र ''तारामय रात'' पर्दछन्, जसले रूखहरूलाई चित्रको सतहको नजिक ल्याएको छ। यसका अतिरिक्त, सो दृश्यका पहिलो चित्रहरूमध्ये एक ''पहाड सहितको गहुँ खेत'' थियो, जुन हात [[कोपनहेगन]]मा रहेको छ। फन गोखले यस चित्रका लागि धेरै रेखाचित्र बनाएका थिए, जसमध्ये ''आँधीपछिको घेरिएको गहुँको खेत'' एउटा विशिष्ट उदाहरण हो। यो चित्र उनले आफ्नो स्टुडियोमा बनाएका थिए कि बाहिर भन्ने कुरा स्पष्ट छैन। ९ जुनको पत्रमा यसको वर्णन गर्दै, उनले उल्लेख गरेअनसार, उनी केही दिनदेखि बाहिर काम गरिरहेका थिए।<ref>{{harvnb|Hulsker|1986|p=394}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|p=93}}</ref><ref>{{cite web|title=Letter 779: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 9 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=... केही दिनदेखि म छिमेकमा काम गर्न बाहिर गइरहेको छु... एउटा त्यो ग्रामीण दृश्य हो जुन म मेरो सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देख्छु। अग्रभागमा, आँधीबेहरीपछि ध्वस्त भएको र भुइँमा ढलेको गहुँको खेत। एउटा सीमा पर्खाल र त्यसभन्दा पर, केही जैतूनका रूखहरूको खरानी रङ्गको पातहरू, झुपडीहरू र पहाडहरू। अन्तमा, चित्रको शीर्ष भागमा एउटा ठूलो सेतो र खरानी रङ्गको बादल जुन नीलो आकाशमा डुबेको छ। यो अत्यन्तै सरल परिदृश्य हो — रङ्क संयोजनको हिसाबले पनि।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105617/https://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|archive-date=14 October 2023}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{harvnb|Whitney|1986|p=356}}</ref> फन गोखले काम गरिरहेका दुई परिदृश्यहरूमध्ये दोस्रोको वर्णन १६ जुन १८८९ मा आफ्नी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई लेखेको पत्रमा गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=Letter 780: To Willemien van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 16 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1r:1|quote=त्यसपछि अर्को एउटा चित्र जसमा काँडा र हरियो झाडीहरूले घेरिएको पहेँलो हुँदै गरेको गहुँको खेत देखाइएको छ। खेतको अन्त्यमा, एउटा सानो गुलाबी घर र एउटा अल्गो र गाढा रङ्गको साइप्रस रूख जुन टाढाका बैजनी र नीलो पहाडहरूका विरुद्ध उभिएको छ, र भुल्नै नसकिने नीलो आकाश जसमा गुलाबी धर्साहरू छन् जसको शुद्ध रङ्गले पहिले नै पाकिसकेका र डढेका बालाहरूसँग विपरितता देखाउँदछ, जसको रङ्ग रोटीको पाप्रा जत्तिकै न्यानो छ।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105850/https://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506135404/http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html |date=6 May 2020 }}</ref> यो ''सिप्रेस सहितको हरियो गहुँ खेत'' हो, जुन अहिले प्रागमा छ र यो उनले पागलखानामा ''बाहिर बसेर'' बनाएको पहिलो चित्र थियो। न्युयोर्कमा रहेको ''गहुँ खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', यसका लागि गरिएको एक अध्ययन हो। दुई दिन पछि, भिन्सेन्तले थिओलाई पत्र लेख्दै आफूले "तारामय रात" चित्र बनाएको बताएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=759}}</ref> ''तारामय रात'' उनको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिने दृश्यहरूको शृङ्खलामा एक मात्र रात्रिकालीन चित्र हो। जुनको सुरुमा, भिन्सेन्तले थिओलाई लेखेका थिए, "आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो"।<ref>{{cite web|title=Letter 777: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, between about Friday, 31 May and about Thursday, 6 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014160307/https://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619102423/http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html |date=19 June 2018 }}</ref> अनुसन्धानकर्ताहरूले निर्धारण गरेअनुसार सन् १८८९ को वसन्तमा प्रोभँसमा बिहानको समयमा वास्तवमै [[शुक्रग्रह]] (जसलाई कहिलेकाहीँ "बिहानीको तारा" भनिन्छ) देखिएको थियो र त्यो समयमा यो सम्भव भएसम्मकै चम्किलो थियो। त्यसैले चित्रमा साइप्रस रूखको ठीक दायाँतर्फ रहेको सबैभन्दा चम्किलो "तारा" शुक्र ग्रह हो।<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=88}}</ref> चन्द्रमालाई शैलीगत रूपमा बनाइएको र खगोलीय अभिलेखहरूले सङ्केत गरेअनुसार गोखले यो चित्र कोर्दाको समयमा चन्द्रमा अधुरो थियो र यदि त्यो समयमा चन्द्रमा खुर्पा आकारको भएको भए पनि, फन गोखको चन्द्रमा खगोलीय रूपमा सही हुने थिएन। एउटा यस्तो चित्रमय तत्व जुन फन गोगुखको कोठाबाट देखिँदैनथ्यो, त्यो गाउँ हो,<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=89}}</ref> जुन सँ-रेमी गाउँको माथिल्लो पहाडबाट बनाइएको रेखाचित्रमा आधारित छ।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=760}}</ref> == चित्रण सामग्रीहरू == रोचेस्टर इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी र [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]]स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयका वैज्ञानिकहरूले उक्त चित्रकलाको अनुसन्धान गरेका थिए। रङ्गाउने सामग्रीको विश्लेषणले देखाए अनुसार आकाशका लागि नौसेना नीलो र गाढा नीलो रङ्ग र तारा तथा चन्द्रमाका लागि बेसार जस्तो देखिने पहेँलोका साथै निख्खर पहेँलो रङ्गको प्रयोग गरिएको थियो।<ref>Van Gogh, ''The Starry Night'', illustrated pigment analysis, ColourLex</ref> <gallery mode="packed" caption="फन गोखको चित्रकला "तारामय रात" न्युयोर्क स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शनमा राखिएको छ। ""> Detail Nuit Etoilée Van Gogh.jpg|[[चन्द्रमा]] Starry night Van Gogh detail 2.jpg|[[शुक्रग्रह]] Starry night Van Gogh detail hills.jpg|पहाड र आकाश Starry night Van Gogh details left part of canevas.jpg|क्यानभास र फ्रेमको बायाँ अंश The Starry night by Van Gogh, detail of the sky.jpg|ताराहरू </gallery> == टिप्पणीहरू == <references group="L"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons|De sterrennacht|तारामय रात}} *{{MoMAobject|79802}} *[http://whoisvangogh.com/ फन गोख को हुन्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} वेबसाइटमा [http://whoisvangogh.com/2016/09/08/starry-night-1889/ ''तारामय रात''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/167899 फन गोखका चित्रकर्महरू] *[http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ फन गोखको सुत्ने कोठाको माथिल्लो भागको दृश्य] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424233013/http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ |date=24 April 2017 }} * [https://www.paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ इतिहासको सबैभन्दा प्रसिद्ध १२ चित्रहरू] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105161919/https://paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ |date=५ जनवरी २०२३}} [[श्रेणी:कला]] [[श्रेणी:चित्रकला]] [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] rzu9lq86y1444ny8ngh1lmqu2b716fq 1353791 1353790 2026-05-01T08:04:38Z हिमाल सुवेदी 30817 /* चित्र */ 1353791 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork |image_file=Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg |title= तारामय रात |alt= ताराले भरिएको रातमा आकाश देखिएको एक दृश्यको चित्रण जसमा १० ताराहरू, शुक्र ग्राह र एक पहेँलो रङ्गको चम्किलो अर्धचन्द्रमाका साथसाथै केही घरहरू र रूखहरू छन्। |artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] |year=सन् १८८९ |medium=तेलचित्रण {{Endflatlist}} |height_metric=73.7 |width_metric=92.1 |height_imperial=28.7 |width_imperial={{frac|36|1|4}} |metric_unit=cm |imperial_unit=in |city=[[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]] |museum=आधुनिक कला सङ्ग्रहालय }} '''तारामय रात''' ({{lang-nl|De sterrennacht}}) नेदरल्यान्डेेेेली उत्तर प्रभावोत्वादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएको एक तेल चित्र हो। यो चित्र उनले सन् १८८९ को जुन महिनामा मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि [[फ्रान्स]]को साँ-रेमी द-प्रोभँस स्थित एक आश्रमस्थलमा बसेको बेला बनाएका थिए। चित्रमा उनको कक्षको पूर्व दिशा तर्फको झ्याल खोल्दा देखिएको सूर्योदय हुनुभन्दा ठीक अघिको तारामय रातको दृश्यलाई चित्रण गरिएको छ जसमा उनले एक काल्पनिक गाउँलाई पनि समेटेका छन्।<ref name= "Pickvance, p. 103">{{harvnb|Pickvance|1986|p=103}}</ref><ref name="Naif & Smith, p. 747">{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=747}}</ref> यो सन् १९४१ देखि [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[न्युयोर्क सहर]]मा रहेको आधुनिक कला सङ्ग्रहालयको स्थायी सङ्ग्रहमा बनेको थियो जसलाई लिली पि ब्लिस मार्फत सङ्ग्रहालयले अधिग्रहण गरेको थियो।<ref>{{cite web|author1=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Vincent van Gogh Biography, Art, and Analysis of Works|url=http://www.theartstory.org/artist-van-gogh-vincent.htm|website=The Art Story|access-date=12 June 2015|quote=Starry Night is often considered to be Van Gogh's pinnacle achievement.}}</ref> कला जगतमा व्यापक रूपमा यो रचनालाई फन गोखको महान रचना मानिन्छ भने पाश्चात्य कला जगतमा यसलाई सबैभन्दा अधिक मान्यता प्राप्त चित्रहरू मध्ये एकको रूपमा हेरिन्छ।<ref>{{cite web|last1=Moyer|first1=Edward|title=Interactive canvas lets viewers stir Van Gogh's 'Starry Night'|url=http://www.cnet.com/news/interactive-canvas-lets-viewers-stir-van-goghs-starry-night/|website=CNET News|access-date=12 June 2015|date=14 February 2012|quote="...one of the West's most iconic paintings: Vincent Van Gogh's "The Starry Night.""}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Hannah|title=Vincent van Gogh's ''The Starry Night'', now pocket-sized!|url=http://www.moma.org/explore/inside_out/2010/05/27/vincent-van-gogh-s-the-starry-night-now-pocket-sized|website=MoMA|access-date=12 June 2015|date=27 May 2010|quote="Instantly recognizable and an iconic image in our culture, Vincent van Gogh's ''The Starry Night'' is a touchstone of modern art and one of the most beloved works..."}}</ref> यो चित्र जुन १८८९ को मध्यतिर सिर्जना गरिएको थियो, जुन [[आर्ल्स]] नजिकैको [[साँ-पल-ड-मुसोल मानसिक अस्पताल]]मा फन गोखको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिएको दृश्यबाट प्रेरित थियो। उक्त पूर्व मठले मानसिक अस्पतालको रूपमा काम गर्दथ्यो जहाँ फन गोखले २८ डिसेम्बर १८८८ को उत्तरार्धमा भएको मानसिक समस्या र आफूले आफैलाई चोट पुर्‍याउने कुख्यात कार्यपछि ८ मे १८८९ मा स्वेच्छाले भर्ना भएका थिए। धनी बिरामीहरूलाई सेवा दिने उक्त संस्था फन गोखको भर्नाको समयमा आधाभन्दा कम भरिएको थियो, जसले गर्दा कलाकारलाई दोस्रो तलामा सुत्ने कोठा र भुइँ तलामा स्टुडियो दुवै प्रयोग गर्ने सुविधा प्राप्त भएको थियो। त्यहाँको एक वर्षे बसाईका क्रममा उनी निकै उत्पादक रहे र ''[[आइरिसेस (चित्र)|आइरिसेस]]'', [[आत्म-चित्र (फन गोख, पेरिस)|एक आत्म-चित्र]] र ''तारामय रात'' जस्ता कृतिहरू सिर्जना गरेका थिए। चित्रको खगोलीय तत्वहरूमा [[शुक्रग्रह|शुक्र]] समावेश छ, जुन त्यस समयमा आकाशमा देखिएको थियो यहाँ चन्द्रमालाई पनि समावेश गरिएतापनि [[चन्द्रमा]]को चित्रण खगोलीय रूपमा सटिक छैन। अग्रभागमा रहेका साइप्रसका रुखहरूलाई उनका अन्य कृतिहरूको तुलनामा आकारमा बढाइ-चढाइ गरिएको थियो। फन गोखका पत्रहरूले सुझाव दिएअनुसार उनले ती रुखहरूलाई प्रतीकात्मक भन्दा पनि मुख्यतया सौन्दर्यको दृष्टिकोणले हेरेका थिए। चित्रमा देखिएको गाउँ एक काल्पनिक स्थल हो जुन अस्पतालबाट देखिने वास्तविक परिदृश्यको सट्टा चित्रमा आधारित छ। ''तारामय रात''लाई धार्मिक प्रतीकवाददेखि फन गोखको भावनात्मक उथलपुथलको प्रतिनिधित्व सम्मका विभिन्न व्याख्याहरूको विषय बनाइएको छ। केही कला इतिहासकारहरूले घुमिरहेको आकाशलाई तत्कालीन खगोलीय खोजहरूसँग जोड्छन्, जबकि अरूले यसलाई फन गोखको व्यक्तिगत सङ्घर्षको अभिव्यक्तिको रूपमा हेर्छन्। फन गोख आफैँले यस चित्रको आलोचना गर्दै आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेका पत्रहरूमा यसलाई "असफलता" भनेका थिए। भिन्सेन्तको मृत्युपछि यो कलाकृति थियोले उत्तराधिकारमा पाएका थिए। भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनापछि थियोको पनि मृत्यु भएसँगै यो कृति थियोकी श्रीमती ''जो''को स्वामित्वमा आयो, जसले यसलाई सन् १९०१ मा एमिले सुफफेनेकरलाई बेचेतापनि यस कलाकृतिलाई सन् १९०५ मा जो लाई नै फिर्ता बेचिएको थियो। सन् १९०६ देखि सन् १९३८ सम्म यो रोटरडमकी जोर्जेट पि भान स्टोल्कको स्वामित्वमा थियो। पल रोजेनबर्गले सन् १९३८ मा भान स्टोल्कबाट यसलाई किनेका थिए र सन् १९४१ मा न्युयोर्कको म्युजियम अफ मोर्डन आर्टलाई (साटासाट मार्फत) बेचेका थिए जसले यसलाई विरलै मात्र ऋणमा दिने गर्दछ।<ref>{{cite web |title=The Starry Night |url=https://www.moma.org/collection/works/79802 |website=moma.org |access-date=6 May 2025}}</ref> चित्रको वैज्ञानिक विश्लेषणले आकाशका लागि फन गोखले नौसेना नीलो रङ र कोबाल्ट नीलो र [[तारा]] र [[चन्द्रमा]]का लागि बेसारे पहेँलो र जिङ्क पहेँलो प्रयोग गरेको पुष्टि गरेको छ।<ref>{{harvnb|Zhao|Berns|Taplin|Coddington|2008|p=681007-8}}</ref> == आश्रमस्थल == [[चित्र:Chevet de Saint-Paul de Mausole.JPG|thumb|upright=1.3|मुसोल स्थित साँ पलको मठ]] मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि सन् १९८८ डिसेम्बर २३ को घटनापछि उनले आफैलाई चोट पुर्‍याउँँदै बायाँ कान काटेका थिए भने उनले सन् १८८९ मे ८ का दिन स्वयेच्छाले मुसोल स्थित सँ पलको पागलखानामा भर्ती भएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=701–7}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1984|p=159}}</ref> पहिले मठको रूपमा रहेको उक्त स्थान धनाढ्यहरूको आरामस्थल थियो भने उनी त्यहाँ भर्ती हुने बेला त्यो मठ मानिसहरूद्वारा आधा मात्र भरिएको थियो।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=741–3}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|pp=25–6}}</ref><ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=746}}</ref>त्यसको फलस्वरूप उनले दोस्रो तल्लामा सुत्ने कोठाको साथै भुइँ तल्लामा रहेको एउटा कोठालाई चित्रकला कक्ष रूपमा प्रयोग गर्ने अवसर पाएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=754}}</ref> साँ-रेमी-द-प्रोभँसमा शरण लिँदै गर्दा उनले अर्लेसमा सुरु गरेको चित्रकारितालाई त्यहाँ आएर पनि निरन्तरता दिएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=592, 778}}</ref> यस अवधिमा उनले आफ्नो व्यावसायिक जीवनको केही सबैभन्दा प्रसिद्ध रचनाहरूको निर्माण गरेका थिए जसमध्ये अधिकांश हाल जे पल गेटी सङ्ग्रहालयमा राखिएको छ। यी रचनाहरूमा सन् १८८९ मेमा निर्मित ''आइरिसहरू'' र सन् १८८९ सेप्टेम्बरमा निर्मित नीलो रङ्गको आत्मचित्रलाई पनि राखिएको छ। तारामय रात १८ जुनको मध्यमा कोरिएको थियो भने यस मितिमा उनले आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेको पत्रमा उनले ताराआकाशको नयाँ अनुसन्धान गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए।<ref name = "Letter 782" group="L">{{cite web|title=Letter 782:To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Tuesday, 18 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=At last I have a landscape with olive trees, and also a new study of a starry sky.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html |date=14 October 2023 }}</ref> == चित्र == [[चित्र:Chambre van Gogh 1.JPG|thumb|फन गोखको सुत्ने कोठा]] फन गोखले आफ्नो आश्रमस्थलको भुइँ तलामा रहेको स्टुडियोमा रहेको बेला दिउँसोको समयमा ''तारामय रात'' चित्र कोरिएको भए तापनि यो चित्र उनले केबल स्मृतिको बलमा चित्रित गरिएको थियो भनेर भन्नु गलत हुनेछ। यो दृश्यलाई उनको शयनकक्षको झ्यालबाट पूर्वतर्फ उन्मुख भएको दृश्यको रूपमा पहिचान गरिएको छ।<ref name="Whitney, p. 358">{{harvnb|Whitney|1986|p=358}}</ref> फलामे झ्यालबाट, उनले आफ्नो भाइ थियोलाई २३ मे १८८९ का दिन लेखेका थिए "म झ्यालबाट गहुँको वर्ग फाँट देख्न सक्छु ... जसको माथि, बिहानको समयमा सूर्य शानका साथ उदाएको छ"।<ref name= "Letter 776" group=L>{{cite web|title=Letter 776: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Thursday, 23 May 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105606/https://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240331010713/https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html |date=31 March 2024 }}</ref> फन गोखले यस दृश्यलाई दिनको विभिन्न समय र विभिन्न मौसमहरूमा चित्रण गरेका थिए जसमा; सूर्योदय, चन्द्रोदय, घमाइलो दिनहरू, बादल लागेका दिनहरू, हावाहुरी चल्ने दिनहरू र एक पटक वर्षा भएको दिन समावेश छन्। अस्पतालका कर्मचारीहरूले फन गोखलाई आफ्नो सुत्ने कोठामा चित्र कोर्न अनुमति नदिएतापनि, उनले त्यहाँ कागजमा मसी वा कोइलाले रेखाचित्र बनाउन सक्थे; अन्ततः, उनले अघिल्ला संस्करणहरूका आधारमा नयाँ भिन्नताहरू सिर्जना गर्ने गर्दथे। यी सबै चित्रहरूलाई जोड्ने एउटा साझा चित्रमय तत्व भनेको दायाँबाट भित्र आउने छड्के रेखा हो, जसले अल्पाइनेस पहाडका होचा र घुमाउरा शृङ्खलाहरूलाई चित्रण गर्दछ। २१ मध्ये १५ संस्करणहरूमा, गहुँको खेत घेर्ने टाढाको पर्खालभन्दा पर सिप्रेस (सल्लो जस्तै देखिने रूख) रूखहरू देखिन्छन्। फन गोखले यीमध्ये ६ वटा चित्रहरूमा तिनीहरूको आकारलाई बढाइचढाइ गरे, जसमा प्रमुख रूपमा ''सिप्रेस सहितको गहुँ खेत'' र ''तारामय रात'' पर्दछन्, जसले रूखहरूलाई चित्रको सतहको नजिक ल्याएको छ। यसका अतिरिक्त, सो दृश्यका पहिलो चित्रहरूमध्ये एक ''पहाड सहितको गहुँ खेत'' थियो, जुन हात [[कोपनहेगन]]मा रहेको छ। फन गोखले यस चित्रका लागि धेरै रेखाचित्र बनाएका थिए, जसमध्ये ''आँधीपछिको घेरिएको गहुँको खेत'' एउटा विशिष्ट उदाहरण हो। यो चित्र उनले आफ्नो स्टुडियोमा बनाएका थिए कि बाहिर भन्ने कुरा स्पष्ट छैन। ९ जुनको पत्रमा यसको वर्णन गर्दै, उनले उल्लेख गरेअनसार, उनी केही दिनदेखि बाहिर काम गरिरहेका थिए।<ref>{{harvnb|Hulsker|1986|p=394}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|p=93}}</ref><ref>{{cite web|title=Letter 779: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 9 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=... केही दिनदेखि म छिमेकमा काम गर्न बाहिर गइरहेको छु... एउटा त्यो ग्रामीण दृश्य हो जुन म मेरो सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देख्छु। अग्रभागमा, आँधीबेहरीपछि ध्वस्त भएको र भुइँमा ढलेको गहुँको खेत। एउटा सीमा पर्खाल र त्यसभन्दा पर, केही जैतूनका रूखहरूको खरानी रङ्गको पातहरू, झुपडीहरू र पहाडहरू। अन्तमा, चित्रको शीर्ष भागमा एउटा ठूलो सेतो र खरानी रङ्गको बादल जुन नीलो आकाशमा डुबेको छ। यो अत्यन्तै सरल परिदृश्य हो — रङ्क संयोजनको हिसाबले पनि।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105617/https://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|archive-date=14 October 2023}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{harvnb|Whitney|1986|p=356}}</ref> फन गोखले काम गरिरहेका दुई परिदृश्यहरूमध्ये दोस्रोको वर्णन १६ जुन १८८९ मा आफ्नी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई लेखेको पत्रमा गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=Letter 780: To Willemien van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 16 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1r:1|quote=त्यसपछि अर्को एउटा चित्र जसमा काँडा र हरियो झाडीहरूले घेरिएको पहेँलो हुँदै गरेको गहुँको खेत देखाइएको छ। खेतको अन्त्यमा, एउटा सानो गुलाबी घर र एउटा अल्गो र गाढा रङ्गको साइप्रस रूख जुन टाढाका बैजनी र नीलो पहाडहरूका विरुद्ध उभिएको छ, र भुल्नै नसकिने नीलो आकाश जसमा गुलाबी धर्साहरू छन् जसको शुद्ध रङ्गले पहिले नै पाकिसकेका र डढेका बालाहरूसँग विपरितता देखाउँदछ, जसको रङ्ग रोटीको पाप्रा जत्तिकै न्यानो छ।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105850/https://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506135404/http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html |date=6 May 2020 }}</ref> यो ''सिप्रेस सहितको हरियो गहुँ खेत'' हो, जुन अहिले प्रागमा छ र यो उनले पागलखानामा ''बाहिर बसेर'' बनाएको पहिलो चित्र थियो। न्युयोर्कमा रहेको ''गहुँ खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', यसका लागि गरिएको एक अध्ययन हो। दुई दिन पछि, भिन्सेन्तले थिओलाई पत्र लेख्दै आफूले "तारामय रात" चित्र बनाएको बताएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=759}}</ref> ''तारामय रात'' उनको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिने दृश्यहरूको शृङ्खलामा एक मात्र रात्रिकालीन चित्र हो। जुनको सुरुमा, भिन्सेन्तले थिओलाई लेखेका थिए, "आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो"।<ref>{{cite web|title=Letter 777: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, between about Friday, 31 May and about Thursday, 6 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014160307/https://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619102423/http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html |date=19 June 2018 }}</ref> अनुसन्धानकर्ताहरूले निर्धारण गरेअनुसार सन् १८८९ को वसन्तमा प्रोभँसमा बिहानको समयमा वास्तवमै [[शुक्रग्रह]] (जसलाई कहिलेकाहीँ "बिहानीको तारा" भनिन्छ) देखिएको थियो र त्यो समयमा यो सम्भव भएसम्मकै चम्किलो थियो। त्यसैले चित्रमा साइप्रस रूखको ठीक दायाँतर्फ रहेको सबैभन्दा चम्किलो "तारा" शुक्र ग्रह हो।<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=88}}</ref> चन्द्रमालाई शैलीगत रूपमा बनाइएको र खगोलीय अभिलेखहरूले सङ्केत गरेअनुसार गोखले यो चित्र कोर्दाको समयमा चन्द्रमा अधुरो थियो र यदि त्यो समयमा चन्द्रमा खुर्पा आकारको भएको भए पनि, फन गोखको चन्द्रमा खगोलीय रूपमा सही हुने थिएन। एउटा यस्तो चित्रमय तत्व जुन फन गोगुखको कोठाबाट देखिँदैनथ्यो, त्यो गाउँ हो,<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=89}}</ref> जुन सँ-रेमी गाउँको माथिल्लो पहाडबाट बनाइएको रेखाचित्रमा आधारित छ।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=760}}</ref> <gallery class="center" widths="154px" heights="200px"> File:Vincent van Gogh - Wheatfield, Saint-Rémy de Provence - F1548 JH1726.jpg|''गहुँको खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', [[मोर्गन पुस्तकालय र सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Green Field - Google Art Project.jpg|''साइप्रस रूखसहितको हरियो गहुँको खेत'', प्राग राष्ट्रिय ग्यालरी File:Vincent van Gogh - The Enclosed Wheatfield After a Storm F1547 JH1724.jpg|''आँधीपछिको बन्द गहुँको खेत'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Landscape from Saint-Rémy - Google Art Project.jpg|''साँ-रेमी पछाडिको पहाडी परिदृश्य'', नाइ कार्ल्सबर्ग ग्लिप्टोटेक File:Vincent van Gogh - Bird's-Eye View of the Village F1541v JH1729.jpg|''गाउँको चराको आँखी दृश्य'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Landscape with Cypresses F1541r JH 1730.jpg|''साइप्रस रूखहरूसहितको परिदृश्य'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] </gallery> == चित्रण सामग्रीहरू == रोचेस्टर इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी र [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]]स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयका वैज्ञानिकहरूले उक्त चित्रकलाको अनुसन्धान गरेका थिए। रङ्गाउने सामग्रीको विश्लेषणले देखाए अनुसार आकाशका लागि नौसेना नीलो र गाढा नीलो रङ्ग र तारा तथा चन्द्रमाका लागि बेसार जस्तो देखिने पहेँलोका साथै निख्खर पहेँलो रङ्गको प्रयोग गरिएको थियो।<ref>Van Gogh, ''The Starry Night'', illustrated pigment analysis, ColourLex</ref> <gallery mode="packed" caption="फन गोखको चित्रकला "तारामय रात" न्युयोर्क स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शनमा राखिएको छ। ""> Detail Nuit Etoilée Van Gogh.jpg|[[चन्द्रमा]] Starry night Van Gogh detail 2.jpg|[[शुक्रग्रह]] Starry night Van Gogh detail hills.jpg|पहाड र आकाश Starry night Van Gogh details left part of canevas.jpg|क्यानभास र फ्रेमको बायाँ अंश The Starry night by Van Gogh, detail of the sky.jpg|ताराहरू </gallery> == टिप्पणीहरू == <references group="L"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons|De sterrennacht|तारामय रात}} *{{MoMAobject|79802}} *[http://whoisvangogh.com/ फन गोख को हुन्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} वेबसाइटमा [http://whoisvangogh.com/2016/09/08/starry-night-1889/ ''तारामय रात''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/167899 फन गोखका चित्रकर्महरू] *[http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ फन गोखको सुत्ने कोठाको माथिल्लो भागको दृश्य] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424233013/http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ |date=24 April 2017 }} * [https://www.paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ इतिहासको सबैभन्दा प्रसिद्ध १२ चित्रहरू] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105161919/https://paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ |date=५ जनवरी २०२३}} [[श्रेणी:कला]] [[श्रेणी:चित्रकला]] [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] glrzrsfxjjiia3d7s98l4a5ui3okvrh 1353804 1353791 2026-05-01T08:36:11Z हिमाल सुवेदी 30817 1353804 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork |image_file=Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg |title= तारामय रात |alt= ताराले भरिएको रातमा आकाश देखिएको एक दृश्यको चित्रण जसमा १० ताराहरू, शुक्र ग्राह र एक पहेँलो रङ्गको चम्किलो अर्धचन्द्रमाका साथसाथै केही घरहरू र रूखहरू छन्। |artist=[[भिन्सेन्त फन गोख]] |year=सन् १८८९ |medium=तेलचित्रण {{Endflatlist}} |height_metric=73.7 |width_metric=92.1 |height_imperial=28.7 |width_imperial={{frac|36|1|4}} |metric_unit=cm |imperial_unit=in |city=[[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]] |museum=आधुनिक कला सङ्ग्रहालय }} '''तारामय रात''' ({{lang-nl|De sterrennacht}}) नेदरल्यान्डेेेेली उत्तर प्रभावोत्वादी चित्रकार [[भिन्सेन्त फन गोख]]द्वारा बनाइएको एक तेल चित्र हो। यो चित्र उनले सन् १८८९ को जुन महिनामा मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि [[फ्रान्स]]को साँ-रेमी द-प्रोभँस स्थित एक आश्रमस्थलमा बसेको बेला बनाएका थिए। चित्रमा उनको कक्षको पूर्व दिशा तर्फको झ्याल खोल्दा देखिएको सूर्योदय हुनुभन्दा ठीक अघिको तारामय रातको दृश्यलाई चित्रण गरिएको छ जसमा उनले एक काल्पनिक गाउँलाई पनि समेटेका छन्।<ref name= "Pickvance, p. 103">{{harvnb|Pickvance|1986|p=103}}</ref><ref name="Naif & Smith, p. 747">{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=747}}</ref> यो सन् १९४१ देखि [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[न्युयोर्क सहर]]मा रहेको आधुनिक कला सङ्ग्रहालयको स्थायी सङ्ग्रहमा बनेको थियो जसलाई लिली पि ब्लिस मार्फत सङ्ग्रहालयले अधिग्रहण गरेको थियो।<ref>{{cite web|author1=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Vincent van Gogh Biography, Art, and Analysis of Works|url=http://www.theartstory.org/artist-van-gogh-vincent.htm|website=The Art Story|access-date=12 June 2015|quote=Starry Night is often considered to be Van Gogh's pinnacle achievement.}}</ref> कला जगतमा व्यापक रूपमा यो रचनालाई फन गोखको महान रचना मानिन्छ भने पाश्चात्य कला जगतमा यसलाई सबैभन्दा अधिक मान्यता प्राप्त चित्रहरू मध्ये एकको रूपमा हेरिन्छ।<ref>{{cite web|last1=Moyer|first1=Edward|title=Interactive canvas lets viewers stir Van Gogh's 'Starry Night'|url=http://www.cnet.com/news/interactive-canvas-lets-viewers-stir-van-goghs-starry-night/|website=CNET News|access-date=12 June 2015|date=14 February 2012|quote="...one of the West's most iconic paintings: Vincent Van Gogh's "The Starry Night.""}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Hannah|title=Vincent van Gogh's ''The Starry Night'', now pocket-sized!|url=http://www.moma.org/explore/inside_out/2010/05/27/vincent-van-gogh-s-the-starry-night-now-pocket-sized|website=MoMA|access-date=12 June 2015|date=27 May 2010|quote="Instantly recognizable and an iconic image in our culture, Vincent van Gogh's ''The Starry Night'' is a touchstone of modern art and one of the most beloved works..."}}</ref> यो चित्र जुन १८८९ को मध्यतिर सिर्जना गरिएको थियो, जुन [[आर्ल्स]] नजिकैको [[साँ-पल-ड-मुसोल मानसिक अस्पताल]]मा फन गोखको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिएको दृश्यबाट प्रेरित थियो। उक्त पूर्व मठले मानसिक अस्पतालको रूपमा काम गर्दथ्यो जहाँ फन गोखले २८ डिसेम्बर १८८८ को उत्तरार्धमा भएको मानसिक समस्या र आफूले आफैलाई चोट पुर्‍याउने कुख्यात कार्यपछि ८ मे १८८९ मा स्वेच्छाले भर्ना भएका थिए। धनी बिरामीहरूलाई सेवा दिने उक्त संस्था फन गोखको भर्नाको समयमा आधाभन्दा कम भरिएको थियो, जसले गर्दा कलाकारलाई दोस्रो तलामा सुत्ने कोठा र भुइँ तलामा स्टुडियो दुवै प्रयोग गर्ने सुविधा प्राप्त भएको थियो। त्यहाँको एक वर्षे बसाईका क्रममा उनी निकै उत्पादक रहे र ''[[आइरिसेस (चित्र)|आइरिसेस]]'', [[आत्म-चित्र (फन गोख, पेरिस)|एक आत्म-चित्र]] र ''तारामय रात'' जस्ता कृतिहरू सिर्जना गरेका थिए। चित्रको खगोलीय तत्वहरूमा [[शुक्रग्रह|शुक्र]] समावेश छ, जुन त्यस समयमा आकाशमा देखिएको थियो यहाँ चन्द्रमालाई पनि समावेश गरिएतापनि [[चन्द्रमा]]को चित्रण खगोलीय रूपमा सटिक छैन। अग्रभागमा रहेका साइप्रसका रुखहरूलाई उनका अन्य कृतिहरूको तुलनामा आकारमा बढाइ-चढाइ गरिएको थियो। फन गोखका पत्रहरूले सुझाव दिएअनुसार उनले ती रुखहरूलाई प्रतीकात्मक भन्दा पनि मुख्यतया सौन्दर्यको दृष्टिकोणले हेरेका थिए। चित्रमा देखिएको गाउँ एक काल्पनिक स्थल हो जुन अस्पतालबाट देखिने वास्तविक परिदृश्यको सट्टा चित्रमा आधारित छ। ''तारामय रात''लाई धार्मिक प्रतीकवाददेखि फन गोखको भावनात्मक उथलपुथलको प्रतिनिधित्व सम्मका विभिन्न व्याख्याहरूको विषय बनाइएको छ। केही कला इतिहासकारहरूले घुमिरहेको आकाशलाई तत्कालीन खगोलीय खोजहरूसँग जोड्छन्, जबकि अरूले यसलाई फन गोखको व्यक्तिगत सङ्घर्षको अभिव्यक्तिको रूपमा हेर्छन्। फन गोख आफैँले यस चित्रको आलोचना गर्दै आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेका पत्रहरूमा यसलाई "असफलता" भनेका थिए। भिन्सेन्तको मृत्युपछि यो कलाकृति थियोले उत्तराधिकारमा पाएका थिए। भिन्सेन्तको मृत्यु भएको ६ महिनापछि थियोको पनि मृत्यु भएसँगै यो कृति थियोकी श्रीमती ''जो''को स्वामित्वमा आयो, जसले यसलाई सन् १९०१ मा एमिले सुफफेनेकरलाई बेचेतापनि यस कलाकृतिलाई सन् १९०५ मा जो लाई नै फिर्ता बेचिएको थियो। सन् १९०६ देखि सन् १९३८ सम्म यो रोटरडमकी जोर्जेट पि भान स्टोल्कको स्वामित्वमा थियो। पल रोजेनबर्गले सन् १९३८ मा भान स्टोल्कबाट यसलाई किनेका थिए र सन् १९४१ मा न्युयोर्कको म्युजियम अफ मोर्डन आर्टलाई (साटासाट मार्फत) बेचेका थिए जसले यसलाई विरलै मात्र ऋणमा दिने गर्दछ।<ref>{{cite web |title=The Starry Night |url=https://www.moma.org/collection/works/79802 |website=moma.org |access-date=6 May 2025}}</ref> चित्रको वैज्ञानिक विश्लेषणले आकाशका लागि फन गोखले नौसेना नीलो रङ र कोबाल्ट नीलो र [[तारा]] र [[चन्द्रमा]]का लागि बेसारे पहेँलो र जिङ्क पहेँलो प्रयोग गरेको पुष्टि गरेको छ।<ref>{{harvnb|Zhao|Berns|Taplin|Coddington|2008|p=681007-8}}</ref> == आश्रमस्थल == [[चित्र:Chevet de Saint-Paul de Mausole.JPG|thumb|upright=1.3|मुसोल स्थित साँ पलको मठ]] मानसिक रूपमा अस्वस्थ भएपछि सन् १९८८ डिसेम्बर २३ को घटनापछि उनले आफैलाई चोट पुर्‍याउँँदै बायाँ कान काटेका थिए भने उनले सन् १८८९ मे ८ का दिन स्वयेच्छाले मुसोल स्थित सँ पलको पागलखानामा भर्ती भएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=701–7}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1984|p=159}}</ref> पहिले मठको रूपमा रहेको उक्त स्थान धनाढ्यहरूको आरामस्थल थियो भने उनी त्यहाँ भर्ती हुने बेला त्यो मठ मानिसहरूद्वारा आधा मात्र भरिएको थियो।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=741–3}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|pp=25–6}}</ref><ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=746}}</ref>त्यसको फलस्वरूप उनले दोस्रो तल्लामा सुत्ने कोठाको साथै भुइँ तल्लामा रहेको एउटा कोठालाई चित्रकला कक्ष रूपमा प्रयोग गर्ने अवसर पाएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=754}}</ref> साँ-रेमी-द-प्रोभँसमा शरण लिँदै गर्दा उनले अर्लेसमा सुरु गरेको चित्रकारितालाई त्यहाँ आएर पनि निरन्तरता दिएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|pp=592, 778}}</ref> यस अवधिमा उनले आफ्नो व्यावसायिक जीवनको केही सबैभन्दा प्रसिद्ध रचनाहरूको निर्माण गरेका थिए जसमध्ये अधिकांश हाल जे पल गेटी सङ्ग्रहालयमा राखिएको छ। यी रचनाहरूमा सन् १८८९ मेमा निर्मित ''आइरिसहरू'' र सन् १८८९ सेप्टेम्बरमा निर्मित नीलो रङ्गको आत्मचित्रलाई पनि राखिएको छ। तारामय रात १८ जुनको मध्यमा कोरिएको थियो भने यस मितिमा उनले आफ्ना भाइ थियोलाई लेखेको पत्रमा उनले ताराआकाशको नयाँ अनुसन्धान गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए।<ref name = "Letter 782" group="L">{{cite web|title=Letter 782:To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Tuesday, 18 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=At last I have a landscape with olive trees, and also a new study of a starry sky.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231014105657/https://vangoghletters.org/vg/letters/let782/letter.html |date=14 October 2023 }}</ref> == चित्र == [[चित्र:Chambre van Gogh 1.JPG|thumb|फन गोखको सुत्ने कोठा]] फन गोखले आफ्नो आश्रमस्थलको भुइँ तलामा रहेको स्टुडियोमा रहेको बेला दिउँसोको समयमा ''तारामय रात'' चित्र कोरिएको भए तापनि यो चित्र उनले केबल स्मृतिको बलमा चित्रित गरिएको थियो भनेर भन्नु गलत हुनेछ। यो दृश्यलाई उनको शयनकक्षको झ्यालबाट पूर्वतर्फ उन्मुख भएको दृश्यको रूपमा पहिचान गरिएको छ।<ref name="Whitney, p. 358">{{harvnb|Whitney|1986|p=358}}</ref> फलामे झ्यालबाट, उनले आफ्नो भाइ थियोलाई २३ मे १८८९ का दिन लेखेका थिए "म झ्यालबाट गहुँको वर्ग फाँट देख्न सक्छु ... जसको माथि, बिहानको समयमा सूर्य शानका साथ उदाएको छ"।<ref name= "Letter 776" group=L>{{cite web|title=Letter 776: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, on or about Thursday, 23 May 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105606/https://vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html|archive-date=Oct 14, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240331010713/https://www.vangoghletters.org/vg/letters/let776/letter.html |date=31 March 2024 }}</ref> फन गोखले यस दृश्यलाई दिनको विभिन्न समय र विभिन्न मौसमहरूमा चित्रण गरेका थिए जसमा; सूर्योदय, चन्द्रोदय, घमाइलो दिनहरू, बादल लागेका दिनहरू, हावाहुरी चल्ने दिनहरू र एक पटक वर्षा भएको दिन समावेश छन्। अस्पतालका कर्मचारीहरूले फन गोखलाई आफ्नो सुत्ने कोठामा चित्र कोर्न अनुमति नदिएतापनि, उनले त्यहाँ कागजमा मसी वा कोइलाले रेखाचित्र बनाउन सक्थे; अन्ततः, उनले अघिल्ला संस्करणहरूका आधारमा नयाँ भिन्नताहरू सिर्जना गर्ने गर्दथे। यी सबै चित्रहरूलाई जोड्ने एउटा साझा चित्रमय तत्व भनेको दायाँबाट भित्र आउने छड्के रेखा हो, जसले अल्पाइनेस पहाडका होचा र घुमाउरा शृङ्खलाहरूलाई चित्रण गर्दछ। २१ मध्ये १५ संस्करणहरूमा, गहुँको खेत घेर्ने टाढाको पर्खालभन्दा पर सिप्रेस (सल्लो जस्तै देखिने रूख) रूखहरू देखिन्छन्। फन गोखले यीमध्ये ६ वटा चित्रहरूमा तिनीहरूको आकारलाई बढाइचढाइ गरे, जसमा प्रमुख रूपमा ''सिप्रेस सहितको गहुँ खेत'' र ''तारामय रात'' पर्दछन्, जसले रूखहरूलाई चित्रको सतहको नजिक ल्याएको छ। यसका अतिरिक्त, सो दृश्यका पहिलो चित्रहरूमध्ये एक ''पहाड सहितको गहुँ खेत'' थियो, जुन हात [[कोपनहेगन]]मा रहेको छ। फन गोखले यस चित्रका लागि धेरै रेखाचित्र बनाएका थिए, जसमध्ये ''आँधीपछिको घेरिएको गहुँको खेत'' एउटा विशिष्ट उदाहरण हो। यो चित्र उनले आफ्नो स्टुडियोमा बनाएका थिए कि बाहिर भन्ने कुरा स्पष्ट छैन। ९ जुनको पत्रमा यसको वर्णन गर्दै, उनले उल्लेख गरेअनसार, उनी केही दिनदेखि बाहिर काम गरिरहेका थिए।<ref>{{harvnb|Hulsker|1986|p=394}}</ref><ref>{{harvnb|Pickvance|1986|p=93}}</ref><ref>{{cite web|title=Letter 779: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 9 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=फन गोख सङ्ग्रहालय|at=1v:2|quote=... केही दिनदेखि म छिमेकमा काम गर्न बाहिर गइरहेको छु... एउटा त्यो ग्रामीण दृश्य हो जुन म मेरो सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देख्छु। अग्रभागमा, आँधीबेहरीपछि ध्वस्त भएको र भुइँमा ढलेको गहुँको खेत। एउटा सीमा पर्खाल र त्यसभन्दा पर, केही जैतूनका रूखहरूको खरानी रङ्गको पातहरू, झुपडीहरू र पहाडहरू। अन्तमा, चित्रको शीर्ष भागमा एउटा ठूलो सेतो र खरानी रङ्गको बादल जुन नीलो आकाशमा डुबेको छ। यो अत्यन्तै सरल परिदृश्य हो — रङ्क संयोजनको हिसाबले पनि।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105617/https://vangoghletters.org/vg/letters/let779/letter.html|archive-date=14 October 2023}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{harvnb|Whitney|1986|p=356}}</ref> फन गोखले काम गरिरहेका दुई परिदृश्यहरूमध्ये दोस्रोको वर्णन १६ जुन १८८९ मा आफ्नी बहिनी [[विल फन गोख|विल]]लाई लेखेको पत्रमा गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=Letter 780: To Willemien van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Sunday, 16 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1r:1|quote=त्यसपछि अर्को एउटा चित्र जसमा काँडा र हरियो झाडीहरूले घेरिएको पहेँलो हुँदै गरेको गहुँको खेत देखाइएको छ। खेतको अन्त्यमा, एउटा सानो गुलाबी घर र एउटा अल्गो र गाढा रङ्गको साइप्रस रूख जुन टाढाका बैजनी र नीलो पहाडहरूका विरुद्ध उभिएको छ, र भुल्नै नसकिने नीलो आकाश जसमा गुलाबी धर्साहरू छन् जसको शुद्ध रङ्गले पहिले नै पाकिसकेका र डढेका बालाहरूसँग विपरितता देखाउँदछ, जसको रङ्ग रोटीको पाप्रा जत्तिकै न्यानो छ।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014105850/https://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506135404/http://vangoghletters.org/vg/letters/let780/letter.html |date=6 May 2020 }}</ref> यो ''सिप्रेस सहितको हरियो गहुँ खेत'' हो, जुन अहिले प्रागमा छ र यो उनले पागलखानामा ''बाहिर बसेर'' बनाएको पहिलो चित्र थियो। न्युयोर्कमा रहेको ''गहुँ खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', यसका लागि गरिएको एक अध्ययन हो। दुई दिन पछि, भिन्सेन्तले थिओलाई पत्र लेख्दै आफूले "तारामय रात" चित्र बनाएको बताएका थिए।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=759}}</ref> ''तारामय रात'' उनको सुत्ने कोठाको झ्यालबाट देखिने दृश्यहरूको शृङ्खलामा एक मात्र रात्रिकालीन चित्र हो। जुनको सुरुमा, भिन्सेन्तले थिओलाई लेखेका थिए, "आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो"।<ref>{{cite web|title=Letter 777: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, between about Friday, 31 May and about Thursday, 6 June 1889|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=Van Gogh Museum|at=1v:2|quote=आज बिहान मैले सूर्योदय हुनुभन्दा धेरै अघि आफ्नो झ्यालबाट ग्रामीण इलाका देखेँ, जहाँ बिहानीको तारा बाहेक केही थिएन, जुन धेरै ठूलो देखिन्थ्यो।|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014160307/https://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html|archive-date=14 October 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619102423/http://vangoghletters.org/vg/letters/let777/letter.html |date=19 June 2018 }}</ref> अनुसन्धानकर्ताहरूले निर्धारण गरेअनुसार सन् १८८९ को वसन्तमा प्रोभँसमा बिहानको समयमा वास्तवमै [[शुक्रग्रह]] (जसलाई कहिलेकाहीँ "बिहानीको तारा" भनिन्छ) देखिएको थियो र त्यो समयमा यो सम्भव भएसम्मकै चम्किलो थियो। त्यसैले चित्रमा साइप्रस रूखको ठीक दायाँतर्फ रहेको सबैभन्दा चम्किलो "तारा" शुक्र ग्रह हो।<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=88}}</ref> चन्द्रमालाई शैलीगत रूपमा बनाइएको र खगोलीय अभिलेखहरूले सङ्केत गरेअनुसार गोखले यो चित्र कोर्दाको समयमा चन्द्रमा अधुरो थियो र यदि त्यो समयमा चन्द्रमा खुर्पा आकारको भएको भए पनि, फन गोखको चन्द्रमा खगोलीय रूपमा सही हुने थिएन। एउटा यस्तो चित्रमय तत्व जुन फन गोगुखको कोठाबाट देखिँदैनथ्यो, त्यो गाउँ हो,<ref>{{harvnb|Boime|1984|p=89}}</ref> जुन सँ-रेमी गाउँको माथिल्लो पहाडबाट बनाइएको रेखाचित्रमा आधारित छ।<ref>{{harvnb|Naifeh|Smith|2011|p=760}}</ref> <gallery class="center" widths="154px" heights="200px"> File:Vincent van Gogh - Wheatfield, Saint-Rémy de Provence - F1548 JH1726.jpg|''गहुँको खेत, साँ-रेमी द प्रोभँस'', [[मोर्गन पुस्तकालय र सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Green Field - Google Art Project.jpg|''साइप्रस रूखसहितको हरियो गहुँको खेत'', प्राग राष्ट्रिय ग्यालरी File:Vincent van Gogh - The Enclosed Wheatfield After a Storm F1547 JH1724.jpg|''आँधीपछिको बन्द गहुँको खेत'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Landscape from Saint-Rémy - Google Art Project.jpg|''साँ-रेमी पछाडिको पहाडी परिदृश्य'', नाइ कार्ल्सबर्ग ग्लिप्टोटेक File:Vincent van Gogh - Bird's-Eye View of the Village F1541v JH1729.jpg|''गाउँको चराको आँखी दृश्य'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] File:Vincent van Gogh - Landscape with Cypresses F1541r JH 1730.jpg|''साइप्रस रूखहरूसहितको परिदृश्य'', [[फन गोख सङ्ग्रहालय]] </gallery> == चित्रण सामग्रीहरू == रोचेस्टर इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी र [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]]स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयका वैज्ञानिकहरूले उक्त चित्रकलाको अनुसन्धान गरेका थिए। रङ्गाउने सामग्रीको विश्लेषणले देखाए अनुसार आकाशका लागि नौसेना नीलो र गाढा नीलो रङ्ग र तारा तथा चन्द्रमाका लागि बेसार जस्तो देखिने पहेँलोका साथै निख्खर पहेँलो रङ्गको प्रयोग गरिएको थियो।<ref>Van Gogh, ''The Starry Night'', illustrated pigment analysis, ColourLex</ref> <gallery mode="packed" caption="फन गोखको चित्रकला "तारामय रात" न्युयोर्क स्थित आधुनिक कला सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शनमा राखिएको छ। ""> Detail Nuit Etoilée Van Gogh.jpg|[[चन्द्रमा]] Starry night Van Gogh detail 2.jpg|[[शुक्रग्रह]] Starry night Van Gogh detail hills.jpg|पहाड र आकाश Starry night Van Gogh details left part of canevas.jpg|क्यानभास र फ्रेमको बायाँ अंश The Starry night by Van Gogh, detail of the sky.jpg|ताराहरू </gallery> == व्याख्यानहरू == == टिप्पणीहरू == <references group="L"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons|De sterrennacht|तारामय रात}} *{{MoMAobject|79802}} *[http://whoisvangogh.com/ फन गोख को हुन्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} वेबसाइटमा [http://whoisvangogh.com/2016/09/08/starry-night-1889/ ''तारामय रात''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008214204/https://whoisvangogh.com/ |date=2016-10-08 }} *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/167899 फन गोखका चित्रकर्महरू] *[http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ फन गोखको सुत्ने कोठाको माथिल्लो भागको दृश्य] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424233013/http://www.vangoghsstudiopractice.com/2011/07/studio-behind-bars/ |date=24 April 2017 }} * [https://www.paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ इतिहासको सबैभन्दा प्रसिद्ध १२ चित्रहरू] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105161919/https://paintandpainting.com/12-top-famous-paintings-in-history/ |date=५ जनवरी २०२३}} [[श्रेणी:कला]] [[श्रेणी:चित्रकला]] [[श्रेणी:भिन्सेन्त फन गोखद्वारा बनाइएका चित्रहरू]] fh0nkc1ho9bh338gngnonjvgrl8e28k 0 139340 1353768 1311801 2026-04-30T13:22:47Z ~2026-25120-85 78310 1353768 wikitext text/x-wiki नेपाली शब्दकोश अनुसार, '''अध्यादेश''' भनेको [[व्यवस्थापिका|विधायिका]] वा [[संसद|संसद्को]] अधिवेशन नभएको बेला खास समयका निम्ति आवश्यक परेमा राष्ट्रको सर्वोच्च सत्ताबाट विशेष अधिकारको प्रयोग गरी जारी भएको वा हुने [[कानून|कानुन]] सरहको मान्यता प्राप्त आदेश हो।<ref>{{Cite web |last=शब्दकोश |first=नेपाली |title=अध्यादेश |url=https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/अध्यादेश/अध्यादेश-meaning-in-nepali }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240423121556/https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-meaning-in-nepali |date=2024-04-23 }}</ref><ref>{{cite book|title=नेपाली बृहत शब्दकोश|author=|page=२९|date=|publisher=नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान|isbn=|url=https://drive.google.com/file/d/15pionpCTpQbINVXmf-EH2F7-4nsocI9K/view}}</ref> ==देश अनुसार प्रचलन== === भारत === भारतको सविधान को अनुच्छेद १२३ मा यसको व्यवस्था छ। '''अध्यादेश''' यस्तो कानून हो, जुन केन्द्रीय मन्त्रीमण्डलको सिफारिसमा [[भारतको राष्ट्रपति]]द्वारा जारी गरिन्छ र यसको प्रभाव [[भारतीय संसद|संसद]]को ऐन / अधिनियमको समान हुन्छ। अध्यादेश संसदको सत्र नभएको बेलामा मात्र जारी गरिन्छ। यसले [[भारत सरकार]]लाई तत्काल विधायी कारबाही गर्नलाई सक्षम बनाउँछ। संसदद्वारा छ हप्ता भित्र मन्जुर नगरिएमा वा दुवै संसदले अस्वीकृत प्रस्ताव पारित गरेमा अध्यादेश समाप्त हुन्छ । छ महिना भित्र [[भारतीय संसद|संसदको]] सत्र हुनु पनि अनिवार्य छ ।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/govt-points-to-ordinance-route-for-crucial-bills-114122200851_1.html|title=Govt points to Ordinance route for crucial bills|last=Chowdhury|first=Kavita|date=23 December 2014|newspaper=[[Business Standard]]|accessdate=17 November 2015}}</ref> वर्ष १९५०-२०१४ संम कुल ६७९ अध्यादेश जारी गरिएका थिए।<ref>[http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/Updates/EventLSS_635907162497207518_presidential_address_english.pdf List of ordinances 1950–2014]</ref> === नेपाल === [[नेपालको संविधान २०७२]] को धारा ११४ मा '''अध्यादेश'''को व्यवस्था यस प्रकार छ:<ref>{{Cite web |last=नेपाल कानुन आयोग |title=नेपालको संविधान |url=https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/नेपालको-स%E2%80%8Cंविधान.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114171056/https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E2%80%8C%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8.pdf |date=2023-11-14 }}</ref> (१) संघीय संसदको दुवै सदनको अधिवेशन चलिरहेको अवस्थामा बाहेक अन्य अवस्थामा तत्काल केही गर्न आवश्यक परेमा मन्त्रिपरिषदको सिफारिसमा [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]ले अध्यादेश जारी गर्न सक्नेछ । (२) उपधारा (१) बमोजिम जारी भएको अध्यादेश ऐन सरह मान्य हुनेछ । तर त्यस्तो प्रत्येक अध्यादेश,– (क) जारी भएपछि बसेको संघीय संसदको दुवै सदनमा पेश गरिनेछ र दुवै सदनले स्वीकार नगरेमा स्वतः निष्क्रिय हुनेछ, (ख) राष्ट्रपतिबाट जुनसुकै बखत खारेज हुन सक्नेछ, र (ग) खण्ड (क) वा (ख) बमोजिम निष्क्रिय वा खारेज नभएमा दुवै सदनको बैठक बसेको साठी दिन पछि स्वतः निष्क्रिय हुनेछ । स्पष्टीकरणः यस उपधाराको प्रयोजनका लागि “दुवै सदनको बैठक बसेको दिन” भन्नाले संघीय संसदका दुवै सदनको अधिवेशन प्रारम्भ भएको वा बैठक बसेको दिन सम्झनु पर्छ र सो शब्दले संघीय संसदका सदनहरूको बैठक अघिपछि गरी बसेको अवस्थामा जुन सदनको बैठक पछि बसेको छ सोही दिनलाई जनाउँछ । === बेल्जियम === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} htn1gr356i4xg6wry2j9rptyrjb4kep 1353769 1353768 2026-04-30T13:42:35Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353769 wikitext text/x-wiki नेपाली शब्दकोश अनुसार, '''अध्यादेश''' भनेको [[व्यवस्थापिका|विधायिका]] वा [[संसद|संसद्को]] अधिवेशन नभएको बेला खास समयका निम्ति आवश्यक परेमा राष्ट्रको सर्वोच्च सत्ताबाट विशेष अधिकारको प्रयोग गरी जारी भएको वा हुने [[कानून|कानुन]] सरहको मान्यता प्राप्त आदेश हो।<ref>{{Cite web |last=शब्दकोश |first=नेपाली |title=अध्यादेश |url=https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/अध्यादेश/अध्यादेश-meaning-in-nepali }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240423121556/https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-meaning-in-nepali |date=2024-04-23 }}</ref><ref>{{cite book|title=नेपाली बृहत शब्दकोश|author=|page=२९|date=|publisher=नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान|isbn=|url=https://drive.google.com/file/d/15pionpCTpQbINVXmf-EH2F7-4nsocI9K/view}}</ref> ==देश अनुसार प्रचलन== === भारत === भारतको सविधान को अनुच्छेद १२३ मा यसको व्यवस्था छ। '''अध्यादेश''' यस्तो कानून हो, जुन केन्द्रीय मन्त्रीमण्डलको सिफारिसमा [[भारतको राष्ट्रपति]]द्वारा जारी गरिन्छ र यसको प्रभाव [[भारतीय संसद|संसद]]को ऐन / अधिनियमको समान हुन्छ। अध्यादेश संसदको सत्र नभएको बेलामा मात्र जारी गरिन्छ। यसले [[भारत सरकार]]लाई तत्काल विधायी कारबाही गर्नलाई सक्षम बनाउँछ। संसदद्वारा छ हप्ता भित्र मन्जुर नगरिएमा वा दुवै संसदले अस्वीकृत प्रस्ताव पारित गरेमा अध्यादेश समाप्त हुन्छ । छ महिना भित्र [[भारतीय संसद|संसदको]] सत्र हुनु पनि अनिवार्य छ ।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/govt-points-to-ordinance-route-for-crucial-bills-114122200851_1.html|title=Govt points to Ordinance route for crucial bills|last=Chowdhury|first=Kavita|date=23 December 2014|newspaper=[[Business Standard]]|accessdate=17 November 2015}}</ref> वर्ष १९५०-२०१४ संम कुल ६७९ अध्यादेश जारी गरिएका थिए।<ref>[http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/Updates/EventLSS_635907162497207518_presidential_address_english.pdf List of ordinances 1950–2014]</ref> === नेपाल === [[नेपालको संविधान २०७२]] को धारा ११४ मा '''अध्यादेश'''को व्यवस्था यस प्रकार छ:<ref>{{Cite web |last=नेपाल कानुन आयोग |title=नेपालको संविधान |url=https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/नेपालको-स%E2%80%8Cंविधान.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114171056/https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E2%80%8C%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8.pdf |date=2023-11-14 }}</ref> (१) संघीय संसदको दुवै सदनको अधिवेशन चलिरहेको अवस्थामा बाहेक अन्य अवस्थामा तत्काल केही गर्न आवश्यक परेमा मन्त्रिपरिषदको सिफारिसमा [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]ले अध्यादेश जारी गर्न सक्नेछ । (२) उपधारा (१) बमोजिम जारी भएको अध्यादेश ऐन सरह मान्य हुनेछ । तर त्यस्तो प्रत्येक अध्यादेश,– (क) जारी भएपछि बसेको संघीय संसदको दुवै सदनमा पेश गरिनेछ र दुवै सदनले स्वीकार नगरेमा स्वतः निष्क्रिय हुनेछ, (ख) राष्ट्रपतिबाट जुनसुकै बखत खारेज हुन सक्नेछ, र (ग) खण्ड (क) वा (ख) बमोजिम निष्क्रिय वा खारेज नभएमा दुवै सदनको बैठक बसेको साठी दिन पछि स्वतः निष्क्रिय हुनेछ । स्पष्टीकरणः यस उपधाराको प्रयोजनका लागि “दुवै सदनको बैठक बसेको दिन” भन्नाले संघीय संसदका दुवै सदनको अधिवेशन प्रारम्भ भएको वा बैठक बसेको दिन सम्झनु पर्छ र सो शब्दले संघीय संसदका सदनहरूको बैठक अघिपछि गरी बसेको अवस्थामा जुन सदनको बैठक पछि बसेको छ सोही दिनलाई जनाउँछ । === बेल्जियम === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:कानुन]] 759ym9cpcc8vo76w5z7d27nn681m0ah 1353841 1353769 2026-05-01T11:45:27Z Learnerktm 16073 1353841 wikitext text/x-wiki नेपाली शब्दकोश अनुसार, '''अध्यादेश''' भनेको [[व्यवस्थापिका|विधायिका]] वा [[संसद|संसद्को]] अधिवेशन नभएको बेला खास समयका निम्ति आवश्यक परेमा राष्ट्रको सर्वोच्च सत्ताबाट विशेष अधिकारको प्रयोग गरी जारी भएको वा हुने [[कानून|कानुन]] सरहको मान्यता प्राप्त आदेश हो।<ref>{{Cite web |last=शब्दकोश |first=नेपाली |title=अध्यादेश |url=https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/अध्यादेश/अध्यादेश-meaning-in-nepali }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240423121556/https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-meaning-in-nepali |date=2024-04-23 }}</ref><ref>{{cite book|title=नेपाली बृहत शब्दकोश|author=|page=२९|date=|publisher=नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान|isbn=|url=https://drive.google.com/file/d/15pionpCTpQbINVXmf-EH2F7-4nsocI9K/view}}</ref> ==देश अनुसार प्रचलन== === भारत === भारतको सविधान को अनुच्छेद १२३ मा यसको व्यवस्था छ। '''अध्यादेश''' यस्तो कानून हो, जुन केन्द्रीय मन्त्रीमण्डलको सिफारिसमा [[भारतको राष्ट्रपति]]द्वारा जारी गरिन्छ र यसको प्रभाव [[भारतीय संसद|संसद]]को ऐन / अधिनियमको समान हुन्छ। अध्यादेश संसदको सत्र नभएको बेलामा मात्र जारी गरिन्छ। यसले [[भारत सरकार]]लाई तत्काल विधायी कारबाही गर्नलाई सक्षम बनाउँछ। संसदद्वारा छ हप्ता भित्र मन्जुर नगरिएमा वा दुवै संसदले अस्वीकृत प्रस्ताव पारित गरेमा अध्यादेश समाप्त हुन्छ । छ महिना भित्र [[भारतीय संसद|संसदको]] सत्र हुनु पनि अनिवार्य छ ।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/govt-points-to-ordinance-route-for-crucial-bills-114122200851_1.html|title=Govt points to Ordinance route for crucial bills|last=Chowdhury|first=Kavita|date=23 December 2014|newspaper=[[Business Standard]]|accessdate=17 November 2015}}</ref> वर्ष १९५०-२०१४ संम कुल ६७९ अध्यादेश जारी गरिएका थिए।<ref>[http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/Updates/EventLSS_635907162497207518_presidential_address_english.pdf List of ordinances 1950–2014]</ref> === नेपाल === [[नेपालको संविधान २०७२]] को धारा ११४ मा '''अध्यादेश'''को व्यवस्था यस प्रकार छ:<ref>{{Cite web |last=नेपाल कानुन आयोग |title=नेपालको संविधान |url=https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/नेपालको-स%E2%80%8Cंविधान.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114171056/https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E2%80%8C%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8.pdf |date=2023-11-14 }}</ref> (१) संघीय संसदको दुवै सदनको अधिवेशन चलिरहेको अवस्थामा बाहेक अन्य अवस्थामा तत्काल केही गर्न आवश्यक परेमा मन्त्रिपरिषदको सिफारिसमा [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]ले अध्यादेश जारी गर्न सक्नेछ । (२) उपधारा (१) बमोजिम जारी भएको अध्यादेश ऐन सरह मान्य हुनेछ । तर त्यस्तो प्रत्येक अध्यादेश,– (क) जारी भएपछि बसेको संघीय संसदको दुवै सदनमा पेश गरिनेछ र दुवै सदनले स्वीकार नगरेमा स्वतः निष्क्रिय हुनेछ, (ख) राष्ट्रपतिबाट जुनसुकै बखत खारेज हुन सक्नेछ, र (ग) खण्ड (क) वा (ख) बमोजिम निष्क्रिय वा खारेज नभएमा दुवै सदनको बैठक बसेको साठी दिन पछि स्वतः निष्क्रिय हुनेछ । स्पष्टीकरणः यस उपधाराको प्रयोजनका लागि “दुवै सदनको बैठक बसेको दिन” भन्नाले संघीय संसदका दुवै सदनको अधिवेशन प्रारम्भ भएको वा बैठक बसेको दिन सम्झनु पर्छ र सो शब्दले संघीय संसदका सदनहरूको बैठक अघिपछि गरी बसेको अवस्थामा जुन सदनको बैठक पछि बसेको छ सोही दिनलाई जनाउँछ । == नेपालमा अध्यादेशको इतिहास == नेपालको संसदीय इतिहासमा अध्यादेशको प्रयोग राजनीतिक परिस्थिति अनुसार उतारचढावपूर्ण रहेको देखिन्छ। यसको अभ्यासलाई निम्न चरणमा विभाजन गर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=अध्यादेश के हो, सरकारले किन रोज्छ अध्यादेशको बाटो ? पाँच प्रश्नोत्तरमा बुझौं |url=https://ekantipur.com/politics/2026/04/30/what-is-an-ordinance-why-does-the-government-choose-the-ordinance-route-lets-understand-in-five-questions-and-answers-34-52.html |access-date=2026-05-01 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> * '''प्रारम्भिक चरण (संयत अभ्यास):''' पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाको कार्यकालमा जम्मा ५ वटा अध्यादेश जारी भएका थिए। २०४८ देखि २०५९ सम्मको दशकमा २३ वटा अध्यादेश आए, जसमध्ये २०५३ र २०५६ मा एउटै पनि अध्यादेश जारी भएन। यसले सुरुवाती संसदीय कालमा अध्यादेशको प्रयोगमा संयमता रहेको झल्काउँछ। * '''अस्थिरता र चरम प्रयोग (२०५९–२०६३):''' २०५९ मा प्रतिनिधिसभा विघटन भएपछि अध्यादेशमार्फत शासन चलाउने प्रवृत्ति बढ्यो। २०६२ सालमा मात्रै सबैभन्दा बढी ७९ वटा अध्यादेश जारी गरिएका थिए। * '''मध्यम काल (२०६३–२०७३):''' अन्तरिम संविधान र संविधान जारी भएपछिका सुरुवाती वर्षहरूमा यसको प्रयोग न्यून रह्यो। २०७२ र २०७३ मा कुनै पनि अध्यादेश जारी भएनन्। * '''वर्तमान प्रवृत्ति (२०७४ पछि):''' २०७४ को निर्वाचनपछि अध्यादेशको प्रयोग पुनः बढ्न थाल्यो। केपी शर्मा ओलीको दोस्रो र तेस्रो कार्यकालमा ३१, शेरबहादुर देउवाको पालामा १५ र पुष्पकमल दाहालको पालामा ३ वटा अध्यादेश जारी भए। * '''हालको अवस्था (२०८२):''' पछिल्लो राजनीतिक उथलपुथल र सुशीला कार्कीको प्रधानमन्त्रीत्व कालमा 'नेपाल विशेष सेवा' र 'निर्वाचन' सम्बन्धी केही महत्त्वपूर्ण अध्यादेशहरू जारी भएका छन्। यद्यपि, संवैधानिक परिषद्सम्बन्धी अध्यादेश भने राष्ट्रपतिबाट स्वीकृत नभएको इतिहास छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:कानुन]] mqwuf4swc15qzxyd5b7kebx3ghryjnt 1353842 1353841 2026-05-01T11:48:07Z Learnerktm 16073 /* नेपाल */ 1353842 wikitext text/x-wiki नेपाली शब्दकोश अनुसार, '''अध्यादेश''' भनेको [[व्यवस्थापिका|विधायिका]] वा [[संसद|संसद्को]] अधिवेशन नभएको बेला खास समयका निम्ति आवश्यक परेमा राष्ट्रको सर्वोच्च सत्ताबाट विशेष अधिकारको प्रयोग गरी जारी भएको वा हुने [[कानून|कानुन]] सरहको मान्यता प्राप्त आदेश हो।<ref>{{Cite web |last=शब्दकोश |first=नेपाली |title=अध्यादेश |url=https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/अध्यादेश/अध्यादेश-meaning-in-nepali }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240423121556/https://nepalishabdakosh.com/dictionary/NepNep/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-meaning-in-nepali |date=2024-04-23 }}</ref><ref>{{cite book|title=नेपाली बृहत शब्दकोश|author=|page=२९|date=|publisher=नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान|isbn=|url=https://drive.google.com/file/d/15pionpCTpQbINVXmf-EH2F7-4nsocI9K/view}}</ref> ==देश अनुसार प्रचलन== === भारत === भारतको सविधान को अनुच्छेद १२३ मा यसको व्यवस्था छ। '''अध्यादेश''' यस्तो कानून हो, जुन केन्द्रीय मन्त्रीमण्डलको सिफारिसमा [[भारतको राष्ट्रपति]]द्वारा जारी गरिन्छ र यसको प्रभाव [[भारतीय संसद|संसद]]को ऐन / अधिनियमको समान हुन्छ। अध्यादेश संसदको सत्र नभएको बेलामा मात्र जारी गरिन्छ। यसले [[भारत सरकार]]लाई तत्काल विधायी कारबाही गर्नलाई सक्षम बनाउँछ। संसदद्वारा छ हप्ता भित्र मन्जुर नगरिएमा वा दुवै संसदले अस्वीकृत प्रस्ताव पारित गरेमा अध्यादेश समाप्त हुन्छ । छ महिना भित्र [[भारतीय संसद|संसदको]] सत्र हुनु पनि अनिवार्य छ ।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/govt-points-to-ordinance-route-for-crucial-bills-114122200851_1.html|title=Govt points to Ordinance route for crucial bills|last=Chowdhury|first=Kavita|date=23 December 2014|newspaper=[[Business Standard]]|accessdate=17 November 2015}}</ref> वर्ष १९५०-२०१४ संम कुल ६७९ अध्यादेश जारी गरिएका थिए।<ref>[http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/Updates/EventLSS_635907162497207518_presidential_address_english.pdf List of ordinances 1950–2014]</ref> === नेपाल === नेपालमा अध्यादेशको कानुनी शक्ति ऐन बराबर भए तापनि यो स्थायी हुँदैन। संसद्को अधिवेशन सुरु भएपछि पहिलो बैठकमै यसलाई प्रस्तुत गर्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ तर यदि संसद्का दुवै सदनले यसलाई अनुमोदन नगरेमा वा राष्ट्रपतिले फिर्ता लिएमा यस्तो अध्यादेश स्वतः खारेज हुन्छ। [[नेपालको संविधान २०७२]] को धारा ११४ मा '''अध्यादेश'''को व्यवस्था यस प्रकार छ:<ref>{{Cite web |last=नेपाल कानुन आयोग |title=नेपालको संविधान |url=https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/नेपालको-स%E2%80%8Cंविधान.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114171056/https://lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/01/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E2%80%8C%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8.pdf |date=2023-11-14 }}</ref> (१) संघीय संसदको दुवै सदनको अधिवेशन चलिरहेको अवस्थामा बाहेक अन्य अवस्थामा तत्काल केही गर्न आवश्यक परेमा मन्त्रिपरिषदको सिफारिसमा [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]ले अध्यादेश जारी गर्न सक्नेछ । (२) उपधारा (१) बमोजिम जारी भएको अध्यादेश ऐन सरह मान्य हुनेछ । तर त्यस्तो प्रत्येक अध्यादेश,– (क) जारी भएपछि बसेको संघीय संसदको दुवै सदनमा पेश गरिनेछ र दुवै सदनले स्वीकार नगरेमा स्वतः निष्क्रिय हुनेछ, (ख) राष्ट्रपतिबाट जुनसुकै बखत खारेज हुन सक्नेछ, र (ग) खण्ड (क) वा (ख) बमोजिम निष्क्रिय वा खारेज नभएमा दुवै सदनको बैठक बसेको साठी दिन पछि स्वतः निष्क्रिय हुनेछ । स्पष्टीकरणः यस उपधाराको प्रयोजनका लागि “दुवै सदनको बैठक बसेको दिन” भन्नाले संघीय संसदका दुवै सदनको अधिवेशन प्रारम्भ भएको वा बैठक बसेको दिन सम्झनु पर्छ र सो शब्दले संघीय संसदका सदनहरूको बैठक अघिपछि गरी बसेको अवस्थामा जुन सदनको बैठक पछि बसेको छ सोही दिनलाई जनाउँछ । == नेपालमा अध्यादेशको इतिहास == नेपालको संसदीय इतिहासमा अध्यादेशको प्रयोग राजनीतिक परिस्थिति अनुसार उतारचढावपूर्ण रहेको देखिन्छ। यसको अभ्यासलाई निम्न चरणमा विभाजन गर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=अध्यादेश के हो, सरकारले किन रोज्छ अध्यादेशको बाटो ? पाँच प्रश्नोत्तरमा बुझौं |url=https://ekantipur.com/politics/2026/04/30/what-is-an-ordinance-why-does-the-government-choose-the-ordinance-route-lets-understand-in-five-questions-and-answers-34-52.html |access-date=2026-05-01 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> * '''प्रारम्भिक चरण (संयत अभ्यास):''' पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाको कार्यकालमा जम्मा ५ वटा अध्यादेश जारी भएका थिए। २०४८ देखि २०५९ सम्मको दशकमा २३ वटा अध्यादेश आए, जसमध्ये २०५३ र २०५६ मा एउटै पनि अध्यादेश जारी भएन। यसले सुरुवाती संसदीय कालमा अध्यादेशको प्रयोगमा संयमता रहेको झल्काउँछ। * '''अस्थिरता र चरम प्रयोग (२०५९–२०६३):''' २०५९ मा प्रतिनिधिसभा विघटन भएपछि अध्यादेशमार्फत शासन चलाउने प्रवृत्ति बढ्यो। २०६२ सालमा मात्रै सबैभन्दा बढी ७९ वटा अध्यादेश जारी गरिएका थिए। * '''मध्यम काल (२०६३–२०७३):''' अन्तरिम संविधान र संविधान जारी भएपछिका सुरुवाती वर्षहरूमा यसको प्रयोग न्यून रह्यो। २०७२ र २०७३ मा कुनै पनि अध्यादेश जारी भएनन्। * '''वर्तमान प्रवृत्ति (२०७४ पछि):''' २०७४ को निर्वाचनपछि अध्यादेशको प्रयोग पुनः बढ्न थाल्यो। केपी शर्मा ओलीको दोस्रो र तेस्रो कार्यकालमा ३१, शेरबहादुर देउवाको पालामा १५ र पुष्पकमल दाहालको पालामा ३ वटा अध्यादेश जारी भए। * '''हालको अवस्था (२०८२):''' पछिल्लो राजनीतिक उथलपुथल र सुशीला कार्कीको प्रधानमन्त्रीत्व कालमा 'नेपाल विशेष सेवा' र 'निर्वाचन' सम्बन्धी केही महत्त्वपूर्ण अध्यादेशहरू जारी भएका छन्। यद्यपि, संवैधानिक परिषद्सम्बन्धी अध्यादेश भने राष्ट्रपतिबाट स्वीकृत नभएको इतिहास छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:कानुन]] 8cmb9gbdm31le91hudytbu0y1fs8lm3 0 139445 1353831 1349508 2026-05-01T11:02:31Z Bishaldev100 28807 1353831 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = एशियन लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड |logo = |caption = |type = [[पब्लिक कम्पनी]] | traded_as = {{NEPSE|ALIC}} |foundation = फाल्गुन १५, २०६४ |location= [[मैतिदेवी]] [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]], [[नेपाल]] | |key_people = [[Deepak Kumar Shrestha]] (अध्यक्ष)<br> Dinesh Lal Shrestha (प्रमुख कार्यकारी अधिकृत) |products = [[जीवन बीमा]] |area_served = [[नेपाल]] |industry = [[बीमा]] |assets = | revenue = {{nowrap|{{increase}} रु. ९.४७ &nbsp;अर्ब <ref name="ALICL">{{citation |title=१५औं वार्षिक प्रतिवेदन २०७८/७९|url=|date= |publisher=Asial Life iNsurance|access-date=}}</ref>}} | revenue_year = २०७८/७९<!-- Year of revenue data (if known) --> | operating_income = | net_income = {{nowrap|{{increase}} रु.४०.३४ &nbsp;करोड <ref name="ALICL"/>}} | assets = {{nowrap|{{increase}} रु.३७.४६ &nbsp;अर्ब <ref name="ALICL"/>}} | equity = {{nowrap|{{increase}} रु. ३.६१ &nbsp;अर्ब <ref name="ALICL"/>}} |num_employees = 430<ref>{{Cite news|url=https://bizpati.com/Insurance/80059|title=बीमा कम्पनी मध्ये हिमालयन लाइफले दिन्छ सर्वाधिक रोजगारी, कुनमा कति कर्मचारी ?|last=बिजपाटी|first=संवाददाता|date=May 08, 2024|work=बिजपाटी}}</ref> |homepage = https://www.asianlife.com.np/ }} [[चित्र:Asian Life Insurance Policy.jpg|अङ्गुठाकार|243x243px|एशियन लाईफको जीवन बीमालेख ]] '''एशियन लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड''' (ALICL) [[काठमाडौँ]] नेपालमा प्रधान कार्यालय भएको एक [[जीवन बीमा]] कम्पनी हो । कम्पनी ऐन २०५३ अन्तर्गत २७ फेब्रुअरी, २००८ (फाल्गुन १५, २०६४) मा स्थापना भएको थियो र कारोबार ३ अप्रिल, २००८ (चैत्र २१, २०६४) मा सुरु भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Establishment Welcome to Asian Life Insurance Company Ltd. |url=https://www.asianlife.com.np/overview |website=Asian Life Insurance }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240430051034/https://www.asianlife.com.np/overview |date=2024-04-30 }}</ref> कम्पनीको [[अधिकृत पूँजी]] रू. ५ अर्बसहित रु. २.९ अर्ब [[जारी पुँजी|चुक्ता पूँजी]] (६० प्रतिशत संस्थापक र ४० प्रतिशत साधारण शेयर।) एशियन लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको जीवन कोष रु. ३४ अर्ब (पुस २०७९-८०)। कम्पनीका ९३ प्रमोटर : २ संस्थागत र बाँकी ९१ व्यक्तिगत प्रमोटर छन् । यो कम्पनी [[नेपाल स्टक एक्सचेन्ज|नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज]] मा सूचिकृत छ र '''ALICL''' नामबाट कारोबार हुन्छ ।<ref>{{Cite web |title=Asian Life Insurance Co. Limited (ALICL) |url=https://www.nepalstock.com.np/company/detail/385 |website=Nepal Stock Exchange }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240430050426/https://www.nepalstock.com.np/company/detail/385 |date=2024-04-30 }}</ref> == मुख्य लगानीकर्ता == आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा कम्पनी मा १ % भन्दा धेरै शेयर स्वामित्व भएका शेयरधनीहरूको सूची यस प्रकार छ: <ref>{{Cite journal |last=एशियन लाईफ इन्स्योरेन्स |title=१६ औं वार्षिक प्रतिवेदन २०७९/८० |url=https://www.asianlife.com.np/files/annualReport/AGM-asian-life-insurance-2080-for-website.pdf |journal=एशियन लाईफ इन्स्योरेन्स |pages=पेज नं 58 |website= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240505055312/https://www.asianlife.com.np/files/annualReport/AGM-asian-life-insurance-2080-for-website.pdf |date=2024-05-05 }}</ref> {| class="wikitable" |'''S.NO.''' |'''शेयरधनी''' |'''शेयर''' |'''शेयर %''' |- |१ |शक्तिकुमार गोल्यान |१,९६९,४०८ |६.२४ |- |२ |रुक्मिणी बस्नेत |१,४४६,८२४ |४.५९ |- |३ |राजेश लाल श्रेष्ठ |१,३९०,३६० |४.४१ |- |४ |रत्न देवी श्रेष्ठ |८१७,८१५ |२.५९ |- |५ |[[गुहेश्वरी मर्चेण्ट बैकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लिमिटेड|गुहेस्वोरी मर्चेन्ट बैंकिङ & फाइनान्स्]] |७९०,७५८ |२.५१ |- |६ |रोहित गुप्ता |७५९,३५९ |२.४१ |- |७ |दीनानाथ खानदेल्वाल |७३९,८४६ |२.३४ |- |८ |बृख बहादुर बस्नेत |५८५,३०९ |१.८६ |- |९ |अन्जली सरावगी |५०३,४६९ |१.६० |- |१० |सबिता देवी रुङता |४०१,११६ |१.२७ |} == रेटिङ == * २०१७ अक्टोबरमा इक्रा नेपालले ग्रेड ४+ को रेटिङ प्रदान गरेको थियो । <ref>{{Cite web |date=2017 October |title=ICRA Nepal assigns [ICRANP] IPO Grade 4+ to the proposed rights issue (equity shares) of Asian Life Insurance Company Limited |url=https://www.icranepal.com/wp-content/uploads/2019/11/27.-Rationale_Asian-Life_Final-Oct-2017.pdf |website=Icra Nepal }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/asian-life-insurance-receives-icra-grade-4-for-upcoming-50-right-issue|title=Asian Life Insurance receives ICRA Grade 4+ for upcoming 50% right issue|date=Dec 5, 2017|work=Share Sansar}}</ref> * २०१९ मा हकप्रद शेयर निष्काशनको लागी कियर रेटिङ्स नेपाल लिमिटेड बाट गरेको क्रेडिट रेटिङमा "कियर रेटिङ आइपिओ ग्रेड ३" प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको थियो। "कियर रेटिङ आइपिओ ग्रेड ३" ले औसत आधारहरू जनाउछ । किअर रेटिङ्स नेपालाले १ देखी ५ प्वाइन्ट रेटिङ्स प्रदान गर्दछ । जसमा ग्रेड १ ले बलियो आधार जनाउँछ भने ग्रेड ५ ले कमजोर आधारहरू जनाउँछ । ग्रेड २, ३ र ४ मा प्रयोग गरिने + प्लस (Plus) चिन्हले यस समुहका तुलनात्मक सकारत्मक स्थितिलाई जनाउँछ । == प्रभु बैंक == एशियन लाईफको [[प्रभु बैङ्क|प्रभु बैंक]]मा ८० लाख ३७ हजार ९२२ कित्ता [[सेयर|शेयर]] रहेको छ । कम्पनिसँग ७,४९७,७६२ कित्ता प्रमोटर शेयर र ५४०,१६० कित्ता साधारण शेयर गरी कुल ८,०३७,९२२ कित्ता शेयर रहेको छ ।<ref>{{Cite journal |last=प्रभु बैंक |title=२२ औं वार्षिक प्रतिवेदन २०७९/८० |url=https://www.prabhubank.com/assets/backend/uploads/Financial%20Reports/Annual%20reports/22nd%20Annual%20Report%20(Nepali).pdf |journal=प्रभु बैंक |pages=पेज नं 55 |website=}}</ref> एशियन लाईफको शेयर हिस्सा ३.४१ प्रतिशत रहेको छ । <ref>{{Cite news|url=https://bizpati.com/bank/79920|title=प्रभु बैंकमा प्रभु ग्रुपको भन्दा बढी शेयर एशियन लाईफको, यी हुन् ठूला शेयरधनी|last=बिजपाटी|first=संवाददाता|date=May 03, 2024|work=बिजपाटी}}</ref> == यती एयर लाइन्स == आश्विन २०८० मा यती होल्डिङ्गस अन्तर्गतको [[यति एयरलाइन्स|यती एयरलाइन्स लिमिटेड]]को ४९ प्रतिशत हिस्सा शेयर स्वामित्व लिएर एशियन लाइफ इन्स्योरेन्स हवाई सेवामा समेत प्रवेश गरेको छ । एशियन लाइफले १ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ लगानी गर्न [[नेपाल बीमा प्राधिकरण]]बाट भदाै १२ मा सैद्धान्तिक सहमति पाएको थियो ।<ref>{{Cite news|url=https://insurancekhabar.com/2023/10/194062/|title=हवाई सेवामा लगानी गर्ने पहिलाे बीमा कम्पनी बन्याे एशियन लाइफ, यती एयरमा ४९ प्रतिशतको साझेदारी|date=३० आश्विन २०८०|work=Insurancekhabar.com}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == अवार्ड == * वेष्ट म्यानेज्ड लाइफ इन्स्योरेन्स अवार्ड <ref>{{Cite news|url=https://insurancekhabar.com/2024/03/212154/|title=एशियन लाइफ इन्स्योरेन्सले पायो वेष्ट म्यानेज्ड लाइफ इन्स्योरेन्स अवार्ड|date=९ चैत्र २०८०|work=Insurancekhabar.com}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सामाजिक उत्तरदायित्त्व == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== https://www.asianlife.com.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240420185216/http://asianlife.com.np/ |date=2024-04-20 }} {{ढाँचा:नेपालका बीमा कम्पनीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका बीमा कम्पनीहरू]] cbd50jg84q88xtgk0qa0hm4pr9ecm57 0 139862 1353836 1323984 2026-05-01T11:12:01Z Bishaldev100 28807 1353836 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Organic_Rankine_Cycle_with_Regenerator.png|अङ्गुठाकार|रिजेनेरेटरसहितको अर्ग्यानिक रेङ्किन चक्र]] थर्मल इन्जिनियरिङमा, '''अर्ग्यानिक रेङ्किन चक्र''' (ORC, ओआरसी) एक प्रकारको थर्मोडायनामिक चक्र एक प्रकार हो। यो रेङ्किन चक्र को एक प्रकार हो जसमा कार्बनिक, उच्च-आणविक-द्रव्यमान ([[पानी]] तुलनामा) भएको तर वाष्पीकरण तापमान पानीको भन्दा कम भएको तरल पदार्थको प्रयोग हुन्छ। तरल पदार्थले कम तापमान स्रोतहरू जस्तै बायोमास दहन, औद्योगिक फोहोर, भू-तापीय उर्जा, सौर्य पोखरी आदिबाट तातो रिकभरीलाई प्रयोग गर्न सकिन्छ। कम तापमानको ताप उपयोगी [[कार्य (भौतिकशास्त्र)|कार्य]]मा रूपान्तरण हुन्छ, जुनलाई [[विद्युत|बिजुली]]मा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ। यो प्रविधिको बिकास सन् १९५० को दशकको उत्तरार्धमा लुसिएन ब्रोनीकी र ह्यारी ज्वी ताबोरद्वारा गरिएको थियो।<ref name="Earth">[http://www.eoearth.org/article/Tabor,_Harry_Zvi Harry Zvi Tabor], Cleveland Cutler, [[Encyclopedia of the Earth]], 2007.</ref> नाफ्था इन्जिन, सिद्धान्तमा ओआरसीसँग मिल्दोजुल्दो तर अन्य उपायोगहरूका लागि विकास गरिएको थियो, सन् १८९० को दशकको पूर्वार्धमा प्रयोगमा थिए। == अर्ग्यानिक रेङ्किन चक्रको कार्य सिद्धान्त == == उपयोगिता == अर्ग्यानिक रेन्किन चक्र प्रविधिको धेरै सम्भावित उपायोगिताहरू छन्, र विश्वव्यापी रूपमा स्थापित क्षमताको २.७ गिगावाटभन्दा बढी र ६९८ पहिचान गरिएको पावर प्लान्टहरू छन्।<ref>{{Cite web |last=T. Tartiere |title=ORC World Map |url=http://orc-world-map.org |access-date=16 August 2016}}</ref> ती मध्ये, सबैभन्दा व्यापक र आशाजनक क्षेत्रहरू निम्न हुन्ः <ref>{{Cite journal |last=Quoilin |first=Sylvain |last2=Broek |first2=Martijn Van Den |last3=Declaye |first3=Sébastien |last4=Dewallef |first4=Pierre |last5=Lemort |first5=Vincent |year=2013 |title=Techno-economic survey of Organic Rankine Cycle (ORC) systems |url=http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/138756 |format=PDF |journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews |volume=22 |pages=168–186 |doi=10.1016/j.rser.2013.01.028 |access-date=2013-03-02 |doi-access=free}}</ref> === अपशिष्ट गर्मी पुनर्प्राप्ति === === बायोमास पावर प्लान्ट === बायोमास विश्वभर उपलब्ध छ र यसलाई साना देखि मध्यम आकारका पावर प्लान्टहरूमा बिजुली उत्पादन गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। वाष्प [[बोइलर]] जस्ता मेसिनरीका उच्च विशिष्ट लगानी लागतको समस्या अर्ग्यानिक रेङ्किन चक्र पावर प्लान्टहरूमा समाधान हुन्छ। अर्को फाइदा भनेको कार्यकारी तरल पदार्थको विशेषताहरूको कारणले गर्दा मेसिनको सञ्चालन आयु वाष्प टर्बाइनको तुलनामा लामो हुन्छ। अर्ग्यानिक रेङ्किन चक्र प्रक्रियाले धेरै क्षेत्रहरूमा उपलब्ध इन्पुट इन्धनको अपेक्षाकृत सानो मात्रालाई हटाउन पनि मद्दत गर्दछ किनभने सानो आकारका कुशल पावर प्लान्ट सम्भव छ। === जियोथर्मल प्लान्ट === === सौर तापीय शक्ति === [[नविकरणीय उर्जा|नवीकरणीय]] र दिगो बिजुली उत्पादन गर्नका लागि अर्ग्यानिक र्याङ्काइन चक्रलाई सौर्य थर्मल कलेक्टरहरूसँग जोड्न सकिन्छ। यी प्लान्टहरू पानी-वाफ चक्रको साथ CSP सँग मिल्दोजुल्दो छन् तर तिनीहरूले तल्लो तापमान स्तरहरूमा काम गर्छन् जसले प्याराबोलिक ट्रफ कलेक्टर र रैखिक फ्रेस्नेल रिफ्लेक्टरहरू जस्ता सौर्य कन्क्नेट्रेटिंग प्रविधिहरूको शोषण सम्भव बनाउँदछ। अर्ग्यानिक र्याङ्काइन चक्रले कम क्षमता र कम कलेक्टर तापमान मा बिजुली उत्पादन गर्न सकिन्छ, र यसैले कम लागत, साना स्केल विकेन्द्रीकृत CSP एकाइहरूको लागि सम्भावना रहन्छ। अर्ग्यानिक र्याङ्काइन चक्रले थर्मल ऊर्जा भण्डारणले सुसज्जित हाइब्रिड CSP-PV प्रणालीहरूलाई उनीहरूको तात्कालिक बिजुली उत्पादनको ७०% सम्मको माग रिकभरी प्रदान गर्न सक्षम बनाउँछ, र अन्य प्रकारका विद्युतीय भण्डारणहरूको लागि एकदमै प्रभावकारी विकल्प हुन सक्छ। === पवन ऊर्जा === === कार्यशील तरल पदार्थका उदाहरणहरू === * [[क्लोरोफ्लोरो कार्बन]]: ओजोन ह्रासको कारण मोन्ट्रियल प्रोटोकल द्वारा प्रतिबन्धित (जस्तै R-11, R-12) * हाइड्रोक्लोरो फ्लोरो कार्बन: मोन्ट्रियल प्रोटोकलमा कोपेनहेगन संशोधनको कारण चरणबद्ध रूपमा बाहिर (जस्तै R-22, R-123) * हाइड्रोफ्लोरो कार्बन(जस्तै R134a, R245FA) * [[हाइड्रोकार्बन]]: ज्वलनशील, ग्यास प्रसंस्करण सुविधाहरूको सामान्य उप-उत्पादनहरू (जस्तै isobutane, pentane, propane) * पीएफसीहरू<ref>{{Cite web |title=TURBODEN - Organic Rankine Cycle systems |url=http://www.turboden.eu/en/public/downloads/ORC_fluid_selection.pdf}}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[रेङ्किन चक्र]] * ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Thermodynamic cycles|state=uncollapsed}} fe7q9jhbd8c1apsf6br0m7t1xf56aak 0 140363 1353833 1332221 2026-05-01T11:06:22Z Bishaldev100 28807 /* सूची */ 1353833 wikitext text/x-wiki '''विपक्षी दलको नेता''' नेपालको [[नेपालको सङ्घीय संसद|सङ्घीय संसद]] [[तल्लो सदन]]मा आधिकारिक विपक्षी दलको नेतृत्व गर्ने [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] निर्वाचित सदस्य हुन्, जसले गर्दछन्। [[विपक्षी नेता|विपक्षी दलका नेता]] भनेको सदनमा सबैभन्दा धेरै सिट भएको तर [[नेपाल सरकार|सरकार]] नभएको राजनीतिक दलको [[संसदीय दलको नेता]] हो।<ref>{{Cite web |last=Kamat |first=Ram Kumar |date=2023-01-23 |title=Who is the leader of opposition in HoR? |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/who-is-the-leader-of-opposition-in-hor |access-date=2024-05-12 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> सन् २०२४ जुलाई मा सत्ताबाट बाहिरिए यता यस पदमा [[पुष्पकमल दाहाल]] छन्।<ref>{{Cite web |title=चार घुम्ती मोडिएपछि सत्ताबाहिर दाहाल |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/12/dahals-exit-from-power-39-13.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> प्रधान न्यायाधीश र [[नेपालका संवैधानिक निकायहरू|संवैधानिक निकाय]]का प्रमुख र पदाधिकारीहरूको नियुक्तिको सिफारिस गर्न संविधानको धारा २८४ मा संवैधानिक परिषद्को व्यवस्था अनुसार विपक्षी दलको नेता [[संवैधानिक परिषद्]]का सदस्य रहने व्यवस्था छ।<ref>{{Cite web |last=प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय नेपाल |first=सिंहदरबार, काठमाडौ |title=संवैधानिक निकायहरूका पदाधिकारीहरुको नियुक्ति सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था |url=https://www.opmcm.gov.np/acts/संवैधानिक-निकायहरूका-पदा/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240707074734/https://www.opmcm.gov.np/acts/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%BE/ |date=2024-07-07 }}</ref> == सूची == {| class="wikitable" |+प्रतिनिधि सभामा विपक्षी दलका नेता ! ! !नाम ! colspan="2" |पार्टी ! ! ! colspan="2" |प्रधानमन्त्री !संसद |- | style="text-align:center" |1 | |मृगेन्द्र शमशेर जबरा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] |27 मई 1959 |15 डिसेम्बर 1960 | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०१५ का निर्वाचित सांसदहरू|प्रथम प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |2 |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |26 मई 1991 |30 नोभेम्बर 1994 |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०४८ का निर्वाचित सांसदहरू|दोस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |3 |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |30 नोभेम्बर 1994 |12 सेप्टेम्बर 1995 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[मनमोहन अधिकारी|मनमोहन अधिकारी]] | rowspan="5" |[[आम निर्वाचन २०५१ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |12 सेप्टेम्बर 1995 |12 मार्च 1997 | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |12 मार्च 1997 |7 अक्टोबर 1997 | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" rowspan="2" | |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |7 अक्टोबर 1997 |15 अप्रिल 1998 |[[सूर्यबहादुर थापा]] |- | style="text-align:center" |4 |[[चित्र:Bamdev_Gautam_February_2015_(cropped).jpg|134x134पिक्सेल]] |[[वामदेव गौतम|बामदेव गौतम]] | bgcolor="indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] |15 अप्रिल 1998 |31 मई 1999 | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="5" | |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |- | rowspan="4" style="text-align:center" |5 | rowspan="4" |[[चित्र:Madhav_Kumar_Nepal_2009-09-23.jpg|135x135पिक्सेल]] | rowspan="4" |[[माधवकुमार नेपाल|माधवकुमार नेपाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="3" |31 मई 1999 | rowspan="3" |23 मई 2002 |[[कृष्णप्रसाद भट्टराई|कृष्णप्रसाद भट्टाराई]] | rowspan="3" |[[आम निर्वाचन २०५६ का निर्वाचित सांसदहरू|चौथो प्रतिनिधि सभा]] |- |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |- |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- |28 अप्रिल 2006 |18 अगस्त 2008 |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |[[व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद]] |- | style="text-align:center" |6 |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_Girija_Prasad_Koirala_being_seen_off_by_the_Union_Minister_of_Water_Resources,_Prof._Saif-ud-din_Soz_at_Indira_Gandhi_International_Airport_in_New_Delhi_on_April_06,_2007_(cropped).jpg|128x128पिक्सेल]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |18 अगस्त 2008 |25 मई 2009 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="4" |[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|पहिलो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |7 |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |25 मई 2009 |6 फेब्रुअरी 2011 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | |[[माधवकुमार नेपाल]] |- | rowspan="2" style="text-align:center" |8 | rowspan="2" |[[चित्र:President_Ram_Chandra_Poudel,_Official_portrait_(January_2024).jpg|134x134पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[रामचन्द्र पौडेल|रामचन्द्र पाडेल]]<ref>{{Cite web |last=Gurubacharya |first=Binaj |date=2023-03-09 |title=Nepal elects new president amid political uncertainty |url=https://apnews.com/article/nepal-president-parliament-vote-kathmandu-e1fb6b22fb61995262574c3bc4ad14e7 |access-date=2024-05-12 |website=AP News |language=en}}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | rowspan="2" |6 फेब्रुअरी 2011 | rowspan="2" |14 मार्च 2013 |[[झलनाथ खनाल|झलनाथ खनल]] |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[बाबुराम भट्टराई|बाबूराम भट्टाराई]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} | {| class="wikitable" |- |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |} |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |11 फेब्रुअरी 2014 |11 अक्टोबर 2015 | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[सुशील कोइराला]] | rowspan="3" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|दोस्रो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |9 |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sushil_Koirala,_on_the_sidelines_of_the_third_Summit_of_the_Bay_of_Bengal_Initiative_for_Multi-Sectoral_Technical_and_Economic_Cooperation_(BIMSTEC),_at_Nay_Pyi_Taw.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[सुशील कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress }}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |11 अक्टोबर 2015 |9 फरवरी 2016 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |मार्च 2016 <ref>{{Cite web |title=Deuba is the new Nepali Congress President |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/07/deuba-is-the-new-nepali-congress-president}}</ref> |4 अगस्त 2016 |- | rowspan="2" style="text-align:center" |10 | rowspan="2" |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="2" |4 अगस्त 2016 | rowspan="2" |15 फेब्रुअरी 2018 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="2" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|व्यवस्थापिका संसद]] |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[चौथो देउवा मन्त्रिपरिषद्|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |15 फेब्रुअरी 2018 |13 जुलाई 2021 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | rowspan="2" |[[नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद|पहिलो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |13 जुलाई 2021 |26 डिसेम्बर 2022 | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]]<ref>{{Cite web |title=NC recognised as main opposition party |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240512043507/https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig |date=2024-05-12 }}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |26 डिसेम्बर 2022 |27 फरवरी 2023 | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" rowspan="3" | | rowspan="3" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पुष्पकमल दाहाल]] | rowspan="4" |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=UML pulls out of government |url=https://kathmandupost.com/national/2023/02/27/uml-pulls-out-of-government-1677481576}}</ref> | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |27 फरवरी 2023 |4 मार्च 2024 |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |4 मार्च 2024 |14 जुलाई 2024 |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} |[[चित्र:Prime_Minister_of_Nepal_Pushpa_Kamal_Dahal_"Prachanda".jpg|126x126पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |14 जुलाई 2024 |विद्यमान | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्दै ओली, मन्त्री छान्न गठबन्धनको गृहकार्य |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/14/oli-becoming-the-prime-minister-for-the-fourth-time-the-alliances-homework-to-choose-ministers-01-12.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> |- | style="text-align: center;" | | |[[भीष्म राज आङदेम्बे]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | | | |[[बालेन शाह]] |[[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसद]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२०६५–हाल)]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:संसदीय व्यवस्था]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)]] gp4xisgxtdzgyy64216hrjb5u03jdne 1353834 1353833 2026-05-01T11:09:18Z Bishaldev100 28807 1353834 wikitext text/x-wiki '''विपक्षी दलको नेता''' नेपालको [[नेपालको सङ्घीय संसद|सङ्घीय संसद]] [[तल्लो सदन]]मा आधिकारिक विपक्षी दलको नेतृत्व गर्ने [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] निर्वाचित सदस्य हुन्, जसले गर्दछन्। [[विपक्षी नेता|विपक्षी दलका नेता]] भनेको सदनमा सबैभन्दा धेरै सिट भएको तर [[नेपाल सरकार|सरकार]] नभएको राजनीतिक दलको [[संसदीय दलको नेता]] हो।<ref>{{Cite web |last=Kamat |first=Ram Kumar |date=2023-01-23 |title=Who is the leader of opposition in HoR? |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/who-is-the-leader-of-opposition-in-hor |access-date=2024-05-12 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> सन् २०२४ जुलाई मा सत्ताबाट बाहिरिए यता यस पदमा [[पुष्पकमल दाहाल]] छन्।<ref>{{Cite web |title=चार घुम्ती मोडिएपछि सत्ताबाहिर दाहाल |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/12/dahals-exit-from-power-39-13.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> प्रधान न्यायाधीश र [[नेपालका संवैधानिक निकायहरू|संवैधानिक निकाय]]का प्रमुख र पदाधिकारीहरूको नियुक्तिको सिफारिस गर्न संविधानको धारा २८४ मा संवैधानिक परिषद्को व्यवस्था अनुसार विपक्षी दलको नेता [[संवैधानिक परिषद्]]का सदस्य रहने व्यवस्था छ।<ref>{{Cite web |last=प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय नेपाल |first=सिंहदरबार, काठमाडौ |title=संवैधानिक निकायहरूका पदाधिकारीहरुको नियुक्ति सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था |url=https://www.opmcm.gov.np/acts/संवैधानिक-निकायहरूका-पदा/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240707074734/https://www.opmcm.gov.np/acts/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%BE/ |date=2024-07-07 }}</ref> == सूची == {| class="wikitable" |+प्रतिनिधि सभामा विपक्षी दलका नेता ! ! !नाम ! colspan="2" |पार्टी ! ! ! colspan="2" |प्रधानमन्त्री !संसद |- | style="text-align:center" |१ | |मृगेन्द्र शमशेर जबरा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] |२७ मई १९५९ |१५ डिसेम्बर १९६० | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०१५ का निर्वाचित सांसदहरू|प्रथम प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |२ |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |२६ मई १९९१ |३० नोभेम्बर १९९४ |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |[[आम निर्वाचन २०४८ का निर्वाचित सांसदहरू|दोस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |३ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |३० नोभेम्बर १९९४ |१२ सेप्टेम्बर १९९५ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[मनमोहन अधिकारी|मनमोहन अधिकारी]] | rowspan="5" |[[आम निर्वाचन २०५१ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो प्रतिनिधि सभा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१२ सेप्टेम्बर १९९५ |१२ मार्च १९९७ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१२ मार्च १९९७ |७ अक्टोबर १९९७ | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" rowspan="2" | |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(2)}} |[[चित्र:ManMohanAdhikari.jpg|155x155पिक्सेल]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |७ अक्टोबर १९९७ |१५ अप्रिल १९९८ |[[सूर्यबहादुर थापा]] |- | style="text-align:center" |४ |[[चित्र:Bamdev_Gautam_February_2015_(cropped).jpg|134x134पिक्सेल]] |[[वामदेव गौतम|बामदेव गौतम]] | bgcolor="indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] |१५ अप्रिल १९९८ |३१ मई १९९९ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="5" | |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |- | rowspan="4" style="text-align:center" |५ | rowspan="4" |[[चित्र:Madhav_Kumar_Nepal_2009-09-23.jpg|135x135पिक्सेल]] | rowspan="4" |[[माधवकुमार नेपाल|माधवकुमार नेपाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="3" |३१ मई १९९९ | rowspan="3" |२३ मई २००२ |[[कृष्णप्रसाद भट्टराई|कृष्णप्रसाद भट्टाराई]] | rowspan="3" |[[आम निर्वाचन २०५६ का निर्वाचित सांसदहरू|चौथो प्रतिनिधि सभा]] |- |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |- |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |- |२८ अप्रिल २००६ |१८ अगस्त २००८ |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |[[व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद]] |- | style="text-align:center" |६ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_Girija_Prasad_Koirala_being_seen_off_by_the_Union_Minister_of_Water_Resources,_Prof._Saif-ud-din_Soz_at_Indira_Gandhi_International_Airport_in_New_Delhi_on_April_06,_2007_(cropped).jpg|128x128पिक्सेल]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१८ अगस्त २००८ |२५ मई २००९ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="4" |[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|पहिलो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |७ |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |२५ मई २००९ |६ फेब्रुअरी २०११ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | |[[माधवकुमार नेपाल]] |- | rowspan="2" style="text-align:center" |८ | rowspan="2" |[[चित्र:President_Ram_Chandra_Poudel,_Official_portrait_(January_2024).jpg|134x134पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[रामचन्द्र पौडेल|रामचन्द्र पाडेल]]<ref>{{Cite web |last=Gurubacharya |first=Binaj |date=2023-03-09 |title=Nepal elects new president amid political uncertainty |url=https://apnews.com/article/nepal-president-parliament-vote-kathmandu-e1fb6b22fb61995262574c3bc4ad14e7 |access-date=2024-05-12 |website=AP News |language=en}}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | rowspan="2" |६ फेब्रुअरी २०११ | rowspan="2" |१४ मार्च २०१३ |[[झलनाथ खनाल|झलनाथ खनल]] |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[बाबुराम भट्टराई|बाबूराम भट्टाराई]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} | {| class="wikitable" |- |[[चित्र:Prachanda_2009.jpg|133x133पिक्सेल]] |} |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |११ फेब्रुअरी २०१४ |११ अक्टोबर २०१५ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[सुशील कोइराला]] | rowspan="3" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|दोस्रो संविधान सभा]] |- | style="text-align:center" |९ |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sushil_Koirala,_on_the_sidelines_of_the_third_Summit_of_the_Bay_of_Bengal_Initiative_for_Multi-Sectoral_Technical_and_Economic_Cooperation_(BIMSTEC),_at_Nay_Pyi_Taw.jpg|133x133पिक्सेल]] |[[सुशील कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress }}" rowspan="2" | | rowspan="2'" |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |११ अक्टोबर २०१५ |९ फरवरी २०१६ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] |मार्च २०१६ <ref>{{Cite web |title=Deuba is the new Nepali Congress President |url=https://kathmandupost.com/national/2016/03/07/deuba-is-the-new-nepali-congress-president}}</ref> |४ अगस्त २०१६ |- | rowspan="2" style="text-align:center" |१० | rowspan="2" |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] | rowspan="2" |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" rowspan="2" | | rowspan="2" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="2" |४ अगस्त २०१६ | rowspan="2" |१५ फेब्रुअरी २०१८ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दहल]] | rowspan="2" |[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|व्यवस्थापिका संसद]] |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[चौथो देउवा मन्त्रिपरिषद्|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |१५ फेब्रुअरी २०१८ |१३ जुलाई २०२१ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | rowspan="2" |[[नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद|पहिलो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१३ जुलाई २०२१ |२६ डिसेम्बर २०२२ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८|शेरबहादुर देउबा]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]]<ref>{{Cite web |title=NC recognised as main opposition party |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240512043507/https://myrepublica.nagariknetwork.com/amp/nc-recognized-as-main-opposition-party/news.html.twig |date=2024-05-12 }}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |२६ डिसेम्बर २०२२ |२७ फरवरी २०२३ | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" rowspan="3" | | rowspan="3" |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|पुष्पकमल दाहाल]] | rowspan="4" |[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]] |- | style="text-align:center" |{{Small|(10)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_KP_Sharma_Oli_at_Bangkok,_in_Thailand_on_April_04,_2025_(cropped).jpg|129x129पिक्सेल]] |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=UML pulls out of government |url=https://kathmandupost.com/national/2023/02/27/uml-pulls-out-of-government-1677481576}}</ref> | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |२७ फरवरी २०२३ |४ मार्च २०२४ |- | style="text-align:center" |{{Small|(3)}} |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Mr._Sher_Bahadur_Deuba,_at_Hyderabad_House,_in_New_Delhi_on_August_24,_2017.jpg|134x134पिक्सेल]] |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउबा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] |४ मार्च २०२४ |१४ जुलाई २०२४ |- | style="text-align:center" |{{Small|(7)}} |[[चित्र:Prime_Minister_of_Nepal_Pushpa_Kamal_Dahal_"Prachanda".jpg|126x126पिक्सेल]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |१४ जुलाई २०२४ |विद्यमान | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]<ref>{{Cite web |title=चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्दै ओली, मन्त्री छान्न गठबन्धनको गृहकार्य |url=https://ekantipur.com/news/2024/07/14/oli-becoming-the-prime-minister-for-the-fourth-time-the-alliances-homework-to-choose-ministers-01-12.html |access-date=2024-07-14 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> |- | style="text-align: center;" | | |[[भीष्म राज आङदेम्बे]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | | | |[[बालेन शाह]] |[[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसद]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२०६५–हाल)]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:संसदीय व्यवस्था]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)]] ltsbq9xkm8ic02vrdasrr43hocvfgwb 0 140544 1353827 1321490 2026-05-01T10:33:18Z Bishaldev100 28807 /* मन्त्रीहरू */ 1353827 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिषद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent=मङ्सिर २००८–साउन २००९ |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=१४ सदस्यीय |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२००८ मङ्सिर १ |date_dissolved=२००९ साउन ३० |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number=|image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मोहन शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[दोस्रो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] }} [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले सरकार गठन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1953|title=Government and Politics in Nepal: II|url=https://www.jstor.org/stable/3024691|journal=Far Eastern Survey|volume=22|issue=1|pages=5–10|doi=10.2307/3024691|jstor=3024691|issn=0362-8949}}</ref> [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]] नेतृत्वको अघिल्लो सरकार ढलेपछि [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएपछि सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan Lal|url=https://books.google.com/books?id=LAJ9PwAACAAJ|title=Democratic Innovations In Nepal: A Case Study Of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=2004|publisher=Mandala Publications|isbn=978-99933-1-023-5|language=en}}</ref> राजा त्रिभुवनले २००८ मङ्सिर १ मा शाही घोषणा गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=सभापति श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-31|website=राजपत्र}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २००९ साउन ३० मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]मा आफ्नो कार्यशैली विरुद्ध असहमति जनाएपछि राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":0" /> == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|'''प्रधानमन्त्री''']] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री खाद्य मन्त्री |[[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|यातायात]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था]] मन्त्री |[[गणेशमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |महेन्द्रविक्रम शाह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |योजना, खानी, वन तथा विद्युत् मन्त्री |महावीर शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|संसदीय मामिला]] मन्त्री |खड्गमान सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री |शारदा शमशेर राणा |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन तथा न्याय]] मन्त्री |भगवतीप्रसाद सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] राज्यमन्त्री |नरबहादुर गुरुङ |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन]] राज्यमन्त्री |[[धर्मरत्न यमी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] 213m02td0mh3jb9ox45zc9xds3re943 0 142883 1353829 1272841 2026-05-01T10:47:31Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353829 wikitext text/x-wiki '''रन-अफ-रिभर जलविद्युत''' ( '''ROR''' ) वा '''रन-अफ-द-रिभर जलविद्युत''' एक प्रकारको [[जलविद्युत उर्जा|जलविद्युत]] उत्पादन परियोजना हो जसमा जलभण्डारण शुन्य वा थोरै मात्र पानीको भण्डार हुन्छ । यी [[जलविद्युत उर्जा|जलविद्युत]]हरूको सञ्चालन मौसमी नदीको बहावमा निर्भर हुन्छ , त्यसैले यस्ता परियोजनाले अनिरन्तर उर्जा स्रोतको रूपमा काम गर्छ। परम्परागत जलविद्युतले [[जलाशय|जलाशयहरू]] प्रयोग गर्दछ, जसले बाढी नियन्त्रण, पठाउन सकिने विद्युतीय शक्ति, र [[कृषि|कृषिका]] लागि ताजा पानीको प्रावधानको लागि पानीलाई नियमन गर्दछ। == फाइदाहरू == रन अफ दी रिभर जलविद्युत परियोजनाले दिगो ऊर्जा सिर्जना गर्न सक्छ जसले वरपरको वातावरण र नजिकका समुदायहरूमा कम प्रभाव पार्छ ।<ref name="two2">Douglas T, Broomhall P, Orr C. (2007). [http://www.watershed-watch.org/publications/files/RoR-CitizensGuide.pdf Run-of-the-River Hydropower in BC: A Citizen's Guide to Understanding Approvals, Impacts and Sustainability of Independent Power Projects]</ref> नदीको बहावले उपभोक्ता र उद्योगलाई आवश्यक पर्ने बिजुली उत्पादन गर्न कोइला वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] बाल्नु पर्ने आवश्यकतालाई हटाएर पानीको प्राकृतिक सम्भाव्य ऊर्जालाई उपयोग गर्छ। फाइदाहरू : === स्वच्छ उर्जा र कम हरितगृह ग्यास === सबै जलविद्युत पावर जस्तै, रन-अफ-द-रिभरले उपभोक्ता र उद्योगहरूलाई चाहिने बिजुली उत्पादन गर्न कोइला वा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] जलाउने आवश्यकतालाई हटाएर पानीको प्राकृतिक सम्भाव्य ऊर्जाको उपयोग गर्दछ। यसबाहेक, रन-अफ-द-रिभर जलविद्युत प्लान्टहरूमा जलाशय हुँदैन , जसले गर्दा परम्परागत बाँधको जलाशयमा जैविक पदार्थको सडेर हुने मिथेन र कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जनलाई हटाउँछ। <ref>{{Cite web |title=Reservoir Emissions |url=https://www.internationalrivers.org/campaigns/reservoir-emissions |access-date=8 February 2017 |website=International Rivers}}</ref> यो उष्णकटिबंधीय देशहरूमा विशेष फाइदा हो, जहाँ मिथेन उत्पादन समस्या हुन सक्छ। === कम बाढी === जलाशय नहुँदा नदीको माथिल्लो भागमा बाढी आउँदैन । नतिजास्वरुप, नदीको छेउमा वा नजिकै बस्ने मानिसहरूलाई बाढीले डुबान गर्दैनन्। बाढीको कुनै पनि पूर्व-अवस्थित ढाँचा अपरिवर्तित रहनेछ, जसले सुविधा र डाउनस्ट्रीम क्षेत्रहरूमा बाढीको जोखिम प्रस्तुत गर्दछ। === कम प्रभाव कार्यान्वयन === यसको न्युन प्रभावको कारण, रन-अफ-द-रिभर बाँधहरू विद्यमान सिँचाइ बाँधहरूमा स्थानीय इकोसिस्टममा कुनै परिवर्तन नगरी कार्यान्वयन गर्न सकिन्छ। <ref name=":1">{{Cite journal |last=Skoulikaris |first=Charalampos |date=January 2021 |title=Run-Of-River Small Hydropower Plants as Hydro-Resilience Assets against Climate Change |journal=Sustainability |language=en |volume=13 |issue=24 |pages=14001 |doi=10.3390/su132414001 |issn=2071-1050 |doi-access=free}}</ref> == बेफाइदाहरू == === "अनिश्चित" उर्जा === रन-अफ-द-रिभर पावरलाई उर्जा को "अनिश्चित" स्रोत मानिन्छ: रन-अफ-द-रिभर परियोजनामा ऊर्जा भण्डारणको लागि क्षमता कम छ वा कुनै छैन र त्यसैले विद्युत उत्पादनको उत्पादनमा समन्वय गर्न सक्दैन। उपभोक्ताको मागसँग मेल खान्छ। यसरी मौसमी नदीको बहाव उच्च हुँदा यसले धेरै शक्ति उत्पन्न गर्छ , र स्थानको आधारमा, सुख्खा गर्मी महिना वा जमेको जाडो महिनाहरूमा धेरै कम हुन्छ। === स्थानको उपलब्धता === साइटमा उर्जा उत्पादनको सम्भाव्यता हेड(उचाइँ) र पानीको प्रवाहको परिणाम हो। नदीमा बाँध बनाएर, बाँधको अनुहारमा विद्युत उत्पादन गर्न हेड उपलब्ध हुन्छ । बाँधले सयौं किलोमिटर लामो जलाशय बनाउन सक्छ, तर रन-अफ-द-रिभरमा हेड सामान्यतया नहर, पाइप वा सुरुङले पावर हाउसको माथिल्लो भागमा बनाइन्छ। <ref>{{Cite journal |last1=Zaidi |first1=Arjumand Z. |last2=Khan |first2=Majid |date=20 November 2016 |title=Identifying high potential locations for run-of-the-river hydroelectric power plants using GIS and digital elevation models |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1364032118300522 |journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews |language=en |volume=89 |pages=106–116 |doi=10.1016/j.rser.2018.02.025}}</ref> === वातावरणीय प्रभावहरू === साना, राम्रोग रन-अफ-द-रिभर परियोजनाहरू न्यूनतम वातावरणीय प्रभावहरूका साथ विकास गर्न सकिन्छ।<ref name="two3">Douglas T, Broomhall P, Orr C. (2007). [http://www.watershed-watch.org/publications/files/RoR-CitizensGuide.pdf Run-of-the-River Hydropower in BC: A Citizen's Guide to Understanding Approvals, Impacts and Sustainability of Independent Power Projects]</ref> ठूला परियोजनाहरूमा वातावरणीय चिन्ताहरू बढी हुन्छन्। माछा बोक्ने नदीहरूको लागि, एक सीढी आवश्यक हुन सक्छ, र पानीमा घुलेका ग्यासहरू तल्लो तटीय क्षेत्रका माछालाई असर गर्न सक्छ। === जलवायु परिवर्तनको जोखिम === रन-अफ-द-रिभर परियोजनाहरू पानीको निरन्तर प्रवाहमा धेरै निर्भर हुन्छन्, किनभने तिनीहरूमा जलाशयहरू छैनन् र नदीहरूको प्राकृतिक प्रवाहमा निर्भर छन्। फलस्वरूप, यी परियोजनाहरू भण्डारणमा आधारित परियोजनाहरूको तुलनामा जलवायु परिवर्तनको लागि बढी जोखिममा छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{जलविद्युत}} [[श्रेणी:जलविद्युत]] et37cdk6g7ov9mtqvoxynaddhr46onf 0 144498 1353819 1325633 2026-05-01T09:49:19Z Bishaldev100 28807 1353819 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Yagisawa_power_station_inlet_valve.jpg|अङ्गुठाकार| [[जापान|जापानमा]] [[जलविद्युत उर्जा|जलविद्युत]] स्टेशनको पानी इनलेट पाइपमा प्रयोग हुने ठूलो बटरफ्लाई भल्भ।]] '''बटरफ्लाइ भल्भ''' भनेको [[तरल|तरल पदार्थ]]को प्रवाहलाई अलग गर्ने वा नियमन गर्ने एक प्रकारको [[भल्भ]] हो। यसको बन्द गर्ने संयन्त्रमा घुम्ने डिस्क हुन्छ। == सञ्चालनको सिद्धान्त == == इतिहास == १८ औं शताब्दीको अन्त्यदेखि नै बटरफ्लाई भल्भ प्रयोगमा छ। [[जेम्स वाट]]ले आफ्नो स्टीम इन्जिन प्रोटोटाइपमा बटरफ्लाई भल्भ प्रयोग गरेका थिए। सामग्री निर्माण र प्रविधिमा भएको प्रगतिसँगै, बटरफ्लाई भल्भहरूलाई सानो बनाउन सम्भव भयो र अत्यधिक तापक्रम सहन सक्छ। [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, सिलर मेम्बरहरूमा सिंथेटिक रबरहरू प्रयोग गरियो, जसले गर्दा बटरफ्लाइ भल्भ धेरै उद्योगहरूमा प्रयोग गर्न सकियो। <ref>{{Cite web |title=Valve History |url=http://www.stoneleigh-eng.com/valvehistory.html |access-date=2018-03-04 |website=www.stoneleigh-eng.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170624152818/http://www.stoneleigh-eng.com/valvehistory.html |date=2017-06-24 }}</ref> १९६९ मा जेम्स ई. हेम्फिलले बटरफ्लाइ भल्भमा सुधारको [[पेटेन्ट]] गरे, जसले भल्भको आउटपुट परिवर्तन गर्न आवश्यक हाइड्रोडायनामिक टर्क घटायो। <ref>{{Cite journal |date=1966-09-19 |others=James E Hemphill, Fisher Governor Co |title=Butterfly valve |url=https://patents.google.com/patent/US3485476}}</ref> == तस्बिरहरू == <gallery class="center"> चित्र:Butterfly-valve--The-Alloy-Valve-Stockist.JPG|पाठ=Cast iron butterfly valve| कास्ट आइरन बटरफ्लाइ भल्भ चित्र:Bidirectional_tight_butterfly_valve-The-Alloy-Valve-Stockist.jpg|पाठ=Cast iron butterfly valve| कास्ट आइरन बटरफ्लाइ भल्भ चित्र:Nasa-space-18408-l.jpg|पाठ=Large butterfly valve| ठूलो बटरफ्लाइ भल्भ चित्र:Butterfly_valve_dn3000.jpg|पाठ=Butterfly valve DN3000| बटरफ्लाइ भल्भ DN3000 </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} 59morkhkh3cwk6nu2kehxotf3u4vauw 0 146566 1353788 1315700 2026-05-01T05:05:31Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353788 wikitext text/x-wiki '''ऐन''' विधायिका (सामान्यतया संसद वा परिषद्) बाट पारित गरिने कानूनी पाठ हो। ऐन समाजलाई नियमन गर्ने, न्याय कायम गर्ने, समानता सुनिश्चित गर्ने र अधिकार–कर्तव्य स्पष्ट पार्ने आधारभूत साधन हो। ऐन बिना सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक गतिविधिहरूमा स्पष्ट नियम हुँदैन, जसले अराजकता, विवाद र अन्याय निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले कानुनी शून्यता हटाउन, सबैलाई बराबरी कानुनी संरक्षण दिन र राज्य सञ्चालनलाई व्यवस्थित बनाउन ऐन आवश्यक हुन्छ। संसदीय प्रणाली भएको अधिकांश देशहरूमा संसदको ऐन, प्रारम्भमा विधेयक (Bill) को रूपमा प्रस्तुत हुन्छ, जसलाई विधायिकाले मतदान गरेर सर्वसम्मतले पारित गर्छ। सरकारको संरचनाको आधारमा, उक्त पाठ कार्यपालिका शाखाबाट वा कुनै स्वतन्त्र संवैधानिक निकाय वा व्यक्तित्व बाट स्वीकृत वा अनुमोदन प्राप्त गर्नुपर्ने हुन सक्छ। == इतिहास == == ऐन निर्माण प्रक्रिया == === नेपाल === === अन्य मुलुकहरू === == ऐनका भागहरू == सामान्यतया कुनै पनि ऐनमा विभिन्न खण्ड वा भागहरू हुन्छन्, जसले ऐनको संरचना र विषयवस्तु स्पष्ट पार्छन्। मुख्यतया यसका भागहरू यस प्रकार हुने गर्दछन्– * शीर्षक (Title): ऐनको नाम र परिचय दिने भाग। * प्रस्तावना (Preamble): ऐन किन ल्याइएको हो भन्ने उद्देश्य स्पष्ट गर्ने भाग। * विस्तार र प्रारम्भः कहिले देखि लागु हुने, * परिभाषा (Definitions): ऐनमा प्रयोग गरिएका शब्द वा पद वा पारिभाषिक शब्द हरूको अर्थ स्पष्ट गर्ने भाग। * मुख्य प्रावधानहरू (Substantive Provisions): ऐनले ल्याउने नियम, अधिकार, कर्तव्य, निषेध वा अनुमति सम्बन्धी मूल कानुनी व्यवस्था। * प्रक्रियागत प्रावधानहरू (Procedural Provisions): ऐन कार्यान्वयन गर्ने तरिका, निकायहरूको अधिकार र दायित्व उल्लेख गर्ने भाग। * दण्ड/कारबाही प्रावधान (Penal Provisions): ऐन उल्लंघन भएमा लागू हुने सजाय वा कारबाही सम्बन्धी व्यवस्था। * अन्तिम प्रावधानहरू (Miscellaneous/Final Provisions): ऐनलाई कार्यान्वयन गर्ने मिति, पुराना ऐनहरूको खारेजी, र अन्य अतिरिक्त प्रावधानहरू। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:कानुन]] io1fel1nm4pj6xt53zd67prcx64mqkz 0 147858 1353811 1332797 2026-05-01T09:30:31Z Bishaldev100 28807 1353811 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = उपेन्द्रविक्रम शाह | title = | image = Prince Upendra Bir Bikram Shah.jpg | caption = १८७० को दशकमा उपेन्द्र विक्रम शाह | succession = | reign = | predecessor = | successor = | birth_date = <!-- For Gregorian dates: {{birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | birth_place = [[हनुमान ढोका]], [[काठमाडौँ]], [[नेपाल अधिराज्य]] | death_date = | death_place = | full name =श्री माहिला साहेबज्यू उपेन्द्र वीर विक्रम शाह | father = [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] | mother = महारानी साम्राज्य राज्य लक्ष्मी | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] | native_lang1 = | native_lang1_name1 = | dynasty = [[शाह वंश]] }} '''उपेन्द्र बिक्रम शाह''' एक नेपाली राजकुमार थिए। उनी [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]का माहिला छोरा तथा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]का भाइ थिए। उनलाई ''महिला साहेबज्यु''को उपनामले पनि परिचित थिए। == जीवनी == उपेन्द्रविक्रम शाहको जन्म काठमाडौँको [[हनुमान ढोका]]मा राजा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्रविक्रम शाह]] र महारानी साम्राज्य लक्ष्मी देवीको दोस्रो छोराको रूपमा भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FBcoBgAAQBAJ|title=Battles of the New Republic: A Contemporary History of Nepal|date=12 January 2014}}</ref> ===अलौपर्व=== {{मुख्य|अलौ पर्व}} फौजसहित राजा राजेन्द्र नेपालतर्फ आएको थाहा पाउनेबित्तिकै जङ्गबहादुरले बडाकप्तान सनकसिंह टन्डन लाहुरीक्षेत्रीलाई ठुलो फौज सहित त्यसतर्फ पठाएका थिए। जङ्गबहादुरले राजा सुरेन्द्रको प्रतिनिधिको रूपमा माहिला सहेबज्यूलाई पनि अलौ पठाएका थिए। नेपालको सीमा नजिकै अलौ भन्ने ठाउँमा दुई फौजबीच सामान्य भिडन्त हुँदा राजेन्द्रको फौज सजिलै पराजित हुन पुगी राजा राजेन्द्रलाई कैदीको रूपमा काठमाडौँ ल्याइएको थियो।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३८</ref> == जङ्गबहादुरको हत्या योजना == वि.सं. १९०७ फागुन ६ गते बेलायत भ्रमण समाप्त गरी फर्किएका [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]]को हत्या गर्ने षड्यन्त्र बनेको थियो। सो षड्यन्त्रमा [[बमबहादुर राणा|बमबहादुर]], [[बद्री नरसिंह राणा|बद्री नरसिंह]], जयबहादुर, करवीर खत्री, माहिला साहेबज्यू उपेन्द्रविक्रम सहभागी थिए। जङ्गबहादुरको हत्या गरी उप्रेन्द्र विक्रमलाई श्री ५, बमबहादुरलाई प्रधानमन्त्री र बद्रीनरसिंह [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इनचिफ]] बन्ने षडयन्त्र बनेको थियो। बमबहादुरले सो षड्यन्त्रको भण्डाफोर गरेको कुरा प्रमाणित भएकोले भारत, इलाहावादको कारागार चलान गरी तीन जनालाई सजाय दिइएको थियो।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> राजा सुरेन्द्र तथा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर विरुद्ध षड्यन्त्र रचेको अभियोगमा उनी लगायत उनका समूहलाई पक्राउ गरी ब्रिटिस भारतको [[प्रयागराज|इलाहाबाद]] चुनारको किल्लामा नजरबन्दमा राखिएको थियो। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZrcLAAAAIAAJ|title=The History of Ancient and Medieval Nepal in a Nutshell: With Some Comparative Traces of Foreign History|date=1972}}</ref> वि.सं. १९१० भाद्रमा जयबहादुरको मृत्यु प्रयाग किल्लाभित्र भएको थियो। जङ्गबहादुरकी आमा गणेशकुमारी आफ्ना भाइ माथवरसिंह थापाको हत्यारासँग बाचा हुँदाहुँदै पनि थुनामा परेका छोरा बद्रीनरसिंह र माहिला साहेबज्यूलाई छुटाउन आग्रह गर्दै रुँदारुँदै बेहोस भएकी थिइन्। तदनुसार श्री ३ जङ्गले पुस महिनामा निजहरूलाई कडा सुरक्षाका साथ काठमाडौं झिकाएका थिए। बद्रीनरसिंहलाई केदारनरसिंहको रेखदेखमा पाल्पा र माहिला साहेबज्यू उपेन्द्रविक्रमलाई पहिले भक्तपुर दरबार र पछि [[बाग दरबार|बागदरबार]]मा निगरानीसाथ राखिएको थियो। <ref>http://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Poudel |first=Keshab |date=10 September 2017 |title=Demolition of Bagh Durbar Erased History |url=https://www.spotlightnepal.com/2017/09/10/demolition-bagh-durbar-erased-history/ |access-date=26 November 2021 |website=SpotlightNepal |language=en}}</ref> ==तन्त्र== उपेन्द्रविक्रम शाह एक [[तन्त्र|तान्त्रिक]] पनि थिए।<ref>{{Cite web |last=Bhattarai |first=Madan Kumar |date=12 December 2020 |title=Unravelling the life of a forgotten Rana General |url=https://kathmandupost.com/books/2020/12/12/unravelling-the-life-of-a-forgotten-rana-general |access-date=26 November 2021 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] euv68t4fl83eqn6bejjwa1ih3x2p0uy 0 149942 1353786 1353237 2026-05-01T03:31:15Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1353786 wikitext text/x-wiki '''प्रकाशको गति''' वा '''शून्यमा''' '''प्रकाशको गति''' एक [[भौतिक स्थिराङ्क]] हो ।  यसलाई "c" ले जनाइन्छ र यसको मान २,९९,७९२.४५८ मीटर प्रति सेकेण्ड बराबर हुन्छ ।<ref>{{Cite book|title=Elementary and Intermediate Algebra: A Combined Course, Student Support Edition|edition=4th illustrated|first1=Ron|last1=Larson|first2=Robert P.|last2=Hostetler|publisher=Cengage Learning|year=2007|isbn=978-0-618-75354-3|page=197|url=https://books.google.com/books?id=qe-YvKoeiasC&pg=PA179}}</ref> सन् १८६५ मा [[जेम्स क्लर्क माक्सवेल|जेम्स क्लर्क म्याक्सवेल]]ले प्रकाशलाई विद्युत चुम्बकीय तरंग भनेर एक  शोधपत्र प्रकाशित  गरे र प्रकाशको गतिलाई "''c''" ले जनाए।<ref>{{Cite web |last=गिब्स |first=फिलिप |date=1997 |title=How is the speed of light measured? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150821181850/http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-date=21 August 2015 |website=The Physics and Relativity FAQ}}</ref> == मापन == === इतिहास === {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" |प्रयोग ! scope="col" |मान ! scope="col" |१९८३ मानबाट विचलन |- |<१६३८ |[[ग्यालिलियो ग्यालिली|ग्यालिलियो]], ढाकिएको लालटिन |अनिर्णायक:{{Rp|1252}} | |- |<१६६७ |एक्वाडमिया डेल सिमेन्टो, ढाकिएको लालटिन |अनिर्णायक:{{Rp|1253}} <ref name="magalotti">{{Citation |last=Magalotti |first=Lorenzo |title=Saggi di Naturali Esperienze fatte nell' Accademia del Cimento |url=http://brunelleschi.imss.fi.it/cimentosite/indice.asp?xmlFile=Indice00.xml |pages=[http://brunelleschi.imss.fi.it/cimentosite/ShowFullSize.asp?Image=FullSize/A0000283.JPG&Title=Pagina:%20265 265]–[http://brunelleschi.imss.fi.it/cimentosite/ShowFullSize.asp?Image=FullSize/A0000284.JPG&Title=Pagina:%20266 266] |year=2001 |orig-date=1667 |access-date=25 September 2015 |edition=digital, online |place=Florence |publisher=Istituto e Museo di Storia delle Scienze |author-link=Lorenzo Magalotti}}</ref> | |- |१६७५ |[[Ole Rømer|रोमर]] र ह्युजेन्स, बृहस्पतिको चन्द्रमा |२२००००००० <ref name="roemer">{{Cite journal |year=1676 |title=Demonstration tovchant le mouvement de la lumiere trouvé par M. Rŏmer de l'Académie Royale des Sciences |trans-title=Demonstration to the movement of light found by Mr. Römer of the Royal Academy of Sciences |url=http://www-obs.univ-lyon1.fr/labo/fc/ama09/pages_jdsc/pages/jdsc_1676_lumiere.pdf |journal=[[Journal des sçavans]] |language=fr |pages=233–236 |ref=roemer-1676}}</ref><ref name="Huygens 1690 8–9">{{Cite book|title=Traitée de la Lumière|url=https://archive.org/details/bub_gb_kVxsaYdZaaoC}}</ref> |{{Val|−27|u=%}} |- |१७२९ |जेम्स ब्रैडली, प्रकाशको विचलन |३०१०००००० <ref name="How">{{Cite web |last=Gibbs |first=P. |year=1997 |title=How is the speed of light measured? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150821181850/http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |archive-date=21 August 2015 |access-date=13 January 2010 |website=Usenet Physics FAQ |publisher=University of California, Riverside}}</ref> |{{Val|+0.40|u=%}} |- |१८४९ |[[Hippolyte Fizeau|हिप्पोलाइट फिजाउ]], दाँत भएको चक्का |३१५०००००० <ref name="How" /> |{{Val|+5.1|u=%}} |- |१८६२ |लियोन फुको, घुम्ने ऐना |२,९८,०००.०००±५००.००० <ref name="How" /> |{{Val|−0.60|u=%}} |- |१८७५ |वर्नर सिमेन्स |२६० ०००. ०००<ref>{{Cite journal |last=Buchwald |first=Jed |last2=Yeang |first2=Chen-Pang |last3=Stemeroff |first3=Noah |last4=Barton |first4=Jenifer |last5=Harrington |first5=Quinn |date=2021-03-01 |title=What Heinrich Hertz discovered about electric waves in 1887–1888 |journal=Archive for History of Exact Sciences |language=en |volume=75 |issue=2 |pages=125–171 |doi=10.1007/s00407-020-00260-1 |issn=1432-0657 |s2cid=253895826}}</ref> |{{Val|-13.3|u=%}} |- |१८९३ |[[हेनरिक हर्ट्ज|हेनरिच हर्ट्ज]] |२०० ०००. ०००<ref>{{Cite book|title=Electric Waves|location=London}}</ref> |{{Val|-33.3|u=%}} |- |१९०७ |रोजा र डोर्सी, |२,९९,७१०.०००±३०.०००<ref name="Essen1948">{{Cite journal |last=Essen |first=L. |last2=Gordon-Smith |first2=A. C. |year=1948 |title=The Velocity of Propagation of Electromagnetic Waves Derived from the Resonant Frequencies of a Cylindrical Cavity Resonator |journal=[[Proceedings of the Royal Society of London A]] |volume=194 |issue=1038 |pages=348–361 |bibcode=1948RSPSA.194..348E |doi=10.1098/rspa.1948.0085 |jstor=98293 |doi-access=free}}</ref><ref name="RosaDorsey">{{Cite journal |last=Rosa |first=E. B. |author-link=Edward Bennett Rosa |last2=Dorsey |first2=N. E. |author-link2=Noah Ernest Dorsey |year=1907 |title=A new determination of the ratio of the electromagnetic to the electrostatic unit of electricity |journal=Bulletin of the Bureau of Standards |volume=3 |issue=6 |page=433 |doi=10.6028/bulletin.070 |doi-access=free}}</ref> |{{Val|−280|ul=ppm}} |- |१९२६ |[[अल्बर्ट ए. माइकलसन|अल्बर्ट ए. मिचेलसन]],घुम्ने ऐना |२९९७९६±४००० <ref>{{Cite journal |last=माइकलसन|first=अल्बर्ट ए. |year=1927 |title=Measurement of the Velocity of Light Between Mount Wilson and Mount San Antonio |journal=The Astrophysical Journal |volume=65 |page=1 |bibcode=1927ApJ....65....1M |doi=10.1086/143021}}</ref> |{{Val|+12|u=ppm}} |- |१९५० |एसेन र गोर्डन-स्मिथ, |२९९७९२.५±३००० <ref name="Essen1950">{{Cite journal |last=Essen |first=L. |year=1950 |title=The Velocity of Propagation of Electromagnetic Waves Derived from the Resonant Frequencies of a Cylindrical Cavity Resonator |journal=[[Proceedings of the Royal Society of London A]] |volume=204 |issue=1077 |pages=260–277 |bibcode=1950RSPSA.204..260E |doi=10.1098/rspa.1950.0172 |jstor=98433 |s2cid=121261770}}</ref> |{{Val|+0.14|u=ppm}} |- |१९५८ |केडी फ्रूम, रेडियो इन्टरफेरोमेट्री |२९९७९२.५±१०० <ref name="Froome1858">{{Cite journal |last=Froome |first=K. D. |year=1958 |title=A New Determination of the Free-Space Velocity of Electromagnetic Waves |journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences |volume=247 |issue=1248 |pages=109–122 |bibcode=1958RSPSA.247..109F |doi=10.1098/rspa.1958.0172 |jstor=100591 |s2cid=121444888}}</ref> |{{Val|+0.14|u=ppm}} |- |१९७२ |एभेन्सन एट अल, लेजर इन्टरफेरोमेट्री |२९९७९२.४५६२±१.१ <ref name="NIST heterodyne">{{Cite journal |last=Evenson |first=K. M. |display-authors=etal |year=1972 |title=Speed of Light from Direct Frequency and Wavelength Measurements of the Methane-Stabilized Laser |journal=Physical Review Letters |volume=29 |issue=19 |pages=1346–1349 |bibcode=1972PhRvL..29.1346E |doi=10.1103/PhysRevLett.29.1346 |s2cid=120300510}}</ref> |{{Val|−0.006|u=ppm}} |- |१९८३ |१७ औँ सिजिपिएम, मिटरको परिभाषा |२,९९,७९२.४५८ (सही <ref name="Resolution_1">{{Cite web |year=1983 |title=Resolution 1 of the 17th CGPM |url=https://www.bipm.org/en/committees/cg/cgpm/17-1983/resolution-1 |access-date=23 August 2009 |publisher=BIPM}}</ref> | |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[प्रकाश वर्ष]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] [[श्रेणी:भौतिक अचरहरू]] njhzt1ltk5r8vwda8i3c3r2h2vy8cnn 828 149995 1353780 2025-11-15T18:59:08Z en>Hike395 0 allow zoom computation to accept latitude 1353780 Scribunto text/plain require('strict') local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} local log2 = 0.693147181 local ppm = 1000/0.3 -- pixels per meter, from 0.3 mm / pixel from https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Zoom_levels -- To convert to OSM zoom level, we need to know meters per pixel at zoom level 9 -- On the equator, it's 305.748 meters/pixel according to https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Zoom_levels -- This quantity depends on the latitude (which we usually don't have easy access to) -- Instead, we'll be correct at 38 degrees N, given en-WP bias towards NA and Europe -- 38N was chosen because: -- * It's the furthest north where scale=100000 maps to zoom=12 -- * One hemisphere (20000km) maps to zoom=1 local mppl9Equator = 305.748 -- Convert from Geohack's scale to OSM style zoom levels as used by <maplink> local function geohackScaleToMapZoom(scale,latitude) scale = tonumber(scale) if not scale or scale <= 0 then return end latitude = latitude or 38 local mppl9 = mppl9Equator*math.cos(math.rad(latitude)) return math.log(mppl9*ppm/scale)/log2 + 9 end -- compute the viewport size (on screen) in meters, assuming ppm pixels per meter on screen local function computeViewport(args) local viewport_cm = tonumber(args.viewport_cm) local viewport_px = tonumber(args.viewport_px) return viewport_cm and viewport_cm / 100 or viewport_px and viewport_px / ppm or tonumber(args.default_viewport) or 0.1 end -- convert from geohack dim (knowing the viewpoint size on screen) to geohack scale local function geohackDimToScale(dim, args) dim = tonumber(dim) args = args or {} if not dim or dim <= 0 then return end local units = args.units if units and string.lower(units) == 'km' then dim = dim*1000 end return dim / computeViewport(args) end -- inverse of above function, returning dim in km local function geohackScaleToDim(scale, args) scale = tonumber(scale) args = args or {} if not scale or scale <= 0 then return end return scale * computeViewport(args) * 1e-3 end local oddShape = 2.09 --- length/sqrt(area) of Boston (to choose an example) -- Convert from Geohack's types to Geohack dim local function geohackTypeToDim(args) local t = args.type if not t then return end local typeDim = mw.loadData('Module:Infobox_dim/data') local dim = typeDim[t] local population = tonumber(args.population) if t == 'city' and population and population > 0 then -- assume city is a circle with density of 1000/square kilometer -- compute diameter, in meters. Then multiply by oddShape to account for weird shapes dim = 35.68e-3*math.sqrt(population)*oddShape -- don't zoom in too far if dim < 5 then dim = 5 end end return dim end -- Convert from dimension of object to Geohack dim local function computeDim(length,width,area) if length and width then return math.max(length,width) end if length then return length end if width then return width end if area then return oddShape*math.sqrt(area) end end -- compute geohack dim from unit arguments (e.g., length_mi) local function convertDim(args) local length = args.length_mi and 1.60934*args.length_mi or args.length_km local width = args.width_mi and 1.60934*args.width_mi or args.width_km local area = args.area_acre and 0.00404686*args.area_acre or args.area_ha and 0.01*args.area_ha or args.area_mi2 and 2.58999*args.area_mi2 or args.area_km2 local dim = computeDim(length, width, area) return dim end local function computeScale(args) if args.scale then return args.scale end local dim, units, scale if args.dim then dim, units = mw.ustring.match(args.dim,"^([-%d%.]+)%s*(%D*)") args.units = units args.default_viewport = 0.1 -- default geohack viewpoirt scale = geohackDimToScale(dim, args) end if not scale then dim = convertDim(args) or geohackTypeToDim(args) args.units = 'km' args.default_viewport = 0.2 --- when object dimensions or type is specified, assume 20cm viewport scale = dim and geohackDimToScale(dim, args) end if not scale then return end scale = math.floor(scale+0.5) -- keep scale within sane bounds (OSM zoom levels 1-17) if scale < 1600 then scale = 1600 end if scale > 200e6 then scale = 200e6 end return scale end -- Argument checking local positiveNumericArgs = {viewport_cm=true,viewport_px=true,length_mi=true,length_km=true, width_mi=true,width_km=true,area_mi2=true,area_km2=true, area_acre=true,area_ha=true,scale=true,population=true} local function cleanArgs(args) local clean = {} if type(args) == 'table' then for k, v in pairs(args) do if positiveNumericArgs[k] then v = v and mw.ustring.gsub(v,",","") -- clean out any commas v = tonumber(v) -- ensure argument is numeric if v and v <= 0 then -- if non-positive, ignore value v = nil end end clean[k] = v end end return clean end -- Module entry points function p._dim(args) args = cleanArgs(args) if args.dim then return args.dim end -- compute scale for geohack local scale = args.scale local dim if not scale then args.default_viewport = 0.2 -- when specifying a object dimension or type, assume output spans 20cm dim = convertDim(args) or geohackTypeToDim(args) args.units = 'km' scale = dim and geohackDimToScale(dim, args) end -- reset back to 10cm viewport for correct geohack dim output args.viewport_cm = 10 dim = scale and geohackScaleToDim(scale, args) return dim and tostring(math.floor(dim+0.5))..'km' end function p._scale(args) args = cleanArgs(args) return computeScale(args) end function p._zoom(args) args = cleanArgs(args) args.viewport_px = args.viewport_px or 200 --- viewport for Kartographer is 200px high local scale = computeScale(args) if scale then local latitude = tonumber(args.latitude) latitude = latitude and (latitude > 70 and 70 or latitude < -70 and -70 or latitude) local zoom = geohackScaleToMapZoom(scale,latitude) return zoom and math.floor(zoom) end end -- Template entry points function p.dim(frame) return p._dim(getArgs(frame)) or '' end function p.scale(frame) return p._scale(getArgs(frame)) or '' end function p.zoom(frame) return p._zoom(getArgs(frame)) or '' end return p jy5fyn8gcmhd8ajqw0ljt5qgmzyo4hz 1353781 1353780 2026-05-01T03:22:49Z Saroj 31493 [[:en:Module:Infobox_dim]] बाट १ संशोधन(हरू) 1353780 Scribunto text/plain require('strict') local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} local log2 = 0.693147181 local ppm = 1000/0.3 -- pixels per meter, from 0.3 mm / pixel from https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Zoom_levels -- To convert to OSM zoom level, we need to know meters per pixel at zoom level 9 -- On the equator, it's 305.748 meters/pixel according to https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Zoom_levels -- This quantity depends on the latitude (which we usually don't have easy access to) -- Instead, we'll be correct at 38 degrees N, given en-WP bias towards NA and Europe -- 38N was chosen because: -- * It's the furthest north where scale=100000 maps to zoom=12 -- * One hemisphere (20000km) maps to zoom=1 local mppl9Equator = 305.748 -- Convert from Geohack's scale to OSM style zoom levels as used by <maplink> local function geohackScaleToMapZoom(scale,latitude) scale = tonumber(scale) if not scale or scale <= 0 then return end latitude = latitude or 38 local mppl9 = mppl9Equator*math.cos(math.rad(latitude)) return math.log(mppl9*ppm/scale)/log2 + 9 end -- compute the viewport size (on screen) in meters, assuming ppm pixels per meter on screen local function computeViewport(args) local viewport_cm = tonumber(args.viewport_cm) local viewport_px = tonumber(args.viewport_px) return viewport_cm and viewport_cm / 100 or viewport_px and viewport_px / ppm or tonumber(args.default_viewport) or 0.1 end -- convert from geohack dim (knowing the viewpoint size on screen) to geohack scale local function geohackDimToScale(dim, args) dim = tonumber(dim) args = args or {} if not dim or dim <= 0 then return end local units = args.units if units and string.lower(units) == 'km' then dim = dim*1000 end return dim / computeViewport(args) end -- inverse of above function, returning dim in km local function geohackScaleToDim(scale, args) scale = tonumber(scale) args = args or {} if not scale or scale <= 0 then return end return scale * computeViewport(args) * 1e-3 end local oddShape = 2.09 --- length/sqrt(area) of Boston (to choose an example) -- Convert from Geohack's types to Geohack dim local function geohackTypeToDim(args) local t = args.type if not t then return end local typeDim = mw.loadData('Module:Infobox_dim/data') local dim = typeDim[t] local population = tonumber(args.population) if t == 'city' and population and population > 0 then -- assume city is a circle with density of 1000/square kilometer -- compute diameter, in meters. Then multiply by oddShape to account for weird shapes dim = 35.68e-3*math.sqrt(population)*oddShape -- don't zoom in too far if dim < 5 then dim = 5 end end return dim end -- Convert from dimension of object to Geohack dim local function computeDim(length,width,area) if length and width then return math.max(length,width) end if length then return length end if width then return width end if area then return oddShape*math.sqrt(area) end end -- compute geohack dim from unit arguments (e.g., length_mi) local function convertDim(args) local length = args.length_mi and 1.60934*args.length_mi or args.length_km local width = args.width_mi and 1.60934*args.width_mi or args.width_km local area = args.area_acre and 0.00404686*args.area_acre or args.area_ha and 0.01*args.area_ha or args.area_mi2 and 2.58999*args.area_mi2 or args.area_km2 local dim = computeDim(length, width, area) return dim end local function computeScale(args) if args.scale then return args.scale end local dim, units, scale if args.dim then dim, units = mw.ustring.match(args.dim,"^([-%d%.]+)%s*(%D*)") args.units = units args.default_viewport = 0.1 -- default geohack viewpoirt scale = geohackDimToScale(dim, args) end if not scale then dim = convertDim(args) or geohackTypeToDim(args) args.units = 'km' args.default_viewport = 0.2 --- when object dimensions or type is specified, assume 20cm viewport scale = dim and geohackDimToScale(dim, args) end if not scale then return end scale = math.floor(scale+0.5) -- keep scale within sane bounds (OSM zoom levels 1-17) if scale < 1600 then scale = 1600 end if scale > 200e6 then scale = 200e6 end return scale end -- Argument checking local positiveNumericArgs = {viewport_cm=true,viewport_px=true,length_mi=true,length_km=true, width_mi=true,width_km=true,area_mi2=true,area_km2=true, area_acre=true,area_ha=true,scale=true,population=true} local function cleanArgs(args) local clean = {} if type(args) == 'table' then for k, v in pairs(args) do if positiveNumericArgs[k] then v = v and mw.ustring.gsub(v,",","") -- clean out any commas v = tonumber(v) -- ensure argument is numeric if v and v <= 0 then -- if non-positive, ignore value v = nil end end clean[k] = v end end return clean end -- Module entry points function p._dim(args) args = cleanArgs(args) if args.dim then return args.dim end -- compute scale for geohack local scale = args.scale local dim if not scale then args.default_viewport = 0.2 -- when specifying a object dimension or type, assume output spans 20cm dim = convertDim(args) or geohackTypeToDim(args) args.units = 'km' scale = dim and geohackDimToScale(dim, args) end -- reset back to 10cm viewport for correct geohack dim output args.viewport_cm = 10 dim = scale and geohackScaleToDim(scale, args) return dim and tostring(math.floor(dim+0.5))..'km' end function p._scale(args) args = cleanArgs(args) return computeScale(args) end function p._zoom(args) args = cleanArgs(args) args.viewport_px = args.viewport_px or 200 --- viewport for Kartographer is 200px high local scale = computeScale(args) if scale then local latitude = tonumber(args.latitude) latitude = latitude and (latitude > 70 and 70 or latitude < -70 and -70 or latitude) local zoom = geohackScaleToMapZoom(scale,latitude) return zoom and math.floor(zoom) end end -- Template entry points function p.dim(frame) return p._dim(getArgs(frame)) or '' end function p.scale(frame) return p._scale(getArgs(frame)) or '' end function p.zoom(frame) return p._zoom(getArgs(frame)) or '' end return p jy5fyn8gcmhd8ajqw0ljt5qgmzyo4hz 828 149996 1353782 2026-01-24T11:21:24Z en>Rodejong 0 fix 1353782 wikitext text/x-wiki {{Module rating|release}} {{High use}} {{Lua|Module:Arguments}} <!-- Add categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata --> Code to convert information about physical size of objects into parameters for geohack or mapframes. The following parameters describe the physical object size: {{div col|colwidth=15em}} * length_km * length_mi * width_km * width_mi * area_km2 * area_mi2 * area_ha * area_acre {{div col end}} When producing scale or zoom, module can use size of object on screen specified via {{para|viewport_cm}} or {{para|viewport_px}}. Defaults to 10cm, to match geohack. In addition, the module can accept and convert between geohack parameters: * dim * scale * type (e.g., "mountain" or "city") * population (for type="city" only) == Usage == ;<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Infobox dim|dim<nowiki>}}</nowiki></code>: Generates dim string (e.g, "24km") suitable for geohack link ;<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Infobox dim|scale<nowiki>}}</nowiki></code>: Generates scale (e.g, 100000) suitable for geohack link ;<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Infobox dim|zoom<nowiki>}}</nowiki></code>: Generates Open Street Map zoom level (e.g, 12) suitable for use in mapframes <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --> [[Category:Map formatting and function templates]] <!-- not quite right, we need a category for such modules --> }}</includeonly> <noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> dxsg1qpwuupxqtt6b7qt8cdkxx5ixca 1353783 1353782 2026-05-01T03:22:59Z Saroj 31493 [[:en:Module:Infobox_dim/doc]] बाट १ संशोधन(हरू) 1353782 wikitext text/x-wiki {{Module rating|release}} {{High use}} {{Lua|Module:Arguments}} <!-- Add categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata --> Code to convert information about physical size of objects into parameters for geohack or mapframes. The following parameters describe the physical object size: {{div col|colwidth=15em}} * length_km * length_mi * width_km * width_mi * area_km2 * area_mi2 * area_ha * area_acre {{div col end}} When producing scale or zoom, module can use size of object on screen specified via {{para|viewport_cm}} or {{para|viewport_px}}. Defaults to 10cm, to match geohack. In addition, the module can accept and convert between geohack parameters: * dim * scale * type (e.g., "mountain" or "city") * population (for type="city" only) == Usage == ;<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Infobox dim|dim<nowiki>}}</nowiki></code>: Generates dim string (e.g, "24km") suitable for geohack link ;<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Infobox dim|scale<nowiki>}}</nowiki></code>: Generates scale (e.g, 100000) suitable for geohack link ;<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Infobox dim|zoom<nowiki>}}</nowiki></code>: Generates Open Street Map zoom level (e.g, 12) suitable for use in mapframes <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --> [[Category:Map formatting and function templates]] <!-- not quite right, we need a category for such modules --> }}</includeonly> <noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> dxsg1qpwuupxqtt6b7qt8cdkxx5ixca 14 149997 1353785 2026-05-01T03:29:34Z Bishaldev100 28807 नयाँ पृष्ठ: {{श्रेणी मुख्य|भौतिक अचर}} 1353785 wikitext text/x-wiki {{श्रेणी मुख्य|भौतिक अचर}} dn21p1k69yxzoj19daegc5t8ll4ze7n 1353787 1353785 2026-05-01T03:44:41Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] जोडियो 1353787 wikitext text/x-wiki {{श्रेणी मुख्य|भौतिक अचर}} [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] ntsmtpovj1atjure4w5bsz9t3lk5s6a 3 149998 1353792 2026-05-01T08:14:56Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353792 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Prouch neupaneज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Prouch neupane|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:५९, १ मे २०२६ (नेपाली समय) 41e30eiqxbkse18ow7nm2s9h5gieo6g 3 149999 1353793 2026-05-01T08:16:01Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353793 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Pranjalghimire111111ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Pranjalghimire111111|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०१, १ मे २०२६ (नेपाली समय) ing5fnznmil7h68titqv6nkvbm7lg2f 3 150000 1353794 2026-05-01T08:17:09Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353794 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Newpanditज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Newpandit|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०२, १ मे २०२६ (नेपाली समय) aiqrw542x8qlga7na3vsculy82j0n1j 3 150001 1353795 2026-05-01T08:17:41Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353795 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, ABISHA DHAKALज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:ABISHA DHAKAL|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०२, १ मे २०२६ (नेपाली समय) kj1r4na6cfapvrqxd08w2pxtdupyaui 3 150002 1353796 2026-05-01T08:17:56Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353796 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Arbind prasad sahज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Arbind prasad sah|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०२, १ मे २०२६ (नेपाली समय) bqsbn0hkokmslfiuppf39aajx5nelbf 3 150003 1353797 2026-05-01T08:18:10Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[Template:Welcome|स्वागतम्]] 1353797 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, NisheshThapa27ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:NisheshThapa27|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०३, १ मे २०२६ (नेपाली समय) bw2ls1k1u0gvxylcjd3gz0zwzdjp3y5 3 150004 1353798 2026-05-01T08:18:52Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353798 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Sachana dhamalaज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Sachana dhamala|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०३, १ मे २०२६ (नेपाली समय) 89m4skzq2sxu9587nqel3wjrsncq7s8 3 150005 1353799 2026-05-01T08:20:38Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353799 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Irischyn0ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Irischyn0|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०५, १ मे २०२६ (नेपाली समय) progxikzyon9koz3lilzbrzd24gfyfz 3 150006 1353800 2026-05-01T08:26:17Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353800 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Kritika Dhakalज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Kritika Dhakal|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:११, १ मे २०२६ (नेपाली समय) 2vmtimlbzkrgfazltu3fgcdpuanr13y 3 150007 1353801 2026-05-01T08:26:18Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1353801 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Anujdhakal124ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Anujdhakal124|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:११, १ मे २०२६ (नेपाली समय) 1mu5521bjld5hmfw6yanu8yzrgyt4li 3 150008 1353802 2026-05-01T08:26:27Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[Template:Welcome|स्वागतम्]] 1353802 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Pasbin Kandelज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Pasbin Kandel|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:११, १ मे २०२६ (नेपाली समय) boqbfc5sdxwh5yjfp1c6p8uceaek4gb 3 150009 1353803 2026-05-01T08:27:04Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[Template:Welcome|स्वागतम्]] 1353803 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Sandesh Praja974ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Sandesh Praja974|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१२, १ मे २०२६ (नेपाली समय) 80a5nx6f6k78pp9dkxd38k6z99xnhzd 2 150010 1353808 2026-05-01T09:15:59Z Anujdhakal124 78411 नयाँ पृष्ठ: [[चित्र:Elephants at Elephant Breeding Center, Chitwan National Park 03.jpg|अङ्गुठाकार|पाठ=asd|about chitwan national park and it importance ]] 1353808 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Elephants at Elephant Breeding Center, Chitwan National Park 03.jpg|अङ्गुठाकार|पाठ=asd|about chitwan national park and it importance ]] k1vjglyroqbci1r5a5iks6j742ea4xh 0 150011 1353813 2026-05-01T09:33:00Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100 ले [[कमान्डर-इन-चिफ]] बाट पुनर्निर्देश हटाएर [[प्रधानसेनापति]] लाई त्यसमाथि सारेको हो 1353813 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[कमान्डर-इन-चिफ]] lb6yz0mi38gvt4hbsibse4uuxk7moed 2 150012 1353814 2026-05-01T09:36:14Z Sandesh Praja974 78413 just little bit of mine and other copied from website 1353814 wikitext text/x-wiki '''About life''' Hello everyone Life going well, sometimes life don't go the way the way you want. Lots of thing will happen but everything is temporary you should not stuck or think about it. Better to focus on your present time. [https://www.onmycanvas.com/deep-powerful-quotes-on-life/] There are more things likely to frighten us than there are to crush us; we suffer more often in imagination than in reality .''If you cannot trust life who are you going to trust? If you cannot allow life to flow through you, you will be missing this tremendous opportunity to be alive. Then you will get worried, then you will be caught in your own mind, and then misery is the natural outcome.'' ''A Little Life'' follows a chronological narrative with flashbacks frequently interspersed throughout. The novel's narrative perspectives shift throughout the story's progression. During the beginning of the novel, a third-person omniscient perspective privileging the thoughts of Jude, Willem, JB and Malcolm is employed. As the story gradually shifts its focus towards Jude, its perspective progressively molds entirely around each character's interactions with Jude and the experiences of Jude himself. This literary perspective is punctuated by first-person narratives told by an older Harold, nine years in the future.<ref>{{Cite web |last=Yanagihara |first=Hanya |date=A Little Life is a 2015 novel by American writer Hanya Yanagihara |title=A Little Life |url=https://en.wikipedia.org/wiki/A_Little_Life}}</ref> [[चित्र:A_Little_Life_is_a_2015_novel_by_American_writer_Hanya_Yanagihara.webp|अङ्गुठाकार|A Little Life follows a chronological narrative with flashbacks frequently interspersed throughout.]] ''A Little Life'' follows a chronological narrative with flashbacks frequently interspersed throughout. The novel's narrative perspectives shift throughout the story's progression. During the beginning of the novel, a third-person omniscient perspective privileging the thoughts of Jude, Willem, JB and Malcolm is employed. As the story gradually shifts its focus towards Jude, its perspective progressively molds entirely around each character's interactions with Jude and the experiences of Jude himself. This literary perspective is punctuated by first-person narratives told by an older Harold, nine years in the future. The book is divided into seven parts: # Lispenard Street # The Postman # Vanities # The Axiom of Equality # The Happy Years # Dear Comrade # Lispenard Street gaefn52va49yspxcwygzbn1b1z8aeuh 3 150013 1353823 2026-05-01T10:02:59Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[Template:Welcome|स्वागतम्]] 1353823 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Ramu praja123ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,६८८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Ramu praja123|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:४७, १ मे २०२६ (नेपाली समय) 5uqwwp8bf7dp3i2cdq1xaz7a10vg4ma 0 150014 1353832 2026-05-01T11:03:55Z Learnerktm 16073 नयाँ पृष्ठ: '''डिप लर्निङ्''' (Deep Learning - DL), मेसिन लर्निङमा, मुख्यतया बहु-स्तरिय (multilayered) न्युरल नेटवर्कहरूको प्रयोग गरी वर्गीकरण (classification), रिग्रेसन (regression) र रिप्रिजेन्टेशन लर्निङ (representation learning) जस्ता कार्यह... 1353832 wikitext text/x-wiki '''डिप लर्निङ्''' (Deep Learning - DL), मेसिन लर्निङमा, मुख्यतया बहु-स्तरिय (multilayered) न्युरल नेटवर्कहरूको प्रयोग गरी वर्गीकरण (classification), रिग्रेसन (regression) र रिप्रिजेन्टेशन लर्निङ (representation learning) जस्ता कार्यहरूमा केन्द्रित हुने विधिहरू हुन्। यो क्षेत्र जैविक स्नायु विज्ञान बाट प्रेरित छ र यसमा कृत्रिम न्युरोनहरूलाई विभिन्न तहहरूमा मिलाएर तथ्याङ्क (data) प्रशोधन गर्नको लागि "प्रशिक्षित" गर्ने काम गरिन्छ। यहाँ "डिप" (deep) शब्दले नेटवर्कमा प्रयोग गरिएका धेरै तहहरूलाई (तीन देखि सयौं वा हजारौंसम्म) बुझाउँछ। यसमा प्रयोग गरिने विधिहरू सुपरभाइज्ड (supervised), सेमि-सुपरभाइज्ड (semi-supervised) वा अन-सुपरभाइज्ड (unsupervised) हुन सक्छन्। हाल डीप लर्निङ्ले तस्विर, भिडियो, बोली र अडियो प्रशोधनमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएका छन् भने, रिकरेन्ट नेटवर्कहरूले (recurrent nets) अक्षर र बोली जस्ता क्रमिक तथ्याङ्कहरू (sequential data) विश्लेषण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।<ref>{{Cite journal |last=LeCun |first=Yann |last2=Bengio |first2=Yoshua |last3=Hinton |first3=Geoffrey |date=2015-05 |title=Deep learning |url=https://www.nature.com/articles/nature14539 |journal=Nature |language=en |volume=521 |issue=7553 |pages=436–444 |doi=10.1038/nature14539 |issn=1476-4687}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== crxw3j0ov6jakvholo4mglqjqpabz5g 0 150015 1353838 2026-05-01T11:26:55Z Learnerktm 16073 नयाँ पृष्ठ: '''कृषि विज्ञान''' (Agronomy) खाद्यान्न, इन्धन, रेशा (fiber), रसायन, वा भूमि संरक्षणका लागि कृषि मार्फत बिरुवा, जनावर र माटोको उत्पादन र प्रयोग गर्ने विज्ञान र प्रविधि हो। हालका दिनहरूमा कृषि... 1353838 wikitext text/x-wiki '''कृषि विज्ञान''' (Agronomy) खाद्यान्न, इन्धन, रेशा (fiber), रसायन, वा भूमि संरक्षणका लागि कृषि मार्फत बिरुवा, जनावर र माटोको उत्पादन र प्रयोग गर्ने विज्ञान र प्रविधि हो। हालका दिनहरूमा कृषि विज्ञानले बिरुवाको आनुवंशिकी (plant genetics), बिरुवाको कार्यप्रणाली (plant physiology), मौसम विज्ञान (meteorology) र माटो विज्ञान (soil science) को अनुसन्धानलाई पनि समेटेका छन्। यो जीवविज्ञान, रसायन विज्ञान, अर्थशास्त्र, पारिस्थितिकी (ecology), भू-विज्ञान र आनुवंशिकी जस्ता विज्ञानहरूको संयोजनको व्यावहारिक प्रयोग हो।<ref>{{Citation |last=Ahmad |first=Latief |title=Introduction to Agronomy |date=2024 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-031-61459-0_1 |work=Fundamentals and Applications of Crop and Climate Science |pages=1–12 |editor-last=Ahmad |editor-first=Latief |access-date=2026-05-01 |place=Cham |publisher=Springer Nature Switzerland |language=en |doi=10.1007/978-3-031-61459-0_1 |isbn=978-3-031-61459-0 |last2=Shah |first2=Gazi Mohammad Shoaib |last3=Biswas |first3=Asim |editor2-last=Shah |editor2-first=Gazi Mohammad Shoaib |editor3-last=Biswas |editor3-first=Asim}}</ref> यस क्षेत्रका विशेषज्ञहरूलाई बाली विज्ञ वा एग्रोनोमिस्ट (agronomists) भनिन्छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} fz6fwo5x3l2perhtfshe9wqfiddwc32